17.10.2024 йилдаги 01/2-73-сон
ONLINE TRANSLATE
Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг буйруғи, 17.10.2024 йилдаги 01/2-73-сон
Kuchga kirish sanasi
25.10.2024
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Буйруғи
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ШНҚ 2.05.05-24 «Темир йўл ва автомобиль йўллари туннеллари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларини тасдиқлаш тўғрисида
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
[Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги томонидан 2024 йил 25 октябрда ҳисобга олинди, ҳисоб рақами 308]
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ўзбекистон Республикасининг Шаҳарсозлик кодекси ҳамда Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2022 йил 6 октябрдаги 577-сон «Қурилиш соҳасига оид талабларни соддалаштириш ҳамда техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатларни тизимлаштириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги қарорига мувофиқ буюраман:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1. ШНҚ 2.05.05-24 «Темир йўл ва автомобиль йўллари туннеллари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари 1-иловага мувофиқ тасдиқлансин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2. Айрим шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари 2-иловага мувофиқ ўз кучини йўқотган деб топилсин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3. Мазкур буйруқ Ўзбекистон Республикаси Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги, Транспорт вазирлиги, Энергетика вазирлиги ҳамда Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Санитария-эпидемиологик осойишталик ва жамоат саломатлиги қўмитаси билан келишилган.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4. Ушбу буйруқ расмий эълон қилинган кундан эътиборан кучга киради.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Вазир в.б. Ш. ХИДОЯТОВ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Тошкент ш.,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2024 йил 17 октябрь,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
01/2-73-сон
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Келишилди:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Энергетика вазири Ж. МИРЗАМАҲМУДОВ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2024 йил 10 октябрь
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Санитария-эпидемиологик осойишталик ва жамоат саломатлиги қўмитаси раиси Б. ЮСУПАЛИЕВ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2024 йил 8 октябрь
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Транспорт вазири И. МАХКАМОВ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2024 йил 30 сентябрь
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазири А. АБДУХАКИМОВ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2024 йил 9 сентябрь
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг 2024 йил 17 октябрдаги 01/2-73-сон буйруғига
1-ИЛОВА
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ШНҚ 2.05.05-24 «Темир йўл ва автомобиль йўллари туннеллари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Мазкур шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари (бундан буён матнда ШНҚ деб юритилади) янги қуриладиган, реконструкция қилинадиган ва мукаммал таъмирланадиган йўл изининг кенглиги 1520 mm ва ҳисобий ҳаракат тезлиги 200 km/h гача бўлган темир йўл ҳамда ҳаракат тезлиги 150 km/h гача бўлган автомобиль йўллари туннелларини лойиҳалашга оид талабларни белгилайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ушбу ШНҚнинг талаблари очиқ усулда қуриладиган транспорт туннелларини, сув ости туннелларини ва катта силжиш жойларидаги тоғ туннелларини лойиҳалашга нисбатан татбиқ этилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1-боб. Шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига ҳаволалар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1. Мазкур ШНҚда қуйидаги шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига ҳаволалар қўлланилган:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ШНҚ 2.03.01-24 «Бетон ва темир-бетон конструкциялар»;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ҚМҚ 2.01.03-96 «Сейсмик ҳудудлардаги қурилиш»;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ШНҚ 2.01.07-21 «Юкламалар ва таъсирлар»
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ҚМҚ 2.01.08-96 «Шовқиндан ҳимоялаш».
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2-боб. Атамалар ва таърифлар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2. Ушбу ШНҚда қуйидаги атама ва таърифлардан фойдаланилган:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
автомобиль йўллари туннели — баланд ёки контурли тўсиқлар, шаҳарлардаги тўсиқлардан, автомобиль йўллари транспортини ўтказиш учун мўлжалланган ер ости узун муҳандислик иншооти;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
йўл-транспорт ҳодисаси — транспорт воситасининг йўлда ҳаракатланиши жараёнида ва унинг иштирокида содир бўлган, фуқаролар вафот этган ёки уларнинг соғлиғига зарар етказилган, транспорт воситалари, иншоотлар, юклар шикастланган ёхуд бошқа моддий зарар етказилган ҳодиса;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
темир йўл туннели — баланд ёки контурли тўсиқлар, шаҳарлардаги тўсиқлардан, темир йўл транспортини ўтказиш учун мўлжалланган ер ости узун муҳандислик иншооти;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
туннель портали — туннелда меъморий жиҳатдан мўлжалланган кириш ёки чиқиш жойи;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
рампа — автотранспорт воситаларини ер юзасидаги қатнов қисмидан туннелга ёки аксинча ўтказиш учун қўлланиладиган иншоот.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3-боб.Умумий қоидалар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3. Туннелларни лойиҳалаш ва қуриш ишлари йўлдан фойдаланиш талабларидан келиб чиқиб, муҳандис-геологик, иқлим, муз, тупроқ ва бошқа маҳаллий шароитларни ҳисобга олган ҳолда туннель қурилиши ва фойдаланиш жараёнларининг атроф-муҳитга таъсирини инобатга олган ҳолда бажарилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4. Туннеллар улардан фойдаланиш муддати давомида транспорт воситаларининг тўхтамай ва хавфсиз ҳаракатланиши, тежамкорлик ва энг кам меҳнат сарфи, хизмат қилувчиларнинг соғлом ҳамда хавфсиз иш шароитларини таъминлаши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Таъмирлаш ишларини режалаштириш учун туннель қопламаларининг хизмат муддатлари қуйидагича белгиланиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
120 йил;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
мукаммал тузатиш даврийлигини — 50 йил;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
устки пардозлаш ишлари даврийлигини — 30 йил.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5. Туннель кесиб ўтиш қурилишидаги асосий техник ечимларни аниқлаш учун қуйидаги омиллар ўрганилиши ҳамда инобатга олиниши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
режада ва кўндаланг кесимда жойлашиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
туннеллар сони;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
туннелларнинг ўлчамлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
туннель қопламасининг тури;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ер ости сувларидан, адашган токлардан ва бошқа зарарли таъсирлардан ҳимоялаш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6. Ер ости сувларининг тартибсиз равишда ўтишидан туннеллар ҳимояланган ва сувни олиб чиқувчиларга эга бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
7. Узунлиги 100 m дан ортиқ бўлган темир йўл ва автомобиль йўллари туннеллари (чўктириладиган қисмлардан йиғиладиган сув ости туннеллари бундан мустасно) ёнғин ёки бошқа фавқулодда вазиятларда қуйидагича хавфсизлик йўлакларига эга бўлиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
