Ўзбекистон Республикасининг Жиноят-ижроия кодексига (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 1997 й., 6-сон, 175-модда) мувофиқ буюраман:

1. Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлиги озодликдан маҳрум қилиш туридаги жазони ижро этиш муассасаларининг ички тартиб қоидалари иловага мувофиқ тасдиқлансин.

2. Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлигининг 2001 йил 8 майдаги 118-сон «Озодликдан маҳрум қилиш туридаги жазони ижро этиш муассасаларининг ички тартиб Қоидаларини тасдиқлаш тўғрисида»ги буйруғи (рўйхат рақами 1039, 2001 йил 8 июнь) (Ўзбекистон Республикаси вазирликлари, давлат қўмиталари ва идораларнинг меъёрий ҳужжатлари ахборотномаси, 2001 йил, 11-сон) ўз кучини йўқотган деб топилсин.

3. Мазкур буйруқ расмий эълон қилинган кундан эътиборан кучга киради.

Мазкур Қоидалар Ўзбекистон Республикасининг Жиноят кодекси (бундан буён матнда ЖК деб юритилади) (Ўзбекистон Республикаси Олий Кенгашининг Ахборотномаси, 1995 й., 1-сон), Жиноят-процессуал кодекси (бундан буён матнда ЖПК деб юритилади) (Ўзбекистон Республикаси Олий Кенгашининг Ахборотномаси, 1995 й., 2-сон) ва Жиноят-ижроия кодексига (бундан буён матнда ЖИК деб юритилади) (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 1997 й., 6-сон, 175-модда) мувофиқ, Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлиги озодликдан маҳрум қилиш тариқасидаги жазони ижро этиш муассасаларининг (бундан буён матнда ЖИЭМ деб юритилади) ички тартибини белгилайди.

1. Озодликдан маҳрум қилиш тариқасидаги жазо ижроси ЖИЭМлар томонидан амалга оширилади.

2. ЖИЭМларга қуйидагилар киради:

жазони ижро этиш колониялари;

тарбия колониялари;

турмалар.

3. Тергов ҳибсхоналари озодликдан маҳрум этишга ҳукм қилинган ва хўжалик хизматига оид ишларни бажариш учун қолдирилган шахсларга нисбатан ЖИЭМлар вазифасини бажаради.

4. Жазони ижро этиш колониялари вояга етган маҳкумларни сақлаш учун мўлжалланган бўлиб, қуйидагиларга бўлинади:

манзил-колониялар;

умумий тартибли колониялар;

қаттиқ тартибли колониялар;

махсус тартибли колониялар.

5. Тарбия колониялари вояга етмаган маҳкумларни сақлаш учун мўлжалланган.

6. Турмалар вояга етган маҳкумларни сақлаш учун мўлжалланган.

7. Жинси, ирқи, миллати, тили, дини, ижтимоий келиб чиқиши, эътиқоди, шахси ва ижтимоий мавқеидан қатъи назар, маҳкумларнинг ҳуқуқлари камситилишига йўл қўйилмайди.

8. Манзил-колониялар қуйидагиларга бўлинади:

ижтимоий хавфи катта бўлмаган жиноятлар, эҳтиётсизлик оқибатида содир этилган унча оғир бўлмаган жиноятлар учун, шунингдек қасддан унча оғир бўлмаган жиноят содир этганлик учун озодликдан маҳрум этишга ҳукм қилинган шахслар сақланадиган манзил-колониялар;

умумий, қаттиқ тартибли колониялардан, шунингдек тарбия колонияларидан ўтказилган маҳкумлар сақланадиган манзил-колониялар.

Манзил-колонияларда:

мазкур муассасаларга суд ҳукмига биноан келган вояга етган маҳкумлар;

умумий, қаттиқ тартибли колониялардан ва тарбия колонияларидан суднинг ажрими асосида ўтказилган вояга етган маҳкумлар;

ижтимоий хавфи катта бўлмаган жинояти, эҳтиётсизлик оқибатида содир этилган жинояти учун ва қасддан содир этган унча оғир бўлмаган жинояти учун озодликдан маҳрум қилиш билан боғлиқ бўлмаган жазони озодликдан маҳрум қилиш тариқасидаги жазо билан алмаштириш тарзида суднинг ажрими асосида юборилган вояга етган маҳкумлар жазони ўтайди.

9. Манзил-колонияларга ижобий тавсифга эга ва:

оғир жинояти учун, шунингдек қасддан содир этган жинояти учун, агар у илгари қасддан содир этган жинояти учун озодликдан маҳрум этишга ҳукм қилинган бўлса, суд тайинлаган жазо муддатининг камида тўртдан бир қисмини ўтаган маҳкумлар;

ўта оғир жинояти учун, шунингдек жазодан муддатидан илгари шартли равишда озод қилиш ёки жазони енгилроғи билан алмаштириш қўлланилган ва жазонинг ўталмаган қисми мобайнида қасддан содир этган янги жинояти учун суд тайинлаган жазо муддатининг камида учдан бир қисмини ўтаган маҳкумлар ўтказилади.

10. Манзил-колонияларга қуйидагилар ўтказилмайди:

ўта хавфли рецидивистлар;

узоқ муддатга озодликдан маҳрум қилинганлар, шунингдек умрбод озодликдан маҳрум қилиш жазоси афв этиш тартибида озодликдан маҳрум қилиш билан алмаштирилган шахслар;

юқумли касалликларга чалинган беморлар;

мажбурий даволанишдан ўтаётган маҳкумлар;

меҳнатга қобилиятсиз маҳкумлар.

11. Битта манзил-колонияда маҳкум эркаклар ва аёллар сақланиши мумкин.

12. Манзил-колонияларда маҳкумлар:

соқчисиз, аммо назорат остида сақланадилар;

эрталаб ўриндан туришдан кечки ётишгача бўлган вақт мобайнида колония ҳудуди доирасида эркин юриш ҳуқуқидан фойдаланадилар;

агар улар бажараётган иш ёки олаётган таълим тақозо этса, маъмуриятнинг рухсати билан колония ҳудудидан ташқарида назоратсиз юришлари мумкин;

фуқаролар киядиган кийимда юрадилар;

ёнларида пул ва қимматли буюмлар сақлашлари, пулдан чекланмаган ҳолда фойдаланишлари мумкин;

чекланмаган миқдорда телефон орқали сўзлашишлари, посилка, йўқлов ва бандероллар олишлари ҳамда жўнатишлари мумкин.

13. Маҳкумлар чекланмаган миқдорда учрашув олиш ҳуқуқига эга. Учрашувлар, одатда, ишдан бўш вақтда берилади. Учрашув маҳкумнинг илтимосига биноан манзил-колония ҳудудидан ташқарида ўтказилиши мумкин.

Манзил-колония ҳудудидан ташқарида ҳаракатланиш чегаралари маҳкумларга тилхат олиниб, маълум қилинади ва тилхат уларнинг шахсий ҳужжатлар йиғмажилдига қўшиб қўйилади.

Маҳкумларга мазкур Қоидаларнинг 1-иловасига мувофиқ шаклда қатъий ҳисобда турувчи гувоҳнома берилади.

14. Маҳкумлар хоналарга бўлинган ётоқхоналарда яшайдилар. Маҳкумларнинг исми ва отасининг исми бош ҳарфлари ҳамда фамилияси ёзилган рўйхат хоналар эшигининг ташқи тарафига осиб қўйилади.

15. Сақлаш режимини бузмаган, оиласи бор маҳкумларга ЖИЭМ бошлиғининг мазкур Қоидаларнинг 2-иловасига мувофиқ шаклдаги қарорига биноан манзил-колония ҳудудида ёки ундан ташқарида оиласи билан алоҳида яшашга рухсат берилиши мумкин. Бундай шахслар мазкур Қоидаларнинг VIII боби 4-параграфида белгиланган тартибда рўйхатдан ўтиш учун ҳозир бўлишлари шарт. Манзил-колония маъмуриятининг вакили маҳкумлар яшаётган жойга сутканинг исталган вақтида кириши мумкин.

16. Манзил-колонияларда маҳкумлар меҳнати ЖИКда белгилаб қўйилган истисно ва чеклашларни ҳисобга олган ҳолда меҳнат тўғрисидаги қонун ҳужжатлари билан тартибга солинади.

17. Маҳкумларни бошқа ишга ўтказишни ташкилот манзил-колония маъмурияти билан келишган ҳолда амалга оширади.

18. Маҳкумларга ЖИЭМ жойлашган ердаги олий ва ўрта махсус ўқув юртларида сиртдан ўқишга рухсат этилади.

19. Умумий тартибли колониялар қуйидагиларга бўлинади:

оғир жиноят содир этганлик учун биринчи марта озодликдан маҳрум этишга ҳукм қилинган эркаклар сақланадиган колониялар;

ўта оғир жиноят содир этганлик учун биринчи марта озодликдан маҳрум этишга ҳукм қилинган эркаклар сақланадиган колониялар;

оғир ёки ўта оғир жиноят содир этганлик учун озодликдан маҳрум этишга ҳукм қилинган аёллар сақланадиган колониялар, ЖИКнинг 48-моддасида кўрсатилган аёллар бундан мустасно.

20. Умумий тартибли колонияларда жазони:

мазкур муассасага суд ҳукмига биноан келган маҳкумлар;

ЖИКнинг 129-моддасида назарда тутилган ҳолларда тарбия колонияларидан ўтказилган маҳкумлар;

суд томонидан манзил-колониялардан интизомий жазо тарзида ўтказилган маҳкумлар;

қасддан оғир ва ўта оғир жиноят содир этганлиги учун биринчи марта ҳукм қилинган, озодликдан маҳрум қилиш билан боғлиқ бўлмаган жазони озодликдан маҳрум қилиш тариқасидаги жазо билан алмаштириш тартибида суднинг ажрими асосида юборилган маҳкумлар;

рағбатлантириш тарзида ёки суд томонидан тайинланган турмага қамаш тариқасидаги озодликдан маҳрум қилиш муддатини ўтаганидан кейин турмалардан ўтказилган маҳкумлар ўтайди.

21. Ижобий тавсифга эга маҳкумлар ЖИКнинг 104-моддасида назарда тутилган тартибда енгиллаштирилган сақлаш шароитига ўтказилади.

22. Умумий тартибли бир колониядан иккинчисига ўтказилган маҳкумлар жазони бу ерга ўтказилгунга қадар белгиланган сақлаш шароитида ўтайдилар.

23. Тарбия колониясидан ўтказилган маҳкумлар жазони енгиллаштирилган сақлаш шароитида ўтайдилар.

24. Умумий тартибли колонияларда маҳкумлар умумий турар жойларда яшайдилар.

25. Маҳкумлар белгиланган энг кам иш ҳақи миқдорининг икки бараваригача бўлган суммага ҳар ойда озиқ-овқат маҳсулотлари ва энг зарур нарсалар сотиб олишлари мумкин.

26. Маҳкумлар йил мобайнида:

тўрт марта қисқа муддатли ва тўрт марта узоқ муддатли учрашув;

олти марта телефон орқали сўзлашув;

олтита посилка ёки йўқлов;

олтита бандерол олиш ҳуқуқига эга.

27. Қаттиқ тартибли колониялар қуйидагиларга бўлинади:

илгари қасддан содир этилган жиноят учун озодликдан маҳрум қилиш тариқасидаги жазони ўтаган ва қасддан жиноят содир этганлик учун яна судланган эркаклар сақланадиган колониялар;

илгари қасддан содир этилган жиноят учун озодликдан маҳрум қилиш тариқасидаги жазони ўтаган ва ўта оғир жиноят содир этганлик учун яна судланган аёллар, шунингдек ўта хавфли рецидивист деб топилган аёллар сақланадиган колониялар.

28. Қаттиқ тартибли колонияларда жазони:

мазкур муассасага суд ҳукмига биноан келган маҳкумлар;

турмалар ва махсус тартибли колониялардан рағбатлантириш тарзида ўтказилган маҳкумлар;

суд томонидан тайинланган турмага қамаш тариқасидаги озодликдан маҳрум қилиш муддатини ўтаганидан сўнг турмалардан ўтказилган маҳкумлар;

суд томонидан манзил-колониялардан интизомий жазо тарзида қайтарилган маҳкумлар;

қасддан содир этган жинояти учун озодликдан маҳрум қилиш тариқасидаги жазони илгари ўтаган ва қасддан жиноят содир этганлиги учун озодликдан маҳрум қилиш билан боғлиқ бўлмаган жазога қайта ҳукм қилиниб, озодликдан маҳрум қилиш билан боғлиқ бўлмаган жазони озодликдан маҳрум қилиш тариқасидаги жазо билан алмаштириш тартибида суднинг ажрими асосида юборилган маҳкумлар ўтайди.

29. Ижобий тавсифга эга маҳкумлар ЖИКнинг 104-моддасида назарда тутилган тартибда енгиллаштирилган сақлаш шароитига ўтказилади.

30. Қаттиқ тартибли бир колониядан иккинчисига ўтказилган маҳкумлар жазони бу ерга ўтказилгунга қадар белгиланган сақлаш шароитида ўтайдилар.

31. Қаттиқ тартибли колонияларда маҳкумлар умумий турар жойларда яшайдилар.

32. Маҳкумлар белгиланган энг кам иш ҳақи миқдорининг бир ярим бараваригача бўлган суммага ҳар ойда озиқ-овқат маҳсулотлари ва энг зарур нарсалар сотиб олишлари мумкин.

33. Маҳкумлар йил мобайнида:

уч марта қисқа муддатли ва уч марта узоқ муддатли учрашув;

тўрт марта телефон орқали сўзлашув;

тўртта посилка ёки йўқлов;

тўртта бандерол олиш ҳуқуқига эга.

34. Махсус тартибли колониялар озодликдан маҳрум қилиниб, ўта хавфли рецидивист деб топилган эркакларни, шунингдек умрбод озодликдан маҳрум қилинган маҳкумларни сақлаш учун мўлжалланган.

35. Махсус тартибли колонияларда умрбод озодликдан маҳрум қилиш жазоси афв этиш тартибида озодликдан маҳрум қилиш билан алмаштирилган эркаклар ҳам сақланади.

36. Махсус тартибли колонияларда жазони:

мазкур муассасага суд ҳукмига биноан келган маҳкумлар;

умрбод озодликдан маҳрум қилинганлар, шунингдек умрбод озодликдан маҳрум қилиш жазоси афв этиш тартибида озодликдан маҳрум қилиш билан алмаштирилган шахслар;

суд томонидан қаттиқ тартибли колониялардан интизомий жазо тарзида қайтарилган маҳкумлар ўтайдилар.

37. Ижобий тавсифга эга маҳкумлар ЖИКнинг 104-моддасида назарда тутилган тартибда енгиллаштирилган сақлаш шароитига ўтказилади.

38. Махсус тартибли бир колониядан иккинчисига ўтказилган маҳкумлар жазони бу ерга ўтказилгунга қадар белгиланган сақлаш шароитида ўтайдилар.

39. Махсус тартибли колонияларда маҳкумлар камераларда ёки умумий яшаш биноларида яшайдилар.

40. Маҳкумлар белгиланган энг кам иш ҳақи миқдори суммасигача ҳар ойда озиқ-овқат маҳсулотлари ва энг зарур нарсалар сотиб олишлари мумкин.

41. Маҳкумлар йил мобайнида:

икки марта қисқа муддатли ва икки марта узоқ муддатли учрашув;

уч марта телефон орқали сўзлашув;

учта посилка ёки йўқлов;

учта бандерол олиш ҳуқуқига эга.

42. Камераларда сақланадиган маҳкумларнинг кинофильмлар ва телекўрсатувлар кўриши тақиқланади.

43. Тарбия колониялари вояга етмай туриб жиноят содир этган маҳкумларни сақлашга мўлжалланган.

44. Тарбия колонияларида:

ўн олти ёшгача бўлган вояга етмаган маҳкумлар каттароқ ёшдаги маҳкумлардан;

биринчи марта озодликдан маҳрум этишга ҳукм қилинган маҳкумлар илгари озодликдан маҳрум этиш тариқасидаги жазони ўтаган маҳкумлардан алоҳида сақланадилар.

