O‘zbekiston Respublikasi Tabiatni muhofaza qilish davlat qo‘mitasi
O'z DSt 11.2:2005
O'z DSt 11.2:2005
Chiqindilarni ekologik sertifikatlashtirish qoidalari
1. Qo‘llanish sohasi
Ushbu standart O‘zbekiston Respublikasining “Chiqindilar to‘g‘risida”gi Qonuni, O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2000-yil 19-apreldagi 151-sonli “O‘zbekiston Respublikasi hududiga ekologik xavfli mahsulot va chiqindilarni olib kirish va uni olib chiqishni tartibga solish to‘g‘risida”gi, 2000-yil 23-oktabrdagi 405-sonli “Tarkibida simob mavjud bo‘lgan lampa va asboblarni qo‘llovchi korxonalar faoliyatini tartibga solish to‘g‘risida”gi qarorlari asosida ishlab chiqilgan.
Ushbu standart, amaldagi qonunchilik asosida, majburiy ekologik sertifikatlashtirilishi kerak bo‘lgan, savdo-sotiq qilinadigan, eksport import qilinadigan, utillashtiriladigan, qayta ishlanadigan, iste’mol xususiyatlari qayta tiklanadigan, mahsulot ishlab chiqarish uchun xom-ashyo va material sifatida qo‘llaniladigan, shuningdek, transport va iste’mol o‘ramlari (idishlari), sig‘imlar, idish, konteynyerlar (matnda keyingi o‘rinlarda — chiqindilar deb yuritiladi)ni ekologik sertifikatlashtirishda qo‘llaniladi.
2. Me’yoriy havolalar
Ushbu standartda quyidagi standartlarga havolalar qo‘llanilgan:
| O'z DSt 1.0:1998 | Gosudarstvennaya sistema standartizatsii Respubliki Uzbekistan. (GSS R Uz) Osnovnie polojeniya. |
| O'z DSt 1.10:1998 | GSS R Uz Osnovnie termini i opredeleniya. |
| PCT Uz 5.0:1998 | Natsionalnaya sistema sertifikatsii Respubliki Uzbekistan (NSS R Uz) Osnovnie polojeniya. |
| PCT Uz 915-1998 | Pravila provedeniya ispitaniy produksii. |
| O'z RN 51-032:1999 | NSS R Uz Poryadok oplati rabot. |
| O'z DSt 1.19:2000 | GSS R Uz Znaki podtverjdeniya sootvetstviya. Forma, nachertaniya, osnovnie razmeri. |
| O'z DSt ISO/IEC 7:2002 | Trebovaniya k normativnim dokumentam, ispolzuyemim dlya podtverjdeniya sootvetstviya. |
| O'z DSt 17025:2007 | SA R Uz Obщiye trebovaniya k kompetentnosti ispitatelnix kalibrovochnix laboratoriy. |
| O'z DSt 5.5:2009 | NSS R Uz Osnovnie termini i opredeleniya. |
| O'z DSt 16.10:2009 (ISO/MEK65) | (ISO/MEK 65) NSS R Uz Obщiye trebovaniya k organam po sertifikatsii. |
| O'z DSt ISO 9000:2009 | Sistemi menedjmenta kachestva. Osnovnie polojeniya i slovar. |
| O'z DSt ISO 9001:2009 | Sistemi menedjmenta kachestva. Trebovaniya. |
| Pravila № 1458 | Pravila sertifikatsii produksii. |
| PMG36 | Poryadok priznaniya sertifikatov sootvetstviya v gosudarstvax — uchastnikax Sodrujestva Nezavisimix Gosudarstv (SNG). |
* Ilova: Mazkur standartdan foydalanishda havola qilingan standartlar va tasniflagichlarning amalda ekanligini standartlarning (tasniflagich) ushbu yilning 1-yanvar holati uchun ko‘rsatkichi bo‘yicha hamda ushbu yilda chop ettirilgan ma’lumot ko‘rsatkichlari bo‘yicha tekshirish zarurdir. Agar havola qilingan hujjat almashtirilgan (o‘zgartirilgan) bo‘lsa, ana shu almashtirilgan (o‘zgartirilgan) standartdan foydalanish kerak. Agar havola qilingan almashtirilmasdan bekor qilingan bo‘lsa, unga havola qilingan holat ushbu havolaga ta’sir etmaydigan qismiga qo‘llaniladi.
3. Umumiy qoidalar
Ushbu qoidalarga muvofiq, amaldagi qonunchilik asosida, majburiy ekologik sertifikatlashtirilishi kerak bo‘lgan, savdo-sotiq qilinadigan, eksport import qilinadigan, utillashtiriladigan, qayta ishlanadigan, iste’mol xususiyatlari qayta tiklanadigan, mahsulot ishlab chiqarish uchun xom-ashyo va material sifatida qo‘llaniladigan, shuningdek transport va iste’mol o‘ramlari (idishlari), sig‘imlar, idish, konteynyerlari chiqindilarini ekologik sertifikatlashtirish amalga oshiriladi.
Ekologik sertifikatlashtirishni tashkil qilish va o‘tkazish qonunchilikda o‘rnatilgan tartibda akkreditlangan, Ekologik sertifikatlashtirish Idoralari tomonidan amalga oshiriladi. (matnda keyingi o‘rinlarda — ESI).