одамларнинг ташқарига чиқишига мўлжалланган;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
қидирув;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
транспорт;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
шамоллатиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ер ости сувларини олиб чиқиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
кабель тармоқларини жойлаштириш вазифаларини бажарадиган.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
8. Туннель ва хавфсизлик йўлаклари ёки ёнма-ён ўтказилган туннеллар орасида, 300 m дан ошмаган масофада уловчи сунъий бўшлиқлар жойлаштириш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
9. Туннелларда фавқулодда вазиятларда хавфсизлик ашёлари, жиҳозлар, анжомлари жойланадиган бўлмалар ва шкафлар бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
10. Бўлмалар ҳар 300 m да туннелнинг икки томонида шахмат усулида жойлаштирилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Туннелнинг узунлиги 300 — 400 m гача бўлса, унинг ўртасида битта, узунлиги 400 — 600 m гача бўлса, иккита бўлма жойлаштирилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Шкафлар туннелнинг ҳар икки томонида бўлмалар орасида ҳар 60 m да шахмат усулида жойлаштирилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
11. Узунлиги 1000 m дан ортиқ бўлган автомобиль йўллари туннелларида ҳар 500 m масофада унинг кўндаланг кесимини транспорт воситаларини қисқа муддатли тўхташ майдончаларини жойлаштириш учун кенгайтирилиши, бунда майдончаларга кириш ва чиқиш асосий йўл ҳисобидан амалга оширилиши ҳамда уларнинг узунлиги 50 m дан кам бўлмаслиги керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Майдончаларнинг эни туннель учун қабул қилинган битта йўлнинг ўтиш қисми кенглигидан кам бўлмаслиги лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
12. Автомобиль йўллари туннелларида пештоқдан камида 100 m узоқликкача ёритилган асфальт-бетон йўл қопламаларини қўллаш ҳамда хизмат йўлкаси сатҳидан 1-2 m баландликдаги девор сиртини оқ ранг билан қоплаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Бўлма ва тахмонларнинг ташқи бурчаклари нурланувчи бўёқлар билан бўялиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Пештоқларнинг юзалари ва тиргак деворларни қоплаш учун қора (тўқ) рангли материаллар ишлатилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4-боб. Кўндаланг кесим, бўйлама ён томон ва режа
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
13. Қурилаётган ва қайта таъмирланаётган темир йўл туннелларининг кўндаланг кесими иншоотлар яқинлашуви ўлчамлари «С» шаклни таъминлаши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
14. Туннелдаги йўлнинг бўйлама профилини 3 фоиздан кам бўлмаган бир ёки икки нишабли қилиб лойиҳалаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Темир йўл туннелларидаги максимал қиялик (III чи ва ундан паст даражадаги йўллар учун бутун тортувчи кучни ҳисобга олган ҳолда) йўлнинг очиқ жойи учун қабул қилинган ва туннелнинг узунлигига кўра, қуйидаги коэффициентларга кўпайтирилган қиялик миқдоридан катта бўлмаслиги керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
0,3 km гача — 1,0;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
0,3 km дан 1 km гача — 0,9;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1 ш дан 3 km гача — 0,85;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3 km дан узун 0,8 — 0 ,7 5 (туннель узунлигига боғлиқ ҳолда).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Эгри чизиқли жойларда бўйлама профиль ёнининг бир-бирига яқин бўлган тўғри чизиқли қисмлари вертикал текисликда йўл даражасига боғлик бўлган радиус билан қўшилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
15. Темир йўл туннелларининг режада жойлашиши ва йўл қисмларининг эгрилик радиуслари темир йўл очиқ жойларига қуйиладиган талабларни таъминлаши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
16. Автомобиль йўллари туннеллари кўндаланг кесимининг асосий параметрлари, иншоотлар ва жиҳозларнинг яқинлашув ўлчамлари автомобиль йўли тоифаси ҳамда туннель узунлигига боғлиқ ҳолда, автотранспорт воситасининг ўлчамларига мувофиқ бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
17. Узунлиги 300 m гача бўлган автомобиль йўллари туннеллари юриш қисмининг бўйлама профили бир нишабли, узунлиги 300 m дан ортиқ бўлса, бир ва икки нишабли бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Бунда, нишаб 3 фоиздан кам ва 40 фоиздан ортиқ бўлмаслиги керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
18. Қийин топографик ва муҳандис-геологик шароитда жойлашадиган, узунлиги
500 m гача бўлган тоғ туннеллари, сув ости туннелларининг рампа ва қирғоқ қисмлари учун бўйлама нишаби 60 фоизгача оширишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
19. Автомобиль йўллари туннелларининг режада жойлашиши йўл тоифаси бўйича ҳисобий ҳаракат тезлигига мос келиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Бунда, минимал радиус 250 m дан, фавқулодда вазиятларда 150 m дан кам бўлмаслиги лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
20. Туннель пештоқи сув босадиган ерда жойлашгани ҳолда пештоқ сув чиқарадиган новтагининг сатҳи юқори сувнинг энг баланд сатҳидан (тиқилиш, муз кўчиш, тўлқин баландлигининг кўпайиш эҳтимоли 1:300 (0,33 фоиз) бўлишини ҳисобга олиб) камида
1,5 m баланд бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5-боб. Туннелларнинг қурилиш конструкциялари конструкциялар ва материаллар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1-§. Асосий талаблар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
21. Хавфсизлигини таъминлаш учун туннеллар йўлаклари ва ер ости иншоотлари юк кўтарувчи ёки ўпирилишдан сақловчи доимий қопламаларга эга бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Қопламалар бутун сирти бўйича тупроққа зич туташиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Туннель ер ости хавфсизлик йўлакларига кириш жойлари пештоқ кўринишда мустаҳкамланган ва шакллантирилган бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Туннель пештоқи қияликдан думалаб тушадиган тошларни ушлаб қолувчи панжараларга ва меъморий безакларга эга бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
22. Узунлиги 100 m ва ҳаракат тезлиги 80 km/h дан ортиқ бўлган автомобиль туннелларининг кириш қисми узунлиги 20 m дан кам бўлмаслиги керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Бунда, туннелларнинг кириш қисми кўндаланг кесимининг юзаси энг камида 40 фоизга кўпайтирилган қисмга эга бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
23. Бўлма ва ўйиқ ўлчамлари ушбу ШНҚнинг 1-жадвалида келтирилган қийматлардан кам бўлмаслиги лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Бўлма ва шкаф полларининг сатҳи темир йўл туннелларида унга яқин бўлган рельс тагининг, автомобиль йўллари туннелларида эса хизмат йўлининг сатҳи билан бир хил бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
24. Туннель қопламалари, хавфсизлик йўлаклари, пештоқ, пештоқ олди тиргак деворлар ва бошқа туннель олди иншоотлар ҳамда ички қурилиш конструкциялари учун ишлатиладиган материаллар қуйидагича талабларга жавоб бериши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
мустаҳкамлик;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
совуқбардошлик;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ташқи ва ички муҳит агрессив таъсирига қарши чидамлилик;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
оловбардошлилик;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
қурилиш ҳамда фойдаланишнинг меъёрий ва йўл-транспорт ҳодисаси ҳарорат ҳолатларида заҳарли моддалар ажратмаслик.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

