23.08.2024 йилдаги 01/2-61-сон
ONLINE TRANSLATE
Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг буйруғи, 23.08.2024 йилдаги 01/2-61-сон
Kuchga kirish sanasi
14.10.2024
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Буйруғи
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ШНҚ 2.05.02-23 «Автомобиль йўллари. Лойиҳалаш талаблари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларини тасдиқлаш тўғрисида
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
[Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги томонидан 2024 йил 14 октябрда ҳисобга олинди, ҳисоб рақами 304]
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ўзбекистон Республикасининг Шаҳарсозлик кодекси ҳамда Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2022 йил 6 октябрдаги 577-сон «Қурилиш соҳасига оид талабларни соддалаштириш ҳамда техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатларни тизимлаштириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги қарорига мувофиқ буюраман:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1. ШНҚ 2.05.02-23 «Автомобиль йўллари. Лойиҳалаш талаблари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари 1-иловага мувофиқ тасдиқлансин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2. Айрим шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари 2-иловага мувофиқ ўз кучини йўқотган деб топилсин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3. Мазкур буйруқ Ўзбекистон Республикаси Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги, Транспорт вазирлиги, Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Ижтимоий ҳимоя миллий агентлиги ҳамда Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Санитария-эпидемиологик осойишталик ва жамоат саломатлиги қўмитаси билан келишилган.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4. Ушбу буйруқ расмий эълон қилинган кундан эътиборан кучга киради.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Вазир в.б. Ш. ХИДОЯТОВ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Тошкент ш.,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2024 йил 23 август,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
01/2-61-сон
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Келишилди:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Транспорт вазири И. МАХКАМОВ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2024 йил 8 июль
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ижтимоий ҳимоя миллий агентлиги директори М. ОЛЛОЁРОВ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2024 йил 20 август
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазири А. АБДУХАКИМОВ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2024 йил 5 август
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Санитария-эпидемиологик осойишталик ва жамоат саломатлиги қўмитаси раиси Б. ЮСУПАЛИЕВ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2024 йил 16 июль
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг 2024 йил 23 августдаги 01/2-61-сон буйруғига
1-ИЛОВА
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ШНҚ 2.05.02-23 «Автомобиль йўллари. Лойиҳалаш талаблари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Мазкур шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари (бундан буён матнда ШНҚ деб юритилади) янги қурилаётган, таъмирланадиган ва реконструкция қилинадиган умумий фойдаланишдаги ҳамда шаҳарча, қишлоқ, овул ва хўжалик автомобиль йўлларини лойиҳалашга оид талабларни белгилайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ушбу ШНҚнинг талаблари вақтинчалик ва синов йўлларига нисбатан татбиқ этилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1-боб. Шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари ҳамда техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатларга ҳаволалар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1. Ушбу ШНҚда қуйидаги шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари ҳамда техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатларга ҳаволалар қўлланилган:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ШНҚ 2.04.18-22 «Шаҳарлар ва қишлоқ аҳоли яшайдиган жойларни ташқи ёритиш»;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
МШН 25-05 «Автомобиль йўлларида ҳаракат хавфсизлигини таъминлаш бўйича кўрсатмалар»;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Oʻz DSt 3609:22 «Махсус толалардан фойдаланилган дисперсион-мустаҳкамланган асфалтбетон қоришмалари ва дисперсион-мустаҳкамланган асфалтбетон Техникавий шартлар» (расмий манба: Дисперсионно-армированные асфальтобетонные смеси с использованием специальных волокон и дисперсионно-армированного асфальтобетон. Технические условия);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
OʻzDSt 3610:22 «Йўл ва аэродром учун чақиқтош-мастикали полимер асфалтбетон қоришмалари ва чақиқтош-мастикали полимер асфальтбетон. Техникавий шартлар» (расмий манба: Гравийно-мастичные полимерасфальтобетонные смеси и гравийно-мастичные полимерасфальтобетоны для дорог и аэродромов. Технические условия);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ГОСТ 8267-93 «Қурилиш ишлари учун зич тоғ жинсларидан чақиқ тош ва шағал. Техникавий шартлар» (расмий манба: Щебень и гравий из плотных горных пород для строительных работ. Технические условия);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ГОСТ 8736-2014 «Қурилиш ишлари учун қум. Техникавий шартлар» (расмий манба: Песок для строительных работ.Технические условия);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ГОСТ 9128-2013 «Автомобиль йўллари ва аэродромлар учун асфалтбетон, полимерасфалтбетон қоришмалари, асфалтбетон полимерасфалтбетон. Техникавий шартлар» (расмий манба: Смеси асфальтобетонные, полимерасфальтобетонные, асфальтобетон, полимерасфальтобетон для автомобильных дорог и аэродромов. Технические условия);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
O'z DSt 328З:2019 «Йўл белгилари. Умумий техник шартлар» (расмий манба: Знаки дорожные. Общие технические условия);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ГОСТ 22733-2016 «Тупроқлар. Максимал зичликни аниқлашнинг лаборатория усули» (расмий манба: Грунты. Метод лабораторного определения максимальной плотности);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ГОСТ 23457-86 «Йўл ҳаракатини ташкил этишнинг техник воситалари, қўллаш қоидалари» (расмий манба: Технические средства организации дорожного движения);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ГОСТ 23558-94 «Йўл ва аэродром қурилиши учун ноорганик боғловчи материаллар билан ишланган чақиқ тош-шағал-қум аралашмалари ва тупроқ. Техник шартлар» (расмий манба: Смеси щебеночно-гравийно-песчаные и грунты, обработанные неорганическими вяжущими материалами, для дорожного и аэродромного строительства. Технические условия);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ГОСТ 25100-2020 «Тупроқлар. Таснифи» (расмий манба: Грунты. Классификация);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ГОСТ 25459-82 «Йўл белгилари учун темир-бетон таянчлар. Техник шартлар» (расмий манба: Опоры железнобетонные дорожных знаков. Технические условия);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ГОСТ 25607-2009 «Магистраль йўллар ва аэродромларнинг қопламалари ва асослари учун чақиқ тош-шағал-қум қоришмалари. Техник шартлар» (расмий манба: Смеси щебеночно-гравийно-песчаные для покрытий и оснований автомобильных дорог и аэродромов. Технические условия);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ГОСТ 26633-2015 «Майда донли ва оғир бетонлар. Техник шартлар» (расмий манба: Бетоны тяжелые и мелкозернистые. Технические условия);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ГОСТ 31015-2002 «Aсфалтбетон чақиқ тош-мастик қоришмалари ва асфалтбетон. Техник шартлар» (расмий манба: Смеси асфальтобетонные и асфальтобетон щебеночно-мастичные. Технические условия);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ГОСТ 32703-2014 «Умумий фойдаланишдаги автомобиль йўллари. Тоғ жинслардан чақиқ тош ва шағал. Техник талаблар» (расмий манба: Дороги автомобильные общего пользования. Щебень и гравий из горных пород. Технические требования);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ГОСТ 32826-2014 «Умумий фойдаланишдаги автомобиль йўллари. Чақиқ тош ва шлакли қум. Техник талаблар» (расмий манба: Дороги автомобильные общего пользования. Щебень и песок шлаковые. Технические требования);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ГОСТ 33062-2014 «Умумий фойдаланишдаги автомобиль йўллари. Йўл ва йўл бўйлаб хизмат кўрсатиш объектларини жойлаштиришга қўйиладиган талаблар» (расмий манба: Дороги автомобильные общего пользования. Требования к размещению объектов дорожного и придорожного сервиса).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2-боб. Атамалар, таърифлар ва қисқартмалар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2. Ушбу ШНҚда қуйидаги атама ва таърифлардан фойдаланилган:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
автомобиль йўли — транспорт воситалари ҳаракатланиши учун мўлжалланган, уларнинг белгиланган тезликда, оғирликда, ўлчамларда муттасил ва хавфсиз ҳаракатланишини таъминлайдиган муҳандислик иншоотлари мажмуаси, шунингдек ушбу мажмуани жойлаштириш учун берилган ер участкалари ва мажмуа устидаги белгиланган доирадаги бўшлиқ;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ҳисобий ҳаракат жадаллиги — маълум вақт (ўртача бир соат ёки бир кеча-кундуз) оралиғида йўлнинг муайян кесимидан ўтадиган автомобиль ва бошқа турдаги транспорт воситалари сони;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ажратилган минтақа — автомобиль йўли, унинг тегишли конструктив элементлари ва муҳандислик иншоотлари, шунингдек автомобиль йўлидан фойдаланиш учун зарур бўлган бинолар, иншоотларни жойлаштириш, иҳота ва манзарали дарахтзорлар барпо этиш учун доимий фойдаланишга қонунчиликда белгиланган тартибда бериладиган ер участкаси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
йўл хизмати — автомобиль йўлларини ва йўл иншоотларини сақлаш ва тузатиш, автомобилларнинг хавфсиз ҳаракатини таъминлаш, йўлнинг техник тоифасини сақлаш ва ошириш бўйича ишлар юкланган бўлинмалар мажмуаси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
йўл тоифаси — автомобиль йўлининг республика умумий транспорт тармоғи ва халқ хўжалигидаги аҳамиятини, ундаги ҳаракат жадаллигини ифодаловчи мезон;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
йўл тўшамаси — бир ёки бир нечта қатламлардан иборат бўлиб, бир нечта қатлам тўшамаси қоплама, асос ва асоснинг қўшимча совуқ ва иссиқдан ҳимояловчи, сув ўтказувчи ва бошқа қатламларидан иборат бўлади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
транспорт оқими — турли даражада юкланган ҳар хил русумдаги автомобилларнинг ва бошқа транспорт воситаларининг йўл бўйлаб айнан бир вақтдаги ҳаракати;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
қатнов қисмининг чети — қатнов қисмини йўл бўйидан ажратувчи чизиқ;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
йўл ҳаракати хавфсизлигини таъминлаш — йўл-транспорт ҳодисаларининг келиб чиқиш сабабларининг олдини олишга, уларнинг оғир оқибатларини камайтиришга қаратилган фаолият;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
йўл ҳаракати — йўл ҳаракатини ташкил этишда йўллар доирасида транспорт воситалари ва йўл ҳаракати иштирокчилари иштирокида юзага келадиган ижтимоий муносабатлар мажмуи;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
йўл ҳаракатини ташкил этиш — йўл ҳаракатини бошқариш ҳамда йўл ҳаракати хавфсизлигини таъминлаш бўйича ташкилий-ҳуқуқий, ташкилий-техник тадбирлар ва бошқарув ҳаракатлари мажмуи;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
серпантин — трассанинг ўткир бурчак остида туташувчи икки йўналиши орасидаги бурилиш бурчагини ташқи томондан ифодалайдиган режадаги эгри чизиқ тури;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
вираж — кичик радиусли эгриларда қуриладиган, эгри марказига йўналган қатнов қисми бир нишабли кўндаланг кесими;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ҳисобий ҳаракат жадаллиги — йўлнинг белгиланган вазифасига қараб ҳисобий мавсум (ёз, куз, баҳор) ёки ойлик истиқбол даврининг охирги йилидаги суткалик ўртача ҳаракат жадаллиги.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3. Ушбу ШНҚда қуйидаги қисқартмалар қўлланилган:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
АЁҚШ — автомобилларга ёқилғи қуйиш шохобчаси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ТХКШ — техник хизмат кўрсатиш шохобчалари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ҲХДХО — ҳаракат хавфсизлиги давлат хизмати органлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ОГНП — оғирлик ва габарит назоратининг стационар пунктлари.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3-боб. Умумий қоидалар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4. Умумий фойдаланишдаги автомобиль йўллари бутун узунлиги ёки айрим қисмларининг иқтисодий, маъмурий аҳамияти ва вазифасига кўра қуйидаги 1-жадвалга мувофиқ тоифаларга бўлиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

1-жадвал

Йўлнинг синфи

Номланиши

Вазифасига кўра белгиланиши ва ҳаракат шароитлари

Йўлнинг тоифаси

Аҳамияти

Автомагистраллар

Шаҳар ва пойтахтларни боғловчи магистраллар

Узоқ масофадаги тезкор алоқаларга мўлжалланган, давлатлар пойтахтлари, йирик шаҳарлар ва республика саноат марказларини бирлаштиради. Ҳаракат хавфсизлиги ва мукаммал қулайликни ҳисобга олган ҳолда юқори тезлик ва ҳаракат жадаллигини таъминлайди.

Халқаро

I-II синф аэропортларга олиб борувчи йўллар

Енгил автомобиль ва автобусларнинг юқори тезликларда ҳаракатланиши учун мўлжалланган. Юқори тезлик, мукаммал қулайлик ва ҳаракат хавфсизлиги таъминланади. Кесишма ва туташмалар турли сатҳларда жойлаштирилади.

Давлат

Тезкор йўллар

Шаҳар ва пойтахтларни боғловчи магистраллар йирик шаҳарларни айланиб ўтиш йўллари ва ҳалқа магистраллар

Транзит ҳаракатларга халал бермайдиган, нисбатан юқори тезликларда ҳаракатланиш учун мўлжалланган. Давлатлар пойтахтлари, йирик шаҳарлар ва республика саноат марказларини бирлаштиради, шунингдек қўшни давлатлар ўртасида транспорт алоқаларини таъминлайди. Юқори тезликлар ва ҳаракат хавфсизлиги таъминланади. Транзит автомобилларнинг йирик шаҳарларни айланиб ўтиши учун мўлжалланган, маҳаллий транспорт воситаларининг ҳаракатига йўл қўйилмайди. Автомобиль йўлларининг кесишма ва туташмалари турли сатҳларда лойиҳаланади. Тегишли техник-иқтисодий асослар бўлган тақдирдагина кесишма ва туташмаларни қисман бир сатҳда, чапга бурилиши сурилган ҳолда лойиҳалашга йўл қўйилади.

Халқаро, давлат

Йирик шаҳарларга кириш йўллари

Юқори жадалликдаги ва ҳаракат тезлиги юқори бўлмаган транспорт воситаларини ўтказиш учун мўлжалланган, кесишмалар ва туташмалар асосан бир сатҳда чапга бурилиш сурилган ҳолда лойиҳаланади.

Оммавий дам олиш жойлари ва тарихий ёдгорликларга олиб борувчи йўллар

Аксарият ҳолларда енгил автомобиллар ва автобусларнинг юқори тезликдаги ҳаракати учун мўлжалланган. Меъморий ландшафт лойиҳалаш асосларига риоя қилган ҳолда мукаммал қулайликдаги ҳаракат хавфсизлиги таъминланиши керак.

II

Одатдаги йўл турлари

Шаҳарларни айланиб ўтиш йўллари ва ҳалқа магистраллар

Транзит автомобилларнинг йирик шаҳарларни айланиб ўтиши учун мўлжалланган, маҳаллий транспорт воситаларининг ҳаракатига йўл қўйилади. Автомобиль йўлларининг кесишма ва туташмалари турли сатҳларда лойиҳаланади, тегишли техник-иқтисодий асослар бўлган тақдирдагина кесишма ва туташмаларни қисман бир сатҳда, чапга бурилиш сурилган ҳолда лойиҳалашга йўл қўйилади.

II

Давлат

Шаҳарларга кириш йўллари

Юқори жадалликдаги ва ҳаракат тезлиги юқори бўлмаган транспорт воситаларини ўтказиш учун мўлжалланган, кесишмалар ва туташмалар асосан бир сатҳда чапга бурилиш сурилган ҳолда лойиҳаланади. Аралаш транспорт оқимини (автомобиллар, автобуслар, троллейбуслар, ғилдиракли тракторлар) ўтказиш таъминланади.

II

III

III-IV синф аэропортларга олиб борувчи йўллар

Енгил автомобиллар ва автобусларни нисбатан юқори тезликларда ҳаракатланиши учун тарихий. Нисбатан юқори тезлик, мукаммал қулайлик ва ҳаракат хавфсизлиги таъминланади. Кесишмалар ва туташмалар турли сатҳларда лойиҳаланади. Тегишли техник иқтисодий асослар бўлганда, кесишма ва туташмаларни қисман бир сатҳда, чапга бурилиш сурилган ҳолда лойиҳалашга йўл қўйилади.

II

Магистраль йўллар

Ҳаракат хавфсизлиги шароитларини ҳисобга олган турли транспорт воситаларининг (автомобиллар, троллейбуслар, ғилдиракли тракторлар) ҳаракати учун мўлжалланган. Республиканинг йирик ва кичик шаҳарларини бирлаштиради, вилоят ва туман марказлари, тезкор йўллар, шунингдек халқаро аҳамиятдаги магистраль йўллар ўртасидаги ҳаракатга хизмат қилади. Минтақадаги ҳаракатнинг ўзига хос хусусиятларидан келиб чиққан ҳолда транспорт алоқаларига бўлган эҳтиёж таъминланади.

II

III

Маҳаллий йўллар

Аксарият ҳаракат тезлиги юқори бўлмаган ва аралаш транспорт оқимли (автомобиллар, автобуслар, ғилдиракли тракторлар, қишлоқ хўжалиги машиналари) маҳаллий ҳаракат учун мўлжалланган. Туманларнинг маъмурий марказлари, шаҳарчалар, қишлоқ ва овуллар, шунингдек давлат аҳамиятидаги йўллар ўртасида транспорт алоқалари таъминланади.

III

IV

V

Маҳаллий

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5. Умумий фойдаланишдаги автомобиль йўлларнинг тоифалари уларнинг аҳамияти ва келажакдаги ҳаракат жадалликларининг енгил автомобилларга келтирилган сони қуйидаги 2-жадвалга мувофиқ белгиланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

2-жадвал

Йўлнинг иқтисодий аҳамияти

Йўл тоифаси

Келажакдаги ҳаракат жадалликларининг енгил автомобилларга келтирилган сони, дона/d

Халқаро ва давлат аҳамиятига молик йўллар

Iа (автомагистраль)

Iб (юқори тезликда ҳаракат қилинадиган йўл)

II

III

14000 дан ортиқ

14000 дан ортиқ

6000 — 14000

2000 — 6000

Маҳаллий аҳамиятга молик йўллар

IV

V

200 — 2000

200 гача

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Изоҳ:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Iа, Iб тоифали йўлларга бир хил талаблар қўлланилганда матнда улар I тоифали деб ҳисобланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6. Хўжалик йўллари вазифаси ва келажакдаги ҳаракат жадалликларининг енгил автомобилларга келтирилган сони қуйидаги 3-жадвалга мувофиқ белгиланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

3-жадвал

Вазифасига кўра белгиланиши ва ҳаракат шароитлари

Йўл тоифаси

Келажакдаги ҳаракат жадалликларининг енгил автомобилларга келтирилган сони, дона/ d

Фермер хўжаликлари ва бошқа қишлоқ хўжалик корхоналарининг маъмурий марказларини умумий фойдаланишдаги йўллар ва қишлоқ аҳоли яшаш жойлари билан бирлаштирувчи йўллар

500 дан ортиқ

Фермер хўжаликлари маъмурий марказлари ва аҳоли яшаш жойларини қишлоқ хўжалик маҳсулотларини ишлаб чиқариш, тайёрлаш, сақлаш ва бирламчи ишлов бериш объектлари билан, шунингдек бошқа маҳсулотларни ишлаб чиқариш корхоналари билан бирлаштирувчи йўллар

IIс

300 дан 500 гача

Фермер хўжаликларининг тузилмавий бўлинмалари ва корхоналарни ўзаро бирлаштирувчи йўллар. Гўшт, парранда ва бошқалар (паррандачилик фабрикалари, чорвачилик мажмуалари, иссиқхоналар ва бошқалар)ни ишлаб чиқарувчи корхоналарнинг ички йўллари

IIIс

50 дан 300 гача

Қишлоқ хўжалик ерлари, устахоналар ва бошқа ёрдамчи цехларга транспорт хизмати учун мўлжалланган ёрдамчи дала йўллари

IVс

50 гача

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
7. Турли транспорт воситалари ҳаракат жадаллигини енгил автомобилга келтириш коэффициентлари қуйидаги 4-жадвал бўйича қабул қилиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

4-жадвал

Транспорт воситаларининг тури

Келтириш коэффиценти

Енгил автомобиллар

1,0

Кажавали мотоцикллар

Мотоцикл ва мопедлар

0,75

0,5

Юк автомобиллари, кўтариш имкониятига кўра, т:

2,0

1,5

6,0

2,0

8,0

2,5

14,0

3,0

14,0 дан ортиқ

3,5

Автопоездлар, кўтариш имкониятига кўра, т :

12,0

3,5

20,0

4,0

30,0

5,0

30,0 дан ортиқ

6,0

Ғилдиракли трактор поездлари:

1 та тиркамали

3,0

2 та тиркамали ва қишлоқ хўжалиги машиналари

3,5

3 та тиркамали

5,5

4 та тиркамали

9,0

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Изоҳ:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1. Транспорт воситалари юк кўтариш имкониятининг оралиқ қийматидаги келтириш коэффициенти интерполяция усули билан аниқланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2. Автобуслар ва махсус автомобилларда юк кўтариш имкониятининг келтириш коэффициенти уларнинг юк кўтариш имкониятига мувофиқ келадиган асосий автомобилларникидек қабул қилиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3. Тоғли ва паст-баланд жойлар учун юк автомобиллари, автомобиль ҳамда трактор тиркамалари учун келтириш коэффициенти 1,2 маротаба оширилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
8. Ҳисобий ҳаракат жадаллиги, иқтисодий изланиш маълумотларига асосланиб икки йўналиш йиғиндисини қабул қилиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Бунда, ҳисобий ҳаракат жадаллиги истиқбол даврнинг охирги йилидаги 50 h (соат) ичида эришиладиган (ёки ошадиган) 1 h (бир соатлик) энг катта жадаллик олиниб, ҳисобий енгил автомобиллар жадаллигига келтирилганини қабул қилиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
9. Ҳисобий ҳаракат жадаллиги ва вазифасига кўра белгиланиши, бунда турли йўл тоифаси талаб қилинса, лойиҳалашда нисбатан юқориси қабул қилиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
10. Йўлнинг тоифаси, шунингдек режа, бўйлама ва кўндаланг кесимлар элементларини лойиҳалашда истиқбол даврни 20 йилга тенг деб қабул қилиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
11. Йўл тўшамаларини лойиҳалашда истиқбол даврини таъмирлашлараро муддатларни ҳисобга олган ҳолда қабул қилиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
12. Ҳисобий истиқбол даврининг бошланғич йили йўл (ёки унинг алоҳида қисми) қурилишининг бошланиш йилидан қабул қилиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
13. Умумий фойдаланишдаги автомобиль йўллари қуйидаги ўлчамли транспорт воситаларини ўтказиш учун мўлжалланган бўлиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
узунлиги бўйича — якка автомобиллар 12 m гача;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
автопоездлар ва ғилдиракли трактор поездлари 20 m гача, кенглиги 2,55 m гача, баландлиги 4 m гача.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
14. Лойиҳаларда йўлни жойда ўтказиш, режа, бўйлама ва кўндаланг кесимлар элементлари, уларнинг ўзаро уйғунлашиши, кесишмалар ва туташмаларнинг турлари, йўл тўшамаси ва йўл пойи тузилмалари бўйича қабул қилинаётган асосий техник ечимлар меҳнат унумдорлигини ошириш, қурилиш материаллари ва ёқилғи-энергетик манбаларни тежаши зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ушбу банднинг техник-иқтисодий кўрсаткичлари таққосланган вариантлари ишлаб чиқилиб қуйидаги асослар инобатга олиниши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
қурилиш баҳоси, йўлни таъмирлаш ва сақлаш харажатлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
қурилишда ва фойдаланишда атроф табиий муҳитга таъсири билан боғлиқ бўлган йўқотишлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
транспорт харажатлари (автомобиль шинаси ва қисмларининг ейилиши, ёқилғи сарфи), ташиш таннархи;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ҳаракат хавфсизлиги ва қулайлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
йўллар хизмат кўрсатаётган хўжалик ва йўл бўйидаги ҳудудларнинг ишлаб чиқариш шароитларининг ўзгариши.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
15. Янги йўлларни мавжуд йўллар ёки уларнинг айрим қисмларидан фойдаланиб лойиҳалашда мавжуд йўлларнинг кейинги фойдаланилмайдиган бўлаклари банд қилиб турган ерларни қишлоқ хўжалигида фойдаланишга яроқли қилиш учун сарфланадиган харажатларни инобатга олиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
16. Йўл қурилиши мураккаб муҳандис-геологик шароитда олиб борилганда, йўл пойининг барқарорланиш муддати йўл қурилиш муддатидан ортиқ бўлса йўл тўшамасини қуриш босқичма-босқич амалга оширилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
17. I — III ҳамда Iс-IIс тоифали автомобиль йўллари аҳоли пунктларини айланиб ўтган ҳолда, уларга кириш йўллари қуриш билан ўтказилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Бунда, бош режа асосида айланма йўлнинг пойи қошидан аҳоли пункти қурилиш чизиғигача бўлган масофа камида 200 m узунликда қабул қилиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
18. Техник-иқтисодий ҳисоблар асосида I — III ҳамда Iс-IIс даражали йўлларни аҳоли пунктларидан олиб ўтиш мақсадга мувофиқ бўлса, уларни ШНҚ 2.07.01-23 га мувофиқ лойиҳалаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Шунингдек, умумий фойдаланишдаги халқаро ва давлат аҳамиятидаги автомобиль йўлларида бино иншоотларни қурилиш чегарасигача бўлган масофа йўл ўқидан хар томонга (чап ва ўнг) 57,5 m дан кам бўлмаслиги (ҳаракат хавфсизлигини таъминлашга тааллуқли бўлган бинолар бундан мустасно) керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
19. Магистралларнинг шаҳарларга кириш қисмлари узунлиги (магистралларнинг бош қисми) шаҳар аҳолисининг сонига кўра қуйидаги кўрсаткичлар бўйича аниқланиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
шаҳар аҳолисининг сони, mln. одам: 0,5 — 1,0 1,0 — 2,0 2,0 — 4,0
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
магистраллар бош қисмининг узунлиги, km: 5 — 10 10 — 15 15 — 20.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
20. Кўп тасмали йўллардаги ҳаракат тасмалари сони, атроф-муҳитни ҳимоя қилиш тадбирлари, йўлларнинг кесишма ва туташмалари, йўл тўшамаси тузилмалари, жиҳозлаш элементлари, муҳандислик жиҳозлари (тўсиқлар, велосипед йўлакчалари, ёритиш ва алоқа воситалари), йўл ва авто-транспортга хизмат қилувчи бино ва иншоотлар таркиби, бир вақтда бўладиган харажатларни камайтириш мақсадида, ҳаракат жадаллигининг ўсиши ва уларни босқичма-босқич қурилишини инобатга олиб қабул қилиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
21. Автомобиль йўлларини лойиҳалашда шаклланган геологик, гидрогеологик, экологик ва бошқа табиий шароитларга имкон қадар атроф-муҳитни муҳофаза қилиш тадбирларини амалга ошириш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Бунда, қишлоқ хўжалик ерлари, мозорлар, масжидлар ва бошқа диний иншоотлар, шунингдек дам олиш минтақалари, қўриқхоналар, даволаш-профилактика муассасалари ва санаторийлар жойлашган жойларни ҳисобга олиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
22. Транспорт воситаларининг атроф-муҳитга таъсирини (шовқин, титраш, ис гази ва фараларнинг кўзни қамаштирувчи таъсири) ҳисобга олиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Автомобиль йўли трассасини танлаш, кенг кўламдаги бир-бирига узвий боғлиқ бўлган техник, иқтисодий, эргономик, эстетик, экологик ва бошқа омилларни ҳисобга олган вариантларни солиштиришга асосланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
23. Автомобиль йўллари, йўл ва автотранспорт хизмати бино ва иншоотлари, сувни четга чиқарувчи, ҳимоя ва бошқа иншоотлар, йўл бўйлаб кетадиган коммуникациялар учун минтақа ажратиш ШНҚ 2.10.01-23 га мувофиқ амалга оширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
24. Автомобиль йўли қурилиши даврида трасса бўйи конлари ва захиралари, қурувчиларнинг вақтинчалик шаҳарчаси, ишлаб чиқариш корхоналари, шохобча йўллар ва қурилиш учун бошқа иншоотларни жойлаштиришга ажратилган ер майдонлари йўл қурилиши, қурилиш материалларини ишлаб чиқариш ва бошқа ишлар вақтида бузилган ерларни тиклаш ишлари лойиҳада инобатга олиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4-боб. Ҳаракат хавфсизлиги ва уни ташкил қилиш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
25. Автомобиль йўлларининг лойиҳавий ечимлари қуйидагиларни таъминлаши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
транспорт воситаларининг ҳисобий тезлик билан хавфсиз ва қулай ҳаракатларини;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бир хил ҳаракат шароитларини, ҳайдовчиларнинг кўриб чамалаш асосларига риоя қилишни;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
кесишма ва туташмаларнинг хавфсиз жойлашишини;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
қатнов қисм юзаси билан автомобиль шиналари орасидаги тегишли тишлашишни.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
26. Лойиҳа ечимларида қуйидагилар ёритилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
режа ва бўйлама кесим эгриликларида, кўтарилиш ва тушишларда, шунингдек йўл қопламасининг илашиш сифатини ошириш ҳисобига йилнинг ноқулай иқлим шароити даврида ҳаракат хавфсизлигини таъминлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
авария ҳолатларида транспорт воситаларининг хавфсиз тушишини таъминлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
I-II тоифали автомобиль йўлларда авариядан сақловчи чиқиш йўлларини ёритиш тизими билан таъминланиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
йўлни ёритиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
кўринишни таъминлаш, йўлни жиҳозлаш, шунингдек йўл белгиларини жойлаштириш, белги чизиқларини чизиш схемалари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ҳимоя ва йўналтирувчи жиҳозларни жойлаштириш схемаси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
йўналишларни кўрсатувчи схема, автоматлаштирилган тизимлар ва светофорларни жорий қилиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
кесишма ва туташмалар, сунъий иншоотлар, дам олиш майдончалари, тўхтаб туриш жойлари, автобус бекатлари, хизмат кўрсатиш бино ва иншоотларни хавфсиз жойлаштирилиши ва зарурий жиҳозланиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
27. Ҳаракат тезлиги, хавфсизлиги ва йўлларнинг транспорт ўтказувчанлик қобилияти кўрсаткичлари, транспорт харажатлари ва ҳаракат қулайлиги шароити бўйича махсус кўрсатмаларга асосан лойиҳавий ечимларни баҳолаш олиб борилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
28. Йўлнинг айрим элементлари ўлчамларининг ҳаракат хавфсизлиги, қулайлиги ва мослиги электрон ҳисоблаш машиналарида ёки жойлардаги кузатишлар асосида ҳисоблаб баҳоланганда якка автомобиль тезлигининг режа ва бўйлама кесим ўлчамларига боғлиқ ўзгариш эпюраси чизилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
29. Йўлнинг у ёки бу қисмининг хавфлилик даражасини баҳолашда нисбий авария коэффициенти ёки хавфсизлик коэффициенти кўрсаткичларидан фойдаланилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Бунда, якуний авария коэффициентини ҳисоблашда йўл шароитларини ҳисобга олувчи айрим авария коэффициентларини эътиборга олиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Турли йўл шароитлари таъсирини ҳисобга олган йўлнинг ўтказиш имкониятини баҳолаш, унинг энг катта қийматига маҳаллий йўл шароитларини ҳисобга олган камайиш коэффициентларини киритиш МШН 25-05 га мувофиқ бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
30. Йўлларни лойиҳалашда йўл белгиларини ўрнатиш жойи, усули, жойлаштириш схемаси ва йўл чизиқларини тушириш схемаси ишлаб чиқилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Йўл ҳаракатини ташкил этиш техник воситаларини жойлаштириш схемасини ГОСТ 23457-86 га мувофиқ ишлаб чиқилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
31. Умумий фойдаланишдаги автомобиль йўлларида ҳаракат хавфсизлигини таъминлашда рекламаларни жойлаштиришга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
32. Пиёдалар ўтиш жойлари («зебра» туридаги), автобус бекатлари, тезликни ўзгартириш тасмалари, кўтарилишдаги қўшимча тасмалар, автомобиллар тўхташ тасмалари, туннеллар ва йўлўтказгичлар остидаги қатнов қисмлари, темир йўл кесиб ўтиш жойлари, кичик кўприклар ва бошқа йўл қопламаси фонида тўсиқлар ёмон кўринадиган жойларда яхши кўриниши мақсадида ёрқин рангдаги қопламалар ишлатилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ногиронлиги бўлган шахслар ҳамда кексалар учун аҳоли пунктлари ҳудудларида транспорт ва пиёдалар йўлкалар ШНҚ 2.07.01-23 ҳамда ШНҚ 2.07.02-22 га мувофиқ лойиҳалаштирилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
33. Тунги вақтларда ёқиладиган электр ёритгичлар йўлни аҳоли пунктлари чегарасида, мавжуд электр тарқатувчи тармоқлардан фойдаланиш мумкин бўлганда катта кўприкларда, автобус бекатларида, I ва II тоифали йўлларнинг ўзаро ва темир йўллар билан кесишмаларида, кесишманинг барча боғловчи тармоқ тугунларида ва уларга келиш жойларида камида 250 m масофада, ҳалқа турдаги кесишмаларда кўзда тутилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ёритиладиган қисмлар орасидаги масофа 250 m дан кам бўлганда, йўлни узлуксиз ёритишни ташкил қилиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
34. Автомобиль йўли қопламасининг ёритилиши аҳоли пунктларининг ташқарисида қуйидагича бўлиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
катта ва ўрта кўприкларда I тоифали йўл учун 0,8 kd/m2;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
II тоифа учун 0,6 kd/m2;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
транспорт ечимларининг боғловчи тармоқларида 0,4 kd/m2.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
35. Автомобиль ва темир йўлларининг бир сатҳдаги кесишиш жойларида ёритгич қурилмалари темир йўл транспорти меҳнат хавфсизлиги стандартлари тизимида белгиланган сунъий ёритиш нормаларига мос бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
36. Йўллардаги ёритгич таянчлари йўл пойидан ташқарида ўрнатилиши, бунда қатнов қисми четидан таянчнинг энг яқин қиррасигача бўлган масофа камида 1,75 m бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
37. Йўллардаги ёритгич таянчларини сув новлари ёки кюветларнинг орқасида ўрнатиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ёритгич таянчларини кенглиги 5 m дан кам бўлмаган ажратиш тасмаларида тўсиқлар билан бирга ўрнатилиши зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
38. Автомобиль йўллари қисмларидаги ёритгичлар ШНҚ 2.04.18-22га мувофиқ лойиҳаланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
39. Тунги вақтларда автомобиль йўлларининг узун қисмларида (300 m дан узун), кўприклар ва тоннелларга, автомобиль ва темир йўллар билан кесишиш жойларига яқинлашиш ёритгичларни ярмини ўчириш йўли билан ташқи ёритиш миқдорини камайтириш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Бунда, қуйидагиларда ёритгичлар ўчирилишига йўл қўйилмаслиги керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
кетма-кет жойлашган иккита ёритгич шунингдек тармоқланиш, қўшилишда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бўйлама кесимдаги радиуси 300 m дан кам бўлган эгрининг чўққисида;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
пиёдалар йўлакчаларида;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
жамоат транспорти бекатларида;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
радиуси 100 m дан кичик бўлган режадаги эгриларида.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
40. Автомобиль йўллари ёритгичларининг электр таъминоти яқин аҳоли пунктларидаги электр тарқатувчи тармоқдан ёки яқин орада жойлашган ишлаб чиқариш корхоналари тармоғидан амалга оширилиши, уларни бошқариш йўл яқинида жойлашган диспетчер пунктидан марказлашган ҳолда олиб борилиши зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
41. Темир йўлларнинг кесишиш жойларида ёритгичларнинг электр таъминоти, агар темир йўлнинг бу қисми бўйлама электр таъминоти тармоқлари ёки электрблоклаш тармоқлари билан жиҳозланган бўлса, асосан темир йўл электр тармоқларидан амалга оширилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
42. Йўлнинг ташқи ёритиш тармоқларини бошқариш яқин жойлашган шаҳар аҳоли пункти ёки ишлаб чиқариш корхоналаридан марказлаштиришни назарда тутиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
43. Автомобиль йўлларини ёритишда техник-иқтисодий асосланган ҳолда муқобил электр энергиядан фойдаланишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5-боб. Атроф-муҳит муҳофазаси
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
44. Янги автомобиль йўлларини қуриш ёки мавжудларини реконструкция қилиш лойиҳаларини, атроф-муҳитга таъсирини баҳолаш ишлари ўтказилганидан сўнг амалга оширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
45. I ва II тоифали автомобиль йўллари (автомагистраллар ва тезкор йўллар) қурилишида атроф-муҳитга таъсирини баҳолаш ишлари амалга оширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
46. I ва II тоифали автомобиль йўллари аҳоли пунктларини айланиб ўтиши, бунда ҳавони ифлосланиши нуқтаи назаридан йилнинг энг ёмон даврида шамолнинг устувор йўналиши ҳисобга олиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
47. Автомобиль двигателларидан чиқаётган чиқинди газларни камайтириш учун III, IV ҳамда Iс — IIIс тоифали йўллар (шунингдек аҳоли пунктлари ичидаги йўллар) оптимал тезликдаги транспорт оқими ҳаракатини энг яхши ташкил этиш имкониятини яратишдан келиб чиқиб ҳисоб-китоб қилиниши ва ўтказилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
48. Йўл пойи, кўприк ўтказгичлар, транспорт воситаларини ювиш жойлари, техник хизмат кўрсатиш станциялари ва бошқа жойларда тўпланадиган ифлосланган оқова сувлар тозалаш қурилмалари ёки буғланиш майдонларига чиқариб юборилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
49. Йўллар сув оқимларининг гидрологик режимини бузмаслиги, турғун сув ҳавзалари ва сув босган ҳудудлар ҳосил қилмаслиги керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
50. Транспорт оқимининг шовқин ва ҳавони ифлосланиш даражаси санитария қоидалари, нормалари ва гигиена нормативларида белгиланган нормалардан ошмаслиги керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
51. Автомобиль йўллари қурилиши жараёнида бузилган ерлар қайта тикланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
52. I ва II тоифали йўллар ёввойи ҳайвонлар, паррандалар ва сувда яшовчиларнинг ҳаёти ва кўпайишига салбий таъсир кўрсатмаслигини ҳисобга олиб лойиҳаланиши зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
53. Боғланмаган грунтли (саҳролар) ва тез-тез шамол бўлиб турадиган жойларда грунт юзасининг барқарор ҳолати бузилишига йўл қўймаслик керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6-боб. Асосий техник талаблар ва транспорт-фойдаланиш кўрсаткичлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1-§. Ҳисобий тезлик ва оғирликлар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
54. Автомобиль шинасининг қатнов қисми юзаси билан норматив тишлашиш шарти қуруқ ёки намланган тоза юза учун 60 km/h тезликдаги бўйлама тишлашиш коэффициенти ҳаво ҳарорати камида 20 оС бўлган йилнинг ёз фаслида, нисбий намлик 50 фоиз, метереологик кўриниш масофаси 500 m дан ортиқ, атмосфера босими 760 mm симоб устунига тенг бўлган шамолсиз шароитда қуйидагича олиниши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
қуруқ ҳолат учун — 0,6;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
намланган ҳолат учун камида – 0,45.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
55. Режа ва бўйлама кесим элементларини лойиҳалаш учун ҳисобий ҳаракат тезликларини йўлнинг тоифасига кўра қуйидагича 5-жадвал бўйича қабул қилиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Паст-баланд ва тоғли жойнинг мураккаб қисмлари учун қуйидаги 5-жадвалда белгиланган ҳисобий тезликларни лойиҳаланаётган йўлнинг ҳар бир аниқ қисми учун маҳаллий шароитни ҳисобга олган тегишли техник-иқтисодий асослаш натижасида қабул қилишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Йўлнинг тоифаси

