Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasining 2025-yil birinchi yarim yilligidagi faoliyati yakunlari toʻgʻrisidagi axborotni koʻrib chiqib, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasining (bundan buyon matnda Qonunchilik palatasi deb yuritiladi) Kengashi taʼkidlaydiki, oʻtgan davrdagi faoliyat Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi, parlament ishini tartibga soluvchi qonunlar, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2024-yil 18 — 20-noyabr kunlari Oliy Majlis palatalarining majlislaridagi nutqlari, «Oʻzbekiston — 2030» strategiyasi, «Atrof-muhitni asrash va «yashil iqtisodiyot» yili» Davlat dasturi asosida tashkil etildi.

Mamlakatimiz Prezidentining yangi shakllangan parlament palatalarining majlislaridagi dasturiy nutqlari Qonunchilik palatasi faoliyatida oʻziga xos yangi davrni boshlab berdi va yangicha yondashuvlar olib kirdi. Ushbu nutqlardan kelib chiqqan holda, qonun ijodkorligi, parlament nazoratini amalga oshirish, xalq bilan muloqot qilish kabi yoʻnalishlardagi ishlarni yanada kuchaytirishga ustuvor ahamiyat qaratildi.

Xususan, Qonunchilik palatasining hukumat bilan hamkorligining yangicha tizimi yoʻlga qoʻyildi. Unga koʻra, respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari — vazirliklar, qoʻmitalar, agentliklar va inspeksiyalar Qonunchilik palatasi qoʻmitalariga biriktirildi.

Faoliyat yoʻnalishlaridan kelib chiqib, har bir qoʻmita tomonidan ilmiy-tadqiqot muassasalari, tahlil markazlari va boshqa tashkilotlar bilan hamkorlik oʻrnatildi. Fuqarolik jamiyati institutlari bilan muloqotni kuchaytirish maqsadida barcha qoʻmitalar huzurida jamoatchilik kengashlari tuzildi.

Muayyan vazifalarni bajarish uchun Qonunchilik palatasining huzurida Jamoaviy tashabbuslar boʻyicha, Qonunchilikni Jahon savdo tashkiloti bitimlariga uygʻunlashtirish boʻyicha, Iqlim oʻzgarishi oqibatlarini kamaytirish va «yashil» iqtisodiyotga oʻtishni tezlashtirish masalalari boʻyicha komissiyalar tuzildi.

Qonunchilik palatasidagi siyosiy partiyalar fraksiyalari oʻrtasidagi gʻoyaviy kurashlar, konstruktiv bahs-munozara va oʻzaro raqobat muhiti parlamentdagi koʻpchilikni tashkil etuvchi «Taraqqiyot bloki» tuzilishida hamda Oʻzbekiston Xalq demokratik partiyasi fraksiyasi oʻzini muxolifat fraksiya deb eʼlon qilishida muhim omil boʻldi.

Mamlakatimizda amalga oshirilayotgan keng koʻlamli islohotlarning huquqiy asoslarini yanada mustahkamlash hamda milliy qonunchilik bazasini kompleks tizimlashtirish maqsadida 2025 — 2029-yillarga moʻljallangan qonun ijodkorligi dasturi qabul qilindi.

Qonunchilik palatasi tomonidan jami 123 ta qonun loyihasi koʻrib chiqilib, 86 ta qonun loyihasini oʻz ichiga olgan 61 ta qonun qabul qilindi va Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Senatiga yuborildi.

Muhim soha va tarmoqlardagi islohotlarni huquqiy jihatdan tartibga solishga qaratilgan bir qator yaxlit qonunlar qabul qilindi. Oʻzbekiston Respublikasining Suv kodeksi, «Banklarni sanatsiya qilish va tugatish toʻgʻrisida»gi, «Davlat ijtimoiy sugʻurtasi toʻgʻrisida»gi, «Hayvonlarni identifikatsiya qilish, roʻyxatga olish va kuzatish toʻgʻrisida»gi, «Qishloq xoʻjaligi tavakkalchiliklarini sugʻurta qilish toʻgʻrisida»gi qonunlar shular jumlasidandir.

Ijro hokimiyati faoliyati ustidan taʼsirchan parlament nazoratini amalga oshirish boʻyicha zarur choralar koʻrildi. Xususan, Qonunchilik palatasi majlislarida davlat organlari rahbarlarining oʻz faoliyatiga doir masalalar yuzasidan axboroti 2 marotaba eshitildi, 4 marotaba «hukumat soati» oʻtkazildi, muhim masalalar yuzasidan mansabdor shaxslarga 5 ta parlament soʻrovi va 103 ta deputat soʻrovi yuborildi. Qonunchilik palatasining qoʻmitalari tomonidan 64 ta nazorat-tahlil tadbiri oʻtkazildi.

Davlat budjetining ijrosi, birinchi darajali budjet mablagʻlarini taqsimlovchilarning budjet mablagʻlaridan foydalanishi bilan bogʻliq maqsadli indikatorlari bajarilishi ustidan taʼsirchan parlament nazorati amalga oshirilib, vazirliklar va idoralarning bu boradagi tegishli hisobotlari eshitib borildi.