45. Ижобий тавсифга эга маҳкумлар ЖИКнинг 104-моддасида назарда тутилган тартибда енгиллаштирилган сақлаш шароитига ўтказилади.

46. Тарбия колонияларида маҳкумлар умумий турар жойларда яшайдилар.

47. Маҳкумлар белгиланган энг кам иш ҳақи миқдорининг икки ярим бараваригача бўлган суммага ҳар ойда озиқ-овқат маҳсулотлари ва энг зарур нарсалар сотиб олишлари мумкин.

48. Тарбия колонияларида маҳкумлар йил мобайнида:

олти марта қисқа муддатли ва олти марта узоқ муддатли учрашув;

ўн икки марта телефон орқали сўзлашув;

олтита посилка ёки йўқлов;

олтита бандерол олиш ҳуқуқига эга.

49. Ўн саккиз ёшга тўлган ва тарбия колонияларида қолдирилган маҳкумларга вояга етмаган маҳкумлар учун белгиланган нормаларда овқат, уст-бош, моддий-маиший таъминот ва бошқа жазо ўташ шароитлари татбиқ этилади. Бу шахсларнинг меҳнат шароитлари меҳнат тўғрисидаги қонун ҳужжатларига мувофиқ белгиланади.

50. Тарбия колонияларида маҳкумлар ЖИКнинг 102-моддасида назарда тутилган рағбатлантириш чораларидан ташқари:

ЖИЭМ ҳудудидан ташқарида ўтказиладиган маданий-томоша ва спорт тадбирларини кўришга юбориш;

қисқа муддатли учрашув ўрнига ота-онаси, уларнинг ўрнини босувчи шахслар ёки яқин қариндошлари кузатувида саккиз соатгача бўлган муддатга эркинликка чиқариш;

ҳибсхонада бўлиш муддатини қисқартириш ва ундан муддатидан илгари озод қилиш тариқасида рағбатлантирилишлари мумкин.

51. Жазони ўташ тартибини бузганлиги учун тарбия колонияларида маҳкумларга ЖИКнинг 105-моддасида назарда тутилган интизомий жазо чораларидан ташқари томошага боришдан бир марта маҳрум этиш тариқасидаги жазо қўлланилиши мумкин.

52. Тарбия колониясида ҳибсхонага киритиб қўйиш тариқасидаги интизомий жазо ўн уч ёшдан ўн олти ёшгача бўлган маҳкумларга етти суткагача, ўн олти ва ундан катта ёшдаги маҳкумларга эса ўн суткагача бўлган муддатга қўлланилади.

53. Тарбия колониясининг ҳибсхонасига киритиб қўйилган маҳкумларнинг сайр қилиш муддати суткасига икки соат қилиб белгиланади.

54. Озодликдан маҳрум этишга ҳукм қилинган ўн саккиз ёшга тўлган маҳкумлар, одатда, йигирма бир ёшга тўлгунга қадар, тарбия колонияларида қолдирилади.

55. Маҳкумларни тарбия колонияларида қолдириш муассаса бошлиғининг прокурор томонидан тасдиқланган қарори билан амалга оширилади.

56. Маҳкумлар йигирма бир ёшга тўлганидан, салбий тавсифга эга маҳкумлар эса ўн саккиз ёшга тўлганидан кейин жазо ўташни давом эттириш учун тарбия колониясидан умумий тартибли колонияга ўтказилади.

57. Жазо ўташни давом эттириш учун маҳкумларни жазони ижро этиш колониясига ўтказиш масалалари суд томонидан ЖПКнинг 537-моддасида назарда тутилган тартибда ҳал этилади.

58. Турмалар турмага қамаш тариқасидаги озодликдан маҳрум қилишга ҳукм қилинган шахсларни, шунингдек умумий ва қаттиқ тартибли колониялардан жазони ўташ тартибини ашаддий бузганлиги учун ўтказилган шахсларни сақлаш учун мўлжалланган.

59. Турмаларда жазони:

мазкур муассасага суд ҳукмига биноан келган маҳкумлар;

суд томонидан жазони ижро этиш колонияларидан ўтказилган жазо ўташ тартибини ашаддий бузувчилар ўтайдилар.

60. Турмаларда енгиллаштирилган сақлаш шароитига ўтказиш ЖИКнинг 104-моддасида назарда тутилган тартибда амалга оширилади.

61. Турмаларда маҳкумларни енгиллаштирилган сақлаш шароитига муддатидан олдин ўтказишга йўл қўйилмайди, маҳкумни соғлиғига кўра тегишли тиббий хулоса асосида ўтказиш ҳоллари бундан мустасно.

62. Ҳомиладор аёллар ва ёнида эмизикли боласи бор аёллар, шунингдек I ва II гуруҳ ногиронлари турмаларда жазони енгиллаштирилган сақлаш шароитида ўтайдилар.

63. Турмаларда маҳкумлар умумий камераларда сақланадилар. Алоҳида ҳолларда маҳкумнинг батамом ажратиб қўйилишини таъминлаш мақсадида ЖИЭМ бошлиғининг прокурор томонидан тасдиқланган қарори асосида уни бир кишилик камерада сақлашга йўл қўйилади.

64. Турмада маҳкумлар белгиланган энг кам иш ҳақи миқдорининг етмиш беш фоизигача бўлган суммага ҳар ойда озиқ-овқат маҳсулотлари ва энг зарур нарсалар сотиб олишлари мумкин.

65. Турмаларда маҳкумлар ҳар куни муддати бир соатлик сайр қилиш ва йил мобайнида:

икки марта қисқа муддатли ва бир марта узоқ муддатли учрашув;

икки марта телефон орқали сўзлашув;

иккита посилка ёки йўқлов;

иккита бандерол олиш ҳуқуқига эга.

66. Турмаларда енгиллаштирилган сақлаш шароитига ўтказилган маҳкумларга рағбатлантириш тарзида ҳар кунлик сайр муддати бир соатга узайтирилиши мумкин.

67. Маҳкумлар, ЖИК ва бошқа қонунларда белгиланган истисно ҳамда чеклашлар инобатга олинган ҳолда, Ўзбекистон Республикаси фуқаролари учун назарда тутилган ҳуқуқлар, эркинликларга эга бўладилар ва мажбуриятларни бажарадилар. Маҳкум чет эл фуқаролари ва фуқаролиги бўлмаган шахслар, шунингдек Ўзбекистон Республикасининг халқаро шартномаларида белгиланган ҳуқуқлар, эркинликларга эга бўлишлари ва мажбуриятларни бажаришлари мумкин.

68. Маҳкумларнинг ҳуқуқлари ва мажбуриятлари муайян жазо турини ижро этиш тартиби ва шартларидан келиб чиққан ҳолда белгиланади.

69. Маҳкумлар қуйидаги ҳуқуқларга эга:

жазони ўташ тартиби ва шартлари тўғрисида, ўз ҳуқуқлари ва мажбуриятлари ҳақида ахборот олиш;

ЖИЭМ маъмуриятига, бошқа давлат органлари ва жамоат бирлашмаларига ўз она тилида ёки бошқа тилда таклиф, ариза ва шикоятлар билан мурожаат этиш;

ўз таклиф, ариза ва шикоятларига мурожаат этилган тилда жавоб олиш. Мурожаат этилган тилда жавоб беришнинг иложи бўлмаган тақдирда жавоб Ўзбекистон Республикасининг давлат тилида берилади. Жавобни маҳкум мурожаат этган тилга таржима қилиб бериш ЖИЭМ томонидан таъминланади;

тушунтириш бериш ҳамда ёзишмалар олиб бориш, зарур ҳолларда таржимоннинг хизматидан фойдаланиш;

ўқув, бадиий ва бошқа хил ахборот материалларидан фойдаланиш;

соғлиғини сақлаш, шу жумладан тиббий хулосага кўра амбулатория-поликлиника ва стационар шароитда тиббий ёрдам олиш;

ижтимоий таъминот, шу жумладан қонун ҳужжатларига мувофиқ пенсия олиш.

70. Маҳкум чет эл фуқаролари, шунингдек ўз давлатларининг дипломатия ваколатхоналари ва консуллик муассасалари билан, Ўзбекистон Республикасида дипломатия ва консуллик муассасалари бўлмаган мамлакатларнинг фуқаролари эса, уларнинг манфаатларини ҳимоя қилишни ўз зиммасига олган давлатнинг дипломатия ваколатхоналари билан алоқа қилиб туриш ҳуқуқига эга.

71. Маҳкумлар:

жазони ўташ тартиби ва шартларига риоя этишга;

ЖИЭМ маъмуриятининг қонунга асосланган талабларини бажаришга мажбурдирлар.

72. Жазони ўташ шартлари:

ЖИЭМ мол-мулкини асраб-авайлаш;

меҳнатга виждонан ва ҳалол муносабатда бўлиш;

яшаш ва иш жойларини озода сақлаш, ётиш жойи, кўрпа-тўшакларини бир хил қилиб йиғиштириш, белгиланган намунадаги кийим кийиб юриш (манзил-калониялардаги маҳкумлар бундан мустасно), озиқ-овқат маҳсулотларини, нарса ва буюмларини сақлаш талабларига риоя этиш;

мазкур Қоидаларнинг 3-иловасига мувофиқ шаклдаги маҳкумлар кийимларининг намунавий белгиларини тақиб юриш;

ЖИЭМнинг бино ва иншоотларини тозалаш ҳамда унинг ҳудудини ободонлаштириш;

ЖИЭМга тегишли иш қуроллари, асбоб-ускуналар ва инвентарларни сақлаш;

навбат билан камера бўйича навбатчилик қилиш;

ЖИЭМ маъмурияти билан, шунингдек ўзаро хушмуомалада бўлиш.

73. Маҳкумларнинг ўз зиммаларига юклатилган мажбуриятларини бажармаслиги қонунда белгиланган жавобгарликка сабаб бўлади.

74. Маҳкумларга қуйидагилар тақиқланади:

ЖИЭМ ҳудудини, шунингдек ЖИЭМ ҳудуди доирасидан ташқарида яшашга рухсат этилган маҳкумларга эса, белгиланган ҳудудни рухсатсиз тарк этиш;

ЖИЭМ маъмуриятининг рухсатисиз бир-биридан батамом ажратилган участкалар ва саҳнларнинг ҳудудидан ташқарига чиқиш;

ЖИЭМ маъмуриятининг рухсатисиз ўзлари яшамайдиган ва ишламайдиган умумий турар жойлар (ётоқхоналар) ёки ишлаб чиқариш объектларида бўлиш;

мазкур Қоидаларнинг 4-иловасидаги рўйхатда назарда тутилган озиқ-овқат маҳсулотлари, нарса ва буюмларни сақлаш;

белгиланмаган жойларда чекиш;

бирор-бир манфаатни кўзлаб ўйинлар ташкил қилиш ва ўйнаш;

татуировка чизиш;

жаргон сўзлар ишлатиш ва лақаб қўйиш;

деворларга ва жиҳозларга ёзиш, чизиш, шунингдек қоғозлар, фотосуратлар, адабиётлар, даврий матбуот нашрлари ва бошқаларни қирқиб ёпиштириш;

ЖИЭМ маъмуриятининг рухсатисиз ётоқ жойини ўзгартириш ва унга парда тутиш;

ишлаб чиқариш эҳтиёжларига боғлиқ бўлмаган ҳолда иш қуроллари ва асбоб-ускуналардан, электр энергияси ҳамда бошқа материаллардан фойдаланиш;

диний экстремистик ғояларни тарғиб қилиш ҳамда уларга риоя этишга мажбурлаш;

паррандалар ва ҳайвонларни боқиш ҳамда сақлаш, шунингдек полизчилик билан шуғулланиш, жазони манзил-колонияларда ўтаётган маҳкумлар бундан мустасно.

75. Маҳкумлар, агар бу мазкур Қоидаларни, шунингдек бошқа шахсларнинг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини бузмаса, ЖИЭМ хоналарида диний расм-русумларни адо этиш, ЖИЭМ кутубхонасидаги диний адабиётлардан, диний ибодат нарсаларидан фойдаланиш, фуқаролик-ҳуқуқий ва оилавий муносабатларда иштирок этиш ҳуқуқига эга.

76. Маҳкумларга ЖИЭМ кутубхонасидаги диний адабиётлар, диний ибодат нарсалари, шунингдек санчувчи ва кесувчи нарсалардан ташқари маданий ва тарихий қимматга эга бўлган нарсаларни ўзлари билан олиб юришига рухсат этилади.

77. Маҳкумлар ҳузурига, уларнинг илтимосига кўра, белгиланган тартибда рўйхатдан ўтган диний бирлашмаларнинг руҳонийлари таклиф этилади.

78. Маҳкумлар бевосита ёхуд ўз вакиллари орқали фуқаролик-ҳуқуқий муносабатларда иштирок этиш ҳуқуқига эга.

79. Маҳкумларнинг фуқаролик-ҳуқуқий муносабатлардаги иштироки Ўзбекистон Республикасининг Фуқаролик кодекси (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 1996 й., 2-сонга илова; 1997 й., 2-сон, 56-модда) ва бошқа қонун ҳужжатлари талабларига мувофиқ амалга оширилади.

ЖИЭМ маъмурияти маҳкумларнинг қонун ҳужжатлари талабларига мувофиқ фуқаролик-ҳуқуқий муносабатларда иштирок этиши учун зарур шарт-шароит яратилишини таъминлайди. Маҳкумларнинг фуқаролик-ҳуқуқий муносабатларда иштирок этиши билан боғлиқ учрашувлари сони уларга учрашувлар берилишида ҳисобга олинмайди.

80. Маҳкумлар, агар қонун ҳужжатларига зид бўлмаса, никоҳ тузиш, никоҳдан ажралиш ҳамда бошқа оилавий муносабатларда иштирок этиш ҳуқуқига эга.

81. Маҳкумларнинг фуқаролик ҳолатлари далолатномаларини қайд этиш Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 1999 йил 12 апрелдаги 171-сонли қарори (Ўзбекистон Республикасининг Ҳукумати қарорлари тўплами, 1999 й., 4-сон, 18-модда) билан тасдиқланган Фуқаролик ҳолати далолатномаларини қайд этиш қоидаларига мувофиқ амалга оширилади.

82. Никоҳни қайд этиш жараёнида никоҳга кирувчилар томонидан таклиф этилган шахсларнинг умумий сони икки кишидан ортиқ бўлмаслиги керак.

83. Никоҳ қайд этилгач никоҳланувчилардан бирининг аризасига мувофиқ навбатдан ташқари узоқ муддатли учрашув берилади. Бунда берилган учрашув маҳкумнинг олишга ҳақли бўлган учрашувлари сони ҳисобига киритилмайди.

84. Никоҳни қайд этиш ва никоҳни бекор қилиш билан боғлиқ ҳаракатларни амалга оширганлик учун давлат божи ҳамда транспорт харажатлари никоҳга кирувчилар ҳисобидан амалга оширилади.

85. ЖИЭМ ҳудудига кириш ва ундан чиқиш шахсни тасдиқловчи ҳужжат ҳамда бир марталик рухсатнома асосида амалга оширилади.

86. ЖИЭМ ходимлари, қоровул қўшинларининг ҳарбий хизматчилари ҳамда ЖИЭМда меҳнат шартномаси асосида ишловчи ишчи ва хизматчилар ЖИЭМ ҳудудига доимий рухсатнома асосида кириб чиқади.

87. ЖИЭМ ҳудудига кириш ва ундан чиқиш учун рухсатнома бериш маъмурият томонидан, шунингдек ЖИЭМ ҳудудига кириш ва ундан чиқиш тартибини таъминлаш қоровул қўшинларининг ҳарбий хизматчилари томонидан амалга оширилади.

88. Давлат ҳокимияти ва бошқарув органларининг мансабдор шахслари, оммавий ахборот воситалари вакиллари ва бошқа шахслар ЖИЭМларга кириш ҳуқуқига эга.