1-жадвал

Туннель қурилмалари

Ўлчамлар mm

кенглиги

баландлиги (бўлма, шкаф ўртасида)

чуқурлиги

Туннелдаги бўлмалар:

Темир йўллардан

4000

2800

2500

Автомобиль йўллардан

2000

2500

2000

Туннелдаги тахмонлар:

Темир йўллардаги

2000

2500

1000

Автомобиль йўлларидаги

2000

2500

500

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
25. Намланган тупроқда қуриладиган туннель бўлаклари қопламалари сув ўтказмас материаллардан қурилиши ҳамда намдан муҳофазаланган бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Яхлит бетон ёки темир-бетон туннель қопламаларини намдан муҳофазалаш учун ишлатиладиган материаллар қуйидаги талабларга жавоб бериши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
узоқ муддатга чидамлиликка;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
механик ва ҳарорат таъсирларига;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ер ости сувларининг кимёвий агрессив таъсирига;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
микроорганизмлар таъсирига қарши чидамлиликка.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Нам ўтказмаслик тадбирлари лойиҳада йўл қўйиладиган қопламанинг ёриқлар ҳосил бўлиб деформацияланиши натижасида бузилмаслиги лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
26. Сиқилишга бўлган мустаҳкамлик бўйича бетон синфлари қуйидагилардан кичик қилиб олмаслик керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
В30 — йиғма темир-бетон қопламалар учун;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
В15 — яхлит бетон қопламалар, пештоқлар, ички темир-бетон конструкциялар учун;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
В25 — яхлит темир-бетон, бетон ва яхлит прессланган қопламалар учун;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
В25 — сув ости туннелларининг юк кўтарувчи конструкциялари (чўктириладиган бўлмалар) учун;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
В25 — сачратма-бетон қопламалар учун.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
27. Қоплама ва пештоқ элементларини қалинлиги ҳисоб бўйича белгиланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Қоплама ва пештоқ элементларининг минимал қалинликлари қуйидагилардан кам бўлмаслиги керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
яхлит бетон ва темир-бетонли туннель қопламасининг девор ва гумбазлари — 200 mm;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
яхлит бетон ва темир-бетонли туннель қопламасининг девор ва гумбазлари, бўртиб чиққан қояли ерларда — 100 mm;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
йиғма темир-бетон қопламанинг узлуксиз кесимли блокларда — 200 mm;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
йиғма темир-бетон қопламанинг қирра ва ёнлари — 100 mm;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
яхлит пештоқли деворларда:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бетонли — 300 mm;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
харсанг тошли — 500 mm;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
темир-бетонли — 150 mm.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
сачратма-бетон қопламалар:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ўпирилишдан сақловчи (пардоз) қопламалар (бўртиб чиққан жойларда) — 50 mm;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
юк кўтарувчи — 100 mm.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
28. Конструкцияларнинг ишчи арматуралари учун бетон ҳимоя қобиғининг қалинлиги қуйидаги 2-жадвалда келтирилганлардан кам бўлмаслиги лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

