Hujjatga taklif yuborish
Audioni tinglash
Hujjat elementidan havola olishЎзбекистон Республикаси Молия вазирининг
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбуйруғи
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЎзбекистон Республикаси бюджет ҳисобининг стандарти (14-сонли БҲС) «Пул оқимлари тўғрисида ҳисобот»ни тасдиқлаш тўғрисида
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish[Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги томонидан 2022 йил 2 ноябрда рўйхатдан ўтказилди, рўйхат рақами 3396]
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1. Ўзбекистон Республикаси бюджет ҳисобининг стандарти (14-сонли БҲС) «Пул оқимлари тўғрисида ҳисобот» иловага мувофиқ тасдиқлансин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2. Мазкур буйруқ 2023 йил 1 январдан эътиборан кучга киради.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishВазир Т. ИШМЕТОВ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТошкент ш.,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2022 йил 3 октябрь,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish53-сон
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЎзбекистон Республикаси молия вазирининг 2022 йил 3 октябрдаги 53-сон буйруғига
ИЛОВА
ИЛОВА
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЎзбекистон Республикаси бюджет ҳисобининг стандарти (14-сонли БҲС) «Пул оқимлари тўғрисида ҳисобот»
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЎзбекистон Республикаси бюджет ҳисобининг стандарти (14-сонли БҲС) «Пул оқимлари тўғрисида ҳисобот» (бундан буён матнда Стандарт деб юритилади) бюджет ташкилотлари, давлат мақсадли жамғармалари, бошқа бюджетдан ташқари жамғармалар ҳамда бюджет маблағлари олувчиларнинг (бундан буён матнда ташкилотлар деб юритилади) пул оқимлари тўғрисида ҳисоботини тузиш ва тақдим этиш тартибини белгилайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1-боб. Умумий қоидалар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1. Мазкур Стандартда қуйидаги асосий тушунчалар қўлланилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishпул маблағлари — кассадаги, ҳисоб рақамдаги, шахсий ғазна ҳисобварақдаги ҳамда талаб қилиб олинадиган депозитлардаги маблағлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishпул маблағлари эквиваленти — бу қисқа муддатли юқори ликвидли инвестициялар бўлиб, улар пул маблағларига осонлик билан айлантирилади ва уларнинг қийматида аҳамиятсиз ўзгариш мавжуд бўлади;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishпул оқимлари — пул маблағлари ва пул маблағлари эквивалентининг тушумлари ва чиқимлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishназорат — ўз фаолиятидан фойда олиш учун ташкилотларнинг молиявий ва операцион сиёсатини белгилаш ҳуқуқи;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмолиявий фаолият — ташкилотларнинг киритилган капитали ёки жалб қилинган маблағлари миқдори ва таркибини ўзгартиришга олиб келадиган фаолият;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishинвестицион фаолият — узоқ муддатли активларни ва пул маблағлари эквивалентларига киритилмаган бошқа инвестицияларни сотиб олиш ёки сотиш билан боғлиқ бўлган фаолиятдир;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishоперацион фаолият — бу ташкилотларнинг инвестицион ва молиявий бўлмаган фаолияти;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҳисобот санаси — молиявий ҳисобот тайёрланадиган ҳисобот даврининг охирги куни.
Олдинги таҳрирга қаранг.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2. Ташкилотлар ушбу Стандарт талабларига асосан пул оқимлари тўғрисида ҳисоботни иловадаги жадвалга мувофиқ тайёрлайди ва мазкур ҳисоботни ҳар бир ҳисобот даври учун молиявий ҳисоботларнинг ажралмас қисми сифатида иқтисодиёт ва молия органига ёки юқори турувчи ташкилотга тақдим этади.