89. Шикоятларни кўриб чиқишда, шунингдек фуқароларнинг ҳуқуқлари, эркинликлари ва қонуний манфаатлари бузилганлиги ҳолларини ўз ташаббуси билан текширишда Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Инсон ҳуқуқлари бўйича вакили (омбудсман) ЖИЭМларга монеликсиз кириш ҳуқуқига эга.

90. Маҳкумларни кино-, фото-, видеотасвирга тушириш ва улардан интервью олишга уларнинг ёзма розилиги бўлган тақдирда, маҳкумлар хавфсизлигини ва қўриқланишини таъминловчи объектларни тасвирга олишга эса, ЖИЭМ рухсати бўлган тақдирда йўл қўйилади.

91. Назорат қилувчи прокурор ЖИЭМга монеликсиз ва исталган вақтда ҳамма хоналар билан танишиш шарти билан киришга ҳақли.

92. ЖИЭМ маъмурияти ушбу ЖИЭМга ҳамда маҳкумлар ишлаётган объектларга кираётган ва чиқаётган шахсларнинг транспорт воситаларини, буюмлари ва кийимини кўздан кечиришга ҳақли, қонун ҳужжатларида назарда тутилган ҳоллар бундан мустасно.

93. ЖИЭМ ҳудудига тақиқланган нарса ва буюмларни олиб кириш ман этилади. Умумий ўрта ва ўрта махсус, касб-ҳунар таълими ўқитувчиларига машғулотлар ўтказиш учун зарур ўқув қўлланмалар ҳамда бошқа нарса ва буюмларни ЖИЭМнинг турар жой саҳнига олиб киришга рухсат этилади.

94. ЖИЭМга кираётган шахслар кийимлари ҳамда нарса ва буюмлари кўздан кечирилишидан олдин тақиқланган нарса ва буюмларини топшириши лозимлиги ҳақида огоҳлантирилади.

95. ЖИЭМ ҳудудига кириш учун рухсат берилган шахслар ўзларининг шахсини тасдиқловчи ҳужжатларини, нарса ва буюмларини назорат-ўтказиш жойида сақлаш учун қолдиради. Мазкур нарса ва буюмлар ЖИЭМдан чиқиш вақтида ўз эгаларига қайтариб берилади. Узоқ муддатли учрашувга келган шахсларга ўзларининг нарса ва буюмларини олиб киришига рухсат берилади. Бунда мазкур нарса ва буюмлар кўздан кечирилади.

96. Кўздан кечириш нарса ва буюмларнинг эгаси иштирокида амалга оширилади. Кўздан кечириш кўздан кечирилаётган шахс билан бир жинсдаги ЖИЭМ вакиллари томонидан навбатчилик қисми ёки назорат-ўтказиш жойида ўтказилади.

97. Кўздан кечиришни ўтказаётган шахс кўздан кечирилаётган шахсларга нисбатан хушмуомала бўлиши ҳамда уларнинг шаъни ва қадр-қимматини камситувчи ҳаракатларга йўл қўймаслиги шарт.

98. Бир вақтнинг ўзида бир неча шахсни кўздан кечириш тақиқланади.

99. Шахсий транспорт воситаларининг ЖИЭМ ҳудудига кириши тақиқланади.

100. Маҳкумлар, уларнинг нарса ва буюмлари ҳамда кийимлари, шунингдек ЖИЭМларнинг объектлари ва хоналари тинтув қилиниши ҳамда кўздан кечирилиши мумкин.

Тинтув қилиш ва кўздан кечириш режа асосида, кечиктириб бўлмайдиган ҳолларда эса тўсатдан ўтказилиши мумкин. Тинтув қилиш ва кўздан кечириш натижалари далолатнома билан расмийлаштирилади.

101. Шахсий тинтув маҳкум билан бир жинсда бўлган шахслар томонидан амалга оширилади. Турар жой биноларини уларда маҳкумлар бўлган чоғда тинтув қилишга кечиктириб бўлмайдиган ҳоллардагина йўл қўйилади.

102. Шахсий тинтув тўлиқ ёки тўлиқсиз шаклда ўтказилиши мумкин.

103. Тўлиқ шахсий тинтувда маҳкум ечинтирилиб, унинг бадани, кийими, пойабзали, агар мавжуд бўлса, тиббий ходим назорати остида протезлари, пластир ёпиштирилган, гипсли ва бошқа боғланган жойлари бирма-бир синчиклаб текширилади.

104. Тўлиқсиз шахсий тинтувда маҳкум ечинтирилмасдан кўздан кечирилади ва унинг кийими, пойабзали пайпаслаб текширилади.

105. Шахсий тинтувда маҳкумга ғайриқонуний хатти-ҳаракатлар натижасида шикаст етказилганлиги аниқланган тақдирда, бу ҳақда далолатнома тузилиб, ЖИЭМ бошлиғига маълум қилинади.

106. ЖИЭМ ҳудуди доирасидан ташқаридаги ишлаб чиқариш объектлари ҳудудида тинтув ёки кўздан кечириш ҳарбий наряд ва ишлаб чиқариш объектидаги ЖИЭМ вакиллари томонидан ўтказилади.

107. Тинтув қилиш ва кўздан кечиришда маҳкумларнинг нарса ва буюмлари, кўрпа-тўшаклари ва бошқа шахсий нарсаларига зарар етказишга йўл қўйилмайди.

108. Маҳкумларнинг хулқ-атвори мунтазам равишда назорат қилиб турилади. Қоровул қўшинларининг кунлик ҳарбий хизматчилари хизматни ўташ вақтида ЖИЭМ бошлиғининг ёрдамчиси — тезкор навбатчига (бундан буён матнда тезкор навбатчи деб юритилади) бўйсунади.

109. Қочишга мойиллиги бўлган маҳкумлар устидан назорат қилишнинг самарадорлигини ошириш, шунингдек уларнинг қилмишларида жиноят аломатлари аниқланган тақдирда, тезкор-қидирув чораларини кўриш мақсадида уларга мазкур Қоидаларнинг 5-иловасига мувофиқ шаклда варақ очилади.

110. Маҳкумлар томонидан сақлаш режими бузилганлиги ва бошқа ғайриқонуний ҳаракатлар қилинганлиги аниқланган тақдирда, назоратчиларнинг ҳарбий наряди ғайриқонуний ҳаракатларнинг олдини олиш чорасини кўради ҳамда натижаси бўйича далолатнома тузиб тезкор навбатчига беради.

111. Кечиктириб бўлмайдиган ҳолларда, маҳкумлар уларнинг хавфсизлигини таъминлаш, шунингдек улар томонидан ғайриқонуний хатти-ҳаракатлар қилинишининг олдини олиш мақсадида тезкор навбатчи томонидан мазкур Қоидаларнинг 6-иловасига мувофиқ шаклдаги қарор асосида йигирма тўрт соатгача бўлган муддатга интизомий бўлинмага киритиб қўйилиши мумкин. Маҳкумларнинг йигирма тўрт соатгача бўлган муддатга интизомий бўлинмага киритиб қўйилиши интизомий жазо чораси ҳисобланмайди. Бунда йигирма тўрт соат ичида ЖИЭМ бошлиғи ёки унинг ўрнини босувчи шахс томонидан маҳкумга нисбатан интизомий бўлинмага киритиб қўйиш тарзидаги жазони қўллаш ёки қўлламаслик тўғрисида қарор қабул қилиниши лозим.

112. Маҳкумга нисбатан интизомий бўлинмага киритиб қўйиш тарзидаги жазони қўллаш тўғрисида қарор қабул қилинган тақдирда, маҳкумнинг йигирма тўрт соатгача бўлган муддатга интизомий бўлинмага киритиб қўйилган даври уни интизомий бўлинмада сақлаш муддатига қўшиб ҳисобланади.

113. Маҳкумларга тамғаланган иш қуроллари, асбоб-ускуналар ва инвентарлар фойдаланиш учун берилади.

114. Ошхоналардаги хўжалик ишларида, учрашувлар ўтказиладиган хоналарда, кийим ва пойабзал таъмирлаш устахоналарида, ётоқхоналарда ва ЖИЭМнинг бошқа объектларида фойдаланиладиган санчувчи-кесувчи нарсалар, уларнинг жароҳат етказиш даражаси мумкин қадар бартараф этиладиган ҳолда чархланган бўлади.

115. Меҳнатга жалб этилган маҳкумларга берилган иш қуроллари ва асбоб-ускуналарнинг ҳисоби мазкур Қоидаларнинг 7-иловасига мувофиқ шаклдаги дафтарда юритилади.

116. Иш қуроллари ва асбоб-ускуналардан мунтазам равишда фойдаланиладиган жойлар ва объектларда фойдаланиш учун бериладиган иш қуроллари ва асбоб-ускуналар рўйхати осиб қўйилади. Ушбу рўйхат ЖИЭМ бошлиғининг тартибот ва тарбиявий ишлар бўйича ўринбосари томонидан тасдиқланади.

117. Маҳкумлар томонидан содир этилаётган жиноятлар ва ҳуқуқбузарликларни тўхтатиб қолиш мақсадида, шунингдек уларни ушлаш чоғида, агар бошқа усуллар билан ЖИЭМ маъмуриятининг қонуний талабларини таъминлашнинг иложи бўлмаса, маҳкумларга нисбатан жисмоний куч ишлатилиши мумкин.

118. Жисмоний куч ишлатиш натижасида маҳкумлар ҳаёти ва соғлиғига зарар етказилган ҳар бир ҳодиса ҳақида дарҳол прокурорга хабар қилинади.

119. Маҳкумларнинг ғайриҳуқуқий хатти-ҳаракатларини тўхтатиш, шунингдек ўзига ўзи зарар етказишининг олдини олиш мақсадида уларга нисбатан махсус воситалар ишлатилиши мумкин.

120. Махсус воситалар жумласига резина таёқлар, қўлкишанлар ёки бошқача боғлаш воситалари, хизмат итлари, кўздан ёш чиқарувчи моддалар, чалғитма таъсир кўрсатувчи нур-товуш мосламалари, тўсиқ-ғовларни бартараф этувчи воситалар, сув билан зарба берувчи ва зирҳли машиналар, иншоотларни очиш, транспортни мажбурий тўхтатиш мосламалари ҳамда қонунда назарда тутилган бошқа воситалар киради.

121. Махсус воситалар қуйидаги ҳолларда қўлланилади:

маҳкумларнинг ЖИЭМ маъмурияти вакилларига, бошқа маҳкумларга ва ўзга шахсларга ҳужумини даф этиш чоғида;

маҳкумлар томонидан содир этилган оммавий тартибсизликларни, жамоат тартибини гуруҳ бўлиб бузишларни тўхтатиш, ЖИЭМ маъмуриятига ашаддий бўйсунмаётган ёки қаршилик кўрсатаётган ҳуқуқбузарларни ушлаш чоғида;

гаровга олинганларни, маҳкумлар эгаллаб олган биноларни, иншоотларни, хоналарни ва транспорт воситаларини озод қилиш чоғида;

маҳкумларни қўриқлаб бориш ва қўриқлаб туриш чоғида — қочишнинг олдини олиш учун;

ЖИЭМдан қочган маҳкумларни ушлаш чоғида.

Махсус воситалар қонунда назарда тутилган бошқа ҳолларда ҳам қўлланилиши мумкин.

122. Махсус воситалар турлари, уларни ишлатиш интенсивлиги юзага келган вазият, ҳуқуқбузарлик хусусияти ва ҳуқуқбузарнинг шахсини инобатга олган ҳолда белгиланади. Махсус воситаларни қўллаш маҳкумларга ва бошқа шахсларга мумкин қадар кам зарар

келтириши лозим.

123. Ҳомиладорлик белгилари сезилиб турган аёлларга, ногиронлик белгилари аниқ кўриниб турган шахсларга ҳамда ёши аниқ кўриниб турган ёки маълум бўлган вояга етмаган шахсларга нисбатан махсус воситалар ишлатиш тақиқланади, улар томонидан қуролли қаршилик кўрсатилган ёки фуқаролар ҳаёти ва соғлиғига таҳдид этиб, гуруҳ бўлиб ҳужум қилинган ҳоллар бундан мустасно.

124. Махсус воситаларни қўллаш натижасида маҳкумлар ва бошқа шахслар ҳаёти ва соғлиғига зарар етказилган ҳар бир ҳодиса ҳақида прокурорга хабар қилинади.

125. Маҳкумларга нисбатан, агар улар жазавага тушсалар, тинчлантириш кўйлагини қўллашга йўл қўйилади.

126. Тинчлантириш кўйлаги тиббий ходим иштирокида қўлланилади ҳамда уни қўллаш муддати икки соатдан ошмаслиги керак.

127. Тиббий ходимнинг маҳкумга нисбатан тинчлантириш кўйлагини қўллаб бўлмаслиги ёки бундай кўйлакни қўллашни тўхтатиш тўғрисидаги ёзма талаби дарҳол бажарилиши керак.

Тинчлантириш кўйлаги қўлланилган ҳар бир ҳолат юзасидан мазкур Қоидаларнинг 8-иловасига мувофиқ шаклда далолатнома тузилади.

128. Тинчлантириш кўйлаги вояга етмаган маҳкумларга ва маҳкума аёлларга нисбатан қўлланилмайди.

129. Алоҳида ҳолларда, агар жиноятни бошқа воситалар билан тўхтатишнинг иложи бўлмаса, энг сўнгги чора сифатида ўқотар қурол қўллашга йўл қўйилади.

130. Ўқотар қурол қуйидаги ҳолларда қўлланилиши мумкин:

ЖИЭМ маъмурияти вакилларини, бошқа маҳкумларни ва ўзга шахсларни уларнинг ҳаёти ва соғлиғига аниқ таҳдид этувчи ҳужумдан ҳимоя қилиш, шунингдек қуролни қўлга киритиш мақсадида қилинган ҳужумни даф этиш чоғида;

гаровга олинганларни, маҳкумлар эгаллаб олган биноларни, иншоотларни, хоналарни ва транспорт воситаларини озод қилиш чоғида;

ЖИЭМнинг қўриқланадиган объектларига, транспорт воситаларига гуруҳ бўлиб қилинган ёки қуролли ҳужумни даф этиш ёхуд маҳкумларни зўрлик билан озод қилишга уринишларни тўхтатиш чоғида;

ЖИЭМлардан қочаётган ёки қуролли қаршилик кўрсатаётган маҳкумни ушлаш чоғида;

маҳкумлар қочишда фойдаланаётган транспорт воситасини тўхтатиш чоғида.

Ўқотар қурол қонунда назарда тутилган бошқа ҳолларда ҳам қўлланилиши мумкин.

131. Ўқотар қуролни қўллашдан олдин қурол қўлланилиши мумкинлиги ҳақида огоҳлантириш ва юқорига қараб огоҳлантирувчи ўқ отиш керак. Қуйидаги ҳолларда ўқотар қурол огоҳлантиришсиз қўлланилиши мумкин:

қўққисдан ҳужум қилинганда, қуролли ҳужумни ёки жанговар техника, транспорт воситалари, учиш аппаратлари, денгиз ва дарё кемаларидан фойдаланган ҳолда қилинган ҳужумни даф этишда, гаровга олинганларни озод қилишда, ЖИЭМларидан қурол билан, транспорт воситалари ёрдамида ёки юриб кетаётган транспорт воситаларида, тунда ёки кўриш чекланган шароитда қочилганда.

132. Ўқотар қурол қўлланилганда фуқаролар хавфсизлигини таъминлаш, шунингдек жабрланганларга тиббий ёрдам кўрсатиш учун иложи борича барча чоралар кўрилиши зарур.

133. Ўқотар қурол қўлланилган ҳар бир ҳодиса ҳақида билдирги ёзилади ва дарҳол прокурорга хабар қилинади.

134. Маҳкумларни ЖИЭМларга қабул қилиш ЖИЭМ маъмурияти томонидан амалга оширилади.