3.1 Chiqindilarni ekologik sertifikatlashtirishning tavsiyaviy chizmalari ushbu standartning A ilovasida keltirilgan. Chiqindilarni sertifikatlashtirishning chizmasini, ekologik xavfini, atrof-muhitni muhofazasini o‘z ichiga olgan me’yoriy hujjatlar va ushbu qoidalarda o‘rnatiladi.
3.2 Har bir aniq holat uchun, ESI chiqindilarni sertifikatlashtirishning chizmasini, sinov usullarini, atrof-muhitni muhofazasiga oid qonunchilik talablarini, chiqindilarning ekolologik xavfini hisobga olib, tanlaydi.
Chiqindilarni, xalqaro tizimlarda yoki bitimlar doirasida ekologik sertifikatlashtirish shu tizimlar yoki bitimlarda keltirilgan chizmalar asosida amalga oshiriladi.
3.3 Chiqindilarni ekologik sertifikatlashtirishda, saqlashga, transportda tashishga, qayta ishlashga, joylashtirishga, utillashtirishga, iste’mol xususiyatlarini qayta tiklashiga muvofiqligini tasdiqlash, chiqindilarga mavjud me’yoriy hujjatlar (keyingi o‘rinlarda — MH deb yuritiladi)da o‘rnatilgan ekologik xavfsizlik talablari, ekologik sertifikatlashtirishda tekshirilishi kerak bo‘lgan tavsiflari (ko‘rsatkichlari), nazorat va sinov usullarini amalga oshiriladi.
Buyurtmachi tomonidan, chiqindilarni ekologik sertifikatlashtirish uchun zaruriy hujjatlar yoki ekologik xavfsizligining texnik tavsiflarini taqdim etilmagan holda, unga ekologik sertifikatlashtirishga rad javobi beriladi.
Buyurtmachining yozma buyurtmasi asosida, ESI ekologik sertifikatlashtirishni o‘tkazish uchun zaruriy me’yoriy hujjatlarni olish uchun agentlik xizmatlarini bajarishi mumkin.
3.4 O‘tkazilgan sinovlarni qaytarilmasligini oldini olish maqsadida, akkreditlangan sinov laboratoriyalari (keyingi o‘rinlarda — ASL) yoki akkreditlangan ekoanalitik laboratoriyalari (keyingi o‘rinlarda — AEAL), ulardan avval boshqa ASL va AEAL tomonidan o‘tkazilgan sinovlar natijalarini tan olishni amalga oshirishga majburdirlar.
3.5 Chiqindilarni ekologik sertifikatlashtirish ishlarini haqini to‘lash qonunchilikda o‘rnatilgan tartibda, ariza beruvchi tomonidan amalga oshiriladi.
4. Ekologik sertifikatlashtirishni o‘tkazish tartibi
4.1 Chiqindilarni ekologik sertifikatlashtirish quyidagilarni o‘z ichiga oladi:
a) ekologik sertifikatlashtirishga ESIga buyurtma berish va uni ko‘rib chiqish;
b) buyurtma qilingan chiqindilar turini MH ga va boshqa taqdim etilgan hujjatlarga mosligini tahlil qilish;
v) buyurtma bo‘yicha qaror qabul qilish;
g) sinovlar dasturini tayyorlash va tasdiqlash;
d) namunalar tanlab olish va ularni laboratoriyaga yetkazib berish, identifikatlash va ularni sinovlari;
e) namunalar sinovlarini ASL yoki AEAL da o‘tkazish;
j) saqlash joylarini, tashkil qilinishini, utillashtirishni, qayta ishlashni, iste’mol xususiyatlarini qayta tiklashini, o‘rganish maqsadida tekshirish;
z) chiqindilarni ekologik xavfsizlik talablariga, atrof-muhit muhofazasiga deklaratsiyalash;
i) olingan tahlillar natijalari va ekologik sertifikatni berish imkoni yoki berishni rad etish to‘g‘risidagi qaror;
k) ekologik sertifikatlarni, ekologik sertifikat berish idorasida va Davlat Ekologik Sertifikatlashtirish Tizimi (DEST) da Davlat reyestriga ro‘yxatga olish.
4.2 ESI quyidagi ma’lumotlarni tayyorlashi va ariza beruvchiga, uning talabiga ko‘ra, taqdim etishi kerak:
a) ekologik sertifikatlashtirilishi majburiy bo‘lgan chiqindilarning ro‘yxati yoki undan ko‘chirma;
b) ESIning akkreditatsiya sohasi bo‘yicha, chiqindilarni ekologik sertifikatlashtirishni o‘tkazish qoidalari;
v) ekologik sertifikatlashtirish bo‘yicha xizmatlarning narx (tarif)lari;
g) Qonunchilikda o‘rnatilgan tartibda berilgan, ushbu turdagi faoliyat bilan shug‘ullanish uchun, akkreditlash attestati.
4.3 Buyurtmachi chiqindilarni ekologik sertifikatlashtirishni o‘tkazish uchun ESIga, ushbu standartning V ilovasida keltirilgan namunadagidek ariza bilan murojaat qiladi.
4.4 O‘zbekiston Respublikasi hududiga olib kelinayotgan va hududdan olib chiqilayotgan chiqindilar to‘plarini ekologik sertifikatlashtirishda quyidagi hujjatlar taqdim etilishi kerak:
chiqindilari tavsifini o‘z ichiga olgan me’yoriy yoki boshqa hujjatlarning nusxalari;
chiqindilarning kelib chiqishi to‘g‘risidagi pasport;
O‘zbekiston Respublikasining bojxonasi hududiga kelib tushganini tasdiqlovchi belgisi bilan, to‘pining yo‘l-tovar hujjatlari va yetkazib berish kontraktining nusxalari (invoys; hisob-faktura, tovar-yo‘l hujjati);
chiqindilarni sotishni, utillashtirishni, qayta ishlashni rejalashtirilgan muddatlari va asosiy iste’molchilar to‘g‘risidagi ma’lumotnoma;
chiqindilarni joylashtirilgani, taxlangan va saqlash joylari to‘g‘risidagi ma’lumotnoma.