(2-банд Ўзбекистон Республикаси иқтисодиёт ва молия вазирининг 2023 йил 6 июлдаги 51-сонли буйруғи (рўйхат рақами 3450, 31.07.2023 й.) таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 01.08.2023 й., 10/23/3450/0546-сон)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3. Пул оқимлари тўғрисида ҳисоботдан пул оқимлари прогнози тўғрилигини текшириш вақтида ташкилотларнинг фойда олиш ва нарх ўзгариши ўртасидаги таъсирини таҳлил қилиш учун фойдаланилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4. Пул оқимлари тўғрисида ҳисобот молиявий ҳисоботдан фойдаланувчилар учун ташкилотнинг пул маблағларини ва пул маблағларининг эквивалентларини жалб этишни баҳолаш имконини беради.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШунингдек, пул оқимлари тўғрисида ҳисобот ташкилотнинг операцион фаолияти натижалари бўйича ҳисоботининг таққосланувчанлигини оширади, чунки у бир хил операциялар учун турли ҳисоб усулларидан фойдаланишни олдини олади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish5. Ўтган ҳисобот даврларидаги пул оқимлари тўғрисида ҳисоботдан кейинги йиллар учун пул оқимлари миқдорини аниқлаш кўрсаткичи сифатида фойдаланилади. Бу аввалги даврлардаги пул оқимларини қанчалик тўғри прогноз қилинганлигини ҳисоб-китоб қилиш учун фойдали ҳисобланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish6. Пул оқимлари тўғрисида ҳисоботда пул тушуми манбалари, ҳисобот даврида товарлар (ишлар, хизматлар) учун сарфланган маблағлар ҳамда ҳисобот санасидаги пул маблағлари қолдиғи кўрсатилади. Ташкилотларнинг пул оқимлари тўғрисида ҳисобот кўрсаткичлари молиявий ҳисоботдан фойдаланувчиларга ҳисобот бўйича ҳамда тегишли қарор қабул қилиш учун зарур бўлган маълумотларни беради.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШунингдек, пул оқимлари тўғрисида ҳисобот кўрсаткичлари фойдаланувчиларга ташкилотлар ўз фаолиятини молиялаштириш учун зарур бўлган маблағларни қандай шакллантирганлиги ва бу маблағлардан қандай фойдаланганлигини аниқлаш имконини беради.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish7. Пул оқимлари тўғрисида ҳисоботда пул тушумлари ва тўловлари учта асосий фаолиятга ажратилади: операцион фаолият, инвестицион фаолият ва молиявий фаолият.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishТашкилотларнинг пул оқимларига, шунингдек банкдаги валюта ҳисоб рақамларидаги қолдиқларига операцион, инвестицион ва молиявий фаолиятдан ташқари валюта айирбошлаш курсларидаги фарқлар ҳам таъсир қилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish8. Стандартнинг мақсади ташкилотларнинг пул маблағлари ва пул эквивалентларидаги аввалги ўзгаришлар ҳақидаги маълумотларни ҳисобот даврида операцион, инвестицион ва молиявий фаолиятлар бўйича пул оқимлари сифатида таснифлайдиган ҳисоботни тузишдан иборат ҳисобланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2-боб. Пул маблағлари ва пул маблағларининг эквивалентлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish9. Пул оқимлари пул маблағлари ёки пул маблағлари эквивалентларига мос келадиган компонентлар ўртасидаги ҳаракатларни ўз ичига олмайди, чунки ушбу компонентлар ташкилотнинг пул маблағларини бошқариш билан боғлиқ бўлиб, унинг операцион, инвестицион ёки молиявий фаолиятининг бир қисми эмас. Пул маблағларини бошқариш ортиқча пул маблағларини пул маблағлари эквивалентларига инвестиция сифатида киритишни ўз ичига олади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish10. Пул маблағлари эквивалентлари кўп ҳолларда инвестициялар ёки қисқа муддатли пул мажбуриятларини қоплаш учун мўлжалланган бўлади. Инвестицияларни пул маблағлари эквиваленти сифатида кўриб чиқиш учун инвестициялар пул миқдорига осонлик билан айлантирилиши ва қиймат ўзгариши хавфи сезиларсиз, яъни умумий қийматнинг 5 фоизидан ортиқ бўлмаган миқдорда бўлиши керак. Инвестициялар қисқа муддатларда, яъни сотиб олиш кунидан бошлаб камида уч ой ёки ундан кам муддатда қопланиш имконияти мавжуд бўлса, бундай инвестициялар пул маблағлари эквиваленти ҳисобланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБошқа ташкилотларнинг капиталига киритилган инвестициялар ушбу банднинг биринчи хатбошисидаги талаблар каби бўлмаса, улар пул маблағларининг эквивалентларига киритилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish11. Пул оқимлари тўғрисида ҳисобот учун назорат қилувчи ва бир нечта назорат қилинадиган ташкилотлар, яъни биринчи даражали бюджет маблағларини тақсимловчи ва иккинчи даражали бюджет маблағларини тақсимловчилардан иборат ташкилотлар гуруҳини иқтисодий субъект сифатида таснифлаш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishИқтисодий субъект таркибига ижтимоий ва тижорат мақсадларига эга ташкилотлар киритилади. Масалан, Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги имтиёзли шартларда хизмат кўрсатувчи ташкилотларни ва ушбу хизматларни тижорат асосида тақдим этадиган ташкилотларни ўз ичига олади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish12. Ташкилотлар пул маблағлари ва пул маблағларининг эквивалентлари таркибий қисмларини пул оқимлари тўғрисида ҳисоботда аниқ ифода этади ва пул оқимлари тўғрисида ҳисоботда кўрсатилган миқдорларни Молиявий ҳолат тўғрисида баланс ҳисоботида келтирилган кўрсаткичлар билан солиштириш учун тақдим этади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish13. Пул маблағлари ва пул маблағлари эквивалентларининг таркибий қисмларини аниқлаш учун Ўзбекистон Республикаси бюджет ҳисобининг стандарти (1-сонли БҲС) «Ҳисоб сиёсати» (рўйхат рақами 2853, 2016 йил 27 декабрь) талаблари орқали ҳар қандай ўзгариш таъсирини белгилаш лозим. Масалан, ташкилотнинг фаолиятидан келиб чиққан ҳолда, дивидендларни тўлаш операцион фаолият сифатида акс эттирилган бўлса, кейинчалик ташкилот фаолияти ўзгариши натижасида дивидендларни тўлаш инвестицион фаолият сифатида таснифланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3-боб. Келгусидаги иқтисодий фойда ёки хизмат кўрсатиш салоҳияти
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish14. Активлар ташкилотлар мақсадларига эришиш воситаси бўлиб хизмат қилади. Ташкилот мақсадларига мувофиқ товарлар ишлаб чиқариш ва хизматлар кўрсатиш учун фойдаланиладиган, аммо тўғридан-тўғри пул оқимлари киримини юзага келтирмайдиган активлар хизмат кўрсатиш салоҳиятини мужассамлаштирган активлар ҳисобланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishСоф пул маблағлари тушумини ҳосил қилиш учун фойдаланиладиган активлар келгусидаги иқтисодий фойда бўлган активлар сифатида тавсифланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish15. Активлардан фойдаланиш мақсадларини тўлиқ ва ўз вақтида қамраб олинишини таъминлаш учун активларнинг асосий хусусиятларидан келиб чиққан ҳолда, улар келгусидаги иқтисодий фойда ёки хизмат кўрсатиш салоҳияти бўйича активлар сифатида таснифланиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish16. Соф капитал Молиявий ҳолат тўғрисида баланс ҳисоботида активлар ҳамда мажбуриятлар ўртасидаги фарқ суммаси натижасида шаклланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4-боб. Пул оқимлари тўғрисида ҳисобот таркиби
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1-§. Пул оқимлари тўғрисида ҳисобот тавсифи
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish17. Пул оқимлари тўғрисида ҳисоботда ҳисобот давридаги пул оқимларининг операцион, инвестицион ва молиявий фаолиятлар кесимидаги ҳаракати тўғрисидаги маълумотлар акс эттирилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish18. Ташкилот ўз фаолиятининг хусусиятига мос келадиган шаклда операцион, инвестицион ёки молиявий фаолиятдан келадиган пул оқимлари тўғрисида маълумот беради.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishУшбу фаолиятларнинг таснифланиши ташкилотнинг молиявий ҳолатига, пул маблағлари ва пул маблағлари эквивалентлари ҳажмига тегишли фаолиятнинг таъсирини баҳолашга имкон берадиган маълумотлар билан молиявий ҳисоботдан фойдаланувчиларни таъминлайди. Ушбу маълумотдан фаолиятлар ўртасидаги ўзаро боғлиқликни баҳолаш учун ҳам фойдаланиш мумкин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish19. Бир операция турли хил фаолият турлари билан боғлиқ бўлган пул оқимларини ўз ичига олиши мумкин. Масалан, агар кредит бўйича пул маблағларини тўлаш фоизлар ва қарзнинг асосий миқдорини ўз ичига олса, фоизларни тўлаш операцион фаолиятга, асосий қарз миқдорини тўлаш эса молиявий фаолиятга тегишли бўлиши мумкин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2-§. Операцион фаолият
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish20. Операцион фаолиятдан тушадиган соф пул тушуми миқдори ташкилот фаолиятида солиқ имтиёзлари мавжудлигини ҳамда унинг товар ва хизматларни олувчилар билан қай даражада таъминланганлигини аниқлашнинг асосий кўрсаткичидир.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish21. Соф пул оқимлари миқдори ва ташкилотнинг операцион фаолиятини сақлаб қолиш мулк эгаларига дивидендларни тўлаш ва молиялаштириш манбаларини жалб қилмаган ҳолда янги инвестицияларни амалга ошириш имкониятини аниқлашга ёрдам беради.