Маҳкумлар ЖИЭМ бошлиғи раҳбарлигидаги комиссия томонидан қабул қилинади.

135. Турли ноаниқликлар юзага келишининг олдини олиш мақсадида маҳкумлар ЖИЭМга шахсий ҳужжатлар йиғмажилдларидаги маълумотлар асосида сўровдан ўтказилгач қабул қилинади.

136. ЖИЭМга қабул қилиш вақтида маҳкумлар тўлиқ шахсий тинтувдан ўтказилади, уларнинг нарсалари ва буюмлари кўздан кечирилади.

137. Маҳкумларнинг ёнидан топилган, фойдаланишга рухсат этилмаган нарсалар ва буюмлар ЖИЭМ бошлиғининг мазкур Қоидаларнинг 9-иловасига мувофиқ шаклдаги қарорига биноан олиб қўйилади ҳамда маҳкум озод бўлгунга қадар сақлаш учун топширилади ёки йўқ қилиб ташланади ёхуд давлат даромадига ўтказилади ва бу ҳақда тегишли ҳужжат (квитанция, далолатнома ёки қарор) тузилади.

138. Маҳкумнинг ЖИЭМ омборхонасига сақлаш учун топширилган нарсалари ва буюмлари бўйича мазкур Қоидаларнинг 10-иловасига мувофиқ шаклда икки нусхада квитанция тўлдирилиб, унинг бир нусхаси маҳкумга берилади, иккинчи нусхаси унинг шахсий ҳужжатлари йиғмажилдига қўшиб қўйилади.

Маҳкумнинг йўқ қилинган нарсалари ва буюмлари бўйича мазкур Қоидаларнинг 11-иловасига мувофиқ шаклда икки нусхада далолатнома тузилади ва унинг бир нусхаси маҳкумнинг шахсий ҳужжатлар йиғмажилдига қўшиб қўйилади, иккинчи нусхаси эса, тартибот бўлимида сақланади.

139. Тезкор навбатчи олиб қўйилган пул ва қимматли буюмларни бир сутка ичида уларни олиб қўйган мансабдор шахс томонидан тузилган далолатнома ёки билдирги орқали молия бўлимига топширади. Олиб қўйилган пул ва қимматли буюмларнинг ҳисоби мазкур Қоидаларнинг 12-иловасида назарда тутилган дафтарда юритилади.

140. Нарсалар ва буюмларни давлат даромадига ўтказиш тўғрисидаги мазкур Қоидаларнинг 13-иловасига мувофиқ шаклдаги қарор прокурор томонидан тасдиқланади.

141. ЖИЭМга етиб келган маҳкумлар уларнинг шахсини ўрганиш ва шароитга мослашиб олишлари учун ўн беш суткагача муддатга, одатда, қабул бўлимига жойлаштирилади, манзил-колонияга келган ҳамда хўжалик хизматига оид ишларни бажариш учун тергов ҳибсхоналари ва турмаларда қолдирилган шахслар бундан мустасно.

142. Турмаларда маҳкумлар суднинг ажримига асосан қайси режим туридаги колониядан келганлиги ёки турмага қамаш тариқасидаги озодликдан маҳрум қилиш муддатини ўтаб бўлгач, қайси режим туридаги колонияга юборилиши инобатга олинган ҳолда мазкур Қоидаларнинг 14-иловасига мувофиқ камераларга жойлаштирилади.

143. ЖИЭМ маъмурияти маҳкум етиб келган кундан бошлаб уч кунлик муддат ичида бу ҳақда ҳукм чиқарган судни мазкур Қоидаларнинг 15-иловасига мувофиқ шаклда хабардор қилиши, шунингдек маҳкумнинг оиласига мазкур Қоидаларнинг 16-иловасига мувофиқ шаклда ЖИЭМ манзилини кўрсатиб ҳамда маҳкумнинг ёзишма олиб бориш, учрашув, посилка, йўқлов ва бандероллар олиш, телефон орқали сўзлашув ҳуқуқларини тушунтириб, хабарнома юбориши шарт.

144. Маҳкумларни қабул бўлимида сақлаш даврида улар тиббий кўрикдан ўтказилади ва уларда юқумли касалликлар аниқланмаса, ЖИЭМ маъмурияти суҳбатидан ўтказилиб, комиссия томонидан бригада ва туркумларга тақсимланади.

145. ЖИЭМга етиб келганларидан сўнг маҳкумларга жазони ўташ тартиби ва шартлари тўғрисида керакли ахборот берилади, шунингдек уларнинг ҳуқуқлари ва мажбуриятлари тушунтирилади.

146. Махсус бўлим томонидан суднинг қарорига мувофиқ алимент тўлаши ёки моддий зарарни қоплаши лозим бўлган маҳкумлар рўйхати ЖИЭМнинг молия бўлимига, алкоголизм, гиёҳвандлик ёки заҳарвандликдан мажбурий даволаниши лозим деб топилган маҳкумлар рўйхати эса тиббиёт бўлимига топширилади.

147. Маҳкумларга мазкур Қоидаларнинг 17-иловасидаги рўйхатда назарда тутилган озиқ-овқат маҳсулотлари, нарса ва буюмларни сотиб олиш ҳамда ёнида сақлашга рухсат этилади. Тақиқланмаган, лекин белгиланган миқдордан ортиқча нарса ва буюмлар ЖИЭМ омборхонасида сақланади ва бу ҳақда далолатнома тузилади. Маҳкумнинг омборхонада сақланаётган зарур нарса ва буюмлари унинг аризасига асосан берилади.

148. ЖИЭМга қабул қилинган ҳар бир маҳкум тўғрисидаги маълумотлар «Маҳкумлар ҳаракатининг ҳисобини юритиш ва уларнинг шахсий ҳужжатлар йиғмажилдларини қайд этиш дафтари»га қайд этиб борилади.

149. Маҳкумларга мавсумга қараб бериладиган кийим, кўрпа-тўшак ва инвентарларнинг қайд варақалари (арматура карточкалари) (бундан буён матнда таъминот варағи деб юритилади) берилиб, шахсий ҳисобварақлар очилади.

150. Маҳкум бутун жазо муддатини, одатда, битта ЖИЭМда ўтайди.

151. Маҳкумни бир колониядан айни шу турдаги бошқа колонияга жазони ўташни давом эттириш учун ўтказишга унинг хавфсизлигини таъминлаш мақсадида унинг розилигини олган ҳолда, шунингдек маҳкумнинг мазкур ЖИЭМда қолишига тўсқинлик қилувчи бошқа ҳолларда йўл қўйилади.

152. Маҳкум касал бўлиб қолган тақдирда уни колониядан ёки турмадан ихтисослашган даволаш муассасасига ўтказишга тиббий хулоса асосида йўл қўйилади.

153. Маҳкумларни бир ЖИЭМдан бошқасига кўчириш ЖИКнинг 58-моддаси талабларига риоя этган ҳолда амалга оширилади.

154. Маҳкумлар қамоқ жазосига ҳукм қилинган ва тергов қилинаётган шахслардан алоҳида кўчирилади.

155. Ҳомиласи йигирма тўрт ҳафталикдан ошган ёки уч ёшга тўлмаган боласи бор аёллар бошқа маҳкумлардан алоҳида кўчирилади.

156. Маҳкум беморлар, ҳомиладор аёллар ва боласи бор аёллар, зарурат бўлганда, тиббий ходимлар кузатувида кўчирилади.

157. Маҳкумларнинг хавфсизлигини таъминлаш мақсадида уларни бошқа ҳолларда ҳам ажратилган тарзда кўчиришга йўл қўйилади.

158. Кўчириш чоғида маҳкумлар зарур моддий-маиший ва санитария-гигиена шароитлари билан таъминланади, уларга мавсумий кийим ва пойабзал, белгиланган норма бўйича озиқ-овқат маҳсулотлари берилади.

159. Маҳкумларни кўчириш давлат ҳисобидан, соқчи кузатувида амалга оширилади.

160. Кўчирилаётган маҳкумларнинг ҳар бири учун уч нусхада рўйхат тузилади, унинг бир нусхаси маҳкумларнинг шахсий ҳужжатлар йиғмажилдлари билан биргаликда соқчилар бошлиғига, иккинчи нусхаси соқчилар бошлиғи томонидан берилган тилхат билан ЖИЭМнинг махсус бўлимига, учинчи нусхаси эса ўзаро ҳисоб-китоб қилиш учун молия бўлимига топширилади.

161. Махсус бўлим маҳкумни кўчиришдан олдин қуйидаги ҳужжатларни йиғади ва унинг шахсий ҳужжатлар йиғмажилдига қўшиб қўяди:

молиявий маълумотнома ва ижро варақалари;

тиббий карта ва бошқа тиббий ҳужжатлар (касаллик тарихи ва тиббий текшириш натижалари ҳақидаги маълумотнома);

таъминот варақаси ва тақсимот;

маҳкумнинг умумий ўрта ва ўрта махсус, касб-ҳунар таълимига оид ҳужжатлари;

якка тартибда олиб борилган тарбиявий ишлар дафтари;

тавсифнома;

мазкур Қоидаларнинг 18-иловасига мувофиқ шаклдаги маҳкумнинг учрашувлари, телефон орқали сўзлашувлари, йўқлов, посилка ва бандеролларининг ҳисобини юритиш варағи.

Маҳкумни мазкур бандда назарда тутилган ҳужжатлардан бирортаси мавжуд бўлмаган ҳолда кўчиришга йўл қўйилмайди.

162. Махсус бўлим бошлиғи ЖИЭМ бошлиғини маҳкумни кўчирилмаганлик сабабини кўрсатган ҳолда билдирги орқали хабардор қилади. Бунда ЖИЭМ бошлиғи томонидан ушбу ҳолат юзасидан хизмат текшируви ўтказиш тайинланади ва айбдор ходимларга нисбатан тегишли чоралар кўрилади.

163. ЖИЭМ маъмурияти томонидан маҳкумлар учун мазкур Қоидаларнинг 19-иловасига мувофиқ шаклда кун тартиби тузилади.

164. Кун тартибини тузишда маҳкумлар билан олиб бориладиган ишларнинг хусусияти, меҳнатни ташкил этиш, йил фасли, маҳаллий шароитлар, шунингдек юз бериши мумкин бўлган тезкор вазиятлар ва бошқа шу каби ҳолатлар инобатга олинади.

165. ЖИЭМларда иш жараёни маҳкумларнинг эрталаб ўринларидан туришларидан кечки ётишларигача бўлган вақт учун, уч сменали ишлаб чиқариш билан боғлиқ ишларда эса тунги вақт учун ҳам ўзгарувчан жадвал асосида ташкил этилади.

166. Дам олиш ва байрам кунлари ЖИЭМларда раҳбар ходимларнинг навбатчилиги ташкил этилади.

167. Маҳкумлар томонидан кун тартибининг бажарилишини таъминлаш мақсадида ЖИЭМларда сигнал ва буйруқлар бериш тизими жорий этилади.

168. Маҳкумлар ҳар куни икки маротаба назорат варақчалари бўйича рўйхатдан ўтказилади. Зарур ҳолларда, маҳкумлар сутканинг исталган вақтида қўшимча равишда рўйхатдан ўтказилиши мумкин. Бунда муассаса маъмурияти томонидан маҳкумнинг саккиз соат ухлашга бўлган ҳуқуқи таъминланиши шарт.

169. Рўйхатдан ўтказишдан ўн беш дақиқа олдин тезкор навбатчи томонидан тегишли хабар берилади ва сафда бўлиши шарт бўлган маҳкумлар сонини аниқлаш учун уларнинг ҳисоби рўйхат ва назорат варақчалари бўйича солиштирилади.

170. Рўйхатдан ўтказиш тезкор навбатчи, қоровул қўшинлари ҳарбий хизматчилари ҳамда бригада ва туркум бошлиқлари томонидан амалга оширилади.

171. Рўйхатдан ўтказиш муддати қирқ дақиқадан ошмаслиги керак. Рўйхатдан ўтказиш об-ҳавони инобатга олган ҳолда бино ичкарисида ёки бошқа пана жойларда амалга оширилиши мумкин.

172. Иш вақтидан кейин дам олаётган, стационардаги ёки касаллиги туфайли ишдан озод қилинган, узоқ муддатли учрашув берилган, смена билан, шунингдек узлуксиз ишларда ишлаётган маҳкумлар ўзлари турган жойда рўйхатдан ўтказилади, бундай маҳкумлар рўйхати ЖИЭМ бошлиғи томонидан тасдиқланади.

173. Маҳкумлар рўйхатдан ўтказилгандан сўнг, туркум бошлиқлари ва қоровул қўшинлари ҳарбий хизматчилари бошлиғи сафдаги маҳкумларни рўйхат билан солиштириб, натижаси бўйича тезкор навбатчига маълум қилади.

174. Ишлаб чиқариш объектларида ишлаётган маҳкумлар ЖИЭМнинг масъул ходими, қоровул қўшинлари ҳарбий хизматчилари бошлиғи, цехлар (участкалар) бошлиқлари ва мастерлар томонидан рўйхатдан ўтказилади. Бунда рўйхатдан ўтказиш устидан назорат қилиш ЖИЭМ бошлиғининг тегишли ўринбосари ёки унинг ўрнини босувчи шахс ва тартибот бўлими бошлиғи томонидан амалга оширилади.

175. Маҳкумларнинг кам сонли гуруҳлари ишлаётган ва назоратчилар бўлиши назарда тутилмаган вақтинчалик ишлаб чиқариш объектларида рўйхатдан ўтказиш қоровул қўшинлари кунлик ҳарбий хизматчилари бошлиғи томонидан амалга оширилади.

176. Рўйхатдан ўтказиш маҳкумларнинг сони ҳамда рўйхат ва назорат варақчалари ўртасида ноаниқликлар аниқланган тақдирда такроран амалга оширилади.

177. Қабул бўлими ва интизомий бўлинмалар камераларидаги ҳамда турмалардаги маҳкумларни рўйхатдан ўтказиш камералар бўйича алоҳида амалга оширилади. Бунда рўйхатдан ўтказиш тезкор навбатчи, интизомий бўлинма бўйича қоровул қўшинлари кунлик ҳарбий хизматчиси ва ЖИЭМ маъмуриятининг навбатчи вакили томонидан амалга оширилади.

178. Маҳкумлар рўйхатдан ўтказилгандан сўнг, рўйхатдан ўтказиш натижалари тезкор навбатчи томонидан ЖИЭМ бошлиғига маълум қилинади.

179. ЖИЭМда сақланаётган маҳкумлар йилига камида икки марта назорат варақчалари билан солиштирилган ҳолда рўйхатдан ўтказилади ва рўйхатдан ўтказиш натижалари далолатнома билан расмийлаштирилади.

180. Маҳкумларга овқатланиш кун тартибида белгиланган соатларда бригада, туркум ва бўлим бўйича ошхонада ёки ишлаб чиқариш объектларининг овқат тарқатиш жойларида амалга оширилади.

Ошхона турар жой саҳни билан ишлаб чиқариш саҳни орасида жойлашган бўлса, ишлаётган маҳкумларнинг овқатланиши ошхонада амалга оширилади. Бунда уларнинг ишга олиб чиқилмаган маҳкумлардан батамом ажратиб қўйилиши таъминланиши шарт.

181. Тарбия колонияларида нонушта, тушлик ва кечки овқатланиш ошхоналарда ташкил этилади.

182. Коммунал-маиший объектларнинг узлуксиз ишлашини таъминлаш мақсадида ЖИЭМ бошлиғи томонидан ушбу объектларда ишлаётган маҳкумларнинг алоҳида овқатланишига рухсат берилиши мумкин.

183. Камераларда сақланаётган маҳкумларга овқат камерада ёки иш жойларида берилади.

184. Қабул бўлимида сақланаётган маҳкумларга овқат махсус ажратилган жойда камера бўйича берилади.

185. ЖИЭМ маъмурияти овқатланиш вақтида тартиб сақланишини таъминлаши лозим.