Tranzit yo‘li bilan chiqindilarni olib o‘tilganida:
yo‘nalish marshruti bo‘yicha ma’lumot;
chiqindi tashuvchi transport-ekspeditor tashkilotining kafolat xati;
chiqindining yo‘l-tovar hujjatlari va yetkazib berish kontraktining nusxalari (invoys; hisob-faktura, tovar-yo‘l hujjati);
Chiqindilarni deklaratsiyalash jarayoni 2005-yil 6-apreldagi 1465-sonli Nizom talablari asosida amalga oshiriladi.
4.5 Respublika hududiga olib kelinayotgan, sertifikatlashtirilishi majburiy bo‘lgan chiqindisi uchun MH lar mavjud bo‘lmagan hollarda, amaldagi qonunchilikka asosan, bunday mahsulotning ekologik sertifikatlashtirishni, identifikatlash va o‘xshash bo‘lgan mahsulot turining ekologik xavfsizligi ko‘rsatkichlari bo‘yicha amalga oshiriladi.
4.6 Buyurtma berilgan vaqtida, buyurtma berilgan chiqindi ESI ning akkreditlash sohasiga kiritilmagan bo‘lsa, berilgan buyurtma Markaziy ekologik sertifikatlashtirish idorasida ko‘rib chiqiladi.
4.7 Buyurtma berilayotgan chiqindi turi uchun bir necha ESI mavjud bo‘lgan hollarda, buyurtmachi ularni ichidan o‘zi xohlagan idoraga murojaat qilish huquqiga ega.
4.8 ESI ga buyurtma berilganidan keyin, uni ko‘rib chiqadi, taqdim etilgan hujjatlarni tahlil qiladi va ariza berilganiga 2 kun o‘tganidan kechiktirmay buyurtmachiga, ekologik sertifikatlashtirishning asosiy shartlari, shu jumladan ekologik sertifikatlashtirishning chizmasi, sertifikatlashtirishni o‘tkazishga asos bo‘luvchi, kerakli MHlar, sinovlar o‘tkazilishi kerak bo‘lgan ASL yoki AEAL larni o‘z ichiga olgan qarorni taqdim etishi kerak. Qarorning tavsiyaviy shakli ushbu standartning S ilovasida keltirilgan.
4.9 Chiqindilar turini ekologik sertifikatlashtirish muddatlari, shu chiqindi turi va uning sinov usullari uchun amal qilayotgan MHlarda o‘rnatilgan muddatlarga mos kelishi, ammo bir oydan ortmasligi kerak.
4.10 Ekologik sertifikatlashtirishda, MH larning majburiy talablarini tekshirish zaruratini, ESI, har bir holat uchun alohida, o‘zidagi mavjud bo‘lgan qo‘shimcha hujjat (ASL va AEALlarning sinov bayonnomalari, texnik hujjatlar, xavfsizlik ma’lumotlari va boshqalar)ni hisobga olgan holda belgilaydi. Agar qo‘shimcha ma’lumotlarda ASL va AEAL larda o‘tkazilgan sinovlarning muayyan ko‘rsatkichlar bo‘yicha natijalari mavjud bo‘lsa, ESI ekologik xavfsizlik bo‘yicha qo‘shimcha sinovlarsiz, bu natijalarni qo‘llashi mumkin. Bunda o‘tkazilgan sinovlarning, me’yoriy yoki boshqa hujjatlardagi muddatlari hisobga olinadi, ammo bu muddat 6 oydan ortmasligi kerak.
4.11 Ixtiyoriy ekologik sertifikatlashtirishda, ESI bilan buyurtmachi birgalikda ekologik sertifikatlashtirish tavsiflari ro‘yxatini va ularni aniqlash usullarini belgilaydi.
Agar sinovlar uchun buyurtmachi tanlab olgan ekologik sertifikatlashtirish tavsiflarining ro‘yxati, chiqindi turi MH tining talablaridan farq qilsa, unda buni buyurtma bo‘yicha qarorda ko‘rsatilishi kerak.
4.12 Ekologik sertifikatlashtirish sinovlari o‘rnatilgan tartibda akkreditlangan ASL va AEAL larda o‘tkaziladi.Ekologik sertifikatlashtirish vaqtida akkreditlangan ASL va AEALlar mavjud bo‘lmagan hollarda, Markaziy ekologik sertifikatlashtirish idorasi, sinovlarning natijalarini obyektivligini ta’minlovchi sinovlar o‘tkazish joyini, o‘tkazish tartibini va sharoitlarini belgilaydi.
4.13 Chiqindilar namunalarini tanlab olish va uni identifikatlashni ASL va AEAL lar tomonidan, joylarga chiqib, buyurtma berilgan kundan keyin, ikki kun kechiktirmay amalga oshiriladi.
4.14 Namunalarni tanlab olish miqdori, tartibi va saqlash qoidalari, majburiy ekologik sertifikatlashtirilishi kerak bo‘lgan chiqindilarning MHlarida, shuningdek ularning sinov usullarida o‘rnatiladi.