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish22. Операцион фаолиятдан келиб тушадиган пул оқимларининг аниқ таркибий қисмлари тўғрисидаги маълумотлар операцион фаолиятдан келадиган келгусидаги пул оқимларини прогноз қилиш учун фойдаланилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish23. Операцион фаолиятдан келиб тушадиган пул оқими, биринчи навбатда, ташкилотга пул оқимларини олиб келадиган асосий фаолият билан боғлиқдир. Операцион фаолиятдан келадиган пул оқимларига қуйидагилар киради:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсолиқлар, йиғимлар ва солиқ бўлмаган тўловлар кўринишидаги пул тушумлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishташкилот томонидан етказиб берилган товарлар ва кўрсатилган хизматлар учун тўловлар шаклидаги пул тушумлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishдавлат ёки бошқа жамоат органлари томонидан берилган бошқа грантлар, трансфертлар ва бошқа пул ўтказмалари кўринишидаги пул тушумлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishроялти, комиссион тўловлар ва бошқа турдаги даромадлар кўринишидаги пул тушумлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбошқа давлат сектори ташкилотлари фаолиятини молиялаштириш учун тўловлар (кредитлардан ташқари);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтоварлар ва хизматлар учун етказиб берувчиларга пул тўловлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishходимларга ва уларнинг номидан пул тўловлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсуғурта ташкилотлари томонидан суғурта мукофотлари ва даъволар, аннуитет шартномалари бўйича тушумлар ва тўловлар, шунингдек бошқа полислар бўйича тўловлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтижорий ёки савдо мақсадларида тузилган шартномалар бўйича пул тушумлари ва тўловлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтўхтатилган фаолият бўйича пул тушумлари ёки тўловлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсуд қарорлари билан боғлиқ пул маблағлари тушумлари ёки тўловлар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish24. Асосий воситаларни сотиш бўйича операциялар тегишли даврнинг соф фойдаси ёки зарарини ҳисоблашда фойда ёки зарарга олиб келиши мумкин. Бундай операциялардан келиб чиқадиган пул оқимлари инвестицион фаолиятдан келадиган пул оқимларига олиб борилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБироқ, ижара учун мўлжалланган ва сотувга қўйилган асосий воситаларни қуриш ёки сотиб олиш учун сарфланган маблағлар операцион фаолият билан боғлиқ пул оқимлари ҳисобланади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish25. Ташкилотлар оммавий савдога қўйиладиган ёки савдо қилиш учун мўлжалланган қимматли қоғозлар ва қарз мажбуриятларга эга бўлиши мумкин, бу ҳолда уларни махсус қайта сотиш учун мўлжалланган захиралар сифатида таснифлаш лозим. Шу сабабли, қимматли қоғозларни оммавий жойлаштириш ёки улар билан савдо қилиш натижасида пайдо бўлган пул оқимлари операцион фаолият сифатида қаралади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШунингдек, халқаро молия институтлари томонидан тақдим этилган пул шаклидаги бўнаклар ва қарзлар ташкилотга пул тушумини олиб келадиган асосий фаолият билан боғлиқ бўлган операцион фаолиятда акс эттирилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish26. Давлат бюджети ёки бошқа жамоат органлари томонидан ташкилотларга ўз фаолиятини молиялаштириш учун ажратиладиган маблағлар операцион фаолият, капитал қурилиш ёки капитал қўйилмалар учун таснифланмаган ҳолда ажратилиши мумкин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishАгар ташкилотлар ушбу маблағларни мустақил равишда операцион фаолиятга, капитал қурилиш ёки капитал қўйилмаларга тақсимлай олмаса, унда бу маблағларни операцион фаолиятдан келадиган пул оқимларига киритиш керак ва молиявий ҳисоботларда изоҳ билан акс эттириш лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3-§. Инвестицион фаолият
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish27. Инвестицион фаолиятдаги пул оқимларини алоҳида ошкор қилиш муҳимдир, чунки у ташкилотга келажакда хизмат кўрсатишга мўлжалланган ресурсларни сотиб олиш учун қанча харажатлар сарфланганлигини кўрсатади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish28. Инвестицион фаолият билан боғлиқ пул оқимлари қуйидагилардан иборат:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishасосий воситаларни, номоддий ва бошқа узоқ муддатли активларни сотиб олиш учун пул ўтказмалари (буларга тажриба-лойиҳа ишлари учун капитализация қилинадиган харажатлар ва асосий воситаларни ташкилот томонидан ўз мустақил равишда қуриши даврида амалга оширилган тўловлар киритилади);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishасосий воситаларни, номоддий активларни ва бошқа узоқ муддатли активларни сотишдан тушган пул тушумлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishхўжалик юритувчи субъектларнинг улушларини ёки қарз воситаларини сотиб олиш ва қўшма корхоналардаги улушларни олиш учун пул ўтказмалари (пул маблағлари эквиваленти ҳисобланган ёки савдога мўлжалланган воситалар учун тўловлардан ташқари);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishташкилотнинг хўжалик юритувчи субъектлардаги улушларини ёки қарз воситаларини сотишдан тушган пул тушумлари (пул маблағлари эквиваленти ҳисобланган ёки савдога қўйиладиган ёки сотиладиган воситаларидан тушган тушумлар бундан мустасно);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбошқа ташкилотларга берилган пул шаклидаги бўнаклар ва қарзлар (давлат молия институти томонидан бериладиган бўнак ва қарзлардан ташқари);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбошқа ташкилотлардан берилган пул шаклидаги бўнаклар ва қарзларни қайтарилишидан тушган пул тушумлари (давлат молия институти томонидан бериладиган бўнак ва қарзларни қайтарилишидан тушган тушумлардан ташқари);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishфьючерс ва форвард шартномалари, опционлар ва своплар бўйича пул шаклидаги тўловлар (тижорат ва савдо мақсадлари учун тузилган шартномалар ёки молиявий фаолият билан боғлиқ тўловлар бундан мустасно);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishфьючерс ва форвард шартномалари, опционлар ва своплардан пул тушумлари (шартномалар оммавий савдога ёки савдо мақсадларига мўлжалланган бўлмаса ёки тушум молиявий фаолият сифатида таснифланиши билан боғлиқ тўловлар бундан мустасно).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4-§. Молиявий фаолият
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish29. Молиявий фаолият тўғрисидаги маълумотларнинг алоҳида ошкор этилиши катта аҳамиятга эга, чунки бу маълумотлар ташкилотни капитал билан таъминловчилар талабларига мувофиқ келгусидаги пул маблағлари ҳаракатини прогноз қилишда фойдаланилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish30. Молиявий фаолиятга доир пул оқимларига қуйидагилар киради:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқарз мажбуриятлари, векселлар, облигациялар ва бошқа қисқа ёки узоқ муддатли қарзларни жалб қилишдан пул тушумлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқарз мажбуриятларини қайтариш бўйича пул тўловлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмолиявий лизингни тўлаш учун лизинг олувчининг пул тўловлари.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish5-боб. Операцион фаолият бўйича пул оқимларини акс эттириш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish31. Ташкилотлар операцион фаолият бўйича пул оқимларини қуйидаги усуллардан бирини танлаган ҳолда ҳисоботни тақдим этади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishялпи тушум ёки пул тўловларнинг асосий турлари тўғрисида маълумотларни акс эттирадиган бевосита (тўғридан-тўғри) усул;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishфойда ёки зарар (профицит ёки дефицит) тўғрисидаги маълумотларни пул кўринишида бўлмаган операциялар натижаларига, операцион фаолият натижаси бўйича юзага келган муддати ўтган ёки ҳисобланган тушумларни (тўловларни), шунингдек даромадлар ёки харажатларнинг миқдорларини ҳисобга олган ҳолда инвестиция ёки молиявий фаолиятдан келадиган пул оқимларига тузатиш киритишни акс эттирадиган билвосита усул.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish32. Ташкилотлар томонидан операцион фаолиятдан келадиган пул оқимлари тўғрисида ҳисоботни тайёрлашда бевосита усулдан фойдаланиш мақсадга мувофиқ. Бевосита усул орқали тайёрланган ҳисобот билвосита усул ёрдамида тайёрланган ҳисоботда мавжуд бўлмаган ва келажакда прогноз қилиш учун керакли бўлган маълумотларни тақдим этади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish33. Бевосита усул ёрдамида ялпи тушумнинг асосий турлари ёки пул маблағларини тўлаш тўғрисидаги маълумотлар қуйидагилар орқали олинади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishа) ташкилотнинг молиявий ҳисоботидан;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishб) операцион фаолият орқали ифодаланган даромадлар ва харажатларни (давлат молия институтлари маблағларини жалб қилиш асосида юзага келган фоиз тушумлари ва харажатлари) ва молиявий натижалар тўғрисидаги ҳисоботнинг бошқа кўрсаткичларини қуйидаги омилларни ҳисобга олган ҳолда тузатиш киритиш йўли билан:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмуайян даврда захиралар ва жорий дебиторлик ва кредиторлик қарзларидаги ўзгаришлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбошқа нақд пулсиз транзакциялар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishинвестиция ёки молиявий фаолиятни келтириб чиқарадиган пул оқимлари.