186. Маҳкумларни ишга олиб чиқиш ва ишдан олиб қайтишдан йигирма дақиқа олдин тезкор навбатчи томонидан сафланиш учун тегишли сигнал берилади ва улар ажратилган жойларда бригада ва туркум бўлиб сафланадилар. Бунда маҳкумларнинг сони ва ташқи қиёфалари туркум бошлиқлари томонидан текшириб чиқилади.

Ишга олиб чиқиш ва ишдан олиб қайтиш эълон қилинганидан кейин маҳкумлар беш нафардан бригада бўлиб сафланади. Бунда ҳар бир бригада оралиғи беш метрдан бўлиши керак.

187. Маҳкумлар қоровул қўшинларининг кунлик ҳарбий хизматчилари ва туркум бошлиқлари томонидан тезкор навбатчи раҳбарлигида назорат варақчалари асосида ишга олиб чиқилади ва ишдан олиб қайтилади.

188. Ишга олиб чиқилаётган маҳкумлар ЖИЭМ бошлиғининг буйруғига асосан вақти-вақти билан, ишдан қайтишда эса ҳар доим тўлиқсиз шахсий тинтувдан ўтказилади.

189. Маҳкумлар ЖИЭМ маъмурияти томонидан ЖИЭМ бошлиғи томонидан тасдиқланган жадвал асосида шахсан қабул қилинади. Бунда мазкур жадвалдан кўчирма турар жойлар саҳнларига осиб қўйилади.

190. ЖИЭМ маъмурияти томонидан шахсан қабул қилинган маҳкумларнинг ҳисоби мазкур Қоидаларнинг 20-иловасига мувофиқ шаклдаги дафтарда, Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлигининг, шунингдек Жазони ижро этиш бош бошқармаси (бундан буён матнда ЖИЭББ деб юритилади) ва тегишли жазони ижро этиш бошқарма ва бўлимларининг (бундан буён матнда ЖИЭБ деб юритилади) ходимлари томонидан қабул қилинган маҳкумларнинг ҳисоби эса алоҳида дафтарда қайд этилади ва улар ЖИЭМнинг девонхона котибида сақланади.

191. Маҳкумларни ЖИЭМ маъмурияти томонидан шахсан қабул қилиш натижалари бўйича қарорлар ижроси ЖИЭМ бошлиғи ёки у ваколат берган шахслар томонидан мунтазам равишда назорат қилиб борилади.

192. ЖИЭМ маъмурияти маҳкумнинг яқин қариндошлари ва бошқа фуқароларни ЖИЭМ бошлиғи томонидан тасдиқланган жадвалга мувофиқ қабул қилади.

193. Маҳкумнинг яқин қариндошлари ЖИЭМ маъмуриятидан маҳкумнинг аҳволи, соғлиғи ҳамда унга нисбатан қўлланилган рағбатлантириш ва интизомий жазо чоралари тўғрисида ёзма ва оғзаки ахборот олиш ҳуқуқига эга. Маҳкумнинг яқин қариндошлари ЖИЭМга бевосита келган ҳолда мурожаат қилган тақдирда, ЖИЭМ маъмурияти томонидан дарҳол жавоб берилиши лозим.

194. Маҳкумнинг яқин қариндошларига, шунингдек адвокатга уларнинг сўровига асосан маҳкумнинг хулқ-атвори юзасидан ёзма равишда тавсифнома берилади.

195. Маҳкумлар ўз шахсий ҳисобварағидаги пул ҳисобидан озиқ-овқат маҳсулотлари ва энг зарур нарсаларни пул ўтказиш йўли билан сотиб олишлари мумкин.

196. ЖИЭМда маҳкумларнинг озиқ-овқат маҳсулотлари ва энг зарур нарсаларни сотиб олишлари учун дўкон ташкил этилади ҳамда ушбу дўконнинг ҳар куни ишлаши таъминланади, дам олиш кунлари бундан мустасно.

Маҳкум озиқ-овқат маҳсулотлари ва энг зарур нарсаларни сотиб олиш учун мазкур Қоидаларнинг 21-иловасига мувофиқ шаклдаги ариза билан ЖИЭМ бошлиғига ёки унинг ўрнини босувчи шахсга мурожаат қилади.

197. Маҳкумлар озиқ-овқат маҳсулотлари ва энг зарур нарсалар сотиб олиш учун ЖИЭМдаги дўконга олиб чиқилади.

Турмаларнинг камераларида ҳамда умумий, қаттиқ ва махсус тартибли колонияларнинг карцерларида сақланаётган маҳкумларни дўконга олиб чиқиш тақиқланади. Улар озиқ-овқат маҳсулотлари ва энг зарур нарсаларни, одатда, туркум бошлиқлари орқали сотиб олади.

198. Маҳкумнинг шахсий ҳисобварағида етарли пул маблағи ҳамда ушбу ой учун озиқ-овқат маҳсулотлари ва энг зарур нарсалар сотиб олиш ҳуқуқи борлиги текширилгач, маҳкумга озиқ-овқат маҳсулотлари ва энг зарур нарсаларни сотиб олишга рухсат берилади.

Харид амалга оширилгач, ЖИЭМ ходими маҳкумдан озиқ-овқат маҳсулотлари ва энг зарур нарсаларни сотиб олганлиги ҳақида тилхат олиб, молия бўлимига топширади.

199. Сарфлашга рухсат этиладиган пул миқдори ЖИЭМнинг тартиб турига ҳамда маҳкум сақланаётган шароитга қараб белгиланади.

200. Маҳкумлар енгиллаштирилган сақлаш шароитига ўтказилганда, меҳнат нормаси ва меҳнат вазифаларини бажарганда, шунингдек байрам кунлари рағбатлантириш тарзида, маҳкумларга энг кам иш ҳақи белгиланган миқдорининг ўн фоизигача бўлган миқдорда қўшимча пул сарфлашга рухсат этилади.

201. Қўшимча пул сарфлаш ҳуқуқи бериладиган маҳкумлар рўйхати ЖИЭМ бошлиғи ёки унинг ўрнини босувчи шахс томонидан тасдиқланади.

202. Бир ой давомида сарфлашга рухсат этилган пулнинг умумий суммаси қуйидаги миқдорлардан ошмаслиги лозим:

умумий тартибли колонияларда — белгиланган энг кам иш ҳақи миқдорининг уч бараваридан;

қаттиқ тартибли колонияларда — белгиланган энг кам иш ҳақи миқдорининг икки ярим бараваридан;

махсус тартибли колонияларда — белгиланган энг кам иш ҳақи миқдорининг икки бараваридан;

турмаларда — белгиланган энг кам иш ҳақи миқдорининг бир ярим бараваридан;

тарбия колонияларида, ихтисослаштирилган даволаш муассасаларида, шунингдек маҳкум биринчи ва иккинчи гуруҳ ногиронлари, ҳомиладор аёллар ва ЖИЭМдаги болалар уйида болалари бўлган аёллар учун — белгиланган энг кам иш ҳақи миқдорининг уч ярим бараваридан.

Ушбу бандда белгиланган миқдордан ортиқча пулга маҳкумлар тиббий хулоса асосида қўшимча равишда озиқ-овқат маҳсулотлари, шунингдек кийим ва пойабзал сотиб олиш ҳуқуқига эга.

203. ЖИЭМ бошлиғи янги келган маҳкумга озиқ-овқат маҳсулотлари ва энг зарур нарсалар сотиб олиш учун белгиланган энг кам иш ҳақи миқдорининг эллик фоизигача, манзил-колонияларда эса — тўлиқ миқдоригача бўлган суммада аванс беришга ҳақли. Маҳкумнинг аризасига кўра берилган аванс унинг кейинги ойдаги иш ҳақидан ушлаб қолинади.

204. Маҳкумлар ЖИЭМга етиб келган кундан бошлаб посилка, йўқлов ва бандерол олишлари ҳамда жўнатишлари мумкин. Посилка, йўқлов ва бандероллар кўздан кечирилади.

205. Битта посилка ёки бандеролнинг оғирлиги почта қоидаларида белгилаб қўйилган нормадан, йўқловнинг оғирлиги эса посилканинг белгиланган вазнидан ошиб кетиши мумкин эмас.

206. Олинадиган посилка, йўқлов ва бандеролларнинг миқдори ЖИЭМнинг тартиб турига ҳамда маҳкум сақланаётган шароитга қараб белгиланади.

207. Посилка, йўқлов ва бандеролларни қабул қилиш вақти, тартиби ва уларнинг сони ҳамда миқдорини белгиловчи норматив-ҳуқуқий ҳужжатлардан кўчирмалар ЖИЭМга келган шахсларга кўринадиган жойга осиб қўйилади. Посилка, йўқлов ва бандеролларни қабул қилиб олувчи назоратчилар оқ халатда бўлишлари шарт.

208. Йўқлов олиб келган шахс мазкур Қоидаларнинг 22-иловасига мувофиқ шаклда икки нусхада ариза тўлдиради. Аризалар ва йўқлов уни олиб келган шахснинг шахсини тасдиқловчи ҳужжати билан бирга назоратчига тақдим этилади.

209. Маҳкум йўқлов олиш ҳуқуқига эга бўлган тақдирда, йўқлов назоратчи томонидан уни олиб келган шахс иштирокида текширилиб, қабул қилиб олинади.

210. Олиб келинган нон ва колбаса маҳсулотлари, шунингдек пишлоқ, тузланган ва дудланган балиқ бўлакларга ажратилиб текширилади, махорка, шакар ва шу кабилар махсус элакдан ўтказилади, конфетлар ўрамсиз қабул қилинади, тамаки маҳсулотлари қутисидан чиқарилган ҳолда, суюқ маҳсулотлар ва консервалар очилиб бошқа идишга солиниб кўздан кечирилади. Ёзишмаларни ҳамда тақиқланган нарса ва буюмларни яшириш мумкин бўлган бошқа барча маҳсулотлар ҳам шу тартибда текширилади. Текширув жараёнида техник воситалардан фойдаланилиши мумкин.

211. Маҳкумдан йўқловнинг қабул қилиб олганлиги тўғрисида тилхат олиниб, аризанинг бир нусхаси йўқловни олиб келган шахсга тилхатни кўрсатган ҳолда қайтариб берилади, аризанинг иккинчи нусхаси эса тилхат билан бирга маҳкумнинг шахсий ҳужжатлар йиғмажилдига қўшиб қўйилади.

212. Йўқловлар қуйидаги ҳолларда қабул қилинмайди ва уларни олиб келган шахсларга қайтариб берилади:

маҳкум йўқловни олиш ҳуқуқига эга бўлмаганда;

маҳкум йўқловни қабул қилишдан ёзма равишда бош тортганда;

йўқловни олиб келган шахснинг шахсини тасдиқловчи ҳужжати бўлмаганда;

тақиқланган озиқ-овқат маҳсулотлари, нарса ва буюмлар олиб келинганда. Бунда йўқловдаги тақиқланмаган озиқ-овқат маҳсулотлари, нарса ва буюмлар маҳкумнинг розилиги билан қабул қилиниши мумкин;

йўқловнинг сони ёки умумий оғирлиги белгиланган нормадан ортиқ бўлганда, унинг ортиқча қисми;

маҳкум ЖИЭМдан икки суткадан ортиқ вақтга олиб кетилганлиги сабабли, йўқловни шахсан қабул қилиш имкониятига эга бўлмаганда;

маҳкум бошқа ЖИЭМга ўтказилган ёки озод этилганда;

маҳкум вафот этганда.

213. Посилка ва бандероллар уч кишидан иборат комиссия томонидан очилади ҳамда уларнинг ичидаги озиқ-овқат маҳсулотлари, нарса ва буюмлар посилка ёки бандеролнинг устидаги рўйхат билан солиштирилади.

214. Посилка ва бандероллар қуйидаги ҳолларда уларни жўнатган шахсларга қайтариб юборилади:

маҳкум уларни олиш ҳуқуқига эга бўлмаганда;

сони ёки умумий оғирлиги белгиланган нормадан ортиқ бўлганда, унинг ортиқча қисми;

маҳкум посилка ва бандеролни қабул қилишдан ёзма равишда бош тортганда;

маҳкум озод этилганда;

маҳкум вафот этганда.

215. Бошқа ЖИЭМга кўчирилган маҳкумлар номига келган посилка ва бандероллар ЖИЭМ томонидан улар кўчирилган жойга юборилади.

216. Посилка, йўқлов ва бандеролларда жиноий мақсадда фойдаланиш мумкин бўлган, ЖИЭМ ҳудудига киритиш тақиқланган нарса ва буюмлар яширилганлиги аниқланган тақдирда, ЖИЭМ бошлиғига билдирги орқали маълум қилинади. ЖИЭМ бошлиғининг текширув ўтказиш бўйича топшириғига асосан тезкор хизмат томонидан тегишли ҳужжатлар расмийлаштирилади.

217. Посилка, йўқлов ва бандеролларнинг сақланиши оқибатида уларнинг табиий бузилиши ҳамда уларни кўздан кечириш натижасида ташқи кўринишини йўқотганлиги учун ЖИЭМ маъмурияти жавобгар бўлмайди. Бу ҳақда йўқлов олиб келган шахс йўқловни қабул қилиш вақтида огоҳлантирилиши шарт.

218. Маҳкумга озод бўлишидан бир ой олдин почта орқали юборилган ёки бевосита олиб келинган мавсумий фуқаролик кийими ва пойабзали сақлаб туриш учун қабул қилиниши мумкин. Бунда мавсумий фуқаролик кийими ва пойабзали посилка, йўқлов ёки бандероллар ҳисобига киритилмайди.

Мавсумий фуқаролик кийими ва пойабзали маҳкумга озод бўладиган куни берилади.

219. Маҳкумлар посилка, йўқлов ва бандеролларда ёзув ашёлари, адабиётлар олишлари, шунингдек уларни савдо шохобчалари орқали сотиб олишлари, чекланмаган миқдорда газета ва журналларга обуна бўлишлари мумкин.

220. Маҳкумларга урушни, миллий ва диний адоватни, зўрлик ва шафқатсизликни тарғиб қилувчи нашрларни, шунингдек беҳаё нашрларни олиш, сотиб олиш, сақлаш ва тарқатиш тақиқланади.

221. Маҳкум савдо шохобчалари орқали сотиб олган адабиёт у олишга ҳақли бўлган посилка ва бандероллар сонига кирмайди.

222. Ҳукм қилинган ҳомиладор аёлларнинг ва ЖИЭМдаги болалар уйида болалари бўлган аёлларнинг, шунингдек врач хулосасига кўра даволаниш ва кучли таомга муҳтож деб эътироф этилган беморларнинг, биринчи ёки иккинчи гуруҳ ногиронларининг тиббий хулосада белгиланадиган миқдорда ва хилларда қўшимча посилкалар, йўқловлар ва бандероллар олишига рухсат этилади.

223. Бемор маҳкумларнинг розилигига кўра уларнинг қариндошлари ва бошқа шахслар олиб келган ёки юборилган зарур дори воситалари ЖИЭМ тиббий ходимининг хулосаси асосида қабул қилиб олиниши мумкин.

Қабул қилиб олинган дори воситаларининг ҳисоби мазкур Қоидаларнинг 23-иловасига мувофиқ шаклдаги дафтарда қайд этиб борилади ҳамда маҳкумнинг тиббий картасига ва касаллик тарихига ёзиб қўйилади.

ЖИЭМ тиббий ходимининг хулосаси асосида қабул қилиб олинган дори воситалари маҳкумнинг олишга ҳақли бўлган посилка, йўқлов ва бандероллари ҳисобига киритилмайди.

224. Маҳкумларга юборилган посилка ва бандероллар мазкур Қоидаларнинг 24-иловасига мувофиқ шаклдаги дафтарда, ҳар бир маҳкумнинг посилка, йўқлов ва бандероллар олишининг ҳисоби эса тегишли варақда қайд этиб борилади.