Ҳисобий тезлик, km/h

асосийлари

жойнинг мураккаб қисмларида рухсат этилганлари:

паст-баланд

тоғли

150

120

80

120

100

60

II

120

100

60

III

100

80

50

IV

80

60

40

V

60

40

30

70

50

30

IIс

60

40

30

IIIс

40

40

30

IVс

30

30

20

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Изоҳ:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1. Паст-баланд жойнинг мураккаб қисмларига ён бағирлари мустаҳкам бўлмаган чуқур дара ва жарликлари мавжуд, 0,5 km дан узун бўлмаган масофадаги баландлик белгилари орасидаги фарқ 50 m дан катта бўлган, тез-тез такрорланиб турадиган чуқур водий ва сув айиргичлар билан кесилган рельеф киради. Тоғли жойнинг мураккаб қисмларига тоғ чўққиларидан ўтган довон қисмлар ва мураккаб, эгри-бугри ёки мустаҳкам бўлмаган ён бағирли тоғ даралари киради.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2. Шаҳарга кириш йўлларини лойиҳалашда автомобиль йўли трассаси бўйида қимматли капитал иншоотлар, ўрмон массивлари, шунингдек қимматбаҳо қишлоқ хўжалик экинлари ва боғлар мавжуд бўлган ҳолларда, ушбу ШНҚнинг 14-бандига асосан тегишли техник-иқтисодий асосларга мувофиқ ушбу жадвалда паст-баланд жойлар учун белгиланган ҳисобий тезликларни қабул қилишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
56. Автомобиль йўлларининг ёнма-ён қисмларида ҳисобий тезликлар 20 фоиздан кўпга фарқ қилмаслиги керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Iб ва II тоифали автомобиль йўлларини нормалари асосида реконструкция қилиш ва мукаммал таъмирлаш учун лойиҳаларини ишлаб чиқишда техник-иқтисодий асослаш асосида режа, бўйланма ва кўндаланг кесимларнинг элементларини (ҳаракат тасмасини сонидан ташқари), мавжуд йўлнинг алоҳида ҳудудларида сақлаш, бунда улар III тоифали йўл учун ҳисобий тезлик бўйича талабига мувофиқ бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
57. Умумий фойдаланишдаги автомобиль йўллари йўл тўшамасининг мустаҳкамлигини ҳисоблашда автомобилнинг энг кўп юкланган якка ўқидаги оғирлик I-II тоифа учун 130 kN (13 тс), III — V тоифа учун 100 kN (10 тс) бўлиши зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Хўжалик йўлларини барча тоифалари учун 100 kN (10 tf) қабул қилиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
58. Йўл тўшамаси мустаҳкамлигининг мазкур ШНҚнинг 57-бандида келтирилган оғирликларга ҳисоблаш йўл тўшамаси тузилмасини белгилаш ва ҳисоблаш бўйича қўлланмаларга асосан ва мазкур ШНҚнинг 9-боби талаблари бўйича амалга оширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2-§. Йўл кўндаланг кесимининг асосий ўлчамлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
59. Автомобиль йўлининг пойи ва қатнов қисми кўндаланг кесимининг асосий ўлчамлари йўлнинг тоифаси ва вазифасига кўра умумий фойдаланишдаги автомобиль қуйидаги 6-жадвалга асосан, хўжалик йўллари мазкур ШНҚнинг 7-жадвалига мувофиқ аниқланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

6-жадвал

Йўл элементлари ўлчамлари

Автомагистраль

Тезкор йўл

Одатдаги йўл тури

тоифаси

Ia

Iб

II

III

IV

V

Ҳаракат тасмаларининг умумий сони

4 ва ундан ортиқ

4 ва ундан ортиқ

2

2

2

1

Ҳаракат тасмаси кенглиги, m

3,75

3,75

3,75

3,5

3,0

4,5

Йўл ёқаси кенглиги, m

3,75

3,75

3,75

2,5

2,0

1,75

Йўл ёқасидаги четки тасма кенглиги, m

0,75

0,75

0,75

0,5

0,5

-

Йўл ёқасининг мустаҳкамланган қисми кенглиги, m

2,5

2,5

2,5

1,5

1,0

-

Йўл ўқи бўйлаб тўсиқлар ўрнатилмаганда марказий ажратувчи тасманинг энг кам кенглиги, m

6,0

5,0

-

-

-

-

Йўл ўқи бўйлаб тўсиқлар ўрнатилганда марказий ажратувчи тасманинг энг кам кенглиги, m

2 m + тўсиқ кенглиги

-

-

-

-

Ажратувчи тасма четидаги хавфсизлик тасмасининг кенглиги, m

1,0

-

-

-

-

Йўл пойининг кенглиги, m

28,5 ва ундан ортиқ

27,5 ва ундан ортиқ

15,0

12,0

10,0

8,0

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

7-жадвал

Йўл элементлари

Йўл тоифалари бўйича ўлчамлари, m

IIс

IIIс

IVс

Ҳаракат тасмаларининг умумий сони

2

2

1(2)

1

Ҳаракат тасмаси кенглиги, m

3,0

3,0

4,5(30)

4,5/6,0*

Йўл ёқаси кенглиги, m

2,0

1,5

1,5(1,0)

1,0

Йўл ёқасидаги четки тасма кенглиги, m

0,5

0,5

0,5

-

Йўл пойининг кенглиги, m

10,0

9,0

7,5(8,0)

6,5/8,0*

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
60. I ва II тоифали автомобиль йўллари қисмларида, йўлдан фойдаланишнинг биринчи беш йиллигидаги ҳаракат жадаллиги истиқболдаги ҳисобнинг 50 фоизни ташкил қилса ва ундан ошса, лойиҳада аниқланган ва асосланган жойларда, шунингдек кесишма, туташмаларда ва I ва II даражали йўлларидан чиқиш (тезликни ўзгартириш тасмалари қуриш кўзда тутилмайдиган) тармоқларида, йўл ёқасининг икки томонида, камида 100 m масофада кенглиги 2,5 m бўлган тўхташ тасмаси қурилишини мазкур ШНҚнинг 352-бандига мувофиқ бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
61. Йўл ёқаси ва ажратувчи тасманинг мустаҳкамланган қисм қопламаси, ранги ва ташқи кўриниши қатнов қисм қопламасидан фарқ қилиши ёки чизиқли белги билан ажратилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Йўл ёқаси ўзининг мустаҳкамлиги билан, унда транспорт воситаларининг ҳаракати ёки тўхташини таъминлаши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
62. I тоифали йўллардаги ҳаракат тасмаларининг сони ҳаракат жадаллиги ва ер юзаси тузилишига кўра қуйидаги 8-жадвалдан белгиланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Қатнов қисми кўп тасмали бўлган йўллар қурилиши алоҳида йўналишлар бўйича йўл қуриш вариантларини солиштирган ҳолда асосланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

8-жадвал

Ер юзасининг тузилиши

Ҳаракат жадаллиги, келтирилган дона/ d

Ҳаракат тасмалари сони, дона

Текис ва паст-баланд

14000 — 40000

40000 — 80000

80000 дан ортиқ

4

6

8

Тоғлик

14000 — 34000

34000 — 70000

70000 дан ортиқ

4

6

8

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
63. Ҳаракат жадаллиги 4000 келтирилган дона/d дан (фойдаланишнинг биринчи беш йиллигида эришиладиган) ортиқ бўлган II тоифали йўлларда, узунлиги 1 km дан ва бўйлама нишаблиги 30 ‰ дан ортиқ бўлган, шунингдек узунлиги 0,5 km дан ва бўйлама нишаблиги 40 ‰ дан ортиқ бўлган III ҳамда Iс -IIс тоифали йўлларда юқорига кўтарилаётган аралаш таркибли транспорт оқимларида юк автомобиллари ҳаракати учун қатнов қисмда қўшимча тасма бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Қўшимча тасманинг кенглиги бутун узунлиги давомида 3,5 m бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
64. Юқорига кўтарилиш тугагандан кейинги йўл қисмидаги қўшимча тасма узунлиги қуйидаги 9-жадвал бўйича қабул қилиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

9-жадвал

Кўтарилишдаги ҳаракат жадаллиги, келтирилган дона/d

4000

5000

6500

8000 ва ортиқ

Тасманинг кўтарилиш чегарасидан кейинги умумий узунлиги, m

50

100

150

200

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
65. Қатнов қисми кенглиги ўзгарадиган бўлагининг узунлигини (ҳаракат тасмаларининг сони ўзгарганда) қуйидаги 10-жадвалга асосан тескари радиусли иккита эгриликни лойиҳалаш орқали қабул қилиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
10-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Йўл қисмидаги ҳисобий тезлик, km/h

Тескари эгрилик радиуслари, m

Ўтиш бўлаги узунлиги, m

120

1400/1000

250

100

1000/700

210

80

650/450

170

60

350/250

130

40

160/100

80

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
66. Ҳаракат таркиби аралаш автомобиль ва трактор оқимидан иборат II ва III тоифали йўлларда, ҳаракат жадаллиги 2500 — 7000 авт/d ва 150-200 трактор/d бўлганда, йўл пойини кенгайтириш ҳисобига қўшимча тасма қурилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
67. Трактор поездлари, қишлоқ хўжалик машиналари ва бошқа секин ҳаракатланадиган транспорт воситаларининг ҳаракати учун 3,5 — 3,75 m кенгликда қўшимча тасма автомобиллар ва тракторларнинг қуйидаги 11-жадвалда келтирилган ҳаракат жадаллигига асосан қурилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
11-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Ҳаракат оқимида ғилдиракли тракторлар сони, %

Ҳаракат жадаллиги, авт/h

200

400

600

800

қўшимча тасма узунлиги, km

3 гача

3-5

5-10

10-15

-

-

-

1,0-2,0

-

-

1,2-2,0

1,5-2,5

-

1,0-2,0

1,5-2,5

2,0-3,0

1,0-2,0

1,5-2,5

2,0-3,0

2,0-3,0

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
68. Узунлиги 1,0-2,0 km бўлган қўшимча тасмаларни ҳар 8 — 10 km да, 1,5 — 2,0 km узунликдагиси ҳар 6 — 8 km да ва 2,0 — 3,0 km узунликдагиси ҳар 4 — 6 km да ер юзаси тузилиши ва танланган жойларга қурилиши, бунда турли йўналишлардаги қўшимча тасмалар шахмат усулида жойлаштирилиб тегишли белги чизиқлар чизилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Қўшимча тасманинг бутун узунлигида йўл ёқасининг кенглиги 1 m қилиб белгиланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
69. Қўшимча тасманинг кўндаланг нишабликлар ва йўл тўшамасининг тузилмаси асосий йўлдагидек белгиланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
70. I — III тоифали автомобиль йўлларида ғилдиракли тракторлар ва бошқа секин ҳаракатланувчи транспорт воситаларини ўтказиш учун йўлнинг асосий йўналиши қатнов қисми ташқарисида хўжалик йўллари лойиҳаланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
71. Қишлоқ хўжалиги корхоналари ва хўжаликлари хизматидаги трактор ва трактор поездларининг техник-иқтисодий самарадорлиги асосланганда хўжалик йўллари алоҳида йўналишлар бўйича лойиҳаланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
72. Хўжалик йўллари ёз шамолининг устувор йўналишини ҳисобга олиб мазкур ШНҚда келтирилган тоифали йўллар ёқаси бўйлаб шамолга тескари томонда мазкур йўлларга яқин жойлаштирилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
73. Қишлоқ хўжалик маҳсулотларини қабул қилиш пунктлари ҳаракат жадаллиги 300 avt/h дан юқори бўлган II-III тоифали йўлларга яқин жойлашганда қабул пунктларининг йўлга нисбатан жойлашиши ва ҳаракат жадаллигига кўра бундай жойларда трактор поездлари ва бошқа транспорт воситаларининг тўхташи учун мазкур ШНҚнинг 12-жадвалга асосан кенглиги 2,0-3,0 m бўлган махсус қўшимча тасмалар қурилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Қўшимча тасмаларнинг III тури юкнинг катта қисми бир йўналишда ташишда, қайрилиб олиш жойларида 4 та тиркамали трактор поездлари учун 10 m ни ташкил қиладиган энг кичик йўл кенглиги таъминлаши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Қўшимча тасмалардаги кўндаланг нишаблик ва йўл тўшамасининг тузилмаси асосий йўлдагидек белгиланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Хўжалик йўлларини кўндаланг кесими мазкур ШНҚнинг 3-иловасида келтирилган.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

12-жадвал

Қўшимча тасма тури

Ҳаракат жадаллиги,

авт/h

Қабул пунктлари яқинида қуриладиган қўшимча тасмалар тавсифи

Бир томондаги қўшимча тасманинг энг кичик узунлиги, m

Қайрилиб олиш жойларида йўлнинг энг кичик кенглиги, m

I

500 дан ортиқ

Қўшимча тасмалар қабул пунктларининг икки томонидан йўл ёқасини мустаҳкамлаш ҳисобига қурилади

100

-

II

300-500

Қўшимча тасмалар қабул пунктларининг икки томонидан йўл ёқасини мустаҳкамлаш ва қисман йўл пойини кенгайтириш ҳисобига қурилади

100

-

III

300 дан кам

Юкнинг катта қисми бир йўналишда ташилганида йўл ёқасини мустаҳкамлаш ва йўл пойини кенгайтириш ҳисобига қуриладиган қўшимча тасмалар фақат қабул пунктлари томонида жойлаштирилади

150

10,5

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
74. Бўйлама кесимда бўйлама нишабликларнинг алгебраик фарқи 60 ‰ ва ундан катта бўлакларни туташтирувчи ботиқ эгриликнинг ўртасида йўл қатнов қисмининг кенглиги мазкур ШНҚнинг 6-жадвалидаги талабларга нисбатан II ва III тоифали йўллар учун ҳар томондан 0,5 m га, IV тоифали йўллар учун 0,25 m га кенгайтирилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
75. Қатнов қисми кенгайтирилган бўлакларининг узунлиги II ва III тоифали йўл учун камида 100 m, IV тоифали йўллар учун эса камида 50 m бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Кенгайтирилган қатнов қисмга ўтиш II-III тоифали йўллар учун 25 m масофада ва IV тоифали йўллар учун 15 m масофада амалга оширилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
76. Йўл ёқаси кенглигини тоғли жойларнинг айрим мураккаб қисмларида, йўл бўлаги қимматбаҳо ҳосилдор ерлардан ўтганда, шунингдек тезликни ўзгартириш тасмали ва кўтарилишдаги қўшимча тасмали жойларда, ҳаракат хавфсизлигини ва уни ташкил қилиш бўйича тадбирлар ишлаб чиқилган техник-иқтисодий асосларга мувофиқ I, Iс ва II тоифали йўллар учун 1,5 m гача ва бошқа тоифадаги йўллар учун 1 m гача камайтиришга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Тоғли жойларнинг пастки ёнбағридаги йўл ёқасининг кенглиги камида 2 m бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
77. Йўлларнинг истиқболда ҳаракат тасмалари сонини кўпайтириш зарурияти туғиладиган қисмларида ажратувчи тасма кенглигини мазкур ШНҚнинг 6-жадвалида келтирилганларга нисбатан 7,5 m га ошириш ва Iа тоифали йўллар учун камида 13,5 m, Iб тоифали йўллар учун эса камида 12,5 m га тенг деб қабул қилиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
78. Ажратувчи тасма юзасига унинг кенглиги, ётқизилган грунт, мустаҳкамланиш тури ва табиий-иқлим шароитларга кўра қатнов қисм томонидан ажратувчи тасма ўртасига ёки қатнов қисм томонига нишаблик бўлиши, бунда ажратувчи тасма нишаблиги ўртага бўлганида сувларни четга чиқариш учун қурилмалар ўрнатиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
79. Йўл унумдор ерлардан, тоғли жойларнинг айрим мураккаб қисмларидан, катта кўприклардан, аҳоли зич жойлашган ва бошқа жойлардан ўтганда техник-иқтисодий асосларга мувофиқ ажратувчи тасма кенглигини тўсиқлар ўрнатиш учун зарур бўлган тасма кенглигига икки томондан 1 m дан қўшилган кенгликкача камайтиришга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ажратувчи тасманинг камайтирилган кенглигидан йўлда қабул қилинган кенглигига ўтиш ҳар икки томонидан 100:1 қийматда бир текисда амалга оширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
80. Iа тоифали йўлларда таъмирлаш ишлари даврида автотранспорт воситалари ва махсус машиналарнинг ҳаракатини ўтказишни ташкил қилиш учун ажратувчи тасманинг ҳар 2 — 5 km да узунлиги 30 m бўлган узилишларни кўзда тутиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Бундай жойлар ишлатилмаган пайтларда махсус кўчма тўсиқлар билан беркитиб қўйилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
81. Кўприклар ва йўл ўтказгичлар боши ва охирининг йўл кўтармаси билан туташган жойида йўл пойининг кенглиги камида 10 m масофада кўприк ва йўл ўтказгичлар панжаралари ўртасидаги кенгликдан ҳар томонга камида 0,5 m га ортиқ бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Зарурият бўлганида йўл пойи кенгайтирилиши, бунда кенгайтирилган йўл пойидан норматив кенгликка ўтиш 15 — 25 m оралиқда бажарилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
82. Барча тоифадаги йўлларнинг тўғри қисмларида, I тоифали йўлларнинг радиуси 3000 m ва ундан ортиқ, қолган тоифадаги йўлларнинг радиуси 2000 m ва ундан ортиқ режадаги эгриликларида қатнов қисмни икки нишабли кўндаланг кесим билан қабул қилиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
83. Режадаги эгриликлар радиуси кичик бўлган ҳолларда автомобилларнинг мазкур эгриликларда катта тезлик билан хавфсиз ҳаракатланишини таъминлаш мақсадида қатнов қисмни бир нишабли кўндаланг кесим (вираж) билан қуриш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
84. Йўл қатнов қисмининг кўндаланг кесим нишабликлари (режанинг вираж қурилиши кўзда тутилган жойларидан ташқари) ҳаракат тасмалари сони ва иқлим шароитларига кўра қуйидаги 13-жадвалга мувофиқ аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

13-жадвал

Йўл тоифаси

Кўндаланг нишаблик, ‰

Йўл иқлим минтақалари

I, II, IV

Iс, IIс, IIIс, III

I:

а) ҳаракат қатнов қисмини кўндаланг кесимининг нишаблиги икки томонга бўлганда

б) нишаблик бир томонга бўлган кесимда:

ажратувчи тасмадан кейин ҳаракат тасмалар сони:

 2

 3

 4

15

15

20

 20

20

20

25

25

II — IV

15

20

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Изоҳ:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1. Шағалли ва чақиқ тошли қопламаларда кўндаланг нишаблик 25 — 30 , маҳаллий материаллар билан мустаҳкамланган грунтли қопламаларда ва синдирилган ва табиий тошлар ётқизилган йўлларда 30 — 40 ‰ қабул қилинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2. Реконструкция қилиш ва таъмирлаш учун лойиҳаларини ишлаб чиқишда, мавжуд йўл тўшамаларини мустаҳкамлигини ошириш учун асфальт-бетон қатламини ётқизиш ва уни ҳам текисловчи сифатида қўллаш режалаштирилганда ҳаракат қатнов қисмининг кўндаланг нишаблигининг қиймати 10÷30‰ гача қабул қилишга йўл қўйилади. Кўндаланг нишаблигини ўзгариши 5‰ гача ( I тоифали йўл учун) ва 10‰ ( II — IV тоифали йўллар учун) агарда кўндаланг кесимни лойиҳалаш қадами 20 ÷ 25 m қилиб олинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
85. Нишаблиги икки томонлама билан кўндаланг кесимда йўл ёқаси нишаблигини қатнов қисминикига қараганда 10 — 30 ‰ га катта қабул қилиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Иқлим шароитлари ва йўл ёқасини мустаҳкамлаш турига кўра кўндаланг нишабликларнинг қуйидаги қийматлари йўл қўйилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
30 — 40 ‰ — боғловчилар қўлланилиб мустаҳкамланганда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
40 — 60 ‰ — чақиқ тош, шағал ва бошқалар билан мустаҳкамланганда ёки тош материаллар ва бетон плиталари ётқизилганда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
50 — 60 ‰ — чим бостириш ёки ўт экиш билан мустаҳкамланганда.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
86. Қор қатлами узоқ турмайдиган ва яхмалак бўлмайдиган жойларда чим бостирилган йўл ёқаларининг нишабликлари 50 — 80 % бўлишига йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
87. Виражларда қатнов қисмининг кўндаланг нишабликлари режа эгриликларининг радиусига кўра қуйидаги 14-жадвал бўйича белгиланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Агар режада бир томонга йўналган икки эгриликлар бир-бирига яқин жойлашган ва улар орасида тўғри қисм бўлмаса ёки унинг узунлиги жуда кичик бўлса, нишаблиги бир томонга бўлган кўндаланг кесим узлуксиз давом эттирилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

14-жадвал

Режадаги эгрилик радиуслари, м

Қатнов қисмнинг вираждаги кўндаланг нишаблиги, ‰

асосий, энг кўп тарқалган

тез-тез яхмалак бўлиб турадиган жойларда

I-IV тоифали йўлларда

Хўжалик йўлларида

I тоифали йўллар учун:

3000 — 1000

20-30

-

20-30

II — IV тоифали йўллар  учун:

2000 — 1000

20-30

-

20-30

1000 — 800

800 — 700

700 — 650

650 — 600

600 — 500

500 — 450

450 — 400

400 ва ундан кам

30-40

30-40

40-50

50-60

60

60

60

60

-

20

20

20

20-30

30-40

40-60

60

20 — 40

30-40

40

40

40

40

40

40

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Изоҳ. Виражлардаги кўндаланг нишабликларнинг кичик қийматлари эгриликнинг катта радиусига мос келиши ёки аксинча бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
88. Қурилиш ва рельеф шароитлари бўйича йўлнинг айрим мураккаб қисмларида, ҳамда тоғ йўлларининг серпантинли қисмларида кўндаланг нишабликлари ўзгарувчан виражли (зинапоя туридаги вираж) ва қатнов қисм кенгайтирилган индивидуал лойиҳалар ишлаб чиқишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Бунда, қатнов қисмининг ўртаси эгрилик радиусига мос бўлган кўндаланг нишабликда бажарилиши, ички ва ташқи тасмаларга эса камида 2 m кенгликда, ички тасма учун 10 — 20 ‰ га катта ва ташқи тасма учун эса 10 — 40 ‰ га катта бўлган нишаблик берилиши (эгрилик радиуси ва ҳаракат таркибига қараб), бунда маҳаллий шароитларни ҳисобга олиб эгрилик чегарасида йўл қатнов қисмининг умумий кенглигини ошириш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
89. Йўлнинг нишаблиги икки томонлама бўлган кўндаланг кесимдан бир томонлама бўлган кесимга келтиришни (йўлни реконструкция қилишда) ўтиш эгрилиги узунлигида, у бўлмаганда ўтиш эгрилиги узунлигига тенг бўлган эгриликка ёндош тўғри қисмда амалга ошириш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
I тоифали йўлларда виражларни турли йўналишдаги қатнов қисмлар учун алоҳида кўндаланг нишабликлар билан ва ажратувчи тасмаларнинг кўндаланг нишаблигини зарурий ўзгартиришлар киритган ҳолда лойиҳалаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
90. Виражда йўл ёқасининг кўндаланг нишаблиги йўлнинг қатнов қисми нишаблиги билан бир хил қабул қилиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Икки нишаблик кесимдаги йўл ёқасининг меъёрий нишаблигидан қатнов қисм нишаблигига ўтиш виражга ўтиш бошланишигача 10 m масофада амалга оширилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
91. Қатнов қисми ташқи четининг қўшимча бўйлама нишаблиги виражга ўтиш қисмининг лойиҳавий бўйлама нишаблигига нисбатан қуйидаги қийматлардан ошмаслиги керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
I ва II тоифали йўллар учун — 5 ‰;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Iс, IIс, III, IV, V тоифали йўллар учун, текис жойда — 10 ‰;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Iс, IIс, III, IV, V тоифали йўллар учун, тоғли жойда — 20 ‰;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
IIIс ва IVс тоифали йўллар учун, текис ва тоғли жойда — 20 ‰.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
92. Режадаги эгрилик радиуси 1000 m ва ундан кам бўлганда қатнов қисмининг ички томонини йўл ёқаси ҳисобидан кенгайтиришни, бунда йўл ёқасининг кенглиги I ва II тоифали йўллар учун камида 1,5 m ни ва қолган йўллар учун камида 1,0 m ни ташкил қилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
93. Эгриликлардаги икки тасмали йўлнинг қатнов қисмини тўла кенгайтириш қиймати мазкур ШНҚнинг 14-жадвал бўйича қабул қилиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
94. Йўл ёқаси кенглиги қатнов қисмини кенгайтириш учун етарли бўлмаган ҳолларда йўл пойини тегишлича кенгайтириш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Қатнов қисмини кенгайтириш ўтиш эгрилиги бошидан унинг узунлигига пропорционал ҳолда бажарилиб, айланма эгрилик бошланишида тўлиқ кенгайтириш қийматига эришилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
95. Тўрт ва ундан ортиқ ҳаракат тасмаси бўлган йўллар қатнов қисмини тўлиқ кенгайтириш қиймати тасмалар сонига мувофиқ мазкур ШНҚнинг 15-жадвалдаги қийматларга нисбатан оширилиши керак, бир тасмалиги йўллар учун қийматга нисбатан икки марта камайтирилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
96. Тоғли жойларда, истисно тариқасида режадаги эгрилик қатнов қисмини кенгайтириш қисман эгриликнинг ташқи томонида бажарилишига йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
15-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Режадаги

эгрилик радиуслари,

m

Автомобиль ва автопоездларнинг олди бамперидан орқа ўқигача бўлган масофадаги, кенгайтириш қиймати, m

автомобиллар — 7 ва кичик,

автопоездлар — 11 ва кичик

13

15

18

1

2

3

4

5

1000

850

650

575

425

325

225

140

95

80

70

60

50

40

30

-

-

0,4

0,5

0,5

0,6

0,8

0,9

1,1

1,2

1,3

1,4

1,5

1,8

2,2

-

0,4

0,5

0,6

0,7

0,8

1,0

1,4

1,8

2,0

2,2

2,8

3,0

3,5

-

-

0,4

0,5

0,6

0,7

0,9

1,0

1,5

2,0

2,3

2,5

3,0

3,5

-

-

0,4

0,5

0,7

0,8

0,9

1,1

1,5

2,2

3,0

3,5

-

-

-

-

-

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Изоҳ:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Агар транспорт оқимидаги қишлоқ хўжалиги машиналари ва трактор поездлари 5 фоиздан кўп ва эгрилик радиуслари 650 250 m бўлганда 2-устунда келтирилган қийматларни 0,1 — 0,7 m га ошириш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Режадаги эгриликнинг радиуси 250 m ва ундан кичик бўлса, эгрилик ҳудудида йўл ёқасини бутун кенглиги бўйича мустаҳкамлаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
97. Қатнов қисми 2-3 m дан кўпроқ кенгайтириладиган эгриликларни қабул қилиш мақсадга мувофиқлигини, бундай кенгайтиришлар талаб қилинмайдиган режадаги оширилган эгрилик радиуслари билан солиштириб лойиҳада асослаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3-§. Режа ва бўйлама кесим
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
98. Бўйлама кесим лойиҳа чизиғи синган жойида нишабликларнинг алгебраик фарқи I ва II тоифали йўлларда 5 ‰ ва ундан ортиқ, Iс, IIс ва III тоифали йўлларда 10 ‰ ва ундан ортиқ, IIIс, IVс ва IV тоифали йўлларда 20 ‰ ва ундан ортиқ бўлса эгрилар билан туташтирилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
99. Алгебраик фарқнинг қиймати кичик бўлса, лойиҳа қадами синган нуқталар орасидаги масофа I-II тоифали йўллар учун 100 — 150 m, III-IV тоифали ҳамда хўжалик йўллари учун 50 — 100 m бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
100. Агар жой шароитлари бўйича мазкур ШНҚнинг 98-банди талабларини бажаришга имконият бўлмаса ёки уларни бажариш катта қурилиш харажатларига ва иш ҳажмининг ошишига олиб келса, лойиҳалаш вақтида мазкур ШНҚнинг 14-15-бандларида келтирилганларни ҳисобга олган ҳолда, техник-иқтисодий таққослаш асосида қийматларни камайтиришга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Бунда, чегаравий рухсат этилган нормаларни мазкур ШНҚнинг 5-жадвалида келтирилган йўл тоифаси бўйича мазкур ШНҚнинг 16-жадвалидаги ҳисобий ҳаракат тезлигидан келиб чиқиб қабул қилиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
101. Тоғли шароитда II — IV тоифали йўллар йўналишини кескин ўзгартириш зарурияти туғилса, серпантин қурилишига йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
102. Тоғли жойнинг айрим мураккаб шароитларида (абсолют белгиси денгиз сатҳидан 3000 m дан баланд бўлган жойлар бунга кирмайди) узунлиги 500 m гача бўлган қисмлар учун тегишли асослаш натижасида, мазкур ШНҚнинг 14-бандини ҳисобга олган ҳолда, мазкур ШНҚнинг 16-жадвалидаги қийматлардан энг катта бўйлама нишабликларни кўпи билан 20 ‰ гача оширишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
103. I тоифали йўлларнинг қатнов қисми тоғли ва паст-баланд жойларда кўтарилиш ва тушиш йўналишлари учун алоҳида лойиҳаланаётганида тушиш йўналиши учун бўйлама нишабликларни кўтарилиш нишаблигига нисбатан оширишга йўл қўйилади. Бунда, бу ошириш 20 ‰ дан ошмаслиги керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
104. Тоғли жойларда йўлнинг тоннелларга келиш қисми лойиҳалаётганда тоннель пештоқидан 250 m масофада йўлнинг бўйлама кесим нишаблиги энг кўпи билан 45 ‰ дан ошмаслиги керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

16-жадвал

Ҳисобий тезлик,

km/h

Энг катта бўйлама

нишабликлар, ‰

Энг кичик кўриш масофаси, m

Эгриликнинг энг кичик радиуслари, m

режада

бўйлама кесимда

тўхташ учун

қарама

қарши ҳаракатланаётган

автомобиллар учун

асосий жойларда

тоғли

жойларда

қабариқда

ботиқда

асосий

жойларда

тоғли

жойларда

150

30

300

-

1200

1000

30000

8000

4000

120

40

250

450

800

600

15000

5000

2500

100

50

200

350

600

400

10000

3000

1500

80

60

150

250

300

250

5000

2000

1000

70

60

100

200

200

150

4000

2000

800

60

70

85

170

150

125

2500

1500

600

50

80

75

130

100

100

1500

1200

400

40

90

55

110

60

60

1000

1000

300

30

100

45

90

30

30

600

600

200

20

100

25

50

30

30

400

400

100

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Изоҳ. Тўхташ учун кўришнинг энг кичик масофаси автомобиль ҳайдовчиси кўзининг қатнов қисм юзасидан 1,2 m бўлган баландликдан, ҳаракат тасмасининг ўртасида жойлашган, баландлиги 0,2 m ва ундан катта бўлган барча предметларни кўришни таъминлаши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
105. Режадаги эгрилик радиуси 2000 m ва ундан кам, келиш йўлларининг барча тоифалари учун эса 400 m ва ундан кам бўлса ўтиш эгриликлари бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ўтиш эгрилигининг энг кичик узунлигини мазкур ШНҚнинг 17-жадвалидан қабул қилиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
106. Режанинг кичик радиусли қисмларидаги энг катта бўйлама нишабликлар мазкур ШНҚнинг 16-жадвалидаги нишабликларга нисбатан ушбу ШНҚнинг 18-жадвали асосида камайтирилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
107. Режадаги эгриликнинг ички томонидаги кўриш масофасини таъминлаш мақсадида ўрмон ва бутазорлардан тозаланадиган тасма кенглиги, ўйма ёнбағрининг кесилиш қиймати ва биноларини кўчириш масофаси ҳисоблаш асосида аниқланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Бунда, ўйма ёнбағри қирқимининг сатҳи йўл пойи қошининг сатҳи билан бир текисликда қабул қилиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
108. Тоғ шароитларида нишаблиги узоққа чўзилган қисмлар узунлигини нишабликнинг қийматига қараб, бироқ мазкур ШНҚнинг 19-жадвалида келтирилган қийматдан ошмаган ҳолда белгиланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

17-жадвал

Айланма эгрилик радиуси, m

30

50

60

80

100

150

200

250

300

400

500

600-1000

1000 — 2000

Ўтиш эгрилиги узунлиги, m

30

35

40

45

50

60

70

80

90

100

110

120

130

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

18-жадвал

Режадаги эгрилик радиуси, m

50

45

40

35

30

Энг катта бўйлама нишабликларни ушбу жадвалда келтирилган қийматларга нисбатан камайтириш, ‰, камида

10

15

20

25

30

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
109. Тоғ йўлларнинг мураккаб қисмларида узоққа чўзилган қияликларни (60 ‰ дан ортиқ) бўйлама нишабликлари (20 ‰ ва ундан кам) камайтирилган қисмлар ёки автомобиллар тўхташи учун майдончалар киритиш ва улар орасидаги масофалар мазкур ШНҚнинг 19-жадвалида келтирилган қийматдан ошмаслик шартлари билан йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
110. Автомобиллар тўхташи учун майдончалар ўлчами ҳисоблаб аниқланиши, бироқ камида 3 — 5 та юк автомобилларига мўлжалланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Уларни жойлаштириш ўрни ўпирилиш, тош тушиш хавфи бўлмаган хавфсиз жойларда, сув манбаи яқинида танланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
111. Нишаблиги 50 ‰ дан ортиқ тушиш йўналишларида, майдончалар мавжудлигидан қатъий назар, тушиш охирида жойлашган кичик радиусли эгриликлар олдида, шунингдек тушишнинг тўғри қисмларида ҳар 0,8 — 1,0 km да авариядан сақловчи чиқиш йўли бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Авариядан сақловчи чиқиш йўли элементлари автопоезднинг хавфсиз тўхташ шартидан келиб чиққан ҳолда ҳисоблаб топилиши зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

19-жадвал

Бўйлама нишаблик, ‰

Денгиз сатҳидан баландда, m, қисм узунлиги, m

1000

2000

3000

4000

60

2500

2200

1800

1500

70

2200

1900

1600

1300

80

2000

1600

1500

1100

90

1500

1200

1000

-

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
112. Хўжалик автомобиль йўлларининг бошланғич ва охирги пунктларида автомобиллар ҳамда қишлоқ хўжалиги машиналари бурилиб олиши учун, 25х25 m ўлчамли тўғри бурчакли майдончалар ёки радиуси 15 m дан кам бўлмаган ноксимон ва ҳалқасимон айланиб ўтиш йўллари лойиҳаланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
113. Серпантинларнинг лойиҳалаш талаблари қуйидаги 20-жадвали бўйича қабул қилиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
20-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Серпантин элементларининг ўлчамлари

Серпантинни лойиҳалаш талаблари,

ҳисобий ҳаракат тезлигида, km/h

30

20

15

Режадаги эгриликларнинг энг кичик радиуси, m

30

20

15

Вираждаги қатнов қисмнинг кўндаланг нишаблиги, ‰

60

60

60

Ўтиш эгрилигининг узунлиги, m

30

25

20

Қатнов қисмини кенгайтириш, m

2,2

3,0

3,5

Серпантин чегарасидаги энг катта бўйлама нишаблик, ‰

30

35

40

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Изоҳ. Радиуси 30 m дан кичик бўлган серпантин фақат IV тоифали йўлларда, узунлиги 11 m дан катта бўлган автопоездлар ҳаракати тақиқланган шароитдагина йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
114. Бир серпантинни туташтирувчи эгрилик охири ва кейинги серпантинни туташтирувчи эгрилик боши орасидаги масофани иложи борича каттароқ қабул қилиш, бироқ бу масофа II-III тоифали йўллар учун 400 m дан ва IV тоифали йўллар учун 300 m дан кам бўлмаслиги лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
115. Серпантиннинг қатнов қисмини ташқи йўл ёқаси ҳисобидан 0,5 m га кенгайтиришга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Қолган қисмини эса ички йўл ёқаси ва йўл пойини қўшимча кенгайтириш орқали амалга ошириш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4-§. Ландшафтли лойиҳалаш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
116. Йўлнинг ўқ чизиғини режа, бўйлама ва кўндаланг кесимлар элементларини ўзаро ва атроф ландшафти билан фазодаги равон чизиқ сингари уйғунлаштириб, уларни йўлдаги ҳаракат шароитлари ва кўринишига таъсирини баҳолаб лойиҳалаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Кўриш яққоллигини баҳолаш учун йўлнинг уч ўлчамдаги истиқболдаги тасвирларини қуриш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
I-II тоифали йўлларда бўйлама нишабликлар, режадаги ва бўйлама кесимдаги эгриликлар бирга келиши ўпирилиш пайдо бўлса, бундай ўлчамларнинг бирга ишлатилишига йўл қўйилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
117. Режадаги ва бўйлама кесимдаги эгриликлар биргаликда жойлашиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Бунда, режадаги эгриликлар бўйлама кесимдаги эгриликлардан 100 — 150 m узун бўлиб, эгрилик чўққиларининг силжиши кичик эгриликнинг 1/4 узунлигидан катта бўлмаслиги керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
118. Режадаги эгрилик охири билан бўйлама кесимдаги эгрилик бошининг туташишига йўл қўйилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Улар орасидаги масофа 150 m дан кам бўлмаслиги зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Агар узунлиги 500 m дан ва қиялиги 30 ‰ дан ортиқ бўлган режадаги эгрилик тушишнинг охирида жойлашган бўлса, унинг радиусини мазкур ШНҚнинг 16-жадвалида келтирилган қийматларга нисбатан 1,5 маротаба оширилиши, тушиш охирида режадаги эгрилик билан бўйлама кесимдаги ботиқ эгриликнинг бирлигини таъминлаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
119. Режадаги тўғри қисмлар узунлигини қуйидаги 21-жадвалга асосан чегаралаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Режадаги туташувчи кичик эгриликлар орасидаги тўғри қисмлар узунликлари йиғиндисини ҳам чегаралаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

21-жадвал

Йўл тоифаси

Режадаги тўғри қисмнинг чегаравий узунлиги, m

текис жойда

паст-баланд жойда

I

II-III

IV-V

3500 — 5000

2000 — 3500

1500 — 2000

2000 — 3000

1500 — 2000

1500

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Изоҳ. Катта узунликдаги тўғри қисмлар енгил автомобиллар ҳаракатида, кичиги — юк автомобиллари ҳаракатида йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
120. Режадаги ёнма-ён жойлашган эгрилик радиусларининг фарқи 1,3 мартадан ортиқ бўлмаслиги керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Эгриликлар туташувидаги ёнма-ён ўтиш эгриликларини бир хил ўлчамда белгилаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
121. Йўлнинг режадаги кичик бурилиш бурчакларида айланма эгрилик радиусларини қуйидаги 22-жадвалига мувофиқ аниқланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

22-жадвал

Бурилиш бурчаги, град.