4.15 O‘zbekiston Respublikasi hududiga kichik to‘plarda olib kirilayotgan va hududdan olib chiqilayotgan chiqindilarini namunalarini tanlab olish miqdorini, ESI tomonidan, sinovlarni sinov usullarining MH lari asosida o‘tkazishni ta’minlanishini hisobga olgan holda aniqlanadi.
Bunda Markaziy ekologik sertifikatlashtirish idorasi tomonidan o‘rnatilgan, sinov idoralari va laboratoriyalari uchun, chiqindilar namunasining chegaraviy me’yorlariga rioya qilinishi kerak.
4.16 Ekologik sertifikatlashtirishga taqdim etilgan chiqindilarni identifikatlash bo‘yicha yo‘riqnoma asosida amalga oshiriladi (Dalolatnoma shakli E ilovada). Agar identifikatlash natijalari bo‘yicha, buyurtmachi taqdim etgan namunalar ekologik sertifikatlashtirishning tur namunalari bo‘lib chiqmasa, namunalar tanlab olinmaydi va buyurtmachiga, chiqindini ekologik sertifikatlashtirilishiga asosli rad javobi taqdim etiladi.
4.17 Chiqindilardan namunalar tanlab olishni, 2 nusxadagi namunalar tanlab olish dalolatnomasi bilan rasmiylashtiriladi, bir nusxasi buyurtmachiga taqdim etiladi.
4.18 Bojxona nazoratida saqlanayotgan import tovarlaridan, (chiqindilar) ekologik sertifikatlashtirish uchun namunalar tanlab olish, bojxona idorasining ruxsati bilan, ESI va ASL (AEAL) vakillari bilan birgalikda, chiqindi egasi yoki uning vakili ishtirokida amalga oshiriladi. Bunda, ESI vakili, O‘zbekiston Respublikasi Tabiatni muhofaza qilish davlat qo‘mitasi tomonidan o‘rnatilgan tartibda, 3 nusxada namunalar tanlab olish dalolatnomasi tuziladi, ikkinchi nusxasi bojxona idorasiga topshiriladi.
4.19 Buyurtmachi o‘zining xohishiga ko‘ra, chiqindilarining ekologik xavfsizligi tavsiflarini taqdim etishi mumkin.
Buyurtmachi, shuningdek, ESI ga, O‘zbekiston Respublikasi Akkreditlash tizimida akkreditlangan yoki tan olingan laboratoriyalarda o‘tkazilgan, chiqindilarini kelib chiqishida o‘tkazilgan sinov bayonnomalarini, sinov hujjatlarini taqdim etishi mumkin.
4.20 Buyurtmachiga uning so‘roviga binoan, ASL yoki AEALlarda o‘tkazilayotgan sinovlar sharoitlari bilan tanishish imkoni berilishi kerak. Buyurtmachi chiqindilarining sinovlarida ishtirok etish huquqiga ega, bunda kasb sirlariga rioya qilinishi choralari ta’minlanishi kerak.
4.21 Chiqindilar namunalarining sinovlari sifati va ishonchliligi, shuningdek, sinov bayonnomalarini saqlanishi uchun mas’uliyatni, bu sinovlarni o‘tkazgan ASL yoki AEALlarga yuklatiladi.
Sinov bayonnomalari vakolatli sinovchi-mutaxassislar tomonidan imzolanadi va ASL yoki AEAL rahbari tomonidan tasdiqlanadi.
4.22 Agar har xil sinov laboratoriyalarida har xil ko‘rsatkichlari bo‘yicha sinovlar o‘tkazilgan bo‘lsa, bunda barcha kerakli bayonnomalar natijalari ijobiy bo‘lganida, ekologik xavfsizlik bo‘yicha talabga javob bergan hisoblanadi. Sinovlar bayonnomalari buyurtmachi tomonidan ESIga taqdim etiladi.
4.23 Sinovlar natijalari qoniqarsiz bo‘lsa yoki taqdim etilgan hujjatlar to‘plami to‘liq bo‘lmagan hollarda, ekologik sertifikat berishga, qonunchilikning muayyan me’yorlarini ko‘rsatilgan holda rad javobi to‘g‘risidagi xulosa beriladi.
4.24 Sinovlar davrida to‘liq buzilgan chiqindilar bo‘yicha buyurtmachi yoki uning vakili ishtirokida ro‘yxatdan o‘chirish bo‘yicha dalolatnoma tuziladi.
Sinovlarda qisman buzilgan yoki buzilmagan mahsulotni buyurtmachining xohishiga ko‘ra, qaytarish hujjatiga uning imzosini qo‘ydirib qaytariladi.
4.25 Ekologik sertifikat MESI o‘rnatgan shaklda davlat yoki rus tillarida rasmiylashtiriladi. Rasmiylashtirilgan ekologik sertifikat ESI reyestriga ro‘yxatga olinadi. Ekologik sertifikat faqat ushbu ro‘yxatga olingan raqami mavjud bo‘lgandagina haqiqiy hisoblanadi.
4.26 Ekologik sertifikat buyurtmachiga, sinovlar natijalarini olinganidan keyin, 2-ish kunidan kechiktirmay beriladi.
4.27 Olib kelinayotgan va olib chiqilayotgan chiqindilari to‘plariga ekologik sertifikat, ularni qo‘llash davriga (sotish, qayta ishlash, utillashtirish) beriladi.