225. Маҳкумлар посилка ва бандероллар юбориш учун ЖИЭМ бошлиғига ариза билан мурожаат қилади. Аризада посилка ёки бандеролларни юбориш сабаблари, ундаги нарса ва буюмларнинг рўйхати ҳамда посилка ёки бандероллар юборилаётган шахснинг фамилияси, исми, отасининг исми ва манзили кўрсатилади. Посилка ва бандеролларни юбориш маҳкумнинг шахсий ҳисобварағидаги маблағлар ҳисобидан амалга оширилади. Посилка ва бандеролларни юборилганлиги тўғрисидаги квитанция маҳкумга таништирилиб, унинг шахсий ҳужжатлар йиғмажилдига қўшиб қўйилади.

226. Маҳкумлар чекланмаган миқдорда пул жўнатмалари олишлари ва юборишлари мумкин. Пул жўнатмалари маҳкумнинг шахсий ҳисобварағига келиб тушади ва маҳкум бу ҳақда хабардор қилиниши шарт. Маҳкумлар ўзларига яқин қариндош бўлмаган шахсларга, шунингдек корхона, муассаса ва ташкилотларга фақат ЖИЭМ маъмуриятининг рухсати билан пул жўнатмалари юборишлари мумкин.

227. Маҳкумлар мазкур Қоидаларнинг 25-иловасига мувофиқ шаклдаги ариза орқали пул жўнатмаларини юбориши мумкин. Бунда маҳкум пул жўнатмалари юборилганлиги ҳақида хабардор қилиниши шарт.

228. Маҳкумлар чекланмаган миқдорда хат ва телеграммалар олишлари ҳамда жўнатишлари мумкин. ЖИЭМлар почта қутилари билан таъминланади ва улар ЖИЭМ маъмурияти томонидан ҳар куни текшириб турилади.

229. Хатлар конвертларда ёпиштирилмаган ҳолда почта қутиларига ташланади ёки бевосита ЖИЭМ маъмурияти вакилларига топширилади.

230. Маҳкумларнинг хатлари ва бошқа жўнатмалари цензурадан ўтказилади, жазони манзил-колонияларда ўтаётган шахсларнинг хатлари ва бошқа жўнатмалари, шунингдек Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Инсон ҳуқуқлари бўйича вакили (омбудсман) номига жўнатиладиган хатлар ва бошқа жўнатмалар бундан мустасно.

231. Маҳкумларга хатларни топшириш ва уларнинг хатларини кўрсатилган манзилга жўнатиш ЖИЭМ маъмурияти томонидан хат келиб тушган ёки жўнатиш учун топширилган кундан бошлаб уч кунлик муддат ичида амалга оширилади. Телеграммалар эгаларига дарҳол топширилади ва жўнатилади.

232. Махфий ёзув ва белгилар билан ёзилган, давлат сирини ёки қонун билан қўриқланадиган бошқа сирни ўз ичига олган, шунингдек уятли сўзлардан иборат хатлар тегишли манзилга юборилмайди ҳамда маҳкумга берилмайди. Маҳкум бу ҳақда ёзма равишда хабардор қилинади.

233. Бошқа ЖИЭМга кўчирилган ёки озод бўлган маҳкумлар учун юборилган хатлар уч кун ичида улар сақланаётган муассасага ёки яшаш манзилига юборилади.

234. ЖИЭМларда сақланаётган маҳкумлар ўртасида хат ёзишмалари фақат ўзаро қариндошлар ўртасида ва ЖИЭМ маъмуриятининг рухсати билан амалга оширилиши мумкин.

235. Маҳкумлар ЖИЭМ маъмуриятига, бошқа давлат органлари ва жамоат бирлашмаларига ўз она тилида ёки бошқа тилда ариза, таклиф ва шикоятлар билан мурожаат этиш, шунингдек ўз ариза, таклиф ва шикоятларига мурожаат этилган тилда жавоб олиш ҳуқуқига эга.

Мурожаат этилган тилда жавоб беришнинг иложи бўлмаган тақдирда жавоб Ўзбекистон Республикасининг давлат тилида берилади. Жавобни маҳкум мурожаат этган тилга таржима қилиб бериш ЖИЭМ томонидан таъминланади.

236. Маҳкумларнинг ариза, таклиф ва шикоятлари рўйхатга олинади ҳамда топширилган кундан эътиборан уч кун ичида кўрсатилган манзилга юборилади ва маҳкум бу ҳақда хабардор қилинади. Маҳкумларнинг оғзаки ариза, таклиф ва шикоятлари тегишли дафтарда қайд этиб борилади.

237. Ариза, таклиф ва шикоятларни юбориш билан боғлиқ харажатлар маҳкумнинг шахсий ҳисобварағидаги маблағлар ҳисобидан амалга оширилади.

238. Ариза, таклиф ва шикоятларнинг жавоблари ЖИЭМга келган кундан эътиборан уч кун ичида маҳкумга тилхат олиб маълум қилинади ва маҳкумнинг шахсий ҳужжатлар йиғмажилдига тилхат билан бирга қўшиб қўйилади.

239. Уятли сўзлардан иборат ариза, таклиф ва шикоятлар кўрсатилган манзилга юборилмайди ҳамда маҳкумга берилмайди. Маҳкум бу ҳақда ёзма равишда хабардор қилинади.

240. Юқори турувчи органлар ёки мансабдор шахсларга юборилган ариза, таклиф ва шикоятларда назарда тутилган масалаларни ЖИЭМ маъмурияти томонидан жойида ҳал этиш мумкин бўлган ҳолларда, ЖИЭМ маъмурияти ушбу масалаларни кўриб чиқиш натижаларини кутмасдан бартараф этиши шарт.

241. Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Инсон ҳуқуқлари бўйича вакили (омбудсман) ва прокурор номига йўлланган таклиф, ариза ва шикоятлар кўздан кечирилмайди ҳамда бир сутка ичида тегишлилиги бўйича жўнатилади.

242. Маҳкумларга қисқа муддатли ва узоқ муддатли учрашув ҳуқуқи берилади.

243. Учрашувлар туркум бошлиқлари томонидан ҳар ойда тузиладиган ва ЖИЭМ бошлиғининг тартибот ва тарбиявий ишлар бўйича ўринбосари томонидан тасдиқланадиган жадвалга мувофиқ берилади.

244. Рағбатлантириш тариқасида берилган қўшимча учрашувлар маҳкумнинг розилиги билан навбатдаги ойда бериладиган учрашувлар жадвалига қўшиб қўйилади.

245. Учрашувга келган шахслар томонидан мазкур Қоидаларнинг 26-иловасига мувофиқ шаклдаги ариза ва уларнинг шахсини тасдиқловчи ҳужжатлари (маҳкумнинг узоқ муддатли учрашувга келган яқин қариндошлари учун уларнинг яқин қариндошлигини тасдиқловчи ҳужжат) тақдим этилади. Ариза намунаси учрашувга келган шахсларни қабул қилиш хонасига осиб қўйилади.

246. Учрашувга келган шахслар ЖИЭМ бошлиғи ёки унинг тартибот ва тарбиявий ишлар бўйича ўринбосари томонидан қабул қилиниб, учрашув ўтказишнинг тартиб қоидалари билан таништирилади ва мазкур Қоидаларни бузганлик учун учрашув тўхтатиб қўйилиши ҳақида огоҳлантирилади.

247. Маҳкумга бир вақтнинг ўзида иккитадан ортиқ бўлган вояга етган шахслар билан учрашувга рухсат этилмайди.

248. Учрашувга келган шахсларнинг пул ҳамда ЖИЭМга олиб кириш тақиқланган нарса ва буюмлари сақлаш учун тилхат асосида назоратчига топширилади. Назоратчи мазкур Қоидаларнинг 27-иловасига мувофиқ шаклдаги дафтарда уларнинг ҳисобини қайд этиб боради.

249. Учрашувга келган шахслар томонидан маҳкумларга бериш тақиқланган нарсаларни кўздан кечиришдан яшириб ёки бошқа ҳар қандай усул билан уларга беришга уринилган ҳолларда, бу ҳақда далолатнома тузилиб, ЖИЭМ бошлиғига маълум қилинади.

250. Учрашувга келган шахс кўздан кечиришни ўтказишдан бош тортган тақдирда, маҳкум билан учрашувга рухсат этилмайди ва маҳкум бу ҳақда хабардор этилади.

251. Узоқ муддатли учрашувга келган шахслар ўзлари билан тақиқланмаган нарса ва буюмларни, учрашув муддатида фойдаланиш учун маҳкумга фуқаролик кийими ва пойабзали ҳамда истеъмол қилиш учун озиқ-овқат маҳсулотларини ЖИЭМга олиб киришлари мумкин. Озиқ-овқат маҳсулотлари учрашув муддатига мувофиқ истеъмол қилиш учун зарур миқдорда олиб кирилиши лозим.

252. Маҳкумларга қариндошлари ёки бошқа шахслар билан муддати тўрт соатгача бўлган қисқа муддатли учрашувга рухсат берилади.

253. Маҳкумларга яқин қариндошлари (эр, хотин, ота-оналар, болалар, ўғил (қиз) қилиб олган шахслар, ўғил (қиз) қилиб олинган шахслар, ака-укалар, опа-сингиллар, бувалар, бувилар, неваралар) билан узоқ муддатли учрашув ЖИЭМ ҳудудида ёки ЖИКнинг 114 ва 130-моддаларида назарда тутилган ҳолларда, ЖИЭМ ҳудудидан ташқарида улар билан бирга яшаш ҳуқуқи билан берилади.

254. Узоқ муддатли учрашув муддати қуйидагича белгиланади:

ЖИЭМ ҳудудида — бир суткадан уч суткагача,

ЖИЭМ ҳудудидан ташқарида — уч суткадан беш суткагача.

255. Қисқа муддатли ва узоқ муддатли учрашув миқдори ЖИЭМнинг тартиб турига ҳамда маҳкум сақланаётган шароитга қараб белгиланади.

256. Қисқа муддатли учрашувларнинг муддати барча ҳолларда икки соатдан кам, узоқ муддатли учрашувларнинг муддати эса бир суткадан кам қилиб белгиланиши мумкин эмас, учрашув берилаётган шахснинг ўзи қисқароқ муддат талаб қилган ҳоллар бундан мустасно.

257. Юқумли касалликларга чалинган беморларга учрашувлар шифокор рухсати асосида берилади.

258. ЖИЭМ маъмурияти томонидан учрашувга олиб чиқилаётган маҳкумнинг ташқи кўриниши озода бўлиши таъминланиши керак.

259. Маҳкумлар учрашувдан олдин ва кейин тўлиқ шахсий тинтувдан ўтказилади. Маҳкумларга узоқ муддатли учрашувлар ўтказиш учун ажратилган хонага ўзлари билан ювиниш-тараниш учун зарур нарса ва буюмлар олиб киришга рухсат этилади.

260. Маҳкумлар узоқ муддатли учрашувдан сўнг ортиб қолган озиқ-овқат маҳсулотларини рухсат берилган турда ва миқдорда ўзлари билан олиб чиқишлари мумкин.

Учрашувга келган шахслар фойдаланишга рухсат берилган нарса ва буюмларни ҳамда маҳкумлар учун олиб келинган фуқаролик кийими ва пойабзалини ўзлари билан қайтариб олиб кетишлари лозим.

261. Ҳар бир маҳкумнинг учрашувлари ҳисоби тегишли варақда қайд этиб борилади.

262. Учрашувлар карантин вақтида, шунингдек эпидемия тарқалганда, табиий офат рўй берганда вақтинча тўхтатиб турилиши мумкин. Бунда ЖИЭББ ва тегишли ЖИЭБ ҳамда прокурорга дарҳол хабар берилади ва учрашувга келган шахсларни қабул қилиш хонасига эълон осиб қўйилади.

Мазкур бандда назарда тутилган ҳолатлар юз бериши туфайли фойдаланилмай қолган учрашувлар мазкур ҳолатлар бартараф этилгандан сўнг берилади.

263. Учрашув учун берилган вақт мобайнида маҳкумлар ишдан озод этиб қўйилади, ана шу кунлар учун уларга иш ҳақи ёзилмайди.

264. Узоқ муддатли учрашув маҳкумнинг илтимосига кўра қисқа муддатли учрашув ёки телефон орқали сўзлашув билан, қисқа муддатли учрашув эса телефон орқали сўзлашув билан алмаштирилиши мумкин. Учрашувларни бирлаштиришга ёки бир учрашувни бир неча учрашувга ёхуд телефон орқали бир неча сўзлашувга алмаштиришга йўл қўйилмайди.

265. Учрашув ўтказишнинг белгиланган тартиби бузилган тақдирда, учрашув тўхтатилади ва бу ҳақда назоратчи томонидан учрашувни давом эттириш ёки тўхтатиш бўйича кўрсатма бериш учун учрашувга рухсат берган шахс, у бўлмаган тақдирда эса, тезкор навбатчи хабардор қилинади.

266. Маҳкумлар адвокатлардан малакали юридик ёрдам олиш ҳуқуқига эга.

267. Юридик ёрдам олиш учун адвокатлар билан ҳоли учрашувлар маҳкумларга уларнинг аризасига ёки адвокатнинг илтимосномасига кўра берилади.

268. Адвокатга маҳкум билан учрашувга ордер ва адвокат гувоҳномаси асосида рухсат берилади.

269. Адвокат билан учрашувни маҳкумнинг ўзи рад этганлиги сабабли адвокатнинг маҳкум юридик ёрдам олиши учун у билан учрашув берилиши тўғрисидаги илтимосномасини қаноатлантириш рад этилганлиги адвокат маҳкум билан ҳоли суҳбатлашганидан кейин тасдиқланиши керак, бу ҳақда баённома тузилиб, у маҳкум, адвокат ва ЖИЭМ маъмуриятининг вакили томонидан имзоланади.

270. Маҳкумларнинг адвокатлар билан учрашувлари ЖИКда белгиланган учрашувлар сони ҳисобига кирмайди, бундай учрашувлар сони ва муддати чекланмайди.

271. Юридик ёрдам кўрсатилаётганда адвокат қуйидаги ҳуқуқларга эга:

ЖИЭМ маъмуриятининг, прокурорнинг, суднинг ҳаракатлари ва қарорлари устидан шикоят бериш;

ЖИЭМ маъмуриятидан маълумотномалар, тавсифномалар ва бошқа ҳужжатларни сўраб олиш.

272. Маҳкумларга телефон орқали сўзлашувлар ҳуқуқи берилади, бундай сўзлашувлар ЖИЭМ маъмурияти назорати остида ўтказилади ва уларнинг ҳақи маҳкумнинг шахсий ҳисобварағидан тўланади.

273. Телефон орқали сўзлашувлар, одатда, маҳкумларнинг иш вақтидан бўш вақтларида амалга оширилади.

274. Телефон орқали сўзлашувлар туркум бошлиқлари томонидан ҳар ойда тузиладиган ва ЖИЭМ бошлиғининг тартибот ва тарбиявий ишлар бўйича ўринбосари томонидан тасдиқланадиган жадвалга мувофиқ берилади.

275. Рағбатлантириш тариқасида берилган телефон орқали қўшимча сўзлашувлар маҳкумнинг розилиги билан навбатдаги ойда бериладиган телефон орқали сўзлашувлар жадвалига қўшиб қўйилади.

276. Маҳкум жадвалда кўрсатилган муддатдан камида уч кун олдин телефон орқали сўзлашувга рухсат беришни сўраб мазкур Қоидаларнинг 28-иловасига мувофиқ шаклдаги ариза билан мурожаат қилиши лозим.

Жадвалда кўрсатилган телефон орқали сўзлашувлар ЖИЭМ маъмурияти томонидан таъминланиши керак.

Тасдиқланган жадвалдан кўчирмалар ҳар бир туркумга осиб қўйилиши шарт.

277. Маҳкумлар телефон орқали сўзлашувга беш нафардан олиб чиқилади.

278. Телефон орқали сўзлашувлар миқдори ЖИЭМнинг тартиб турига ҳамда маҳкум сақланаётган шароитга қараб белгиланади.