1

2

3

4

5

6

7-8

Айланма эгриликнинг энг кичик радиуси, m

30000

20000

10000

6000

5000

3000

2500

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
122. Режада бир томонга йўналган икки эгрилик орасида ўлчами кичик тўғри қисм жойлаштиришга йўл қўйилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Унинг узунлиги 100 m дан кам бўлганда иккала эгриликни катта радиусли битта эгрилик билан алмаштириш, узунлиги 100 — 300 m бўлганида тўғри қисмни катта узунликдаги ўтиш эгрилиги билан алмаштириш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Тўғри қисм йўл ўқининг алоҳида элементи сифатида унинг узунлиги I ва II тоифали йўллар учун 700 m дан ортиқ, III, IV ва Iс, IIс тоифали йўллар учун 300 m дан ортиқ бўлганда йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
123. Бўйлама кесимда узун тўғри қисмлар бўлишига йўл қўймаслик керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Уларнинг чегаравий узунлиги қуйидаги 23-жадвалига мувофиқ аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

23-жадвал

Бўйлама кесимда ботиқ эгриликлар радиуси, m

Бўйлама нишабликларнинг алгебраик фарқи, ‰

20

30

20

50

20

80

20

бўйлама кесимдаги тўғри қисмнинг энг катта узунлиги, m

I ва II тоифали йўллар учун:

4000

150

100

50

-

-

-

-

8000

360

250

200

170

140

110

-

12000

680

500

400

350

250

200

-

20000

-

-

850

700

600

550

-

25000

-

-

-

-

900

800

-

III ва IV тоифали йўллар учун:

2000

120

100

50

-

-

-

-

6000

550

440

320

220

140

60

-

10000

-

-

680

600

420

300

200

15000

-

-

-

-

800

600

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5-§. Велосипед йўлакчалари ва йўлкалар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
124. Сутка давомидаги ҳаракат жадаллиги ҳисобий 4000 дона автомобилдан кам бўлмаган, велосипед ёки мопедларнинг ҳаракат жадаллиги йўлдан фойдаланишдаги биринчи беш йилликда энг кўп кузатилган 30 min давомида 200 ва ундан ортиқ велосипед (мопед)ларни ёки суткалик жадаллик 1000 донани ташкил қилувчи қурилаётган ёки қайта қурилаётган йўл бўлакларининг чекка қисмларида велосипед йўлкалари лойиҳаланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Велосипед йўлкалари, йўл пойининг айрим жойларида, кўтарма чеккаларининг пастки қисмида ёки ўйма ёнбағрининг ташқарисида, шунингдек махсус қуриладиган бермаларда (камдан-кам ҳолатларда қатнов қисм чеккасидан камида 1 m масофада) лойиҳаланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Бир тасмали велосипед йўлкаларини, йўлнинг шамолга тескари томонида (ёз мавсумидаги шамол йўналишларини ҳисобга олган ҳолда), икки тасмалиларини йўлнинг иккала томонида жойлаштириш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Сунъий иншоотларга кираверишдаги велосипед йўлкаларини қатнов қисмдан тўсиқ ёки ажратувчи тасмалар билан чегараланган ҳолда йўл чеккасида жойлаштиришга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Йўлнинг ажраладиган қисмларидаги велосипед йўлкаларини йўл пойининг ташқарисида ўтказиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Велосипед йўлкалари автомобиль қатнов қисмини 90°±10° ли бурчакда кесиб ўтиши, бунда автомобиль йўлини кесиб ўтаётган велосипед йўлкаси қатнов қисмнинг ҳар иккала чеккасидаги 3 m масофада тўғри чизиқ бўйлаб ўтиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Автомагистраль ва тезкор йўлларнинг йўл пойлари чегарасида велосипед йўлкаларини қуришга йўл қўйилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Алоҳида объект ҳисобланган велосипед йўлкалари якка тартибда лойиҳаланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
125. Велосипед йўлкаларининг асосий ўлчамлари қуйидаги 24-жадвалга мувофиқ аниқланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

24-жадвал

Нормаланувчи ўлчамлар

Тавсиявий қийматлар

янги қурилишда

ободонлаштириш ва чекланган шароитлардаги энг кичиги

Ҳисобий ҳаракат тезлиги, km/h

25

15

Қатнов қисм кенглиги, m:

ҳаракат бир тасмада ва бир йўналишда бўлганда

1,0

0,75

ҳаракат икки тасмада ва бир йўналишда бўлганда

1,75

1,50

ҳаракат икки тасмада ва қарама-қарши йўналишларда бўлганда

2,50

2,00

Велосипед ва пиёдалар ҳаракати ажратилган велопиёдалар йўлкаси

4,00

3,25

Велосипед ва пиёдалар ҳаракати ажратилмаган велопиёдалар йўлкаси

2,50

2,00

Велосипедчилар йўлкаси

1,20

0,90

Велосипед йўлкаси четининг кенглиги, m

0,5

0,5

Режадаги энг кичик эгрилик радиуси, m:

вираж бўлмаганда

50

15

вираж бўлганда

20

10

Тик эгриликнинг энг кичик радиуси, m:

қавариқ

500

400

ботиқ

150

100

Энг катта бўйлама нишаблик, ‰

60

70

Қатнов қисмнинг кўндаланг нишаблиги, ‰

20

20

Вираж нишаблиги, ‰:

радиус 10 — 20 m бўлганида

40 дан катта

30

радиус 20 — 50 m бўлганида

30

20

радиус 50 — 100 m бўлганида

20

15 — 20

Баландлик бўйича габарит, m

2,50

2,25

Ён тўсиққача бўлган энг кичик масофа, m

0,50

0,50

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Изоҳлар:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Пиёдалар йўлкасининг кенглиги 1,5 m, велосипедчиларники — 2,5 m.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Пиёдалар йўлкасининг кенглиги 1,5 m, велосипедчиларники — 1,75 m.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1 h давомидаги ҳаракат жадаллиги 30 велосипедчи ва 15 пиёдадан ошмаганда.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1 h давомидаги ҳаракат жадаллиги 30 велосипедчи ва 50 пиёдадан ошмаганда.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
126. Велосипед йўлкалари асфалтбетон, бетон ёки боғловчи билан ишлов берилган тош материалларидан қурилган қаттиқ қопламали бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
127. Аҳоли яшаш жойлари чегарасидан ўтадиган автомобиль йўлининг сутка давомидаги ҳисобий ҳаракат жадаллиги 4000 ва ундан ортиқ бўлган бўлакларида, шунингдек уларга яқинлашганда тротуарлар лойиҳаланиши ва улар йўл пойи ташқарисида жойлаштирилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
128. Пиёдалар йўлкасини ёки қўшилган ҳолатдаги пиёдалар ва велосипедчилар йўлкасини йўлнинг бир ёки иккала томонида жойлаштиришга йўл қўйилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Қатнов қисм тез-тез кесиб ўтиладиган йўл бўлакларида йўлкаларни йўлнинг иккала томонида қуриш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
129. Велосипед йўлкаларидаги бўйлама нишаблик 40 ‰ дан ошмаслиги, бир тасмали ҳаракат учун мўлжалланган қатнов қисм кенглиги камида 1,5 m, икки тасмали қатнов қисм учун камида 2,0 m, велосипед йўлкаси алоҳида йўл кўтармасида жойлашганида эса йўл чеккаларининг кенглиги камида 1 m бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Бошқа геометрик элементларнинг параметрлари ҳисоб-китоблар орқали, велосипед йўлкаси учун 20 — 30 km атрофида бўлиши зарур бўлган ҳисобий тезликни инобатга олган ҳолда аниқланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
130. Пиёда ва велосипед йўлкаларини йўлнинг қатнов қисмига параллел равишда, уларни бордюр тоши ёки 1 m ли ажратиш тасмаси билан чегараланган ҳолда лойиҳалаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
131. Тротуарлар асосан йўлнинг иккала томонида, иншоотлар йўлнинг бир томонида қурилганда эса бир томонда жойлаштирилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
132. I ва II тоифали автомобиль йўлларининг аҳоли яшаш пунктлари доирасидаги қатнов қисмида пиёдаларнинг ташкиллаштирилмаган ҳаракатига йўл қўймаслик учун тротуар чеккалари бўйлаб тўсиқлар ўрнатилиши, бунда бу тўсиқлар автомобиль ҳаракатига халал бермаслиги лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Тротуарлар ва четки нов-ариқлар, шунингдек тротуарларга туташ баландлиги 1 m га яқин кўтарма ёки ўймалар оралиғида кенглиги 0,5 m дан кам бўлмаган бермалар қурилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Баландлиги 2 m дан катта бўлган кўтармалар ёнбошига туташ тротуарларда сетка ва бошқа кўринишдаги панжара тўсиқларни ўрнатиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
133. Тротуар ва пиёдалар йўлкасининг кенглиги пиёдалар ҳаракати жадаллигининг энг юқори қийматидан келиб чиқиб белгиланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Пиёдалар йўлкаси кенглигининг энг кичик қиймати 0,75 m га тенг қилиб олиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Пиёдаларнинг ҳаракат жадаллиги соатига 10 дан 100 кишигача бўлганда тротуарлар ва пиёдалар йўлкасининг кенглигини, кейинчалик кенгликни ҳар 100 киши/h учун 0,75 m га оширган ҳолда, 1,5 m га тенг қилиб олиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Бир тасмали тротуарлар кенглиги камида 1,0 m бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
134. Ногиронлиги бўлган шахслар ҳамда кексалар, ўриндиқли аравачада ҳаракатланадиган ногиронлиги бўлган шахслар ва ёш болалар аравачасини етаклаб ҳаракатланадиган серқатнов жойларда пиёдалар йўлкасининг кенглиги камида 2,4 m бўлиши, туман марказларида эса камида 3,6 m бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
135. Пиёдалар йўли, автомобиль йўли ва транспортларнинг асосий ўтиш жойларидаги қатнов қисм билан кесишган жойларидаги бордюр тошининг баландлиги 0,05 m дан ошмаслиги, бунда қатнов қисмнинг торайишига йўл қўйилмаслик лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Пиёдалар йўлининг иккинчи даражали ўтиш ва уйларга кириш (туташиш) жойлари бир сатҳда қурилиши, тротуарлар ва пиёдалар йўлакларининг қопламалари, ишлатилган материали ва ранги билан йўлнинг қатнов қисмидан ажралиб туриши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Борт тўсиқларининг (борт тошлари, ишлов берилган тошлар) кўтарилиб турган қисмлари юмалоқланган ёки кесилган (1:1) бўлиши зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
136. Таянч органлари шикастланган шахслар, шу жумладан ўриндиқли аравачада ҳаракатланувчилар, кўзи ожизлар, ногиронлар ҳаракатланишига мўлжалланган пиёдалар йўли ва ҳаракат тасмаларининг ўлчамлари қуйидаги талаблар асосида белгиланиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ҳаракат бир йўналишда бўлганда ҳаракат тасмасининг кенглиги 1,2 m дан, икки йўналишда эса 1,8 m дан кам бўлмаслиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
аравачаларни (коляскалар) орқага қайтариш учун 1,8 х 1,8 m ўлчамдаги майдонча бўлиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ногиронлиги бўлган шахслар тўхтаганда уларнинг ўриндиқли аравачаси 0,9 m даги кенглик ва 1,5 узунликдаги жойни, болалар аравачаси тўхтаганида эса 0,9 m даги кенглик ва 1,8 m узунликдаги жойни эгаллаши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ўтиш жойининг баландлик бўйича ўлчами 2,1 m дан кам бўлмаслиги.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
137. Энг катта нишабликдаги йўл бўлакларининг узунлиги 300 m дан ошмаганда тротуарларнинг бўйлама нишаблиги 60‰ дан ортиқ олинмаслиги лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Катта нишабликларда ёки йўл бўлаклари узунроқ бўлганда 5 m дан кам бўлмаган узунликдаги текис йўл бўлакларини ёки узунлиги 12 m дан ошмайдиган камида 3 зиначали зинапояларни 100 ‰ нишабликдаги текис жойлар (пандуслар) билан кетма-кетликда қуриш зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
138. Тротуарларнинг кўндаланг нишаблиги 10 — 15 ‰ да, чекланган шароитлар ва қайта қурилмаларда — 25 ‰ да олиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
139. Ўриндиқли аравачаларда ҳаракатланувчи ва ногиронлиги бўлган шахсларга мўлжалланган тротуарлар ва пиёдалар йўлкасининг бўйлама нишаблиги 40 ‰ дан, кўндаланг нишаблиги эса 10 ‰ дан ошмаслиги керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ушбу нишабликда қуриш имконияти бўлмаган ҳолларда, йўлнинг ҳар 12 m оралиғида 1,8 m дан кам бўлмаган узунликда майдончалар қурилиши, йўлнинг 12 m дан ошмайдиган узунлигидаги бўйлама нишабликни 100 ‰ гача оширишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
140. Бўйлама нишабликлар қиймати катта бўлганда ёки йўлнинг узунроқ бўлакларида зиначалар сони ками билан учта, кўпи билан 12 тадан ошмайдиган зинапоялар лойиҳаланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Зинапоялар тугаган жойда узунлиги 1,5 m дан кам бўлмаган текис майдончалар лойиҳаланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
141. Зиначалар баландлигини бутун зинапоя узунлигида бир хил, кўпи билан 0,12 m, кенглигини эса камида 0,38 m қилиб белгилаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Зиналарнинг кўндаланг нишаблиги 2% дан ошмаслиги керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
142. Зиначалар юзаси бир текис, ғадир-будур бўлиши ва тик юзаларга кириб кетмаслиги лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Зинапояларга кираверишдаги майдончаларнинг 1 m кенгликдаги қопламаси тротуар ва пиёдалар йўлкасининг қопламаларида ишлатилган материал ва ранглардан фарқ қилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Зинапоя ва пандусларнинг ҳар иккала томони 0,9 ва 0,7 m баландликдаги панжара ва тўсқичлар билан ҳимояланиши зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Тутқичлар узунлиги пандус ёки зинапояларнинг ҳар иккала томонидаги узунлигидан камида 0,3 m га узунроқ бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Тутқичлар 0,03 — 0,05 m ли диаметрларда ёки томонлари 0,04 m бўлган тўғрибурчакли кесимда бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Тутқичларнинг уч томонлари пастга қайрилиши, агар улар икки қатор ўрнатилган бўлса туташтирилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Бўйлама нишаблиги 60 ‰ дан катта бўлган тротуарларда ҳам тутқичлар ўрнатилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
143. Пиёдалар йўлидаги зинапоялар режавий меъморчилик қоидалари асосида ўриндиқли аравачалардаги ногиронлиги бўлган шахслар ва болалар аравачаларининг ҳаракатланиши учун текис йўлак (пандус)лар билан таъминланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
144. Пиёдалар йўлкаси, тротуар ва пандуслар қопламасини ўриндиқли аравачадаги ногиронлиги бўлган шахслар, ҳасса ва қўлтиқтаёқда юрадиган жисмонан ожиз шахсларнинг ҳаракатланишини қийинлаштирувчи тўкма ва йирик донали материаллардан қуришга йўл қўйилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Йиғма бетон плиталардан қурилган қопламалар текис бўлиши, улар орасидаги чоклар қалинлиги эса қуйидаги қийматлардан ошмаслиги лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
узунлиги 300 mm гача бўлган плиталарда — 3 mm;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
узунлиги 300 — 500 mm гача бўлган плиталарда — 10 mm.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
145. Кўзи ожизларга қулайлик яратиш мақсадида пиёдалар йўлкаларида, ер ости ва ер усти пиёдалар ўтиш жойларининг ҳаракатланиш йўлакларида, зиналар ва пандуслар олдида огоҳлантирувчи ва йўналтирувчи контраст рангли махсус тактил йўл қопламалари ётқизилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
146. Автомобиль йўлларидаги пиёдалар ўтадиган жойлар бир ва ҳар хил сатҳларда лойиҳаланиши, бунда турли сатҳлардаги пиёдалар ўтиш жойи ер остидан ёки ер устидан ўтишига йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Пиёдаларнинг ер остидан ўтиш жойи баланд кўтармаларда лойиҳаланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
147. Пиёдалар ер ости ўтиш жойларида ногиронлиги бўлган шахсларнинг ўриндиқли аравачада ҳаракатланиши учун 1,0 m кенгликдаги пандуслар лойиҳаланиши, пандус ўрнатиш имкони бўлмаганда, зиналардан фойдаланиш учун махсус кўтарувчи мосламалар ўрнатилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
148. I-Б ва II тоифали йўлларнинг ҳар хил сатҳларидан ўтадиган (ерости ёки ерусти) пиёдалар ўтиш жойларини I-Б тоифали йўлларда пиёдалар жадаллиги соатига 100 ва ундан кўпроқ кишини, II тоифали йўлларда эса соатига 250 ва ундан кўпроқ кишини ташкил этганда лойиҳалаштириш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Бундай ўтиш жойларида пиёдаларни ҳимоя қилувчи тўсиқлар ўрнатиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
149. Автомагистраллар ва ҳаракат тезлиги юқори бўлган автомобиль йўлларида пиёдалар ўтиш жойларини битта сатҳда қуришга йўл қўйилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
7-боб. Кесишма ва туташмалар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1-§. Асосий талаблар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
150. Автомобиль йўлларининг кесишма ва туташмалари кесишувчи ва туташувчи йўлларнинг тўғри қисмларида ва бўш майдонларда жойлаштирилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Кесишмага яқинлашган қисмда автомобиль тўхташи учун кўриш масофаси узунлигидаги йўлнинг бўйлама нишаблиги 40 ‰ дан ошмаслиги керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
151. Автомобиль йўлларининг турли сатҳларда кесишма ва туташмалари (транспорт ечимлари) асосан қуйидаги ҳолатларда қабул қилиниши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Iа тоифали йўлларда барча тоифали йўллар билан, Iб ва II тоифали йўлларда II, III ва Iс тоифали йўллар билан;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
III тоифали йўлларнинг ўзаро кесишиш жойларида истиқболдаги ҳаракат жадаллиги (жами кесишувчи йўлларда) 8000 келтирилган дона /d дан ортиқ бўлса;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
152. Транспорт ечимларини I, II тоифали йўлларда чапга бурилиш ҳамда асосий йўналишлардаги оқимларнинг бир сатҳда кесишишларига йўл қўядиган чапга бурилиб кириш ва чиқишлар бўлмаслигини ҳисобга олиб лойиҳалаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
I, II тоифали йўлларнинг IV тоифали ҳамда хўжалик йўллар билан кесишма ва туташмаларини бир сатҳда чапга бурилиши сурилган ҳолда қуришга йўл қўйилади (асосий оқимларнинг тўғридан тўғри кесишувларисиз).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
I ва II тоифали йўлларнинг IV тоифали йўллар ҳамда хўжалик билан кесишган жойларида «ромб» туридаги кесишмани қўллаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
153. Кесишмаларни қишлоқ хўжалиги ерлари жойлашган туманларда ва тор шароитларда лойиҳалашда сиқилган «ромб» қурилишига йўл қўйилади. Бунда, иккинчи даражали йўлдаги чиқишнинг қўшилиш жойларини чапга бурилиши сурилган бир сатҳдаги кесишмалар каби лойиҳаланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
154. Турли сатҳлардаги пиёдалар йўлкалари (ер остки ва устки) пиёдалар ҳаракати жадаллиги Iб тоифали йўллар учун 100 киши/h ва ундан ортиқ, II тоифали йўллар учун 250 киши/h ва ундан ортиқ бўлганда лойиҳалаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Қуруқ ва иссиқ иқлим шароитлари учун ер остки пиёдалар йўлкалари лойиҳаланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
155. Пиёдалар йўлкалари лойиҳаланган жойларда пиёдалар учун тўсиқлар бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
156. Iб-III тоифали автомобиль йўлларида кесишмалар ва туташмалар сони камроқ бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Iб тоифали йўлларда кесишмалар ва туташмалар аҳоли пунктларидан ташқарида 5 — 10 km оралиқда, II-III ва Iс тоифали йўлларда 2 — 5 km да бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
157. Йирик ва ўрта аҳоли пунктларида, уларнинг узунлиги 3 km гача бўлганда, Iб, II, III тоифали йўлларда кесишмалар ва туташмалар сонини камайтириш мақсадида, асосий йўлга параллел ва кўкаламзорлаштирилган тасма билан ажратилган, аҳоли пунктининг бошланиши ва охирида асосий йўлдан чиқиш ва киришлар кўзда тутилган маҳаллий ўтиш йўллари лойиҳаланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
158. Аҳоли пунктининг бошланиши ва охирида ҳаракат жадаллигига қараб бир ёки турли сатҳларда қайрилиб олиш жойлари лойиҳаланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Йўл ёқалаб маҳаллий ўтиш йўлини қуриш имкони бўлмаса, уни аҳоли пункти ичида йўлга параллел ҳолда қуришга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
159. I — III тоифали йўлларига келишдаги барча кириш ва чиқиш йўллари қуйидаги масофаларда қопламали бўлиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
қумли, супесь, енгил суглинокли грунтларда — 100 m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
қора унумдор гилли, оғир ва чангли суглинокли — 200 m.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
IV тоифали ҳамда хўжалик автомобиль йўлларга кириш йўлларида қопламали масофа I — III тоифали йўлларникига нисбатан икки маротаба кам бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Кириш ва чиқиш йўл ёқалари мазкур бандда белгиланган узунликда 0,5 — 0,75 m дан кам бўлмаган кенгликда мустаҳкамланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
160. Дала йўллари ва чорва ўтиш жойлари I — III тоифали йўллар билан кесишганда уларни яқин жойлашган сунъий иншоотлар тагига буриб, тегишлича жиҳозлаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Йўлнинг 2 km дан ортиқ қисмида бундай иншоотлар бўлмаганда уларни қуриш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
161. Дала йўллари ва чорва ўтиш жойлари учун сунъий иншоотлар ўлчамлари қуйидаги 25-жадвал бўйича қабул қилиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

25-жадвал

Иншоотнинг аҳамияти

Keнглиги, m

Баландлиги, m

Дала йўллари учун

Чорва ўтиш жойлари учун

6

4

4,5

2,5

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
162. Бир сатҳдаги кесишмалар ва туташмаларда истиқболдаги жами ҳаракат жадаллиги 2000 дан 8000 гача келтирилган дона/d бўлганда ҳаракат ечими схемалари хавфсизлик оролчалар ва минтақалари (каналлаштирилган ҳолда) билан қабул қилиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
163. Истиқболдаги жами ҳаракат жадаллиги 2000 келтирилган дона/d дан кам бўлганда бир сатҳдаги оддий кесишмалар ва туташмалар лойиҳаланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
III-IV тоифали ҳамда хўжалик йўлларида уч ва ундан ортиқ йўллар кесишгани ёки туташганида, шунингдек кесишаётган барча йўлларнинг чапга буриладиган оқимлардаги автомобиллар сони камида 40 фоизни ташкил қилса, бир сатҳдаги ҳалқасимон кесишмалар лойиҳалашга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
II тоифали йўлларда ҳалқасимон кесишмаларни лойиҳалашда бўш ерлар бўлганда асосий йўлдаги тезликнинг энг кам камайишига имкон берувчи чўзилган ҳалқа қабул қилиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ҳалқасимон кесишма элементларининг энг кичик ўлчамлари қуйидаги 26-жадвалга мувофиқ аниқланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

26-жадвал

Ҳалқасимон кесишма элементлари

Юк ташувчи автомобиллар тури:

енгил

ўртача

енгил

автопоезд

Марказий оролча диаметри, m

8

10

14

18

Ҳаракат тасмаси кенглиги, m

4

6

7

6

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
164. Ҳалқага киришда ва ҳалқада ҳаракат жадаллигига кўра, бироқ камида иккита тасма ҳисобида қабул қилиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
165. Ҳалқадаги ҳаракат тасмалари ҳалқа ичига 20 — 40 ‰, ўнгга буриладиган тасмаларда эса ҳалқанинг ташқи томонига 30 ‰ кўндаланг нишабликларда лойиҳаланиши, бунда ҳалқадан сувни четга чиқаришни таъминлаш зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ҳалқада баланд ҳошия тошлар қуришга йўл қўйилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Сувни четга чиқарувчи новлар четидан 1-2 m масофада тўсиқлар ўрнатишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
166. Чапга бурилиш жойи сурилган кесишма ва туташмаларни Iб, II, III тоифали йўллар (шаҳарга келиш ва ҳалқа йўлларда) IV тоифали йўллар билан кесишганда ва ҳаракат жадаллиги нисбати 1:5 дан катта бўлганда қабул қилишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
167. Истиқболдаги жами ҳаракат жадаллиги 6000 келтирилган дона/d дан ортиқ бўлганда узлуксиз ҳаракатли қайрилиб олиш жойлари, кам бўлганда эса тўхталиб қайрилиб олиш жойи лойиҳаланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Қайрилиб олиш жойи элементларининг энг кичик ўлчамлари қуйидаги 27-жадвалга мувофиқ аниқланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

27-жадвал

Қайрилиб олиш жойи радиуси, m

10

15

20

Қатнов қисм кенглиги, m

7,0

6,5

6,0

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Оқим таркибида оғир автомобиллар ва автопоездлар бўлганда қайрилиб олиш жойи радиуси 15 m дан ортиқ қилиб белгиланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Қайрилиб олиш жойининг сурилиш узунлиги бўйлама нишабликка кўра қуйидаги 28-жадвалга мувофиқ аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

28-жадвал

Бўйлама нишаблик, ‰

30

20

0

-20

-30

Қайрилиб олиш жойининг сурилиш

узунлиги, м

650

600

550

480

430

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Изоҳ. Қайрилиб олиш жойининг сурилган кесишма элементларининг тўла ҳисоби МШН 25-05 да келтирилган.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
168. Асосий йўллардаги ҳаракат тасмасини қатнов қисм юзасидан кўтарилмаган йўналтирувчи оролчалар билан ажратишни тегишли минтақанинг белги чизиқларини чизиш сифатида қабул қилиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
169. Йўлларнинг бир сатҳда кесишма ва туташмаларини кесишиш тузилмаси қандай бўлишидан қатъий назар, тўғри бурчак ёки унга яқин бурчак остида бажариш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Агар транспорт оқимлари кесишмасдан қўшилса ёки ажралса, йўллар кесишмасини кўриш имконияти таъминланган турли бурчаклар остида бажарилиши мумкин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Хўжалик автомобиль йўлларида ўзаро кесишма ва туташмалар асосланган ҳолатларда 45º гача, IVс тоифадаги йўллар учун эса 30º гача камайтиришга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
170. Бир сатҳда кесишаётган ёки туташаётган йўлларнинг қўшилишидаги эгриликнинг энг кичик радиуси чиқиш содир бўлаётган йўл тоифасига асосан, кесишиш ва туташиш бурчагига боғланмаган ҳолда қабул қилиниши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
I-II тоифали йўллардан чиқишда камида — 25 m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
III тоифали йўллардан — 20 m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
IV тоифали йўллардан — 15 m.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Чиқишлардаги эгрилик радиусини автопоездларнинг мунтазам ҳаракатига (оқим таркибида 25 фоиздан ортиқ бўлса) ҳисоблашда 30 m га ошириш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Йўлларнинг бир сатҳда қўшилиши ўтиш эгриликлари орқали бажарилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
171. Хўжалик автомобиль йўлларининг ўзаро кесишмаларини бир сатҳда бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
172. Автомобиль йўлларининг бир сатҳда кесишма ва туташмалари кесишувчи ёки қўшилувчи йўналишлардаги кўриниши мазкур ШНҚнинг 16-жадвалида келтирилган масофаларда таъминланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
173. Транспорт ечимида қўшилувчи тармоқлар элементлари жойлаштириладиган умумий майдон юзасини камайтириш мақсадида, уларни ҳаракат тезлиги ўзгаришидан келиб чиққан ҳолда лойиҳаланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
174. Турли сатҳлардаги кесишмаларнинг ўнг томонга чиқишлари I ва II тоифали йўлларда улардаги ҳисобий ҳаракат тезлигини 60 km/h ва III тоифали йўлларда 50 km/h дан кам бўлмаслигини таъминлаган ҳолда лойиҳаланиши, йўлларнинг ўткир бурчак остида туташувини тўғри қисмсиз битта эгрилик билан бажариш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Тескари эгриликлар билан қўшилувлар фавқулодда ҳолларда йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
175. Транспорт ечими элементлари «беда барги» туридаги бўлган кесишма ва туташмаларнинг чапга чиқиш эгриликларининг радиуслари I-II тоифали йўллар учун камида 60 m га ва III тоифали йўллар учун камида 50 m га тенг деб қабул қилиниши зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Чапга чиқиш тўғри йўналишдаги қисмлар билан ўтиш эгриликлари орқали бирлашиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
176. Жуда тор шароитлардаги IV тоифали ҳамда хўжалик йўлларининг кесишма ва туташмалари «сиқилган» транспорт ечимлари («беда барги» туридаги ) чапга чиқиш радиусларини 30 m гача камайтириш билан қуришга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
I — III тоифали йўллардан чиқиш ва киришлар мазкур ШНҚнинг 203 — 211-бандларига асосан тезликни ўзгартириш тасмаларини қуриш билан лойиҳаланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
177. Турли сатҳлардаги кесишма ва туташмалардаги чапга чиқишларнинг бутун узунлигида қатнов қисми кенглигини 5,5 m, ўнгга чиқишларники эса эгриликда қўшимча кенгайтиришсиз 5,0 m қабул қилиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
178. Бурилиш ички томонидаги йўл ёқасининг кенглиги камида 1,5 m, ташқи томондагиси эса 3,0 m бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Йўл ёқалари бутун кенглигида мазкур ШНҚнинг 385 — 387-бандларида келтирилган материаллардан қопламага эга бўлишлари лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
179. Чиқишлардаги бўйлама нишабликлар кўпи билан 40 ‰ қабул қилиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Бир тасмали чиқишларда лойиҳалаш бўйича умумий талаблар ҳисобга олиниши, кўндаланг нишабликлари 20 — 60 ‰ бўлган виражлар қурилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
180. Чиқишларнинг бўйлама кесимида қабариқ эгриликларнинг энг кичик радиуслари мазкур ШНҚнинг 16-жадвалидан ҳисобий тезликларга асосланиб қабул қилиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
I тоифали йўллар учун ҳар бир тасма кенглиги 3,75 m бўлган икки тасмали чиқишлар лойиҳаланиши ва эгриликларда ушбу ШНҚнинг 15-жадвалига асосан кенгайтириш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
181. Барча тоифали йўллар транспорт ечимларидаги йўл ўтказгичларни ШНҚ 2.05.03-22 бўйича лойиҳалаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
182. Иншоотларнинг яқинлашишини белгилашда йўлнинг истиқболдаги ривожланишини ҳисобга олиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
183. Кўприклар, йўл ўтказгичларнинг йўл пойи билан туташган жойларида I гуруҳ тўсиқларини ГОСТ 23457-86 бўйича ўрнатилишини таъминлаш учун, уларни кўприклар, йўл ўтказгичлар ва темир йўлни кесиб ўтиш жойларидаги автомобиль йўл пойи туташган ердан 30 m масофадан кам бўлмаган оралиқда ўрнатиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2-§. Автомобиль йўлларининг темир йўллари ва бошқа алоқа йўллари билан кесишмалари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
184. Автомобиль йўлларининг темир йўллар билан кесишмалари бекатлар ва ҳаракат манёври чегарасидан ташқарида, кесишаётган йўлларнинг тўғри қисмларида лойиҳаланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Бир сатҳда кесишувчи йўллар орасидаги ўткир бурчак 60° дан кам бўлмаслиги зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
185. I — III тоифали автомобиль йўлларининг темир йўллар билан кесишмалари турли сатҳларда лойиҳаланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
IV-V тоифали ҳамда хўжалик автомобиль йўлларининг темир йўллар билан турли сатҳда кесишмалари ҳаракат хавфсизлигини таъминловчи қуйидаги шароитларда лойиҳаланиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
уч ва ундан ортиқ асосий темир йўллар билан кесишганда ёки кесишма тезюрар (120 km/h дан юқори) поездлар ҳаракатланадиган темир йўл қисмларида жойлашса ҳамда ҳаракат жадаллиги суткасига 100 поезддан ортиқ бўлганда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
кесишмадаги темир йўл ўймада жойлашган бўлса, шунингдек мазкур ШНҚнинг 186-бандига асосан кўриниш меъёри таъминланмаган бўлса;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
автомобиль йўлларида троллейбуслар ҳаракати бўлса ёки унда биргаликдаги трамвай йўллари қурилганда.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
186. Автомобиль йўлларининг темир йўллар билан бир сатҳдаги қўриқланмайдиган кесишмаларида кўриниш таъминланган бўлиши, бунда кесиб ўтиш жойида тўхташ учун кўриш масофасидан кам бўлмаган масофада турган автомобиль ҳайдовчиси (мазкур ШНҚнинг 16-жадвалига асосан) ўтиш жойига яқинлашиб келаётган поездни камида 400 m, яқинлашаётган поезд ҳайдовчиси эса ўтиш жойи ўртасини камида 1000 m дан кўра олиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
187. Темир йўллар билан бир сатҳда кесишаётган автомобиль йўллари қатнов қисми кенглигини кесишмаларга киришдаги йўл қатнов қисми кенглигига тенг қийматда, V тоифали ва хўжалик автомобиль йўлларида эса ўтиш жойидан икки томонга 200 m да камида 6 m га тенг қабул қилиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
188. Автомобиль йўли бўйлама кесимда энг четки рельсдан камида 2,0 m масофада горизонтал майдончага, катта радиусли эгриликка ёки кесишма темир йўл бурилиш жойларида жойлашганда бир рельсни бошқасига нисбатдан кўтарилишидан ҳосил бўлган нишабликка эга бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
189. Автомобиль йўлларининг кесишмага келиш қисмлари 50 m масофада 30 ‰ дан ошмайдиган бўйлама нишабликда лойиҳаланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
190. Тўсувчи ва шлагбаум устунларини кесишмалар қатнов қисми чеккасидан 0,75 m дан кам бўлмаган, ўлчам дарвозалари устунини эса 1,75 m дан кам бўлмаган масофаларда жойлаштириш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
191. Темир йўллар бўйлаб 100 m дан кам бўлган масофада жойлашган II-III тоифали автомобиль йўлларининг темир йўллар билан кесишмаларида ҳаракат жадаллиги қуйидаги 29-жадвалда келтирилган қийматдан ошганда қўшимча тасма қуриш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