4.28 Kelishmovchiliklarni hal qilish va ESI faoliyatini “O‘zstandart” agentligi tomonidan inspeksion nazoratni amalga oshirish maqsadlarida, ekologik sertifikatlashtirish hujjatlari (namunalar tanlab olish dalolatnomalari, ishlab chiqarishni baholash va tahlil qilish dalolatnomalari, sinovlar bayonnomalarining nusxalari) ekologik sertifikatning amal qilish muddatigacha, ammo bir yildan kam bo‘lmagan vaqt saqlanishi kerak. Hujjatlarni saqlash qoidalari va muddatlarini ESIning va sinov laboratoriyasining protsedura hujjatlarida ko‘rsatiladi.
Ko‘rsatilgan hujjatlarning amal qilish muddatlari tugaganidan so‘ng ularni arxivga topshiriladi yoki yo‘q qilinadi.
4.29 Ekologik sertifikatlashtirilgan chiqindilarining qismini qo‘llanishi, ekologik sertifikatni bergan idoraning muhri va imzosi bilan tasdiqlangan ekologik sertifikatning nusxasi orqali amalga oshiriladi.
Ekologik sertifikatni asl nusxasini ushlab turuvchiga beriladigan ekologik sertifikatlarning nusxalari chiqindilarga beriladigan yo‘l hujjatlari asosida ro‘yxatga olinadi. Har bir nusxada uning ro‘yxatga olingan raqami, sotilayotgan chiqindisining miqdori ko‘rsatiladi.
4.30 Ekologik sertifikatining amal qilish muddati tugashiga 30 kun qolganidan kechiktirmay, buyurtmachi uning amal qilish muddatini uzaytirish to‘g‘risida ariza berish huquqiga ega, ushbu standartning talablari bajarilmagan holda va obyektiv sabablarini ko‘rsatgan holda.
4.31 Chiqindilarning ekologik xavfsizligi tavsiflariga ta’sir etuvchi, ekologik sertifikati bilan tasdiqlangan, ularning kelib chiqishi texnologiyalariga o‘zgartirish kiritilishi rejalashtirilganida, buyurtmachi bular to‘g‘risida ESI ga xabar qilishi kerak, bunda ESI chiqindilarga aloqador o‘zgartirishlar tadbirlarini o‘tkazish to‘g‘risida qaror qabul qiladi.
4.32 Chiqindilarni olib kirishga va kelib chiqishiga ekologik sertifikat bergan ESI, bir yilda bir martadan kam bo‘lmagan miqdorda sertifikatlashtirish tavsiflariga mos kelishini tasdiqlash maqsadida inspeksion nazorat o‘tkazadi.
Inspeksion nazoratda sertifikatlashtirishning chizmasiga bog‘liq ravishda chiqindilarining sinovlari o‘tkaziladi.
4.33 Inspeksion nazorat natijalariga asosan, ekologik sertifikatining amal qilishi tasdiqlanadi, to‘xtatiladi yoki uni yo‘q qilinadi.
4.34 Chiqindilarning inspeksion nazoratini hajmi, tarkibi va o‘tkazish tartibi o‘rnatilgan tartibda o‘tkaziladi.
4.35 ESI buyurtmachi va sertifikatlashtirishning Milliy idorasiga ekologik sertifikatning amal qilishi to‘xtatilgani yoki uni yo‘q qilingani haqida ma’lumot berishga majburdir.
5. Sertifikatlashtirishning chizmalarini qo‘llash
5.1 № 1 chizma — keltirilayotgan to‘plarini ekologik sertifikatlashtirishda qo‘llanilib, ekologik xavfsizlik talablari, atrof-muhitni muhofazasi bo‘yicha ASL yoki AEALlarda sinovlar o‘tkazishni ko‘zda tutadi. Bu chizmada, chiqindilarni saqlash, qo‘llash, shuningdek, ular ustidan sinovlar o‘tkazishda, ularga o‘rnatilgan ko‘rsatkichlarga sinovlar ta’sirini tekshirish maqsadidagi inspeksion nazorati, shuningdek, chiqindilar solingan idishlar (o‘rab joylash) bilan munosabati qismlarini ko‘zda tutadi.
5.2 № 2 chizma — olib chiqib ketilayotgan chiqindilar to‘plarini ekologik sertifikatlashtirishda qo‘llanilib, ekologik xavfsizlik talablari, atrof-muhitni muhofazasi bo‘yicha, MH larda o‘rnatilgan sinovlar o‘tkazishni ko‘zda tutadi.
5.3 № 3 chizma — chiqindilarini hosil bo‘lishida qo‘llaniladi (joylashtirish, saqlash, utillashtirish, yerga ko‘mish, iste’mol xususiyatlarini qayta tiklash) va ularni, ekologik xavfsizlik, atrof-muhitni muhofazasi talablariga va ishlab chiqarish sharoitlarini o‘rganish sinovlarini o‘tkaziladi. Bu chizmada chiqindilar hosil bo‘ladigan obyektlarda, chiqindilar sinovlarini olib borish orqali inspeksion nazorat o‘tkazishni ko‘zda tutadi.
5.4 № 4 chizma — chiqindilarni tranzit usulida olib o‘tilganida qo‘llaniladi. Bu chizmada inspeksion nazorat ko‘zda tutilmaydi.
5.5 № 5 chizma — chiqindilarni ekologik sertifikatlashtirishda qo‘llanilib, uni ekologik xavfsizlik va atrof-muhitni muhofazasi talablariga deklaratsiyalashni ko‘zda tutadi.
