Hujjatga taklif yuborish
Audioni tinglash
Hujjat elementidan havola olishOʻZBEKISTON RESPUBLIKASI QURILISH VA UY-JOY KOMMUNAL XOʻJALIGI VAZIRINING
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishBUYRUGʻI
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishShNQ 1.02.05-24 “Qurilish uchun muhandislik-ekologiya izlanishlari” shaharsozlik normalari va qoidalarini tasdiqlash toʻgʻrisida
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish[Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan 2026-yil 31-yanvarda hisobga olindi, hisob raqami 385]
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishOʻzbekiston Respublikasining Shaharsozlik kodeksi hamda Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 23-apreldagi 231-son “Qurilish sohasidagi normativ hujjatlarni xalqaro standartlar bilan uygʻunlashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi qaroriga muvofiq buyuraman:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1. ShNQ 1.02.05-24 “Qurilish uchun muhandislik-ekologiya izlanishlari” shaharsozlik normalari va qoidalari ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2. Oʻzbekiston Respublikasi Davlat arxitektura va qurilish qoʻmitasi raisining 2015-yil 27-oktabrdagi 153-son buyrugʻi bilan tasdiqlangan “ShNQ 1.02.11-15 “Qurilish uchun muhandislik ekologiya izlanishlari” shaharsozlik normalari va qoidalari oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilsin.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3. Mazkur buyruq Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya va iqlim oʻzgarishi milliy qoʻmitasi hamda Sogʻliqni saqlash vazirligi huzuridagi Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi qoʻmitasi bilan kelishilgan.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4. Mazkur buyruq rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishVazir SH. XIDOYATOV
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishToshkent sh.,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2026-yil 6-yanvar,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish01/2-1-son
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishKelishildi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi qoʻmitasi raisi B. YUSUPALIYEV
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2025-yil 11-dekabr
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishEkologiya va iqlim oʻzgarishi milliy qoʻmitasi raisi A. ABDUXAKIMOV
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2025-yil 27-noyabr
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishOʻzbekiston Respublikasi qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vazirining 2026-yil 6-yanvardagi 01/2-1-son buyrugʻiga
ILOVA
ILOVA
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishShNQ 1.02.05-24 “Qurilish uchun muhandislik-ekologiya izlanishlari” shaharsozlik normalari va qoidalari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishMazkur shaharsozlik normalari va qoidalari (bundan buyon matnda ShNQ deb yuritiladi) shaharsozlik faoliyati obyektlarini loyihalash hamda ularni rekonstruksiya qilish bosqichlarida muhandislik-ekologiya izlanishlarini oʻtkazishga oid talablarni belgilaydi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1-bob. Normativ-huquqiy hujjatlar, shaharsozlik normalari va qoidalari, sanitariya qoidalari, normalari va gigiyena normativlari hamda texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlarga havolalar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1. Mazkur ShNQda quyidagi normativ-huquqiy hujjatlar, shaharsozlik normalari va qoidalari, sanitariya qoidalari, normalari va gigiyena normativlari hamda texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlarga havolalar keltirilgan:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishVazirlar Mahkamasining 2019-yil 15-oktabrdagi 869-son qarori bilan tasdiqlangan Oʻzbekiston Respublikasida radiatsiyaviy avariyalarni prognoz qilish, barvaqt aniqlash va harakat qilish hamda radiatsiyaviy vaziyatni kuzatuv qilish boʻyicha yagona davlat tizimi toʻgʻrisidagi nizom;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishVazirlar Mahkamasining 2019-yil 11-dekabrdagi 981-son qarori bilan tasdiqlangan Oʻzbekiston Respublikasi hududidagi suv obyektlarining suvni muhofaza qilish va sanitariya-muhofaza zonalarini belgilash tartibi toʻgʻrisidagi nizom;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishVazirlar Mahkamasining 2020-yil 19-fevraldagi 99-son qarori bilan tasdiqlangan Fitosanitar xavfni tahlil qilish, fitosanitariya choralarini qoʻllash va bekor qilish tartibi toʻgʻrisidagi nizom;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishVazirlar Mahkamasining 2021-yil 3-iyundagi 343-son “Atrof-muhitning ifloslanish darajasini baholash tizimini yanada takomillashtirish toʻgʻrisida”gi qarori;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishShNQ 1.02.07-19 “Qurilish uchun muhandislik texnik izlanishlar. Asosiy qoidalar”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishShNQ 1.02.22-19 “Uchuvchisiz uchish apparatlari (UUA) yordamida topografik kartalar va planlar tuzish maqsadida bajariladigan aerofototopografik syomka texnologiyasi qoidalar toʻplami”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishShNQ 2.01.01-22 “Loyihalash uchun iqlimiy va fizikaviy-geologik maʼlumotlar”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSanQvaN 0272-09 “Oʻzbekiston sharoitida tuproqni ifloslanishdan himoya qilish sxemalariga gigiyenik asoslashlar tuzishning sanitariya qoidalari va normalari”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSanQvaN 0182-05 “Oʻzbekiston sharoitida markazlashmagan suv taʼminoti hamda suv manbalarining sanitar qoʻriqlashga gigiyenik talablar”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSanQvaN 0200-06 “Oʻzbekiston aholisini markazlashtirilgan xoʻjalik ichimlik suvi bilan taʼminlash uchun yer usti va yer osti suv manbalari sinflarini aniqlash, gigiyenik baholashning sanitariya qoidalari va normalari”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSanQvaN 0211-06 “Oʻzbekiston aholisining xoʻjalik-ichimlik suv taʼminoti markazlashtirilgan tizimi suvining gigiyenik mezonlari va ular sifatining nazorati”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSanQvaN 0244-07 “Xoʻjalik ichimlik suvi quvurlari va suv taʼminoti uchun moʻljallangan sanitar qoʻriqlanadigan zonalardan foydalanish va loyihalashtirishning sanitariya qoidalari va normalari”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSanQvaN 0193-06 “Radiatsiya xavfsizligi normalari” (RXN 2006) va “Radiatsiya xavfsizligini taʼminlashning asosiy sanitar qoidalari” (RXTASQ 2006);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSanQvaN 0360-18 “Geotexnologik ruda konlarini ishlatish sanitariya qoidalari”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSanQvaN 0361-18 “Uran ishlab chiqarishi radioaktiv chiqindilarini joylashtirish obyektlarida atrof-muhitning radioekologik kuzatuvi”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSanQvaN 0019-21 “Radiotexnik inshootlarni joylashtirish va ulardan foydalanishga qoʻyiladigan gigiyenik talablar”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishGOST 21.301-2014 “Muhandislik izlanishlari boʻyicha hisobot hujjatlarini rasmiylashtirishga qoʻyiladigan asosiy talablar.” (rasmiy manba: Основные требования к оформлению отчетной документации по инженерным изысканиям);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishGOST 17.2.3.01-86 “Tabiatni muhofaza qilish. Atmosfera. Aholi punktlarida havo sifatini nazorat qilish qoidalari” (rasmiy manba: Охрана природы. Атмосфера. Правила контроля качества воздуха населенных пунктов);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishGOST 12071-2014 “Gruntlar. Namunalarni olish, qadoqlash, tashish va saqlash” (rasmiy manba: Грунты. Отбор, упаковка, транспортирование и хранение образцов);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishGOST 17.4.2.01-81 “Tuproqlar. Sanitariya holati koʻrsatkichlari nomenklaturasi” (rasmiy manba: Почвы. Номенклатура показателей санитарного состояния);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishGOST 5180-2015 “Gruntlar. Fizik xususiyatlarni laboratoriya sharoitida aniqlash usullari” (rasmiy manba: Грунты. Методы лабораторного определения физических характеристик);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishGOST 31861-2012 “Suv. Namuna olish uchun umumiy talablar” (rasmiy manba: Вода. Общие требования к отбору проб);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishGOST 17.1.5.01-80 “Tabiatni muhofaza qilish. Gidrosfera. Ifloslanishni tahlil qilish uchun suv havzalarining tub choʻkindilaridan namuna olish uchun umumiy talablar” (rasmiy manba: Охрана природы. Гидросфера. Общие требования к отбору проб донных отложений водных объектов для анализа на загрязненность);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishGOST 17.1.5.04-81 “Tabiatni muhofaza qilish. Gidrosfera. Tabiiy suv namunalarini namuna olish, birlamchi qayta ishlash va saqlash uchun asboblar va qurilmalar. Umumiy texnik shartlar” (rasmiy manba: Охрана природы. Гидросфера. Приборы и устройства для отбора, первичной обработки и хранения проб природных вод. Общие технические условия);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishGOST 31862-2012 “Ichimlik suvi. Namuna olish” (rasmiy manba: Вода питьевая. Отбор проб);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishGOST 31942-2012 (ISO 19458:2006) “Suv. Mikrobiologik tahlil uchun namuna olish” (rasmiy manba: Вода. Отбор проб для микробиологического анализа);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishGOST 17.4.4.02-2017 “Tabiatni muhofaza qilish. Tuproqlar. Namuna olish va namunalarni kimyoviy, bakteriologik va gelmintologik tahlillar uchun tayyorlash usullari” (rasmiy manba: Охрана природы. Почвы. Методы отбора и подготовки проб для химического, бактериологического и гельминтологического анализа);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishGOST 30672-2019 “Gruntlar. Dala tadqiqotlari. Umumiy qoidalar” (rasmiy manba: Грунты. Полевые испытания. Общие положения);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishGOST 8.087-2000 “Oʻlchashlar birliligini taʼminlash davlat tizimi. Rentgen va gamma nurlanish dozimetrik qurilmalari etaloni. Doza tezligi hamda havodagi kerma quvvati boʻyicha tekshirish (kalibrlash) uslubi (rasmiy manba: Государственная система обеспечения единства измерений. Установки дозиметрические рентгеновского и гамма-излучений эталонные. Методика поверки по мощности экспозиционной дозы и мощности кермы в воздухе);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishOʻzMSt 133:2024 “Ichimlik suvi. Gigiyenik talablar va sifatini nazorat qilish”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishOʻzDST 3627:2023 “Oʻzbekiston Respublikasining oʻlchashlar birliligini taʼminlash davlat tizimi. Foton nurlanishning doza quvvati oʻlchagichlari va dozimetrlar. Qiyoslash usullari va vositalari”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishOʻzMSt ISO 14064-2:2024 (ISO 14064-2:2019, IDT) Issiqxona gazlari. 2-qism: Issiqxona gazlarining kamayishi yoki koʻpayishi miqdorini baholash, kuzatuv qilish va hisobini yuritishni loyihalar darajasida koʻrsatkich bilan tavsiflash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishOʻzMSt ISO 9697:2025 (ISO 9697:2018, IDT) Suv sifati — Umumiy beta faolligi — Yuqori zichlikli manba yordamida aniqlash usuli.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2-bob. Atama va taʼriflar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2. Ushbu ShNQda quyidagi atamalar va ularning taʼriflari qoʻllanilgan:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishshaharsozlik faoliyati obyektlari — Oʻzbekiston Respublikasining hududi va hududining qismlari, aholi punktlarining hududlari va hududlarining qismlari, aholini joylashtirishning umumdavlat hamda hududiy tizimlari, yer uchastkalari, binolar va inshootlar, hududiy-ishlab chiqarish, shaharsozlik hamda landshaft majmualari, rekreatsiya va ishlab chiqarish zonalari, madaniy meros obyektlari hamda ularning muhofaza zonalari, aholi punktlari chegaralaridagi va aholi punktlariaro hududlardagi akvatoriyalar, muhandislik va transport kommunikatsiyalari, reklama va axborot obyektlaridir (konstruksiyalari);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishatrof-muhitga taʼsirni baholash — moʻljallanilayotgan va (yoki) rejalashtirilayotgan yoki amalga oshirilayotgan xoʻjalik faoliyatining hamda boshqa faoliyatning atrof-muhitga taʼsiri xususiyatlarini va darajasini, uning ehtimoliy ekologik oqibatlarini aniqlashga hamda atrof-muhitni muhofaza qilish va tabiiy resurslardan oqilona foydalanish chora-tadbirlarini ishlab chiqishga qaratilgan tartib-taomil;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishmuhandislik-ekologiya izlanishlari — tabiatga antropogen taʼsirlar natijasida shakllangan atrof-muhitning hozirgi holatini baholash, shuningdek shaharsozlik faoliyati obyektlarining loyihaoldi va loyiha hujjatlarini, strategik rejalashtirish hujjatlari loyihalarini amalga oshirish jarayonida atrof-muhitda yuzaga kelishi mumkin boʻlgan oʻzgarishlarni aniqlash va prognoz qilish maqsadida olib boriladigan dala tadqiqotlari, izlanishlar, maxsus tahlillar hamda tajribalar majmuasidir;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishfatsiyalar — litologik va paleontologik xususiyatlari bilan farqlanuvchi, hosil boʻlish sharoitlarini aks ettiruvchi turli xil choʻkindi togʻ jinslari majmuasi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishchiziqli inshoot trassalari — avtomobil, temir yoʻl liniyalari, havo, yer usti va yer osti elektr uzatish, aloqa liniyalari va inshootlari, yer usti va yer osti quvurlari, irrigatsiya va melioratsiya, suv taʼminoti va oqova suvlarni chiqarib tashlash va boshqa muhandislik tarmoqlari.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3. Ushbu ShNQda quyidagi qisqartmalar qoʻllanilgan:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishChYQK — chegaraviy yoʻl qoʻyiluvchi konsentratsiya;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishEDQ — ekvivalent dozasi quvvati;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishREMK — ruxsat etilgan maksimal konsentratsiya;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishREMD — ruxsat etilgan maksimal darajasi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3-bob. Umumiy qoidalar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4. Muhandislik-ekologiya izlanishlari shaharsozlik hujjatlarini ishlab chiqish jarayonida amalga oshirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish5. Muhandislik-ekologiya izlanishlari ShNQ 1.02.07-19 ga muvofiq izlanishlarning boshqa turlari (muhandislik-geodeziya, muhandislik-geologiya, muhandislik-gidrometeorologiya hamda gidrogeologik tadqiqotlar) bilan oʻzaro bogʻliq holda kompleks tarzda amalga oshirilishi zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish6. Muhandislik-ekologiya izlanishlari natijalari boʻyicha quyidagi vazifalar hal etilgan boʻlishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishshaharsozlik faoliyati obyektlari qurilishining ekologik, iqtisodiy va ijtimoiy oqibatlarini baholash, atrof-muhitga salbiy taʼsirni kamaytirish, oldini olish yoki bartaraf etish hamda aholining hayoti va sogʻligʻi uchun qulay va xavfsiz yashash sharoitlarini taʼminlash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishshaharsozlik faoliyati obyektlarini qurishdan oldin taʼsir skriningini oʻtkazish orqali ularning atrof-muhitga boʻlishi mumkin boʻlgan real va potensial ekologik taʼsirlarini baholash hamda atrof-muhitga taʼsirni baholashdan oʻtkazish zarurati mavjud yoki mavjud emasligini aniqlash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtabiiy muhitning tarkibiy qismlari, tabiiy landshaftlar va ekotizimlarning holatini, ularning antropogen taʼsirlarga chidamliligi hamda tabiiy tiklanish qobiliyatini baholash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishatrof-muhitga taʼsirni minimallashtirish maqsadida shaharsozlik faoliyati obyektlarini joylashtirish boʻyicha muqobil variantlarni tanlash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishatmosfera havosi, yer va tuproq, yer osti boyliklari, suv resurslari, oʻsimlik va hayvonot dunyosi obyektlari, biologik xilma-xillik, landshaftlar, muhofaza etiladigan tabiiy hududlar hamda moddiy madaniy meros obyektlariga yetkazilishi mumkin boʻlgan salbiy taʼsirlarining oldini olish va kamaytirish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishshaharsozlik faoliyati obyektlarini qurish, ulardan foydalanish va tugatish (rekultivatsiya) bosqichlarida atrof-muhitni muhofaza qilish hamda tabiiy resurslardan oqilona foydalanish nazarda tutilgan chora-tadbirlarning yetarliligi, samaradorligi va ilmiy-texnik asoslanganligini aniqlash.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish7. Muhandislik-ekologiya izlanishlarida quyidagilar amalga oshirilishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishatrof-muhitga taʼsirni baholash boʻyicha ishlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishqurilish faoliyatining atrof-muhitga taʼsirini baholash va oʻrganish ishlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishdala sharoitida muhandislik-ekologik izlanishlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgeoekologik va biologik tahlillar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishlaboratoriya tajribalari va sinovlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishekologik asoslovchi materiallarni tayyorlash.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish8. Muhandislik-ekologiya izlanishlarida quyidagilar oʻrganilishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishhududdan foydalanishning tarixi, tavsifi hamda ijtimoiy-iqtisodiy sharoitlar va rivojlanish darajasi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishShNQ 2.01.01-22 ga muvofiq hududning iqlimiy va fizikaviy-geologik sharoitlari, meteorologik koʻrsatkichlari va ularning oʻzgarishlari (havo harorati, atmosfera bosimi, shamol yoʻnalishi va tezligi, yogʻingarchilik miqdori, havoning nisbiy namligi, quyosh radiatsiyasi parametrlari);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishatrof-muhit tarkibiy qismlarining holati (tuproq qoplami (quruqlik uchastkalarida), ochiq suv havzalarining (akvatoriyaning) gidrologik, gidroximik va gidrobiologik xususiyatlari, yer osti sizot suvlari, yer osti suvlari holati va sifat koʻrsatkichlari, hududning oʻsimlik qoplami va landshaft tuzilishi, oʻrmonlarning holati, hayvonot olami holati, atmosfera havosining sifat koʻrsatkichlari va ifloslanish darajasi dinamikasi);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishxavfli gidrometeorologik hodisalar (sel oqimlari, suv toshqinlari, qor koʻchkilari, kuchli shamollar (dovullar), changli (qumli) boʻron, jala yogʻinlar) hamda geologik jarayonlar (zilzilalar, yer yuzasining oʻpirilishi, koʻchki, choʻkish xavfi);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishiqlim oʻzgarishi va xavfli gidrologik hodisalar bilan bogʻliq suv havzalarining gidrologik rejimi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishhududdagi radiatsiyaviy holat, shu jumladan atrof-muhitning antropogen manbalardan radionuklidlar bilan ifloslanishi, aholi punktlarida, ishlatib boʻlingan uran konlarida, shuningdek chiqindi poligonlari va balansdan tashqari rudalar hududlarida radioekologik nazorat boʻyicha maʼlumotlar tahlili;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishhududda xoʻjalik faoliyati natijasida yuzaga kelgan oqova suvlar, sanoat, qattiq maishiy va boshqa chiqindilar, radionuklidlar, toksikantlar, ogʻir metallar, neft mahsulotlari, pestitsidlar zaharli moddalar bilan ifloslanish holatlari va ular bilan bogʻliq vaziyatlar tahlili.