29-жадвал

Темир йўлларидаги ҳаракат жадаллиги, поездлар/h

Темир йўл излари сони

1

2

3

4

Ҳаракат жадаллиги, келтирилган дона/h

5

10

15

20

720

-

-

-

540

420

300

-

420 390 210 160

360

270

180

140

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Йўлларнинг темир йўллар билан кесишмаларида қўшимча тасма узунлиги ҳаракат жадаллигига кўра қуйидаги 30-жадвалга мувофиқ аниқланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Қўшимча тасманинг кенглиги 3,5 m қабул қилиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

30-жадвал

Ҳаракат жадаллиги, келтирилган дона/h

800

700

550

400

300

200

150

Қўшимча тасма узунлиги темир йўл ўтиш жойидан олдин (суратда) ва кейин (махражда), m

180

300

150

280

120

220

90

170

80

150

50

90

30

50

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
192. Темир йўллар устидан йўл ўтказгичлар лойиҳаланганда темир йўлларга қурилмаларнинг яқинлашиш ўлчамларини таъминлаш ҳамда қуйидагилар инобатга олиниши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
поездлар ҳаракати хавфсизлиги шароитлари бўйича талаб қилинадиган сигналлар ва излар кўринишини таъминлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
темир йўлларининг йўл пойи мустаҳкамлигини ҳисобга олган ҳолда сувни четлатиш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
193. Автомобиль йўлларининг қувурли ўтказгичлар (сувўтказгич, газўтказгич, канализация, нефтўтказгич, иссиқлик қувурлари ўтказгич), алоқа ва электр узатиш тармоқ кабеллари билан кесишмаларини мазкур коммуникацияларни лойиҳалашга оид норматив ҳужжатлар талабларига мувофиқ бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
194. Турли ер ости коммуникацияларининг автомобиль йўллари билан кесишмасини тўғри бурчак остида лойиҳалаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Бундай коммуникацияларни (кесишма жойларидан бошқа ерларда) йўл кўтармаси тагидан ўтказишга йўл қўйилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
195. Автомобиль йўллари ҳаводан ўтган телефон ва телеграф тармоқлари билан кесишган жойларда симлардан йўл қатнов қисмигача бўлган тик масофа (йилнинг илиқ вақтида) камида 5,5 m бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Электр узатиш тармоқлари билан кесишганда, симларнинг йўл қатнов қисмидан баландлиги камида қуйидагича бўлиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6,0 m — кучланиш 1 kV гача бўлганда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
7,0 m — кучланиш 110 kV гача бўлганда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
7,5 m — кучланиш 150 kV гача бўлганда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
8,0 m — кучланиш 220 kV гача бўлганда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
8,5 m — кучланиш 330 kV гача бўлганда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
9,0 m — кучланиш 500 kV гача бўлганда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
16,0 m — кучланиш 750 kV гача бўлганда.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
196. Масофа ҳавонинг энг юқори ҳароратида, симларнинг электр токидан қизишини ҳисобга олмаган ҳолда ёки шамолсиз музламада аниқланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
197. Автомобиль йўллари билан кесишаётганда ҳаводаги телефон ва телеграф, ҳамда юқори кучланишли электр узатиш тармоқларининг таянчлари асосидан йўл пойи қошигача бўлган масофа камида таянч баландлигига тенг бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
198. Автомобиль йўллари бўйлаб параллел жойлашган юқори кучланишли электр узатиш тармоқлари таянчларидан йўл пойи қошигача бўлган энг кичик масофани таянч баландлигига яна 5,0 m қўшиб қабул қилиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
199. Тор шароитларда, аҳоли зич жойлашган ҳудудларда, дараларда ҳаводан ўтган электр узатиш ҳамда телефон ва телеграф тармоқлари таянчларининг йўлларга яқин жойлашишига йўл қўйилади. Бунда, юқори кучланишли электр узатиш тармоқларининг горизонтал бўйича масофаси қуйидагича бўлиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
кесишмада таянчнинг хоҳлаган қисмидан йўл кўтармаси асосигача ёки ёнариқнинг ташқи қошигача:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
I ва II тоифали йўллар учун кучланиш 220 kV гача бўлса — 5 m ва 330-500 kV бўлса — 10 m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
қолган тоифали йўллар учун кучланиш 20 kV гача бўлса 1,5 m, 35 — 220 kV — 2,5 m ва 330 — 500 kV — 5,0 m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
йўл бўйлаб параллел ўтганда ва чекка симнинг ҳолати йўл пойи қошига нисбатан ўзгармаганда кучланиш 20 kV гача бўлса — 2 m, 35-110 kV — 4 m, 150 kV — 5 m, 220 kV — 6 m, 330 kV — 8 m ва 500 kV — 10 m.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
200. Кучланиши 500 kV ва юқори бўлган электр узатиш тармоқларининг автомобиль йўллари билан кесишмаларидаги тармоқларни қўриқлаш минтақаларида транспорт воситаларининг тўхташини тақиқловчи йўл белгилари жойлаштирилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
201. 1,0 kV дан юқори кучланишли электр тармоқларини ҳимоя қилиш минтақаси қуйидагича белгиланиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
электр узатиш тармоқлари бўйлаб икки томондаги четки симлар билан чегараланган тик текисликлар орасидаги ер майдони ёки ҳаво бўшлиғи уларнинг ўзгармаган ҳолатидаги масофа, m:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
10 — кучланиш 20 kV гача бўлганда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
15 m — кучланиш 35 kV гача бўлганда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
20 m — кучланиш 110 kV гача бўлганда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
25 m — кучланиш 150, 220 kV гача бўлганда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
30 m — кучланиш 330, 500, ± 400 kV гача бўлганда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
40 m — кучланиш 750, ± 750 kV гача бўлганда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
55 m — кучланиш 1150 kV гача бўлганда.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
202. Ер остидан ўтган кабелли электр узатиш тармоқлари бўйлаб чекка кабелларнинг икки томонидан 1 m масофада тик текислик билан чегараланган ер майдонлари кўринишида.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2-§. Тезликни ўзгартириш тасмалари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
203. Тезликни ўзгартириш тасмалари I — III тоифали йўлларнинг бир сатҳда кесишмалари ва туташмаларидан чиқишда, шунингдек йўл бўйида жойлашган бино ва иншоотларга келиш жойларида қуйидаги ҳолатларда лойиҳаланиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Iа тоифали йўлларда барча ҳолатларда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Iб тоифали йўлларда чиқаётган ёки кираётган ҳаракат жадаллиги 50 келтирилган дона/d ва ортиқ бўлганда (тезликни камайтириш ёки ошириш тасмалари учун мос равишда);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
II ва III тоифали йўлларда 100 келтирилган дона /d ва ортиқ бўлганда.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
204. Ҳаракат жадаллигидан қатъий назар турли сатҳлардаги транспорт ечимларида тезликни ўзгартириш тасмалари, I — III тоифали йўлларга чиқиш йўллари учун мажбурий элемент ҳисобланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
205. I — IV ва Iс-IIс тоифали йўллар тезликни ўзгартириш тасмаларини автобус ва троллейбус бекатлари жойлаштирилган майдончаларда, I — III тоифали йўлларда эса автомобиллapгa ёнилғи қуйиш жойи ва дам олиш майдончалари яқинида ҳам жойлаштириш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
206. ҲХДХО постлари ва назорат-диспетчерлик пунктлари яқинида мазкур ШНҚнинг 71-бандига асосан узунлиги тезликни ошириш ва камайтириш тасмаларининг нормаларидаги тўхташ тасмалари бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
207. Тезликни ўзгартириш тасмалари узунлиги мазкур ШНҚнинг 31-жадвали бўйича қабул қилиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Секинлашиш тасмаларини 0,5 m катталикдаги чекиниш билан тўғрилаб борилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Чиқишда тезликни ўзгартириш тасмаси охирининг кўриниши таъминланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

31-жадвал

Йўл тоифаси

Бўйлама нишаблик, ‰

Тўлиқ кенгликдаги тасма узунлиги, m

Тезлашиш, секинлашиш ва ўтиш тасмаларини тўғрилаш узунлиги, m

тушишда

кўтарилишда

тезлашишда

Секинлашишда

I ва II

40

20

0

-

-

-

-

0

20

20

140

160

180

200

230

110

105

100

95

90

80

80

80

80

80

III

40

20

0

-

-

-

-

0

20

40

110

120

130

150

170

85

90

75

70

65

60

60

60

60

60

IV

40

20

0

-

-

-

-

0

20

40

30

35

40

45

50

50

45

40

35

30

30

30

30

30

30

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Изоҳ. Тезликни ўзгартириш тасмаларининг бурилаётган автомобиллар учун алоҳида қатнов қисми бўлган чиқишлар билан туташишида тўлиқ кенгликдаги тезликни ўзгартириш тасмаларининг узунлигини, чиқишдаги ҳисобий тезликларга кўра Iб ва II тоифали йўлларда камида 50 m га ва III тоифали йўлларда 30 m га қисқартиришга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
208. «Беда барги» туридаги транспорт ечимларининг I ва II тоифали йўллардаги чапга чиқишлар учун тезликни ўзгартириш тасмаларини мураккаб чиқишлар кўринишида йўл ўтказгич билан биргаликдаги ягона узунликда лойиҳалаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
209. Iа тоифали автомобиль йўлларининг режадаги тўғри ва горизонталга яқин қисмида секинлашиш тасмалари узунлиги мазкур ШНҚнинг 32-жадвалидан аниқланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
210. Тезликни ўзгартириш тасмалари кенглигини қатнов қисмнинг асосий тасмалари кенглигида қабул қилиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Тезликни ўзгартириш тасмаларига ёндош йўл ёқасининг мустаҳкамланган тасмалари мазкур ШНҚнинг 6-жадвалига асосан бажарилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
211. I — III тоифали йўлларда кесишма ва туташмалар жойларида туташувчи эгриликлардан олдин ва автобус бекатларининг тўхташ майдончалари ташқарисида 20 m узунликда тезликни ўзгартириш тасмаларини асосий ҳаракат тасмаларидан I ва II тоифали йўллар учун 0,75 m ва III тоифали йўллap учун 0,5 m кенгликдаги ажратувчи тасма билан ажратилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Бу ажратувчи тасмалар ёндош ҳаракат тасмалари билан бир сатҳда кўзда тутилиши ва белги чизиқлари билан ажратилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
212. II ва III тоифали йўлларнинг бир сатҳдаги кесишма ва туташмаларида чапга бурилишлар учун секинлашиш тасмаларини ёндош тасмалар сатҳида жойлаштирилган ва белги чизиқлари билан ажратилган йўналтирувчи оролчалар билан лойиҳалаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

32-жадвал

Секинлашиш тасмаси элементлари

Ҳисобий тезликка кўра, km/h, секинлашиш тасмалари элементининг энг кичик узунлиги, m:

150

120

80

Тўғрилаш тасмаси, m

120

120

100

Тўлиқ кенгликдаги тасма, чиқишдаги ҳисобий тезликларга кўра, km/h, камида:

80

60

40

150

230

280

40

120

170

0

0

50

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Изоҳ. Секинлашиш тасмаси режадаги эгриликда ёки бўйлама нишабликли қисмларда жойлашганда тўлиқ кенгликдаги секинлашиш тасмаси узунлиги ҳисоблаш йўли билан аниқланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
8-боб. Йўл пойи
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1-§. Асосий талаблар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
213. Йўл пойи йўлнинг тоифаси, йўл тўшамаси тури, кўтарма баландлиги ва ўйма чуқурлиги, йўл пойида фойдаланиладиган грунтлар хусусияти, йўл пойини қуриш ишларини бажариш шароитлари, қурилиш ҳудудининг иқлим шароитлари ва қурилиш бўлакларидаги муҳандислик-геологик шароитлари, мазкур ҳудудда йўлдан фойдаланиш тажрибаларини ҳисобга олиб, қурилиш ва фойдаланиш босқичларида энг кам харажатлар билан йўл пойи ва йўл тўшамасининг биргаликда талаб қилинадиган мустаҳкамлиги ҳамда барқарорлигини таъминлаш, шунингдек қишлоқ хўжалиги ерларини максимал сақлаш ва атроф-муҳитга энг кам зиён етказишдан келиб чиққан ҳолда лойиҳаланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
214. Йўл пойи қуйидаги элементларни ўз ичига олиши зарур:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
йўл пойининг устки қисми (ишчи қатлам);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
кўтарма танаси (ёнбағирлар билан);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
кўтарма асоси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ўйма асоси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ўйма ёнбағирлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
юза сувларни четлатиш қурилмалари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ер ости сувлари сатҳини пасайтириш ёки четлатиш қурилмалари (дренаж);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
йўл пойини хавфли геологик жараёнлардан (нурашлар, емирилишлар, селлар, кўчкилар, ўпирилишлар) ҳимоя қилиш учун мўлжалланган сақловчи ва ҳимояловчи геотехник қурилма ва тузилмалар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
215. Ўзбекистон Республикаси ҳудуди об-ҳаво-иқлим омиллари мажмуига боғлиқ ҳолда тўртта йўл-иқлим минтақаларига бўлиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Уларнинг тавсифлари мазкур ШНҚнинг 33-жадвалига мувофиқ аниқланиши зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
216. Жой шароитларининг муҳандислик-геологик хусусиятларини юза оқим тавсифи ва грунтларнинг устки қатламининг намланиши шароитлари бўйича жой тури (мазкур ШНҚнинг 2-иловасининг 1-жадвалида келтирилган), лойиҳалашда эътиборга олинадиган грунтларнинг хусусиятлари ва уларнинг қатламда жойлашиш шароитлари, геологик, гидрологик ва музлаш, техноген омиллар таъсирини ўз ичига олган шароитлар ва жараёнлар (ҳудудни ўзлаштирилганлигини ҳисобга олиб) геоморфологик хусусиятлар (рельеф) бўйича аниқланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
217. Грунтлар устки қатламининг намланиши шароитлари бўйича ҳудудлар икки турга бўлинади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
қуруқ ҳудудлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
йилнинг айрим даврларида ўта намланадиган зах ҳудудлар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

33-жадвал

Йўл-иқлим минтақалари

Йўл-иқлим минтақасида географик ҳудудларнинг тахминий жойлашиши ва уларнинг қисқача тавсифлари

I

Устюрт, Шимолий Қизилқум, Букантоғ-Етимтоғ, Султонуизтоғ, Жанубий Қизилқум, Қулжуқтоғ-Томдитоғ, Жингилди, Газли ҳудудларини қамраб олади.

Қуруқ иқлимли ва кўчувчанлиги турли даражали ҳар хил шаклдаги бархан қумлари кенг тарқалган чўлли ва чўлли дашт географик минтақаларни ўз ичига олади

II

Қўнғирот, Тахтакўпир, Белтол, Оролбўйи, Тўрткўл, Хоразм, Қоракўл, Бухоро, Когон ҳудудлари, Зарафшон дарёсининг ўнг ва чап қирғоқлари бўйлаб Навоий чегарасидан Олотгача бўлган жойларни қамраб олади.

Кучли ва ўта шўрланган грунтлар тарқалган географик минтақани ўз ичига олади

III

Чирчиқ, Ангрен, Мирзачўл, Зомин, Фориш, Чотқол, Қорадарё, Шарқий
ва Fapбий Олой, Туркистон, Нурота, Сангзор, Хатирчи, Самарқанд, Қуйи Қашқадарё, Fузop, Китоб, Шаҳрисабз, Сурхондарё ҳудудларини қамраб олади.

Етарлича намланмаган географик текислик, тоғ олди ва тоғли минтақаларни ўз ичига олади

IV

Қолган ҳудудлар: қуруқ иқлимли, суғориш ва ювиш натижасида маълум даражада намланган грунтли географик минтақаларни ўз ичига олади.

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Изоҳлар:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1. Тоғли туманлардаги йўл-иқлим минтақаларини аниқлашда лойиҳаланаётган объектларнинг жойлашган баландлиги ва мазкур баландликдаги табиий шароитларни ҳисобга олиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2. Қумли чўл туманлардаги йўл-иқлим минтақаларини бархан қумларининг кўчувчанлик даражаси ва рельефи бўйича аниқлаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
218. Йўл пойини лойиҳалашда намунавий ёки индивидуал ечимлар, шунингдек индивидуал боғланган намунавий ечимлар қўлланилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Тегишли асослашлари бўлган индивидуал ечимлар ҳамда индивидуал боғланган намунавий ечимлар қуйидаги ҳолларда қўлланилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ёнбағир баландлиги 12 m дан юқори бўлган кўтармалар учун;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
вақтинча сув босадиган жойлардаги кўтармалар учун, шунингдек доимий сув йиғиладиган ва оқадиган ҳавзалар билан кесишганда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бўш асосларда қуриладиган кўтармалар учун;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
кўтармалар учун юқори намликдаги грунтлардан фойдаланилганда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
қоплама юзасининг ҳисобий сув сатҳидан кўтарилиши мазкур ШНҚ 228-бандида келтирилганларга нисбатан кам бўлганда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
геотекстиль материаллардан қатламлар қўлланилганда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
йўл пойининг устки қисмида сув-иссиқлик режимини тартибга солиш ҳамда махсус кўндаланг кесимлар учун махсус қатламлардан (иссиқдан ҳимояловчи, сувдан ҳимояловчи, сув ўтказувчи, капилляр-тўсувчи, арматураланган) фойдаланилганда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
кўтармалар чўкувчан грунтларда қурилганда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
қулай муҳандислик-геологик шароитларда қоя тоғли грунтлар бўлмаганда ёнбағир баландлиги 12 m дан ортиқ бўлган ва қоя тоғли грунтларда жойлашган 16 m дан ортиқ бўлган ўймалар учун;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
қиялиги қатнов қисми томонига бўлган қатламли грунтларда жойлашган ўймалар учун;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
сувли горизонти очиб юборилган ёки асосида сувли горизонт бўлган ҳамда консистенция коэффициенти 0,5 дан катта бўлган гилли грунтдаги ўймалар учун;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ўта намланган ҳудудларнинг чангсимон грунтлардаги ёнбағири баландлиги 6 m дан ортиқ бўлган, шунингдек об-ҳаво иқлим омиллари таъсирида ёнбағирлар барқарорлиги ва мустаҳкамлигини йўқотувчи гилли грунтлар ва сувда юмшайдиган қоя тоғ грунтлардаги ўймалар учун;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ноқулай намланиш шароитларида кўпчийдиган грунтлардаги ўймалар учун;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
мураккаб муҳандислик-геологик шароитларида қуриладиган кўтарма ва ўймалар учун: нишаблиги 1:3 дан тик ёнбағирларда, жарлар, сурилишлар, карстлар, ўпирилишлар, селлар, қор кўчкилари, музликлар ривожланиши мумкин бўлган ёки мавжуд жойларда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
гидромеханизация ёки портлатиш ёрдамида йўл пойини қуришда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
сув ҳавзаларни кесиб ўтилганда даврий сув босадиган йўлларни лойиҳалашда.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
219. Йўл пойини мураккаб шароитларда барқарорлигини таъминловчи сувни четга йўналтирувчи, сув сатҳини пасайтирувчи, мустаҳкамлигини таъминловчи, муҳофаза қилувчи ва бошқа қурилмалар, шунингдек йўл пойининг кўприклap ва йўл ўтказгичлар билан қуриладиган қисмлари индивидуал лойиҳаланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2-§. Грунтлap
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
220. Йўл қурилишида фойдаланиладиган грунтлар келиб чиқиши, таркиби, табиий ётишидаги ҳолати, кўпчиши, чўкувчанлиги ва муз билан цементлашиш даражасига кўра ГОСТ 25100-2020 га мувофиқ равишда бўлиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Грунтларнинг турлари шўрланишини тавсифи ва даражасига боғлиқ ҳолда мазкур ШНҚнинг 2-иловасининг 2 — 10-жадвалларига мувофиқ аниқланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
221. Йўл пойининг юқори қисми учун грунтлар таркиби (гилли грунтлар), кўпчиши, нисбий чўкиши ва музлашдан кўпчишга мойиллиги, шунингдек эриганда чўкувчанлиги бўйича мазкур ШНҚнинг 2-иловасининг 12-жадвалига асосан бўлиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
222. Кўтармалар ва ишчи қатламни қуришда ишлатиладиган грунтлар намланиш даражаси бўйича мазкур ШНҚнинг 2-иловасининг 11-жадвалига асосан бўлинади. Бунда, йўл қўйилган намликдаги грунтлар жумласига мазкур ШНҚнинг 2-иловасининг 12-жадвали талабларига мувофиқ намликка эга бўлган грунтлар киритилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
223. Махсус грунтларга қуйидагилар киритилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
торфлар ва торфлашганлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
сапропеллар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
иллар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
лесслар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
аргиллитлар ва алевролитлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
мергеллар, гилли мергеллар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
тўртламчи даврга мансуб гилли грунтлар, гилли сланецлар ва сланецли гиллар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бархан қумлари; техноген грунтлар (саноат чиқиндилари).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
224. Бўш грунтларга табиий шароитда сурилишга мустаҳкамлиги 0,075 MPa дан кам (айланма қирқиш ускунаси билан синалганда) ёки 0,25 MPa қийматдаги юк қўйилганда чўкиш модули 50 mm/m дан ортиқ (деформация модули 5,0 MPa дан кам) бўлган боғланган грунтлар кириши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Синов маълумотлари бўлмаганда, бўш грунтларга торф ва торфлашган грунтлар, иллар, сапропеллар, консистенция даражаси 0,5 дан юқори гилли грунтлар, нам шўрхокли грунтлар киритилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
225. Таркибида 50 фоиздан ортиқ (0,05 — 0,005 mm ўлчамли) чанг зарралари, енгил ва ўртача эрийдиган тузлар ва кальций карбонати бўлган чангли грунтларни лессимон грунтларга киритиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
226. Сув ўтказувчан грунтларга ГОСТ 22733-2016 бўйича зичлаштирилганда фильтрация коэффициенти 0,5 m/d дан кам бўлмаган грунтлар киритилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
227. Ҳар хиллик даражаси ГОСТ 25100-2020 га асосан 3 дан кичик бўлган қумлар, шунингдек таркибида 0,1-0,25 mm ўлчамли зарралари умумий оғирликка нисбатан 90 фоиздан кам бўлмаган майда қумларни бир хил таркибли бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3-§. Йўл пойининг устки қисми (ишчи қатлам)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
228. Йўл пойининг устки қатлами ва йўл тўшамасининг мустаҳкамлигини ва барқарорлигини таъминлаш учун, қоплама юзасининг ер ости сувларининг ҳисобий сатҳидан, ер юзасидаги сувлар ёки узоқ муддат (30 d ортиқ) ер юзасида турувчи сувларидан, шунингдек ер юзасидан сувни оқиб кетиш таъминланмаган ҳудудларда ёки қисқа муддат (30 d кам) ер юзасида турувчи сувларнинг сатҳидан кўтарилиши мазкур ШНҚнинг 34-жадвали талабларига тўғри келиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
229. Лёссимон грунтларда йўл тўшамаси қопламаси юзасининг ер ости сувлари сатҳидан кўтарилиши уларнинг зичланишидаги намлиги ва талаб қилинган зичлик коэффициентига кўра мазкур ШНҚнинг 35-жадвали бўйича қабул қилиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
230. Ёнбағир нишабликлари 1:1,5 дан кам, шунингдек бермалар билан лойиҳаланаётган кўтармали ҳудудларнинг қоплам юзасининг баландлигини ҳисоблаш асосида аниқлашга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
231. Ишчи қатламда турли грунтлар мавжуд бўлганда кўтарилиш энг юқори кўтарилиш қиймати талаб қилинадиган грунт бўйича қабул қилиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

34-жадвал

Ишчи қатлам грунти

Йўл-иқлим минтақаларда қоплама юзасининг энг кичик кўтарилиши, m

I

II

III

IV

Майда қум, енгил йирик супесь, енгил супесь

0,5/0,3

0,7/0,4

0,7/0,5

0,9/0,7

Чангли қум, чангли супесь

0,8/0,5

1,1/0,7

0,9/0,7

1,2/0,9

Енгил суглинок, оғир суглинок, гиллар

1,1/0,8

1,5/1,1

1,3/1,0

1,5/1,2

Оғир чангли супесь, енгил чангли суглинок, оғир чангли суглинок

1,2/0,8

1,7/1,2

1,6/1,2

1,6/1,2

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Изоҳлар:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1. Суратда — қоплама юзасининг ерости сувлари сатҳидан, ер юзасидаги сувлардан ёки узоқ муддат (30 d ортиқ) турадиган ер юзасидаги сувлардан кўтарилиши, махражда — худди шундай, оқиб кетиш таъминланмаган қисмлар ёки қисқа муддат (30 d кам) турувчи ер юзасидаги сувлар сатҳидан кўтарилиши.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2. Ерости сувларининг ҳисобий сатҳи деб қопламалар мустаҳкамлигини тиклаш (мукаммал таъмирлаш) ўртасидаги даврга тўғри келувчи баҳор пайтидаги (далаларни ювишдан кейинги) энг катта сатҳни олиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ерости сувларининг ҳисобий сатҳини қидириш ишлари даврида қисқа муддатли бир марта ўлчанган маълумотлари бўйича белгилаш лозим. Бундай маълумотлар бўлмаганда грунт юзасида мавжуд бўлган энг катта сув оқими қолдирган лойқа из сатҳини олишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

35-жадвал

Грунтнинг зичлашдаги намлиги, норматив намликка нисбатан

Чангсимон супесь

Чангсимон оғир супесь, чангсимон енгил суглинок

Чангсимон оғир супесь, чангсимон лой

Зичланиш коэффициенти

0,95

0,98

1,0

0,95

0,98

1,0

0,95

0,98

1,0

0,7

2,0

1,4

1,2

2,2

1,7

1,5

2,3

1,9

1,7

0,8

1,9

1,2

1,0

2,1

1,3

1,2

2,2

1,6

1,4

0,9

1,7

1,0

0,8

1,9

1,2

1,0

2,0

1,4

1,2

1,0

1,5

1,0

0,8

1,7

1,2

0,9

1,9

1,4

1,0

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Изоҳ. Қоплама юзасининг ер ости сувлари сатҳидан кўтарилиши кам ва ўртача шўрланган грунтларда 20 фоизга оширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
232. Ишчи қатлам цементобетон ва асфалтбетон қопламалар юзасидан тегишли равишда 1,0 ва 0,8 m чуқурликда кўпчимайдиган ва чўкмайдиган тупроқлардан ташкил топиши керак (мазкур ШНҚнинг 2-иловасининг 4 — 6-жадвалларида келтирилган).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
233. Ишчи қатлам грунтининг зичланиш коэффициентини қиймати билан аниқланадиган зичлик даражаси қуйидаги 36-жадвал талабларига мувофиқ бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

36-жадвал

Йўл пойи элементлари

Қоплама юзасидан қатламнинг жойлашиш чуқурлиги, m

Йўл тўшамаси турлари бўйича грунтнинг энг кичик зичланиш коэффициенти

мукаммал

енгиллаштирилган ва ўтувчи

йўл-иқлим минтақалари

I

II, IV

III

I

II, IV

III

Ишчи қатлам

Нйт+0,4 гача

Нйт+0,4 – 1,5

0,95-0,96

0,95-0,96

1,00-1,02

0,98-1,0

0,98-1,00

0,96-0,98

0,95-0,96

0,95-0,98

0,98-1,0

0,96-0,98

0,96-0,98

0,96

Кўтарманинг сув босмайдиган қисми

1,5 - 6,0

0,95

0,96

0,94

0,95

0,94

0,94

Кўтарманинг сув босадиган қисми

1,5 - 6,0

0,95

0,98-1,00

0,97

0,95

0.98

0,98

Ўйманинг мавсумий музлаш сатҳидан пастдаги ишчи қатлами

1,2 гача

-

0,95

0,95

-

0,95

0,95

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Изоҳ. Нйт — йўл тўшамаси қалинлиги.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
234. Ишчи қатламдаги йирик бўлакли табиий ва техноген грунтларнинг талаб қилинадиган зичлик даражасини синов натижалари бўйича белгилаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
235. Ишчи қатламда бевосита синаш натижаларини ҳисобга олувчи махсус техник-иқтисодий асослаш бўлмаган айрим грунтлардан фойдаланишга йўл қўйилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
236. Мазкур ШНҚнинг 228, 232, 234 ва 235-бандларининг талабларига риоя қилинганда, йўл тўшамаларининг намунавий тузилмаларини совуқдан ҳимояловчи қатламларсиз қабул қилишга ва йўл тўшамаларини ҳисоблашда ҳисобий намликнинг жадвалдаги қийматларидан (мазкур ШНҚнинг 2-иловасининг 13-жадвалидаги намланишнинг ҳисобий схемасига асосан) ва ишчи қатлам грунтларининг механик хусусиятларининг кўрсаткичларидан фойдаланишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
237. Ишчи қатламнинг мустаҳкамлиги ва барқарорлигини таъминлаш ёки йўл тўшамасини кучайтириш бўйича қуйидаги тадбирлар амалга оширилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
совуқдан ҳимояловчи қатлам қуриш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
йўл пойида сувдан, иссиқдан ҳимояловчи, дренажловчи ёки капилляр-тўсувчи қатламлар ёрдамида йўл пойининг сув-иссиқлик режимини тартибга солиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ишчи қатлам грунтини боғловчилар, гранулометрик қўшимчалар фойдаланиб яхшилаш ва мустаҳкамлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
арматураланган қатлам қўллаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
дренаж ёрдамида ер ости сувлари сатҳини пасайтириш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
юза сувларидан ҳимоя қилиш мақсадида йўл пойининг махсус кўндаланг кесимларини қўллаш (ётиқ ёнбағирлар, бермалар);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
йўл тўшамаларини технологик танаффус билан ёки икки босқичда қуриш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
238. Иқтисодий жиҳатдан энг катта ечимларга эришиш учун ишчи қатламни йўл тўшамаси билан бир мажмуада лойиҳалаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
239. Ишчи қатламдаги грунтларнинг ҳисобий тавсифлари мазкур ШНҚнинг 2-иловасининг 13-жадвали бўйича белгиланадиган намликнинг ҳисобий схемаси, зичлашда грунтларнинг намлиги, талаб қилинадиган зичлаш коэффициентлари ва зичлаш машиналар турини ҳисобга олиб аниқланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4-§. Кўтармалар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
240. Кўтармалар учун барча шароитларда об-ҳаво-иқлим омиллари таъсирида мустаҳкамлиги ва барқарорлиги кам ўзгарадиган грунтлар ва саноат чиқиндиларини чеклашларсиз қўллашга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Юқоридаги омиллар ва вақт давомида оғирлик таъсирида мустаҳкамлиги ва барқарорлиги ўзгарадиган грунтлар, шунингдек саноат чиқиндилари, шу жумладан айрим грунтлардан синов натижалари билан лойиҳада асослаб, чегаралашлар билан фойдаланишига йўл қўйилади. Зарурий ҳолларда мустаҳкам бўлмаган грунтларни об-ҳаво-иқлим омиллари таъсиридан ҳимоялаш бўйича махсус конструктив тадбирларни кўзда тутиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
241. Йирик бўлакли грунтлардан фойдаланилганда кўтарма ва йўл тўшамаси орасида бўлаклар ўлчами 0,2 m дан катта бўлмаган грунтдан қалинлиги 0,5 m дан кам бўлмаган текисловчи қатлам бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
242. Кўтармаларнинг кўприклар билан туташишдаги устки қисмини камида уларнинг баландлигига 2 m қўшилган узунликда (қирғоқ устунидан ҳисобланганда) ва пастки қисмини камида 2 m да кўпчимайдиган дренажловчи грунтлардан лойиҳалаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
243. Кўтармаларни уларнинг асосини кўтариш қобилиятини ҳисобга олиб лойиҳалаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Асослар мустаҳкам ва бўш асосларга бўлиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Фаол минтақа чегарасида 0,5 m дан кам бўлмаган қалинликдаги бўш грунт қатламлари бўлган асослар бўш асослар ҳисобланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
244. Мустаҳкам асосдаги кўтарма ёнбағирлари қиялиги қуйидаги 37-жадвалга асосан белгиланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

37-жадвал

Кўтарма грунтлари

Кўтарма ёнбағирларининг баландлиги, m, бўлганда ёнбағирларининг энг катта қиялиги

6,0 гача

12,0 гача

пастки қисмда (0-6)

устки қисмда

(6-12)

Кам нурайдиган тоғ жинс-ларининг йирик бўлаклари

1:11:1,3

1:1,31:1,5

1:1,31:1,5

Йирик бўлакли ва қумли (майда ва чангли қумлардан ташқари)

1:1,5

1:1,5

1:1,5

Майда ва чангли қумлар, гилли ва лёссимон грунтлар

1:1,5

1:1,75

1:1,5

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Изоҳлар:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1. Кўтарма ёнбағрининг баландлиги ёнбағрининг устки ва остки қошлари белгиларининг фарқи билан аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Тоғ ёнбағирларида кўтарма ёнбағрининг баландлиги пастдаги ёнбағрининг устки ва остки қошлари белгиларининг фарқи билан аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2. Қуруқ иқлимли ҳудудларда майда бархан қумли кўтармалар ёнбағрининг энг катта қиялигини унинг баландлигидан қатъий назар 1:2 белгилаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
245. I — III тоифали йўлларда баландлиги 3 m гача бўлган кўтарма ёнбағирлари қиялиги авария ҳолатларида транспорт воситаларининг хавфсиз тушишини таъминлаш мақсадида 1:4 дан тик бўлмаган, қолган тоифали йўлларда эса баландлиги 2 m гача бўлган кўтарма ёнбағирлари қиялиги 1:3 дан тик бўлмаган қийматда белгилаш зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Қишлоқ хўжалиги ерларида ёнбағирлар қияликларини, ҳаракат хавфсизлигини таъминлаш бўйича тадбирлар ишлаб чиққан ҳолда, мазкур ШНҚнинг 36-жадвалида келтирилган чегаравий қийматларгача оширишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
246. Кўтарма ёнбағирларининг мазкур ШНҚнинг 244 ва 245-бандларида келтирилган қияликлари уларни ўт экиш ёки чим бостириш усули билан мустаҳкамлашни керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Техник-иқтисодий жиҳатдан асослаш билан уларни мукаммалроқ мустаҳкамлаш усуллари қўлланилганда қиялик оширилишига йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
247. Грунт захиралари лойиҳаланаётганда кўтармалар учун амалда талаб қилинадиган грунт ҳажми қуйидаги формула бўйича аниқланиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Vf=VK1
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бу ерда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
V — лойиҳалаётган кўтарма ҳажми, m3;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
К1 — нисбий зичланиш коэффициенти (мазкур ШНҚнинг 35-жадвалга асосан белгиланадиган грунтнинг кўтармада талаб қилинадиган зичлигининг унинг қидирувларда аниқланадиган захира ёки каръердаги зичлигига нисбати).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
248. Нисбий зичланиш коэффициентини мазкур ШНҚнинг 2-иловасининг 14-жадвалига асосан қабул қилишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
249. Бўш асосдаги кўтармаларга қуйидаги қўшимча талаблар қўйилиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
фойдаланиш даврида кўтарма асосидаги бўш грунтнинг четга сиқиб чиқарилишига йўл қўймаслик;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
асоснинг чўкадиган қисми қоплама қурилгунча тугаши (икки босқичли қурилиш шароитларида йиғма қопламалар қўлланилганда истисно қилинишига йўл қўйилади).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Кўтарма асосининг барқарорлиги ва чўкиши, шунингдек эластик тебранишлари ҳисоб-китоблар асосида бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
250. Мукаммал турли йўл тўшамаларида асоснинг зичланиши 90 фоизга етган ёки чўкишнинг жадаллиги йилига 2 cm дан ошмаган, енгиллаштирилган турли йўл тўшамаларида зичланиш 80 фоизга етган ёки чўкишнинг жадаллиги йилига 5 cm дан ошмаган вақтини жадаллик билан чўкадиган қисми тугалланди деб қабул қилинишига йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Йўллардан фойдаланиш тажрибаси асосида йўл қўйилган чўкиш жадаллигини аниқлашга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
251. Намлиги рухсат этилганидан ортиқ бўлган грунтлардан кўтармалар лойиҳаланаётганда (мазкур ШНҚнинг мажбурий 2-иловасининг 12-жадвалида келтирилган) йўл пойининг керакли барқарорлигини таъминловчи тадбирлар амалга оширилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Грунтларни табиий йўсинда қуритиш ёки уларни сўндирилмаган оҳак, кул чиқиндиси ва бошқа фаол моддалар билан ишлов бериш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
252. Грунтларнинг намлиги норматив намликнинг 0,9 дан кам бўлганида уларни зичлаш бўйича лойиҳада махсус тадбирлар кўзда тутилиши керак (қўшимча намлаш, кичик қатламларда зичлаш).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
253. Ёнбағрининг баландлиги 12 m дан ортиқ бўлган кўтармалар лойиҳаланганида кўтарма ва унинг ёнбағирлари барқарорлигини таъминлаш мақсадида муайян шароитлардан келиб чиқиб қуйидагилар ҳисоблаб аниқланиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
кўтарманинг ўз оғирлиги таъсирида янада зичланиб мумкин бўлган чўкиши ва бу чўкишнинг давом этиш вақти;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
кўтарма ёнбағири барқарорлигини таъминловчи кўндаланг кесим кўриниши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
грунтни четга сиқиб чиқариш жараёнига йўл қўймайдиган асосга тушувчи хавфсиз оғирлик;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
кўтарманинг ўз оғирлиги таъсирида зичланиши оқибатида кўтарма асосининг чўкиш вақти ва қиймати.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5-§. Ўймалар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
254. Индивидуал лойиҳаланадиган объектларга кирмайдиган ўйма ёнбағри қиялигини қуйидаги 38-жадвалга асосан белгилаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