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishОперацион фаолиятдан келадиган пул оқими тўғрисида ҳисоботни тайёрлашда бевосита (тўғридан-тўғри) усулдан фойдаланилганда, ташкилотлар томонидан одатдаги фаолиятдан олинган соф фойда ёки зарар суммаси ҳамда операцион фаолиятдан олинган соф пул оқими ўзаро солиштирилиши лозим. Ушбу солиштириш натижалари пул оқимлари тўғрисида ҳисоботга ёки молиявий ҳисоботнинг изоҳ қисмларига киритилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish34. Билвосита усулдан фойдаланилганда, операцион фаолиятдан келадиган соф пул оқими жорий операцион фаолиятнинг соф фойда ёки зарарига тузатиш киритиш йўли билан қуйидаги факторларни ҳисобга олган ҳолда аниқланади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмуайян даврда товар-моддий захиралар ҳамда дебиторлик ва кредиторлик қарзларидаги ўзгаришлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishамортизация, баҳоланган мажбуриятлар, муддати ўтган солиқлар, реализация қилинмаган валюта курсидан фойда ва зарарлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishинвестицион ёки молиявий фаолиятни келтириб чиқарадиган пул оқимларига олиб келадиган бошқа кўрсаткичлар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish6-боб. Инвестицион ва молиявий фаолият бўйича пул оқимларини акс эттириш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish35. Ташкилот ўз ҳисоботида инвестицион ва молиявий фаолиятдан вужудга келган ялпи тушум ва пул тўловлари асосий турларини алоҳида акс эттиради.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish36. Операцион, инвестицион ёки молиявий фаолиятнинг қуйидаги пул оқимлари турлари нетто (кирим ва чиқимларнинг фарқи) асосида ҳисоботларда акс эттирилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishташкилот фаолиятига тааллуқли бўлмаган ҳамда мижозлар, солиқ тўловчилар ёки бенефициарлар номидан келиб тушган пул маблағларининг тушумлари ва пул тўловлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishтез айланиши, катта ҳажмли ва қисқа муддатларда қопланиши билан тавсифланадиган активлар бўйича пул маблағларининг тушумлари ва тўловлари.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish37. Стандартнинг 36-банди иккинчи хатбошиси фақат ҳисобот берувчи ташкилот томонидан пул маблағларининг охирги қолдиғи назорат қилинадиган операцияларга нисбатан қўлланилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБундай пул маблағлари тушумлари ва тўловларига мисоллар қуйидагилардир:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбир ташкилот томонидан бошқа бир ташкилот учун солиқлар, йиғимлар ва солиқ бўлмаган тўловларни ундириш (давлат томонидан тақсимлаш тўғрисидаги битимлар бўйича йиғилган тўловлар бундан мустасно);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishташкилотлар томонидан молия институтларининг талаб қилиб олинадиган депозитлари маблағларини қабул қилиши ва тўлаши;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishинвестиция ёки траст (ишонч) фондлари мижозларининг маблағлари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмулк эгалари номидан йиғилган ва уларга берилган ижара ҳақи.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish38. Стандартнинг 36-банди учинчи хатбошисида санаб ўтилган пул маблағлари тушумлари ва бўнак тўловларига мисоллар қуйидагилар:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishинвестицияларни сотиб олиш ва сотиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбошқа қисқа муддатли, жумладан, қопланиш муддати уч ойгача бўлган қарзлар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish39. Давлат молия институтларининг қуйидаги фаолиятларидан пул оқимлари ҳисоботларида нетто асосида (кирим ва чиқимларнинг фарқи) тақдим этилиши мумкин:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмуддати қатъий белгиланган депозитлар бўйича пул тўловларини қабул қилиш ва тўлаш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishбошқа молия институтларида депозитларга маблағ жойлаштириш ва олиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishмижозларга аванс тўловлари ва кредитлари, шунингдек ушбу аванслар ва кредитларнинг қайтарилиши.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish7-боб. Хорижий валютадаги пул оқимлари, фоизлар ва дивидендлар, пул маблағлари билан боғлиқ бўлмаган ҳисоб-китоблар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1-§. Хорижий валютадаги пул оқимлари