Siyosiy partiyalar roʻyxati asosida yagona saylov okrugi boʻyicha saylangan Qonunchilik palatasining deputatlari hududlarga biriktirilib, ularning ham saylovchilar bilan uzviy muloqoti yoʻlga qoʻyildi.

Qonunchilik palatasining Reglamentiga muvofiq deputatlar har oyning oxirgi haftasida oʻz saylov okruglarida boʻldilar. Aholi, shu jumladan yoshlar, turli soha vakillari bilan 4 460 ta uchrashuv oʻtkazilib, yuzma-yuz muloqot qilindi.

Saylov okruglarida amalga oshirilgan ishlarning yakunlari siyosiy partiyalar fraksiyalarida muhokama qilinib, joylarda aniqlangan muammolar va kamchiliklarni parlament nazoratining taʼsirchan shakllaridan foydalangan holda hal etish choralarini koʻrish boʻyicha vazifalar belgilab olindi. Xususan, aniqlangan masalalarga huquqiy yechim topish maqsadida deputatlar tomonidan qonunchilik tashabbusi huquqi asosida 10 ta qonun loyihasi ishlab chiqilib, quyi palataga kiritildi.

Xorijiy davlatlarning parlamentlari va xalqaro tashkilotlar bilan izchil hamkorlik amalga oshirildi. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining xorijiy davlatlar parlamentlari bilan 56 ta parlamentlararo guruhi yangidan tuzildi. Parlamentlararo guruhlarning imkoniyatlarini yanada kengaytirish maqsadida hamkorlik boʻyicha 3 ta parlamentlararo komissiya (Rossiya, Xitoy, Qirgʻiziston) va 1 ta parlamentlararo hamkorlik kengashi (Qozogʻiston) tashkil etildi.

Mamlakatimiz parlamentining Parlamentlararo Ittifoq, MDH Parlamentlararo Assambleyasi hamda YXHT Parlament Assambleyasidagi doimiy delegatsiyalari tarkibi yangilandi. Shuningdek «Oʻzbekiston — Yevropa Ittifoqi» parlament hamkorligi qoʻmitasidagi Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi delegatsiyasi faoliyat yuritmoqda.

Konstruktiv muloqotlar asosida parlamentarizm sohasida oʻzaro tajriba almashish, parlamentlararo hamkorlikni yanada rivojlantirish maqsadida «Oʻzbekiston — Yaponiya» parlamentlararo forumi, Qonunchilik palatasi bilan Qozogʻiston Respublikasi Parlamenti Majilisi oʻrtasidagi Parlamentlararo Hamkorlik Kengashining navbatdagi majlisi oʻtkazildi.

Qonunchilik palatasida 62 marta chet el delegatsiyasi qabul qilindi, shundan 20 tasi xorijiy davlatlar parlamentlari rahbarlari boshchiligidagi delegatsiyalardir.

Oʼtgan davrda mamlakatimizda koʻplab nufuzli xalqaro parlamentlararo anjumanlar oʻtkazildi. Xususan, 5 — 9-aprel kunlari Toshkent shahrida 100 dan ortiq milliy parlamentdan 2 mingdan ziyod parlamentariylar ishtirok etgan Parlamentlararo Ittifoqning 150-yubiley Assambleyasi, 1-iyul kuni Xiva shahrida Oʻzbekiston — Ozarbayjon birinchi parlamentlararo forumi yuqori saviyada oʻtkazildi.

Bunday tadbirlar va uchrashuvlar xalqaro parlament tashkilotlari bilan hamkorlikni yanada mustahkamlash, ularning faoliyatida muntazam ishtirok etish va Oʻzbekiston manfaatlarini ilgari surishda muhim omil boʻldi.

Quyi palataga kelib tushgan jami 3 085 ta murojaat qonunchilikda belgilangan tartibda koʻrib chiqildi. Qonunchilikni takomillashtirish boʻyicha taklif bergan fuqarolar bilan qator uchrashuvlar oʻtkazilib, bildirilgan takliflar ularning ishtirokida muhokama qilindi.

Shu bilan birga oʻtkazilgan tahlillar Qonunchilik palatasining faoliyatida eʼtibor qaratilishi lozim boʻlgan ayrim masalalar mavjudligini koʻrsatmoqda.

Xususan, Qonunchilik palatasiga qonunchilik tashabbusi huquqi subyektlari tomonidan kiritilayotgan qator qonun loyihalarining sifati yetarli darajada emas. Ayrim qonun loyihalari deputatlar muhokamasidan keyin deyarli qaytadan tayyorlanmoqda. Baʼzi qonun loyihalaridagi kamchiliklarni bartaraf etishga koʻp vaqt va resurs sarflanmoqda.

Bundan tashqari Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining farmonlari va qarorlarida nazarda tutilgan qonun loyihalarini qonunchilik tashabbusi huquqi subyektlari belgilangan muddatdan kechiktirib Qonunchilik palatasiga kiritmoqda. Natijada tadbirkorlarga va aholiga berilishi koʻzda tutilgan imtiyozlarni qonunchilikda aks ettirish ishlari kechikmoqda.