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish9. Muhandislik-ekologiya izlanishlarining vazifalarini hal etish uchun quyidagi maʼlumotlarni olish imkonini beradigan muhandislik-geodeziya, muhandislik-geologiya va muhandislik-gidrometeorologiya izlanishlari materiallari va natijalaridan foydalanish lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishiqlim sharoitlari va meteorologik koʻrsatkichlar toʻgʻrisidagi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgeologik shart-sharoitlar toʻgʻrisidagi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgidrogeologik shart-sharoitlar toʻgʻrisidagi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgeomorfologik shart-sharoitlar toʻgʻrisidagi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgidrologik shart-sharoitlar toʻgʻrisidagi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishxavfli gidrometeorologik hodisalar va geologik jarayonlar toʻgʻrisidagi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish10. Muhandislik-ekologik izlanishlarini amalga oshirish jarayonida tuproq, yer usti suv obyektlari va ularning choʻkindilari hamda yer osti suv quduqlaridan namunalar olish ishlari ham amalga oshirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish11. Shaharsozlik faoliyati obyektini joylashtirish (yer uchastkasini tanlash) boʻyicha loyiha hujjatlarini asoslash uchun maʼlumotlar quyidagilarni oʻz ichiga olishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishshaharsozlik faoliyati obyekti joylashishi yoki tanlab olingan yer uchastkasi maydoni boʻyicha muqobil variantlarni aniqlash va tanlashga doir maʼlumotlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtabiiy muhit holati va resurslar (tuproq, yer usti va yer osti suvlari, oʻsimliklar hamda foydali qazilmalar) toʻgʻrisidagi maʼlumotlar, shuningdek qishloq xoʻjaligi va oʻrmon fondi yerlariga taalluqli holatni tahlil qiluvchi maʼlumotlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishloyiha natijasida yuzaga kelishi mumkin boʻlgan zararli ekologik taʼsirlar toʻgʻrisidagi dastlabki maʼlumotlar (ifloslantiruvchi manbalar, ularning joylashuvi, taʼsir zonalari, tarkibi, chiqariladigan zarralar intensivligi hamda taʼsirning takrorlanish chastotasi);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishloyihalanayotgan texnologik jarayonlarning umumiy texnik yechimlari va parametrlari toʻgʻrisidagi maʼlumotlar (xomashyo va yoqilgʻi turi hamda miqdori, manbalari, atmosfera havosiga tashlamalar hajmi, tozalash tizimlari, tutun gazlari moʻrilari balandligi, suv taʼminoti manbalari, oqova suvlar hosil boʻlish manbalari, yomgʻir suvlarini toʻplash va ulardan foydalanish, oqova suvlarning kimyoviy tarkibi, tozalash usullari, oqova suvlarni tozalash inshootlari quvvati, aylanma va takroriy suv taʼminoti tizimlaridan foydalanish);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishatmosfera havosi, yer usti va yer osti suvlariga taʼsir etish ehtimoli boʻlgan hududlar (taʼsir zonalari) hamda ularning oldini olish va bartaraf etish boʻyicha chora-tadbirlar tavsifi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishqattiq maishiy chiqindilar toʻgʻrisidagi maʼlumotlar (turlari, miqdori, morfologik va kimyoviy tarkibi, zaharliligi, joylashtirish, saqlash, zararsizlantirish, utilizatsiya qilish va qayta ishlash usullari).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish12. Muhandislik-ekologiya izlanishlari uchun dastlabki maʼlumotlar tarkibi quyidagilarni oʻz ichiga olishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishshaharsozlik faoliyati obyekti joylashadigan hududning tabiiy sharoiti va xoʻjalik faoliyati boʻyicha umumiy maʼlumotlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishmavjud hamda loyiha doirasida yuzaga kelishi mumkin boʻlgan ekologik taʼsir manbalari toʻgʻrisidagi maʼlumotlar (sifat koʻrsatkichlari va mavjud boʻlsa miqdoriy koʻrsatkichlar bilan);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishhududning biologik resurslari oʻsimlik (flora) va hayvon (fauna) hamda ularning oʻrganilganlik darajasi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishhududning sanitariya-epidemiologik holati toʻgʻrisidagi maʼlumotlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishhududdagi suvli gorizontlar, yer osti suvlarining joylashish chuqurligi va muhofazalanganlik darajasi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishhududning seysmik faolligi (seysmik hududlashtirish) toʻgʻrisidagi maʼlumotlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtaʼsir zonalarining taxminiy chegaralari hamda muhandislik-ekologik izlanishlar hududi chegaralarini asoslash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishmuhandislik-ekologiya izlanishlari tarkibi va hajmini asoslash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishmuayyan ish turlarini bajarish uslubiyoti, prognozlash va modellashtirish boʻyicha tavsiya etiladigan koʻrsatmalar.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish13. Hududning ekologik holatini kompleks baholash, moʻljallanayotgan xoʻjalik faoliyatining atrof-muhitga taʼsirini aniqlash hamda salbiy oʻzgarishlarni prognoz qilish uchun quyidagi maʼlumotlar keltirilishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olisha) ekologik sharoitlarning oʻrganilganlik darajasi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishhududda ilgari bajarilgan muhandislik-ekologiya izlanishlari materiallari va maʼlumotlaridan oʻtkazilgan davrdan keyingi oʻzgarishlarni hisobga olgan holda foydalanish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtabiiy resurslardan foydalanish, ularni qayta tiklash va muhofaza qilish hamda aholi sanitariya-epidemiologik osoyishtaligini taʼminlash sohasidagi mavjud materiallardan foydalanish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishb) hududning tabiiy va antropogen shart-sharoitlarning qisqacha tavsifi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishiqlim, landshaft, geomorfologik, seysmik, gidrologik, gidrogeologik, geologik va muhandislik-geologik sharoitlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishhududning ijtimoiy-iqtisodiy sharoitlari, shu jumladan tabiiy resurslar (suv, biologik resurslar, foydali qazilmalar) hamda ulardan xoʻjalik maqsadlarida foydalanish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishmavjud sanoat obyektlari, bino va inshootlar hamda muhandislik, transport infratuzilmalari, suv taʼminoti va oqova suvlarni tozalash inshootlari hamda chiziqli inshootlar trassalari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishmuhofaza etiladigan tabiiy hududlar, oʻrmonlar, rekreatsiya zonalari va obodonlashtirish-koʻkalamzorlashtirish maydonlari koʻrsatkichlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishhayvonot va oʻsimlik dunyosi, shu jumladan Qizil kitobga kiritilgan turlar roʻyxati va ularning tarqalish areallari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtabiiy va texnogen xususiyatli favqulodda vaziyatlar taʼsiriga uchragan hududlar, xavfli gidrometeorologik va geologik jarayonlar hamda ulardan himoyalanish boʻyicha mavjud maʼlumotlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishsuv obyektlarining suvni muhofaza qilish zonalari va qirgʻoqboʻyi mintaqalari, yer osti suvlarining sanitariya muhofaza zonalari hamda yer osti suvlarining hosil boʻlish zonalari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishv) izlanishlarni bajarish usullari:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishmuhandislik-ekologiya izlanishlarining tarkibi, usullari va hajmi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishdala tadqiqotlari va kameral ishlar tavsifi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishqoʻllaniladigan uslublar va usullar, shuningdek dasturiy mahsulotlar (havolalar bilan);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtexnika, asbob-uskunalar va boshqa qoʻllaniladigan vositalar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishg) muhandislik-ekologiya izlanishlari natijalari:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishhududning tabiiy sharoitlarini oʻrganish va unga texnogen taʼsirlarni baholash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishdala va kameral ishlar natijalarini tahlil qilish va baholash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishobyektni qurish va foydalanish jarayonida atrof-muhitda yuzaga kelishi mumkin boʻlgan oʻzgarishlar hamda texnogen taʼsir oqibatlarini prognozlash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishd) maxsus huquqiy rejim belgilangan hududlar va cheklovlar:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishekologik toza hududlar hamda maxsus huquqiy rejim belgilangan hududlar toʻgʻrisidagi maʼlumotlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishmoddiy madaniy meros obyektlari, ularning muhofaza chegaralari hamda xoʻjalik faoliyatini tartibga solish chegaralari toʻgʻrisidagi maʼlumotlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishsanoat (konchilik) chiqindilari obyektlari, poligonlar, radioaktiv chiqindilarni saqlash (koʻmish) joylari, zaharli moddalar koʻmilgan hududlar, qabristonlar, hayvon qabristonlari va biotermik oʻralar toʻgʻrisidagi maʼlumotlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishasosiy va noruda foydali qazilmalar konlari joylashgan yer qaʼri uchastkalari hamdа ishlab chiqarish korxonalarining sanitariya-muhofaza zonalari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishe) hududning ekologik holatini baholash:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishhududning funksional ahamiyatini hisobga olgan holda tabiiy landshaft, tabiiy muhit tarkibi, quruqlik va suv ekotizimlarining holati, bardoshliligi va tiklanish imkoniyatlarini baholash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishhududdagi radiatsiyaviy vaziyat va atrof-muhitga kimyoviy, biologik va fizik taʼsirlar, atmosfera havosi, yer (gruntlar), tuproq, yer usti suv obyektlari suvi va ulardagi choʻkindi qatlamining, yer osti suvlarining kimyoviy va boshqa turdagi ifloslanishlari boʻyicha maʼlumotlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishsuv resurslaridan, shu jumladan ochiq suv havzalari va yer osti suvlardan ichimlik suvi sifatida foydalanish holati, yer osti suvlari muhofazalanganlik darajasi, yomgʻir suvlarini toʻplash va ishlatish imkoniyatlari boʻyicha baholash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishj) noqulay oʻzgarishlarning dastlabki prognozi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishatmosfera havosining ifloslanishi prognozi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishyerlar sifati yomonlashishi hamda tuproq, yer usti va yer osti suvlarining ifloslanishi prognozi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishalohida muhofaza qilinadigan obyektlarga (muhofaza etiladigan tabiiy hududlar, rekreatsiya zonalari, moddiy madaniy meros obyektlari) taʼsiri prognozi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishxavfli tabiiy jarayonlar va texnogen taʼsirlar bilan bogʻliq zararli ekologik oqibatlar prognozi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishhududning kompleks rivojlanishiga taʼsir etishi mumkin boʻlgan omillar, shu jumladan hududning funksional ahamiyatida kutilayotgan ehtimoliy oʻzgarishlar prognozi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4-bob. Muhandislik-ekologiya izlanishlari tarkibi
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish14. Muhandislik-ekologiya izlanishlarida quyidagi ishlar amalga oshirilishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olisha) kameral (fond) materiallari bilan ishlash va analog obyektlar:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishatrof-muhit holati boʻyicha avvalgi yillardagi mavjud fond materiallari hamda ilgari bajarilgan muhandislik-ekologiya izlanishlari materiallarini yigʻish, tahlil qilish, qayta ishlash va umumlashtirish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishoʻxshash tabiiy sharoitlarda faoliyat yuritayotgan analog obyektlarni aniqlash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishb) aerokosmik tasvirlar va geoaxborot tizimi asosida tahlil:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishturli turdagi suratga olish materiallari (oq-qora, koʻpzonali/multispektral, radiolokatsiya, issiqlik) asosida aerokosmik tasvirlarni deshifrlash (talqin qilish);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishfazoviy maʼlumotlarni kartografik koʻrinishda vizuallashtirish, ularni rastr yoki vektor shaklida, shuningdek toʻrli (matritsali) shakllarda hamda turli aniqlikdagi aerokosmik suratlar va ortofotorejalar (ortomozaikalar) koʻrinishida rasmiylashtirish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishv) hududni oʻrganish (rekognossirovka qilish) va kuzatuvlar:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishrekognossirovka va marshrutli (yoʻnalishli) kuzatuvlar orqali atrof-muhit tarkibi, tabiiy landshaftlar, quruqlik va suv ekotizimlari holatini baholash, ifloslanish belgilari va manbalarini aniqlash hamda tasniflash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishdoimiy (statsionar) va yoʻnalishli (marshrutli) kuzatuvlarni oʻtkazish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishg) atrof-muhit tarkibini oʻrganish:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtuproq qatlamining ifloslanishini oʻrganish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishyer usti suv obyektlari va ulardagi choʻkindi qatlamining ifloslanishini oʻrganish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishyer osti suvlarining ifloslanishini oʻrganish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishradiatsiyaviy holatni oʻrganish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishfizikaviy taʼsirlarni oʻrganish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishhududning ekologik hamda tabiiy landshaft sharoitlarini oʻrganish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishoʻsimlik dunyosini oʻrganish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishhayvonot dunyosini oʻrganish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishsanitariya-epidemiologik hamda tibbiy-biologik holatni oʻrganish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishijtimoiy-iqtisodiy sharoitlarni oʻrganish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishxavfli tabiiy jarayonlar va texnogen taʼsirlarga, shuningdek choʻllanish, shamol va suv eroziyasiga moyil hududlarni oʻrganish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishd) namuna olish va laboratoriya tahlillari:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishekologik sinovlar uchun atrof-muhit tarkibidan (atmosfera havosi, tuproq, yer usti suv obyektlari suvlari va choʻkindi qatlami, yer osti suvlari) namunalar olish va kimyoviy-analitik usullar bilan laboratoriya tahlillarini bajarish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtuproq qatlamida gaz-geokimyoviy tadqiqotlarni oʻtkazish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishe) modellashtirish, maʼlumotlar bazasi va yakuniy tahlil:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishkompyuter dasturlaridan foydalangan holda gidrogeologik va geologik jarayonlar rivojlanishini matematik modellashtirish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgidrogeologik, geologik va gidrokimyoviy parametrlar boʻyicha maʼlumotlar bazasini shakllantirish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olisholingan materiallarni tahlil qilish, baholash va xulosalash.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish15. Muhandislik-ekologiya izlanishlari natijalari boʻyicha texnik hisobot (bundan buyon matnda texnik hisobot deb yuritiladi) tayyorlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish16. Muhandislik-ekologiya izlanishlari natijalari boʻyicha tuzilgan texnik hisobotning tarkibi va mazmuni qurilish turiga, loyiha-qidiruv ishlarining bosqichiga hamda hududning tabiiy-texnogen sharoitlarini inobatga olgan holda mazkur ShNQning 1-ilovasi hamda GOST 21.301-2014 ga muvofiq boʻlishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish17. Buyurtmachi tomonidan quyidagi qoʻshimcha muhandislik-ekologiya izlanishlarini amalga oshirishga yoʻl qoʻyiladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishsanitariya-epidemiologiya hamda tibbiy-biologik tadqiqotlarni oʻtkazish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtabiiy muhitning alohida tarkibiy qismlari boʻyicha kuzatuv tadbirlarini amalga oshirish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgaz-geokimyoviy tadqiqotlarni oʻtkazish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgidrobiologik tadqiqotlarni oʻtkazish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtabiiy oʻsimlik jamoalari uchun fitosanitar xavfni baholash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishekologik-geokimyoviy tadqiqotlarni oʻtkazish.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish18. Aerokosmik tasvirlarni deshifrovka qilish natijalari asosida yigʻilgan umumiy geografik, kartografik va tematik maʼlumotlar grafik, raqamli yoki matn koʻrinishida rasmiylashtirilishi lozim. Bunda, aerokosmik tasvirlarni deshifrovkasi quyidagilarni taʼminlashi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishaerokosmik tasvirlarni deshifrovka natijalarini turli masshtablardagi topografik asoslar, shuningdek mavjud tabiiy landshaft, geologik tuzilma, muhandislik-geologik va hududlashtirish sxemalari hamda boshqa turdagi kartografik materiallarga bogʻlash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishxavfli gidrometeorologik va texnogen hodisalar, shuningdek geologik jarayonlar rivojlangan uchastkalarni aniqlash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishatrof-muhit holatiga taʼsir koʻrsatuvchi sanoat obyektlari, binolar va inshootlar, muhandislik infratuzilmalari, transport magistrallari, quvur oʻtkazgichlar va boshqa chiziqli inshootlar trassalari, karyerlar hamda boshqa elementlarni aniqlash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtoʻgʻridan-toʻgʻri antropogen taʼsirlarning zararli oqibatlarini dastlabki oʻrganish, jumladan turar joylar konturlari va shahar hamda qishloqlar aglomeratsiyalari konturlarining oʻzgarishlari, ifloslanish areallari, yongʻinlar, daraxtlar kesilgan uchastkalar hamda oʻsimlik qoplamining boshqa buzilishlarini belgilash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishekologik holatning oʻzgarish dinamikasini kuzatib borish.