6. Ma’lumotlar berish
6.1 ESI o‘zi tomonidan berilgan, yo‘q qilingan, amal qilish muddatlari to‘xtatilgan ekologik sertifikatlarni, shuningdek ekologik sertifikat berishni rad etilgan hollar hisobini olib boradi, o‘rnatilgan tartibda, ular to‘g‘risida va ekologik sertifikatlashtirish faoliyati to‘g‘risidagi ma’lumotlarni ekologik sertifikatlashtirishning Markaziy idorasiga jo‘natadi.
6.2 Ekologik Sertifikatlashtirishning Markaziy Idorasi (ESMI) chiqindilarni ekologik sertifikatlashtirish natijalari to‘g‘risida quyidagi ma’lumotlarni e’lon qiladi:
ekologik sertifikat berilgan chiqindilar va ularning ekologik xavfsizligi tavsiflari;
ESI, ASA yoki AEASL va ekspert-auditorlarning ro‘yxati;
yo‘q qilingan ekologik sertifikatlar to‘g‘risidagi ma’lumot.
7. Xorijiy ekologik sertifikatlarni tan olish
7.1 O‘z MST tarkibiga kiruvchi ESI, MDH mamlakatlari va uzoq xorij davlatlaridan keltirilayotgan chiqindilarning ekologik sertifikatlarini tan olish huquqiga ega, agar ular bilan bu haqida shartlashilgan bo‘lsa. Tan olish protsedurasi, chiqindilarni ekologik sertifikatlashtirish qoidalarida ko‘zda tutilgan bo‘lishi kerak.
7.2 Xalqaro tizimlar va kelishuvlar doirasida tan olinadigan ekologik sertifikatlarni tan olish, ushbu xalqaro tizimlar va bitimlarda o‘rnatilgan qoidalar asosida, O‘zbekiston Respublikasi qonunchiligini rad etmagan holda amalga oshiriladi.
7.3 Chiqindilarning ekologik sertifikatlari, O‘zbekiston Respublikasida o‘rnatilgan ekologik talablarga mos kelgan hollarda tan olinadi. MH larda ekologik sertifikatlashtirishning majburiy qo‘shimcha talablari bo‘lgan hollarda yoki kontraktda bu haqida aytib o‘tilganida, chiqindilarni ushbu talablarga mosligini sinovlari o‘tkazilishi kerak.
7.4 Ekologik sertifikatni tan olinishi uchun buyurtmachi ESI ga buyurtma yuboradi. Buyurtmaning tavsiyaviy shakli ushbu standartning D ilovasida keltirilgan. Buyurtmaga, ekologik sertifikatning ekologik sertifikatni bergan idoraning muhri bilan tasdiqlangan, asli va nusxasi, shuningdek qo‘llash muddatlari va iste’molchilari to‘g‘risidagi hujjatlar ilova qilinishi kerak. Buyurtmachi qo‘shimcha tariqasida, O‘zbekiston Respublikasida qabul qilingan MHlarning qo‘shimcha talablariga mos kelishini tekshirilgan sinov bayonnomalarini taqdim etishi mumkin.
7.5 Olingan hujjatlar va materiallar asosida ESI ekologik sertifikatni tan olish (tan olmaslik) to‘g‘risida qaror qabul qiladi. ESI tan olish jarayonida, chiqindini, buyurtmada ko‘rsatilganiga identifikatlashtiradi (bir xilligini solishtiradi).
7.6 Eksport qilgan davlatning milliy ekologik sertifikatlashtirish idorasi tomonidan berilgan ekologik sertifikatini tan olish, uni O‘zbekiston Respublikasi Tabiatni muhofaza qilish davlat qo‘mitasi o‘rnatgan va O‘z MST ida tan olingan namunaga binoan qayta rasmiylashtirish va DEST davlat reyestriga kiritish yo‘li bilan amalga oshiriladi.
8. Appelatsiyalarni ko‘rib chiqish
8.1 Ekologik sertifikatlashtirish natijalaridan norozi taraf, ESIga, Markaziy ekologik sertifikatlashtirish idorasiga, “O‘zstandart” agentligining Appelatsiya kengashiga va bevosita sudga appelatsiya bilan murojaat qilish huquqiga ega.
8.2 Apellatsion kengash ESI lar va sinov laboratoriyalarining qarorlari ustidan shikoyatlarni ko‘rib chiqadi. Apellatsiyalar O‘z MST ning protseduralarida o‘rnatilgan tartibga asosan, ikki hafta davomida ko‘rib chiqiladi.
8.3 “O‘zstandart” agentligining Appelatsion kengashining qarori qonunchilikda o‘rnatilgan tartibda sudda qayta ko‘rib chiqilishi mumkin.