38-жадвал

Грунтлар

Ёнбағир баландлиги, m

Ёнбағирнинг энг катта қиялиги

Қояли тоғ жинслари:

кам нурайдиганлар

енгил нурайдиганлар

сувда юмшамайдиганлар

сувда юмшайдиганлар

16 гача

16 гача

6 гача

6 дан 12 гача

1:0,2

1:0,5 — 1:1,5

1:1

1:1,5

Йирик бўлаклилар

12 гача

1:1 — 1:1,5

Бир хил қаттиқ, ярим қаттиқ ва қийин юмшайдиган гилли ва қумлилар

12 гача

1:1,5

Майда бархан қумлар

2 гача

2 дан 12 гача

1:4

1:2

Лёсслар

12 гача

1:0,1 1:0,5

1:0,5 — 1:1,5

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Изоҳлар:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1. Чизиқ устида қуруқ иқлимли минтақалардаги, остида қуруқ иқлимли минтақалардан ташқаридаги ёнбағир қияликлари келтирилган.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2. Лесс грунтли тоғ ёнбағрининг юқориги 1,5 m ни ёнбағирнинг асосий қисми қиялигига нисбатан 1:0,2 — 1:0,3 дан ётиқроқ қилиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3. Кам нурайдиган қоя тоғ жинсларда тик ёнбағирларга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4. Ўсимликлар билан мустаҳкамланган қумли ҳудудларда ёнбағир баландлиги 12 m бўлганда энг катта қияликни 1:2 қабул қилишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5. Ўйма ёнбағрининг баландлиги устки ва остки қош белгилари фарқи билан аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ушбу жадвалдан тоғ ёнбағирлари мавжуд бўлган жойлардан фойдаланилганда ҳисоб учун устки ёнбағир олинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
255. Чуқурлиги 1 m гача бўлган ўймаларни қор уюми босишидан ҳимоялаш мақсадида ёнбағир қияликларини 1:1,5 дан 1:10 гача очиқ ёки кўтарма кўринишида лойиҳалаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Чуқурлиги 1 m дан 5 m гача бўлган ўймаларнинг қор босадиган қисмини тик ёнбағирли қилиб (1:1,5 1:2) ва 4 m дан кам бўлмаган кенгликдаги йўл ёқалари ёки қўшимча токчалар билан лойиҳалаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
256. Майда ва чангли қумлар, ўта намланган гилли грунтлар, енгил нурайдиган ёки ёриқли қоя тоғ жинсларда 2 m дан чуқур бўлган ўймаларни ариқорти токчалари билан лойиҳалаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ариқорти токчалар кенглиги майда ва чангли қумларда 1 m, юқорида келтирилган бошқа грунтларда ёнбағир баландлиги 6 m гача бўлганда 1 m, ёнбағир баландлиги 12 m гача бўлганда (қоя тоғ жинслари учун 16 m гача) 2 m қабул қилиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
I III тоифали йўл ўймалари енгил нурайдиган қоя тоғ жинсларидан лойиҳаланганда кенглиги камида 3 m, чуқурлиги камида 0,8 m ариқ зовурлар бўлишига йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
257. Ариқорти токчалари юзасига 20 40 ‰ да ариқ томонга қаратиб нишаблик берилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Қоя тоғ жинсларида, шунингдек қуруқ иқлим шароитларидаги қумларда нишаблик бўлмаслигига йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
258. Индивидуал лойиҳаланадиган объектларга тааллуқли ўймаларни лойиҳалашда ёнбағирларнинг умумий ва ички барқарорлигини баҳолаш ҳисобларини бажариш, уни таъминлаш бўйича тегишли кўндаланг кесимни белгилаш, дренажлар, ҳимоя қатламлари қуриш, ёнбағирларни мустаҳкамлаш турларини ўз ичига олган тадбирлар ишлаб чиқиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6-§. Мураккаб шароитлардаги йўл пойи
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
259. Тоғ ёнбағрининг йўл пойи тузилмасини ўша тоғ ёнбағрининг табиий йўл қурилгандан кейинги барқарорлигини тегишли ҳисоблар билан асослаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Қиялиги 1:3 дан катта мустаҳкам тоғ ёнбағирларида йўл пойини, тоғ ёнбағирларида кесилган токчаларда жойлаштириш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
260. Қиялиги 1:10 1:5 бўлган ёнбағирларда йўл пойини асосларда поғоналар қурилмайдиган кўтармалар кўринишида лойиҳалаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
261. Қиялиги 1:5 1:3 бўлган ёнбағирларда йўл пойини кўтарма, ярим кўтарма ярим ўйма кўринишида ёки токчаларда қуриш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
262. Кўтарма ва ярим кўтарма, ярим ўйма асосларида кенглиги 3-4 m ва баландлиги 1 m гача бўлган поғоналар лойиҳалаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Кам нурайдиган қояли тоғ жинсли ёнбағирларда поғоналар қуришга йўл қўйилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Йўл пойи ва у жойлашган ёнбағирлар барқарорлигини таъминлаш бўйича тадбирлар мажмуи бўлиши (дренаж қурилмаси, юза сувларини четлатиш, тирговчи иншоотлар, ёнбағир шаклини ўзгартириш).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
263. Йўл пойи кўчкили тоғ ёнбағирларида лойиҳаланганда маҳаллий шароитларни ҳисобга олиб, оқувчи ва кўчиш жараёнларининг келиб чиқиши ва ривожланишига сабаб бўлувчи табиий омилларни ўпирилувчи массивларга зарарли таъсирларини камайтиришни ёки бартараф этиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
264. Ўпирилишга қарши тадбирларни лойиҳалашдан олдин ўпирилувчи тоғ ён-бағирларини айланиб ўтиш ёки анча қулай шароитларда, шунингдек эстакадалар ёки тоннеллар билан кесиб ўтиш вариантларини кўриб чиқиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
265. Барқарор бўлмаган тоғ ёнбағирларини айланиб ўтиш мумкин бўлмаганда ёки уларни айланиб ўтиш техник-иқтисодий жиҳатдан мақсадга мувофиқ бўлмаганда йўл ўқини бундай тоғ ёнбағирларида жойлаштиришга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
266. Сув босадиган қайир қисмлар, сув ҳавзаларини кесиб ўтиш ва кўприк иншоотларига киришдаги кўтармаларни сув босиш даврида сув тўлқини таъсирини, шунингдек гидростатик ва емирилиш таъсирини ҳисобга олиб лойиҳалаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Фойдаланиш даврида бундай жойлардаги ёнбағирларни таъмирлаш ва мустаҳкамлашни таъминлаш учун техник-иқтисодий асосланганда кенглиги камида 4 m бўлган бермалар қурилишини лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
267. Кўтармаларни бўш асосларда лойиҳалашда ҳисоблаш асосида бўш грунтлардан фойдаланиш имкониятини таъминловчи махсус тадбирлар белгиланиши лозим (ёнбағирларнинг ётиқлигини таъминлаш, ёнбош призмалар қуриш, вақтинчалик ортиқ юкланиш, кўтарма қуриш тартибини регламентлаштириш, тик дренажлар, грунтли-қозиқ дренажлар, қозиқли асослар қуриш, енгил кўтармалар қуриш, геотекистил қатламлар билан кўтармани арматуралаш).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
268. Айрим ўзгача грунтларда ўйма ёки айрим ўзгача грунтлардан фойдаланиб кўтармаларни лойиҳалашда йўл пойини бузилишдан сақлаш бўйича лойиҳада тадбирлар кўзда тутилиши лозим (бундай грунтли қатламларни қалинлиги ва жойлашиши бўйича чегаралаш, барқарор грунтлардан ҳимояловчи қатламлар қуриш, арматуралаш, бошқа қатлам).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
269. Шўр грунтлар тарқалган ҳудудларда йўл пойи мазкур ШНҚнинг 2-иловасининг 4-5-жадвалларига асосан аниқланадиган шўрланиш даражасини ҳисобга олган ҳолда лойиҳаланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Шўрланмаган грунтлар нормаларига риоя қилинганида кўтарма ва ишчи қатлам учун кам ва ўртача шўрланган грунтлардан фойдаланишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
270. Ишчи қатламни ўта намланишдан сақловчи мажбурий тадбирлар кўрилганида кучли ва ўрта шўрланган грунтлар намланиши бўйича II-турга мансуб минтақаларда кўтарма, шунингдек ишчи қатлам материали сифатида фойдаланиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Намланган шўрхок грунтли бўлакларда йўл пойини бўш асосли кўтармаларга қўйиладиган талабларга риоя қилиб лойиҳалаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
271. Кўчма бархан қумли ҳудудларда йўл пойи тузилмасини энг кам қум босмаслик шароитини таъминловчи жой рельефини ҳисобга олиб, кўтарма кўринишида лойиҳалаш лозим. Бунда, жойнинг рельефи, шамолнинг тезлиги ва йўналиши, юзанинг ўсимликлар билан мустаҳкамланганлиги, қум зарралари таркиби ва бошқа омилларга боғлиқ қумларнинг кўчиш даражасини ҳисобга олиб камида 50 150 m кенгликдаги тасмада йўл пойини шамолдан кўчмаслик ва қум босишидан сақловчи тадбирлар кўзда тутилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
272. Кичик кўчма шаклдаги қумли текис ва ясси тўлқинсимон рельефда йўл пойини чуқурлиги 0,2 m гача бўлган захиралардан баландлиги 0,5-0,6 m кўтарма кўринишида лойиҳалаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
273. Баланд-паст рельефда ёки бирор бархан тизимидан йўл пойи сифатида фойдаланилганда кўтармани ҳимоя тасмаси чегарасида жойлашган кўпроқ кўтарилиб турган қўшни бархан тизимлари ва атрофдаги барханлардан паст бўлмаган сатҳда лойиҳалаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
274. Рельефнинг йирик шаклли шароитларида йўл ўқини йўлнинг йўналишига кўра рельефнинг чўзилган шакллари бўйлаб 0,6 0,9 m баландликдаги кўтарма кўринишида, кўндаланг бархан қаторлари ва тизимлари бўлганда алмашинувчи кўтармалар ва қисқа ўймалар кўринишида лойиҳалаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
275. Текислик ва барханлар оралиғидаги пастликлар чегарасида қуйидагилар амалга оширилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
йўл пойининг икки томонида 15 40 m кенгликдаги тасмани текислаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
йўлга ажратилган минтақа чегараси ташқарисидаги кўчма рельефни 200 m гача кенгликда мустаҳкамлаш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Баландлиги 2 m гача бўлган кўтармалар ёнбағирини 1:3-1:4 қияликда лойиҳалаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
I-II тоифали, шунингдек ўта юқори фаолликдаги шамол шароитида бошқа тоифадаги йўллар учун ётиқроқ ёки ўзгарувчан қияликли ёнбағирлар белгиланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Баландлиги 2 m дан ортиқ кўтармалар ёнбағирлари 1:2 қияликда лойиҳаланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
276. Ёнбош захиралар шамолнинг фаоллиги, унинг йўналиши ва қум юзасини ўсимлик билан мустаҳкамланганлик даражасини ҳисобга олиб қурилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Шамол ўта фаол бўлган шароитда ва юзасида ўсимлик ўсмаган қумларда захиралар йўл пойининг ҳар икки томонида қурилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Шамол фаол бўлган шароитда ва юзада кам ўсимлик ўсган қумларда захиралар бир томонлама шамолга тескари томондан қурилиши, мавжуд ўсимлик қатламини кўпроқ сақлаб қолиш мақсадида захира кенглиги уни чуқурлаштириш ҳисобига чегараланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
277. Шамол ўта фаол бўлган шароитда 2 m гача чуқурликдаги ўймаларни ёнбағирлар қиялиги 1:10 бўлган очиқ кўринишида лойиҳалаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
278. Чуқурлиги 2 m дан ортиқ бўлган ўймаларни ёнбағирлари 1:2 гача бўлган қияликда кўтарма ёнбағирлари орасида текисланган тасмалар қолдириб лойиҳаланиши, тасмалар кенглиги шамолнинг фаоллигини ҳисобга олиб кўтарма учун грунт эҳтиёжидан келиб чиқиб шамол ўта фаол бўлган шароитда текисланадиган тасмалар кенглиги камида 20 m, шамол фаол бўлганда камида 10 m белгиланиши зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
279. Юза сувларини четлатиш зарурати ёки қор босиши мумкин бўлган ҳудудларда ўймалар йўл тузилмаси ва ҳимоя қатламининг биргаликдаги қалинлигига тенг бўлган баландликдаги кўтарма кўринишида бажарилиши, кўтарма ёнбағирига 1:4 қиялик берилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
280. Ўсимлик ўсган ва кам ўсган қумларда ўсимликларни ва ён атрофдаги табиий рельефни кўпроқ сақлаб қолишни таъминлаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Текис, ясси тўлқинсимон ва кичик дўнг қумларда йўл пойини ер юзаси белгиларида ва 0,3-0,4 m гача баландликдаги кўтармаларда лойиҳаланиши зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Кўтармаларнинг ёнбағир қияликларини 1:2 қилиб белгилаш зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
281. Ўсимлик ўсган ўрта ва йирик тепаликли ва эгатли қумларда йўл пойининг кўтарма ва ўймаларининг ҳажмини ўзаро тенглаштириш шарти бўйича лойиҳалаш, кам ўсимлик ўсганларда эса кенгайтирилган ўймалардан фойдаланиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Кам ўсимлик ўсган қумларда кўтарма кўринишида бўлган кенгайтирилган ўймалар қуриш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Кўтарма учун грунтга бўлган талаб ва кенгайтирилган текисланган йўлакчани механик тозалаш имкониятини ҳисобга олиб кенгайишнинг ўлчами 3 m атрофида белгиланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
282. Технологик транспортнинг йўл пойида юришини таъминлаш учун унинг бутун кенглигида ноорганик ва органик боғловчилар билан ишлов берилган чангли-гилли грунтлар, қум-шағал, шунингдек анорганик ва органик боғловчилар билан ишлов берилган чангли-гилли ва майда қумлардан ҳимояловчи қатлам қуриш ёки асосни остки қатламини кўтариш билан бир вақтда геотекстил қатламни ётқизиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
283. Суғориладиган жойларда йўл пойини суғориш тизимининг унга сув-иссиқлик режимига таъсирини ҳисобга олиб кўтарма кўринишида лойиҳалаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
284. Сувни йиғиб-чиқариб ташлаш канал тармоқларининг қошлари ва захира ёки сувни четлатувчи ариқлар орасидаги масофа камида 4,5 m олиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ариқлар, тоғ ариқларидан ва сувни четлатувчи ариқлардан тақсимловчи ариқлар сифатида фойдаланиш йўл қўйилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
285. Карст ривожланиши кутиладиган жойларда йўлни лойиҳалаш бундай ерларни айланиб ўтиш мумкин бўлмаганида ёки техник-иқтисодий жиҳатдан мақсадга мувофиқ бўлмаса йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
286. Карстлap мавжуд жойларда йўл пойини махсус муҳандислик-геологик материаллари асосида кўтарма кўринишида лойиҳалаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Карстга қарши тадбирларни лойиҳалашда карст бўшлиқларининг таъсир минтақасини ҳисобга олиш зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
287. Йўлларнинг жарлар ривожланувчи ерларда жойлаштирилганда қуйидагиларни ҳисобга олиш зарур:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
жарликнинг юзага келиш шароити ва унинг шаклланиш босқичлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
йўл пойи қурилаётганда бузиладиган енгил ювилувчи грунтлар мавжудлиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
жарларнинг ёнбағирлари ва тубининг муҳандислик-геологик тузилиши, жойнинг гидрогеологик шароити.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Йўл жарлик пайдо бўлиш хавфи бор жойларда ёки ривожланишининг ҳар хил босқичларидаги жарликлардан кесиб ўтганида лойиҳада йўл пойи барқарорлигини таъминловчи тадбирларни кўзда тутиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
288. Сел бўладиган ҳудудлардан автомобиль йўли ўқини ўтказишда сел хавфи мавжуд қисмларни айланиб ўтказиш варинатини кўриб чиқиш зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Сел бўладиган қисмлар кесиб ўтилганда, кўприкларга келиш олдида сел оқими қувватини камайтириш ва селларнинг динамик таъсиридан кўприк элементларини ҳимоя қилувчи тадбирларни кўзда тутиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
289. Қоя тоғ кўчкилари кузатиладиган қисмларда йўлларни лойиҳалашда ёнбағир туб тоғ жинслари бутунлигини бузмасдан йўл ўқи ўтказиш вариантларига қўллаш лозим (агар қоя тоғ ёнбағри тез кўчувчи жинслардан ташкил топган бўлса).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
290. Катта баландлик ёки узунликдаги қияликлар, ёнбағирлар бўш қисмларининг яққол кўринмаслиги, тарқоқ жойлашганлиги сабабли қурилган мустаҳкамловчи иншоотлар транспорт ҳаракати хавфсизлигини зарур даражада таъминлай олмаса, кўчкига қарши ҳимояловчи иншоотларини қўллашда алоҳида тошлар тушиши, кўчкилар ва унча катта бўлмаган емирилишлар бўлишини кўзда тутиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
291. Қаттиқ қоя тоғ жинсларида ўйма ва ярим ўймаларнинг ушлаб қолувчи йўл хандақлари ва токчаларини лойиҳалашда, ёнбағир қиялигини 1:0,2 дан 1:0;5 гача қабул қилиш, тоғ олди ушлаб қолувчи ўймалар ва кўтармаларни қиялиги 25° гача бўлган тоғ ёнбағирида йўл пойидан 30 m ошмаган баландликда лойиҳалаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ёнбағир қияликлари 20°дан 25° гача бўлса йўл кўтармаларнинг ёнбағирига 1:1 қиялик бериш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
292. Тутиб қолувчи иншоотлар режада ва бўйлама кесимда лойиҳаланаётганда синиш ва бурилишларга йўл қўйилмаслиги керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Емирилишга қарши иншоотларнинг узилиш жойларида қўшимча ушлаб қолувчи иншоотлар қуриш кўзда тутилиши зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ёнбағир баландлиги билан чегарадош иншоотлар охири 5 m дан 10 m гача узунликда бостирмада жойлаштирилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ушлаб қолувчи бўшлиқ тагига камида 3 ‰ қиялик бўлиши, ажратилган жойга ёки иншоот чеккаларига йўналтирилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
293. Тегишли техник-иқтисодий асослашларга мувофиқ йўл пойи тузилмасидан арматуралаш, захни қочириш, филтрлаш ёки ажратиш вазифасини бажарувчи геотекстил материаллари қатламларидан фойдаланишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
294. Қатламлар қуйидаги ҳолларда бўлиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бўш грунтли кўтарма асосида;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ёнбағир мустаҳкамлигини ошириш учун кўтарма танасида;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
дренаж қурилмаларида ҳимоя фильтри сифатида;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
сувга тўйинган грунт таркибидан сувларни четлатишни таъминлаб берувчи дренаж вазифасида;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
грунт қатламлари ёки зарралар таркиби турлича бўлган донадор материаллар чегарасида қатлам материалларини аралашишига тўсқинлик қилувчи ажратувчи қатлам сифатида;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
кўтариш имконияти паст бўлган грунтлар асосидаги технологик ўтишларда.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
295. Ноқулай грунт-гидрогеологик шароитларида ўймалар қурилишида қурилиш техникаларини ўтишини таъминлаш учун геотекстил материалидан технологик қатлам қуриб, уни сув ўтказувчи грунт билан ёпиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Грунт шароитларига кўра ёпиш қатлами қалинлиги 0,2 — 0,6 m га тенг қабул қилиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
7-§. Сувни четлатувчи иншоотлар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
296. Йўл пойининг мустаҳкамлиги ва барқарорлигига ёки қурилиш шароитларига таъсир кўрсатиши мумкин бўлган ер ости ва устки сувларини ушлаб қолиш ёки дренаж қурилмалари ёрдамида пасайтириш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ажратувчи тасмаси бўлган кўп тасмали йўлларда вираждаги қатнов қисмдан юзаки сувларни четлатиш учун сувни четлатувчи ер ости иншоотларини қуриш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Бир сатҳли ҳалқа кесишмаларнинг қатнов қисмидан сувларни четлатишда ер ости ва устки четлатиш тармоғини лойиҳалаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
297. Кичик кўприк ва қувурларга киришдаги йўл пойининг қоши сув кўтарилишини ҳисобга олган ҳисобий сув сатҳидан иншоот босимсиз режимда ишлаганда камида 0,5 m, босимли ва ярим босимли режимда камида 1 m га баланд бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Кўприкка киришда кўтармаларни лойиҳалашда тошқин сатҳининг ошиш эҳтимоли I III тоифали йўллар учун 1 %, IV-V тоифали ҳамда хўжалик йўллари учун 2 %, қувурларга киришда I тоифали йўллар учун 1 %, II-III тоифали йўллар учун 2 %, IV-V тоифали ҳамда хўжалик йўллари учун 3 % қабул қилиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
8-§. Йўл пойи ва сувни четлатувчи иншоотларни мустаҳкамлаш, махсус геотехник тузилмалар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
298. Йўл пойи ва сувни четлатувчи иншоотлар ёнбағирларини мустаҳкамлаш турлари мустаҳкамланаётган иншоотнинг иш шароитига жавоб бериши, грунт хусусиятлари, об-ҳаво иқлим омилларининг, йўл пойи тузилмалари хусусиятларини ҳисобга олиши ва ишни механизациялаш имконияти, қурилиш ва фойдаланишда энг кам харажатлар бўлишини таъминлаши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Мустаҳкамлаш турларини танлашда вариантлар ишлаб чиқиш ва йўл пойини қуриш ва мустаҳкамлашдаги ишлаб чиқариш шароитлари ва вақтини ҳисобга олиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
299. Дарё ёки сув ҳавзасининг гидрологик режимига кўра кўтарманинг сув босадиган ёнбағирларини тегишли мустаҳкамлаш турлари билан тўлқин таъсиридан ҳимоялаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
300. Тегишли техник-иқтисодий ҳисоблар асосида мустаҳкамлаш ўрнига ёнбағирларни ётиқ нишабликда (пляж ёнбағири) қабул қилишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ёнбағирнинг сув таъсирига барқарор қиялигини гидрологик ва иқлим шароитлари, кўтарма грунти турига кўра ҳисоблаш орқали аниқланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
301. Пляж ён бағри қияликларини қуйидаги 39-жадвалга мувофиқ аниқланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

39-жадвал

Ён бағир грунти

Босимсиз тўлқин баландлигида, m, ёнбағир қиялиги

0,1

0,2

0,3

0,4

0,5

0,6

Майда қум

1:5

1:7,5

1:10

1:15

1:20

1:25

Енгил супесь

1:4

1:7

1:10

1:15

1:20

1:20

Ён бағир грунти

Босимсиз тўлқин баландлигида, m, ёнбағир қиялиги

0,1

0,2

0,3

0,4

0,5

0,6

Суглинок, гил

1:3

1:5

1:7,5

1:10

1:15

1:15

Лесс

1:3

1:4

1:6

1:9

1:13

1:12

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
302. Техник-иқтисодий ҳисоб асосида ёнбағирларни мустаҳкамлаш учун геотекстил материаллардан фойдаланишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Геотекстил қатламлари ёнбағирни емирилишдан ҳимояловчи, арматураланган чим ва ўтли юзанинг ривожланишини яхшиловчи, тўсувчи, ёнбағир юзасида грунтни емирилишдан сақловчи қоплама вазифасини, шунингдек сув босадиган ёнбағирларни йиғма элементлар ёки тош ташлаш билан мустаҳкамлашда тескари фильтр вазифасини бажариш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
303. Очиқ сатҳда ётадиган геотекстилга 0,5 — 1,0 kg/m2 сарфида органик боғловчи (битум эмульсияси) билан ишлов бериб ҳимоя қопламаси қуриш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Сувни четлатувчи иншоотларни мустаҳкамлашда фойдаланилган геотекстил қопламаси қаттиқлигини ошириш ва сув ўтказувчанлигини камайтириш зарурияти туғилганда геотекстилни боғловчи билан 2-3-марта ишлов бериб қум сепишни кўзда тутиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
304. Йўл пойини кўтаришда қўлланадиган ҳимоя ва ушлаб турувчи иншоотларни норматив ҳужжатлар асосида алоҳида лойиҳалаш лозим. Бунда, уларнинг қуриш ва фойдаланиш шароитларини ҳисобга олиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
9-боб. Йўл тўшамалари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1-§. Асосий талаблар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
305. Йўлга қўйилган талаб, транспорт иншоотига қўйилгандай бўлиши ва унинг тўшамаси ҳам умумий талабларга мос келиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Бу талаблар йўл тўшамасининг конструкциясини танлашда зарур ҳисобланиб ҳамда қопламанинг турини ҳам мос келиши, унинг ҳаракат қисмидаги юзанинг равонлигини ва ғадир-будурлигини таъминлашга қаратилган бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
306. Йўл тўшамасининг умумий қалинлигини ҳисоблашда емирилиш қатлами йўлнинг тўшамаси таркибига киритилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
307. Йўл тўшамаси ва қоплама турини транспорт-фойдаланиш талаблари, лойиҳаланаётган йўлнинг тоифаси, автотранспорт ҳаракат жадаллиги ва таркиби, иқлим, грунт-геологик шароити, санитар-гигиена талабларини ҳисобга олган ҳолда қабул қилиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
308. Йўл тўшамалари бир ёки бир нечта қатламлардан иборат бўлиши мумкин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
309. Автотранспорт воситаларидан тушаётган юкланишга қаршилиги бўйича ва иқлим таъсирига муносабати бўйича йўл тўшамалари қаттиқ қопламали ва асосли тўшамалар (кейинги ўринларда — қаттиқ йўл тўшамалари) ҳамда қаттиқ бўлмаган қопламали ва асосли тўшамалар (қаттиқ бўлмаган йўл тўшамалари)га бўлиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
310. Йўл тўшамасининг турлари, қопламанинг асосий кўринишлари ва уларни қўллаш доираси қуйидаги 40-жадвалга мувофиқ аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

40-жадвал

Йўл тўшамаси турлари

Қопламанинг асосий кўринишлари

Йўллар тоифаси

Мазкур ШНҚнинг қуйидаги бандларига мувофиқ қабул қилинади

Мукаммал

Цементбетонли қуйма

I — IV ва Iс — IIIс

317, 329, 356

Темир бетонли ёки армобетон ва йиғма бетонли

I — IV ва Iс — IIIс

319, 325

Асфальтбетонли, чақиқ тош мастикали ҳамда дисперцион мустаҳкамланган асфалтбетонли

I — IV ва Iс — IIIс

357

Енгиллаштирилган

Асфальтбетонли

Боғловчилар билан ишлов берилган чақиқ тош, шағал ва қумли

III, IV ва II тоифали йўлларни икки босқичли қурилишининг 1-босқичида ҳамда Iс — IIIс

IV-V, IVс

357

357

Ўтувчи

Чақиқ тош ва чақиқ тошли шағал; боғловчилар билан ишлов берилган грунтлар ва мустаҳкамлиги кам материаллар

IV, V, IVс  ва

III тоифали йўлларни икки  босқичли қурилишининг 1-босқичида

368-369, 370-372,

360-362,

363

Оддий

Қўшимчалар билан мустаҳкамланган ёки яхшиланган грунтлар

V ва IV тоифали йўлларни икки  босқичли қурилишининг 1-босқичида ҳамда IVс

362, 363

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
311. Йўл тўшамасининг умумий қалинлиги ва алоҳида қатламлар қалинликлари бутун тузилма мустаҳкамлигини ва совуққа чидамлигини таъминлаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
312. Йўл тўшамалар мустаҳкамлигини ҳисоблашда қатнов қисмининг энг кўп ишлайдиган тасмасига таъсир этувчи тенг қийматли ҳисобий оғирликдаги жадалликка келтириладиган иккала йўналишдаги, автомобилларнинг истиқболдаги ҳаракат жадаллиги ҳисобга олиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
313. Енгил автомобиллардан ташқари барча транспорт воситалари ҳисобий оғирликка келтирилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
314. Жуда оғир юкланишларни ҳисобийга келтириш IV тоифали йўллар учун келтирилаётган юкланиш ҳисобийдан 20 фоиздан ортиқ бўлмаганда ва таркибида юк автомобиллари, автобуслари (троллейбуслар) оқимлари бўлган шундай оғирликдаги транспорт воситаларнинг сони 5 фоиздан ошмаганда йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
315. Кўп тасмали автомобиль йўллари қатнов қисмининг барча ҳаракат тасмаларидаги йўл тўшамасини бир хил, энг катта ҳисобий оғирлик учун лойиҳалаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2-§. Қаттиқ йўл тўшамалари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
316. Қаттиқ йўл тўшамаларига қуйидагилар киритилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
цементбетонли қуйма қопламалар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
цементбетон асосли асфалтбетон қопламалар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
темир-бетон, армобетон ва бетон плиталардан йиғма қопламаларга эга бўлган тўшамалар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
317. Бетон қопламаларининг қалинлиги асос турларини инобатга олган ҳолда ҳисоблаб топилиши ва қуйидаги 41-жадвалда келтирилган қийматлардан кам бўлмаслиги керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

41-жадвал

Асослар

Қопламанинг энг кичик қалинлиги йўл тоифалари бўйича, cm

I

II

III

IV, Iс-IIIс

Бетонли, тош материалли
ва ноорганик боғловчилар билан ишлов берилган грунтли

≥26

25-26

19-20

17 — 19

Чақиртошли ва чақиртош қўшилган шағалли

-

-

21*

20*

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Изоҳ:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Кичик қийматлар ҳаракат жадаллиги кам бўлган йўлларда қабул қилинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
* Тегишли техник-иқтисодий асосланганда йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
318. Бетон қопламаларда кўндаланг ва бўйлама чоклар лойиҳаланиши, бунда кўндаланг чокларга кенгаювчи, сиқилувчи ва ишчи чоклар кириши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Бўйлама ва кўндаланг чоклар тўғри бурчак остида кесишишлари керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
319. Қопламанинг қалинлигига боғлиқ бўлмаган ҳолда, I, II, III ҳамда Iс, IIс тоифали йўллар учун кўндаланг чокларнинг ораси 5 m, IIIс ва IV-тоифали йўл учун кўндаланг чокларнинг ораси 4 m бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Агар қопламанинг кенглиги 4,5 m катта бўлса бўйлама чок лойиҳаланиши зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
I, II, III ҳамда Iс, IIс тоифали автомобиль йўлларнинг бетон қопламалардаги деформация чокларида стерженлар ўрнатилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
320. Йиғма темир-бетон плитали қопламаларни мураккаб иқлим шароити ёки йўл пойи барқарорлигини таъминлаш қийин бўлган баланд кўтармаларда лойиҳалаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
321. Асфалтбетон қопламани ёрилишга чидамлилигини таъминлаш учун, ҳаракат жадаллиги 10000 келтирилган дона/d дан катта бўлганда, бетонли асос ва асфалтбетон қоплама қалинлигини ҳисоблаш орқали белгилаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Асфалтбетон қопламаси мавжуд бетон қопламаси устида қурилганда кўндаланг ва бўйлама чоклар лойиҳаланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Кўндаланг чоклар кенглигини сиқилишда 15 mm, кенгайишда 20 mm, бўйламаникини эса 10 mm олиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
322. Устки қатлами асфалтбетон бўлган қаттиқ йўл тўшамаларини лойиҳалашда деформация ёриқларни пайдо бўлишини секинлаштириш мақсадида мустаҳкамловчи геосетка ва геокомпозитлардан фойдаланишга йўл қўйилади. Бунда, ўлчами 40×40 mm дан катта бўлмаган геосеткалардан фойдаланиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
323. Бўйлама ва кўндаланг, сиқилишга ва чўзилишга ишлайдиган чоклар В12,5 ва юқори синфдаги, шунингдек М150 марка ва ундан юқори бўлган маркадаги бетонли асосларда кўзда тутилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
324. Бетон қоплама ва асос орасига полипропилен толали зичлиги 450 g/m2 дан кам бўлмаган тўқилмаган гетекстил ётқизилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
325. Темир-бетон, армобетон ва бетон плиталардан йиғма қопламали йўл тўшамаси тузилмаларини мустаҳкамлиги тенг бўлган бошқа турдаги қопламалар қуриш учун яроқли маҳаллий йўл қурилиш материаллари бўлмаган мураккаб муҳандислик-геологик, гидрогеологик ва иқлим шароитларида техник-иқтисодий асослаш натижасида қабул қилишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
326. Йиғма қоплама плиталарини намунавий лойиҳалардан қабул қилиш ёки ғилдирак босимига ва илгакларидан кўтариб транспорт воситаларига ортиш, тахлаш ва монтаж қилишда ўз оғирликлари таъсирига чидамлиликлари ва ёрилмасликлари шарти бўйича лойиҳалаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
327. IIIс ва IV-тоифали йўлларда қумли асосга ётқизиладиган йиғма қопламалар тагига қопламанинг бутун кенглигида икки томонидан 0,5 m ли захира билан ва қопламанинг кўндаланг чокларидан ёнбағирлар томонга 0,75 m кенгликда чиқарилган геотекстил материалларидан қатламлар ётқизиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
328. Кенглиги 1,5 m дан ортиқ плиталардан қопламалар қуриладиган бўлса, чоклар ва қоплама четлари тагига кенглиги 0,75 m дан кам бўлмаган тасма кўринишида қатламлар қуришга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Техник-иқтисодий асосланганда бундай тузилмаларни III тоифали йўлларда ҳам лойиҳалашга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
329. I — III ва Iс-IIс тоифали йўлларнинг баландлиги 3 m дан ортиқ бўлган қоя-тоғ жинсларидан ташкил топган кўтармаларда, кўтарма баландлигидан қатъий назар темир йўллардан ўтадиган йўл ўтказгичлар олдидаги, 200 m гача масофада, шунингдек йўл пойининг бир текисда чўкмаслиги кутиладиган йўл қисмларининг индивидуал лойиҳаларида, тўрсимон арматурали цементбетон қопламалар қуриш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
330. Қуйма цементбетон қопламалар қалинлигини ҳисоблаш автомобиллар оғирлигидан тушадиган жами юкланишнинг катталиги ва қайтарилишини ҳамда ҳароратни эътиборга олган ҳолда бажарилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
331. Қуйма ва йиғма қопламали қаттиқ йўл тўшама асослари қалинлигининг ҳисоби, йўл пойи ва йўл тўшамасининг ҳар бир қатламидаги силжишнинг чегаравий мувозанати шарти бўйича олиб борилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
III ва IV-тоифали йўлларда қаттиқ йўл тўшамасини эластиклик чегарасидан ташқарида ишлашига йўл қўйилади. Бунда, силжишдаги чегаравий мувозанат шарти бўйича асос қалинлигини ҳисоблаш талаб қилинмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
332. Асос қалинлигини мустаҳкамлик шартидан келиб чиқиб, йўл тўшамасини қуриш даври учун алоҳида (асосни қурувчи транспорт ҳаракати учун фойдаланиш мақсадида) ва автомобиль йўлидан фойдаланиш даври учун алоҳида ҳисоблаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ҳисоблаш натижасида катта қалинликдаги асос қабул қилиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
333. Бетон асосли асфалтбетон қопламалар ҳисобини икки шарт бўйича бажариш лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
қишнинг энг совуқ ойида асфалтбетон қопламасининг ёрилишга чидамлилиги;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
автотранспорт воситаларидан кўп марта қайтариладиган оғирлик таъсирига қоплама ва асос мустаҳкамлигининг чегаравий қаршилиги.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
334. Асфалтбетон қопламаси ва цементбетон асосининг мустаҳкамлигини йилнинг энг ноқулай даври асфалтбетоннинг эластиклик модули энг кичик бўлган ёзнинг иссиқ ойлари учун ҳисоблаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3-§. Қаттиқ бўлмаган йўл тўшамалари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
335. I ва II-тоифали йўлларда бикр бўлмаган йўл тўшамалари, йўлдан фойдаланиш вақтида унинг текислигини ёмонлашувига олиб келувчи қолдиқ деформацияларнинг биринчи мукаммал таъмирлаш муддатигача (ёки реконструкция) бузилишига йўл қўймаслик шарти билан лойиҳалаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
336. Йўл тўшамаларида (III-IV тоифали ҳамда хўжалик йўллар учун) ҳосил бўладиган қолдиқ деформацияларнинг йиғилишини ҳисобга олиб, йўлнинг қатнов қисмида йўл қўйилган текислигига мувофиқ лойиҳалаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
337. Айрим ҳолларда қурилиш харажатларини камайтириш мақсадида, IV тоифали йўллардаги йўл тўшамаларини тегишли асосларга мувофиқ йилнинг маълум бир вақтида, уни мустаҳкамлиги камайган ноқулай даврида оғир юк кўтарувчи транспорт воситаларини ва уларнинг жадаллиги бўйича ҳаракатини чегаралашни ҳисобга олиб лойиҳалашга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
338. Қатнов қисмнинг ҳаракат тасмаларидаги қаттиқ бўлмаган йўл тўшамаларини ҳаракатдаги юкланишларнинг қисқа вақтда кўп марта такрорланишини ҳисобга олган ҳолда мустаҳкамликка ҳисоблаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Юкланиш таъсири давомийлигини 0,1 s га тенг қабул қилиб ҳисобга шу давомийликка тегишли эластиклик модулининг қиймати, материал ва грунтларнинг мустаҳкамлик тавсифлари киритилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
339. Автомобиллар тўхтаб турадиган жойлардаги ва йўл четларидаги тўшамаларни давомий юкланиш (камида 10 min) таъсирига ҳисоблаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Юкланишнинг қайтарилишини ҳисобга олмасликка йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
340. Жамоат транспорти бекатлари, йўл чорраҳалари ва темир йўл билан кесишувга кириш жойларидаги тўшамаларни юкланишнинг қисқа вақтда бир неча марта такрорланиш таъсирига, шунингдек юкланишнинг давомийлигига ҳисобланиши ҳамда мустаҳкам тузилмалар қабул қилиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
341. Қаттиқ бўлмаган йўл тўшамалари қисқа муддатли юкланишда мустаҳкамликнинг уч мезони бўйича ҳисобланиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бутун тузилмани эластик эгилиши бўйича;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
грунт ва бўш боғланган тўшама қатламларининг силжишга қаршилиги бўйича;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
анорганик боғловчилар билан ишлов берилган тош материаллари ва грунтли тўшама қатламларининг эгилишдаги чўзилиши бўйича.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Қаттиқ бўлмаган йўл тўшамаларини юкланишнинг давомий таъсирига ҳисоблаш грунт ва тўшаманинг боғланмаган қатламларидаги силжиш бўйича бажарилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
342. Қаттиқ бўлмаган йўл тўшамаси ва йўл пойининг ҳисобий юкланиш таъсиридан зўриқиши ва деформациясини кўп қатламли тузилмалар эластиклик назариясини қўллаб, қатламлар чегарасидаги мумкин бўлган энг ёмон туташув шароитини ҳисобга олиб аниқлаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Кўп қатламли йўл тўшамалари ва йўл пойини икки ва уч қатламли ҳисобий моделга келтиришга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
343. Йўл тўшамасининг ҳисобий мустаҳкамлик натижалари қандай бўлишидан қатъий назар зич ҳолатдаги тузилма қатламлари қалинликларини қуйидаги 42-жадвалда келтирилгандан кам бўлмаган қийматларда қабул қилиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
42-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Йўл тўшамасининг қоплама ва бошқа қатламлари материаллари