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish19. Fazoviy maʼlumotlarni vizuallashtirish ularni kartografik tasvirlar koʻrinishidagi rastr yoki vektor shaklida, shuningdek aero yoki kosmik surat, ortofotoreja koʻrinishida qabul qilinishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish20. Yoʻnalishli (marshrutli) kuzatuvlar hududning kompleks landshaft tavsifini, shu jumladan uning funksional ahamiyati va ekotizimlarning umumiy holatini hisobga olgan holda bajarilishi hamda quyidagilarni oʻz ichiga olishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishhududni tekshirish orqali tabiiy muhitning tarkibiy qismlarida uzoq muddatli ifloslanish uchastkalarini, oʻsimlik qoplamining shikastlanish holatlarini, shuningdek joy relyefi oʻzgarishlarining sabablari va xususiyatini aniqlash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishsanoat korxonalari, sanoat chiqindilarini toʻplash va koʻmib tashlash joylari, chiqindi poligonlari va ruxsat etilmagan chiqindi tashlash joylari, kimyoviy oʻgʻitlar hamda zaharli kimyoviy moddalarni saqlash omborlari, tindirgichlar, neft omborlari va boshqa ifloslantiruvchi manbalar joylashuvining sxemalarini tuzish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishkoʻzga koʻrinadigan ifloslanish belgilari va oʻtkir kimyoviy hid manbalari joylarini (neft mahsulotlari dogʻlari, pestitsidlar, insektitsidlar va boshqa zaharli preparatlar), ruxsat etilmagan chiqindi tashlash joylarini, metan chiqish nuqtalarini, oqova suvlarni yer usti suv obyektlariga yoki joy relyefiga tashlash uchastkalarini sxemalar hamda faktik materiallar xaritalariga kiritish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishhududdagi yovvoyi hayvon va oʻsimlik turlarining tarqalishi, hududga xos boʻlmagan yangi, ilgari uchramagan yovvoyi hayvon va oʻsimlik turlarining paydo boʻlish holatlari aniqlanishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishxavfli tabiiy jarayonlar va texnogen taʼsirlarga hamda choʻllanish, shamol va suv eroziyasiga moyil boʻlgan hududlarning tashqi koʻrinishlari aniqlanishi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish21. Hududni oʻrganish (rekognossirovka qilish) yoʻnalishli (marshrutli) kuzatuvlar orqali yoki uchuvchisiz uchish apparatlari yordamida ShNQ 1.02.22-19 ga muvofiq amalga oshirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish22. Kuzatish punktlarida doimiy (statsionar) kuzatuvlar quyidagi maqsadlarda oʻtkazilishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishhududning funksional va shaharsozlik zonalashini hisobga olgan holda uning kompleks tabiiy-landshaft tavsifini baholash uchun;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishhududiy birliklar chegaralarini (geografik koordinatalarini qayd etgan holda), shuningdek tuproq va oʻsimlik qoplami, ajralib turadigan tabiiy landshaftlar hamda yovvoyi hayvonlar yashash joylari chegaralarini aniqlash uchun;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishatrof-muhit tarkibiy qismlarining holatini baholash, (atmosfera havosi, tuproq (gruntlar), yer usti va yer osti suvlari, oʻsimlik qoplami va hayvonot dunyosi holatini tavsiflash uchun;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishatrof-muhit tarkibiy qismlarini oʻrganish uchun tadqiqot maydonchalarining joylashuvini belgilash hamda geografik koordinatalarni koʻrsatgan holda namuna olish nuqtalarini aniqlash uchun;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishmahalliy sharoitlar xususiyatlarini hisobga olgan holda ifloslantiruvchi zararli moddalarning atrof-muhitga chiqarilishi, migratsiya yoʻllari va ularning tutash tabiiy landshaftlarga oʻtishi ehtimolini tahlil qilish uchun;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishhududdagi oʻsimlik va hayvonot dunyosi hamda boshqa biologik organizmlar (biota) uchun oqibatlarini koʻrsatgan holda xavfli tabiiy jarayonlar va texnogen taʼsirlarning atrof-muhit tarkibiy qismlariga hamda ekotizimlarga taʼsir darajasini tahlil qilish uchun.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish23. Kuzatish punktlarida (postlarida) doimiy (statsionar) kuzatuvlar topografik rejalar va xaritalar, aero suratlar va kosmik tasvirlar, shuningdek avvalgi yillarda bajarilgan muhandislik izlanishlari hamda tadqiqotlar materiallaridan foydalangan holda amalga oshirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish24. Kuzatish punktlarida (postlarida) doimiy (statsionar) kuzatuvlar quyidagilarni oʻz ichiga olishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishmuhandislik-ekologik izlanishlar olib boriladigan maydonda dala tekshiruvlarini rejalashtirilayotgan shaharsozlik faoliyati va boshqa taʼsir zonalarini inobatga olgan holda, atrof-muhit hamda tabiiy landshaftning har bir tarkibiy qismi boʻyicha antropogen ifloslanish manbalarini hisobga olib amalga oshirish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishifloslanishning tashqi vizual belgilari (kimyoviy dogʻlar, oʻtkir kimyoviy hid) hamda atrof-muhitga taʼsir koʻrsatuvchi manbalarni (shlam, kul, fosfogips va boshqa xavfli sanoat chiqindilarini saqlash joylari, neft mahsulotlari saqlanadigan joylar, mineral oʻgʻitlar va zaharli kimyoviy moddalar omborlari, shuningdek boshqa ifloslanish manbalari) aniqlash, ifloslanish koʻlami va ehtimoliy sabablarini koʻrsatish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishchoʻllanish, shamol va suv eroziyasi, yer osti sizot suvlari sathining koʻtarilishi, yer sathining choʻkishi hamda boshqa xavfli tabiiy jarayonlar va texnogen taʼsirlarning rivojlanish uchastkalarini aniqlash (mazkur turdagi tadqiqotlar muhandislik-geologik hamda muhandislik-gidrometeorologik izlanishlar bilan birgalikda olib borilishi lozim);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtahlil oʻtkazish uchun atmosfera havosi, tuproq, yer usti suv obyektlarining suvi va ularning choʻkindi qatlamidan, yer osti suvlari, oqova suvlar hamda chiqindilardan namuna olish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishradioekologik tekshiruvlarni oʻtkazish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishzararli fizik taʼsirlarni oʻrganish.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish25. Togʻ kavlamalarini (shurflar, transheyalar, burgʻilash quduqlarini) qazish quyidagi maqsadlarda amalga oshirilishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishmaydonchaning muhandislik-geologik sharoitlarini (tuproqlarning, aeratsiya zonasidagi va oʻzida suv tutib turuvchi togʻ jinslarining, gruntlar va togʻ jinslarining tarkibi va filtratsiya xususiyatlarini, suv oʻtkazmas (suvbardosh) qatlamlar mavjudligi va suvli gorizontlar va yer usti suvlari orasida, grunt suvlari oqimining yoʻnalishi va harakat tezligi orasida oʻzaro gidravlik bogʻliqlik mavjudligi) hamda ifloslanishning tezkor tarqalishi ehtimoli va akkumulyatsiyalanishini aniqlash uchun;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtuproqlar, gruntlar hamda yer osti suvlari boʻyicha ularning kimyoviy tarkibi, fizik-mexanik va suvli-fizik xususiyatlari, shuningdek zararli tarkiblar konsentratsiyasini aniqlash maqsadida namuna olish uchun;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishatmosfera havosi va grunt suvlariga gazsimon ifloslantiruvchi moddalar chiqarilishining xavflilik darajasini aniqlash uchun;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishterrikonlar, togʻ-kon sanoati kavlamalaridan chiqariladigan qoplama va aralashma togʻ jinslari, sanoat chiqindi uyumlari hamda toʻkma grunt massivlarining yirik uyumlaridan sizib chiqadigan suvlarning xavfliligini aniqlash uchun.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish26. Togʻ kavlamalarini stvorlar boʻylab, geomorfologik elementlar chegarasiga perpendikulyar ravishda, ifloslanish manbalari joylashishiga hamda havo oqimlarining, yer osti va yer usti suv oqimlarining, yer yuzasi qiyaligining asosiy yoʻnalishlariga, yer yuzasidagi yotqiziqlarga bogʻliq ravishda joylashtirish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish27. Togʻ kavlamalari orasidagi masofa ularning kovlanish maqsadi, muhandislik izlanishlarining bosqichi hamda mahalliy sharoitlarning xususiyatlarini hisobga olgan holda belgilanishi, bunda togʻ kavlamalari orasidagi masofa bajariladigan tadqiqotlar masshtabiga mos boʻlishi zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish28. Togʻ kavlamalarining chuqurligi yer yuzasidan hisoblaganda birinchi suvli gorizontning qalinligi, suvbardosh qatlam tomining chuqurligi, ifloslangan zonaning qalinligi hamda tektonik buzilishlar mavjudligini hisobga olgan holda belgilanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish29. Kuzatuv burgʻilash quduqlari quyidagi maqsadlarda joylashtirilishi zarur:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishyer uchastkasi hududida aeratsiya zonasining pastki qismi boʻyicha geologik-litologik qirqimni oʻrganish uchun;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishsuv taʼminoti (ichimlik, xoʻjalik-maishiy, ishlab chiqarish, sanoat-texnika hamda qishloq xoʻjaligi) ehtiyojlari uchun suvli gorizontlarning filtratsiya parametrlarini va hajmiy koʻrsatkichlarini aniqlash, shuningdek suvli qatlamlar bilan yer usti suvlari oʻrtasidagi gidravlik bogʻliqlikni belgilash uchun;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishhudud yer osti suvlari rejimini mavsumlar boʻyicha oʻrganish hamda yer osti suvlari kuzatuvi tarmogʻini shakllantirish, grunt suvlari yotish chuqurligini aniqlash, sugʻorish tizimlari (filtratsiya yoʻqotishlar hajmi) va kollektor-drenaj tizimlari (drenajlash hajmi) bilan grunt suvlari oʻrtasidagi oʻzaro bogʻliqlik xususiyatlarini aniqlash uchun;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishistiqbolli suvli gorizontlarda yer osti suvlari sifatini oʻrganish uchun.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish30. Kuzatuv burgʻilash quduqlari stvorlar boʻylab joylashtirilishi, bunda quduqlar yer osti suvlari oqimining regional yoʻnalishiga koʻndalang, suv eltuvchilar (suv oqimlari) yoʻnalishiga perpendikulyar holatda, shuningdek loyihalanayotgan bino va inshootlarning joylashuvi hisobga olingan holda joylashtirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish31. Ekologik-gidrogeologik tadqiqotlar muhandislik-geologik izlanishlari jarayonida gidrogeologik tadqiqotlar bilan birgalikda amalga oshirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish32. Ekologik-gidrogeologik tadqiqotlarni oʻtkazishda suvli gorizontlar mavjudligi aniqlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish33. Suvli gorizontlarning yotish, tarqalish sharoitlari va ularning (yer yuzasidan hisoblaganda birinchi suvli gorizontlar) tabiiy ravishda muhofazalanganligi, shuningdek aeratsiya zonasidagi gruntlarning va oʻzida suv sigʻdiradigan togʻ jinslarining filtratsiya va sorbsiya xususiyatlari aniqlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish34. Ekologik-gidrogeologik tadqiqotlarni oʻtkazishda muhandislik-ekologik izlanishlar vazifalaridan kelib chiqqan holda qoʻshimcha ravishda quyidagilarni aniqlashga yoʻl qoʻyiladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishyuzaki suv obyektlarining mavjudligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishyer yuzasidan hisoblaganda birinchi suvbardosh qatlamning joylashish chuqurligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgrunt suvlari harakatlanish xususiyatlari, ularning toʻyinish va boʻshanish sharoitlari, rejimi, gorizontlararo hamda yer usti suvlari bilan oʻzaro gidravlik bogʻliqligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgrunt suvlari kimyoviy tarkibi, ularning zararli tarkiblar bilan ifloslanganlik darajasi hamda aholi yashash sharoitlariga taʼsiri;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtexnogen omillarning gidrogeologik sharoitlar oʻzgarishiga taʼsiri;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishfoydalanishga yaroqli chuchuk suv resursi mavjudligi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish35. Kompleks izlanishlar oʻtkazilganda filtratsiya koeffitsiyentlari hamda dala sharoitida tajriba-filtratsiya ishlarini oʻtkazishni talab qiladigan boshqa koʻrsatkichlar gidrogeologik tadqiqotlar tarkibida aniqlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish36. Gidrokimyoviy tadqiqotlar yer usti suvlarining ifloslanganlik darajasini baholash, grunt suvlari ifloslanish arealini, ifloslantiruvchi moddalarning tarkibi va konsentratsiyasini aniqlash, ifloslanish manbalarini belgilash, aniqlangan ifloslanishning ekotizim holatiga hamda aholi sogʻligʻiga taʼsirini baholash uchun amalga oshirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish37. Yer usti va yer osti suvlarining ifloslanishini oʻrganish ushbu ShNQning 57-bandiga muvofiq amalga oshirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish38. Tuproq tadqiqotlari quyidagilar uchun bajarilishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishqurilish maydonchasi uchun yer uchastkasini qishloq xoʻjaligida foydalanilmaydigan yoki unumdorligi past boʻlgan yerlardan tanlashni asoslash hamda tabiiy landshaftlar, oʻsimlik qoplami va oʻrmonlarni saqlab qolish uchun;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishloyihalanayotgan bino va inshootlarning ularga tutash qishloq xoʻjalik ekinlari, oʻsimlik dunyosi va oʻrmonzorlarga taʼsirini aniqlash, shuningdek ularni sanoat chiqindilari va zaharli moddalarning zararli taʼsiridan himoya qilish boʻyicha chora-tadbirlarni ishlab chiqish uchun;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishaholi punktlarining obodonlashtirish, koʻkalamzorlashtirish va rekreatsiya zonalarini yaratish sxemalarini ishlab chiqish uchun;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishqishloq xoʻjalik yerlaridagi va qurilish maydonchasidagi tuproqlarning ifloslanganlik darajasini baholash uchun.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish39. Tuproq tadqiqotlari jarayonida quyidagi maʼlumotlar yigʻilishi va tahlil qilinishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtuproqlarning turlari va kichik turlari haqida;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtuproqlarning joy relyefida yotish holati;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtuproq hosil qiluvchi va ular ostidagi togʻ jinslari haqida;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgeokimyoviy tarkibi haqida;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtuproq jarayonlari (shoʻrlanish, yer osti sizot suvlarining koʻtarilishi, deflyatsiya, eroziya, choʻllanish jarayonlari) haqida;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishdegradatsiya darajasi (tuproqning oriqlanishi, fizik yemirilishi (buzilish), kimyoviy ifloslanish) haqida.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishBunda, mazkur maʼlumotlar yetarli boʻlmaganda, tuproq syomkasi yoki tuproq-geomorfologik profillash ishlari amalga oshirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishMazkur tadqiqotlar tuproqlarning funksional jihatdan ahamiyatini, ulardan amaldagi hamda istiqboldagi foydalanish qobiliyatini, tuproq qatlamining qalinligini, eroziyaning xavfini, deflyatsiya jarayonlarini, shuningdek tuproqning turli moddalar bilan ifloslanish koʻrsatkichlarini hisobga olgan holda tabiiy landshaftlarni oʻrganish bilan birgalikda olib borilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish40. Tuproqlarni tarqalgan areallar boʻyicha ularni xaritalash SanQvaN 0272-09 ga muvofiq amalga oshirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish41. Tuproqlardan namunalar olish va ularning ifloslanishini baholash ushbu ShNQning 45 — 56-bandlari boʻyicha amalga oshirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish42. Atmosfera havosining ifloslanishi darajasini, shuningdek issiqxona gazlari chiqarilishini qisqartirishni oʻrganish quyidagi maqsadlarda amalga oshirilishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishshaharsozlik faoliyati obyektlarini loyihalash rejalashtirilayotgan hududda atmosfera havosi ifloslanishining asosiy tabiiy va texnogen manbalarini, shuningdek atmosfera havosining ifloslanish darajasini aniqlash uchun;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishatmosfera havosiga issiqxona gazlarining (karbonat angidrid (CO2), metan (CH4), azot oksidi (N2O), xloroftoruglerod (NFC5), perftoruglerod (PFC5) va oltingugurt ftoridi (SF6)) chiqarilishi va ularni qisqartirishni aniqlash uchun (OʻzMSt ISO 14064-2:2024 (ISO 14064-2:2019, IDT)ga muvofiq);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishshaharsozlik faoliyati obyektlarini loyihalash natijasida atmosfera havosi ifloslanishining ChYQK dan ortib ketishni prognoz qilish uchun;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishatmosfera havosiga kimyoviy, biologik va fizik taʼsirlarning ekologik vaziyat rivojlanishining umumiy tendensiyalariga taʼsirini tahlil qilish uchun.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish43. Atmosfera havosini oʻrganish ishlari gidrometeorologik izlanishlar doirasida doimiy (statsionar), yoʻnalishli (marshrutli) hamda koʻchma kuzatuv punktlarida tashkil etilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish44. Kuzatuvlar natijalarini qayta ishlash va havoning ifloslanishini baholash GOST 17.2.3.01-86 ga muvofiq amalga oshirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish45. Tuproqlardan namunalar olish va ularni oʻrganish ishlari tuproqda toʻplanuvchi ifloslantiruvchi moddalarning aholi sogʻligiga taʼsirini aniqlash uchun bajarilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish46. Tuproq namunalarini olish GOST 17.4.4.02-2017 va GOST 12071-2014 larga muvofiq amalga oshirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish47. Tuproq namunalarining soni, joylashuvi va namuna olinadigan nuqtalar orasidagi masofa loyihaning maqsadi, obyekt turi, oʻrganilayotgan hududning tabiiy va texnogen sharoitlari, shuningdek loyiha-izlanish ishlarining bosqichini hisobga olgan holda belgilanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish48. Kimyoviy ifloslanishning har bir modda uchun konsentratsiya koeffitsiyentlari yigʻindisini hisoblash quyidagi formula orqali aniqlanishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishZc = Kcn +...+ Kcn +...+ Kcn − (N -1),
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishBu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishZc — kimyoviy ifloslanishning jamlangan koʻrsatkichi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishN — aniqlanadigan moddalar soni;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishKcn — turli ifloslantiruvchi moddalarning konsentratsiya koeffitsiyenti. Bunda, mazkur koeffitsiyent uning tuproqdagi real miqdorining (Cn) fon miqdoriga (Sf) nisbati orqali quyidagi formulaga asosan aniqlanishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishKcn = Cn/Sf
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishbu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishCn — moddaning tuproqda aniqlangan real miqdori;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSf — shu moddaning tabiiy (fon) miqdori.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish49. Tuproqlar ifloslanishining muayyan hududdagi tabiiy (fon) miqdorlari toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni olish uchun tabiiy (fon) namunalari atrof-muhitga antropogen taʼsirlarning lokal doirasidan tashqarida olinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishTabiiy (fon) namunalari aholi punktlarida shamolning ustuvor yoʻnalishiga nisbatan shamolga roʻpara tomonda joylashgan hududlardan olinishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishTabiiy (fon) namunalari avtoyoʻllardan kamida 500 m masofada joylashgan, pestitsidlar va gerbitsidlar qoʻllanilmagan yerlardan, jumladan oʻtloqlar hamda foydalanilmaydigan (zaxira) yerlardan olinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishTuproqlardagi ogʻir metallar va margimush (mishyak) fonini global va zonal baholash mazkur ShNQning 1-jadvaliga muvofiq amalga oshirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish50. Nazorat qilinadigan kimyoviy moddalarning tuproqdagi muayyan hudud boʻyicha tabiiy (fon) koʻrsatkichlari toʻgʻrisidagi maʼlumotlar mavjud boʻlmaganda, taqdim etilgan materiallarda keltirilgan maʼlumotlardan, shuningdek quyidagi jadvalda keltirilgan maʼlumotlardan foydalanishga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishTuproqlardagi ogʻir metallar va margimush (mishyak) fonini global va zonal baholash, (mg/kg)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1-jadval | |||||||||
element | Global baholar | Zonal baholar | |||||||
yer qobigʻidagi klark | choʻkindi togʻ jinslari (gillar va slaneslar) | tuproq lar | kulrang (oriq) qumloq va yarim qumloq | kulrang suglinkali vailli | kul rang oʻrmon tuproqlari | kashtan | boʻz tuproqlar | shoʻrxok va shoʻrtob yerlar | |
Zn | 83,0 | 80,0 | 50,0 | 28 | 45 | 60,0 | 52,3 | 50,0 | 20,2 |
Cd | 0,13 | 0,3 | 0,3 | 0,05 | 0,12 | 0,7 | 0,4 | - | - |
Pb | 16,0 | 20,0 | 10,0 | 6,0 | 15,0 | 12,5 | 10,0 | 6,3 | 7,2 |
Hg | 0,08 | 0,4 | 0,01 | 0,05 | 0,10 | 0,15 | 0,15 | 0,12 | - |
Cu | 7,0 | 57,0 | 20,0 | 8,0 | 15,0 | 18,0 | 20,0 | 18,0 | 29,5 |