Ayrim qonun loyihalari qonunchilik tashabbusi huquqi subyektlari tomonidan jamoatchilik muhokamasidan oʻtkazilmasdan Qonunchilik palatasiga kiritilmoqda.

Bundan tashqari Qonunchilik palatasining qoʻmitalari tomonidan qonunlarning ijro etilish holatini hududlarga chiqqan holda oʻrganish hamda nazorat-tahlil tadbirlari yakunlari boʻyicha qoʻmita majlisini oʻsha hududda keng jamoatchilik ishtirokida oʻtkazishga alohida eʼtibor qaratilishi zarur.

Qonun loyihalarini ishlab chiqish va takomillashtirish jarayonlarida jamoatchilik vakillarining ishtirokini yanada kengaytirish, ilmiy-tadqiqot muassasalarining imkoniyati va salohiyatidan unumli foydalanish lozim.

Parlament nazoratining taʼsirchan shakllaridan foydalanish borasida siyosiy partiyalar fraksiyalarining tashabbuskorligini yanada oshirish, parlament nazorati tadbirlarining natijalari toʻgʻrisida jamoatchilikni oʻz vaqtida xabardor qilish muhim ahamiyat kasb etadi. Bunda, ayniqsa, saylov okruglarida saylovchilar bilan muloqotlar davomida koʻtarilayotgan masalalarni hal etishga ustuvor ahamiyat berish kerak.

Shuningdek deputatlarning faoliyatini, shu jumladan ularning saylov okruglaridagi ishlarini ommaviy axborot vositalarida yoritish boʻyicha yangi loyihalarni amalga oshirish zarurati mavjud.

Yuqoridagilardan kelib chiqib, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasining Kengashi qaror qiladi:

1. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasining 2025-yil birinchi yarim yilligidagi faoliyati yakunlari toʻgʻrisidagi axborot maʼlumot uchun qabul qilinsin (ilova qilinadi).

2. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasidagi siyosiy partiyalar fraksiyalariga:

oʻz partiyalarining dasturiy maqsad va vazifalari, elektorat tomonidan koʻtarilayotgan muammolar, fuqarolarning murojaatlari, saylov okruglaridagi oʻrganishlar jarayonida aniqlangan masalalardan kelib chiqib, qonun loyihalarini tayyorlash va Qonunchilik palatasiga kiritish boʻyicha tashabbuskorlikni yanada oshirish;

parlament nazoratining taʼsirchan shakllaridan foydalanish borasida koʻproq tashabbuslarni ilgari surish;

parlament nazorati tadbirlarining natijalari toʻgʻrisida jamoatchilikni oʻz vaqtida xabardor qilib borish tavsiya etilsin.

3. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasining qoʻmitalari:

qonunchilik tashabbusi huquqi subyektlari tomonidan Qonunchilik palatasiga kiritilayotgan qonun loyihalarining sifatini oshirish boʻyicha qoʻshimcha chora-tadbirlarni belgilash;

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti hujjatlarida nazarda tutilgan qonun loyihalarining belgilangan muddatlarda Qonunchilik palatasiga kiritilishi ustidan parlament nazoratini yanada kuchaytirish;

Qonunchilik palatasiga kiritilayotgan qonun loyihalarining qonunchilikda belgilangan tartibda jamoatchilik muhokamasidan oʻtkazilganligiga ustuvor ahamiyat qaratish;

qonunlarning ijro etilishi holatini hududlarga chiqqan holda oʻrganish hamda nazorat-tahlil tadbirlari yakunlari boʻyicha qoʻmita majlisini oʻsha joyning oʻzida keng jamoatchilik ishtirokida oʻtkazish amaliyotini yanada kengaytirish;

qonun loyihalarini ishlab chiqish va takomillashtirishda qoʻmitalar huzuridagi jamoatchilik kengashlarining hamda ekspertlar, olimlar, soha mutaxassislari va fuqarolik jamiyati institutlari vakillarining ishtirokini yanada kengaytirish;

norma ijodkorligi faoliyatida ilmiy-tadqiqot muassasalarining imkoniyati va salohiyatidan unumli foydalanish;

parlament nazorati tadbirlari yakunlari boʻyicha qabul qilingan qarorlar, parlament soʻroviga mansabdor shaxslar tomonidan berilgan javoblarni Qonunchilik palatasining rasmiy veb-saytiga joylashtirib borish choralarini koʻrsin.

4. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi Devonining Matbuot xizmati (Gʻ. Samadov) Qonunchilik palatasining 2025-yil birinchi yarim yilligidagi faoliyati yakunlari ommaviy axborot vositalarida, shu jumladan ijtimoiy tarmoqlarda keng yoritib borilishini taʼminlasin.

5. Ushbu Qarorning ijrosini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi Spikerining oʻrinbosarlari zimmasiga yuklatilsin.

6. Ushbu Qaror tasdiqlash uchun Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasining majlisiga kiritilsin.

7. Ushbu Qaror qabul qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.