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish40. Хорижий валютадаги пул оқимлари ташкилотнинг функционал валютаси бўйича пул маблағлари ҳаракати санасидаги функционал ва хорижий валюталар ўртасидаги айирбошлаш курси бўйича акс эттирилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЧет элда бошқариладиган ташкилотларнинг пул оқими пул маблағлари ҳаракати санасидаги функционал ва хорижий валюта ўртасидаги айирбошлаш курси бўйича ҳисобот даврида қайта ҳисоб-китоб қилинади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish41. Хорижий валюталарда кўрсатилган пул оқими Ўзбекистон Республикаси бюджет ҳисобининг стандарти (4-сонли БҲС) «Валюта курси ўзгаришининг таъсири» (рўйхат рақами 3100, 2018 йил 14 декабрь) талабларига мувофиқ акс эттирилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБу ҳақиқий курсга тахминан тенг бўлган айирбошлаш курсидан фойдаланишга имкон беради. Масалан, маълум давр учун ўртача айирбошлаш курси чет эл валютасидаги операцияларни акс эттириш ёки чет элдаги бошқариладиган субъектнинг пул оқимларини қайта ҳисоблаш учун ишлатилиши мумкин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish42. Валюта айирбошлаш курсларининг ўзгариши натижасида реализация қилинмаган фойда ва зарарлар пул оқими ҳисобланмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБироқ, валюта айирбошлаш курсининг ўзгаришидаги қиймат чет эл валютасидаги пул маблағлари ва пул маблағлари эквивалентларига таъсири пул оқимлари тўғрисида ҳисоботда ҳисобот даврининг боши ва охиридаги пул маблағлари ва уларнинг эквивалентларига солиштиришни таъминлаш мақсадида акс эттирилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishБу қиймат операцион, инвестицион ва молиявий фаолиятдан келадиган пул оқимларида алоҳида сатрда кўрсатилади ва пул оқимлари тўғрисида ҳисобот даври якунидаги айирбошлаш курси бўйича юзага келиши мумкин бўлган ҳар қандай фарқни ўз ичига олади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2-§. Фоизлар ва дивидендлар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish43. Фоизлар ва дивидендларни олиш ва тўлашдан келиб чиқадиган пул оқимлари алоҳида ифодаланиши керак. Мазкур пул оқимлари ҳисобот даврларида операцион, инвестицион ёки молиявий фаолиятдан келадиган пул оқимлари сифатида таснифланиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish44. Ҳисобот даврида тўланган фоизлар тўғрисида маълумот молиявий натижалар тўғрисидаги ҳисоботда харажат сифатида кўрсатилганлиги ёки Ўзбекистон Республикаси бюджет ҳисобининг стандарти (11-сонли БҲС) «Қарз мажбуриятлари бўйича харажатлар» (рўйхат рақами 3149, 2019 йил 9 апрель) талаблари асосида ифодаланишидан қатъий назар пул оқимлари тўғрисида ҳисоботда акс эттирилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish45. Тўланган дивидендлар молиявий маблағларни жалб қилиш харажатлари бўлгани учун молиявий фаолиятдан тушган пул оқимлари сифатида таснифланиши мумкин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishШу билан бирга, ташкилот фаолиятидан келиб чиққан ҳолда тўланган дивидендлар фойдаланувчиларга ташкилотнинг тўлаш қобилиятини баҳолаш учун операцион фаолиятдан тушган пул оқимларининг таркибий қисми сифатида таснифланиши мумкин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3-§. Пул маблағлари билан боғлиқ бўлмаган ҳисоб-китоблар
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish46. Пул маблағлари ёки пул маблағлари эквивалентларида тўловларни талаб қилмайдиган инвестицион ва молиявий операциялар пул оқимлари тўғрисида ҳисоботдан чиқариб ташланиши керак. Бундай операциялар (транзакциялар) бўйича маълумотлар молиявий ҳисоботнинг инвестицион ва молиявий фаолият тўғрисидаги маълумотларининг бошқа бўлимларида кўрсатилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish47. Инвестицион ва молиявий фаолиятнинг асосий қисми жорий пул оқимларига таъсир қилмайди, лекин ташкилот капитали ва активлари таркибига таъсир қилади. Пул маблағлари билан боғлиқ бўлмаган ҳисоб-китоблар пул оқимлари тўғрисида ҳисоботдан чиқариб ташланиши лозим, чунки ушбу ҳисоб-китоблар жорий даврдаги пул оқимлари билан боғлиқ эмас. Пул маблағлари билан боғлиқ бўлмаган ҳисоб-китобларга қуйидагилар киритилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishактивларни алмаштириш, мажбуриятларни тўғридан-тўғри қабул қилиш ёки молиявий лизинг орқали активларни сотиб олиш;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishқарз мажбуриятларни улушга (капиталга) айлантириш.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish8-боб. Ахборотларни ошкор этилиши