Co | 8,0 | 20,0 | 10,0 | 3,0 | 10,0 | 12,4 | 13,2 | 11,7 | 70,0 |
Ni | 8,0 | 95,0 | 40,0 | 6,0 | 30,0 | 35,0 | 35,0 | 40,0 | 9,6 |
As | 1,7 | 6,6 | 5,0 | 1,5 | 2,2 | 4,7 | 5,2 | 2,5 | 54,6 |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish51. Aholi punktlari hududidagi tuproqlarning ekologik holatini baholashda qoʻshimcha koʻrsatkichlar sifatida quyidagilarni inobatga olishga yoʻl qoʻyiladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgenotoksiklik;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishbiologik ifloslanish koʻrsatkichlari.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish52. Aholi punktlari hududlaridagi tuproqlar ekologik jihatdan quyidagi shartlarga muvofiq boʻlganda qoniqarli deb baholanishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishkimyoviy ifloslanishning yigʻindi koʻrsatkichi (Zc) 16 dan oshmaganda;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishpatogen mikroorganizmlar soni 1 g tuproqda 10⁴ (10000) dan kam boʻlganda;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishkoli-titr 1,0 dan katta boʻlganda;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgelmintlar soni 1 kg tuproqda aniqlanmaganda;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgenotoksiklik darajasi 2 dan kam boʻlganda.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish53. Tuproq noorganik tabiatga ega boʻlgan bitta modda bilan ifloslanganda tuproqning ifloslanish darajasi moddaning xavflilik sinfi, ChYQK hamda Kmax ekologik-toksikologik koʻrsatkichlari tuproq ifloslanishining zararliligini baholash mezonlaridan biri boʻyicha, K1, K2, K3 yoki K4 mezonlaridan bittasi asosida baholanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishModdaning tuproqdagi aniqlangan miqdoriga asosan quyidagi jadvallar asosida tuproqning ifloslanish holati baholanishi zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishTuproqning noorganik moddalar bilan ifloslanish darajasini baholash
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2-jadval | |||
Tuproqdagi miqdori, mg/kg | xavflilik sinfi | ||
1 | 2 | 3 | |
> Kmax | Juda kuchli | Juda kuchli | Kuchli |
ChYQKdan Kmax gacha | Juda kuchli | Kuchli | Oʻrta |
ikki tabiiy (fon) miqdoridan ChYQK gacha | Kuchsiz | Kuchsiz | Kuchsiz |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishTuproqning organik moddalar bilan ifloslanish darajasini baholash
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3-jadval | |||
Tuproqdagi miqdori, mg/kg | xavflilik sinfi | ||
1 | 2 | 3 | |
>5 ChYQK | Juda kuchli | Kuchli | Oʻrta |
2 dan 5 ChYQK gacha | Kuchli | Oʻrta | Kuchsiz |
1 dan 2 ChYQK gacha | Oʻrta | Kuchsiz | Kuchsiz |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish54. Tuproq organik tabiatga ega boʻlgan bitta modda bilan ifloslanganda ifloslanish darajasi ushbu moddaning ChYQK hamda xavflilik sinfidan kelib chiqqan holda aniqlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishKoʻp tarkibli ifloslanish holatida ifloslanish darajasi eng yuqori miqdorga ega boʻlgan modda boʻyicha aniqlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish55. Ifloslantiruvchi moddalarning xavflilik sinfini, ChYQKni aniqlash GOST 17.4.2.01-81, SanQvaN 0191-05, GOST 5180-2015 larga muvofiq amalga oshirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish56. Tuproqlarning ifloslanishini hamda ekologik-gigiyenik nuqtayi nazardan xavfliligini baholash ishlari SanQvaN 0191-05, GOST 17.4.4.02-2017 talablariga muvofiq amalga oshirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish57. Suv taʼminoti uchun foydalanilmaydigan yer usti va yer osti suvlarining ifloslanganligini baholash va tekshirish quyidagi maqsadlarda amalga oshirilishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishxoʻjalik-ichimlik suv taʼminoti maqsadlarida foydalaniladigan yer usti va yer osti suv manbalarining SanQvaN 0200-06, SanQvaN 0211-06, SanQvaN 0182-05 hamda OʻzMSt 133:2024 talablariga muvofiqligini aniqlash uchun;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishVazirlar Mahkamasining 2019-yil 11-dekabrdagi 981-son qarori bilan tasdiqlangan Oʻzbekiston Respublikasi hududidagi suv obyektlarining suvni muhofaza qilish va sanitariya-muhofaza zonalarini belgilash tartibi toʻgʻrisidagi nizom hamda SanQvaN 0244-07, SanQvaN 0083-24 ga muvofiq suvni muhofaza qilishni baholash uchun;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishsuv taʼminoti uchun ishlatilmaydigan, biroq atrof-muhitning tarkibiy qismi hisoblangan, ifloslanishga duchor boʻlgan hamda ifloslantiruvchi moddalarni tashuvchi va tarqatuvchi omil boʻlib xizmat qiladigan suvlarning ifloslanganlik darajasini baholash uchun.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish58. Yer osti va yer usti suv obyektlarini muhofaza qilish hamda ulardagi suv sifatini nazorat qilish, shuningdek suv taʼminoti manbalarini, markazlashtirilgan ichimlik suvi taʼminoti tizimlarini va ularning atrofidagi hududlarni ifloslanishdan himoya qilish ishlari SanQvaN 0083-24, OʻzMSt 133:2024 hamda SanQvaN 0244-07 talablariga muvofiq amalga oshirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish59. Qurilish-muhandislik-ekologik izlanishlar doirasida xoʻjalik-ichimlik, kommunal-maishiy, rekreatsiya va boshqa maqsadlar uchun foydalaniladigan yer osti va yer usti suv taʼminoti manbalarining sifati SanQvaN 0191-05, SanQvaN 0272-09, SanQvaN 0083-24 talablariga muvofiq amalga oshirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish60. Xoʻjalik-ichimlik suv taʼminoti maqsadlarda foydalaniladigan yer osti va yer usti suvlarining sifatini baholash va tekshirish GOST 31861-2012, GOST 17.1.5.01-80, GOST 17.1.5.04-81, GOST 31862-2012 hamda GOST 31942-2012 (ISO 19458:2006) talablariga muvofiq bajarilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish61. Markazlashtirilgan xoʻjalik-ichimlik suv taʼminoti uchun yer osti suv manbasining sifatini nazorat qilish koʻrsatkichlari ushbu ShNQning 2-ilovasiga asosan qabul qilinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish62. Quyidagi talablarga asosan suvning ichimlik va maishiy maqsadlar uchun yaroqliligini aniqlash kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishsanitariya-epidemiologik xavfsizligi (inson salomatligi uchun xavfli boʻlgan patogen bakteriyalar va enteroviruslarning yoʻqligi);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishkimyoviy tarkibining zararsizligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishqulay organoleptik xususiyatlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishradiatsiyaviy xavfsizlik.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish63. Xoʻjalik-ichimlik suv taʼminoti maqsadlarida foydalaniladigan suvlarning sanitariya-epidemiologik, parazitologik va toksikologik koʻrsatkichlari OʻzMSt 133:2024 ga muvofiq baholanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish64. Ichimlik suvining radioaktiv ifloslanishdan xavfsizligi boʻyicha, alfa va beta nurlanish koʻrsatkichlari meʼyordan oshganda, GOST 31862-2012 hamda OʻzMSt ISO 9697:2025 (ISO 9697:2018, IDT) talablariga muvofiq qoʻshimcha baholash amalga oshirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish65. Respublikadagi yer usti suvlarining (koʻllar tizimi va suv omborlari kesimida) roʻyxati Vazirlar Mahkamasining 2021-yil 3-iyundagi 343-son “Atrof-muhitning ifloslanish darajasini baholash tizimini yanada takomillashtirish toʻgʻrisida”gi qaroriga muvofiq tuzilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish66. Suv taʼminoti uchun foydalanilmaydigan yer osti sizot (grunt) suvlarini geoekologik tekshirish ishlari quyidagi maqsadlarda amalga oshirilishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishturar joylar qurilishi moʻljallangan hududlarda yer osti suvlari ifloslanganlik darajasini baholash hamda ularni zararsizlantirish boʻyicha chora-tadbirlarni belgilash uchun;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishxoʻjalik obyektlari taʼsiri ostidagi hududlarda yer osti suv muhitiga taʼsir darajasini aniqlash hamda ekologik holatni baholash uchun.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish67. Yer osti sizot (grunt) suvlari qudugʻi (shurf) burgʻilangandan va tozalangandan, shuningdek suv sathi tiklangandan soʻng yuzaki suvli gorizontdan hamda yer sirtidan hisoblaganda birinchi suvli gorizontdan suv namunalari olinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishBunda, namuna uchun olinadigan suv hajmi 3 litrdan kam boʻlmasligi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish68. Turar joy binolari qurilishi moʻljallangan uchastkalarda, shuningdek xoʻjalik obyektlari taʼsiri zonalarida suv taʼminoti uchun foydalanilmaydigan yer osti sizot (grunt) suvlari ifloslanganligini baholash ishlari quyidagi jadvalga muvofiq amalga oshirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishXoʻjalik obyektlari taʼsiri zonalaridagi yer osti suvlari ifloslanish darajasini baholash
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4-jadval | |||
Aniqlanadigan koʻrsatkichlar | Baholash mezonlari | ||
Ekologik halokat zonalari | Favqulodda ekologik holat zonalari | Nisbatan qoniqarli holat | |
Asosiy koʻrsatkichlar: | |||
Ifloslantiruvchi moddalar tarkibi (nitratlar, fenollar, ogʻir metallar, sintetik yuzaki faol moddalar, neft), ChYQK | > 100 | 5-100 | 3-5 |
xlororganik birikmalar, ChYQK | >3 | 1-3 | < 1 |
kanserogenlar — benz(a)piren, ChYQK | >3 | 1-3 | < 1 |
ifloslanish hududining maydoni, m2 | >8 | 3-5 | <0.5 |
mineralizatsiya, g/dm3 | > 100 | 10-100 | <3 |
qoʻshimcha koʻrsatkichlar: erigan kislorod, mg/dm3 | < 1 | 4-1 | >4 |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish69. Muhandislik-ekologiya izlanishlari doirasida laboratoriya tadqiqotlari quyidagi maqsadlarda amalga oshirilishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtuproq, gruntlar, yer usti hamda yer osti suvlari tarkibida zararli kimyoviy moddalar, shu jumladan noorganik va organik modda va birikmalar, shuningdek patogen mikroflora bilan ifloslanganlik mavjudligini aniqlash uchun;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtuproq, gruntlar, yer usti hamda yer osti suvlari muhitlarining turli zaharlilik sinfiga mansub moddalarga nisbatan toksikologik holatini baholash uchun;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtabiiy muhit tarkibining sorbsiya xususiyatlarini (zararli moddalarni oʻzlashtirish va ushlab qolish qobiliyatini) oʻrganish uchun.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish70. Tuproq, gruntlar, yer usti hamda yer osti suvlarning ifloslanganligini laboratoriya sharoitlarida oʻrganish GOST 17.4.4.02-2017, GOST 30672-2019, GOST 5180-2015 hamda GOST 17.1.5.04-81 talablariga muvofiq bajarilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish71. Laboratoriya tadqiqotlari jarayonida ogʻir metallar, margimush (mishyak), ftor, brom, oltingugurt, azot, fosfor, sianidlar, uglevodorodlar va boshqa uchuvchan organik birikmalar (fenol, benzol, toluol, ksilollar), politsiklik aromatik uglevodorodlar (benz(a)piren), alifatik va poliaromatik uglevodorodlar, xlororganik va fosfororganik birikmalar (pestitsidlar), neft va neft mahsulotlari aniqlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish72. Muhandislik-ekologiya izlanishlari tarkibida hududning radiatsiyaviy holatini oʻrganish GOST 8.087-2000, SanQvaN 0193-06 hamda OʻzDST 3627:2023 ga asosan amalga oshirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish73. Radiatsiyaviy-ekologik tadqiqotlarda quyidagilar amalga oshirilishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishqurilish hududida gamma nurlanish samarali dozasining tabiiy (fon) quvvatini baholash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishsuv taʼminoti manbalarining radiatsiyaga oid koʻrsatkichlarini aniqlash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishhududning radon miqdori boʻyicha xavfliligini baholash.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish74. Aholi uchun yil davomida olinadigan ionlashtiruvchi nurlanishning yoʻl qoʻyilgan dozasi miqdori, ketma-ket kelgan istalgan 5 yil davomida oʻrtacha hisobda yiliga 1 millizivert (mSv/yil) dan ortiq boʻlmasligi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishNurlanish yoʻl qoʻyilgan dozasining oʻrtacha yillik miqdori (tabiiy (fon) bundan mustasno) 5 — 10 mZv/yil diapazonida boʻlgan hududlarni favqulodda ekologik holat hududlariga, 10 mZv/yil dan ortigʻini esa ekologik halokat zonalariga kiritish zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishIshlab chiqarish sharoitlarida (har qanday ishlab chiqarish va kasb boʻyicha) barcha xodimlar uchun tabiiy manbalardan yil davomida oladigan radioaktiv nurlanishning yoʻl qoʻyilgan dozasi miqdori yiliga 5 mZv dan ortiq boʻlmasligi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish75. Tashqi gamma-nurlanish manbalarini aniqlash hamda ularning xavflilik darajasini baholash maqsadida quyidagi ishlar bajarilishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishradiatsiyaviy gamma-syomkasi (tashqi gamma-nurlanish quvvatining ekvivalent dozasini aniqlash);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishradiometrik tekshirish va laboratoriyada namunalarni gamma-spektrometrik yoki radiokimyoviy tahlil qilish (ifloslanishning radionuklidli tarkibini va ularning faolligini aniqlash).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish76. Qidiruv radiometrlari gamma-nurlanishning ekvivalent doza quvvati tabiiy (fon)idan oshgan zonalarni ovozli signal orqali aniqlash uchun qoʻllanilishi, bunda hudud radiometrni toʻgʻri chiziqli yoki Z-simon yoʻnalishda harakatlantirish orqali toʻliq qamrab olinishi va skanerlash davomida signal uzluksiz nazorat qilinishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish77. Oʻlchashlar nazorat nuqtalarini toʻrsimon (matritsali) sxema boʻyicha joylashtirish orqali amalga oshirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishNazorat tarmogʻining qadami, nuqtalar orasidagi masofa syomka masshtabi hamda hududning muhandislik-geologik va relyef sharoitlaridan kelib chiqqan holda belgilanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishOʻlchashlar yer (tuproq) yuzasidan 0,1 m balandlikda, shuningdek toʻkma grunt qatlamlari ochib koʻrsatilgan burgʻilangan quduqlarda (kesimlar boʻyicha) bajarilishi zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish78. Rudali konlar hamda yer osti suv konlari mavjud hududlarda radiatsiyaviy-ekologik oʻlchash ishlari SanQvaN 0361-18 ga muvofiq bajarilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish79. Yer osti hamda ishqoriy yigʻma yuvish (geotexnologik) ruda konlarini yoki ularning alohida obyektlarini joylashtirish uchun tanlangan maydonda radiatsiyaviy vaziyat (tabiiy radiatsiya foni) oʻrganilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishGeotexnologik ruda konlarini loyihalash, qurish, foydalanish hamda tugatish (konservatsiya va rekultivatsiya) ishlari SanQvaN 0360-18 ga muvofiq amalga oshirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish80. Uran ishlab chiqarishida radioaktiv chiqindilarni koʻmish hamda saqlash joylarida radiatsiyaviy xavfsizlikni taʼminlash SanQvaN 0361-18 ga muvofiq amalga oshirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish81. Gamma-fon aniqlangan anomal zonalarda toʻrlar boʻyicha EDQ > 0,04 µSv/h boʻlgan miqdorgacha detallashtirish amalga oshirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish82. Dezaktivatsiya chora-tadbirlarining koʻlami va xususiyati xodimlar va aholiga ifloslanishning radiatsiyaviy taʼsirning intensivligini hisobga olgan holda aniqlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish83. Oʻlchashlarning barcha natijalari nazorat nuqtalarining joylashuvi topografik reja (xarita)ga bogʻlangan holda hamda gamma-nurlanish EDQning miqdori taqsimlanish xaritasiga (sxemasi) kiritilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish84. Radiometrik tekshirishlarda quyidagilar oʻrganilishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishturli xildagi landshaftlarning yer usti va tuproq qatlami;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishyer usti suv obyektlari va ulardagi choʻkindi qatlami hamda yer osti suvlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtexnogen obyektlar (karyerlar, terrikonlar, ruxsat etilmagan chiqindi tashlash joylari, sanoat va maishiy qattiq chiqindi poligonlari, qurilish materiallari korxonalari va omborlari hamda yuqori radioaktivlikka ega boʻlgan, konservatsiya qilishga moʻljallangan obyektlar).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish85. Aholi punktlarida radiometrik tekshirish hamda atmosfera havosidagi nurlanishni baholash va radionuklidlarni aniqlash Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 15-oktabrdagi 869-son qarori bilan tasdiqlangan Oʻzbekiston Respublikasida radiatsiyaviy avariyalarni prognoz qilish, barvaqt aniqlash va harakat qilish hamda radiatsiyaviy vaziyatni kuzatuv qilish boʻyicha yagona davlat tizimi toʻgʻrisidagi nizomga muvofiq amalga oshirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish86. Gamma nurlarini tarqatuvchi radionuklidlar mavjud boʻlgan tuproqlar, gruntlar, sanoat va boshqa chiqindilar bilan ishlashda ionlashtiruvchi nurlanishning tabiiy va texnogen manbalari hisobidan aholining nurlanishini cheklash boʻyicha chora-tadbirlar SanQvaN 0193-06 ga muvofiq amalga oshirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish87. Hududning radon miqdori boʻyicha xavflilik darajasi grunt yuzasidagi radon oqimi zichligi hamda bino va inshootlar ichki havosidagi radon konsentratsiyasi asosida aniqlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish88. Hududning potensial radon xavfliligini baholash geologik va geofizik belgilarni hisobga olgan holda amalga oshirilishi, bunda geologik belgilar sifatida maʼlum petrografik turga mansub togʻ jinslarining mavjudligi, geologik darsliklar, hududning seysmik faolligi, radonning yer osti suvlari tarkibida uchrashi hamda radonli buloqlarning yer yuzasiga chiqishi inobatga olinishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishGeofizik belgilar sifatida geologik qirqimni tashkil etuvchi togʻ jinslarida radiyning solishtirma faolligi yuqoriligi, shuningdek tuproq havosida radon konsentratsiyasining hajmiy faolligi va ularning tadqiqot hududi hamda unga yondosh zonalardagi bino va inshootlar ichki havosidagi radonning baravar keladigan hajmiy faolligi bilan ekvivalentligi inobatga olinishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish89. Izlanishlar olib borilayotgan hudud va unga yondosh zonalardagi bino va inshootlar ichki havosida radon konsentratsiyasi 200 Bk/m³ dan oshganda, mazkur hudud radon boʻyicha xavfli hudud sifatida qabul qilinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish90. Muhandislik-ekologiya izlanishlari doirasida gaz-geokimyoviy tadqiqotlar quyidagi hollarda amalga oshirilishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishyerlarni qayta tiklash ishlari zarur boʻlgan holatlarda;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtoʻkma grunt qatlami qalinligi 2,0 — 2,5 m va undan ortiq boʻlganda.