2-жадвал

Туннель қопламаси

Элемент қалинлиги, mm

Элемент қалинлиги, mm

Йиғма ва яхлит темир-бетонли қопламалар

100 гача

101 дан 200 гача

201 дан 500 гача

500 дан юқори

10

20

30

40

Чўктириладиган бўлмалар

1000 гача

1000 дан юқори

30

60

Сачратма бетон қопламалар

100 дан кам

101 ва юқори

15

20

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
29. Туннелларнинг асосий конструкциялари қуйидаги минимал оловбардошликка эга бўлишлари керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
туннель қопламалари ва ички конструкциялар — 1,5;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
деворлар (тўсиқлар, шамоллатиш хоналари, каналларнинг томлари) ҳамда даҳлизлар — 0,75,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ёнғинга қарши ўзи ёпилувчи эшиклар, ёнғинга қарши туйнуклар — 0,6,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
нарвон супалари, косоурлар, зинапоялар, тўсин ва зинанинг икки супа ўртасидаги қисми — 1,0.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
30. Туннель қопламалари ҳамда уларнинг металл ҳимоялари, ўрнатилган деталлар ва бириктиргичлар коррозиядан ҳимояланган бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
31. Темир йўлнинг электрлаштирилган жойларида тикланаётган қопламалар, рельслар ҳамда туннелдаги бириктиргичлар адашган ток таъсиридан ҳимояланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
32. Сейсмик жойларда тикланаётган туннелнинг темир-бетон ва бетон қопламаларида антисейсмик деформация чоклар ўрнатиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Бунда, улар орасидаги масофа қуйидагилардан кам бўлмаслиги керак, m:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
яхлит бетон қоплама учун — 20;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
яхлит темир-бетон қоплама учун — 40;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
йиғма темир-бетон қоплама учун — 60.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
33. Сейсмиклиги 7 балл ва ундан ортиқ бўлган ҳудудларда қурилаётган туннель қопламаларининг конструкциялари ҚМҚ 2.01.03-19 га мувофиқ конструктив хусусиятларга эга бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
34. Сейсмик фаол ҳудудларда қурилаётган туннель конструкциялари уларнинг тектоник ёриқларни ёки турли мустаҳкамликдаги тупроқларни кесиб ўтганда, боғлиқликни ажратиб қўювчи деформация чокларга эга бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2-§. Конструкцияларни ҳисоблаш бўйича талаблар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
35. Туннель қопламалари ва ички конструкцияларининг ҳисоблаш схемаларида қуйидаги талабларга жавоб бериши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
иншоотларнинг ишлаш шароитларига;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
уларни қуриш технологиясига мос келишига;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
конструкция элементларини ўзаро ва ўраб турувчи тупроқ билан таъсир хусусиятларини ҳисобга олишга;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
туннелни қуриш ва ишлатиш давомида унинг алоҳида элементларига ёки бутун иншоотга юк ва таъсирларнинг ноқулай бирга қўшилган ҳолдаги таъсирини ҳисобга олувчи турли ҳисобий вазиятларга.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Бунда, қуйидаги ҳолатларни инобатга олиниши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
доимий, узоқ ва қисқа муддатли юкларнинг биргаликдаги асосий таъсири;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
доимий, узоқ муддатли, қисқа муддатли ва битта махсус юкларнинг биргаликдаги ўзига хос таъсири.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
36. Қопламадаги кучлар ҳолатини ҳисоблаш чизмалари сифатида аниқланган юклар кўрсатилган ёки узлуксиз туташ муҳитлар механикаси асосидаги чизмалар хизмат қилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Юклар берилган ҳолатда, юкларга тупроқ массивининг қаршилигини, узлуксиз муҳит механикаси усулларидан фойдаланилганда эса юк кўтарувчи конструкция ва тупроқ деформацияларининг ўзаро таъсирини ҳисобга олиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
37. Туннель конструкцияларини берилган куч ва таъсирларга ҳисоблашда, таъсир муддати узоқлиги бўйича доимий ва вақтинча (узоқ муддатли, қисқа муддатли ва махсус) ларга ажратиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
38. Доимий юкларга тоғ ва гидростатик босим, конструкциянинг оғирлиги, конструкцияда сақланадиган олдиндан зўриқтиришдаги кучланиш, тўкилган тупроқлар киритилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
39. Узоқ муддатли юкларга муқим (стационар) ускуналар оғирлигидан, ҳаво ҳароратининг таъсиридан, музлашидан, бетоннинг чўкиши ва ўзига чўзилувчанлигидан ҳосил бўладиган юклар киритилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
40. Қисқа муддатли юкларга туннель қурилиши жараёнидаги юклар ва таъсирлар киритилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
қалқон домкратларининг босимидан;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
қоплама ортига қоришма юборишдан ва тупроқларни физик-химик мустаҳкамлигидан;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
қурилиш транспорт ускуналарининг юки ва таъсиридан;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
одамлар хизмат кўрсатиш ва таъмирлаш қисмларидаги материаллар оғирлигидан;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
туннель йиғма қопламаларини кўтариш, ташиш ва монтаж қилишдаги зўриқиш таъсиридан;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
туннелни ишлатиш жараёнида туннель ичидаги ва ер устидаги транспорт воситаларидан тушадиган юклар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
41. Махсус юкларга қуйидагилар киритилиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
сейсмик ва портлаш таъсирлари, ишланаётган минтақада грунт тузилиши, силжиш ва кўчишларнинг ўзгариши билан боғлик бўлган деформациялар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
доим музлайдиган тупроқдаги тоғ босими, хавфли геологик жараёнлар ва уларнинг биргаликдаги таъсиридан ҳосил бўладиган юклар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
42. Меъёрий юкларни сунъий бўшлиқ ўлчамлари туннелнинг жойлашиш чуқурлиги, жойнинг тектоник тузилиши (биринчи навбатда ёриқлиги) ва физик-механик хусусиятлари, унинг намланганлиги ҳамда ишлаб чиқариш усулларига кўра белгиланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Бунда, ўхшаш муҳандис-геологик шароитларда туннель қурилиши жараёнида олинган маълумотлардан фойдаланиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
43. Туннель қопламалари конструкцияларини чегаравий ҳолатлар усули билан ҳисоблаш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Биринчи гуруҳ чегаравий ҳолатларга қуйидагилар киритилиши лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
конструкция юк кўтарувчи элементининг турли хил бузилиши (масалан, мўрт, пластик, қайишқоқлик) (турлари ШНҚ 2.01.07-21 бўйича);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
фойдаланишга тўла яроқсиз ҳолатга келтирувчи шакл турғунлигининг йўқолиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
турғунлик ҳолатининг йўқолиши (чўктирилувчи бўлмаларни сузиб чиқишга ҳисоблаш);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
фойдаланишни тўхтатишга олиб келадиган ёриқларнинг ҳосил бўлиши (намланган тупроққа қурилган, бироқ сувдан ҳимояланмаган туннелларнинг бетон ва темир-бетон қопламалари учун).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Иккинчи гуруҳ чегаравий ҳолатлар қуйидагилардан иборат бўлиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
конструкциялар деформацияларининг охирги чегарага етиши (масалан, чегаравий эгилишлар, буралишлар);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ёриқлар ҳосил бўлиши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
чегаравий очилиш ёки чегаравий узунликдаги ёриқларнинг пайдо бўлиши.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
44. Биринчи гуруҳ чегаравий ҳолатлар бўйича ҳамма конструкциялар учун ҳисоб ишларини бажариш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ҳисоб ишлари қабул қилинган ҳисобий чизма бўйича барча ҳисобий ҳолатлар (юкларнинг асосий ва ўзига хос биргаликдаги таъсири)га ашёлар, тупроқ, юклар хусусиятларининг ҳисобий қийматларини ҳамда конструкциялар ишлаш шароитлари коэффициентларини ҳисобга олган ҳолда бажарилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
45. Иккинчи гуруҳ, чегаравий ҳолатлар бўйича ҳисоб-ишлари қабул қилинган ҳисобий чизма бўйича ўрнатилган ва ўтувчи ҳисобий ҳолатларга (юкларнинг асосий биргаликдаги таъсири) ашёлар, тупроқ юклар хусусиятлари ҳамда конструкцияларнинг ишлаш шароити коэффициентлари норматив қийматларини ҳисобга олган ҳолда бажарилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Темир-бетон конструкциялардан фойдаланиш тажрибасида ёки уларни тажрибавий текшириш натижасида, уларда ҳосил бўладиган ёриқлар очилишининг ўлчови йўл қўйилган чегаравий ўлчовдан катта бўлмаган ва конструкциянинг фойдаланиш жараёнидаги бикрлиги етарли бўлган ҳолларда, иккинчи гуруҳ чегаравий ҳолатлар бўйича ҳисоб ишлари бажарилмаслигига йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
46. Юкларнинг ўзгариши ёки нормал фойдаланиш шартидан четга чиқиш натижасида норматив қийматдан катта ёки кичик томонга оғишини ҳисобга олувчи юклар бўйича ишончлилик коэффициентларининг қийматлари ушбу ШНҚнинг 1-иловасига мувофиқ белгиланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Бир пайтда бир нечта юклар ҳисобий қийматлари ортиши эҳтимолининг битта юк ҳисобий қиймати ортиши эҳтимолидан камлигини ҳисобга олувчи юкларнинг биргаликдаги таъсири коэффициентларининг қийматлари мазкур ШНҚнинг 2-иловасига мувофиқ белгиланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
47. Тупроқнинг мустаҳкамлик ва деформатив тавсифларини муҳандис-геологик қидирув ишлари, ўтказилган дала ва лаборатория тадқиқотлари асосида аниқлаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
48. Темир-бетон туннель конструкцияларининг ёриқбардошлиги уларнинг ишлаш шароитларига кўра ушбу ШНҚнинг 3-иловасида келтирилган талабларга жавоб бериши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
49. Бетон ва темир-бетон элементлари кесимларининг мустаҳкамлигини ШНҚ 2.03.01-24 талаблари бўйича иш шароити коэффициентлари γα киритиб текшириш лозим. Бу коэффициент қуйидагиларни ҳисобга олиш лозим:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
