Ўзбекистон Республикасининг Жиноят-ижроия кодексига (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 1997 й., 6-сон, 175-модда) мувофиқ буюраман:

1. Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлиги озодликдан маҳрум қилиш туридаги жазони ижро этиш муассасаларининг ички тартиб қоидалари иловага мувофиқ тасдиқлансин.

2. Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлигининг 2001 йил 8 майдаги 118-сон «Озодликдан маҳрум қилиш туридаги жазони ижро этиш муассасаларининг ички тартиб Қоидаларини тасдиқлаш тўғрисида»ги буйруғи (рўйхат рақами 1039, 2001 йил 8 июнь) (Ўзбекистон Республикаси вазирликлари, давлат қўмиталари ва идораларнинг меъёрий ҳужжатлари ахборотномаси, 2001 йил, 11-сон) ўз кучини йўқотган деб топилсин.

3. Мазкур буйруқ расмий эълон қилинган кундан эътиборан кучга киради.

Мазкур Қоидалар Ўзбекистон Республикасининг Жиноят кодекси (бундан буён матнда ЖК деб юритилади) (Ўзбекистон Республикаси Олий Кенгашининг Ахборотномаси, 1995 й., 1-сон), Жиноят-процессуал кодекси (бундан буён матнда ЖПК деб юритилади) (Ўзбекистон Республикаси Олий Кенгашининг Ахборотномаси, 1995 й., 2-сон) ва Жиноят-ижроия кодексига (бундан буён матнда ЖИК деб юритилади) (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 1997 й., 6-сон, 175-модда) мувофиқ, Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлиги озодликдан маҳрум қилиш тариқасидаги жазони ижро этиш муассасаларининг (бундан буён матнда ЖИЭМ деб юритилади) ички тартибини белгилайди.

1. Озодликдан маҳрум қилиш тариқасидаги жазо ижроси ЖИЭМлар томонидан амалга оширилади.

2. ЖИЭМларга қуйидагилар киради:

жазони ижро этиш колониялари, шу жумладан даволаш ҳуқуқи асосидаги колониялар;

тарбия колониялари;

турмалар;

маҳкумлар учун ихтисослашган касалхоналар.

3. Тергов ҳибсхоналари озодликдан маҳрум этишга ҳукм қилинган ва хўжалик хизматига оид ишларни бажариш учун қолдирилган шахсларга нисбатан ЖИЭМлар вазифасини бажаради.

4. Жазони ижро этиш колониялари вояга етган маҳкумларни сақлаш учун мўлжалланган бўлиб, қуйидагиларга бўлинади:

манзил-колониялар;

умумий тартибли колониялар;

қаттиқ тартибли колониялар;

махсус тартибли колониялар.

5. Тарбия колониялари вояга етмаган маҳкумларни сақлаш учун мўлжалланган.

6. Турмалар вояга етган маҳкумларни сақлаш учун мўлжалланган.

6¹. Маҳкумлар учун ихтисослашган касалхоналар бемор маҳкумларни сақлаш ва уларга малакали тиббий ёрдам кўрсатиш учун мўлжалланган.

7. Жинси, ирқи, миллати, тили, дини, ижтимоий келиб чиқиши, эътиқоди, ижтимоий мавқеидан қатъи назар, маҳкумларнинг ҳуқуқлари камситилишига йўл қўйилмайди.

8. Манзил-колониялар қуйидагиларга бўлинади:

ижтимоий хавфи катта бўлмаган жиноятлар, эҳтиётсизлик оқибатида содир этилган унча оғир бўлмаган жиноятлар учун, шунингдек қасддан унча оғир бўлмаган жиноят содир этганлик учун озодликдан маҳрум этишга ҳукм қилинган шахслар сақланадиган манзил-колониялар;

умумий, қаттиқ тартибли колониялардан, шунингдек тарбия колонияларидан ўтказилган маҳкумлар сақланадиган манзил-колониялар.

Манзил-колонияларда:

мазкур муассасаларга суд ҳукмига биноан келган вояга етган маҳкумлар;

умумий, қаттиқ тартибли колониялардан ва тарбия колонияларидан суднинг ажрими асосида ўтказилган вояга етган маҳкумлар;

ижтимоий хавфи катта бўлмаган жинояти, эҳтиётсизлик оқибатида содир этилган жинояти учун ва қасддан содир этган унча оғир бўлмаган жинояти учун озодликдан маҳрум қилиш билан боғлиқ бўлмаган жазони озодликдан маҳрум қилиш тариқасидаги жазо билан алмаштириш тарзида суднинг ажрими асосида юборилган вояга етган маҳкумлар жазони ўтайди.