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishGaz-geokimyoviy oʻlchovlar va radionuklidlar tarqalishini suratga olish ishlari havo harorati musbat boʻlganda, qor qoplami hamda yer muzlash chuqurligi 0,1 m dan kam boʻlganda va tuproq namligi eng kam nam sigʻimi darajasidan oshmagan sharoitda bajarilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish91. Toʻkma gruntlarning gaz-geokimyoviy nuqtayi nazardan xavfliligini baholash, hududning qurilish uchun foydalanish imkoniyatlari va sharoitlarini aniqlash, bino va inshootlarni biogazdan muhofaza qilish boʻyicha chora-tadbirlar tizimini ishlab chiqish hamda aholi yashashi uchun ekologik jihatdan qulay sharoitlarni taʼminlash maqsadida quyidagi ishlar bajarilishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishhar xil turdagi gaz namunalarini, shu jumladan yer sathi yaqinidagi havodan namunalar olish, shuningdek yer yuzasida bajariladigan gaz syomkalari (shpur va emissiya syomkalari);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishburgʻilash quduqlarida bajariladigan gaz-geokimyoviy tadqiqotlar (grunt havosi, gruntlar hamda yer osti suvlarining har bir gorizontidan namunalar olish bilan);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishboʻsh grunt havosining kimyoviy tarkibi, gruntlarning gaz fazasi, erigan gazlar hamda yer sathi atmosferasiga tarqaladigan biogaz laboratoriya sharoitida tadqiq qilinishi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish92. Ekologik jihatdan xavfli hududlarda (agar metan (CH₄) miqdori 1,0 foizdan, uglerod ikki oksidi (CO2) miqdori esa 10 foizdan oshsa) quyidagi choralar koʻrilishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgruntlar toʻliq chiqarib tashlanishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgruntlar gaz-geokimyoviy jihatdan inert xavfsiz gruntlarga almashtirilishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgazdrenaj tizimlari yoki gaz oʻtkazmaydigan ekranlar oʻrnatilishi (sanoat obyektlari, muhandislik infratuzilmalari, transport magistrallari quriladigan uchastkalarda).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish93. Zararli fizik omillarni (elektromagnit nurlanish, shovqin, tebranish, issiqlik taʼsiri) oʻrganish ishlari shaharsozlik hujjatlarini ishlab chiqish jarayonida, shuningdek oʻzlashtirilgan hududlarda turar joy binolari va inshootlarini loyihalashda amalga oshirilishi, bunda zararli fizik taʼsirlarning asosiy manbalari hamda ularning taʼsir intensivligi (darajasi) qayd etilishi, REMDdan oshadigan hududlar zonalari aniqlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish94. Zararli fizik taʼsirlarni bevosita baholash maqsadida muhandislik-ekologiya izlanishlari tarkibida sanoat, transport va maishiy manbalar taʼsiridan shakllanuvchi elektromagnit maydonlarning turli chastota diapazonlaridagi koʻrsatkichlari oʻlchanishi, ularning kuchlanganligi (intensivligi) darajalari aniqlanishi, shuningdek shovqin va tebranish darajalari hamda tebranishning chastota tarkibi maxsus oʻlchovlar orqali oʻlchanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish95. Elektromagnit toʻlqinlarning insonga taʼsirini baholashda quyidagilar oʻrganilishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishelektr uzatish liniyalaridan hosil boʻladigan elektr va magnit maydonlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtelevideniye va radiostansiyalar tomonidan tarqatiladigan elektromagnit toʻlqinlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishelektrostatik maydon hosil qiluvchi qurilmalar (doimiy tok manbalari bilan bogʻliq).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish96. Sanoat chastotasidagi (50 Hz) elektr maydon kuchlanishining yoʻl qoʻyiladigan chegaraviy qiymatlari SanQvaN 0236-07 ga muvofiq hamda quyidagi jadvalda keltirilgan koʻrsatkichlar boʻyicha qabul qilinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishElektr maydon kuchlanishining yoʻl qoʻyiladigan chegaraviy qiymati (yer sathidan yoki xonaning pol sathidan 1,8 m balandlikda)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish5-jadval | |
Joy, hudud | Kuchlanish, kV/m |
Turar joy binolarining ichida | 0,5 |
Turar joy hududida | 1 |
Aholi punktlarining turar joylar qurilgan hududdan tashqarida (shaharlarning 10 yil muddatga istiqbolli rivojlanish chegaralaridagi shahar yerlari, shaharchalar, qishloqlar va ovullar yerlari va ularning chegaralarida, shuningdek tomorqa va bogʻlar hududida) | 5 |
Yuqori kuchlanishli elektr uzatish liniyalarining I — IV toifa avtomobil yoʻllar bilan kesishgan uchastkalarida | 10 |
Aholi yashaydigan hududlarda (qurilish ishlari olib borilmagan, aholining muntazam tashrif buyuradigan, transport vositalari kirishi taʼminlangan hamda qishloq xoʻjaligi ekin maydonlari joylashgan hududlarda) | 15 |
Transport vositalari va qishloq xoʻjaligi texnikasi kirishi taʼminlanmagan (yetib borish qiyin boʻlgan) maxsus oʻralgan (toʻsilgan) hududlarda | 20 |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish97. Aholini elektr uzatish liniyalaridan hosil boʻladigan elektromagnit maydonlarning zararli taʼsiridan himoya qilish maqsadida elektr maydon kuchlanganligi 1 kV/m dan oshadigan hududlarda, shu jumladan havo elektr uzatish liniyalari ostida 5 kV/m dan ortiq boʻlmagan zonalarda elektr uzatish liniyasi boʻylab sanitariya-muhofaza zonalari tashkil etilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish98. Havo elektr uzatish liniyalari uchun sanitariya muhofaza zonasi ulardagi kuchlanish darajasiga koʻra belgilanishi, bu zona elektr uzatish liniyalarining chekkadagi fazali simlarining yer sathiga tushirilgan vertikal izi (soyasi)dan har ikki tomonga, perpendikulyar yoʻnalishda belgilanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish99. Sanitariya muhofaza zonasi masofalari mazkur ShNQning 6-jadvaliga muvofiq qabul qilinishi, bunda elektr liniyasidagi kuchlanish qanchalik yuqori boʻlsa, sanitariya muhofaza zonasi ham shunchalik keng boʻlishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish6-jadval | |
Elektr uzatish liniyalari kuchlanishi | SMZ, m |
35 kV gacha boʻlgan yuqori kuchlanishli elektr uzatish liniyalari uchun | 5 |
110 kV gacha boʻlgan yuqori kuchlanishli elektr uzatish liniyalari uchun | 10 |
220 kV gacha boʻlgan yuqori kuchlanishli elektr uzatish liniyalari uchun | 15 |
330 kV gacha boʻlgan yuqori kuchlanishli elektr uzatish liniyalari uchun | 20 |
500 kV gacha boʻlgan yuqori kuchlanishli elektr uzatish liniyalari uchun | 30 |
750 kV gacha boʻlgan yuqori kuchlanishli elektr uzatish liniyalari uchun | 40 |
1150 kV gacha boʻlgan yuqori kuchlanishli elektr uzatish liniyalari uchun | 55 |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish100. Aholi punktlari chegarasidan loyihalanayotgan 750 — 1150 kV kuchlanishli elektr uzatish liniyalarining oʻqigacha boʻlgan masofa 250 — 300 m dan kam boʻlmasligi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish101. Sanitariya muhofaza zonalarida quyidagilarga yoʻl qoʻyilmaydi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishturar joy hamda jamoat binolari va inshootlarini qurish, aholining doimiy yashashi, shuningdek dam olish maskanlarini (jumladan dala hovlilarini) joylashtirish uchun yer ajratishga;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishavtotransport vositalariga texnik xizmat koʻrsatish korxonalarini joylashtirishga, shuningdek yonuvchan va portlovchi materiallarni saqlash hamda ular bilan muomala qilishga;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishuzoq masofaga oʻtkazgichlarni, shuningdek sim toʻsiqlarni tortib oʻtkazishga;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishbir vaqtning oʻzida bir nechta daraxtlarni kesishga;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishish joyida sanoat chastotasidagi elektr maydon kuchlanganligi darajasini pasaytirishni taʼminlaydigan himoya ekranlari bilan jihozlanmagan uskuna va mexanizmlardan foydalanishga.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish102. Sanitariya muhofazasi zonasida quyidagilarga yoʻl qoʻyiladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishqayta ishlash jarayonida odamlarning uzoq vaqt turishini talab qilmaydigan qishloq xoʻjaligi ekinlarini joylashtirishga;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishturar joy binolari ichida va ochiq hududlarda elektr maydon kuchlanishini yoʻl qoʻyilgan darajagacha pasaytirish sharti bilan mavjud turar joy binolari, tomorqa va bogʻ uchastkalaridan foydalanishga.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish103. Oʻzgaruvchan magnit maydonning intensivligi magnit induksiya qiymati (T) yoki magnit maydon kuchlanganligining amplituda qiymati (A/m) orqali baholanishi, bunda magnit maydon taʼsirining taxminiy xavfsiz darajasi (TXD) quyidagicha qabul qilinishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishTXD 4,0 — 6,5 mT;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1 mT = 800 A/m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishTXD 3,2 — 5,2 kA/m.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish104. Aholi uchun 500 kV gacha boʻlgan yuqori kuchlanishli elektr uzatish liniyalaridan hosil boʻladigan sanoat chastotali elektr maydonining yoʻl qoʻyiladigan eng yuqori kuchlanish darajalari quyidagicha belgilanishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishturar joy binolari ichida — 0,5 kV/m dan oshmasligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtashqi turar joy hududlarida — 1,0 kV/m dan oshmasligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishavtomobil yoʻllari elektr uzatish liniyalari bilan kesishgan joylarda — 10 kV/m dan oshmasligi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish105. Aholi yashamaydigan, borish qiyin boʻlgan hududlarda — 20 kV/m dan oshmasligi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishAholi uchun 500 kV gacha boʻlgan yuqori kuchlanishli elektr uzatish liniyalari tomonidan hosil qilingan magnit maydon kuchi sanoat chastotasining elektr maydoni kuchlanishining REMD 80 Om (100 mkT) dan oshmasligi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish106. Turar joy hududida turli radiotexnik obyektlar (RTO), radioaloqa, radiotelevideniye stansiyalari (RTS), radiolokatsiya uskunalari tomonidan yaratilgan 30 kGs — 300 gigagersli (GGs) radiochastotalarning elektromagnit nurlanishining inson salomatligiga zararli taʼsirini oldini olishda SanQvaN 0019-21 talablariga rioya etilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish107. Oʻzgarmas tokli yuqori kuchlanishli qurilmalar yordamida hosil qilinadigan elektromagnit maydonning yoʻl qoʻyiladigan eng yuqori kuchlanish darajasi 60 kV/m ni tashkil qilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish108. Elektromagnit maydon taʼsirini baholashda quyidagi koʻrsatkichlarning normativ qiymatlari belgilanishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishelektr maydonining kuchlanishi (Ye);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishenergetik bosim (Ye2T);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishenergiya oqimining sirtqi zichligi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishAholi uchun yoʻl qoʻyiladigan kuchlanish darajalari quyidagi chastotalar diapazonlari boʻyicha belgilanishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olisha) 0,06 — 3 MGs chastota oraligʻida:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishYe ≤ 600 V/m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishYe2T ≤ 28800 (V/m)2h;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishb) 3 — 30 MGs chastota oraligʻida:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishYe ≤ 300 V/m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishYe2T ≤ 7200 (V/m)2h;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishv) 30 — 300 MGs chastota oraligʻida:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishYe 5 V/m dan 2,5 V/m gacha kamayishi lozim (chastotaga mos holda);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishg) 300 — 3000 MGs chastota oraligʻida:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishenergiya oqimining sirtqi zichligi ≤ 10 µVt/sm².
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish109. Qurilish hududida radiatsiya, shovqin, issiqlik taʼsiri hamda elektromagnit nurlanish kabi fizik omillarning mavjudligi va tarqalish zonalari loyiha bosqichida aniqlanishi hamda xarita va sxemalarda keltirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish110. Oʻsimlik qoplamini oʻrganish quyidagi yoʻnalishlar boʻyicha amalga oshirilishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishmuhandislik-geologik sharoitlarning tabiatga antropogen taʼsirlar (choʻllanish, qurgʻoqchilik, yerlarning degradatsiyasi, shamol va suv eroziyasi, yer osti suvlarining koʻtarilishi) natijasida oʻzgarishlarining koʻrsatkichi (indikator) sifatida;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtabiiy muhitga antropogen bosim (chorva mollarini haddan ziyod oʻtlatish, daraxtlarni kesib yoʻq qilish, yongʻinlar, mexanik buzish oqibatida yerlarning hosildorligini pasayish, sanoat va maishiy qattiq chiqindilar taʼsirida turlar tarkibini kamayishi) koʻrsatkich sifatida.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish111. Oʻsimlik dunyosi qoplamini toʻliq oʻrganishni geobotanik tadqiqotlar asosida, oʻsimliklarning asosiy turlari uchun vegetatsiya davrida amalga oshirish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishOʻsimlik dunyosi qoplamini oʻrganishda quyidagi ishlar amalga oshirilishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishfazoviy maʼlumotlarni vizuallashtirish, aerokosmik materiallarni deshifrovka qilish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishdala geobotanik tadqiqotlari, doimiy (statsionar) va yoʻnalishli (marshrutli) kuzatuvlarni olib borish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishoʻsimliklar dunyosini oʻrganish, jumladan kamyob hamda yoʻqolib ketish xavfi ostidagi turlarning tarqalishi, soni va holatini, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasining Qizil kitobiga kiritilgan turlarning mavjudligi va holatini aniqlash.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish112. Oʻsimlik dunyosi qoplamidagi salbiy oʻzgarishlarning areallari yordamchi tematik va yakuniy sintetik geobotanik xaritalarda koʻrsatilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish113. Tabiiy oʻsimlik jamoalarida fitosanitar xavfini Vazirlar Mahkamasining 2020-yil 19-fevraldagi 99-son qarori bilan tasdiqlangan Fitosanitar xavfni tahlil qilish, fitosanitariya choralarini qoʻllash va bekor qilish tartibi toʻgʻrisidagi nizomga muvofiq baholash kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish114. Hayvonot dunyosini oʻrganish quyidagi asosiy maqsadlarda amalga oshirilishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtabiatga inson faoliyati taʼsiri (relyefning oʻzgarishi, daraxtzorlarning kesilishi, hududlarni quritish yoki suv bosishi) natijasida muhandislik-geologik sharoitlar oʻzgarishini aniqlashda koʻrsatkich sifatida;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishekotizimlarning tarkibi va funksiyalarini tavsiflash hamda ularning chegaralarini aniqlashda muhim biologik omil sifatida;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishatrof-muhitga inson taʼsiri darajasini hayvonot dunyosidagi belgilar (hayvonlarning yashash hududini tark etishi, tur tarkibi va sonining, shuningdek yashash hududining oʻzgarishi) orqali baholash uchun.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish115. Hayvonot dunyosini oʻrganish materiallari quyidagilarni oʻz ichiga olishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishshaharsozlik faoliyati obyekti taʼsir zonasidagi yovvoyi hayvon turlari, shu jumladan Oʻzbekiston Respublikasining Qizil kitobiga hamda Xalqaro Qizil roʻyxatga kiritilgan turlar boʻyicha roʻyxat, tarkib, son va tarqalish maʼlumotlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishyovvoyi hayvonlarning yashash joylari (doimiy yashash, uya qurish/koʻpayish, qishlash hududlari), baliqlar uchun esa uvuldiriq sochish va oziqlanish joylari, shuningdek migratsiya xususiyatlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishhudud uchun xos boʻlgan yovvoyi hayvonlarning joriy holati, tabiiy hamda antropogen omillar taʼsirida oʻzgarish tendensiyalari, koʻpayish dinamikasi, yashash muhitining tuzilmasi, sifati va maydon koʻrsatkichlari holati, shuningdek yovvoyi hayvonlarning maqomi (qoʻriqlanadigan, ovchilik ahamiyatiga ega, sanoat ahamiyatiga ega va boshqalar) boʻyicha tavsif va baholash.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish116. Ornitologik oʻrganishlar hududda yashovchi (vaqtincha boʻluvchi) qushlarning yil davomidagi turlari tarkibi va soni dinamikasi, ommaviy toʻplanish joylari (chiqindi poligonlari, aerodromlar atrofi), mavsumiy migratsiyasi, asosiy uchib oʻtish yoʻllari, balandligi va yoʻnalishlarini kuzatish va aniqlash orqali amalga oshirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish117. Qushlarning bahorgi migratsiyasi va koʻpayish davrini toʻliq qamrab olish maqsadida ornitologik kuzatuvlar bahor-yoz mavsumida mart oyining boshidan iyul oyining oxirigacha amalga oshirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishKuz va qish mavsumidagi kuzatuvlar esa qushlarning kuzgi migratsiyasi hamda qishlovchi qushlar turlar tarkibini hisobga olgan holda oʻtkazilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish118. Doimiy (statsionar) ekologik kuzatuvlar quyidagilarni oʻz ichiga olishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishehtimoliy taʼsir manbalari joylashgan uchastkalarda atrof muhit holati oʻzgarishi koʻrsatkichlarini va uning tarqalish ehtimoli boʻlgan hududlarni nazorat qilish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishaniqlangan tendensiyalar asosida atrof-muhitning tarkibiy qismlari holatining oʻzgarish ehtimolini prognoz qilish.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish119. Doimiy (statsionar) ekologik kuzatuvlar quyidagi holatlarda amalga oshirilishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishatrof-muhitga taʼsirning I, II, III va IV-toifalariga mansub obyektlarni (neft-gaz, kimyo, qora va rangli metallurgiya, sellyuloza-qogʻoz, togʻ-kon sanoati va mashinasozlik, issiqlik elektr stansiyalari va markazlari, mikrobiologiya hamda sement ishlab chiqarish korxonalari, parrandachilik fabrikalari va boshqalar) loyihalash va qurishda;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishnoqulay ekologik holatdagi zonalarda turar joy obyektlari va komplekslarini loyihalash va qurishda;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtashqi taʼsirlarga yuqori darajada sezgir tabiiy muhitga ega hududlarda obyektlarni loyihalash va qurishda (xavfli geologik, gidrometeorologik va texnogen jarayonlar hamda hodisalarga moyil hududlarda, alohida muhofaza etiladigan tabiiy hududlar yaqinida, suv obyektlarining suvni muhofaza qilish va sanitariya-muhofaza zonalarida).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish120. Doimiy (statsionar) ekologik kuzatuvlarni tashkil etishda quyidagi bosqichlar amalga oshirilishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishdoimiy (statsionar) ekologik kuzatuvlar oʻtkazilishi zarur boʻlgan atrof-muhit tarkibini aniqlash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishdastlabki tekshiruvlarni oʻtkazish, kuzatiladigan komponentlar va koʻrsatkichlarni belgilash, shuningdek tabiiy (fon) qiymatlarini oʻlchash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishekologik holatni kuzatish, undagi oʻzgarishlar tendensiyalarini aniqlash va modellashtirish.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish121. Ekologik kuzatuv doirasida kuzatiladigan parametrlar roʻyxati texnogen taʼsirlarning (fizik, kimyoviy, biologik) xususiyati hamda taʼsir tarqaladigan tabiiy muhit tarkibi (atmosfera havosi, tuproqlar, yer usti va yer osti suvlari, oʻsimlik va hayvonot) boʻyicha aniqlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish122. Doimiy (statsionar) kuzatuvlar mazkur ShNQning 22 — 24-bandlariga muvofiq amalga oshirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish123. Doimiy (statsionar) kuzatuvlarning davriyligi, vaqt boʻyicha rejimi va davomiyligi taʼsirlarning xususiyati, intensivligi hamda davomiyligini, ishlab chiqarish obyektlarining ishlash sharoitlari va ulardan foydalanish muddatini, shuningdek zararli taʼsirlarning tarqalish tezligi va oqibatlarining ehtimolini belgilovchi tabiiy muhit xususiyatlarini hisobga olgan holda aniqlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish124. Doimiy (statsionar) kuzatuvlarni loyihalash jarayonining dastlabki bosqichlarida bajarilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish125. Doimiy (statsionar) kuzatish punktlarida (postlarda) kuzatuvlarning texnik taʼminoti quyidagilarni koʻzda tutishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishdastlab tayyorgarlik ishlarini amalga oshirish (quduqlarni burgʻilash va jihozlash, reper tarmoqlarini oʻrnatish);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishparametrlarni avtomatik tarzda qayd etuvchi asbob-uskunalar va texnik qurilmalarni oʻrnatish hamda sozlash.