қабул қилинган ҳисобий моделнинг яхлит бетон қопламанинг мавжуд ишлаш шароитидан оғиши γα=0,9;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
йиғма қоплама чоклари ҳақиқий ишининг лойиҳада кўрсатилганидан оғиши γα = 0,9;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
намланган жойларда қурилган, бироқ сувдан ҳимояланмаган қоплама бетони мустаҳкамлигининг камайиши γα = 0,9;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
конструкцияни олдиндан зўриқтиришдаги кучланишнинг сақланиши (тупроққа сиқилувчи қопламалар учун ) γα = 1,2.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6-боб. Доимий қурилмалар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1-§. Йўлнинг устки тузилиши ва юриш қисми
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
50. Йўлнинг устки тузилиши конструкцияси йўл оқова ариқлар ва бошқа туннелдан фойдаланиш қурилмаларини механизациялаштирилган таъмирлаш ва уларни сақлаш имконини яратиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Темир йўл туннелларидаги шағал конструкцияли йўлнинг устки тузилиши чақиқ тошдан фойдаланиб ишланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Из атрофида шпал тагидаги шағал қатламининг қалинлиги 0,25 m дан кам бўлмаслиги керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
51. Туннелларга чоксиз рельс йўллари ётқизилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Туннель узунлиги 300 m ва ундан кам бўлган ҳолларда релсли йўлларда чоклар ўрнатилишига йўл қўйилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
52. Темир йўл туннеллари турли қисмининг ҳар 20 метрида ҳамда эгри қисмининг ҳар 10 метрида девор қопламасига маҳкамланган доимий реперлар ўрнатилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Реперлар бир йўллик туннелларнинг тўғри қисми ўнг томонига (километрлар ҳисоби бўйича), эгри қисмида эса ташқи из томонидан ўрнатилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Икки изли туннелларда реперларни изларнинг ҳар иккала томонига ўрнатиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Репер ёнида туннель деворига белги маҳкамланиши, бунда репер рақам, ундан энг яқин изнинг ички қиррасигача бўлган ва унинг бошидан баландлик масофаси кўрсатилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
53. Темир йўл ва автомобиль йўллари туннелларининг пештоқларида III синф нивелирлаш учун реперлар ўрнатилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2-§. Оқова ариқ ва зовур қурилмалари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
54. Пештоқ томонига қия бўлган туннель бўйича ёки хавфсизлик ер ости йўлагида ер ости ёки туннель ювилишидан чиққан сувларни чиқариш ва уларни рельефнинг пасайган жойларига ташлашни коллекторлар ёки ёпиқ тарновлар орқали жорий қилиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
55. Коллектор ёки тарновлар оралиғи 20 m дан кўп бўлмаган қудуқ ёки тиндиргичларга эга бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Тиндиргичларни вақти-вақти билан тозалаш учун уларга ўтиш қулай бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Суффозияга мойил тупроқларда жойлашган туннелларда ер ости сувларини қочиришга йўл қўйилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
56. Тарнов ёки коллекторлар тубининг қиялиги 3 фоиздан кам бўлмаслиги керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Тарнов ва тиндиргичлардаги сувнинг ҳисобий сатҳи йўлнинг юқори тузилиши ёки йўл қопламаси асосидан паст бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
57. Туннель бўйлама кесими бир қиялик бўлганда, юқори томондаги пештоқ ўйимидан ташқарига сув оқизадиган ариқ бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
58. Сувни оқиб кетишини яхшилаш учун тоғ туннелларининг пештоқ атроф юзасини, чуқурларни, тешикларни ва бошқа ковланган жойларни ер ости сувларини йиғмайдиган тупроқ билан тўлдириш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Бунда, ариқлар тармоғини лойиҳалашга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
59. Трассанинг пасайган жойларидаги туннелларда алоҳида хоналарда жойлашган сув тўплайдиган ва сувни чиқариб ташлайдиган қурилмалар бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Сув чиқарувчи қурилмалар рампа жойининг пастки қисмига жойлаштирилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
60. Босимли сув қувурлари, оқава ариқлар, зовур қурилмалари ва сув йиғадиган иншоотлар конструкциялари уларда сув музлаши, туннель юриш қисми ёки деворларида муз қатламлари ҳосил бўлишига йўл куймаслиги керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ушбу ШНҚнинг 60-бандида келтирилган иншоотларни совуқ ўтмайдиган қилиш ва иситиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3-§. Туннелни шамоллатиш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
61. Шамоллатиш туннелдан қуйидаги тартибларда фойдаланишни таъминлаши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
А — мўътадил ҳаракат жадаллиги «чўққига» чиққан вақтда, йўл қўйилган максимал тезликда транспортнинг тўхтовсиз ҳаракати амалга оширилади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Б — секинлашган — транспортнинг тўхтовсиз ҳаракати 20 km/h дан кам тезликда амалга оширилади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
В — транспорт тирбандлигида — транспортнинг ишлаб турган двигателлари билан 15 min гача тўхтаб туриш ҳолати.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
62. Туннелнинг мўътадил «А» фойдаланиш тартибида транспорт қисмида ҳавога чиқариладиган газлар таркибида углерод оксидининг чегаравий рухсат этилган тўпланиши ушбу ШНҚнинг 3-жадвалида келтирилганлардан, «Б» ва «В» тартибларда эса қуйидаги миқдорлардан юқори бўлмаслиги лозим, mg/m3:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
углерод оксиди — 200;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
азот оксидлари — 5;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
қурум (қоракуя) — 4.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
63. Ёнғин содир бўлганда, сунъий усулда шамоллатиш ҳаракат йўналишини ўзгартиришга имкон берадиган ва қуйидагиларни таъминлайдиган бўлиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
берилган йўналишдаги шамоллатиш оқимининг устуворлигини;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
эвакуация тугамагунча ҳаво устунини камида 20 Pa ҳосил қилиш билан йўлларни тутун босмаслигини;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
шамоллатиш оқими ҳаракат йўналишини ўзгартириш вақти 10 min дан ортиқ бўлмаслигини.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ёнғин вақтида иссиқ газларни сўриб олиш учун мўлжалланган шамоллаткичларга ҳамда уларни чиқариб юбориш учун асосий ҳаво узатмадан ажратилган чиқариш йўлига эга бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
64. Автомобиль туннелларини шамоллатиш усули туннель ичидаги кўриниш талабларини таъминлаши, бунда ёриқлик кучсизланиши кўрсаткичи 0,0075 I/m дан ошмаслиги керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
65. Туннель ҳавосининг энг чегаравий йўл қуйилган ҳарорати иссиқ кунларда ташқи ҳавонинг энг юқори ҳароратидан кўп, совуқ кунларда эса энг паст ҳароратдан кам бўлмаслиги лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Темир йўл туннелларининг узунлиги 1000 m дан ва автомобиль йўллари туннелларининг узунлиги 300 m дан кам бўлганда, ҳароратларнинг миқдори ва ташқи ҳавонинг нисбий намлиги яқинда жойлашган метеостанция маълумотларидан олиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Катта узунликларда ва электр қуввати билан тортувчи махсус иссиқлик тартиби амалга ошириладиган темир йўл туннелларида туннель пештоқларида (устларида) давомлилиги уч йилдан кам бўлмаган табиий кузатишлар натижасидан олиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
қийин об-ҳаво шароитида қурилаётган темир йўл туннелларида ташқи ҳаво киришини чегараловчи шамоллатиш дарбозалари ёки бошқа қурилмалар ўрнатилишига йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
66. Туннелнинг мазкур ШНҚнинг 62-бандида келтирилган ишлаш тартибларида ва 64-банди бўйича ёнғин тасодифида, шамоллатиш вақти туннелда туман ҳосил бўлишига йўл қўйилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
67. Қиш фаслида хизматчилар хонасини иситишда ҳаво ҳарорати 18º С дан кам бўлмаслиги керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
68. Туннель транспорт қисмининг кесими бўйича шамоллатиш тартибида транспорт воситалари таъсирини ҳисобга олмасдан ҳаво ҳаракатининг ўртача тезлиги 6 m/s дан кам бўлмаслиги керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Бунда, иншоотларнинг ҳаво чиқарувчи қисмида тезликнинг кўпайишини белгилашга йўл қўйилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
69. Бир йўлли темир йўл ва бир томонга ҳаракатланувчи автомобиль йўллари туннелларини бўйлама шамоллатишда унинг оқим йўналиши мос келиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
70. Автомобиль туннелларидаги бўлма, тахмон ва бузилган автотранспорт тўхташ майдончаларини шамоллатиш, туннелни шамоллатиш ҳисобига амалга оширилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
71. Туннель шамоллатиш қурилмаларини бошқариш, туннель ва пештоқлар ҳаво муҳити физик ва химик параметрларини доимий назорат қилишни таъминлайдиган техник воситалар комплексидан ташкил топиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
72. Туннелдаги шамоллатиш ускуналарининг ишлашидан чиқадиган шовқин даражаси ушбу ШНҚнинг 4-жадвалида келтирилган миқдорлардан ошмаслиги керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Аҳоли пунктларидаги ернинг устки шовқини ҚМҚ 2.01.08-96да келтирилган миқдорлардан ошмаслиги лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
73. Узунлиги 200 m дан ортиқ тўғри чизиқли ва 100 m дан ортиқ эгри чизиқли темир йўл ҳамда автомобиль йўллари туннеллари ушбу ШНҚнинг 5 ва 6-жадвалларига мувофиқ қўзғалмас сунъий ёритиш воситаларига эга бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Туннель ва унинг хавфсизлик ер ости йўлаклари умумий ёритишлардан ташқари бузилиш (авария) ҳолатидаги қўшимча ёритишга эга бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Таъмирлаш ишларини бажаришда қўшимча кўчма ёритгичлардан фойдаланиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
74. Темир йўл туннелларидаги горизонтал ёритилиш рельс боши сатҳида ва ер ости йўлакларининг тоза пол сатҳида 1 lk дан кам бўлмаслиги керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