9. Манзил-колонияларга тузалиш йўлига ўтган ва:

оғир жинояти учун, шунингдек қасддан содир этган жинояти учун, агар у илгари қасддан содир этган жинояти учун озодликдан маҳрум этишга ҳукм қилинган бўлса, суд тайинлаган жазо муддатининг камида учдан бир қисмини ўтаган маҳкумлар;

ўта оғир жинояти учун, шунингдек жазодан муддатидан илгари шартли равишда озод қилиш ёки жазони енгилроғи билан алмаштириш қўлланилган ва жазонинг ўталмаган қисми мобайнида қасддан содир этган янги жинояти учун суд тайинлаган жазо муддатининг камида ярмини ўтаган маҳкумлар ўтказилади.

10. Манзил-колонияларга қуйидагилар ўтказилмайди:

ўта хавфли рецидивистлар;

узоқ муддатга озодликдан маҳрум қилинганлар, шунингдек умрбод озодликдан маҳрум қилиш жазоси афв этиш тартибида озодликдан маҳрум қилиш билан алмаштирилган шахслар;

жазони ўташ даврида ЖИКнинг 112¹-моддасида назарда тутилган тартибда манзил-колониядан умумий тартибли колонияга ўтказилган, шунингдек умумий ёки қаттиқ тартибли колонияга қайтарилган маҳкумлар суд томонидан бу ҳақда ажрим чиқарилган кундан эътиборан камида икки йил мобайнида;

манзил-колонияда жазони ўташ вақтида жиноят содир этган ва суд томонидан озодликдан маҳрум қилиш тариқасидаги жазога ҳукм қилинган маҳкумлар;

ёпиқ турдаги тиббиёт муассасаларида махсус даволаниш талаб этиладиган юқумли касалликларга чалинган беморлар;

мажбурий даволанишдан ўтаётган маҳкумлар;

меҳнатга қобилиятсиз маҳкумлар.

11. Битта манзил-колонияда маҳкум эркаклар ва аёллар сақланиши мумкин.

12. Манзил-колонияларда маҳкумлар:

соқчисиз, аммо назорат остида сақланадилар;

эрталаб ўриндан туришдан кечки ётишгача бўлган вақт мобайнида колония ҳудуди доирасида эркин юриш ҳуқуқидан фойдаланадилар;

агар улар бажараётган иш ёки олаётган таълим тақозо этса, маъмуриятнинг рухсати билан колония ҳудудидан ташқарида назоратсиз юришлари мумкин;

фуқаролар киядиган кийимда юрадилар;

пул ва қимматли буюмларни сақлашлари, улардан чекланмаган миқдорда фойдаланишлари мумкин;

ишдан бўш вақтларида чекланмаган миқдорда телефон орқали сўзлашишлари, шу жумладан фотосуратга олиш, аудио ёки видео ёзиб олиш функциялари мавжуд бўлмаган ҳамда Интернет тармоғига уланиш имконияти бўлмаган уяли алоқа воситаларидан фойдаланиш, посилка, йўқлов ва бандероллар олишлари ҳамда жўнатишлари мумкин;

ўз шахсий маблағлари ҳисобига харид қилинган озиқ-овқат маҳсулотларидан ва йўқловлардаги маҳсулотлардан мустақил равишда овқат тайёрлашни амалга оширади.

12¹. Маҳкумларнинг уяли алоқа воситалари манзил-колония маъмурияти томонидан Маҳкумларнинг уяли алоқа воситаларини рўйхатга олиш журналида қайд этилади.

Уяли алоқа воситаларини қайд этиш учун қуйидаги ҳужжатлар илова қилиниши лозим:

маҳкумнинг манзил-колония бошлиғи номига телефон аппаратининг маркаси, абонент рақами (SIM/RUIM-карта) тўғрисидаги аризаси;

агар абонент рақами маҳкумнинг қариндоши номига расмийлаштирилган бўлса, ушбу қариндошнинг абонент рақамидан маҳкум фойдаланишига розилиги тўғрисидаги ариза.

Манзил-колония маъмурияти томонидан Маҳкумларнинг уяли алоқа воситаларини рўйхатга олиш журналида қайд этилмаган уяли алоқа воситаларидан фойдаланиш тақиқланади.

12². Манзил-колонияси маъмурияти маҳкумлар томонидан фойдаланилаётган уяли алоқа воситаларининг маркалари, абонент рақамларини мунтазам равишда Маҳкумларнинг уяли воситаларини рўйхатга олиш журналида қайд этилган маълумотлар билан таққослаб боради.

Манзил-колонияси маъмурияти томонидан таққослаш учун уяли алоқа воситаларини тақдим қилиш сўралганда, маҳкумлар уяли алоқа воситаларини дарҳол тақдим этишлари шарт.