A ILOVA
(tavsiyaviy )
(tavsiyaviy )
Ekologik xavfsizlik talablarini tasdiqlash
chizmalari
| Chizmalar № |
Ekologik sertifikatlashtirish obyektlari | O‘tkazish tartibi | Inspeksion nazorat |
| 1. | To‘plarni olib kirish | Iste’molchidan olingan namunalarni sinovlari | O‘tkazilmaydi |
| 2. | To‘plarni olib chiqish | Tayyorlovchidan olingan namunalarni sinovlari | O‘tkazilmaydi |
| 3. | Ishlab chiqarish (murojaat) | Tayyorlovchidan olingan namunalarni sinovlari. Ishlab chiqarish sharoitlarini o‘rganish tahlili | O‘tkaziladi |
| 4. | Tranzit | Tashqi ko‘rinishini tekshirish | O‘tkazilmaydi |
| 5. | Deklaratsiyani taqdim etilayotgan hujjatlar bilan mos kelishini ko‘rib chiqish | Taqdim etilayotgan hujjatlar bilan solishtirish | O‘tkazilmaydi |
V ILOVA
(majburiy)
(majburiy)
|
_______________________________________ |
| | | ||||||
| _________________________________________________ (ekologik sertifikatlashtirish idorasining manzili) |
| | |||||||
|
| |||||||||
|
__________________________________________________________________ | |||||||||
|
buyurtmachining nomi (tayyorlovchi korxona, yetkazib beruvchi yoki individual tadbirkorning F.I.Sh.) | |||||||||
|
__________________________________________________________________ | |||||||||
|
(buyurtmachi manzili, aloqa telefoni) | |||||||||
|
__________________________________________________________________ | |||||||||
|
(rahbar F.I.Sh.) | |||||||||
| �_________________________________________________ ni buyurtma qiladi | |||||||||
| | (chiqindining nomi, turi, TIFTN kodi, to‘pi, chiqindi bilan muomala) | ||||||||
|
___________________________________miqdordagi, xavflilik sinfiga oid | |||||||||
|
(kg, tonna, litr, dona) | |||||||||
|
_________________________________________________ uchun mo‘ljallangan | |||||||||
|
(eksport, import, qayta ishlash, joylashtirish, utillashtirish, sotish haqida ma’lumot) | |||||||||
|
______________________________________________________ hosil bo‘ladi | |||||||||
|
(nomi) | |||||||||
| __________________________________________________________________ ______________________________________________talablariga mos keladi | |||||||||
|
(me’yoriy hujjatlar raqamlari va nomi) | |||||||||
| ____________________________________________________________________________________________________________________________________ | |||||||||
| va chiqindilarni №_____________________ chizmada ko‘rsatilgan hujjatlar | |||||||||
| | | (ekologik sertifikatlash chizmasining soni) | |||||||
|
Talablariga mos kelishini ekologik sertifikatlashtirishni o‘tkazib berishingizni so‘raydi. | |||||||||
| Qo‘shimcha ma’lumotlar ______________________________________________ | |||||||||
| | | | (boshqa hujjatlar ko‘rsatiladi (inventarlash, PDV va boshqalar)) | ||||||
| __________________________________________________________________ | |||||||||
| Buyurtmachi | | |
____________ |
| |
____________ | |||
| | | | | | “___” ______________20___y | ||||
S ILOVA
(majburiy)
(majburiy)
| __________________________ | | |
“TASDIQLAYMAN” | ||||||
|
(Ekologik sertifikatlashtirish idorasining nomi) |
|
Ekologik sertifikatlashtirish idorasining rahbari | |||||||
| __________________________ | | | | | | | |||
|
(ESI manzili) |
| | | | | | |||
| “___” ______________ 20___yil | | ____________ | ___________________ | ||||||
| | | | | |
(imzo) |
(F.I.Sh.) | |||
| | | | | | M.O‘. | | | | |
|
QAROR | |||||||||
|
№______ “_____” ____________20___yildan | |||||||||
| _____________________________________________ arizasini ko‘rib chiqib, | |||||||||
|
(tayyorlovchi korxona, yetkazib beruvchi nomi) | |||||||||
| ___________________________________ ni ekologik sertifikatlashtirishga | |||||||||
|
(chiqindini nomi, chiqindi bilan muomala, |
| | | | | ||||
| __________________________________________________________________ | |||||||||
|
TIF TN kodi, to‘p o‘lchami) | |||||||||
| Quyidagilarni ma’lum qilamiz: | |||||||||
|
1. Ekologik sertifikatlashtirish quyidagi chizma bo‘yicha o‘tkazildi________ | |||||||||
|
(se�tifikatlashtirish chizmasi raqami) | |||||||||
| 2. Ekologik sertifikatlashtirish sinovlarini _________________________ ______________________________________________________da o‘tkaziladi | |||||||||
|
(akkreditlangan sinov laboratoriyasi yoki akkreditlangan ekoanalitik laboratoriya nomi, manzili) | |||||||||
| 3. Ekologik sertifikatlashtirish _____________________________________ ________________________________________talablari asosida o‘tkaziladi | |||||||||
|
(me’yoriy hujjatlar nomi va belgisi) |
| | | | | ||||
| 3 Ishlab chiqarish sharoitlarini tahlil qilish _________________________ | |||||||||
| | |
(tashkilotning nomi, manzili |
| ||||||
| ______________________________________________________da o‘tkaziladi | |||||||||
|
(tahlil qilish turi) | |||||||||
| 4 Ishlarga haq to‘lash shakli___________________________________________ | |||||||||
|
(xo‘jalik shartnomasi, tarif, to‘lovning boshqa turi) | |||||||||
| 5 Ekologik sertifikatlashtirish maqsadlari uchun ______________________ ________________________________ hujjatlarini taqdim qilinishi kerak | |||||||||
|
(kerakli hujjatlar sanab o‘tiladi) |
| | | | |||||
D ILOVA
(majburiy)
(majburiy)