Қатлам қалинлиги, cm

Йирик донали асфалтбетон

7

Майда донали асфалтбетон

4

Қумли асфалтбетон

3

Босиб зичлаштириладиган бетон

15

Органик боғловчилар билан ишлов берилган чақиқ тош (шағалли) материаллар

8

Шимдириш усулида органик боғловчилар билан ишлов берилган чақиқ тош

8

Боғловчилар билан ишлов берилмаган чақиқ тошли, шағалли
ва чақиқ тош қўшилган шағалли материаллар:

қумли асосда

мустаҳкам асосда (тош ёки мустаҳкамланган грунтда)

15

8

Органик ёки анорганик боғловчилар билан ишлов берилган материаллар ва грунтлар

10

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Изоҳлар:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1. Тузилма қатлам қалинлигини барча ҳолларда минерал материал қатламларида ишлатилган энг йирик тош ўлчамидан камида 1,5 марта катта қилиб олиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2. Тошли материалларни гил ва суглинкали грунтларга ётқизилганда қалинлиги 10 cm дан кам бўлмаган қум, чақир қум, мустаҳкамланган грунт ёки бошқа сувга чидамли материаллар қатламини кўзда тутиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4-§. Қўшимча қатламлар, мустаҳкамланган йўл чети тасмалари ва ажратувчи тасмалар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
344. Грунтлар мавсумий музлайдиган ҳудудларда жойлашган қаттиқ ва қаттиқ бўлмаган йўл тўшамали йўллардаги мустаҳкамликни таъминлашни ҳисобга олган ҳолда йўл пойи ва тўшамасини музлашга етарли даражада чидамлилигини кўпчишга қарши тадбирлар кўзда тутилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
345. Кўпчишга қарши тадбирлар қуйидаги ҳолларда талаб қилинмайди:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
музлаш чуқурлиги 0,6 m дан кам бўлган туманларда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ишчи қатлами мазкур ШНҚнинг 229 — 235-бандлари талабларига жавоб берувчи йўл пойида;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
мустаҳкамлик шарти бўйича зарур бўлган йўл тўшамасининг қалинлиги музлаш чуқурлигидан 2/3 га катта бўлган ҳолларда.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
346. Йўл қисмлари мазкур ШНҚнинг 345-банди шартларига жавоб бермаганида мазкур ШНҚнинг 251-252-бандларига асосан кўпчишга қарши тадбирлар кўзда тутилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
347. Турли вазифаларга мўлжалланган, иссиқликдан муҳофаза қилувчи қатламлар қалинлиги (йўл пойининг музлашини тўлиқ олдини олиш учун ёки музлаш чуқурлигини рухсат этилган чегараларида тўхтатиш учун) иссиқлик техникаси ҳисоблари билан аниқланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
348. Гилли ва лессимон грунтлардан, чангли қумлардан ташкил топган йўл пойлари қисмларида ишчи қатлам 3-схема намланишида, донадор (ғовак) материалли асослар ва қўшимча қатламларда сувни четлатувчи қурилмалари бўлган сув шимувчи қатлам кўзда тутилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
349. Йўл тўшамасининг асоси ёки қўшимча қатламлари боғловчилар билан ишлов берилган грунт ва тош материалларидан бажарилган йўл қисмларида сув шимувчи қатламлар қуриш зарурати уларни қуритишни мўлжаллаб ҳисоблаб белгиланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
350. Сув шимувчи қатлам қалинлиги, уни қуриш учун ишлатиладиган материалларнинг зарурий сув ўтказувчанлик коэффициенти, гранулометрик таркиби ва бошқа талаблар, қатнов қисми асосида йиғиладиган сув миқдорига, уни четлатиш услубига, сувнинг омилларига асосланиб ҳисоблаш йўли билан белгиланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
351. Тўхташ тасмаларидаги йўл тўшамаларини ҳисоблашда жадалликни камида 1/3 қисмини ёки лойиҳада асосланадиган тез йиғиладиган қолдиқ деформацияни истисно қилувчи бошқа юкланишни қабул қилиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
352. Йўл ёқасининг мустаҳкамланган тасмасида (0,5 — 0,75 m) ажратувчи тасма ва тўхташ тасмасида (2,5 m) аксарият йирик бўлакли (25 — 45 mm гача) чақиқ тош ишлатилган ранги билан ажралиб турувчи цементбетон ёки асфалтбетондан, шунингдек боғловчилар билан ишлов берилган маҳаллий тош, шағаллар, куюнди ва бошқа минерал материаллардан қопламалар лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
353. Йўл ёқасининг қолган қисми юзасини, ҳаракат жадаллиги ва тавсифига йўл пойи грунти ва иқлим хусусиятларига қўра чақиқ тош, шағал, куюнди маҳаллий сочма материаллар ётқизиб мустаҳкамлаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
354. Йўл ёқаси ва пойи ёнбағирларини бўйлама нишаблиги 30 ‰ дан ортиқ, кўтарма баландлиги 4,0 m дан юқори бўлган қисмларида, бўйлама кесимнинг ботиқ эгриликларида ювилишдан сақлаш учун қатнов қисмидан оқиб тушадиган сувларни йиғиш ва четга чиқариш учун бўйлама нов ва бошқа иншоотлар қуриш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
355. Ажратувчи тасмаларни йўлнинг қатнов қисмлари билан, ажратувчи тасмада мустаҳкамланган тасма қуриш йўли билан туташтириш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ажратувчи тасманинг қолган қисмини ўт экиш ва маҳаллий шароитлардан келиб чиқиб, қатнов қисм четидан 1,75 m дан кам бўлмаган масофада буталар экиш (яхлит ёки ҳаракат бўйлаб кўндаланг тасма кўринишида) билан мустаҳкамлаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5-§. Йўл тўшамалари учун материаллар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
356. Цементбетон қоплама ва асослар учун ГОСТ 26633-2015 бўйича оғир ва майда донали бетонларни қабул қилиниши ва мазур ШНҚ нинг 43-жадвали талабларига мувофиқ бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Асос қатламлари учун Oʻz DSt 3074-16 бўйича босиб зичланадиган бетонларни қўллашга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
357. Асфалтбетон қоришмалари ва органик боғловчилар билан ишлов берилган тош материаллар қуйидаги 43 ва 44-жадвалларга асосан қабул қилиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
43-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Йўлларнинг тоифаси

Бетоннинг қўлланиши

Бетоннинг мустаҳкамлиги бўйича энг кичик лойиҳавий синфлари

Туманлардаги энг совуқ ойнинг ўртача ҳарорати, оС бўлганда бетоннинг совуққа чидамлиги бўйича энг кичик лойиҳавий маркаси

эгилишдаги чўзилиш бўйича

сиқилиш бўйича

00÷ -5

-50 ÷ -150

-150>

I, II

Қоплама

Вtb 4,0

В3О

F100

F 150

F 200

III

Қоплама

Вtb З,6

В27,5

IV, Iс — IIIс

Қоплама

Вtb 3,2

В25

I-IV, Iс-IIIс

Асос

Вtb 1,2

В5;УБ 75

F 25

F 50

F 50

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Изоҳ. Йўл қурилаётган туманлар учун энг совуқ ойнинг ўртача ҳарорати ШНҚ 2.01.01-22 га мувофиқ аниқланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
44-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Йўллар тоифаси

Қоплама қатламининг материали

устки

остки

I, II

I маркали А, Б, Г турдаги зич ва ўта зич иссиқ асфалтбетон ва полимер асфалтбетон, махсус толали ҳамда чақиқ тош мастикали асфалтбетон қоришмалар

I маркали ғовак иссиқ асфалтбетон қоришмалар

III ва Iс-IIIс

I ва II маркали А, Б, В, Г ва Д турдаги зич иссиқ асфалтбетон қоришмалар

I маркали Бх, Вх, ва Гх турдаги совуқ асфалтбетон қоришмалар

I ва II маркали ғовак иссиқ асфалтбетон қоришмалар,

органик ёки ноорганик боғловчилар билан ишлов берил-ган тош материаллар. I маркали юқори ғовакликдаги иссиқ асфалтбетон қоришмалар.

IV ва IVс

А, Б, В, Г ва Д турдаги зич иссиқ асфальтбетон қоришмалар

Бх, Вх, Гх ва Дх турдаги совуқ асфалтбетон қоришмалар

I ва II маркали ғовак иссиқ асфалтбетон қоришмалар,

органик ёки ноорганик боғловчилар билан ишлов берилган тош материаллар. I  ва II маркали юқори ғовакликдаги иссиқ асфальтбетон қоришмалар

IV, IVс тоифа  ва III тоифали йўлларнинг икки босқичли қурилишидаги биринчи босқич

Органик ёки ноорганик боғловчилар билан ишлов берилган, йўлда аралаштирилган, шимдирилган, ускунада аралаштирилган ва юзасига ишлов берилган (едирилиш қатлами) тош материаллар

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Изоҳлар:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1. Асфалтбетон ГОСТ 9128-2013га, чақиқтош мастикали асфалтбетон ГОСТ 31015-2002 ёки Oʻz DSt 3610:22 талабларига, махсус толали асфалтбетон Oʻz DSt 3609:22 талабларига мувофиқ бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2. Бир қатламли қопламаларда қопламанинг устки қатлами учун келтирилган материаллар қабул қилинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3. Хўжаликлараро қишлоқ йўллари ва бошқа аҳоли пунктларининг кўчалари (ички йўллар) бир қатламли қопламалар билан лойиҳаланганда, ғовак иссиқ асфалтбетон қоришмаларидан фойдаланишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
358. Асослар учун мўлжалланган асфалтбетон қоришмалар ва органик боғловчилар билан ишлов берилган тош материаллар асос учун қуйидаги 45-жадвалга мувофиқ қабул қилиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
45-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Йўл тоифаси

Материаллар

I - II

II маркали ғовак ва I маркали юқори ғовакликдаги иссиқ асфалтбетон қоришмалар.

III ва Iс-IIIс

II маркали юқори ғовакликдаги иссиқ асфалтбетон қоришмалар,

органик ёки ноорганик боғловчилар билан ишлов берилган материаллар ва тупроқлар

IV, IVс

Йўлда аралаштириш, шимдириш ва ускунада аралаштириш усулларида органик ва ноорганик боғловчилар билан ишлов берилган тош материаллар

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
359. Қоплама ва асослар учун анорганик боғловчилар билан ишлов берилган чақиқ тошли ва қумли материаллар ГОСТ 23558-94 ва қуйидаги 46-жадвал талабларига мувофиқ бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
46-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Ишлов берилган материаллар хусусиятининг кўрсаткичлари

Қора қоришмали едирилиш қатлами мавжуд қоплама учун

Асослар учун

Автомобиль йўллари тоифаси

IV, V, Iс-IIIс

IV

I, II

III, Iс-IIIс

IV, V, IVс

28 d қотиб сувга тўйинган намуналарнинг сиқилишдаги мустаҳкамлик чегараси, MPa

6,0-7,5

4,0-7,5

4,0-7,5

2,0-6,0

Энг совуқ ойнинг ўртача ойлик ҳарорати камида °С бўлган туманлар учун совуққа чидамлилик маркаси, камида

0 дан минус 5 гача

минус 5 дан минус 15 гача

минус 15 дан минус 30 гача

минус 30 дан паст

F10

F25

F50

F75

F15

F25

F25

F50

F10

F15

F25

F50

-

F10

F15

F25

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
360. Минерал боғловчилар билан мустаҳкамланган грунтли қоплама ва асосларни қуйидаги 47-жадвалга мувофиқ аниқланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
47-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Мустаҳкамланган грунтлар

хусусиятининг кўрсаткичлари

Мустаҳкамланган грунтларнинг синфлар бўйича кўрсаткич қийматлари

I

II

III

Сувга тўйинган намуналарнинг сиқилишдаги мустаҳкамлик чегараси, MPa

6,0-4,0

4,0-2,0

2,0-1,0

Сувга тўйинган наъмуналарнинг чўзилиб эгилишидаги мустаҳкамлик чегараси, MPa, камида

1,0

0,6

0,2

Совуққа чидамлилик коэффициенти, камида

0,75

0,7

0,65

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Изоҳ. Портландцемент ёки куюндили портландцемент билан мустаҳкамланган грунтларнинг физик-механик кўрсаткичлари 28 d да қотган намуналар учун, секин қотадиган боғловчилар (қуруқ кўмир кукуни) билан мустаҳкамланганда, шунингдек цементли грунт қоришмаларида кўрсаткичлар 90 d да қотган намуналар учун берилган
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
361. Қўш боғловчилар битум эмульсияси, суюқ битум, цемент ёки оҳак билан биргаликда, шунингдек битум эмульсияси ёки хом нефть, карбомидли қатрон билан биргаликда ёки карбомидли қатрон техник лигносульфонат қўшимчаси билан биргаликда мустаҳкамланган грунтли қоплама ва асосларни қуйидаги 48-жадвалга асосан қабул қилиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
48-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Мустаҳкамланган грунтлар хусусиятининг кўрсаткичлари

Мустаҳкамланган грунтларнинг синфлар бўйича кўрсаткич қийматлари

I

II

III

Сувга тўйинган намуналарнинг 20 °С сиқилишдаги мустаҳкамлик чегараси, MPa

4,0-2,5

2,5-1,5

1,5-1,0

Сувга тўйинган намуналарнинг 20 °С чўзилиб эгилишидаги мустаҳкамлик чегараси, MPa, камида

1,0

0,6

0,4

Совуққа чидамлилик коэффициенти, камида

0, 85

0,8

0,7

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Изоҳ.Физик-механик хусусиятлар кўрсаткичи 28 d да қотган намуналар учун берилган.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
362. Фаол қўшимчали ёки қўшимчасиз ва фаол юзали моддаларсиз органик боғловчилар битум эмульсияси, суюқ битумлар билан мустаҳкамланган қоплама ва асосларни қуйидаги 49-жадвалга асосан қабул қилиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
49-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Мустаҳкамланган грунтлар хусусиятининг кўрсаткичлари

Кўрсаткичлар қиймати

Қоплама ёки асоснинг устки қатлами учун

асоснинг остки қатлами учун

Сувга тўйинган намуналарнинг 20 °С сиқилишдаги мустаҳкамлик чегараси, MPa

1,2

аниқланмайди

Худди шундай 50 °С, MPa, камида

0,7

аниқланмайди

Сувга тўйинган намуналарнинг 20 °С  чўзилиб эгилишидаги мустаҳкамлик чегараси, MPa, камида

0,6

0,4

Кўпчиш ҳажмга нисбатдан % да, кўпи билан

5,0

аниқланмайди

Совуққа чидамлик коэффициенти, камида

0,6

аниқланмайди

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Изоҳ. Физик-механик хусусиятлар кўрсаткичлари 7 d.да қотган намуналар учун берилган, 28 d да қотган намуналарда аниқланадиган совуққа чидамлилик коэффициентидан ташқари.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
363. Йўл тўшамаси юпқа қатлам битум-маданли қопламада (3 — 5 cm) ёки икки марта ишлов берилган едирилиш қопламаси кўринишида лойиҳаланганда остки қатламлар учун қуйидаги 50-жадвал асосидаги мустаҳкамланган грунтлар кўзда тутилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
50-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Қопламанинг остки қатламини қуриш учун мустаҳкамланган грунтлар тури

Йўл тоифаси

Йўл-иқлим минтақаси

Битум эмульсиялари ёки суюқ битумлар ёки тошкўмир боғловчилар цемент ёки оҳак билан биргаликда, шунингдек битум эмульсиялар хом нефть карбомидли катронлари билан биргаликда ёки карбомид қатронлари техник ЛСТ қўшимчаси билан биргаликда мустаҳкамланган грунтлар (мазкур ШНҚнинг 47-жадвали)

III – IV

Iс-IIIс

I-IV

Мустаҳкамлиги бўйича I ва II синфларга мансуб, фаол қўшимчали ёки қўшимчасиз ёки фаол юзали моддаларсиз минерал боғловчилар билан мустаҳкамланган грунтлар (мазкур ШНҚнинг
4
6-жадвали)

III-V, Iс-IIIс

I-IV

Мустаҳкамлиги бўйича I ва II синфларга мансуб, қўшимчали ёки фаол қўшимчасиз ёки фаол юзали моддаларсиз органик боғловчилар билан мустаҳкамланган грунтлар (мазкур ШНҚнинг
48-жадвали)

IV – V,

I-IV

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
364. Мукаммал турдаги йўл тўшамаларини лойиҳалашда мустаҳкамланган грунтларни асос сифатида қуйидаги 51-жадвалга асосан қабул қилиш зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
51-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Асос қурилиши учун мустаҳкамланган грунтлар тури

Йўл тоифаси

Йўл-иқлим минтақаси

 Қуйма цементбетон ёки йиғма қопламаларнинг  асоси учун мустаҳкамлиги бўйича I ва II синфларга мансуб, минерал боғловчилар билан мустаҳкамланган грунтлар (мазкур ШНҚнинг 46-жадвали)

I — III, Iс — IIIс

I — IV

 Қалинлиги 8 cm ва ундан ортиқ асфалтбетон қопламали асоснинг юқори қатлами учун, мустаҳкамлиги бўйича I ва II синфларга мансуб (мазкур ШНҚнинг 46-жадвали) цемент, битум эмульсияси ёки хом нефть ёки тошкўмир боғловчилар ёки сульфатли ачитқининг карбомид формальдегидли қатронлар билан биргаликда мустаҳкамланган грунтлар

I — III, Iс — IIIс

I — IV

 Асфалтбетон қопламали асоснинг пастки қатлами учун мустаҳкамлаш бўйича I ва II классларга мансуб қўшимчали ёки фаол қўшимчасиз ёки фаол юзали моддаларсиз минерал боғловчилар билан мустаҳкамланган грунтлар (мазкур ШНҚнинг 48-жадвали)

I — III, Iс — IIIс

I — IV

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
365. Мустаҳкамланган грунтларни навбат билан музлатиб-эритиш усулида совуққа чидамлилиги синалганда, музлатиб-эритиш даврларининг сони, музлатиш ҳарорати йўл иқлим минтақаси ва мустаҳкамланган грунт қатламининг йўл тўшамасида жойлашишига қараб қуйидаги 52-жадвалга мувофиқ аниқланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
52-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Йўл тўшамасининг тузилма қатлами

Йўл-иқлим минтақалари учун мустаҳкамланган грунтларнинг сувга тўйинтирилган намуналарини музлатиб эритиш даврларининг сони (чизиқ устида) ва музлатиш  ҳарорати (чизиқ остида)

I — IV

 Икки қатламли асфальтобетон қопламаси остидаги асоснинг юқори қатлами; қуйма цементбетон қопламаси остидаги асос

10

-5°С

капиллярлар шимдиришда

 Икки қатламли асфальтобетон қопламаси остидаги асоснинг юқори қатлами; йиғма темир-бетон қоплама остидаги асос

5

-5°С

капиллярлар шимдиришда

Йўл тўшамасининг тузилма қатлами

Йўл-иқлим минтақалари учун мустаҳкамланган грунтларнинг сувга тўйинтирилган намуналарини музлатиб эритиш даврларининг сони (чизиқ устида) ва музлатиш  ҳарорати (чизиқ остида)

I — IV

Юзасига икки марта ишлов берилиб мустаҳ-камланган бир қатламли грунт қоплама

5

-5°С

капиллярлар шимдиришда

Икки қатламли асфалтбетон ёки қуйма цементбетон қопламаси остидаги асоснинг қўшимча (совуқ ёки иссиқдан муҳофаза қилув-чи) қатлами

 -

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Изоҳлар:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1. Асоснинг устки ва остки қатламларида фойдаланиладиган мустаҳкамланган грунтлар учун совуққа чидамлилик коэффициенти камида 0,75, қўшимча қатламлар учун эса камида 0,65 бўлиши зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2. Тажрибалар Хожайли Нукус Қарантақир чизиғининг шимолида йўл қурилаётган туманлар учун ўтказилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3. Тоғли жойларда мустаҳкамланган грунтлардан фойдаланишда, музлатиб-эритиш даврларининг сони ва музлатиш ҳарорати лойиҳаланаётган йўлнинг жойлашиш баландлигини ва шу баландликдаги табиий шароитни инобатга олиб аниқланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
366. Қумли цемент қоришмаси билан мустаҳкамланган чақиқ тошли асосларни лойиҳалашда ўлчами 40 — 70 (70 — 120) ва 5 — 40 mm бўлган чақиқ тош қўлланилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
367. Чақиқ тошнинг мустаҳкамлиги ва совуққа чидамлилиги қуйидаги 53-жадвал талабларига мувофиқ бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Қумли цемент қоришмасининг хусусияти ва унинг сарфи ГОСТ 23558-94 ва мазкур ШНҚнинг 54-жадвал талабларига мувофиқ бўлиши зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
53-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Чақиқ тош хусусиятларининг кўрсаткичлари

Автомобиль йўли тоифаси

I-II

III, Iс — IIIс

IV, Vс

Сувга тўйинган ҳолатда цилиндрдаги сиқилиш бўйича мустаҳкамлик маркаси, камида:

магматик, метаморфик тоғ жинслари, қора ва рангли металлургия куюндилари

чўкинди тоғ жинслари

800

600

600

600

600

200

Ишқаланиш бўйича маркаси, камида

И III

И III

И IV

Энг совуқ ойда ўртача ойлик ҳаво ҳарорати °С бўлган туманлар учун совуққа чидамлилик маркаси:

0 дан минус 5 гача

минус 5 дан минус 15 гача

минус 15 дан минус 30 гача

минус 30 дан паст

15

25

50

75

-

15

25

50

-

-

15

25

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
54-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Кўрсаткичлар

Йўл тоифаси

I-II

III, Iс — IIIс

IV-V, Vс

 

Қумли цементнинг сиқилишга мустаҳкамлиги бўйича маркаси

60 — 100

60 — 75

40 — 60

 

Мустаҳкамлаш чуқурлиги, cm

10 — 15

5 — 10

5 — 10

 

Қумли цемент аралашмасининг сарфи, m3 100m2

4 — 9

3 — 6

3 — 6

 

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
368. Зичлаш усулида қуриладиган чақиқ тошли қоплама ва асосни лойиҳалашда ГОСТ 8267-93, ГОСТ 3344-83 бўйича 40 — 70 ва 70 — 120 mm катталикдаги чақиқ тошларни асосий материал сифатида, 20 — 40, 10 — 20 ва 5 — 10 mm катталикдагиларини эса зичланганда орасини тўлдирувчи сифатида ёки ГОСТ 32703-2014, ГОСТ 32826-2014 бўйича 45 — 63 ва 63-90 mm катталикдаги чақиқ тошларни асосий материал сифатида, 22,4 — 45, 11,2 — 22,4 ва 4 — 11,2 mm катталикдагиларини эса зичланганда орасини тўлдирувчи сифатида ишлатиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Асос қурилишида ГОСТ 25607-2009 нинг 6 — 8 ва 11 рақамли қоришмаларини тўлдирувчи сифатида ишлатишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
369. Тош материалларнинг мустаҳкамлик ва совуққа чидамлилик маркаси қуйидаги 55-жадвал талабларига мувофиқ бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Тўлдирувчи материалнинг мустаҳкамлиги асосийникига қараганда бир маркага кичик бўлиши мумкин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Асоснинг тузилма қатламида маркаси 400 ва ундан кичик бўлган карбонат тоғ жинсли чақиқ тошлар ишлатилганда тўлдирувчи материаллардан фойдаланмаса ҳам бўлади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

55-жадвал

Тош материаллари хусусиятларининг

кўрсаткичлари

Қоплама учун

Асос учун

Автомобиль йўлининг тоифаси

IV, Vс

V

I-III, Iс-IIIс

IV-V, Vс

Сувга тўйинган ҳолатда цилиндрдаги сиқилиш бўйича мустаҳкамлик маркаси, камида:

магматик ва метаморфик тоғ жинсларида

чўкинди тоғ жинсларида

фосфорли, қора ва рангли металлургия куюндиларида

шағал чақиқ тошида

1000

800

800

800

800

600

600

600

800

600

600

600

600

300

300

400

Ишқаланиш бўйича маркаси

II II

II III

II III

II IV

Энг совуқ ойининг ўртача ойлик ҳаво ҳарорати °С бўлган туманлар учун совуққа чидамлилик маркаси:

0 дан минус 5 гача

минус 5 дан минус 15 гача

минус 15 дан минус 30 гача

минус 30 дан паст

15

25

50

75

15

25

50

75

15

25

50

75

-

15

25

50

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
370. Зич қоришмали чақиқ тош ва шағалли қоплама ҳамда асосларни лойиҳалашда фойдаланиладиган материаллар ГОСТ 25607-2009 (қопламалар учун 3 ва 5 рақамли, асослар учун 1; 2; 4; 6 ва 7-рақамли) талабларига мувофиқ бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
371. Қоришма таркибига кирувчи чақиқ тош ва шағал мустаҳкамлик совуққа чидамлилик маркаси бўйича ушбу ШНҚ нинг 56-жадвали талабларига мувофиқ бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
372. Таркибида 50 фоиздан ортиқ силлиқ шағал доналари бўлган 800 ва катта маркали шағал материалларнинг яхши зичлашиши ва кўтариш имкониятини ошириш мақсадида унга камида 25 фоиз миқдорида шағалдан олинган чақиқ тош қўшиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
56-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Тош материаллари хусусиятларининг

кўрсаткичлари

Қоплама учун

Асос учун

Автомобиль йўлининг тоифаси

IV, Vс

V

I-II

III,

Iс-IIIс

IV –V, Vс

Сувга тўйинган ҳолатда цилиндрдаги сиқилиш бўйича мустаҳкамлик маркаси, камида:

магматик ва метаморфик тоғ жинсларидан чақиқ тошда

чўкинди тоғ жинсларида

шағал ва шағал чақиқ тошида

фосфорли, қора ва рангли металлургия куюндиларида

800

600

800

600

600

400

600

400

800

600

800

600

600

400

600

400

600

200

400

200

Ишқаланиш бўйича маркаси

И III

И III

И III

И III

И IV

Энг совуқ ойи нинг ўртача ойлик ҳаво ҳарорати °С бўлган туманлар учун совуққа чидамлилик маркаси

0 дан минус 5 гача

минус 5 дан минус 15 гача

минус 15 дан минус 30 гача

минус 30 дан паст

15

25

50

75

15

25

50

75

15

25

50

75

-

15

25

50

-

-

15

25

Шағалдан олинган чақиқ тош таркибидаги қиррали доналарнинг умумий оғирлигига нисбатан миқдори, камида

70

50

80

70

25

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
373. IV а IVс тоифали йўлларнинг чақиқ тошли қопламаларида ишлатиладиган 800 ва ундан ортиқ маркали магматик ва метаморфик тоғ жинслари, 600 ва ундан ортиқ маркали чўкинди тоғ жинсларининг таркибидаги ясси ва игнасимон шаклдаги доналар умумий оғирликнинг 15 фоиздан, I — III ҳамда Iс — IIIс тоифали йўл асосларида эса 35 фоиздан ошмаслиги керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
374. Чақиқ тош ва шағалнинг сувга чидамлилиги чақиқ тошли ва шағалли қопламалар учун 1-маркадан, асослар учун эса 2-маркадан кам бўлмаслиги керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
375. Чақиқ тош ва шағалнинг юмшоқлик қиймати чақиқ тошли ва шағалли қопламалар учун Пл-I маркада, I — III ва Iс — IIIс тоифали йўл асослари учун камида Пл-2 маркада ва IV ва IVс тоифали йўллар учун камида Пл-3 маркада бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
376. Қўшимча қатламларда фойдаланиладиган қумли шағал (қумли-чақиқ тош) қоришмалар ГОСТ 25607-2009 ва қуйидаги 57-жадвал талабларига мувофиқ бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
377. Асоснинг қўшимча қатламларида фойдаланиладиган қоришмаларнинг сув ўтказувчанлик коэффициенти 1 m/d дан кам бўлмаслиги керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
57-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Қоришма

рақами

Ғалвирлар ўлчами, mm элакдаги тўла қолдиқ, умумий оғирлигига нисбатан фоиз ҳисобида

70

40

20

10

5

2,5

0,63

0,16

0,05

1

0

10-20

20-40

25-65

40-75

70-85

70-90

90-95

97-100

2

0

0-5

0-10

10-40

30-70

45-80

60-85

75-92

97-1 00

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
378. I — III тоифали йўллар асосининг қўшимча қатламларида фойдаланиладиган қоришмалар таркибидаги чақиқ тошнинг (шағал) мустаҳкамлик бўйича маркаси камида 200 (шағал ва шағал чақиқ тошники 400) бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
379. Таркибидаги 0,16 mm ўлчамли доналар, умумий вазннинг 25 фоиздан ошмаган, чанг ва гил зарралари 5 фоиздан ошмаган, шунингдек табиий қумлар учун 0,5 фоиздан, майдалаб олинган қиррали қумлар учун 1 фоиздан ошмаган ГОСТ 8736-2014 бўйича йўл тўшамаларининг сув ўтказувчи ва совуқдан сақловчи қатламларида фойдаланиладиган қумларни қўшимча синовларсиз ишлатиш мумкин. Бунда, энг катта зичликдаги сув ўтказувчанлик коэффициенти 1 m/h дан кам бўлмаслиги керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
380. Мустаҳкамлиги ва совуққа чидамлилиги ҳисоблаб топиладиган йўл тўшамасининг совуқдан сақловчи қатламларида сув ўтказувчанлик коэффициенти камида 0,2 m/h бўлиши, кўпчиш коэффициенти ва силжиш хусусиятлари талаб даражасидаги кам кўпчийдиган қумли грунтлардан фойдаланишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
381. Қоплама юзалари вақт давомида ҳисобий тезлик ва ҳаракат хавфсизлигини таъминлайдиган тегишлича текис ва ғадир-будур бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Қатнов қисм ва асос юзаси текислиги бўйича, шунингдек йўл тўшамаси тузилма қатламларининг зичлиги бўйича мумкин бўлган чекинишлар ҚР 06.03-23 талабларига мувофиқ бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
382. Автомобил шинасининг қатнов қисми юзаси билан вақт давомида барқарор юқори қийматлардаги тишлашиш коэффициентига эришиш учун ғадир-будур қопламаларда ҳаракат таъсиридан силлиқланишга чидамли тош материаллардан фойдаланиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
383. I — III ва Iс-IIс тоифали йўллар учун талабдаги тишлашиш коэффициентининг қийматлари, қопламанинг нам юзасидаги харакат шароитига ва йўл қисмининг тавсифига кўра қуйидаги 58-жадвалда келтирилган.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
58-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Ҳаракат

шароити

Йўл қисмларининг тавсифи

Тишлашиш коэффициенти

Енгил

Тўғри қисмлар ёки радиуси 1000 m ва ундан ортиқ бўлган эгриликлар, горизонтал ёки бўйлама нишаблиги 30 ‰ дан катта бўлмаган қисмлар, кўндаланг кесим элементлари мазкур ШНҚнинг
5-жадвалидаги талабларга мувофиқ келувчи, мустаҳкамланган, бир сатҳдаги кесишувларсиз, юкланганлик даражаси 0,3 дан ортиқ бўлмаган қисмлар

0,45

Қийинлашган

Режадаги эгриликлар радиуси 250 дан 1000 m гача бўлган қисмлар, нишаблиги 30‰ дан 60 ‰ гача бўлган кўтарилиш ва тушишлар, қатнов қисми торайган жойлар, шунингдек енгил ҳаракат шароитидаги юкланганлик даражаси 0,3-0,5 чегарасида бўлган қисмлар

0,5

Хавфли

Кўриниш ҳисобидан кам бўлган қисмлар, нишабликлари ҳисобидан ортиқ бўлган, кўтарилиш ва тушишлар, бир сатҳдаги кесишиш жойлари, шунингдек енгил ва қийинлашган шароитлардаги юкланганлик даражаси 0,5 дан ортиқ бўлган қисмлар

0,6

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Изоҳ.Тишлашиш коэффициентлари динамометрик тиркамали ПКРС-2 воситаси ёрдамида, йўлдан фойдаланиш жараёнида уларнинг камайишини ҳисобга олмасдан белгиланган. Бошқа (ихчам) воситалардан фойдаланилганда уларнинг кўрсаткичлари ПКРС-2 воситаси кўрсаткичларига келтирилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
384. Мазкур ШНҚнинг 58-жадвалида келтирилган тишлашиш коэффициенти қийматларини қуйидагича таъминлаш лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
юзага ишлов бериш усули ёки мустаҳкамлиги камида 1000 маркали чақиқ тошни жойлаштириш билан ғадир-будур юзани ҳосил қилиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
А ва Г, шунингдек Б турларидаги асфалтбетон қоришмаларида мустаҳкамлиги камида 1000 маркали чақиқ тош ва қиррали қум ёки магматик тоғ жинсларининг майдалаб ғалвирдан ўтказилганини ишлатиб қопламалар қуриш билан;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
цементбетон қопламалар юзасига махсус ишлов бериш билан.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
385. III, IV ва Iс — IIIс тоифали йўлларнинг енгил ҳаракат шароитларидаги қисмларида В ва Д турлардаги асфалтбетон қоришмаларидан қоплама қуришга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Бунда, қопламаларнинг велосипед ва пиёдалар йўлакчаларида, автобуслар бекати олдидаги майдонларда, автомобилларга ёнилғи қуйиш ҳудудларида, дам олиш майдончаларида бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
386. Йўлнинг хавфли қисмларига яқинлашишда (250 — 300 m масофада) кўндаланг («шовқин») тасмаларни қуриш учун, ўлчами 25 — 35 mm ли чақиқ тошлардан юзага ишлов бериш орқали кўтарилиш баландлиги 10 — 12 mm даги йирик ғадир-будур юзалар лойиҳаланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
387. Кўндаланг тасмаларнинг кенглигини 5 — 7 m, тасмалар орасидаги масофани бошланишида 30 m дан бошлаб охирида 10 — 15 m гача қабул қилиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Тасмалар орасидаги қоплама хавфли ҳаракат шароитига тўғри келувчи катталикдаги ғадир-будур юзали бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
10-боб. Кўприклар, қувурлар ва тоннеллар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
388. Автомобиль йўлларидаги кўприклар, йўл ўтказгичлар, виадуклар, эстакадалар ва қувурларни ШНҚ 2.05.03-22 талаблари асосида лойиҳалаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
389. Автомобиль йўллари тоннелларини ҚМҚ 2.05.05-96 талаблари асосида лойиҳалаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
390. Автойўл тонелларидаги ҳисобий ҳаракат жадаллигини мазкур ШНҚнинг 5 — 8-бандларига асосан аниқланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Автойўл тоннеллари учун истиқболдаги давр 30 йил олиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
391. Автомобиль йўлларидаги кўприк ва тоннелларни, шунингдек уларга келиш қисмларини, йўллардаги ҳаракат шароитининг бир хиллилиги талабларига риоя қилган ҳолда лойиҳалаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
392. Тоннелларга келишдаги йўл қатнов қисмини тоннель пештоқидан камида 250 m масофада, қатнов қисми чети бўйлаб тушириладиган узлуксиз чизиқли белги билан ажратиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
11-боб. Йўлни жиҳозлаш ва ҳимояловчи йўл иншоотлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
393. Йўлни жиҳозлашга йўлдаги ҳаракатни ташкил қилувчи техник воситалар (тўсиқлар, белгилар, чизиқли белгилар, йўналтирувчи қурилмалар, ёри-тиш тармоқлари, светофорлар, ҳаракатни бошқарувчи автоматлаштирилган тизимлар) кўкаламзорлаштириш, кичик архитектура шакллари кириши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
394. Йўл тўсиқлари қўлланиш шароитига кўра икки гуруҳга бўлинади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
биринчи гуруҳ — тўсиқларга транспорт воситаларининг йўлнинг хавфли қисмларидан, кўприклардан, йўл ўтказгичлардан мажбурий тушиб кетишлари, шунингдек қарама-қарши оқим транспорт воситаларининг тўқнашиши, катта тўсиқ ва иншоотларга урилишларини олдини оладиган (камида 0,75 m) баландликдаги ғов тузилмалар ва ғилдиракни қайтарувчи (камида 0,6 m) баландликдаги брус парапетлар киради;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
иккинчи гуруҳ — тўсиқларига пиёдалар ҳаракатини тартибга солувчи, ҳайвонларни йўл қатнов қисмига чиқишини олдини олувчи (0,8 — 1,5 m) баландликдаги панжара туридаги тузилмалар, сим тўқималар киради.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
395. Биринчи гуруҳга мансуб тўсиқлар I — IV ҳамда Iс — IIIс тоифали автомобиль йўлларининг қуйидаги қисмлари ёқаларида ўрнатилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ёнбағир қияликлари 1:3 ва ундан ортиқ бўлган кўтармаларда ушбу ШНҚнинг 59-жадвалида келтирилган талабларга асосан;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
темир йўл излари, чуқурлиги 2 m ва ундан ортиқ бўлган сув оқимлари, жарликлар ва тоғ дараларига параллел жойлашган қисмларда, истиқболдаги ҳаракат жадаллиги камида 4000 дона/d бўлганда қатнов қисм четидан 25 m гача ва истиқболдаги ҳаракат жадаллиги камида 4000 дона/d дан кам бўлганда — 15 m гача бўлган масофада;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
истиқболдаги ҳаракат жадаллиги камида 4000 дона/d, қиялиги (ёнбағир томондаги) 1:3 дан катта бўлган жойлардан ўтганда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
турли сатҳлардаги мураккаб кесишма ва туташмаларда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
режадаги йўл йўналиши ўзгарганда, кўриниш етарлича бўлмаган жойларда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
сунъий иншоотларга яқинлашишда, кўтарма баландлиги 3 m ва ундан ортиқ бўлган йўл қисмларида, кўтарма баландлиги кам бўлганда эса сунъий иншоотнинг оралиқ қурилма узунлиги 10 m дан ошса, иншоотнинг боши ва охиридан ҳар икки томонга камида 18 m масофада.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
59-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Автомобиль йўлларининг қисмлари