279. Маҳкум телефон орқали сўзлашувларни бир абонент билан олиб бориши ва муддати ўн дақиқадан ошмаслиги лозим. Абонент жавоб бермаган ёки бошқа абонент билан уланиб қолган ёхуд бошқа техник сабабларга кўра телефон орқали сўзлашувлар узилиб қолган ҳолларда, маҳкум такроран телефон орқали сўзлашув олишга ҳақли.

280. Маҳкумнинг илтимосига кўра, маҳкум ЖИЭМга етиб келгандан кейин, шунингдек алоҳида ҳолларда унга қўшимча равишда телефон орқали сўзлашувга рухсат этилиши мумкин. Бунда маҳкум тегишли сабабларни кўрсатган ҳолда телефон орқали сўзлашувга рухсат беришни сўраб мазкур Қоидаларнинг 29-иловасига мувофиқ шаклдаги ариза билан мурожаат қилади.

281. Телефон орқали сўзлашув тугагандан сўнг, маҳкум сўзлашув муддати ва шахсий ҳисобварағидан олинган пул маблағи миқдори ҳақида хабардор қилинади.

282. Интизомий бўлинмаларда сақланаётган маҳкумларга фақат алоҳида ҳолларда телефон орқали сўзлашувга рухсат этилиши мумкин.

283. ЖИЭМларда сақланаётган маҳкумларнинг телефон орқали ўзаро сўзлашувлари тақиқланади.

284. Қуйидагилар тақиқланади:

тунги вақтда телефон орқали сўзлашиш ёки телефон орқали сўзлашувларга рухсат бериш;

икки ёки ундан ортиқ телефон орқали сўзлашувларни бирлаштириш;

гуруҳ бўлиб ёки гуруҳ номидан, шунингдек бошқа маҳкум(лар) номидан телефон орқали сўзлашув олиб бориш.

285. Маҳкум бошқа ЖИЭМга ўтказилган тақдирда, унга навбатдаги телефон орқали сўзлашув унинг охирги маротаба сўзлашув олиб борганлиги инобатга олинган ҳолда берилади. Рағбатлантириш тариқасида ёки алоҳида ҳолатлар муносабати билан берилган қўшимча, шунингдек учрашувлар билан алмаштирилган телефон орқали сўзлашувлари, унга навбатдаги телефон орқали сўзлашув берилишини рад этиш учун асос бўлмайди.

286. Телефон орқали сўзлашувнинг белгиланган тартиби бузилганда, шунингдек маҳкумлар томонидан тақиқланган маълумотларнинг ошкор этилишига уринилган ҳолларда сўзлашув тўхтатиб қўйилади ва бу ҳақда назоратчи сўзлашувни давом эттириш ёки тўхтатиш бўйича кўрсатма бериш учун сўзлашувга рухсат берган шахсни, у бўлмаган тақдирда эса, тезкор навбатчини хабардор қилади.

287. Маҳкумларнинг телефон орқали сўзлашувлари ҳисоби мазкур Қоидаларнинг 30-иловасига мувофиқ шаклдаги дафтарда, ҳар бир маҳкумнинг телефон орқали сўзлашувлари ҳисоби тегишли варақда қайд этиб борилади.

288. Маҳкумга тергов ҳибсхонасида сақлаб турилган вақтида дастлабки учрашув олган ёки олмаганлигидан қатъи назар, ЖИЭМнинг қабул бўлимидан чиқиши билан берилиши мумкин. Қисқа ёки узоқ муддатли учрашув маҳкумнинг хоҳишига кўра белгиланади.

289. Телефон орқали дастлабки сўзлашув маҳкумга тергов ҳибсхонасида сақлаб турилган вақтда телефон орқали сўзлашувдан фойдаланган ёки фойдаланмаганлигидан қатъи назар, ЖИЭМга етиб келган кундан бошлаб берилади.

290. Навбатдаги учрашувлар ҳамда телефон орқали сўзлашувлар маҳкумнинг йил мобайнида олиши мумкин бўлган учрашувлари тури ҳамда телефон орқали сўзлашувлари миқдорини ўн икки ойга бўлганда ҳосил бўладиган давр ҳисобга олинган ҳолда берилади.

291. Карантин ҳолатида, шунингдек эпидемия тарқалганлиги, табиий офат рўй берганлиги сабабли, ўтказиб юборилган муддат учрашувлар бериш муддатини ҳисоблаб чиқишда ҳисобга олинади, маҳкумнинг интизомий жазо чораси қўлланилганлиги туфайли интизомий бўлинмада бўлган муддати бундан мустасно.

292. Тергов ҳибсхонасида сақлаб турилган вақтда посилка, йўқлов ва бандероллар олган ёки олмаганлигидан қатъи назар, маҳкум ЖИЭМга етиб келган кундан бошлаб посилка, йўқлов ва бандероллар олиши мумкин.

293. Навбатдаги посилка, йўқлов ва бандероллар маҳкумнинг йил мобайнида олиши мумкин бўлган посилка, йўқлов ёки бандеролларнинг миқдорини ўн икки ойга бўлганда ҳосил бўладиган давр ҳисобга олинган ҳолда берилади.

294. Маҳкумнинг интизомий бўлинмада бўлган вақти посилка, йўқлов ва бандероллар олиш мумкин бўлган муддатга киритилмайди.

295. ЖИЭМ маъмурияти томонидан маҳкумнинг бир йилда олишга ҳақли бўлган учрашувлари, телефон орқали сўзлашувлари ҳамда посилка, йўқлов, бандерол олиш миқдорлари камайтирилишига йўл қўйилмайди. Кунлар, ойлар ва йиллар маҳкум муассасага келган кундан бошлаб ҳисобланади.

296. Маҳкума ҳомиладор аёллар ва уч ёшга тўлмаган боласи бор аёллар ЖИКда маҳкумлар учун назарда тутилган ҳуқуқлардан ташқари:

ЖИЭМ ҳудуди доирасидан ташқарида яшаш;

болаларини жазони ижро этиш колониялари қошидаги болалар уйига жойлаштириш;

болаларини жойлаштириб келиш ва улар билан учрашиш учун ЖИЭМ доирасидан четга чиқиш ҳуқуқига ҳам эга.

297. Ҳомиладор ёки уч ёшгача болалари бор маҳкума аёллар жазони ўташ учун болалар уйи мавжуд бўлган ЖИЭМга юборилади.

298. Маҳкума аёлларга вояга етмаган болалари билан муддати беш суткагача бўлган, шу жумладан ЖИЭМ ҳудуди доирасидан ташқарида яшаш имконияти билан, узоқ муддатли учрашув берилиши мумкин.

299. Ижобий тавсифга эга маҳкума аёлларга ҳомиладорлик ва туғиш бўйича ишдан озод этилган вақт мобайнида, шунингдек боласи уч ёшга тўлгунга қадар ЖИЭМ бошлиғининг мазкур Қоидаларнинг 31-иловасига мувофиқ шаклдаги прокурор тасдиқлаган қарори билан колония ҳудудидан ташқарида яшашга рухсат этилиши мумкин.

300. ЖИЭМ ҳудуди доирасидан ташқарида яшашга рухсат берилган маҳкума аёлларга гувоҳнома берилади.

301. ЖИЭМ ҳудудидан ташқарида яшайдиган маҳкума аёллар ўзлари рўйхатда турган туркумдан чиқарилмайди. Уларнинг иш ҳақи ҳисоб-китоб қилиниб, шахсий ҳисобварақларидаги пуллари, шунингдек озиқ-овқат маҳсулотлари, нарса ва буюмлари ўзларига берилади.

302. ЖИЭМ ҳудудидан ташқарида яшаш ҳуқуқи ЖК 73-моддасининг тўртинчи қисмида кўрсатилган маҳкумларга берилмайди.

303. Колония ҳудуди доирасидан ташқарида яшайдиган маҳкумалар:

хона типидаги турар жойларда жойлашадилар ва ЖИЭМ маъмуриятининг назорати остида бўладилар;

эрталаб ўриндан туришдан кечки ётишгача бўлган вақт мобайнида белгиланган йўналишлар доирасида эркин юриш ҳуқуқидан фойдаланадилар;

фуқаролар киядиган кийимда юришлари, ёнларида пул ва қимматли буюмлар сақлашлари, пулдан чекланмаган ҳолда фойдаланишлари мумкин;

чекланмаган миқдорда бандерол, посилка ва йўқловлар олиш ҳамда жўнатиш, қисқа муддатли учрашувлар олиш ҳуқуқига эга. Қисқа муддатли учрашувлар, одатда, ишдан бўш вақтда берилади.

304. ЖИЭМ ҳудуди доирасидан ташқарида яшаш ҳуқуқи қуйидаги ҳолларда бекор қилинади:

жазони ўташ тартиби мунтазам равишда ёки бир марта қўпол тарзда бузилганда;

ҳомиладорлик ва туғиш бўйича ишдан озод қилиш даври тугаганда;

бола уч ёшга тўлганда.

305. Маҳкума аёлнинг ЖИЭМ ҳудуди доирасидан ташқарида яшаш ҳуқуқи ЖИЭМ бошлиғининг мазкур Қоидаларнинг 32-иловасига мувофиқ шаклдаги прокурор томонидан тасдиқланадиган қарори билан бекор қилинади.

306. Маҳкума аёлларни сақлашга мўлжалланган колониялар қошида болалар уйи ташкил этилади, унда болалар нормал яшаши ва камол топиши учун зарур шароитлар таъминланади.

307. Маҳкума аёллар уч ёшга тўлмаган болаларини болалар уйига жойлаштиришга ва ишдан бўш вақтда улар билан бирга бўлишга ҳақли.

308. Болалар уйидаги бола уч ёшга тўлганидан кейин онасининг розилиги билан унинг қариндошларига ёки, ҳомийлик ва васийлик органининг қарорига биноан, бошқа шахсларга берилиши ёхуд тегишли болалар муассасаларига юборилиши мумкин.

Агар маҳкуманинг жазони ўташ муддати тугашига кўпи билан бир йил қолган ва у оналик бурчларини лозим даражада бажариб келган бўлса, ЖИЭМ маъмурияти боланинг болалар уйида бўлиш вақтини узайтириши мумкин.

309. Мактабгача ёшдаги болалари бор маҳкума аёлларга болаларини қариндошлариникига, васийлариникига ёки болалар муассасаларига жойлаштириб келиш учун бориш-келиш вақтини (тўрт суткагача) ҳисобга олмаган ҳолда ўн беш суткагача муддатга четга чиқишга рухсат этилиши мумкин.

310. Вояга етмаган ногирон болалари бор аёлларга бир йилда бир марта улар билан учрашиш учун йўлга кетадиган вақтни ҳисобга олмаганда етти суткагача бўлган муддатга четга чиқишга рухсат этилади.

311. Маҳкумларни меҳнатга жалб этишдан асосий мақсад уларда ижтимоий-фойдали фаолият билан шуғулланиш эҳтиёжини шакллантиришдан иборат.

312. Маҳкумлар жинси, ёши, соғлиғининг ҳолати, меҳнат қобилияти ва иложи борича, ихтисосини инобатга олган ҳолда меҳнатга жалб этилади. Маҳкумларнинг меҳнатга оид муносабатлари меҳнат тўғрисидаги қонун ҳужжатлари билан, ЖИКда назарда тутилган истисно ва чеклашларни ҳисобга олган ҳолда, тартибга солинади.

313. Маҳкумлар, одатда, шу ЖИЭМларнинг корхоналарида, айрим ҳолларда эса, керакли тарзда қўриқлаш ва батамом ажратиб қўйиш таъминланган тақдирда, бошқа корхоналарда меҳнатга жалб этилади. Бунда маҳкумларнинг ҳар куни ЖИЭМга қайтиши таъминланиши шарт.

Маҳкумларнинг хусусий шахслар фойдасига меҳнат қилишига йўл қўйилмайди.

314. Жазони тарбия колониялари ва турмаларда ўтаётган маҳкумлар ЖИЭМ корхоналарининг ўзида меҳнатга жалб этилади.

315. Олтмиш ёшдан ошган эркаклар, эллик беш ёшдан ошган аёллар, I ва II гуруҳ ногиронлари меҳнатга ўз хоҳишларига кўра жалб этиладилар.

316. Маҳкума аёллар ҳомиладорлик ва туғиш муносабати билан қонун ҳужжатларида белгиланган муддатга ишдан озод қилинадилар.

317. Меҳнат тўғрисидаги қонун ҳужжатларида бажариш тақиқланган ишларда аёл ва вояга етмаган маҳкумлар меҳнатидан фойдаланишга йўл қўйилмайди.

318. Маҳкумлар топширилган ишни ҳалол, виждонан бажаришга, меҳнат ва технология интизомига, меҳнатни муҳофаза қилиш бўйича талабларга риоя этишлари шарт. Уларнинг меҳнатга оид ва бошқа низоларни ҳал этиш мақсадида ишни тўхтатиб қўйиши тақиқланади.

319. Маҳкумларни иш билан таъминлаш ЖИЭМларда ёки улардан ташқарида иш ўринларини ташкил этиш йўли билан амалга оширилади.

320. Маҳкумлар учун меҳнат тўғрисидаги қонун ҳужжатларида белгилаб қўйилган иш вақтининг энг кўп нормасига риоя этган ҳолда, одатда, олти кунлик иш ҳафтаси белгиланади.

321. Маҳкумлар иш вақти режимини ЖИЭМ маъмурияти ишлаб чиқариш хусусиятига қараб белгилайди.

322. Маҳкумларни иш вақтидан ташқари ишларга, дам олиш ва байрам (ишланмайдиган) кунларида ишга жалб этишга ишлаб чиқариш зарурати бўлган тақдирда меҳнат тўғрисидаги қонун ҳужжатларида белгилаб қўйилган иш вақтидан ташқари ишларнинг энг кўп муддатига риоя этган ҳолда йўл қўйилади.

323. Иш вақтини жамлаб ҳисобга олиш жорий этилганда, маҳкумлар иш вақтидан ташқари ишларга, дам олиш ва байрам (ишланмайдиган) кунларида ёки тунги ишларга жалб этилган тақдирда меҳнат тўғрисидаги қонун ҳужжатларида вояга етмаган шахслар, шунингдек I ва II гуруҳ ногиронларига нисбатан белгиланган чеклашларга риоя этиш шарт.

324. Маҳкума ҳомиладор аёллар, шунингдек ЖИЭМлар қошидаги болалар уйларида боласи бор аёллар иш вақтидан ташқари ишларга, дам олиш ва байрам (ишланмайдиган) кунларида ишга ёки иш вақти жамлаб ҳисобга олинадиган режимда ишлашга ўзларининг розилиги билан жалб этилиши мумкин. Мазкур шахслар тунги ишларга, уларнинг розилигини олган ҳолда ва тегишли тиббий хулоса бўлган тақдирда, жалб қилиниши мумкин.

325. Маҳкумларнинг иш вақтидан ташқари, дам олиш ва байрам (ишланмайдиган) кунларидаги ишлари учун икки ҳисса ҳақ тўланади.

326. Меҳнатга жалб этилган маҳкумларга ҳар ҳафтада камида бир дам олиш куни берилади. Улар байрам (ишланмайдиган) кунларида ишдан озод қилинади.

327. Маҳкумларга ҳар йилги меҳнат таътили берилмайди, жазони манзил-колонияларда ўтаётганлар бундан мустасно.

328. Манзил-колониялардаги маҳкумлар муддати ўн беш иш кунидан иборат ҳақ тўланадиган ҳар йилги меҳнат таътилига чиқиш ҳуқуқига эга. Таътил ЖИКнинг 82-моддасида белгиланган тартибда манзил-колония доирасидан четга чиқиш ҳуқуқи билан берилади. Маҳкум жазони ижро этиш колониясининг интизомий бўлинмаси турар жойларида сақланган вақт ҳақ тўланадиган ҳар йилги меҳнат таътили бериш учун зарур муддатга қўшиб ҳисобланмайди.