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish126. Ekologik kuzatuvni olib borishda dala sharoitida olingan namunalar mazkur ShNQning 70 — 72-bandlariga muvofiq doimiy (statsionar) laboratoriya sharoitlarida tekshirilishi oʻsimlik (flora) va hayvonot (fauna) dunyosidagi oʻzgarishlar taʼsir zonasi doirasida, tipik yashash sharoitlarida qayd etilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish127. Gidrobiologik tadqiqotlar ichimlik suvi manbalari bilan bogʻliq yer usti va yer osti suvlarining tozaligi hamda oʻz-oʻzini tozalash imkoniyatini, shuningdek suv orqali yuqadigan kasalliklar xavfi va xoʻjalik faoliyati natijasida paydo boʻladigan toksik moddalar hamda radionuklidlarning suv organizmlari (gidrobiontlar) va ekotizimga taʼsirini oʻrganish uchun amalga oshirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish128. Suvning gidrokimyoviy tadqiqotlari yer usti suvlarining (koʻllar tizimi va suv omborlari kesimida) ifloslanish darajasini oʻrganish, ifloslanish arealini hamda ifloslanish manbalarini aniqlash, ifloslantiruvchi moddalarning tarkibi va konsentratsiyasini belgilash, shuningdek ushbu ifloslanishning ekotizim holati va aholi sogʻligʻiga taʼsirini baholash maqsadida amalga oshirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish129. Gidrogeologik tadqiqotlar injenerlik-geologik izlanishlar jarayonida kompleks tarzda oʻtkazilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish130. Muhandislik-ekologiya izlanishlarining aniq vazifalaridan kelib chiqib, hududning gidrogeologik sharoitlarini oʻrganishda suvli gorizontlarning mavjudligi aniqlanishi, bunda suvli gorizontlarning shaharsozlik faoliyati obyektlarini qurish va ulardan foydalanish davrida yuzaga kelishi mumkin boʻlgan zararli taʼsirlardan, jumladan ifloslanish va kamayib ketishdan muhofazalanishi hisobga olinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish131. Suvli gorizontlarning yotish chuqurligi, tarqalish sharoitlari va ularning (yer sathidan birinchi suvli gorizonti) tabiiy ravishda muhofazalanganligi, shuningdek aeratsiya zonasidagi tuproqlarning va togʻ jinslarining oʻtkazuvchanlik (filtratsiya va sorbsiya) xususiyatlari aniqlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish132. Gidrogeologik tadqiqotlar jarayonida qoʻshimcha ravishda quyidagilar aniqlanishiga yoʻl qoʻyiladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishyuzaki suvlar mavjudligi hamda yer sathidan hisoblanganda birinchi suvli gorizont ostidagi suv oʻtkazmaydigan qatlamning joylashish chuqurligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishyer osti sizot suvlarining harakatlanish qonuniyatlari, ularning toʻyinish, koʻtarilish va pasayish rejimi, gorizontlararo hamda yer usti suvlari bilan oʻzaro gidravlik bogʻliqligi mavjudligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishyer osti sizot suvlarining kimyoviy tarkibi, zararli moddalar bilan ifloslanganlik darajasi, shuningdek aholining yashash sharoitlariga, bino va inshootlarga hamda chiziqli inshootlar trassalariga taʼsir etish ehtimoli;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtexnogen omillarning hudud gidrogeologik sharoitlarining oʻzgarishiga taʼsir etish ehtimoli;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishyer osti ichimlik, termal, geotermal va shifobaxsh suv resurslarining mavjudligi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish133. Muhandislik izlanishlari kompleks ravishda amalga oshirilganda, suv rejimi hamda suv obyektlarining gidrokimyoviy va gidrobiologik koʻrsatkichlarini oʻrganish boʻyicha tadqiqotlar muhandislik-gidrometeorologik izlanishlar tarkibida bajarilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish134. Ekologik-geokimyoviy tadqiqotlar geoekologik jarayonlar va hodisalarni oʻrganish, toksik moddalar bilan ifloslanish darajasini oʻrganish, ifloslanish manbalarini aniqlash hamda ifloslanishning rivojlanishini prognoz qilish uchun zarur boʻlgan geoekologik axborotni olish maqsadida oʻtkazilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish135. Bino va inshootlardan foydalanish jarayonida ekologik kuzatuv ishlari lokal (muayyan hududda) tarzda tashkil etilishi hamda quyidagilarni oʻz ichiga olishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishhududdagi oʻzgarishlar, ularning sabablari va omillari, shuningdek atrof-muhitga texnogen taʼsirning qaytarilish darajasi va koʻlami (tuproq hamda oʻsimlik majmualarining buzilish darajasi va koʻlami)ni koʻrsatgan holda joyida oʻtkazilgan tadqiqotlar natijalari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtabiiy jarayonlarning faollashuvi, yer usti va yer osti suvlari orqali ifloslantiruvchi moddalarning migratsiya yoʻnalishlari oʻzgarishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishhududdagi oʻsimlik va hayvonot dunyosi hamda boshqa biologik organizmlar (biota) holatini oʻrganish, shu jumladan oʻsimliklar va yovvoyi hayvon turlarining tarqalish maydonlari boʻyicha sifat va son koʻrsatkichlari hamda ularning migratsiyasi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishatrof-muhitga taʼsir manbalari, atmosfera havosi, tuproqlar, yer usti va yer osti suvlarining kimyoviy, biologik hamda radioaktiv ifloslanish darajasi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishatrof-muhit holatini kuzatish dasturiga kiritilgan oʻzgartirishlar natijalari.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish136. Bino va inshootlarni buzish (demontaj qilish) jarayonida bajariladigan ishlar obyektning foydalanish davriga oid ekologik kuzatuv materiallarini toʻplash va tahlil qilish, shuningdek muayyan turdagi ishlarni bajarish, jumladan buzilgan yer uchastkalarini oʻrganish, dala tadqiqotlarini oʻtkazish hamda laboratoriya tahlillarini bajarish orqali amalga oshirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishEkologik kuzatuv ishlari natijalarida quyidagilar amalga oshirilishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishbino va inshootlarni buzish (demontaj qilish) hamda chiqindilar, material qoldiqlari va qurilish chiqindilarini yigʻishtirish jarayonida chang hosil boʻlishining oldini olish boʻyicha chora-tadbirlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishbino va inshootlar buzilgandan (demontaj qilinganda) soʻng yerlarni rekultivatsiya qilish (qayta tiklash) loyihasini ishlab chiqish uchun zarur boʻlgan maʼlumotlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishobyektni buzish (demontaj qilish)ning ekologik oqibatlari, jumladan atrof-muhit holatidagi oʻzgarishlarni oʻrganish, tuproq hamda yer usti va yer osti suvlarining kimyoviy, biologik va radioaktiv ifloslanish darajasini baholash natijalari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishqoplama togʻ jinslari, aralash togʻ jinslari va ularning aralashmalarining biologik rekultivatsiya uchun yaroqliligi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar (kimyoviy va granulometrik tarkibi, agrokimyoviy hamda agrofizik xususiyatlari boʻyicha aniqlashtirilgan baholash koʻrsatkichlari asosida);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtuproqning gaz-geokimyoviy holati va tuproqdan gaz ajralib chiqishi xavflilik darajasini aniqlash boʻyicha gaz-geokimyoviy tadqiqotlar, shuningdek radionuklidlar (radiy, seziy, stronsiy) hamda kimyoviy moddalar bilan ifloslanish darajasini hisobga olgan holda hududni hududlashtirish natijalari.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish5-bob. Loyihaoldi hujjatlarini ishlab chiqish uchun muhandislik-ekologiya izlanishlari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish137. Loyihaoldi hujjatlarini ishlab chiqishni asoslash maqsadida muhandislik-ekologiya izlanishlarining vazifasi aholining ekologik xavfsizligini taʼminlash, aholi punkti joylashgan hududda tabiatni muhofaza qilish hamda moddiy madaniy meros obyektlarini saqlash boʻyicha chora-tadbirlarni hisobga olgan holda shaharsozlik va boshqa loyiha yechimlarining maqbul variantini tanlash imkonini taʼminlashi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish138. Loyihaoldi hujjatlarini ekologik jihatdan asoslash uchun muhandislik-ekologiya izlanishlari materiallari quyidagilarni oʻz ichiga olishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishaholi punkti joylashgan hududning tabiiy sharoitlarini tahlil qilish va baholash, aholi punkti joylashgan hududning tabiiy sharoitlarini oʻrganish, moddiy madaniy meros obyektlari, transport magistrallari, muhandislik infratuzilmalari, shu jumladan suv taʼminoti hamda oqova suvlarni tozalash inshootlarining imkoniyatlari (miqdor va sifat koʻrsatkichlari), shuningdek chiziqli inshootlar trassalari toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishshahar muhitining ekologik holatini oʻrganish (turar joy, sanoat va tabiiy landshaftlar hamda rekreatsiya zonalarida), shuningdek sanoat obyektlari, transport vositalari va maishiy chiqindilar taʼsiri, fizik omillarni;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishhududni tuzilmaviy-funksional tashkillashtirish amalga oshirilishi jarayonida uning funksional ahamiyati va ekologik sharoitlarining oʻzgarishini prognoz qilishni.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish139. Loyihaoldi hujjatlarini asoslash uchun oʻtkaziladigan muhandislik-ekologiya izlanishlari natijalaridan atrof-muhitga taʼsirni baholash materiallarini tayyorlashda, shuningdek aholi punktini loyihalashda atrof-muhitga salbiy taʼsirini kamaytirish boʻyicha chora-tadbirlar kompleksini ishlab chiqishda foydalanilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish140. Ekologik holatni regional baholash zarurligini hisobga olgan holda, loyihaoldi bosqichlarda muhandislik-ekologiya izlanishlari katta hududlarni qamrab oluvchi maydonlarda bajarilishi lozim (loyihalanayotgan shaharsozlik faoliyati obyektidan 100 m dan 25 — 30 km gacha radiusda).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish141. Ekologik holatni qurilish turi, bino va inshootlarning aniqlik sinfi hamda toifasi, shuningdek loyihalanayotgan korxonalar, bino hamda inshootlardan foydalanishning texnik xususiyatlariga bogʻliq ravishda hududiy baholash quyidagilarni oʻz ichiga olishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishhududga tushadigan qoʻshimcha texnogen bosimlarni baholashni;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtaʼsir zonasining chegaralarini (oʻlchami, konfiguratsiyasi) aniqlashni;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishzararli oqibatlar ehtimoli mavjud boʻlgan hududlarni, ularning keyinchalik tarqalishi va qayta taqsimlanishini hisobga olgan holda aniqlashni;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishekologik nuqtayi nazardan noxush, ekologik holati ogʻir hamda texnogen zararlangan hududlarni aniqlashni;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishyuqori darajada ekologik xavfli zonalarni aniqlash (seysmik zonalar, xavfli gidrometeorologik hodisalar va geologik jarayonlar taʼsiriga uchragan uchastkalar, yer maydoni va chiziqli inshoot trassalarining tektonik darsliklar bilan kesishgan joylari);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishifloslanishlarning asosiy yoʻnalishlari va migratsiya yoʻllarini, shuningdek ularning taqsimlanishi hamda toʻplanishni aniqlash (havo massalarining harakati, infiltratsiya va oqim xususiyatlari, shamolsiz davrlar, tumanlar, oʻziga xos tabiiy landshaftlar, gruntlarning tarkibi, filtratsiya va sorbsiya xususiyatlari, geokimyoviy toʻsiqlar, grunt va yer osti suvlari oqimlarining harakati, yer usti va yondosh suvli gorizontlar bilan oʻzaro gidravlik bogʻliqligi, regional suv bardosh qatlamlarning mavjudligi va yotish sharoitlari, mahsuldor suvli gorizontlarning suv taʼminoti hamda ifloslanishning manbalari boʻyicha prognoz resurslarini baholash);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtabiiy va sunʼiy gidrodinamik chegaralarni aniqlash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishqurilish va yashash uchun qulaylik darajasi boʻyicha ekologik hududlashtirish.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish142. Loyihaoldi hujjatlarini ishlab chiqish bosqichlarida masofadan turib zondlash tadqiqotlari amalga oshirilganda oq-qora, koʻp zonali, spektr zonali va radiolokatsiya aerokosmik tasvirlardan, shuningdek fazoviy maʼlumotlardan foydalanilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish143. Foydalaniladigan aerokosmik tasvirlarning generalizatsiya, fazoviy maʼlumotlarni vizuallashtirish darajasi hamda masshtabi muhandislik-ekologiya izlanishlarining regional xususiyati asosida belgilanishi lozim. Loyihaoldi hujjatlarini ishlab chiqishda masshtabi 1:200 000 — 1:125 000 boʻlgan kosmik tasvirlardan foydalanilishi, bunda ushbu masshtabdagi tasvirlarni besh martagacha kattalashtirishga (zarur uchastkalar uchun sifatini yoʻqotmasdan) (1:20 000 — 1:25 000 masshtablargacha) yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishDeshifrovka maʼlumotlarini detallashtirish uchun mayda va oʻrta standart masshtablardagi aerofototasvirlardan (1:35 000, 1:17 000, 1:12 000) foydalanilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish144. Aerokosmik tasvirlar deshifrovkasi shaharsozlik faoliyati obyektlarida olib borilgan kuzatuvlar, hududni oʻrganish yoki muhandislik-geologik syomka natijalariga asoslanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishUshbu usulda bajarilgan izlanishlar deshifrovka natijalarining aniqligi va ishonchliligini nazorat qilish, shuningdek ekologik ekspress-tekshiruv bilan birgalikda olib borilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish145. Yoʻnalishli (marshrutli) kuzatuvlar ushbu ShNQning 20, 21-bandlariga muvofiq amalga oshirilishi lozim. Kompleks muhandislik-geologik va muhandislik-ekologiya izlanishlari bir vaqtda olib borilganda hududning yoʻnalishli (marshrutli) kuzatuvlari loyihaoldi hujjatlarini ishlab chiqish bosqichlarida oʻtkaziladigan, 1:50 000 — 1:25 000 masshtablar detalliligiga javob beradigan muhandislik-geologik syomka tarkibida (hudud maydonlari uncha katta boʻlmagan va ekologik sharoitlar hal qiluvchi taʼsirga ega boʻlgan hollarda 1:10 000 — 1:5 000 masshtablarda) yoki u bilan parallel ravishda bajarilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish146. Chiziqli inshoot trassalari uchun ishlar dasturi asoslangan taqdirda, kichikroq masshtablarni qoʻllashga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishBunda, muhandislik-geologik kuzatuvlarning anʼanaviy kompleksi kengaytirilishi hamda atrof-muhitning tarkibiy qismlari va hududning ekologik holatini kompleks baholash uchun zarur boʻlgan antropogen omillar tavsifi bilan toʻldirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish147. Loyihalanayotgan shaharsozlik faoliyati obyektlarning atrof-muhitga taʼsirini baholashda quyidagi asosiy talablar hisobga olinishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishaholi yashash punktlariga taʼsiri;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishyer usti va yer osti suvlarining muhofaza etiladigan hududlarga taʼsiri;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishmuhofaza etiladigan tabiiy hududlarga taʼsiri;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishfaoliyat yuritayotgan boshqa korxonalar, shu jumladan xavfli ishlab chiqarish obyektlariga taʼsiri.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish148. Qoplama va aralash togʻ jinslarini oʻtish, shuningdek kuzatuv quduqlarini burgʻilash ishlari yechiladigan vazifalarning xususiyati, uchastkaning geologik sharoitlari va zararlanish (zaharlanish) maydonining taxminiy tuzilishini hisobga olgan holda amalga oshirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishBunda, ilgari oʻtilgan qoplama va aralash togʻ jinslari boʻyicha olingan maʼlumotlar, shuningdek ularni geoekologik, muhandislik-geologik va muhandislik-gidrogeologik izlanishlarda kompleks qoʻllash imkoniyati inobatga olinishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishLoyihaoldi hujjatlarni ishlab chiqish bosqichlarida togʻ kavlamalari orasidagi masofa 450 — 500 m dan ortiq boʻlmasligi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish149. Qoplama va aralash togʻ jinslarining oʻtilish chuqurligi tanlanadigan maydon variantlari boʻyicha geologik qirqimning litologik-fatsial xususiyatlari hamda gidrogeologik sharoitlarini oʻrganishni taʼminlashi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishMazkur oʻrganishlar ifloslanishning infiltratsiya sharoitlari, migratsiyasi va lokallashuvini, shuningdek gruntlar va yer osti suvlari boʻyicha ekologik holatni hamda ifloslanishning joriy darajasi va tarqalish chuqurligini aniqlashni taʼminlashi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishLoyihaoldi hujjatlarini ishlab chiqish bosqichlarida qoplama va aralash togʻ jinslari yer yuzasidan pastdagi birinchi suv oʻtkazmas qatlamning yotish chuqurligigacha oʻtilishi, oddiy sharoitlarda esa oʻtilish chuqurligi 10 — 15 m gacha qabul qilinishi mumkin.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish150. Loyihaoldi hujjatlarini ishlab chiqish bosqichlarida ekologik-gidrogeologik tadqiqotlar ushbu ShNQning 31 — 34-bandlariga muvofiq amalga oshirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishGidrogeologik va gidrokimyoviy holat boʻyicha maʼlumotlarning darajasi hamda toʻliqligi muhandislik-geologik xaritaning qabul qilingan masshtabiga mos boʻlishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishGeologik qirqimni oʻrganish chuqurligi regional suv oʻtkazmas qatlamning yotish chuqurligi yoki suvning faol almashinuv zonasi chuqurligi bilan belgilanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish151. Loyihaoldi hujjatlarni ishlab chiqish bosqichlarida quyidagi materiallardan foydalanilishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1:200 000 — 1:100 000 masshtablardagi muhandislik-geologik va muhandislik-gidrogeologik syomka materiallari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1:50 000 masshtabdagi meliorativ qurilish maqsadlarida oʻtkaziladigan kompleks muhandislik-geologik va muhandislik-gidrogeologik syomka materiallari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1:200 000 — 1:25 000 masshtablardagi geoekologik va kartografik materiallar.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish152. Kichik maydonli hududlarda, shuningdek baliq xoʻjaligi obyektlari mavjud boʻlgan yoki qurilishi moʻljallangan uchastkalarda ishlarning detalligi 1:10 000 — 1:5 000 masshtablarga mos boʻlishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish153. Loyihaoldi hujjatlarni ishlab chiqish bosqichida ekologik-gidrogeologik tadqiqotlarda quyidagilar taʼminlanishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgidrokimyoviy holatni umumiy baholash hamda texnogen omillarning yer osti suvlari sifatining shakllanishiga taʼsiri darajasini aniqlash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishyer osti suvlarining ifloslanishdan muhofazalanganlik darajasi boʻyicha hududlashtirish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishshaharsozlik faoliyati obyektini qurish va undan foydalanish oqibatida yer osti suvlarining sathi, kimyoviy tarkibi, harorati va rejimining oʻzgarish ehtimolini dastlabki prognoz qilish hamda modellashtirish uchun zarur boʻlgan hisobiy parametrlarni aniqlash.