Бўйлама нишаблик, ‰

Истиқболдаги ҳаракат жадал-лиги, камида дона/ d

Кўтарманинг энг кичик баландлиги, m

Тўғри чизиқли радиуси 600 m дан ортиқ режадаги эгриликда ва радиуси 600 m дан кам режадаги эгриликнинг ички томонида, тушишда ёки ундан кейин

40 гача

2000

1000

3,0

4,0

Тўғри чизиқли радиуси 600 m дан ортиқ режадаги эгриликда ва радиуси 600 m дан кам режадаги эгриликнинг ички томонида, тушишда ёки ундан кейин

40 ва ундан ортиқ

2000

1000

2,5

3,5

Радиуси 600 m дан кам режадаги эгриликнинг ташқи томонида, тушишда ёки ундан кейин

40 гача

2000

1000

2,5

3,5

Бўйлама кесимда алгебраик фарқи 50 ‰ ва ундан кўп бўлган учрашувчи нишабликларни туташтирувчи ботиқ эгриликда

-

2000

1000

2,5

3,5

Радиуси 600 m дан кам режадаги эгриликнинг ташқи томонида, тушишда ёки ундан кейин

40 ва ундан ортиқ

2000

1000

2,0

3,0

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Изоҳ. Йўл тўсиқларини ўрнатиш ўрнига жадаллик 2000 дона/d дан ортиқ бўлганда нишаблиги 1:4 қияликдаги ва ҳаракат жадаллиги ундан кам бўлганда нишаблиги 1:3 қияликдаги кўтарма ёнбағирларини қуришга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
396. Қатнов қисми четидан 4 m дан кам масофада жойлашган ахборот-кўрсатув белгилари, алоқа ва ёритиш тармоқлари таянчларини тўсиқлар билан муҳофаза қилишни кўзда тутиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Биринчи гуруҳ тўсиқлари, тузилманинг қаттиқлигига кўра йўл пойи қошидан 0,5 m ва кўпи билан 0,85 m масофада жойлаштирилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
397. Автомобиль йўлларининг ёқасида қуйидаги тўсиқлар ўрнатилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
I ва II тоифали йўлларда, радиуси 600 m дан кам бўлган режадаги эгриликнинг ташқи томонида устунчалар қадами 1 m бўлган урилиш қувватини ютувчи бир томонли;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
I ва II тоифали йўлларда, радиуси 600 m дан кам бўлган режадаги эгриликнинг ички томонидан бошқа жойларида, устунчалар қадами 2 m бўлган урилиш қувватини ютувчи ғов туридаги бир томонли металл тўсиқлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
I ва II тоифали йўлларда, радиуси 600 m дан кам бўлган режадаги эгриликнинг бошқа жойларида, устунчалар қадами 3 m бўлган урилиш қувватини ютувчи бир томонли, ғов туридаги металл тўсиқлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
I ва II тоифали йўлларда, радиуси 600 m дан кам бўлган режадаги эгриликнинг ички томонидан, устунчалар қадами 4 m бўлган, урилиш қувватини ютувчи бир томонли ғов туридаги металл тўсиқлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
I ва II тоифали йўлларда, радиуси 600 m дан кам бўлган режадаги эгриликнинг ички томонидан бошқа жойларида, III, Iс, ва IIс тоифали йўлларнинг тўғри қисмларида ва радиуси 600 m дан ортиқ бўлган режадаги эгриликларда қаттиқ металлдан ишланган бир томонли ғов туридаги тўсиқлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
I ва II тоифали йўлларда, радиуси 600 m дан кам бўлган режадаги эгриликнинг ички томонидан ва III, Iс, ва IIс тоифали йўлларда темир-бетон таянчда металл планкали ғов туридаги бир томонли тўсиқлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
IV ва IIIс тоифали йўлларда, радиуси 600 m дан кам бўлган режадаги эгриликнинг ички томонида, устунчалар қадами 1,25 m бўлган ғов туридаги бир томонли темир-бетон тўсиқлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
III, Iс, ва IIс тоифали йўлларда радиуси 600 m дан ортиқ бўлган режадаги эгриликлар ва тўғри қисмларда, IV ва IIIс тоифали йўлларда устунчалар қадами 2,5 m бўлган ғов туридаги бир томонли темир-бетон тўсиқлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
III, Iс, ва IIс тоифали йўлларда, радиуси 600 m дан кичик бўлган режадаги эгриликнинг ички томонида ва IV ва IIIс тоифали йўлларда, ғов туридаги бир томонли тросс тўсиқлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
тоғли жойларнинг I — IV ҳамда Iс — IIIс тоифали йўл қисмларида — парапет туридаги тўсиқлар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
398. I тоифали йўлларнинг ажратувчи тасмаларида биринчи гуруҳ тўсиқлари қуйидаги 60-жадвалда келтирилганларни ҳисобга олган ҳолда ўрнатилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Биринчи гуруҳ тўсиқлар ажратувчи тасманинг ўқи бўйлаб, хавфли ғовлар мавжуд жойларда-ажратувчи тасма ўқи бўйлаб қатнов қисм четидан камида 1 m масофада жойлаштирилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
60-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Иккала йўналишдаги ҳаракат тасмалари

Ажратувчи тасмадаги хавфли ғовлар

Ажратувчи тасма кенглиги, m, бўлганда истиқболдаги ҳаракат жадаллиги, камида

3-4

5-6

4

йўқ

бор

30000

20000

40000

30000

6

йўқ

бор

40000

30000

60000

50000

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
399. Ажратувчи тасма кенглиги 3 m дан ортиқ бўлганда икки томонли металл тўсиқлар, кенглиги 3 m ва ундан кам бўлганда парапет туридаги темир-бетон тўсиқлар, шу жумладан сирти махсус юзалик тўсиқлар ўрнатиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
400. Йўл тўсиқларини ўрнатишда истиқболдаги 5-йилликга мўлжалланган ҳисобий ҳаракат жадаллиги қабул қилиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
401. I ва II тоифали автомобиль йўлларида троссли тўсиқлардан фойдаланишга йўл қўйилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
402. Парапет туридаги тўсиқларни алоҳида блоклар кўринишида қуришга йўл қўйилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Тоғли жойларнинг жуда қийин шароитларида техник жиҳатдан тегишлича асосланганда бўлаклар ораси 10 m дан ошмаган, узунлиги камида 50 m бўлган парапет туридаги тўсиқларни ўрнатиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
403. Урилиш қувватини ютувчи металл йўл тўсиқлари кўприк тўсиқлари билан туташтирилганда, йўл тўсиқ устунчалари қадамини 1 m гача етказиш керак. Бунда, устунчалар қадами бир хил бўлган қисмлар узунлиги 8 m га тенг бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
404. Кўприк ва йўл ўтказгичлар оралиқ қурилмаларининг йўл пойи билан қўшилиш жойидаги ўтиш плиталари чегарасидаги тўсиқлар тузилмасини оралиқ қурилмаларини каби қабул қилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Тўсиқ тўсинларининг туташган жойларидаги деформация чоклари, ўзаро силжийдиган кўринишда бажарилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ажратувчи тасмада йўлга параллел жойлашган ёки кесишма ва туташмаларнинг йўл ёқаларида жойлашган ғов туридаги бир томонли иккита металл тўсиқларининг туташувини 1 m дан кам бўлмаган радиусда бажариш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
405. Режадаги тўсиқлар чизиғини ўзгартириш зарурияти бўлганда, уни камида 10:1 нисбатда ўтказилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
406. Иккинчи гуруҳ тўсиқлари қуйидаги ҳолатларда ўрнатилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
I тоифали йўлнинг пиёдалар йўлакчаси (шу жумладан ер остки ва устки ) бўлган автобус бекатлари қаршисидаги ажратувчи тасмада, бекатнинг бутун узунлиги бўйлаб ва унинг ташқарисида икки томонга камида 20 m масофада;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
чегара тошининг (бордюр) олди юзасидан (панжара туридаги тузилма кўринишида) камида 0,3 m масофада;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ажратувчи тасма ўқида, йўл ўтказгич ва ёритиш тармоғининг таянчлари, ахборот-кўрсатувчи йўл белгиларининг консолли ва ромли таянчлари мавжуд бўлганда, ажратувчи тасма ўқи бўйлаб қатнов қисм четидан сим тўрлар камида 1 m ва панжара туридаги тўсиқлар камида 0,5 m масофада.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
407. I тоифали автомобиль йўллари, шунингдек II — IV тоифали йўлларнинг хавфли қисмларида, сунъий ёритиш ва биринчи гуруҳ тўсиқларини ўрнатиш талаб қилинмаганда, 0,75 — 0,8 m баландликдаги огоҳлантирувчи устунчалар кўринишдаги йўналтирувчи қурилмалар билан жиҳозланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
408. II — IV ва Iс — IIIс тоифали йўлларнинг ёқаларида огоҳлантирувчи устунчалар қуйидаги ҳолларда ўрнатилиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бўйлама кесимдаги эгриликлар чегарасида ва уларга келишда (ҳар томондан учтадан огоҳлантирувчи устунчалар) кўтарманинг баландлиги 2 m дан кам бўлмаганда ва ҳаракат жадаллиги камида 2000 дона/d бўлганда мазкур ШНҚнинг 61-жадвалида келтирилган масофаларда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
режадаги эгриликлар чегарасида ва уларга келишда (ҳар томондан учтадан огоҳлантирувчи устунчалар) кўтарма баландлиги 1 m дан кам бўлмаганда мазкур ШНҚнинг 62-жадвалида келтирилган масофаларда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
йўлнинг тўғри чизиқли қисмларидаги кўтарма баландлиги 2 m дан кам бўлмаганда ва ҳаракат жадаллиги 2000 дона/d дан кам бўлмаганда ҳар 50 m да;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
йўлнинг бир сатҳдаги кесишма ва туташмалардаги эгриликлар чегарасида, эгриликнинг ташқи томони учун мазкур ШНҚнинг 61-жадвалида келтирилган масофада;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ботқоқлик ва чуқурлиги 1 m дан 2 m гача бўлган сув ҳавзаларидан 15 m дан кам масофада жойлашган йўлларнинг ҳар 10 метрда;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
кўприклар ва йўл ўтказгичлар олдида 3 тадан устунчалар иншоотдан олдин ва кейин йўлнинг икки томонида ҳар 10 m да;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
сув ўтказувчи қувурлар олдида, агар қувур диаметри 1,5 m ва ундан катта бўлса, қувур ўқи бўйлаб йўлнинг ҳар томонидан 1 тадан устунчалар ва йўлнинг ҳар икки томонида иншоотдан олдин ва кейин ҳар 10 m да 3 тадан;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
қувур диаметри 1,5 m дан кам бўлса 1 тадан.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
61-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Бўйлама кесимда эгрилик радиуси, m

Устунчалар орасидаги масофа, m

Эгрилик

чегарасида

Эгриликка киришда

бошидан

биринчисигача

биринчисидан

иккинчисигача

иккинчисидан

учинчисигача

100

5

8

17

34

200

7

12

23

47

300

9

15

30

50

400

11

17

33

50

500

12

19

37

50

1000

17

27

50

50

2000

25

40

50

50

3000

31

47

50

50

4000

35

50

50

50

5000

40

50

50

50

6000

45

50

50

50

8000

50

50

50

50

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
62-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Режадаги эгрилик радиуси, m

Устунчалар орасидаги масофа, m

эгрилик чегарасида

эгриликка ёндош қисмда

ташқи

томонда

ички

томонда

бошидан

биринчиси-гача

биринчисидан

иккинчисигача

иккинчиси-дан

учинчиси-гача

20

3

6

6

10

20

30

3

6

7

11

21

40

4

8

9

15

31

50

5

10

12

20

40

100

10

20

25

42

50

200

15

30

30

45

50

300

20

40

36

50

50

400

30

50

50

50

50

500

40

50

50

50

50

600

50

50

50

50

50

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
409. Аҳоли яшаш жойларида кўтарма баландлиги 1 m дан кам, шунингдек қувурлар устида (каллаги бор бўлганда) кўтарма баландлиги 1 m дан кам бўлса огоҳлантирувчи устунчалар ўрнатиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
410. Сунъий ёритгичли устунчалар аҳоли яшаш жойларидаги, ажратувчи тасманинг бошланишида ва транспорт тоннеллари тиргак деворларининг ён қисмлари олдида ҳамда кўтарилиб турувчи йўналтирувчи ва хавфсизлик оролчаларида ўрнатилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ёритилган йўл белгилари ёки светофорлар бўлганда устунчалар ўрнатилмаслигига йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Йўналтирувчи оролчалар йўналишлар бўйича транспорт оқимлари ҳаракатини ажратиш учун мўлжалланиши, бунда қатнов қисмдан кўтарилган оролчаларни 0,15 — 0,2 m баландликда бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
411. I тоифали йўлларда огоҳлантирувчи устунчалар қуйидаги ҳолларда ўрнатилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
транспорт ечимлари орасидаги йўл қисмининг бутун узунлигида, қатнов қисмни тўсувчи қурилмалар мавжуд бўлмаса, ҳар 50 m да;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
чиқишдаги бурилишлар чегарасида, ҳар икки томонда мазкур ШНҚнинг 60-жадвалида келтирилган масофаларда.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Огоҳлантирувчи устунчаларни йўл пойи қошидан 0,35 m масофада, йўл ёқасининг мустаҳкамланмаган қисмида ўрнатиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
412. Йўл белгилари ГОСТ 23457-86 талабларига асосан қўлланилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Йўл белгилари O'z DSt 328З:2019га, йўл белгиларининг таянчлари ГОСТ 25459-82 талабларига, шунингдек мавжуд намунавий ечимларга мувофиқ бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
413. Йўлнинг чизиқли белгилари ГОСТ 23457-86 талабларига, белги элементлари эса O'z DSt 3419-22 талабларига мувофиқ бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
414. Барча тоифали автомобиль йўлларини манзаравий лойиҳалаш, табиатни муҳофаза қилиш асосларига риоя қилиб, йўллардаги табиий шамол алмашишини таъминлаш, йўлга ёндош ҳудудларни шовқиндан ҳимоялаш, йўл ўтказиладиган туманларни табиий, хўжалик, тарихий ва маданий хусусиятларини ҳисобга олиб безатиш ва кўкаламзорлаштириш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
415. Йўлларни ва йўл иншоотларини ёндош жойлашган жарликлардан, кўчкилардан, сув оқимлари ювиб кетишидан, қум босишидан сақлаш, махсус кўчатлар экиш, шунингдек туб жой тажрибасини ҳисобга олиб йўл пойини лойиҳалашда кўзда тутилган геотехник-муҳандислик тадбирлар мажмуи орқали амалга оширилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
416. Тоғ йўлларини қор кўчкиларидан ҳимоялаш учун қуйидагилар амалга оширилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
қор кўчкисини ушлаб қолувчи ва йўналтирувчи ғовлар (кўтармалар), кўчкини бўлиб ташловчи қурилмалар, бостирма ва галереялар қуриш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
қорни силжиши ва сурилишининг олдини олувчи ҳар хил қурилмалар ёрдамида уни ёнбағир қиялигида сақлаб қолиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
қордан ҳимояловчи тўсиқлар ўрнатиш, тиргак деворлар ёки қор кўчкиларини йиғувчи қурилмалар олдига уларда сақланаётган қор миқдорини камайтирувчи деворларни қуриш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
йўллардан фойдаланиш жараёнида ва бошқа ҳолларда кўчки хавфи мавжуд қисмлардаги қорларни тушириш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
417. Қум кўчиш манбаидаги қумдан сақланиш ва уни маҳкамлаш воситалари ўзларининг таъсири бўйича мазкур ШНҚнинг 63-жадвали асосидаги гуруҳларга бўлиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
418. Мустаҳкамланувчи тасма кенглигини йил давомида йўлда тўпланадиган кўчки қумлар миқдорига ва механик ҳимоя воситаларининг ўлчамига кўра мазкур ШНҚнинг 64-жадвалда келтирилган нормаларда қабул қилиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
63адвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Қумдан ҳимояланиш ва уни мустаҳкамлаш воситалари гуруҳи

Ҳимоялаш асоси

Ҳимоя вазифалари

Қумдан ҳимояланиш ва уни мустаҳкамлаш воситалари

I

Ер усти шамолини тезлигини камайтириш

Қумни тўплаш, қум оқимини йўлга келтирмасдан тўхтатиш

Тўсиқлар

II

Қум заррачаларини илашишини кучайтириш

Қум кўчиши олдини олиш

Қум юзасига ишлов бериш

III

Қум йиғилиш ҳавзалари ўлчамларини камайтириш

Шамол-қум оқимини катта тезликдаги ҳаракатига имкон бермаслик

Қум тўпланадиган ҳавза ҳудудидаги қумларни II – гуруҳ воситалари
ва тўсиқлар ёрдамида тўхтатиш

IV

Ер усти шамол тезлигини ошириш

Қум кўчишини тезлатиш

Қум пуркагич ва оқимни йўналтирувчи қурилмалар

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
64-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Жой тури

Қум босиш тури

Жой тавсифи

Йил давомида тўпланадиган қум миқдори, m3/m

Йўл ёнида ушлаб қолинган қум миқдори, m3/m

Ўсимлик уруғи сепилиши ёки кўчат ўтқазилиши олдидан ўрнатиладиган механик ҳимоя воситалари

Мустаҳкамлаш кенглиги, m

Баландлиги

Н, m

Жойнинг қиялиги,

град

Қаторлар орасидаги масофа,

m

I

IA

Қум жуда кўп тўпланади

30 дан ортиқ

0,6

0,5

0,25

1,05

0,9

0,45

1,6

1,4

0,7

0,3

0.3

0,3

0,4

0,4

0,4

0,5

0,5

0,5

0

5

10

0

5

10

0

5

10

13,3 Н

11,4 Н

5,7  Н

13,3 Н

11,4  Н

5,7 Н

13,3 Н

11,4 Н

5,7 Н

200 дан ортиқ

205 дан ортиқ

205 дан ортиқ

152 дан ортиқ

152 дан ортиқ

152 дан ортиқ

122 дан ортиқ

122 дан ортиқ

122 дан ортиқ

IB

Қум кўп тўпланади

20-30

0,6

0,5

0,25

1,05

0,9

0,45

1,6

1,4

0,7

0,3

0,3

0,3

0,4

0,4

0,4

0,5

0,5

0,5

0

5

10

0

5

10

0

5

10

13,3 Н

11,4 Н

5,7 Н

13,3 Н 

11,4 Н

5,7 Н

13,3 Н

11,4 Н

5,7 Н

133-200

137-205

137-205

101-152

101-152

101-152

83-125

81-125

81-125

II

IIA

Қум ўртача ва кам тўпланади

10-20

0,6

0,5

0,25

1,05

0,9

0,45

1,6

1,4

0,7

0,3

0,3

0,3

0,4

0,4

0,4

0,5

0,5

0,5

0

5

10

0

5

10

0

5

10

13,3Н

11,4Н

5,7 Н

13,3 Н

11,4Н

5,7 Н

13,3 Н

11,4 Н

5,7 Н

67-133

80-137

80-137

51-101

51-101

51-101

42-83

41-81

41-81

IIB

Қум кам тўпланади

10 гача

0,6

0,5

0,25

1,05

0,9

0,45

1,6

1,4

0,7

0,3

0,3

0,3

0,4

0,4

0,4

0,5

0,5

0,5

-

5

10

-

5

10

-

5

10

13,3 Н

11,4 Н

5,7 Н

13,3 Н

11,4 Н

5,7 Н

13,3 Н

11,4 Н

5,7 Н

67 гача

80 гача

80 гача

51 гача

51 гача

51 гача

42 гача

41 гача

41 гача

III

Қум тўп-ланмайди

-

-

-

-

-

-

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
419. Ёнбағирлар, йўл пойининг қоши, бермалар, ўйма ва кўтармалардаги йўл ёқалари, шунингдек захираларни гилли грунт, чақиқ тош, йирик қум ёки шағал материаллар ҳамда маҳаллий ўсимлик шох-шаббалари боғланган ёки тўқилган қамишлар билан маҳкамлаб ҳимоялаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
420. Йўлга яқин қум манбаларида ҳимоя тасмаларини ажратиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ҳимоя тасмаларининг кенглиги туб жой шароитларига кўра (қумлар юзасининг тузилиши, уларнинг кўчиш даражаси, жойлардан хўжалик ишларида фойдаланиш, аҳоли яшаш жойларининг жойлашиши) 50 m дан 500 m гача бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ҳимоя тасмаларининг ташқи чегараси ер рельефида кўзга яққол ташланадиган элементларда ёки тасма чегарасида белгилар билан ифодаланиши, бунда юзасининг тузилиши бир хил бўлган якка туркумдаги кўчувчи қумлар бўлганида йўл пойи ёнбағир қиялигини тегишлича қилишдан ташқари кўчувчи қум-лардаги ер релъефининг ўзгаришига кўра шамол келиш томонида ёки йўлнинг икки томонида йўл олди тасмаларини қуриш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Йўл олди тасмаларини ўзгарувчан ер релъефига мослаб текислаш ва бу тасмалар қаршисидаги кўчувчи қумларни бостириб келмасликлари учун уларни маҳкамлаш зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Текисланган йўл олди тасмалари кенглигини туб жой шароитига (қумли ернинг релъефи, шакли, ўлчами, тавсифи, ҳаракати) кўра 20 m дан 50 m гача ва ундан ортиқ қабул қилиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Текисланган йўл олди тасмалари ташқарисидаги кўчувчи қумларни маҳкамлаш кенглиги 25 m дан 150 m гача ва ундан ортиқ қилиб белгиланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
12-боб. Йўл ва автотранспорт хизматидаги бино ва иншоотлар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1-§. Асосий талаблар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
421. Автомобиль йўллари лойиҳасида, йўлларни таъмирлаш ва сақлаш хизматларини ташкил қилиш учун йўловчи ва юк ташувчилар, ҳаракат қатнашчиларига хизмат кўрсатишни таъминловчи қуйидаги бино ва иншоотларни лойиҳалаш лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
йўл хизмати учун — йўл бошқаруви бино ва иншоотлар мажмуи, йўл хизматининг асосий ва қуйи бўғинидагиларига мўлжалланган бино ва иншоотлар мажмуи, ишчи ва хизматчиларга мўлжалланган яшаш уйлари, ишлаб-чиқариш омборлари, хизмат кўрсатиш жойлари, кўприклар, тоннель, кечув ва тимларни сақлаш ва уларга хизмат кўрсатиш бўлимлари, технологик алоқа қурилмалари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
автотранспорт хизмати учун — юк ташишга хизмат кўрсатувчи бино ва иншоотлар (юк автобекатлари, назорат-диспетчер бўлимлари) ташкиллаштирилган ҳолда йўловчилар ташишга хизмат кўрсатувчи бино ва иншоотлар (автобекатлар автовокзаллар);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
харакат қатнашчиларига хизмат кўрсатиш учун — автомобиль сервиси (меҳмонхоналар, мотеллар, кемпинглар, дам олиш майдончалари, автомобилларнинг қисқа муддат тўхтаб туриши учун майдончалар, овқатланиш ва савдо жойлари автомобилларга ёнилғи қуйиш шохобчалари, техник хизмат кўрсатиш шохобчалари — ТХКШ, шаҳарга киришда автомобилларни ювиш шохобчалари, автомобилларни техник кўрикдан ўтказиш учун қурилмалар, аварияда чақириш алоқа қурилмалари);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ҲХДХО учун — йўл ҳаракати назорати бўйича иншоотлар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
422. Йўл хизматининг асосий бўғинлари учун лойиҳада маъмурий-маиший бинолар, автомобилларга техник хизмат кўрсатиш ва таъмирлаш учун ишлаб-чиқариш бинолари, транспорт воситалари паркининг таркибига мос тўхтаб туриш жойлари (иссиқ ва совуқ), йўл ҳаракатини ташкиллаштирувчи техник воситаларни таъмирлаш цехлари, яхмалакка қарши ишлатиладиган кимёвий материалларни сақловчи ва тайёрловчи омборлар лойиҳаланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Йўл хизматининг қуйи бўғинлари учун омборлар, транспорт воситаларига техник хизмат кўрсатиш, таъмирлаш учун ишлаб чиқариш бинолари, маъмурий маиший бинолар, транспорт воситалари паркининг мос тўхтаб туриш жойлари (иссиқ ва совуқ), яхмалакка қарши ишлатиладиган кимёвий материалларни тарқатувчи омборлар лойиҳаланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
423. Йўл хизматининг асосий ва қуйи бўғинларига мўлжалланган бино ва иншоотлар мажмуаларини, аҳоли яшаш жойларига яқин ёки автомобиль йўлига яқин ҳудудларда биргаликда жойлаштириш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
424. Бино ва иншоот мажмуалари учун умумий энергия тармоғи, сув ўтказгич, канализация, иситиш, алоқа, тузатиш омборлари ва бошқаларни кўзда тутиш лозим. Бунда, ўзаро яқин жойлашган корхоналар умумий овқатланиш, ёнғиндан ҳимоя қилиш, яқин атрофдаги ҳудудни жиҳозлаш ишларини биргаликда қилиш мумкинлигини эътиборга олиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
425. Ишлаб чиқариш жиҳозларини сақлаш, автомобиль ва йўл машиналари тўхташ жойларини, табиий ва ишлаб чиқариш шароитларини ҳисобга олган жиҳозлашни кўзда тутиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
426. Йўл хизмати бино ва иншоотларини туб жой шароитларидан келиб чиқиб, йўлни сақлаш ва таъмирлаш хизматини ташкил қилиш тизимини ҳисобга олган (маҳаллий, ҳудудий, маҳаллий-ҳудудий) ҳолда лойиҳалаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Йўл хизмати бўлимлари хизмат кўрсатувчи йўл қисмларининг узунлигини йўлнинг тоифаси ва йўл тўшамаси турига кўра мазкур ШНҚнинг 65-жадвали бўйича қабул қилиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
427. Автотранспорт иншоотларининг ўтказиш қобилияти, ўлчами уларнинг келгусида ривожланишини ҳисобга олиб келажакдаги 10 йиллик ҳаракат жадаллиги учун қабул қилиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
65-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Йўл хизмати бўлимлари

Йўл тоифалари бўйича йўл қисмларининг тахминий узунлиги, км

I

II

III

IV

V

Йўл тўшамасининг асосий турлари:

мукаммал

енгиллаштирилган

ўтувчи

оддий

Йўлни сақлаш хиз-матининг асосий бўғини:

чизиқли принципда

ҳудудий принципда

100-170

250-300

170-260 250-300

170-260

250-300

210-260

250-300

-

250-300

Йўлни сақлаш хизматининг қуйи бўғини

30-40

40-55

55-70

70-90

80-100

Катта кўприкларни қўриқлаш ва сақлаш жойи

Узунлиги 300 m дан катта кўприкларда

Очилувчи кўприкларни қўриқлаш, сақлаш ва уларга хизмат кўрсатиш жойи

Узунлиги чегараланмаган барча кўприкларда

Кечувларда хизмат кўрсатиш жойи

Сузувчи кўприклар, паромларда

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Изоҳлар:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1. Кўрсаткичларнинг кичик қийматлари тегишли тоифадаги йўл қисмлари учун, тоғли жойларда, қор ёки қум босувчи жойларда, шунингдек ўпирилиш, кўчиш ёки чўкиш эҳтимоли бўлган жойлардаги мураккаб муҳандислик иншоотларида (тоннеллар, галереялар, тимлар, тиргак ва тўшама деворлар, қирғоқни мустаҳкамловчи, сурилишларни олдини олувчи ва бошқа қурилмалар) белгиланган ҳаракат жадаллигининг юқори қийматларида олиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2. I тоифали йўл қисмларининг узунлиги 4 та ҳаракат тасмали йўлларга мослаб берилган. Ҳаракат тасмалари 6 ёки 8 та бўлган йўл қисми узунлигини уларга мос равишда 0,7 ёки 0,5 га камайтирилган коэффициентлар билан ҳисоблаш зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3. Давлат аҳамиятидаги йўлларда узунлиги 300 m дан кам бўлган кўприкларда ҳам зарурият туғилганда қўриқлаш жойларини ташкил қилиш мумкин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4. Йўлдан фойдаланиш хизмати тузилмасини, мавжуд иншоотлардан фойдаланишни ҳисобга олиб, лойиҳаланаётган автомобиль йўли қисмидан фойдаланиш талабларига асосан аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
428. Автовокзаллар ва йўловчи автобекатларнинг сиғими, автомобиль транспортининг ривожланиш схемаси бўйича жойлаштирилиши ва юк автобекатларидан жўнатиладиган юкларнинг ўртача кунлик ҳажми бўйича қабул қилиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Транспорт хизмати бино ва иншоотларининг ер ўлчами-йўловчи автобекатлар ва автовокзалларни лойиҳалаш талаблари бўйича, юк автобекатлари учун эса автотранспортнинг техник-иқтисодий кўрсаткичлари бўйича қабул қилиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
429. Йўловчилар учун тўхташ ва чиқиш майдончалари ва шийпонларини автобус бекатларида жойлаштириш зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
430. Тўхташ майдончалари кенглигини қатнов қисмининг асосий тасмасига тенг қилиб, узунлигини эса бир вақтда тўхтайдиган автобуслар сонига кўра, бироқ камида 10 m қабул қилиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Iа тоифали йўллардаги автобус бекатларини йўл пойи чегарасидан ташқарида жойлаштириш лозим ва хавфсизлик нуқтаи назаридан уни қатнов қисмдан ажратиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Iб — III тоифали йўллардаги тўхташ майдончалари қатнов қисмдан ажратувчи тасма билан ажратилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
431. Автобус бекатларидаги чиқиш майдончалари тўхташ майдончалари юзасидан 0,2 m га кўтарилган бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Чиқиш майдончаларининг юзаси ҳар хил йўналишда ҳаракатланувчи бир ёки иккита жамоат транспорти тўхтайдиган бўлса, кенглиги 1,8 m, узунлиги 12 m дан кам бўлмаслиги, уч ёки тўртта жамоат транспорти тўхтайдиган бўлса, кенглиги 2,4 m, узунлиги 24 m дан кам бўлмаслиги, шунингдек тўртта ва ундан ортиқ жамоат транспорти тўхтайдиган бўлса, кенглиги 2,4 m, узунлиги 36 m дан кам бўлмаслиги керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
432. Автобус бекатларидаги ҳошия тошини тўхташ тасмаси ва унга ёндош тезликни ўзгартириш тасмаси қисмининг чеккаси бўйлаб силжитмасдан жойлаштирилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Чиқиш майдончасидан йўловчиларнинг асосий оқими йўналишида мавжуд кўча тротуарлари ёки пиёдалар йўлакчаларигача, улар бўлмаганда эса камида ён кўриниш таъминланган масофада пиёдалар йўлакчалари ва тротуарлар лойиҳаланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
433. Аҳоли яшаш жойлари ташқарисидаги автобус бекатларини йўлнинг тўғри қисмларида ёки режадаги радиуси камида 1000 m бўлган I ва II тоифали йўллар, радиуси камида 600 m бўлган III тоифали йўллар ва радиуси камида 400 m бўлган IV тоифали йўллар эгрилигида ва бўйлама нишаблиги кўпи билан 40 ‰ бўлган қисмларда жойлаштирилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
I тоифали йўллардаги автобус бекатларини бир-бирининг қаршисида, II — IV тоифали йўлларда уларнинг ҳаракат йўналиши бўйича суриб, павильонлар яқинидаги деворлар ораси камида 30 m бўлган масофада жойлаштириш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
434. Йўлларнинг кесишма ва туташмаларидаги автобус бекатларини йўналиш бўйича кесишма ва туташмадан кейин мазкур ШНҚнинг 15-жадвалида келтирилган кўриниш масофасида жойлаштириш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
435. I — III тоифали йўллардаги автобус бекатларини 3 km, дам олиш масканлари ва аҳоли зич жойлашган минтақаларда эса 1,5 km дан ортиқ бўлмаган оралиқда жойлаштириш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
436. Автосервис бино ва иншоотларини жойлаштиришда, истиқболдаги ривожланиш имкониятларини ҳисобга олиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
437. Дам олиш майдончаларини I ва II тоифали йўлларда ҳар 15 — 20 km да, III тоифали йўлларда 25 — 35 km да ва IV тоифали йўлларда ҳар 45 — 55 km да лойиҳалаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
438. Дам олиш майдончалари ҳудудида автомобилларни техник кўрикдан ўтказиш бинолари ва савдо шохобчаларини жойлаштиришга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
439. Дам олиш майдончалари сиғимини амалдаги ҳаракат жадаллиги 30000 дона/d гача бўлган I тоифали йўлларда бир вақтнинг ўзида камида 20-50 автотранспорт тўхташига, II ва III тоифали йўлларда 10 — 15 ва IV тоифали йўлларда эса 10 та автотранспорт тўхташига мўлжаллаб ҳисоблаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
I тоифали йўллардаги дам олиш майдончалари икки томонда жойлаштирилганда — уларнинг сиғими мазкур банднинг биринчи хатбошисида келтирилган қийматлардан икки марта камайтирилиши зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
440. Автомобилларга ёнилғи қуйиш ва техник хизмат кўрсатиш шохобчалари иқтисодий ва статистик изланиш асосида жойлаштирилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
441. Автомобилларга ёнилғи қуйиш шохобчалари (АЁҚШ) қувватини (бир суткадаги ёнилғи қуйишлар сони) ва улар орасидаги масофани ҳаракат жадаллигига кўра қуйидаги 66-жадвалдан қабул қилиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
66-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Ҳаракат жадаллиги дона/d

АЁҚШ қуввати, суткада ёнилғи қуйиш

 АЁҚШ лар орасидаги масофа, km

АЁҚШ ларнинг

жойлаштирилиши

 

1000 – 2000

250

30-40

бир томонлама

2000 – 3000

500

40-50

бир томонлама

3000 – 5000

750

40-50

бир томонлама

5000 – 7000

750

50-60

икки томонлама

7000 – 20000

1000

40-50

икки томонлама

20000 дан ортиқ

1000

20-25

икки томонлама

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Изоҳ. АЁҚШ кесишма ҳудудида жойлаштирилганда, у хизмат кўрсатадиган атрофдаги йўлларнинг узунлиги, ҳаракат жадаллиги ва шу қисмлардаги бошқа ҳисобий кўрсаткичларни эътиборга олиб унинг қувватига аниқлик киритилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
442. АЁҚШ ларни бўйлама нишаблиги 40 ‰ дан ошмаган қисмларда, радиуси 1000 m дан ортиқ режадаги эгриликларда, радиуси 10000 m дан ортиқ бўйлама кесимдаги қабариқ эгриликларда, темир йўлларидан ўтишда камида 250 m, кўприклардан ўтишда камида 1000 m масофада, кўтарма баландлигига 2 m дан ортиқ бўлмаган қисмларда жойлаштириш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
443. ТХКШлардаги постлар сонини, уларнинг орасидаги масофа ва ҳаракат жадаллигига кўра қуйидаги 67-жадвалдан қабул қилиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
67-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Ҳаракат жадаллиги дона/d

ТХКШ орасидаги масофага қараб, km, постлар сони, dona

ТХКШ

жойлашиши

80

100

150

200

250

1000

1

1

1

2

З

бир томонлама

2000

1

2

2

3

3

бир томонлама

3000

2

2

3

3

5

бир томонлама

4000

3

3

-

-

-

бир томонлама

5000

2

2

2

2

3

икки томонлама

6000

2

2

3

3

3

икки томонлама

8000

2

3

3

3

5

икки томонлама

10000

3

3

3

5

5

икки томонлама

15000

5

5

5

8

8

икки томонлама

20000

5

5

8

махсус ҳисоб

икки томонлама

30000

8

8

махсус ҳисоб

икки томонлама

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ТХКШ ларида АЁҚШ жойлаштиришга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
444. Транзит мотель ва кемпинглар сиғимини (ётоқ жойларининг сони) ўтувчи автосаёҳатчиларнинг сони халқаро ва шаҳарлараро қатнайдиган автомобиллар ҳаракат жадаллигини ҳисобга олиб қабул қилиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Мотель ва кемпинглар орасидаги масофа 100 km дан ортмаслиги лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Мотелларни, ТХКШ, АЁҚШ, овқатланиш ва савдо шохобчалари билан биргаликда лойиҳалаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
445. Автосервис объектларида эҳтиёжга қараб овқатланиш ва савдо шохобчаларини жойлаштириш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
446. Автомобилларнинг қисқа муддатли тўхташ майдончаларини — овқатланиш, савдо, тез ёрдам, ичимлик суви манбалари олдида ва автомобиллар мунтазам тўхтайдиган бошқа жойларда кўзда тутиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2-§. Авария ҳолатларида тўхташ учун майдончалар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
447. Тўхташ йўлкалари бўлмаган автомобиль йўлларининг айрим бўлакларида тўхташ учун махсус жойлар, шунингдек жамоа транспортлари учун бекатлар ташкил қилиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
448. Автомобилларнинг йўл четида тўхташи тақиқланган чекланган шароитларда авария ҳолатида тўхташга мўлжалланган майдончалар қурилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
449. Авария ҳолатида тўхташга мўлжалланган майдончалар авария ҳолатидаги автомобилларнинг йўлнинг қатнов қисмидан чиқиб тўхташи ва туриши, йўл-транспорт ҳодисаларида шикастланган ёки носоз автомобилларни вақтинчалик жойлаштиришга мўлжалланган бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
450. Авария ҳолатидаги автомобилларга мўлжалланган майдончалар йўл четининг мустаҳкамланмаган қисми ташқарисида жойлаштирилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Авария ҳолатида тўхташга мўлжалланган майдончалар камида иккита енгил ёки битта катта габаритли автомобилни сиғдириши, майдонча кенглиги 2,5 m қилиб олиниши,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
майдончалар орасидаги масофани ҳаракат жадаллигидан келиб чиқиб мазкур ШНҚнинг 68-жадвалига мувофиқ аниқланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1-расм. Автомобилларнинг авария ҳолатида тўхташларига мўлжалланган майдончаларни жойлаштириш чизмаси
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Автомобилларнинг авария ҳолатида тўхташларига мўлжалланган майдончалар орасидаги масофа
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
68-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Бир йўналишдаги ҳисобий ҳаракат жадаллиги, ҳисобий avt./h.