3-жадвал

Транспорт воситаларининг туннелда туриш вақти

Туннель транспорт қисми ҳавосида углерод оксидининг чегаравий йўл қўйилувчи бир жойга тўпланиши, mg/m3

Темир йўлдаги

Автомобиль йўлидаги

5

6

7

8

9

10

15

20

28

24

21

19

17

16

12

9

60

51

45

41

38

35

26

21

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Изоҳ. Транспорт воситаларини туннелда бўлиш вақти, t ва углерод оксидининг чегаравий йўл қўйилувчи бир ерга тўпланиши, уларнинг логарифмик шкалаларида қурилган тўғри чизиқли боғлиқликлари бўйича икки томонга кенгайтирилишига йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

4-жадвал

Октава чизиқларининг ўртача геометрик частоталари, Нz

62

125

250

500

1000

2000

4000

8000

Овоз босимининг даражаси, dB

97

88

83

78

72

62

54

47

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
75. Автомобиль йўллари туннелларида ёритгич қурилмалари яратадиган ёритиш тартиби ва горизонтал ёритилишнинг ўртача миқдори мазкур ШНҚнинг 5 ва 6-жадвалларига мувофиқ белгиланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ҳаракат бир томонлама бўлган туннелларнинг чиқиш томонидаги ўртача горизонтал ёритилиш 30 lx бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
76. Автомобиль туннелларининг ўртача горизонтал ёритилишининг аниқ меъёри мавжуд ҳар қайси қисмида максимал ёритилишнинг ўртачага нисбати 3:1 дан ортиқ бўлишига йўл қўйилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
77. Автомобиль йўллари туннелларининг умумий ёритиш тартибини бошқариш туннель ташқарисидаги табиий ёруғликнинг ўзгаришига боғлиқ ҳолда автоматлаштирилиши ҳамда навбатчи хонасидан амалга оширилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Туннелларни кечки ва тунги ёритиш тартибини, шунингдек кундузи ёритиладиганларини табиий ёруғликнинг камайиши 100 lx гача етганда бажариш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
78. Таъмирлаш ишлари бажариладиган жойларни ёритиш учун ёритгичлар, токчалар, бўлмалар, йўлаклар ва улар орасида ўрнатиладиган ўчириб-ёқиш мосламаси (штепсель розеткалари) орқали умумий ёритиш тармоғига бир ва икки йўллик туннелларнинг бир томонида, бир-биридан 60 m масофада ёки икки ҳамда тўрт йўллик ва ундан кенгроқ туннелларда икки томонида уланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Кўчма ёритгичларни трансформаторлардаги 220/12 V кучланишдан олишни назарда тутиш керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

5-жадвал

Трасса тавсифи

Туннель узунлиги, m

Ўртача горизонтал ёритилиш,

ўр lx)

кундузги тартиб

кечки ва тунги тартиб

Тўғри чизиқли

61 дан 100 гача 100 дай ортиқ

6-жадвалга мувофиқ

30

30

Режадаги радиуси 350 m ва ундан кам эгри чизиқли

60 дан ортиқ

30

Ҳар қандай

60 ва ундан кам

15

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Лойиҳадаги эгрилик радиуси 350 m ва ундан кам бўлган туннелларнинг кириш қисми бурилишнинг ташқи томонида ёпмадан 1 m сатҳда вертикал ёритилиш (Еўр lx) миқдори оқ плита билан қопланганда ёки оқ бўёқ билан бўялганда, горизонтал ёритилишнинг ўртача 0,4 қийматидан бетон қопламадаги пештоқдан 20 m дан 75 m гача бўлган масофада ўртача горизонтал ёриқлик 0,8 дан кам бўлмаслиги керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Автомобиль йўллари туннелларининг ўрта қисмида узунлиги 1300 m дан кўп бўлган трасса билан кундузги, кечки ва тунги тартибдаги кириш ва чиқиш пештоқларидан 500 m масофада телевизион тармоқ ишлатилмаса, горизонтал ёритилишни 30 lk дан то 15 lk гача туширишга, юқори сезувчанлиги етарли бўлмаган телекамералардан фойдаланилса, 50 lk гача оширишга йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