329. Маҳкумлар меҳнатига меҳнат тўғрисидаги қонун ҳужжатларига мувофиқ ҳақ тўланади.

330. Меҳнат нормаларини ва меҳнат вазифаларини бажарган маҳкумлар меҳнатига тўланадиган ойлик ҳақ қонун ҳужжатларида Меҳнатга ҳақ тўлаш ягона тариф сеткасининг биринчи разряди бўйича белгиланган миқдордан кам бўлиши мумкин эмас.

331. Барча чегирмалардан қатъи назар, маҳкумлар шахсий ҳисобварағига уларга ёзилган иш ҳақининг камида йигирма беш фоизи, олтмиш ёшдан ошган эркакларнинг, эллик беш ёшдан ошган аёлларнинг, I ва II гуруҳ ногиронларининг, ҳомиладор аёлларнинг ҳамда ЖИЭМлар қошидаги болалар уйида боласи бор аёлларнинг, шунингдек манзил-колониялар ва тарбия колонияларидаги маҳкумларнинг ҳисобварағига эса, камида эллик фоизи ўтказиб қўйилади.

332. Маҳкумлар ЖИЭМларни ва уларга туташ ҳудудларни ободонлаштириш, шунингдек маданий-маиший шароитни яхшилаш ишларигагина меҳнат ҳақи тўламай жалб этилиши мумкин.

333. Маҳкумлар меҳнат ҳақи тўланмайдиган ишга, одатда, навбатма-навбат, ишдан ташқари вақтда, ҳафтасига кўпи билан икки соатга жалб этилади.

334. Маҳкумларнинг иш ҳақидан чегирмалар меҳнат тўғрисидаги қонун ҳужжатларида белгиланган тартибда, ЖИКда назарда тутилган истисно ва чеклашлар билан амалга оширилади.

335. Маҳкумлар:

меҳнат вазифаларини адо этиш чоғида етказилган зарар учун — меҳнат тўғрисидаги қонун ҳужжатларида назарда тутилган миқдорда ва тартибда;

бошқа хатти-ҳаракатлар оқибатида етказилган зарар учун — фуқаролик қонун ҳужжатларида назарда тутилган миқдорда ва тартибда моддий жавобгар бўладилар.

336. Нотўғри чегирилган сумма маҳкумга қайтарилиб, унинг шахсий ҳисобварағига ўтказилади.

337. Маҳкумларнинг иш ҳақидан давлат ижтимоий суғуртасига ажратмалар ажратилмайди.

Маҳкумлар жазодан озод бўлганларидан сўнг қонун ҳужжатларига мувофиқ давлат пенсия таъминоти ҳуқуқига эга бўлади.

338. Маҳкумлар меҳнатидан:

ҳарбий бўлинмаларнинг штабларидаги, шахсий таркиб жойлашган ҳамда қурол-яроғ ва ҳужжатлар сақланадиган жойлардаги ишларда;

нусха кўпайтириш ва компьютер техникаси, радиотелеграф, радиостанция, муҳандислик-техника ва алоқа воситалари билан боғлиқ ишларда;

сотувчи, бухгалтер, кассир ва омборхона мудири сифатидаги ишларда;

дори воситалари, шунингдек портловчи ва заҳарли моддаларни сақлаш, уларнинг ҳисобини юритиш ва бериш билан боғлиқ ишларда;

фотосуратчи, тиш протезларини тайёрловчи, шифокор, транспорт воситалари ҳайдовчиси сифатидаги ишларда;

бўйсунувида эркин ёлланган ишчилар ишлайдиган лавозимларда;

маҳсулотларни қабул қилиш ва уларнинг сифатини текширишга оид ишларда;

хизмат итларини боқиш билан боғлиқ ишларда фойдаланиш тақиқланади.

339. Зарур ҳолларда, манзил-колонияларда маҳкумлар муайян транспорт воситасини бошқариш ҳуқуқига эгалигини тасдиқловчи ҳужжат ҳамда тегишли малакага эга бўлган тақдирда, ЖИЭМ бошлиғининг рухсатига асосан ЖИЭМ маъмурияти вакиллари билан биргаликда юк ташувчи транспорт воситалари ва қишлоқ хўжалик техникаларини бошқаришлари мумкин.

Маҳкумларни одам ташиш учун мўлжалланган транспорт воситаларини бошқаришга оид ишларга жалб этиш тақиқланади.

340. Маҳкумларни турма ҳудудидан ташқаридаги меҳнатга жалб этиш тақиқланади.

341. Турмаларда маҳкумлар тоифаларига кўра бир-биридан, ўта хавфли рецидивистлар ва узоқ муддатга озодликдан маҳрум қилинган маҳкумлар эса бошқа тоифадаги маҳкумлардан батамом ажратиб қўйилган ҳолда меҳнатга жалб этилади.

342. Маҳкумларни ишлаб чиқариш объектларига олиб чиқиш имкони бўлмаган тақдирда, улар тегишли санитария нормалари ва меҳнатни муҳофаза қилиш қоидаларига риоя қилинган ҳолда ишчи камераларда меҳнатга жалб этилиши мумкин.

343. Ишдан сўнг маҳкумлар шахсий тинтув қилинади, улар ишлаган жойлар эса кўздан кечирилади.

344. Ижобий тавсифга эга маҳкумлар ЖИЭМда хўжалик хизматига оид ишларни бажаришга жалб этилиши мумкин.

345. Махсус тартибли колонияларда хўжалик хизматига оид ишлар камера типидаги жойлардан оддий турар жойларга ўтказилган маҳкумлар томонидан бажарилади.

346. Хўжалик хизматига оид ишларни бажаришга жалб этилган маҳкумлар битта туркумга жойлаштирилади.

347. Маҳкумлар ЖИЭМнинг тегишли хизматлари раҳбарлари томонидан тезкор хизмат бўлими билан келишган ҳолда хўжалик хизматига оид ишлар, шунингдек усталар, бригада бошлиқлари ва нарядчилар вазифасини бажариш учун танланади.

348. Маҳкум хўжалик хизматига оид ишларга унинг ёзма розилиги асосида тайинланади. Маҳкумларни хўжалик хизматига оид ишларга тайинлаш ЖИЭМ бошлиғининг буйруғи билан расмийлаштирилади, буйруқдан кўчирма маҳкумнинг шахсий ҳужжатлар йиғмажилдига қўшиб қўйилади.

349. ЖИЭМнинг қўриқланадиган ҳудудидан ташқарида жойлашган объектларидаги хўжалик хизматига оид ишлар манзил-колониялардаги маҳкумлар томонидан бажарилиши мумкин. Бунда маҳкумлар етарлича коммунал-маиший шароитлари мавжуд бўлган алоҳида хоналарда истиқомат қилади.

350. ЖИКнинг 53-моддасига мувофиқ қасддан содир этилган оғир жинояти учун биринчи марта саккиз йилгача ва саккиз йил муддатга озодликдан маҳрум этишга ҳукм қилинган шахслар алоҳида ҳолларда, маҳкумнинг ёзма розилиги бўлган тақдирда, ЖИЭМ бошлиғининг қарорига биноан хўжалик хизматига оид ишларни бажариш учун тергов ҳибсхонаси ёки турмада қолдирилиши мумкин. Вояга етмаган шахслар, чет эл фуқаролари ва фуқаролиги бўлмаган шахслар, шунингдек судлар ва ҳуқуқ-тартиботни муҳофаза қилиш органларининг собиқ ходимларига мансуб маҳкумлар хўжалик хизматига оид ишларни бажариш учун қолдирилмайдилар.

351. Маҳкумлар тергов ҳибсхоналари ёки турмалар ҳудудидан ташқаридаги ҳудудларни ободонлаштириш ҳамда бино ва иншоотларнинг техникавий, коммунал-маиший ҳолатини сақлаш билан боғлиқ ишларга соқчи назорати остида жалб этилади.

352. Хўжалик хизматига оид ишларни бажариш учун қолдирилган маҳкумлар сони ЖИЭББ томонидан ЖИЭМни умумий тўлдириш лимитининг етти фоизидан ошмаган ҳолда белгиланади, шунингдек маҳкумлар рўйхати ҳар чоракда ЖИЭББга тақдим этилади.

353. Эркин ёлланган ишчилар ишлаб чиқариш объектларида ишлаётган маҳкумлар умумий сонининг ўн фоизигача миқдорда маҳкумлар меҳнатига бевосита раҳбарлик қилиш учун жалб этилиши мумкин.

354. Эркин ёлланган ишчилар маҳкумлар билан бир жинсда бўлиши лозим.

355. Эркин ёлланган ишчилар маҳкумлар билан мулоқотда бўлганда белгиланган талабларга риоя этиши, маҳкумлар учун тақиқланган нарса ва буюмларни бермаслиги ёки олмаслиги тушунтирилади. Бу ҳақда эркин ёлланган ишчилардан ЖИЭМ маъмурияти томонидан мазкур Қоидаларнинг 33-иловасига мувофиқ шаклдаги тилхат олинади.

356. Маҳкумлар эркин ёлланган ишчиларга «сиз»лаб, шунингдек эркин ёлланган ишчилар ҳам маҳкумларга «сиз»лаб уларни «маҳкум», «маҳкума» ёки «фуқаро» деб ёхуд фамилияси бўйича мурожаат этиши шарт.

357. ЖИЭМ ходимларининг маҳкумлар билан ўзаро муносабатлари маҳкумларда қонунга итоаткор хулқ-атворни, инсонга, жамиятга, меҳнатга, ахлоқ-одоб қоидалари ва миллий анъаналарга ҳурматини шакллантиришга асосланган бўлиши лозим.

358. ЖИЭМ ходимлари маҳкумлар билан аниқ мақсадга йўналтирилган тарбиявий ишларни олиб бориши ҳамда ҳар бир маҳкумга нисбатан эътиборли муносабатда бўлиши шарт.

359. ЖИЭМ ходимларига маҳкумлар ҳамда уларнинг қариндошлари ва бошқа шахслар билан хизмат вазифалари тақозо этмайдиган ҳар қандай муносабатга киришиш, шунингдек уларнинг хизматидан фойдаланиш тақиқланади.

360. Маҳкумлар ЖИЭМ ходимларига «сиз»лаб уларнинг унвони ёки эгаллаб турган лавозими бўйича, ЖИЭМ ходимлари ҳам маҳкумларга «сиз»лаб уларни «маҳкум», «маҳкума» ёки «фуқаро» деб ёхуд фамилияси бўйича мурожаат этиши шарт. Тарбия колонияларида маҳкумларга «тарбияланувчи» деб ёки унинг исми бўйича ҳам мурожаат этилиши мумкин.

361. Маҳкумлар сақлаш шароитига қараб умумий турар жойларда, хоналарда ёки камераларда яшайдилар. Йилнинг қиш мавсумида ЖИЭМларнинг турар жойларида ҳаво ҳарорати 20^о С даражадан паст бўлмаслиги лозим.

362. Бир маҳкумга тўғри келадиган яшаш майдони нормаси қуйидаги миқдордан кам бўлиши мумкин эмас:

умумий турар жойларда — икки квадрат метр;

тергов ҳибсхоналари ва турмаларнинг умумий камераларида — икки ярим квадрат метр;

аёллар ва вояга етмаганлар сақланадиган колониялардаги умумий турар жойларда — уч квадрат метр;

бемор маҳкумлар сақланадиган палаталарда — тўрт квадрат метр;

интизомий бўлинмаларнинг камераларида ҳамда соқчисиз ёки кузатувчисиз юриш ҳуқуқидан фойдаланаётган маҳкумлар яшаши учун, шунингдек жазони манзил-колонияларда ўтаётган шахслар учун мўлжалланган хона типидаги турар жойларда — тўрт ярим квадрат метр.

363. Маҳкумларга ётиш учун алоҳида жой, кўрпа-тўшак, чойшаб ва керакли инвентарь берилади.

364. Маҳкумларга киши организмининг нормал ҳаётини таъминлайдиган овқат берилади.

365. Овқат нормаси Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан маҳкумларнинг соғлиғи ҳолатига, уларнинг ёши, бажараётган ишининг хусусияти ва оғирлигига қараб белгиланади. Маҳкумларга уларни ишга жалб этган ташкилотлар маблағлари ҳисобидан қўшимча овқат берилиши мумкин.

366. Маҳкум ҳомиладор аёллар, эмизикли оналар, вояга етмаганларга, шунингдек I ва II гуруҳ ногиронларига бериладиган овқат оширилган нормаларда белгиланади. Тиббий хулоса асосида уларга қўшимча озиқ-овқат маҳсулотлари олишга рухсат этилиши мумкин.

367. Манзил-колонияларда сақланаётган маҳкумлар озиқ-овқат маҳсулотлари ҳамда энг зарур нарсаларни нақд пулга сотиб олишлари мумкин.

368. Озодликдан маҳрум этишга ҳукм этилган шахслар, жазони манзил-колонияларда ўтаётган шахслар бундан мустасно, республика бюджети ҳисобидан белгиланган намунада кийим, мавсумга қараб, маҳкумнинг жинси ва иқлим шароитларини инобатга олган ҳолда ички кийим ва пойабзал билан таъминланадилар. Маҳкумларнинг кийимлари ва пойабзаллари бепул таъмирлаб берилади.

369. ЖИЭМ ҳудудидан ташқарида яшаётган маҳкума аёллар ҳамда уларнинг уч ёшга тўлмаган болалари, ЖИЭМларнинг болалар уйларидаги ҳомиладор аёллар, эмизикли оналар учун белгиланган нормаларда озиқ-овқат, кийим ва пойабзал билан таъминланади.

370. Манзил-колониясида уч ёшгача боласи бор маҳкума аёлларнинг зарур пул маблағлари бўлмаса, улар манзил-колония маъмуриятига боласи учун ЖИЭМнинг болалар уйида сақланаётган болалар учун мўлжалланган озиқ-овқат, кийим ва пойабзал беришни сўраб ариза билан мурожаат қилиш ҳуқуқига эга.

371. Ҳомиладорлик ва туғиш таътили тугаганидан сўнг, ЖИЭМ маъмурияти ЖИЭМ ҳудудидан ташқарида яшаётган маҳкума аёлларни ЖИЭМ корхонасига ёки бошқа корхоналарга ишга жойлаштиради. Бунда ЖИЭМ маъмурияти маҳкума аёлларнинг боласини мактабгача таълим муассасаларига жойлаштиришга ёрдам беради.

372. Маҳкумларга тиббий-санитария хизмати кўрсатиш учун стационарлари бор тиббий бўлимлар, сил касаллигига чалинган беморларни даволаш ва сақлаб туриш учун даволаш муассасаси ҳуқуқига эга бўлган колониялар, малакали тиббий ёрдам кўрсатиш учун маҳкумларга мўлжалланган ихтисослашган касалхоналар ташкил этилади.

373. ЖИЭМда маҳкумларга тиббий хизмат кўрсатиш ҳамда улар соғлиғини назорат қилиб туриш қуйидагича амалга оширилади:

ЖИЭМга олиб келинган шахсларда юқумли касалликлар бор ёки йўқлигини аниқлаш мақсадида уларни тиббий кўрикдан ўтказиш;

касалликларни ўз вақтида аниқлаш учун маҳкумларни доимий равишда тиббий ва профилактик кўрикдан ўтказиб туриш, уларга нисбатан даволаш-соғломлаштириш чора-тадбирларини ишлаб чиқиш ва қўллаш;

сурункали касалликларга чалинган маҳкумлар устидан диспансер назоратини амалга ошириш;

амбулатор ва стационар даволаш.

374. ЖИЭМга олиб келинган маҳкумлар тиббий кўрикдан ўтказилгандан сўнг, маҳкумнинг тиббий картасига тиббий кўрик натижалари ёзиб қўйилади.

375. Манзил-колонияларда сақланаётган маҳкумларни ихтисослашган стационар асосида даволаш давлат соғлиқни сақлаш муассасаларида амалга оширилади.

376. Маҳкумларнинг тиббий-санитария таъминоти республика бюджети ҳисобидан амалга оширилади.