Йўл тоифаси

IA, IБ

II

Ш ва IV

Автомобилларнинг авария ҳолатида тўхташларига мўлжалланган майдончалар орасидаги масофа L, m

3000 ва ундан ортиқ

400 – 800

-

-

1000-3000

500 – 1000

1100

-

500 -1000

500 – 1200

1400

800

300-500

700 – 1300

1500

1000

100-300

-

1600

1200

100 дан кам

-

-

1500

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
451. Икки тасмали йўлларда автомобилларнинг авария ҳолатида тўхташларига мўлжалланган майдончалар йўл бўйлаб шахмат усулида жойлаштирилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2-расм. Икки тасмали йўлларда автомобилларнинг авария ҳолатида тўхташларига мўлжалланган майдончаларни жойлаштириш чизмаси
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бу ерда, L — майдончалар орасидаги ҳисобий масофа.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
452. Йўл хизмати ишларини таъминлайдиган технологик алоқани I тоифали автомобиль йўлларида, махсус талаблар бўлганда II ва III тоифали йўлларда ҳам лойиҳалаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
453. Тегишлича асосланганда авария-чақириш тизимини I тоифали йўлларда ҳам лойиҳалаш зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3-§. Оғирлик ва габарит назоратининг стационар пунктлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
454. Оғирлик ва габарит назоратининг стационар пунктлари (ОГНП) бошқа йўналишдаги йўналишлар орқали айланиб ўтиши мумкин бўлмаган ерларни жойлаштирилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
455. ОГНП жойлаштириладиган ерни танлашда, уни жойлаштириш режалаштирилаётган жойдаги йўл қисмининг тузилиши ва геометрик ўлчамлари, унинг атроф-муҳитга кўрсатадиган салбий таъсири, электр ва сув таъминотлари мавжудлигини ҳисобга олган ҳолда уни қуриш ва ундан фойдаланишга сарфланадиган энг кам харажатларни инобатга олиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ОГНП ларни жойлаштиришда улар асосий автойўлда ва кириш ва чиқиш йўллари ҳамда транспорт кесишмаларида ҳаракатланаётган транспортларга халақит бермаслиги керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Оғирлик ва габарит назоратининг стационар пункти ўрнатиладиган жойни танлашда автомобилларнинг ОГНП ҳудудига кираверишидаги тезкор ўтиш йўлаги бошланишидан олдин тўхташи учун энг кичик кўриш масофаси таъминланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Тезкор-ўтиш йўлакларининг бошланиш ва тугаш жойларидан яқин атрофда жойлашган кесишмаларигача бўлган масофа оқимлар қўшиладиган зона узунлигидан кичик бўлмаслиги керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
456. Тарозида тортилиши ва габаритлари ўлчаниши лозим бўлган транспорт воситалари мавжуд автомобиль йўлининг чеккаси ва қатнов қисмида тўхтамаслиги ва тўпланиб қолмаслиги лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ОГНПлар оғирлиги ва габарити ўлчанадиган автомобилларнинг тўхташи ва тўпланиши учун майдончалар ҳамда туриб қолган автомобиллар учун қўшимча автотураргоҳлар билан таъминланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ушбу майдончаларнинг ўлчами, юк машиналарининг энг юқори ҳаракат жадаллиги, оғирлиги ва габаритларини ўлчаш бўйича ОГНП лойиҳасида белгиланган технологик жараён ва фойдаланиладиган ускуналарни инобатга олган ҳолда белгиланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
457. Автотураргоҳ ва тўпланиш майдончаларининг ўлчамини белгилашда 22 m узунликдаги автомобиль ҳисобий автомобиль сифатида қабул қилиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
458. ОГНПнинг бино ва иншоотларини лойиҳалашда йўлда кетаётган автомобиллар ва тарозида тортиш майдончаси ОГНП операторига яққол кўриниб туриши таъминланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
459. Тортиш майдончасига кириш жойлари ОГНП оператори ўчириб ёндирадиган «очиқ» ёки «ёпиқ» мазмунидаги электр таблолар билан жиҳозланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
460. Тарози ускунасига кираверишдаги иккала томонга ётқизилган асфалтбетон қопламанинг муддатидан олдин емирилиши олдини олиш мақсадида ушбу жойларга темир-бетон плиталарни ўрнатиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
461. Автомобилларни тарозида тортиш майдончалари ва асосий йўлнинг ҳаракат тасмалари орасидаги чекланган шароитларда жойлашганда, автотранспортнинг бехосдан урилиши оқибатида ОГНПнинг бино ва иншоотлари шикастланмасликлари учун улар баръер тўсиқлари билан муҳофаза қилиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
462. ОГНП ўрнатиладиган жойлар тегишли йўл белгилари, кўрсаткичлар, шунингдек ОГНП худуди ва оғирликни ўлчаш ускунасига кираверишда ҳаракат тезлигини чекловчи белгилар билан жиҳозланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4-§. Ногиронлиги бўлган шахсларга қулайлик яратишга оид талаблар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
463. Автомобиль йўллари, бино ва иншоотларини лойиҳалашда ушбу объектларнинг барча тоифадаги ногиронлиги бўлган шахслар учун қулайлик яратиш бўйича тегишли чора-тадбирлар ишлаб чиқилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
464. Йўл-сервиси бино ва иншоотларини лойиҳалашда ногиронлиги бўлган шахслар ҳамда кўзи ожизларнинг ҳам ушбу объектлар бўйлаб эркин ҳаракатланиши таъминланган бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5-§. Йўл-сервис объектларининг жойлаштирилишига қўйиладиган талаблар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
465. Йўл-сервис объектларини жойлаштириш ушбу ШНҚ, ГОСТ 33062-2014 талабларига асосида лойиҳалаштирилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
466. Йўл ҳаракати хавфсизлиги ва қулайлигини таъминлаш мақсадида йўл-сервис объектларининг бино ва иншоотларини транспорт оқимлари кесишадиган йўл бўлакларида жойлаштирмаслик лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Чорраҳалардан ушбу объектларгача бўлган энг кичик масофа камида 500 m бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Зарурият бўлганда чорраҳадан чиқиш йўлидан сервис объектига олиб борадиган йўл сифатида фойдаланишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Йўл четида жойлашган сервис объектлари ўртасидаги энг кичик масофа, иккита тезкор-ўтиш йўлкаларини (тезликни ошириш ва тормозлаш йўлкалари) жойлаштириш ва улар ўртасида яна 250 m жой қолишини таъминлаши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
467. Йўл сервис объектларига кириш ва чиқиш жойларида тўхташ учун энг кичик кўриш масофаси таъминланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
468. Транзит транспортининг тўсиқларсиз ўтиши ва йўл ҳаракати хавфсизлигини таъминлаш мақсадида йўл сервис объектлари жойлашган ҳудудлардаги кириш-чиқиш йўлларида тезкор ўтиш йўлаклари қурилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
469. Йўл-сервис объектларига кириш ва чиқаверишдаги тезкор ўтиш йўлкаларининг 25 m узунликдаги бошланғич қисми чироқлар билан ёритилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
470. Иншоотлар мажмуаси ва йўл ҳаракати иштирокчиларига хизмат кўрсатадиган майдончаларни жойлаштириш режаси қуйидагиларни таъминлаши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
транспорт воситаларининг мажмуа ҳудуди бўйлаб бир томонлама ҳаракатланишини;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
йўл ҳаракати иштирокчиларининг хизмат кўрсатиш объектларига кира олишини;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
транспорт воситалари қўйилган жойдан сервис объектларигача бўлган масофа 10 метрдан ошмаслигини;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
хизмат кўрсатиш объектлари бўйлаб автомобилларнинг ҳаракат тезлиги 15 km/h белгилари билан чекланишини.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
471. Йўл-сервис объектлари йўлнинг иккала томонида жойлашган бўлакларида турли сатҳлардаги пиёдалар ўтиш жойи лойиҳаланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
472. Таркибида узоқ вақт дам олишга мосланган иншоотлари бўлган хизмат кўрсатиш мажмуаларида (мотель, кемпенг) транспорт воситаларининг узоқ вақт туришига мўлжалланган ва қўриқланадиган алоҳида майдончалари бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Автомобиллар қўйиладиган жой ва бу ерга кириб чиқаётган транспорт воситалари ҳаракатини таъминлайдиган зонани ўз ичига олиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
473. Йўл ҳаракати иштирокчиларининг дам олиши учун мўлжалланган йўл-сервис объектлари 6 — 20 m кенгликдаги кўкаламзорлаштирилган ҳудуд билан йўлдан ажратилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ШНҚ 2.05.02-23 «Автомобиль йўллари. Лойиҳалаш талаблари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
1-ИЛОВА
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ШНҚ 2.05.02-23 «Автомобиль йўллари. Лойиҳалаш талаблари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
2-ИЛОВА
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Жой турлари ва грунтларнинг таснифи
Намлик даражаси ва таснифи бўйича жойнинг турлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Жой тури

Йўл минтақаларидаги жой аломатлари

I

II

III

IV

I

Ер ости сувлари 10 m дан 45 m гача чуқурликда жойлашган, юқори қатламлар намланишига таъсир этмайди бархан қумли грунтлар

Ер ости сувлари юқори қатламларнинг намланишига таъсир этмайди, шўрхок, тақир, шўрхок
ва турли даражада шўрланган грунтлар

Ер ости сувлари юқори қатламлар намланишига таъсир этмайди, енгил суглинок ва оғир лессимон грунтлар

Ер ости сувлари юқори қатламлар намланишига деярли таъсир этмайди, чангли енгил супесь, енгил лессимон сугликали грунтлар

II

Ер ости сувлари ёки узоқ (30 d дан ортиқ) турувчи юза сувлар юқори қатлам намланишига таъсир этмай-ди,

бархан қумли грунтлар

Ер ости сувлари ёки узоқ (30 d ортиқ) турувчи юза сувлар юқори қатлам намланишига таьсир этмай-диган, шўрхок грунтлар

Ер устки оқим таъминланмаган; тоғ олди ва тоғ минтақаларидаги ер ости сув-лар юқори қатламларнинг намланишига таъсир этмайди, текисликларда деярли таъсир этмайди, суглинок, супесь ва лессимон грунтлар

Ер ости сувлари ёки узоқ турувчи (30 суткадан ортиқ) юза сувлар юқори қатлам намланишига таъсир этмайди; чангли ва енгил супесь, суглинок, лессимон грунтлар

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Гилли грунтларнинг турлари ва турдошлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Грунтлар

Кўрсаткичлар

Турлари

Турдошлари

Умумий оғирликка нисбатан қум заррачаларининг миқдори, фоизда

Пластиклик сони

Супесь

Енгил йирик

50 дан ортиқ

1–7

Енгил

50 дан ортиқ

1–7

Чангли

50-20

1–7

Оғир чангли

20 дан кам

1–7

Суглинок

Енгил

40 дан ортиқ

7–12

Енгил чангли

40 дан кам

7–12

Оғир

40 дан ортиқ

12–17

Оғир чангли

40 дан кам

12–17

Гил

Қумли

40 дан ортиқ

17–27

Чангли

40 дан кам

17–27

Ёғли

нормаланмайди

27 дан ортиқ

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Изоҳ:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1. Йирик енгил супеслар учун 2,0 — 0,25 mm ли қум заррачалари миқдори, бошқа грунтлар учун 2 — 0,05 mm каби ҳисобга олинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2. Грунт таркибида 25 — 50 фоиз (умумий оғирликка нисбатан) 2 mm дан йирик зарралар бўлганда, гилли грунтлар номига «шағалли» (силлиқ юзали доналар ) ёки «чақилган тошли» (қиррали доналар) сўзи қўшилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Лёссимон грунт турлари ва турдошлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Грунтлар

Кўрсаткичлар

Турлари

Турдошлари

Умумий оғирликка нисбатан қум заррачаларининг миқдори, фоизда

Пластиклик сони

Супес

Чангли

45-20

1-7

Оғир чангли

20 дан кам

1-7

Суглинок

Енгил чангли

45 дан кам

7-12

Оғир чангли

35 дан кам

12-17

Гил

Чангли

45 дан кам

12-17

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Грунтларни шўрланиш даражаси бўйича таснифи
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Грунтлар тури

Енгил эрувчан тузларнинг умумий миқдори, қуруқ грунт оғирлигига нисбатан, % да

хлоридли, сульфат-хлоридли шўрланиш

сульфатли, хлорид-сульфатли шўрланиш

Кучсиз шўрланган

0,5 -2,0

0,5-1,0

Ўртача шўрланган

2,0-5,0

1,0-3,0

Кучли шўрланган

5,0-10,0

3,0-8,0

Ўта кучли шўрлан-ган

10,0 дан ортиқ

8,0 дан ортиқ

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Лёсс ва лёссимон грунтларнинг шўрланиш бўйича таснифи
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Грунтлар тури

Енгил эрувчан тузларнинг умумий миқдори, қуруқ грунт оғирлигига нисбатда, фоизда

хлоридли, сульфат-хлоридли шўрланиш

сульфатли, хлорид-сульфатли шўрланиш

Кучсиз шўрланган

0,5-2,0

0,5-1,0

Ўртача шўрланган

2,0-5,0

1,0-3,0

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Грунтларнинг кўпчиш даражаси бўйича таснифи
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Грунт тури (намлиги 0,5 W0  бўлганда)

Намланиш қатламининг қалинлигига нисбатан фоизда кўпчишнинг нисбий деформацияси

Кўпчимайдиган

2 дан кам

Кам кўпчийдиган

2÷ 4

Ўртача кўпчийдиган

5÷10

Кучли кўпчийдиган

10 дан ортиқ

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Грунтларнинг чўкувчанлик даражаси бўйича таснифи
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
7-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Грунтлар тури

Чўкувчанлик коэффициенти

Намланган қатлам қалинлигига нисбатан % да чўкишнинг нисбий деформацияси

Чўкмайдиган

0,92 дан кўп

2 дан кам

Кам чўкадиган

0,85 ÷0,91

2÷7

Чўкадиган

0,80÷0,84

8÷12

Кучли чўкадиган

0,79 дан кам

12 дан кўп

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Изоҳ. Тасниф сувга чидамли қояли тош грунтларга ва чўкувчанлиги лаборатория маълумотлари асосида баҳоланадиган, сувда эримайдиган цементланувчи моддали грунтларга тааллуқли эмас.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Грунтларнинг музлашдаги кўпчиш даражаси бўйича таснифи
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
8-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Грунт гуруҳлари

Кўпчиш даражаси

Намунани музлашда нисбий кўпчиши, фоиз

I

Кўпчимайдиган

1 дан кам

II

Кам кўпчийдиган

1÷ 4

III

Кўпчийдиган

4÷7

IV

Кучли кўпчийдиган

7÷10

V

Ўта кучли кўпчийдиган

10 дан ортиқ

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Изоҳлар:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1. Музлашдаги кўпчишни аниқлаш лабораторияда махсус услуб бўйича сув оқими остида амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2. Музлашдаги кўпчиш қийматини ҳисоблаб баҳолашда кўпчиш жадаллигини махсус синов услуби бўйича аниқланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3. Музлашдаги кўпчиш тажрибаси ўтказилган вақтда музлашдаги кўпчиш даражаси бўйича грунт турлари мазкур илованинг 9-жадвалидан, музлашдаги кўпчишнинг ўртача нисбий қийматини эса 10-жадвалдан белгилашга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Музлашдаги кўпчиш даражаси бўйича грунт турлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
9-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Грунтлар

Тури

Таркибидаги 0,05 mm дан кичик заррачалар миқдори 2 фоизгача бўлган йирик ва ўртача катталикдаги шағалли қум

I

Таркибида 0,05 mm дан майдароқ заррачалар миқдори 15 фоизгача бўлган йирик ва ўртача катталикдаги шағалли қум, таркибида 0,05 mm дан майдароқ заррачалар миқдори 15 фоизгача бўлган майда шағалли қум, енгил йирик супесь

II

Енгил супес, енгил ва оғир сутлинок гиллар

III

Чангли қум, чангли супесь, чангли оғир суглинок, лёсслар ва лёссимонлар

IV

Чангли оғир супесь, чангли енгил суглинок

V

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Изоҳ. Таркибида 0,05 mm дан кичик зарралари бўлган 15 фоиздан ортиқ бўлган чақиқ тош, шағал, қиррали йирик қумларнинг музлашдаги кўпчиш коэффициенти қийматини чангли қумларникидек қабул қилинади ва лабораторияда текширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Музлашдаги кўпчиш қиймати
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
10-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Ишчи қатлам грунтлари

1,5 m музлагандаги, муздан кўпчишнинг нисбий ўртача қиймати

Таркибида 2 фоизгача 0,05 mm.дан кичик заррачалар бўлган йирик ва ўртача катталикдаги шағалли қум

1/1

Таркибидаги 0,05 mm дан кичик заррачалар миқдори 15 фоизгача бўлган йирик ва ўртача катталиқдаги ва таркибидаги 0,05 mm дан кичик заррачалар миқдори 2 фоизгача бўлган майда шағалли қум

1/1-2

Таркибидаги 0,05 mm дан кичик зарачалар миқдори 15 фоиздан кам бўлган майда қум; йирик енгил супесь

1-2/2-4

Чангли қум; чангли супесь; чангли оғир суглинок

2-4/7-10

Енгил супесь

1-2/4-7

Чангли оғир супесь; чангли енгил суглинок

4-7/10

Оғир ва енгил суглинок; гил

2-4/4-7

Лёссимонлар

3-6/7-10

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Изоҳ. Чизиқ устидаги қийматлар намлик бўйича I тур жойларда, чизиқ остидаги қийматлар II тур жойларда, ушбу илованинг 1-жадвалига асосан қабул қилинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Намланиш даражаси бўйича грунт турлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
11-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Грунт турлари

Намлик

Етарли намланмаган

0,9 W0 дан кам

Норматив намланган

0,9W0Wadm

Юқори намланган

0,9 WadmWmax

Ўта намланган

Wmax дан ортиқ

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Изоҳ. Wmax зичланиш коэффициенти 0,9 бўлгандаги грунтнинг мумкин бўлган энг катта намлиги, W0 меъёрий намлик, 0,9 Wadm руҳсат этилган намлик
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Грунтларнинг зичлашдаги рухсат этиладиган намлиги
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
12-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Грунтлар

Грунтнинг талабдаги зичланиш коэффициенти

1,0 дан катта

1,0-0,98

0,95

0,90

Чангли қумлар, енгил ва йирик супеслар

0,90-1,30

0,80-1,35

0,75-1,60

0,70-1,60

Чангли ва енгил супеслар

0,90-1,20

0,80-1,25

0,75-1,35

0,70-1,60

Оғир чангли супеслар, енгил ва чангли енгил суглиноклар

0,90-1,10,

0,83-1,15

0,80-1,30

0,75-1,50

Оғир суглиноклар ва чангли оғир лойлар

0,90-1,00

0,90-1,05

0,85-1,20

0,80-1,30

Чангли лессимон супеслар

0,90-1,20

0,80-1,25

0,75-1,35

0,70-1,50

Чангли ва оғир лессимон супеслар, чангли енгил суглиноклар

0,90-1,10

0,85-1,20

0,85-1,25

0,70-1,40

Чангли оғир лессимон суглиноклар, чангли  лойлар

0,90-1,00

0,90-1,20

0,85-1,20

0,75-1,30

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Изоҳ:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1. Ёз вақтида кўтармаларни чангсиз қумлардан кўтаришда рухсат этиладиган намлик чегараланмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2. Мазкур чекланишлар сув ёрдамида (гидронамив) қуриладиган кўтармаларга тааллуқли эмас.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3. Қиш вақтида кўтармаларни кўтаришда намлик бўлмаслиги керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Лессимон грунтлар, қумли ва чангсиз супесларда 1,3W0 дан, чангли супес ва енгил суглинокларда 1,2 W0 дан ва бошқа грунтлар учун — 1,1 W0 дан кўп бўлмаслиги керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4. Грунтларнинг рухсат этилган намлик қиймати мавжуд зичловчи воситаларнинг технологик имкониятларини ҳисобга олиб аниқланиши мумкин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Намланишнинг ҳисобий схемаси
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
13-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Ишчи қатламнинг намланиш схемаси

Намланиш манбалари

Намланиш турларига киритилиш шарти

1

Атмосфера ёғинлари

Намланиш бўйича 1-тур ҳудудларда кўтармалар учун, Намланиш бўйича 2 ва 3 тур ҳудудларда кўтармалар учун қоплама юзасининг ер ости ва юза сувлар ҳисобий сатҳидан ёки ер юзасидан баландлиги мазкур ШНҚнинг 34 ва 35-жадваллар талабидан 1,5 мартадан кўп олганда

2-тур ҳудудларда кўтармалар учун юза сувлар сатҳидан (ёз даврининг 2/3 қисмида кузатилмайдиган) 5-10 m дан юқорироқда жойлашган супесларда, 2-5 m да жойлашган енгил чангли суглинокларда ва 2 m даги чангли оғир суглинокларда ва гилларда (кичкина қийматлар юмшоқлик сони катта бўлган грунтлар учун, катта қийматлар эса бошқа грунтлар учун олинади)

Қумли ва лойли грунтлар бўлган участкаларда ўймадаги ён ариқчаларнинг нишаблиги 20‰ дан юқори (I-III йўл-иқлим зоналарда) ва қоплама юзасининг ҳисобий ер ости сувларнинг сатҳидан баландлиги мазкур ШНҚнинг 34
ва 35-жадваллар талабидан 1,5 мартадан кўп олинади

сув иссиқлик шароитини тартибга солувчи махсус усулларни қўллаш (капилляр сувларни тўсувчи сув ўтказмайдиган, иссиқликдан сақловчи, арматураланган қатламлар, дренаж) махсус ҳисоблар асосида тайинланади

2

Қисқа муддат (30 суткагача) турувчи юза сувлар, атмосфера ёғинлари

Намланиши бўйича 2-тур ҳудудлардаги кўтармаларда қоплама юзасининг баландлиги мазкур ШНҚнинг 34 ва 35-жадваллари талабидан кам бўлмаслиги ва 2 маротабадан ошмаслик талаби, кўтарманинг оддий кўндаланг кесими (бермасиз) ва унинг ён бағрилигини қиялиги 1:1,5 дан кам бўлмаслиги талаб қилинади.

Намланиши бўйича 3-тур ҳудудлардаги кўтармаларни ер ости сувларидан ҳимоялаш учун махсус тадбирлар (каппилярларни тўсувчи ва дренаж), махсус ҳисоблар асосида тайинлаш, узоқ турувчи (30 d ортиқ) сувлар бўлмаганда ва юқоридагилар амалга оширилиши лозим.

Қумли ва гилли грунтлар бўлган ҳудудларда ўймадаги ён ариқчаларнинг нишаблиги 20 ‰ дан юқори (I-II йўл-иқлим зоналарда) ва қоплама юзасининг ҳисобий ер ости сувларнинг сатҳидан баландлиги мазкур ШНҚнинг
34 ва 35-жадваллар талабидан 1,5 мартадан кўп олинади

3

Ер ости ва узоқ (30 суткадан ортиқ) ту-рувчи юза сувлар, атмосфера ёғинлари

Намланиши бўйича 3-тур участкалардаги кўтармалар учун қоплама юзасининг баландлиги мазкур ШНҚнинг 34 ва 35- жадваллари талабига мос бўлиши ва 1,5 мартадан ошмаслиги лозим.

ўймалар учун унинг асосидан чуқур жойлашган ер ости сувларининг сатҳи мазкур ШНҚнинг 34 ва 35-жадваллар, жадвалдаги талабидан 1,5 марта ошмаслиги лозим.

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Нисбий зичланиш коэффициентининг қийматлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
14-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Грунтларнинг талабдаги зичланиш коэффициенти

Грунтнинг нисбий зичланиш коэффициент қийматлари, К1

Чангли суглинок-лар, қум-лар, су-песлар

Сугли-ноклар, гиллар

Лёс ва лёс-симон грунтлар

Ишлаб олинадиган қоятош грунтлар ҳажмий оғирликларда, t/m3

Қайта ишланган саноат чиқиндилари, куюндилар

1,9-2,2

2,2-2,4

2,4-2,7

1,00

1,10

1,05

1,30

0,95

0,89

0,84

1,26 -1,47

0,95

1,05

1,00

1,15

0,90

0,85

0,80

1,20 - 1,40

0,90

1,00

1,10

1,10

0,85

0,80

0,76

1,13 - 1,33

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Қумларнинг кўчиши бўйича жойнинг таснифи
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
15-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Қумлар юзасининг ўсимликлар билан мустаҳкамлаганлик даражаси

Ўсимликлар билан

қопланган юза, %

Қумларнинг кўчиш даражаси

Ўсимликсиз юза

5 дан кам

ўта кўчувчан

Ўсимлик кам ўсган юза

5 ÷15

кўчувчан

Ўсимлик ола ўсган юза

15 ÷35

кам кўчувчан

Ўсимликли юза

35 дан ортиқ

кўчмайдиган

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ШНҚ 2.05.02-23 «Автомобиль йўллари. Лойиҳалаш талаблари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
3-ИЛОВА
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Хўжалик йўлларини кўндаланг кесими
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1. Қишлоқ йўлларининг бошланғич ва охирги пунктларида автомобиллар ҳамда қишлоқ хўжалиги машиналари бурилиб олиши учун, 25х25 m ўлчамли тўғри бурчакли майдончалар ёки радиуси 15 m дан кам бўлмаган ноксимон ва ҳалқасимон айланиб ўтиш йўлларини кўзда тутиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Катта габаритли қишлоқ хўжалик машиналари ва автопоездлари учун кўрсатиб ўтилган ўлчамлар хавфсиз бурилиб олишларини таъминлайдиган ўлчамларгача етказилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2. Алоҳида қишлоқ хўжалиги корхоналари (чорвачилик мажмуалари, иссиқхоналар) ҳудудларидаги йўлларни тўғри бурчакли ёпиқ (ҳалқа), берк (тупик) ёки аралаш схема бўйича лойиҳалаштириш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Йирик қишлоқ хўжалик мажмуаларида транспорт воситаларининг ҳалқали ҳаракати бўлган йўлларнинг схемаларига устуворлик бериш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Берк йўлларни қуришда транспорт воситаларининг бурилиб олиши учун майдончалар берк йўлнинг охирида кўзда тутилиши, бунда майдончанинг ўлчамлари ушбу илованинг мазкур илованинг 1-бандида келтирилган транспорт воситалари ва ташилаётган юкларнинг ўлчамларидан кичик бўлмаслиги керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Қатнов қисми ўқи бўйича режадаги эгриликларнинг радиусларини виражлар ва ўтиш эгриликларисиз камида 60 m қабул қилиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ярим тиркамали, бир ёки икки тиркамали автомобиллар ва тракторларнинг ҳаракатланишига мўлжалланган йўлда эгрилик радиусини 30 m гача, якка транспорт воситалари ҳаракатланганда эса 15 m гача камайтиришга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Қатнов қисмининг чети бўйлаб режадаги эгриликлар радиусларини ва бинолар, иссиқхоналарга кириш йўлларидаги эгриликларида қатнов қисмини кенгайтиришни ҳаракат таркибининг ҳисобий турига кўра, бироқ 15 m дан кам бўлмаган ҳолда белгилаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3. Корхоналарнинг ички йўллари кўндаланг кесимини қишлоқ хўжалик корхонаси ҳудудини режалаштириш ва ободонлаштириш лойиҳасига асосан лойиҳалаш ва меъморий режалаштириш шартлари, санитария талаблари ва сувни четлаштириш шартлари бўйича мумкин бўлган барча ҳолларда ҳошия тошисиз йўл ёқаси қабул қилиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Техник-иқтисодий ҳисоб асосида хизмат кўрсатувчи ходимларнинг хавфсизлигини таъминлаш, санитария талабларига риоя қилиш, сувни ёпиқ иншоотлар орқали четлатишни (ёмғир канализацияси, ёпиқ новлар) лойиҳалаш заруриятидан келиб чиқадиган ҳолларда қатнов қисмининг бир томонидан ҳошия тоши ва пиёдалар йўлкаси ҳамда бошқа томондан йўл ёқаси қуриш ёки қатнов қисмининг икки томонидан ҳошия тоши ва пиёдалар йўлкаси қуришга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4. Ички майдон йўлларининг қатнов қисми ва йўл ёқалари кўндаланг нишабликларини мазкур ШНҚнинг 93 ва 94-бандларига асосан қабул қилиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5. Ички майдон йўлларининг бўйлама нишабликларни йўлга туташ корхона ҳудудининг вертикал режалаштириш лойиҳасига боғлаб белгилаш ва асосан 5 ‰ дан кам ва 30 ‰ дан кўп бўлмаган ҳолда қабул қилиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6. Ишлаб чиқариш йўллари учун бўйлама кесимнинг ёнма-ён элементлари нишабларининг алгебраик фарқи 20 ‰ ва ундан катта бўлганда қабариқ эгрилик учун камида 600 m ва ботиқ эгрилик учун камида 200 m эгрилик радиуси билан туташтирилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Бўйлама кесимдаги ёнма-ён эгриликларни тўғри қисмсиз бир-бирига туташтириб лойиҳалашга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
7. Прицепли тракторлар, тракторли поездлар, қишлоқ хўжалик, қурилиш машиналари ҳаракати учун, йўлларни автомобиллар ҳамда прицепли транспорт воситалари учун уларнинг ҳаракати (суткада 10 бирликдан кўп эмас) доимий бўлмаганда, қишлоқ хўжалик ерларидан ўтказишда қатнов тасмалари ажратилган битта йўл пойида ҳаракатланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Бунда, прицепли трактор воситалари ва машиналари ҳаракатланиши учун автомобиль йўлининг мустаҳкамланган ва кенглиги камида 4,5 m бўлган йўл ёқаларининг биридан фойдаланишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Прицепли транспорт воситаларининг алоҳида йўл пойида ҳаракатланиши учун йўл қуришни техник-иқтисодий ҳисоб билан асослаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
8. Трактор йўлининг қатнов тасмаси ва алоҳида йўл пойи кенглиги қуйидаги 1-жадвалга асосан айланувчи ҳаракат таркибининг изи кенглигида белгиланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Транспорт воситалари, ўзиюрар ва тиркамали машиналар изи кенглиги, m

Қатнов тасмаси кенглиги, m

Йўл пойи кенглиги, m

2,7 ва ундан кичик

3,5

4,5

2,7 дан 3,1 гача

4,0

5,0

3,1 дан 3,6 гача

4,5

5,5

3,6 дан 5,0 гача

5,5

6,5

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Трактор йўлларида разъезд учун кенглиги ва узунлиги мазкур ШНҚнинг 120-бандига асосан қабул қилиниши лозим бўлган майдончаларни қуришга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
9. Трактор йўлларини ер юзасида тупроқли ўроқсимон кўндаланг кесимда ёки тупроқ шароитларига кўра учбурчак кўндаланг қирқимли новлар (кюветлар) орқали сув кетиши таъминланган кўтармаларда лойиҳалаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
10. Алоҳида йўл пойида жойлашган йўлларнинг бўйлама нишабликлари қуйидаги 2-жадвалда келтирилгандан катта бўлмаган қийматларда қабул қилиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Юкланган йўналишдаги бўйлама нишаб йўналиши

Бўйлама нишаблик, ‰

энг катта

мураккаб участкалар учун рухсат этиладиган

юқорига чиқиш

40

80

пастга тушиш

60

100

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
11. Бўйлама кесим элементларини ёнма-ён нишабликларининг алгебраик фарқи ‰ дан ошса, радиуси 100 m дан кичик бўлмаган ва узунлиги 20 m дан кам бўлмаган эгрилик билан туташтириш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
12. Трактор йўллари учун режадаги эгрилик радиусларини камида 100 m қабул қилиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Мураккаб ҳудудлар учун эгрилик радиусларини битта ёки иккита тиркамали транспорт поездлари ҳаракатланиши учун 15 m гача ва учта тиркамали ҳамда узун ўлчамли юкларни ташишда 30 m гача камайтиришга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
13. Режадаги эгрилик радиуслари 100 m дан кичик бўлганда йўл пойини қуйидаги 3-жадвалга мувофиқ эгриликнинг ички томонидан кенгайтириш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3-жадвал
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Тракторлар ва тиркамалар сони

Режадаги эгрилик радиуслари қуйидагича бўлганда йўл пойини кенгайтириш, m

15

30

50

80

100

Трактор:

тиркамасиз

1,50

0,55

0,35

0,20

-

битта тиркамали

2,50

1,10

0,65

0,40

0,25

иккита тиркамали

3,50

1,65

0,95

0,60

0,45

учта тиркамали

-

2,15

1,30

0,80

0,65

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг 2024 йил 23 августдаги 01/2-61-сон буйруғига
2-ИЛОВА
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ўз кучини йўқотган деб топилаётган айрим шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларининг
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
РЎЙХАТИ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1. Ўзбекистон Республикаси давлат архитектура ва қурилиш қўмитаси раисининг 2008 йил 3 июлдаги 61-сон буйруғи билан тасдиқланган ШНҚ 2.05.02-07 «Автомобиль йўллари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2. Ўзбекистон Республикаси қурилиш вазирининг 2020 йил 22 январдаги 27-сон буйруғи билан тасдиқланган ШНҚ 2.05.11-19 «Жамоа хўжаликларидаги, бошқа хўжалик корхоналари ва ташкилотларидаги ички хўжалик автомобиль йўллари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3. Ўзбекистон Республикаси давлат архитектура ва қурилиш қўмитаси раисининг 2015 йил 30 октябрдаги 156-сон буйруғи билан тасдиқланган ШНҚ 2.05.02-07 «Автомобиль йўллари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига киритилган 1-сон ўзгартиришлар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4. Ўзбекистон Республикаси қурилиш вазирининг 2018 йил 2 октябрдаги 208-сон буйруғи билан тасдиқланган ШНҚ 2.05.02-07 «Автомобиль йўллари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига киритилган 2-сон ўзгартиришлар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5. Ўзбекистон Республикаси қурилиш вазирининг 2019 йил 5 июлдаги 336-сон буйруғи билан тасдиқланган ШНҚ 2.05.02-07 «Автомобиль йўллари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига киритилган 3-сон ўзгартиришлар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6. Ўзбекистон Республикаси қурилиш вазирининг 2021 йил 28 апрелдаги 96-сон буйруғи билан тасдиқланган ШНҚ 2.05.02-07 «Автомобиль йўллари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига киритилган 4-сон ўзгартиришлар (ҳисоб рақами 9, 2021 йил 18 май).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
7. Ўзбекистон Республикаси қурилиш вазирининг 2021 йил 15 октябрдаги 186-сон буйруғи билан тасдиқланган ШНҚ 2.05.02-07 «Автомобиль йўллари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига киритилган қўшимча ва ўзгартиришлар (ҳисоб рақами 50, 2021 йил 1 ноябрь).