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish48. Ташкилотлар молиявий фаолият сабабли ўз мажбуриятларидаги ўзгаришларни пул маблағлари оқимлари таъсиридан қатъи назар ошкор этиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish49. Ташкилотлар томонидан пул оқимлари тўғрисида ҳисоботда фойдаланиш имконияти бўлмаган йирик миқдордаги пул маблағлари ва пул маблағлари эквивалентлари тўғрисидаги маълумот ташкилот раҳбарияти изоҳлари билан бирга ошкор этилиши керак.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish50. Ташкилотлар балансидаги пул маблағлари ва пул маблағлари эквивалентларидан фойдалана олмаслик ҳолатлари ҳам кузатилиши мумкин. Масалан, валюта айирбошлаш бўйича чекловлар мавжудлиги. Бундай ҳолда ҳисобот тузишда қўшимча маълумотлар келтирилиши лозим.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish51. Қўшимча маълумотлар фойдаланувчиларга ташкилотнинг молиявий аҳволи ва ликвидлилик даражасини тушунишлари учун фойдали бўлади. Бундай маълумотлар молиявий ҳисоботнинг изоҳларида тегишли тушунтиришлар билан бирга ошкор этилиши лозим ҳамда уларда қуйидагиларни ифода этилиши керак:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishкелажакда операцион фаолият ва капитал мажбуриятларини қайтариш учун тақдим этилиши мумкин бўлган, фойдаланилмаган қарз маблағлари (кредит линиялари) миқдори;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishфойдаланилиши чекланган пул маблағлари ва пул маблағлари эквивалентлари миқдори ва чекланиш асослари.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish52. Ташкилотлар ҳисобот даври мобайнида хўжалик юритувчи субъектларнинг улушларини ёки қарз воситаларини сотиб олиш ва сотиш билан боғлиқ қуйидаги умумлаштирилган маълумотларни ошкор қилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishолди-сотди шартномасининг умумий суммаси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishолди-сотди шартномаси бўйича пул маблағлари ва пул маблағлари эквивалентлари кўринишида олинган ёки тўланган суммаси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсотиб олинган ёки сотилган хўжалик юритувчи субъектларнинг улушлари бўйича пул маблағлари ва пул маблағлари эквивалентларининг миқдори;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishсотиб олинган ёки сотилган деб тан олинган актив ва мажбуриятларнинг қиймати (пул маблағлари ва пул маблағларининг эквивалентларидан ташқари).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishЎзбекистон Республикаси бюджет ҳисобининг стандарти (14-сонли БҲС) «Пул оқимлари тўғрисида ҳисобот»га
ИЛОВА
ИЛОВА
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishПУЛ ОҚИМЛАРИ ТЎҒРИСИДА
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishҲИСОБОТ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish|
20 __ йил 1 ____________ ҳолатига Ташкилот ______________________________________________________ Ҳисобот даври: йиллик, 1 апрель, 1 июль, 1 октябрь Бюджет тури ____________________________________________________ Ўлчов бирлиги __________________________________________________ | |||
|
|
|
|
|
|
Кўрсаткичлар номи |
Сатр коди |
Кирим |
Чиқим |
|
1 |
2 |
3 |
4 |
|
Операцион фаолият |
|
|
|
|
Келиб тушган пул маблағлари (бюджет ва бюджетдан ташқари маблағлари) |
010 |
|
|
|
Товарлар (ишлар ва хизматлар) учун мол етказиб берувчиларга тўланган пул маблағлари |
020 |
|
|
|
Ходимларга ва улар номидан тўланган пул маблағлари |
030 |
|
|
|
Операцион фаолиятнинг бошқа пул тушумлари ва тўловлари |
040 |
|
|
|
Жами: операцион фаолиятнинг соф пул кирими/чиқими (сатр 010-020-030+/-040) |
050 |
|
|
|
Инвестицион фаолияти |
|
|
|
|
Асосий воситаларни сотиб олиш ва сотиш |
060 |
|
|
|
Номоддий активларни сотиб олиш ва сотиш |
070 |
|
|
|
Узоқ ва қисқа муддатли инвестицияларни сотиб олиш ва сотиш |
080 |
|
|
|
Инвестицион фаолиятнинг бошқа пул тушумлари ва тўловлари |
090 |
|
|
|
Жами: инвестицион фаолиятнинг соф пул кирими/чиқими (сатр 060+/-070+/-080+/-090) |
100 |
|
|
|
Молиявий фаолият |
|
|
|
|
Олинган ва тўланган фоизлар |
110 |
|
|
|
Олинган ва тўланган дивидендлар |
120 |
|
|
|
Хусусий акцияларни сотиб олганда ва уларни сотганда пул тўловлари ва тушумлари ёки хусусий капитал билан боғлиқ бўлган бошқа инструментлардан келган пул тушумлари |
130 |
|
|
|
Узоқ ва қисқа муддатли кредит ва қарзлар бўйича пул тушумлари ва тўловлари |
140 |
|
|
|
Молиявий фаолиятнинг бошқа пул тушумлари ва тўловлари |
150 |
|
|
|
Жами: молиявий фаолиятнинг соф пул кирими/чиқими (сатр 110+/-120+130-140+/-150) |
160 |
|
|
|
Йил бошидаги пул маблағлари |
170 |
|
|
|
Йил охиридаги пул маблағлари |
180 |
|
|
|
|
|||
|
Раҳбар |
_______________ |
||
|
|
|||
|
Бош ҳисобчи |
_______________ |
||
(Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 02.11.2022 й., 10/22/3396/0993-сон; 01.08.2023 й., 10/23/3450/0546-сон)