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish154. Loyihaoldi hujjatlarini ishlab chiqish bosqichlarida tuproq tadqiqotlari ushbu ShNQning 45 — 56-bandlariga muvofiq amalga oshirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish155. Atrof-muhitga taʼsirni baholash loyihasida obyekt joylashgan hududdagi tuproq qatlamining holati quyidagi maʼlumotlarni oʻz ichiga olishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtuproq turlari va guruhlarining tarqalishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtuproq profilining tuzilishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgeokimyoviy tarkibi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgumus, umumiy azot, harakatchan fosfor va kaliy miqdori;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishsuv-fizik xossalari va suv rejimi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishelektr oʻtkazuvchanligi, ishqoriylik yoki kislotalilik (pH);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishkation almashinuv sigʻimi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishsuv bilan ajraladigan tuzlar miqdori;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olisheroziya holati va uning xavfi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishbiologik faollik, ifloslanish darajasi va sanitariya holati.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish156. Loyihalanayotgan obyektni qurish va undan foydalanish natijasida tuproq qatlamida yuz berishi mumkin boʻlgan oʻzgarishlarni prognoz qilish quyidagilarni oʻz ichiga olishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtuproqlarning fizik taʼsirlar va kimyoviy ifloslanishga chidamliligini aniqlash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishshaharsozlik faoliyati obyekti taʼsir zonasida tuproq degradatsiyasi xavfini aniqlash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olisheroziya, deflyatsiya, yer osti suvlari sathining koʻtarilishi kabi salbiy jarayonlar rivojlanish ehtimolini aniqlash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtexnogen omillar taʼsirida buzilgan yerlarning holatini aniqlash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishkimyoviy oʻzgarishlar (sulfatlar miqdorining kamayishi va boshqalar) yuz berish ehtimolini aniqlash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishshaharsozlik faoliyati obyektning normal faoliyati hamda avariya holatlarida tuproqlarning ifloslanish xavfini aniqlash.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish157. Geologiya-qidiruv, sinov va loyiha-tadqiqot ishlari amalga oshirilganda, shuningdek qurilish davrida hamda muhandislik-kommunikatsiya tarmoqlarini (shaxtali qazish ishlari, saqlagichlar, metropoliten, oqova suvlarni tozalash inshootlari, chiziqli inshootlar trassalari va boshqalar) qurish, ulardan foydalanish va konservatsiyalash jarayonida unumdor tuproq qatlamini sidirib olish, uni vaqtinchalik joylashtirish va saqlash uchun joy tanlash ishlari amalga oshirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish158. Muhandislik-ekologiya izlanishlarini amalga oshirish jarayonida barcha toifadagi buzilgan yerlar aniqlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish159. Loyihaoldi hujjatlarni ishlab chiqish bosqichlarida tuproq, grunt hamda yer usti va yer osti suvlarini tekshirish ifloslanishning regional tabiiy (fon) darajasini baholash va asosiy ifloslantiruvchi moddalarni aniqlash maqsadida bajarilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish160. Tuproqlarda va grunt suvlarida nazorat qilinadigan kimyoviy moddalar hamda birikmalar miqdori toʻgʻrisida ishonchli (haqiqiy) maʼlumotlar mavjud boʻlmaganda, tanlangan uchastkalarning muqobil variantlari uchun bitta “bazaviy” nuqtada tuproq va grunt suvlaridan namunalar olinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishOlingan namunalar har bir yer uchastkasi uchun xos boʻlgan ifloslanish koʻrsatkichlarining asosiy toʻplamini aniqlashda foydalanilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishBunday koʻrsatkichlarga mishyak, ogʻir metallar, neft va neft mahsulotlari, pestitsidlar, ammoniy azoti, oltingugurt birikmalari, nitratlar, sianidlar, aromatik uglevodorodlar, benz(a)piren, polixlorbifenillar hamda yengil uchuvchan xloroorganik uglevodorodlar kirishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish161. “Bazaviy” nuqta uchun maydoncha ifloslanish maydonining koʻzda tutilgan tuzilmasidan kelib chiqqan holda alohida (individual) tarzda tanlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish162. Tuproq va grunt suvlarining ifloslanishi boʻyicha kimyoviy tarkib va konsentratsiyaning kompleks koʻrsatkichlarini laboratoriya sharoitida aniqlash hajmi aniqlangan (qidirib topilgan) ifloslanish manbalaridan kelib tushadigan ifloslantiruvchi moddalarning tarkibini hisobga olgan holda belgilanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish163. Radiatsiyaviy holatni oʻrganish va baholash ushbu ShNQning 72 — 74-bandiga muvofiq amalga oshirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishAholi punktlarida yangi shaharsozlik faoliyati obyektlarini qurish uchun maydonlar tanlanayotganda piyoda usulda gamma-syomka bajarilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish164. Piyoda gamma-syomka qadami 50 × 50 m dan oshmaydigan nuqtalar toʻri boʻyicha amalga oshirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishIfloslanish ehtimoli mavjud boʻlgan joylarda nuqtalar toʻrini yanada zichlashtirishga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishNazorat nuqtalari masshtabi 1:10 000 dan kichik boʻlmagan topografik rejaga tushirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish165. Toʻkma gruntlar tarqalgan uchastkalarda muhandislik-geologik burgʻ quduqlarida gamma-nurlanishning maksimal dozasi (gamma-karotaj) hamda yer sathidan pastda joylashgan birinchi suvli gorizontdagi alfa-nurlanishning umumiy solishtirma faolligi aniqlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish166. Hududda radon xavfining mavjudligi yoki mavjud emasligi yer osti suvlari va tuproqda radon hamda radionuklidlarning alfa-faolligi miqdorini oʻlchash orqali baholanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishRadon xavfi aniqlanganda gruntdan ajralib chiqadigan radon oqimi (emanatsiya) zichligi emanatsiya syomkasi orqali aniqlanishi, bunda radon radiometrlari yordamida gazsimon radon mahsulotlarining quduqlar, konlar yoki binolarga tarqalishi oʻrganilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishGrunt yuzasidan ajralib chiqadigan radon oqimi zichligi erigan qor suvlari yoki grunt suvlari bosmagan uchastkalarda oʻlchanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish167. Loyihaoldi hujjatlarini ishlab chiqish bosqichlarida gaz-geokimyoviy tadqiqotlarning vazifasi qurilish loyihalanayotgan hududda gazlar generatsiya qiluvchi gruntlar mavjud boʻlgan chiqindixonalarni aniqlash hamda ularning chegaralarini belgilashdan iborat boʻlishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishUshbu vazifalarni bajarish uchun turli yillarda tuzilgan topografik xaritalarning retrospektiv tahlili (relyef shakllari oʻzgarishlarini aniqlash maqsadida) bajarilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishQalinligi 2,0 — 2,5 m dan kam boʻlmagan toʻkma gruntlar mavjud boʻlganda gaz-geokimyoviy tadqiqotlar dala sharoitida oʻtkazilishi kerak. Mazkur tadqiqotlar quyidagilarni oʻz ichiga olishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishprofillar va nuqtalar toʻri boʻyicha grunt havosining shpur syomkasini (shpurlar chuqurligi 0,8 — 1,0 m boʻlganda);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishyer yuzasiga yaqin qatlamdagi atmosfera havosining grunt qatlamidan yer yuzasiga ajralib chiqadigan biogaz oqimi faolligini oʻlchash orqali (l/s·sm²) emissiya syomkasi bilan birgalikda gaz syomkasini.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishLoyihaoldi hujjatlarni ishlab chiqish bosqichlarida syomkalar 1:10 000 — 1:5 000 masshtablarda qabul qilinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish168. Zararli fizik taʼsirlar ushbu ShNQning 93 — 98-bandlari hamda 100 — 108-bandlariga muvofiq oʻrganilishi va baholanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish6-bob. Loyiha hujjatlarini ishlab chiqish uchun muhandislik-ekologiya izlanishlari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish169. Loyiha hujjatlarini ishlab chiqish uchun muhandislik-ekologiya izlanishlari qurilish loyihasini (ishchi loyiha) ishlab chiqish bosqichida yoki ishchi hujjatlarni ishlab chiqish bosqichida bajarilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish170. Loyiha hujjatlarini tayyorlash uchun muhandislik-ekologiya izlanishlari quyidagi maqsadlarda amalga oshirilishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishloyihaoldi hujjatlarni ishlab chiqish bosqichlarida olingan atrof-muhit holati boʻyicha maʼlumotlar va materiallarni aniqlashtirish, taʼsir zonalari chegaralarini aniqlashtirish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishekologik tavakkalchilikni (riskni) baholash hamda korxonalar, bino va inshootlar qurilishi loyihasida “Atrof-muhitni muhofaza qilish va tabiiy resurslardan oqilona foydalanish” boʻlimini ishlab chiqish uchun zarur materiallarni olish.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish171. Loyiha hujjatlarini asoslash uchun muhandislik-ekologiya izlanishlari materiallari quyidagilarni oʻz ichiga olishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishobyekt qurilishi boshlanguniga qadar atrof-muhit tarkibiy qismlarining holati hamda ifloslanishning tabiiy (fon) koʻrsatkichlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishekotizimlar holatini baholash, ularning taʼsirlarga bardoshliligi va tiklanish qobiliyatini aniqlash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtabiiy sharoitlarning taxmin qilinayotgan taʼsirlarga sezgir boʻlgan asosiy atrof-muhit tarkibiy qismlari boʻyicha taʼsir zonasining chegaralarini aniqlashtirish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishatrof-muhitni muhofaza qilish va tabiiy resurslardan oqilona foydalanish boʻyicha chora-tadbirlarni belgilash (tashkil etish);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishlokal ekologik kuzatuv dasturi boʻyicha takliflar, shuningdek loyihaoldi bosqichida kuzatuvlar olib borilgan boʻlsa, kuzatuvlarning birinchi sikli natijalarini tahlil qilish.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish172. Shaharsozlik faoliyati obyekt tugatilganda (demontaj qilinganda) materiallar tarkibida quyidagi maʼlumotlar oʻrganilishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishshaharsozlik faoliyati obyekti faoliyati natijasida atrof-muhit degradatsiyasini baholash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishekologik holat yomonlashuvi oqibatlarini hamda ularning aholi sogʻligʻiga taʼsirini baholash.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish173. Loyiha hujjatlarini asoslashda muhandislik-ekologiya izlanishlari materiallaridan loyiha yechimlariga mos ravishda tuzatishlar kiritish uchun foydalanilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish174. Quyidagi yoʻnalishlar boʻyicha qoʻshimcha maʼlumotlar toʻplanishiga yoʻl qoʻyiladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishizlanishlar olib boriladigan yer uchastkasi hududida joylashgan ishlab chiqarish obyektlarida qoʻllaniladigan moddalar va texnologiyalar toʻgʻrisidagi maʼlumotlar, shuningdek qattiq maishiy chiqindilarning morfologik tarkibi tafsilotlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishoʻrganilayotgan hududlarning kimyoviy va radioaktiv ifloslanish darajasi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishyaqin atrofda joylashgan korxonalardan chiqarib tashlanadigan oʻziga xos zaharli moddalarning tarkibi va miqdori;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishqishloq xoʻjaligida qoʻllanilgan zaharli kimyoviy preparatlar (ximikatlar) va pestitsidlarning nomenklaturasi hamda qoʻllanilgan miqdori;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishatrof-muhitning avariyalar oqibatida ifloslanishi faktlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtexnogen obyektlar toʻgʻrisidagi maʼlumotlar (karyerlar, terrikonlar, ruxsat etilmagan chiqindi tashlash joylari, sanoat va maishiy qattiq chiqindi poligonlari, qurilish materiallari korxonalari va omborlari, shuningdek yuqori radioaktivlikka ega boʻlgan va konservatsiyaga moʻljallangan obyektlar);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishyer osti oqova suv kollektorlari hamda mahsulot eltuvchi quvurlar sxemalari, ularning texnik holati va ulardan suyuqlik sizib chiqishi faktlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishoʻrganilayotgan yer uchastkasiga yaqin joylashgan obyektlarda sodir boʻlgan yirik avariyalar, zaharli modda va chiqindilarning sizib chiqishi faktlari.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish175. Masofadan turib zondlash tadqiqotlari (yirik masshtabli syomkalarni deshifrovka qilish) ushbu bosqichda yordamchi usul hisoblanadi hamda qurilish maydonchalari va ularning atrofidagi 8 — 10 km zona doirasida yoʻnalishli kuzatuvlar olib borish nazarda tutilgan taqdirda bajarilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish176. Yoʻnalishli (marshrutli) kuzatuvlar mazkur ShNQning 20, 21-bandlari talablariga muvofiq qabul qilingan muhandislik-geologik syomka masshtablariga mos aniqlikda amalga oshirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish177. Qurilish maydoni va uning atrof hududlarini oʻrganish quyidagilarni oʻz ichiga olishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishLoyihalanayotgan shaharsozlik faoliyati obyektining atrof-muhitga taʼsirini belgilovchi tabiiy landshaft, geomorfologik, muhandislik-geologik va gidrogeologik sharoitlarni aniqlash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishhududdan hozirgi va bundan 40 — 50 yil avval foydalanilganlik holatini hisobga olgan holda tuproq, grunt va yer osti suvlari uchun ifloslanish manbai boʻlishi ehtimoli mavjud shaharsozlik faoliyati obyektlarini aniqlash (sanoat va qishloq xoʻjaligi ishlab chiqarishlari, omborxonalar, sanoat hamda chiqindi poligonlari, yakka va guruh suv tortib olish inshootlari, oqova suvlarni chiqarib tashlash kollektorlari, yer osti muhandislik-kommunikatsiya tarmoqlari, mahsulot eltuvchi quvurlar, suyuqlik tindirgichlari, oqova suvlarni tozalash inshootlari, sodir boʻlgan avariyalar, radioaktiv va zaharli moddalarning oqib (sizib) chiqishi);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishifloslantiruvchi moddalarning migratsiyasi mumkin boʻlgan yoʻnalishlarni, ularning uchastka doirasida cheklanishi (lokallashuvi) va tashqariga chiqarilishi ehtimolini aniqlash.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish178. Togʻ kavlamalari, razvedka va kuzatuvlar uchun moʻljallangan burgʻilash quduqlari geoekologik hamda muhandislik-geologik izlanishlarda birgalikda foydalanish imkoniyati hisobga olingan holda kavlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishQoʻshimcha togʻ kavlamalari geokimyoviy, gidrokimyoviy va geofizik anomaliyali uchastkalarda hamda ifloslanish toʻplanishi taxmin qilinadigan joylarda, ifloslanishning yer yuzasi boʻylab va chuqurlik boʻyicha tarqalishini aniqlash maqsadida oʻtilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish179. Tajriba-filtratsiya ishlari natijalari quyidagi maqsadlarda qoʻllanilishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishhisobiy parametrlarni aniqlash uchun maxsus hisobiy sxemalar va modellarni tuzish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishobyektni qurish va undan foydalanish jarayonida ekologik holatga taʼsir etuvchi gidrogeologik va gidrokimyoviy sharoitlarning oʻzgarish ehtimolini prognoz qilish.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish180. Suv taʼminoti uchun foydalanilmaydigan yer osti sizot (grunt) suvlari sifatini geoekologik tekshirish va baholash ushbu ShNQning 57-bandiga muvofiq amalga oshirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish181. Tuproq va gruntlarning kimyoviy tarkibi hamda ifloslanish konsentratsiyasini aniqlash boʻyicha geoekologik tekshirishlar amalga oshirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish182. Loyihaoldi hujjatlarini tayyorlash bosqichida oʻtkazilgan tuproq tadqiqotlari natijalariga koʻra, ifloslantiruvchi moddalarning miqdori tabiiy (fon) miqdorlaridan, REMKdan yoki REMDdan (SanQvaN 0191-05) yuqori boʻlsa, bunday uchastkalar qoʻshimcha oʻrganilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishTuproq va gruntlarning fizik-mexanik hamda filtratsiya koʻrsatkichlarini aniqlash ishlari muhandislik-geologik izlanishlar tarkibida amalga oshirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish183. Tuproq, yer osti va yer usti suvlari, shuningdek oqova suvlardagi ifloslanishni laboratoriya sharoitida oʻrganish ushbu ShNQning 70-bandiga muvofiq bajarilishi hamda kimyoviy elementlar va birikmalar tarkibini aniqlashni taʼminlashi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishTahlil qilinadigan moddalar roʻyxati “bazaviy” tekshiruvlar hamda loyihaoldi bosqichda olingan maʼlumotlar asosida belgilanishi, bunda yer uchastkasi joylashgan hududdagi sanoat korxonalarining xususiyatlari, shuningdek uchastka va unga yondosh hududlarda oʻtkazilgan yoʻnalishli (marshrutli) kuzatuvlar natijalari inobatga olinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish184. Radiatsiyaviy holat ushbu ShNQning 72 — 74-bandlariga muvofiq baholanishi lozim. Radiatsiyaviy syomka nuqtalar orasidagi masofa 50 × 50 m dan ortiq boʻlmagan toʻr boʻyicha amalga oshirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish185. Turar joy hamda ijtimoiy-maishiy bino va inshootlar uchun radonga qarshi zarur muhofaza sinfi tuproqdan ajralib chiqadigan radon oqimi zichligiga bogʻliq ravishda quyidagi jadvalga muvofiq aniqlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishRadonga qarshi muhofaza sinflari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish7-jadval | |
Bino maydoni boʻylab grunt yuzasida radon oqimining oʻrtacha zichligi, mBk/(m2 s) | Binoning radonga qarshi talab qilingan muhofaza sinfi (tavsifi) |
80dan kam | I (Radonga qarshi muhofaza normativ shamollatishni (ventilyatsiyani) taʼminlash orqali amalga oshiriladi) |
80 dan 200 gacha | II (Oʻrtacha radonga qarshi muhofaza) |
200 dan ortiq | III (Kuchaytirilgan radonga qarshi muhofaza) |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish186. Radon oqimi zichligi nazorat nuqtalarida oʻlchanishi, nazorat nuqtalari oldindan belgilangan nuqtalar toʻrining kesishish nuqtalarida joylashtirilishi hamda nuqtalar orasidagi masofa mazkur ShNQning 8-jadvaliga muvofiq uchastkaning radon boʻyicha xavflilik darajasini hisobga olgan holda belgilanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishQurilish maydoni doirasida nazorat nuqtalari soni 20 tadan kam boʻlmasligi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishToʻrdagi nazorat nuqtalari orasidagi masofa
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish8-jadval | ||
Uchastkaning tavsifi | Toʻrdagi nazorat nuqtalari orasidagi tavsiya qilinadigan masofa, m | |
Qurilish boʻlmaydigan maydonda | Qurilish maydonida | |
Radon boʻyicha potensial xavfsiz | - | 10 — 20 |