6-жадвал

Киришнинг кўриниши

Кириш тешигининг йўналиши

Қор қопламанинг давомийлиги

Ўтиш қисми қопламасининг кириш пештоқидан м масофадаги ўртача горизонтал ёритилиши нормаси

ўр lx)

10

30

50

75

100

125

150 ва ундан юқори

Пештоққа қиясиз тутиш

Шимолий

ярим йилдан камроқ

750

750

400

150

75

30

30

ярим йилдан кўпроқ

1000

1000

550

250

100

50

30

Жанубий

ярим йилдан камроқ

1000

1000

550

250

100

50

30

ярим йилдан кўпроқ

1500

1500

850

400

150

75

30

Пештоққа қиялик бўйича тушиш

Шимолий-жанубий

Йил давомида

1250

1000

650

350

125

60

30

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Изоҳлар:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1. Шимолий йўналишга, шунингдек шимолий шарқий ва шимолий ғарбий, жанубий йўналишга эса жанубий шарқий ва жанубий йўналишлар ҳам киради.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2. Агар пештоқнинг кўндаланг кесими туннелникидан катта бўлганда келтирилган масофалар туннель асосий кесими бошланишидан ўлчанади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
7-боб. Ёнғинга қарши ҳимоя
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
79. Узунлиги 300 m дан ортиқ туннеллар ёнғинга қарши ҳимояга эга бўлишлари керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Туннелдаги ёнғин ўчириш постларини (ўт ўчиргич ва ускуналар билан жиҳозланган ёнғин жўмраклари) бўлаклар ва токчаларда ҳар 60 m да, хавфсизлик йўлларида эса ҳар 40 m да жойлаштириш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
80. Узунлиги 2500 m дан ортиқ бўлган туннелларда ёнғинга қарши сув ўтказгич ва керакли сув захираси бўлган доимий ёнғин ўчириш воситалари ўрнатиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Қўшимча ёнғин ўчириш воситалари (сув учун ҳовузлар, насос станциялари) ташқи хоналарда ёки алоҳида сунъий бўшлиқларда жойлашиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
81. Ёнғинга қарши сув ўтказгич туннель узунлигига кўра қисмларга бўлиниши, бунда ёнғин жўмрагидаги зарур босим ва сувнинг қуруқ ўтказгичдан энг узоқдаги ёнғин жўмрагигача оқиб ўтиш вақти 5 min дан кўп бўлмаслигини ҳисобга олиб, алоҳида қисм (зона)ларга бўлиниши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Туннелдаги ёнғинни ўчириш ҳисобий вақти 3 h қилиб олиш, бунда сувнинг сарфи, ёнғин жўмрагининг диаметри 65 mm, унумдорлиги 5 l/s бўлган иккита отилаётган сув оқимидан фойдаланиш шартидан келиб чиқиб аниқланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Сув босимида оқимининг таъминланган узунлиги 10 m дан кам бўлмаслиги лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
82. Ёнғинга қарши сув ўтказгичнинг ҳар қайси қисми иккита мустақил манба булоқ (ҳовузлардаги сув захираси ёнғинни 3 h ичида ўчиришга етадиган кетма-кет сув таъминоти тармоғидан тўлдириладиган ҳовуз)лар билан таъминланган бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Сув ўтказгични туннель ва хавфсизлик ер ости йўлаги орқали ҳалқалаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ёнғинга қарши сув ўтказгич тармоғидаги сувнинг музламаслиги таъминланган бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ҳовузларни ташиб келтириладиган сувлар билан тўлғазишга йўл қўйилади. Бунда, сувнинг ёнғин ҳажмини тўлғазилиш вақти 24 h ошмаслиги лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
83. Туннель ва йўлак ёки параллел туннеллар орасидаги уланиш бўлакларида ёнғинга қарши эшиклар, ҳавони оқимини ёнғин томонга йўналтирадиган сунъий шамоллатиш жиҳозлари билан таъминланган йўлак-шлюзлар бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
84. Узунлиги 300 m дан ортиқ бўлган ҳамма туннеллар автоматлаштирилган ёнғин сигнализация тизимлари билан жиҳозланган бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Темир йўл туннеллари ёнғин ўчириш тармоқларининг ёқилишида тортувчи электр тармоқлари таъминотининг автоматик узилиши таъминланган бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
85. Туннель хизматчилари ва йўл-транспорт ҳодисаси қутқариш хизматини ёнғиндан хабардор қилиш мақсадида, туннель хавфсизлик йўллари ҳамда бошқа туннель иншоотларида 120 — 160 m масофада жойлашган токчаларга телефон аппаратлари тармоқлари ўрнатилган бўлиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
86. Ёнғин жўмраклари, сигнализация ва ёнғинни ўчириш тармоқларини ишга тушириш тугмалари ўрнатилган жойлар, эвакуация йўллари электр таъминоти йўл-транспорт ҳодисаси ҳолатида ишлайдиган ёритиш тизимига уланган ёритгичлар билан белгиланган бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
87. СЦБ ва электр таъминоти шкафлари автоматлаштирилган газли ёнғин ўчириш модулли ускуналари билан жиҳозланган бўлиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
8-боб. Атроф муҳитни муҳофаза қилиш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
88. Туннелларни лойиҳалашда уларни гармоник равишда ландшафт билан мувофиқлаштириш, бунда портал содда бўлиш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
89. Туннелларни лойиҳалаш ва қуришда ер ости ичимлик сувлари тўпланган линзаларнинг бузилмаслиги, фойдали қазилмалар ва заҳарли чиқинди тўпланган жойларни кесиб ўтиш бўйича ечимлар ҳисобга олиниши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
90. Туннеллардан тўпланган оқава сувларни тозалаб, технологик талаблар ёки бошқа мақсадларда фойдаланиш, қолдиқларни эса рельефнинг паст жойларига ёки очиқ сув оқимларига оқизиб юборилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
91. Туннелларни қуришда ўрмонларни қўриқлаш, ёнғин хавфсизлигини таъминлаш ҳамда торфланган ҳудудларда криогенга қарши тадбирлар мўлжалланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
92. Туннелларда содир бўлган тўпланган ифлосланган ҳаволарни ташқарига чиқариш учун тешиклар мўлжалланиши ва корхоналар чиқиндилари таркибидаги зарарли моддаларнинг атмосфера ҳавосидаги концентрациясини ҳисоблаш услубига мувофиқ таъминланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
93. Аҳоли яшаш пунктида вентиляция шахтасини лойиҳалашда, шовқин пасайтириш чора-тадбирлари амалга оширилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
94. Муҳофаза этиладиган табиий ҳудудларда ва уларнинг атрофида темир йўл ва автомобиль йўлларини, туннелларни қуришга йўл қўйилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
95. Темирйўл ҳамда автомобиль йўлларини қуришни лойиҳалашда йўлни кесиб ўтадиган ҳар қандай ёввойи ҳайвонлар йўналишини ва ҳайвонларнинг янги йўлни хавфсиз кесиб ўтиши учун махсус кўприклар ёки туннелларни режалаштириш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ШНҚ 2.05.05-24 «Темир йўл ва автомобиль йўллари туннеллари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
1-ИЛОВА
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Юклар бўйича ишончлилик коэффициентлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Юкнинг кўринишлари