| _______________________________________ | | | | | |||||
|
(ekologik sertifikatlashtirish idorasi nomi) |
| | | | |||||
| _______________________________________ | | | | | |||||
|
(ESI manzili) |
| | | | |||||
|
| |||||||||
| ________________________________________________________________ga | |||||||||
|
(chiqindining nomi, to‘p o‘lchami, xavflilik sinfi) | |||||||||
| ekologik sertifikatini tan olish bo‘yicha murojaat qilmoqdamiz _________ | |||||||||
| ____________________________________________natijasida hosil bo‘lgan | |||||||||
|
(mahsulot, buyum, jarayon) | |||||||||
| __________________________________________________________________ | |||||||||
|
(korxona nomi, manzili, mamlakat) | |||||||||
| ________________________________________________________da sinalgan | |||||||||
|
(sinov laboratoriyasi nomi, manzili) | |||||||||
| ____________________________________________________talablariga mos | |||||||||
|
(ekologik sertifikatlashtirish o‘tkazilgan | |||||||||
| __________________________________________________________________ | |||||||||
|
me’yoriy hujjatning belgisi, nomi) | |||||||||
| __________________________________________________________________ | |||||||||
| Ekologik sertifikat berilgan________________________________________ | |||||||||
|
(ekologik sertifikatni bergan idora nomi, (tashkilot, firma), manzili) | |||||||||
| ___________________________________________________qoidalari bo‘yicha | |||||||||
|
(sertifikatlashtirish tizimi nomi yoki bitim soni) | |||||||||
| dan ______________________ |
__________________gacha bo‘lgan muddatga | ||||||||
| Qo‘shimcha ma’lumotlar_______________________________________________ | |||||||||
| Buyurtmaga ilova qilamiz:____________________________________________ | |||||||||
|
(hujjat va materiallar ro‘yxati) | |||||||||
| Buyurtmachining nomi va manzili _____________________________________ | |||||||||
| Buyurtmachi telefoni/faksi __________________________________________ | |||||||||
| Shaharlararo telefon aloqasi ________________________________________ | |||||||||
|
Buyurtmachi vakilining F.I.Sh. | |||||||||
| mansabi va telefoni ________________________________________________ | |||||||||
| |
___________________ |
| | “____” ____________ 20___y. | |||||
| |
(shaxsiy imzo) |
| | | | | | ||
E ILOVA
(majburiy)
(majburiy)
| _______________________________________ | | | | | |||||
|
(ekologik sertifikatlashtirish idorasi nomi) |
| | | | |||||
| _______________________________________ | | | | | |||||
|
(ESI manzili) |
| | | | |||||
|
DALOLATNOMA | |||||||||
| 1. Chiqindining nomi_______________________________________________ | |||||||||
| 2. Chiqindini egasi nomi, uning yuridik manzili_______________________ | |||||||||
| __________________________________________________________________ | |||||||||
| 3. Chiqindini kelib chiqishi__________________________________________ | |||||||||
| __________________________________________________________________ | |||||||||
| 4. To‘p o‘lchami ______________________________________________________ | |||||||||
| 5. Xavflilik sinfi ________________________________________________ | |||||||||
| 6. TIF TN kodi ____________________________________________________ | |||||||||
|
7. Chiqindining ekologik xavfsizlik tavsifi ko‘rsatkichlarining atrof-muhitni muhofaza qilish talablariga mos kelishi tahlili __________________________________________________________________ | |||||||||
|
me’yoriy hujjatlar nomi | |||||||||
| __________________________________________________________________ __________________________________________________________________ __________________________________________________________________ | |||||||||
| XULOSALAR: |
| | | | | ||||
| ____________________________________________________________________________________________________________________________________ | |||||||||
|
Taqdim etilgan chiqindi namuna va uning tamg‘alanishi bilan identifikatsiyalanishi mumkin (mumkin emas) | |||||||||
| Ekologik sertifikatlashtirish idorasi vakili |
____________ |
________________ | |||||||
| | | | | |
imzo |
F.I.Sh. | |||
|
M.O‘. |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | | | |
9. Bibliografik ma’lumotlar
Guruh: T-50 UDK: 380/382
Kalit so‘zlar: Ekologik sertifikatlashtirish, chiqindi, olib kirish, olib chiqish, tranzit.
|
O‘zgartirishlarni qayd qilish | ||||
|
| ||||
| Nashri | Redaksiya | O‘zgartirish kiritilgan varaqlar | Kiritilgan o‘zgartirishlar mazmuni | Sanasi |
| | | | | |
| | | | | |
| | | | | |
| | | | | |
| | | | | |
| | | | | |
| | | | | |
O‘zbekiston Respublikasi Tabiatni muhofaza qilish davlat qo‘mitasi huzuridagi “Boshdavekosertifikat” boshlig‘i Karimov N.M.
ANIDI boshlig‘i Mirraximov M.M.
ANIDI, ekologik standartlashtirish va metrologiya bo‘lim boshlig‘i Nabiyeva M.S.
ANIDI, normakontroli Bekmirzayeva K.M.
KELIShILGAN:
O‘zbekiston Respublikasi Tabiatni muhofaza qilish davlat qo‘mitasi Rais o‘rinbosari Sadikov K.F.
O‘zbekiston Respublikasi Tabiatni muhofaza qilish davlat qo‘mitasining tabiatdan foydalanish iqtisodiyoti va uni tashkil etish boshqarmasi boshlig‘i Mamatqulov R.I.
O‘zbekiston Respublikasi Tabiatni muhofaza qilish davlat qo‘mitasining ekologik – huquq bo‘limi boshlig‘i Tillyayev T.S.