Radon boʻyicha potensial xavfli | 100 | 5 — 10 |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish187. Radon oqimi zichligi tuproq yuzasida, xandaq tubida yoki bino poydevorining pastki qismida oʻlchanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishMuz yuzasida hamda suv bilan qoplangan maydonlarda oʻlchashlarni amalga oshirishga yoʻl qoʻyilmaydi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish188. Radon oqimi zichligini oʻlchash nazorat nuqtalarida radon sorbenti bilan jihozlangan toʻplovchi kameralarda fotoplyonkani maʼlum vaqt davomida taʼsirga qoʻyish (ekspozitsiya) usuli bilan amalga oshirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishRadiometrik qurilmalarda sorbentga toʻplangan radondan hosil boʻlgan parchalanish mahsulotlarining beta yoki gamma-nurlanish faolligi boʻyicha oqim miqdori aniqlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish189. Gaz hosil qiluvchi toʻkma gruntlar tarqalgan uchastkalarda bajariladigan gaz-geokimyoviy tadqiqotlar loyiha bosqichlarida gaz-geokimyoviy anomaliyalar chegaralarini aniqlashtirish hamda grunt qatlamining vertikal boʻyicha gaz-geokimyoviy zonalligini belgilashga qaratilishi lozim. Bunda quyidagilar bajarilishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishyer yuzasiga yaqin qatlamlarda oʻtkaziladigan tadqiqotlar (shpurlar yordamida grunt gazining 1:2000 — 1:500 masshtablardagi syomkasi hamda emissiya syomkasi);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishshpurlar yordamida turli chuqurliklarda tekshirishlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishburgʻilash quduqlarida geokimyoviy tekshirishlar.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish190. Yer yuzasiga yaqin qatlamlarda bajariladigan syomkalar natijalariga koʻra gaz maydoni tuzilmasining xususiyati biogazning alohida tarkibi boʻyicha aniqlashtirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish191. Burgʻilash quduqlarida olib boriladigan gaz-geokimyoviy tadqiqotlar quyidagilarni oʻz ichiga olishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishquduq ichidagi grunt havosidan namunalar olish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgruntlardan namunalar olib, ularning gaz bilan toʻyinganlik darajasini, gaz hosil qilish qobiliyatini hamda Sorg miqdorini aniqlash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishqatlamma-qatlam namunalar olib, metan hosil qiluvchi va uni parchalovchi mikroflora faolligini (grunt tarkibi va namlik holati hisobga olingan holda) mikrobiologik tahlil qilish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishyer osti suvlaridan namunalar olib, ularda erigan biogaz miqdorini aniqlash.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish192. Laboratoriya sharoitlarida quyidagi tarkibiy qismlarning kimyoviy tarkibi oʻrganilishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgrunt gʻovaklaridagi erkin gaz;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgruntlarning gaz fazasi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olisherigan gazlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishyer yuzasiga yaqin atmosfera havosiga asta-sekin oʻtuvchi (dissipatsiyalanuvchi) biogaz.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish193. Chiqindixonalarning gaz hosil qiluvchi chegaralari hamda gaz maydonlarining tuzilmasi tekshirilgan nuqtalarni topografik bogʻlash asosida maydon rejalarida va geologik qirqimlarda keltirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishShNQ 1.02.05-24 “Qurilish uchun muhandislik-ekologiya izlanishlari” shaharsozlik normalari va qoidalariga
1-ILOVA
1-ILOVA
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishMuhandislik-ekologiya izlanishlari natijalari boʻyicha tuzilgan texnik hisobotning tarkibi va mazmuni
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1. Muhandislik-ekologiya izlanishlari natijalari boʻyicha texnik hisobot (bundan buyon matnda texnik hisobot deb yuritiladi) quyida keltirilgan mazmundagi boʻlimlarni oʻz ichiga olishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olisha) kirish qismida quyidagilar keltiriladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishmuhandislik-ekologiya izlanishlarini amalga oshirish uchun asos;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishmuhandislik-ekologiya izlanishlari vazifalari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishmuhandislik-ekologiya izlanishlari hududi (yer uchastkasi maydoni, chiziqli inshoot trassalari, ularning variantlari)ning joylashgan joyi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishloyihalanayotgan shaharsozlik faoliyati obyekti toʻgʻrisidagi maʼlumotlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishbajariladigan ishlar turi, hajmi va bajarish muddatlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishalohida ish turlarini amalga oshirish uslubi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishijrochi tashkilotlar tarkibi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishmuhandislik-ekologiya izlanishlari dasturidan chetga chiqishlar va ularni asoslash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtabiiy landshaft, iqlimiy va fizikaviy-geologik sharoitlarda oʻxshash (analog) obyektlar maʼlumotlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishb) tabiiy va texnogen sharoitlarning qisqacha tafsiloti boʻlimida quyidagilar keltiriladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishjoy relyefi, tabiiy landshaft va iqlim sharoitlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtabiiy chegaralari (togʻlar, daryolar, oʻrmonlar, fatsiyalar va ularning tarqalish xususiyatlari);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishhududning oʻzlashtirilganlik darajasi (buzilganlik), botqoqlanish, eroziya, choʻllanish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishmuhofaza etiladigan tabiiy hududlar (maqomi va rejimi);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgidrologik, geomorfologik, geologik, gidrogeologik hamda muhandislik-geologik sharoitlar toʻgʻrisidagi maʼlumotlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishv) tuproq sharoitlari, oʻsimlik dunyosi boʻlimida quyidagilar keltiriladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtuproqlarning turlari, ularning yer uchastkasi maydoni boʻylab tarqalganligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishfizikaviy-kimyoviy xususiyatlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishoʻsimliklarning endemik, relikt turlari, asosiy turkumlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishoʻsimliklarning agrosenozlari, ularning holati va qoʻriqlanish tizimi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishoʻsimliklarning kamyob va yoʻqolib ketish xavfi boʻlgan va Qizil kitobga kiritilgan turlari toʻgʻrisidagi maʼlumotlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishg) hayvonot dunyosi boʻlimida quyidagilar keltiriladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishyovvoyi hayvonlarning turlar boʻyicha tarkibi, yashash joylari boʻyicha tarqalganligi, migratsiya yoʻllari, kamyob va yoʻqolib ketish xavfi boʻlgan va Qizil kitobga kiritilgan turlari va ularning qoʻriqlanish tizimi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishd) hududdan xoʻjalik nuqtayi nazaridan foydalanish boʻlimida quyidagilar keltiriladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishyer fondining tuzilmasi, infratuzilmasi, yerlarning meliorativ holati, melioratsiya toʻgʻrisida, ishlab chiqarish va noishlab chiqarish sohalari hamda ifloslanishning asosiy manbalari toʻgʻrisidagi maʼlumotlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishe) ijtimoiy soha boʻlimida quyidagilar keltiriladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishaholining soni, bandligi va hayot darajasi, demografik, sanitariya-epidemiologiya va tibbiy-biologik sharoitlari va kasallanish toʻgʻrisidagi maʼlumotlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishj) moddiy madaniy meros obyektlari boʻlimida quyidagilar keltiriladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishmoddiy madaniy meros obyektlari holati, saqlanishi va restavratsiya qilinishi istiqboli;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishmuhandislik muhofazasining holati va uning samaradorligi, bino va inshootlar zaminining deformatsiyasi (agar u mavjud va aniqlangan boʻlsa) xususiyati va yuz berishining sabablari.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2. Texnik hisobot ushbu ilovaning 1-bandiga qoʻshimcha ravishda quyidagi boʻlimlar va maʼlumotlarni oʻz ichiga olishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishhududning hozirgi ekologik holati;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishhudud ekologik holatining kompleks tavsifi, tabiiy landshaft tavsifi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishatrof-muhitning tarkibiy qismlari, yer usti va suv ekotizimlari holati, shuningdek ularning texnogen taʼsirlarga bardoshliligi hamda qayta tiklanish imkoniyatlari toʻgʻrisidagi maʼlumotlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishatmosfera havosi, tuproq, yer osti suvlari va yer usti suvlarining kimyoviy, biologik, radiatsiyaviy hamda fizik (shovqin, elektromagnit va boshqa) ifloslanishi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishsuv resurslari va suv bilan taʼminlash manbalari holati, yer usti suv obyektlarining suvni muhofaza qilish zonalari, yer osti suvlarining muhofazalanganlik darajasi va sanitariya muhofazasi zonalarining mavjudligi, shuningdek oqova suvlarni tozalash inshootlari samaradorligi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishhududning sanitariya-epidemiologik holati, aholining yashash va dam olish sharoitlari toʻgʻrisidagi maʼlumotlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishshaharsozlik faoliyati obyektining taʼsiri zonasida tuproq sifati yomonlashishi, oʻsimlik va hayvonot dunyosiga yetkazilishi mumkin boʻlgan zarar prognozi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishamalga oshirilishi moʻljallangan xoʻjalik va boshqa faoliyatning ijtimoiy oqibatlari, shuningdek muhofaza etiladigan tabiiy hududlar, moddiy madaniy meros obyektlari, rekreatsiya zonalari va boshqa obyektlarga taʼsirining prognozi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3. Texnik hisobot ushbu ilovaning 1 va 2-bandlariga qoʻshimcha ravishda quyidagilarni oʻz ichiga olishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olisha) hududning hozirgi ekologik holati boʻlimida quyidagilar keltiriladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishatrof-muhitning kimyoviy, fizik, biologik va boshqa ifloslanishlari boʻyicha aniqlashtirilgan koʻrsatkichlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishmuhandislik muhofazasi boʻyicha amalga oshirilgan chora-tadbirlar hamda ularning samaradorligi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishb) salbiy oʻzgarishlar ehtimolini prognoz qilish boʻlimida quyidagilar keltiriladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishatrof-muhit ifloslanishining tarkibiy qismlari boʻyicha prognoz qilingan koʻrsatkichlar miqdori toʻgʻrisidagi maʼlumotlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishatrof-muhitga taʼsirning prognoz qilingan hisob-kitoblari va modellashtirish natijalari asosida taʼsir zonasi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishmoʻljallangan xoʻjalik va boshqa faoliyat natijasida yuzaga kelishi mumkin boʻlgan salbiy taʼsirlar (ifloslanish) tarqalishi ehtimoli mavjud hududlarning chegaralari, oʻlchami hamda konfiguratsiyasi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4. Mavjud shaharsozlik faoliyati obyektlarining ixtisoslashuvini oʻzgartirish, ularni qayta qurish, rekonstruksiya qilish yoki tugatish uchun bajarilgan muhandislik-ekologiya izlanishlari natijalari boʻyicha tuzilgan texnik hisobotda qoʻshimcha ravishda mazkur obyektdan foydalanish davrida yuz bergan tabiiy va texnogen muhitdagi oʻzgarishlar toʻgʻrisidagi maʼlumotlar keltirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish5. Texnik hisobot quyidagi ilovalarni oʻz ichiga olishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishekologik vazifalarni yechish uchun oʻtilgan togʻ kavlamalari kataloglari, shuningdek atrof-muhit tarkibiy qismlarining (tuproqlar, gruntlar, yer usti va yer osti suvlari) ifloslanishini oʻrganish natijalari boʻyicha jadvallar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishsanitariya-epidemiologik va tibbiy-biologik holatning oʻrganilganligi toʻgʻrisidagi statistik maʼlumotlar hamda boshqa tadqiqot materiallari.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish6. Texnik hisobotning chizma qismi quyidagilarni oʻz ichiga olishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishhududning hozirgi ekologik holati xaritasi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishprognoz qilingan ekologik holat xaritasi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishekologik hududlashtirish xaritasi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgeoekologik xaritalar (xaritani tuzish usuli bayon qilingan holda) hamda ifloslantiruvchi moddalar migratsiyasi, akkumulyatsiyasi va chiqib ketish yoʻllari hisobga olingan holda obyekt va unga yondosh hududning taʼsir zonasi sxemasi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishfaktik materiallar xaritasi, shuningdek tabiiy landshaft, tuproq, oʻsimlik, oʻrmon va yer tuzish xaritalari hamda boshqa yordamchi kartografik materiallar.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish7. Muhandislik-ekologiya izlanishlari oʻtkazilayotgan hududning hozirgi va prognoz qilinayotgan ekologik holati xaritalari (sxemalari) quyidagi masshtablarda tuzilishiga yoʻl qoʻyiladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtaʼsir zonasi radiusidan kelib chiqqan holda 1:50 000 dan 1:10 000 gacha masshtabdagi topografik kartalar asosida;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishhududning ekologik xaritalari (sxemalari) 1:5 000 — 1:2 000 masshtablarda, shuningdek tanlab olingan yer uchastkasi maydoni boʻyicha 1:1 000 masshtabda, yondosh hududlar uchun esa 1:25 000 — 1:10 000 masshtabdagi topografik kartalar asosida.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish8. Ekologik holat xaritasi (sxemasi)da quyidagilar koʻrsatilishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishturli xil landshaftlarning tarqalishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishhududning funksional zonalashtirilishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishifloslantirishning asosiy manbalari joylashuvi hamda ularning tavsifi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishifloslantiruvchi moddalar migratsiyasi mumkin boʻlgan yoʻllar, shuningdek ifloslantiruvchi moddalar akkumulyatsiyasi ehtimoli mavjud uchastkalar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishmuhofaza etiladigan tabiiy hududlar, shu jumladan chuchuk yer osti suvlari konlari shakllanadigan zonalar hamda cheklangan foydalanish talab etiladigan zonalar (maxsus huquqiy rejimli hududlar, ekologik cheklov zonalari);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishsuv tortib olish inshootlari guruhlarining joylashuvi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishxavfli gidrometeorologik hodisalar, geologik jarayonlar va texnogen taʼsirlarga, shuningdek shamol hamda suv eroziyasiga moyil hududlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishmoddiy madaniy meros obyektlarining joylashuvi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgidrokimyoviy, geokimyoviy va radiatsiyaviy tadqiqotlar natijalari (tuproqdagi zaharli moddalar konsentratsiyasi koeffitsiyentlari izoliniyalari, yer usti, yer osti suvlari va oqova suv namunalari tarkibidagi ifloslantiruvchi moddalar konsentratsiyasi, atmosfera havosi va tuproq qatlamining radiatsiyaviy ifloslanishi va boshqalar) diagrammalar koʻrinishida.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish9. Prognoz qilingan ekologik holat xaritasi (sxemasi)da taʼsirlar xususiyati va mahalliy sharoitlarning oʻziga xos jihatlaridan kelib chiqqan holda quyidagilar koʻrsatilishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishhududning tabiiy landshaft tuzilmasida kutilayotgan oʻzgarishlar (tuproq degradatsiyasi, choʻllanish jarayonlari, oʻsimliklar dunyosining transformatsiyasi, oʻrmon maydonlarining qisqarishi);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishatrof-muhitning alohida tarkibiy qismlarida kutilayotgan oʻzgarishlar (grunt suvlari sathining koʻtarilishi, suv va tuproq eroziyasi, botqoqlanish, yer osti suvlari sathining koʻtarilishi, shoʻrlanish, deflyatsiya hamda boshqa xavfli jarayonlarning rivojlanishi);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishturli tip va turdagi ifloslanishlarning taxmin qilingan tarqalish dinamikasi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtabiiy muhit barqarorligi darajasi boʻyicha hududning umumiy bahosida kutilayotgan oʻzgarishlar.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishShNQ 1.02.05-24 “Qurilish uchun muhandislik-ekologiya izlanishlari” shaharsozlik normalari va qoidalariga
2-ILOVA
2-ILOVA
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishMarkazlashtirilgan xoʻjalik-ichimlik suv taʼminoti uchun yer osti suv manbasining sifatini nazorat qilish koʻrsatkichlari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1. Suvning organoleptik koʻrsatkichlariga quyidagilar kiradi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishnamuna olish paytidagi harorat, °C;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish20 °C da hidi (sifat koʻrsatkichi va ballarda);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish20 °C da taʼmi (sifat koʻrsatkichi va ballarda);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish60 °C da hidi (sifat koʻrsatkichi va ballarda);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishrangi, graduslarda;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishloyqaligi, mg/dm³.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2. Suvning kimyoviy tarkibi koʻrsatkichlariga quyidagilar kiradi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishvodorod koʻrsatkichi (pH);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishberilliy, mg/dm³;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishbor, mg/dm3;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtemir, mg/dm3;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishmarganes, mg/dm3;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishmis, mg/dm3;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishmolibden, mg/dm3;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishmargimush (mishyak), mg/dm³;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishnitratlar, mg/dm3;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishumumiy qattiqlik, mmol/dm3;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishpermanganat oksidlanish, mgO/dm³;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishXPK (kimyoviy kislorod sarfi), mgO/dm³;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishqoʻrgʻoshin, mg/dm3;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishselen, mg/dm3;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishsulfid vodorod (H2S), mg/dm³;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishstronsiy, mg/dm3;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishsulfatlar, mg/dm3;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishquruq qoldiq, mg/dm3;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olisherkin uglerod dioksidi (CO2), mg/dm³;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishftor, mg/dm3;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishxloridlar, mg/dm3;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishrux, mg/dm³;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishsanoat, qishloq xoʻjalik va maishiy ifloslanishlar.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3. Suvning mikrobiologik koʻrsatkichlariga quyidagilar kiradi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishsaprofitli bakteriyalarning 1 sm3 dagi soni;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishichak tayoqchalari guruhidagi bakteriyalarning (BGKP) 1 dm3 dagi soni.