Коэффициентлар қиймати

Доимий юклар

Туннель устидаги тупроқ қатламининг вертикал оғишлигидан:

Табиий тузилишида

1,1

Тўкилган ҳолатда

Гумбаз бўлиши ҳолидаги вертикал тоғ босимининг қуйидаги тупроқлар учун миқдори

1,15

Қоятош ерлар

1,6

Тупроқли

1,5

Қумлар ва йирик чақиқ тоғ жинслари

1,4

Тупроқ тўкилишидаги вертикал босимидан

1,8

Тупроқнинг горизонтал босимидан

1,2 (0,7)

Гидростатик босим

1,1 (0,9) ,

Конструкциянинг ўз оғирлигидан:

Йиғма темир-бетон

1,1 (0,9)

Яхлит бетон

1,2 (0,8)

Металл

1,05

Узоқ муддатли юклар

Қўзғалмас жиҳозлар оғирлиги

1,05

Об-ҳаво ҳароратларининг таъсири

Ерларни музлаганда кўтарилиш кучи:

1,1

Тупроқли ерларда қумли ерларда

1,5

Технологик бўлмалардаги кўприк ва осма кранларнинг

1,4

Вертикал юклари

1,1

Бетоннинг чўкиши ва ўзича чўзилувчанлигининг таъсири

1,1 (0,9)

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Изоҳ:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1. Қавс ичида келтирилган юклар бўйича ишончлилик коэффициенти (yf) нинг миқдори юклар камайганда қопламаларнинг энг ноқулай қўзғаш ҳоллари учун қабул қилинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2. Қисқа муддатли юкларнинг миқдорлари ва уларнинг юклар бўйича ишончлилик коэффициентлари (yt) 1,3 дан кам олинмаслиги лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3. Конструкцияларни иккинчи гуруҳ чегаравий ҳолатлар бўйича ҳисоблашда ва ҳисоблаш ҳолатларига ўтишда (қурилиш ҳолатида, тубдан тузатишда, қайта тиклашда) юклар бўйича ишончлилик коэффициентлари 1 га тенг деб олинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ШНҚ 2.05.05-24 «Темир йўл ва автомобиль йўллари туннеллари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
2-ИЛОВА
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Юкларнинг биргалик коэффициентлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Доимий ва иккитадан кам бўлмаган вақтинчалик юкларни биргаликдаги таъсирини ҳисобга олган ҳолда, вақтинчалик юкларнинг ҳисобий миқдори ёки уларга тегишли зўриқишларни қуйидаги биргалик коэффициентларига кўпайтириш керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
асосий биргаликдаги узоқ муддатли юклар учун Ψ=0,95;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
қисқа муддатли юклар учун Ψ=0,90;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
махсус биргаликдаги узоқ муддатли юклар учун Ψ=0,95;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
қисқа муддатли юклар учун Ψ=0,8.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Бунда, махсус юклар миқдори камайтирилмаслиги лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Доимий ва битта узоқ ёки қисқа муддатли вақтинчалик юкларни ўз ичига оладиган асосий биргаликларни ҳисобга олинганда ва коэффициентларни киритилмаслиги зарур.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Асосий биргаликлар уч ва ундан ортиқ юкларни ҳисобга олинганда, уларнинг ҳисобий миқдорларини биринчиси (таъсир даражаси бўйича) 0,1, иккинчиси-0,8, бошқалари 0,6, бўлган биргалик коэффициентларига кўпайтирилишига йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ШНҚ 2.05.05-24 «Темир йўл ва автомобиль йўллари туннеллари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
3-ИЛОВА
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Конструкцияларнинг ёриқбардошлигига бўлган талаблар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

ШНҚ 2.03.01-24 бўйича ёриқбардошлилик турлари

Қўйиладиган талаблар

Туннель конструкциялари

I

Ёриқ ҳосил бўлишига йўл қўйилмайди

Сувли ерлардаги намдан ҳимоясиз темир-бетон сув ўтказмайдиган қоплама

II

Ишлатиш давомида ёриқларнинг қисқа муддатли, кейинчалик ёпилиши (сиқилиши) таъминлаш шарти билан ёриқ очилишига йўл қўйилади

Сувли ерларда намдан ҳимояланган темир-бетон қоплама

III

Ишлатиш давомида ёриқларнинг қисқа муддати, кейинчалик ёпилиши (сиқилиши) таъминлаш шарти билан ёриқ очилишига йўл қўйилади, бироқ 0,15 m дан ошмаган

Сув ости туннелларининг металл ҳимояли чўктириладиган темир-бетон қисмлари

IV

Эни бўйича чегараланган қисқа муддатли 0,3 mm ва узоқ муддатли 0,2 mm бўлган ёриқлар очилишига йўл қўйилади

Сувсиз ерлардаги бетон ва темир-бетон қопламалар

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Изоҳ. Конструкцияларнинг нам ўтказувчанлигини чегаралари, арматураларни сақлаб қолиш учун ёриқларнинг йўл қўйилган очилиш кенглигининг миқдори ШНҚ 2.03.01-24 да келтирилган.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг 2024 йил 17 октябрдаги 01/2-73-сон буйруғига
2-ИЛОВА
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ўз кучини йўқотган деб топилаётган айрим шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларининг
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
РЎЙХАТИ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1. Ўзбекистон Республикаси давлат архитектура ва қурилиш қўмитаси раисининг 1996 йил 13 августдаги 64-сон буйруғи билан тасдиқланган ҚМҚ 2.05.05-96 «Темир йўл ва автомобиль йўллари туннеллари» қурилиш меъёрлари ва қоидалари.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2. Ўзбекистон Республикаси давлат архитектура ва қурилиш қўмитаси раисининг 2014 йил 14 апрелдаги 41-сон буйруғи билан тасдиқланган ҚМҚ 2.05.05-96 «Темир йўл ва автомобиль йўллари туннеллари» қурилиш меъёрлари ва қоидалари киритилган 1-сон ўзгартиришлар.