13. Маҳкумлар чекланмаган миқдорда қисқа муддатли учрашувлар, йил мобайнида йигирма тўрт марта узоқ муддатли учрашувлар ва йигирма тўрт марта масофали видео-учрашувлар олиш ҳуқуқига эга. Учрашувлар, қоида тариқасида, ишдан бўш вақтда берилади.

Манзил-колония ҳудудида узоқ муддатли учрашув ўтказиш имконияти бўлмаса, учрашув маҳкумнинг аризасига биноан манзил-колония ҳудудидан ташқарида, ушбу колония жойлашган туман (шаҳар) ҳудудида ўтказилиши мумкин.

Узоқ муддатли учрашувлар колония бошлиғининг ёрдамчиси-тезкор навбатчи (бундан буён матнда тезкор навбатчи деб юритилади) томонидан қайд этиб борилади.

Манзил-колония ҳудудидан ташқарида ҳаракатланиш чегаралари маҳкумларга тилхат олиниб, маълум қилинади ва тилхат уларнинг шахсий ҳужжатлар йиғмажилдига қўшиб қўйилади.

Маҳкумларга мазкур Қоидаларнинг 1-иловасига мувофиқ шаклда қатъий ҳисобда турувчи гувоҳнома берилади.

14. Маҳкумлар хоналарга бўлинган ётоқхоналарда яшайдилар. Маҳкумларнинг исми ва отасининг исми бош ҳарфлари ҳамда фамилияси ёзилган рўйхат хоналар эшигининг ташқи тарафига осиб қўйилади.

15. Сақлаш режимини бузмаган, оиласи бор маҳкумларга ЖИЭМ бошлиғининг мазкур Қоидаларнинг 2-иловасига мувофиқ шаклдаги қарорига биноан манзил-колония ҳудудида ёки манзил-колония жойлашган туман (шаҳар) ҳудудида оиласи билан алоҳида яшашга рухсат берилиши мумкин. Бундай шахслар мазкур Қоидаларнинг VIII боби 4-параграфида белгиланган тартибда рўйхатдан ўтиш учун ҳозир бўлишлари шарт. Манзил-колония маъмуриятининг вакили маҳкумлар яшаётган жойга сутканинг исталган вақтида кириши мумкин.

Манзил-колония ҳудудидан ташқарида яшаш ҳуқуқи ЖК 73-моддаси тўртинчи қисмининг «в» ва «г» бандларида кўрсатилган маҳкумларга берилмайди.

16. Манзил-колонияларда маҳкумлар меҳнати ЖИКда белгилаб қўйилган истисно ва чеклашларни ҳисобга олган ҳолда меҳнат тўғрисидаги қонунчилик ҳужжатлари билан тартибга солинади.

17. Маҳкумларни бошқа ишга ўтказишни ташкилот манзил-колония маъмурияти билан келишган ҳолда амалга оширади.

18. Маҳкумларга ЖИЭМ жойлашган ердаги олий ва ўрта махсус ўқув юртларида сиртдан ўқишга рухсат этилади.

19. Умумий тартибли колониялар қуйидагиларга бўлинади:

оғир жиноят содир этганлик учун биринчи марта озодликдан маҳрум этишга ҳукм қилинган эркаклар сақланадиган колониялар;

ўта оғир жиноят содир этганлик учун биринчи марта озодликдан маҳрум этишга ҳукм қилинган эркаклар сақланадиган колониялар;

оғир ёки ўта оғир жиноят содир этганлик учун озодликдан маҳрум этишга ҳукм қилинган аёллар сақланадиган колониялар, ЖИКнинг 48-моддасида кўрсатилган аёллар бундан мустасно.

20. Умумий тартибли колонияларда жазони:

мазкур муассасага суд ҳукмига биноан келган маҳкумлар;

ЖИКнинг 129-моддасида назарда тутилган ҳолларда тарбия колонияларидан ўтказилган маҳкумлар;

суд томонидан манзил-колониялардан интизомий жазо тарзида ўтказилган маҳкумлар;

қасддан оғир ва ўта оғир жиноят содир этганлиги учун биринчи марта ҳукм қилинган, озодликдан маҳрум қилиш билан боғлиқ бўлмаган жазони озодликдан маҳрум қилиш тариқасидаги жазо билан алмаштириш тартибида суднинг ажрими асосида юборилган маҳкумлар;

рағбатлантириш тарзида ёки суд томонидан тайинланган турмага қамаш тариқасидаги озодликдан маҳрум қилиш муддатини ўтаганидан кейин турмалардан ўтказилган маҳкумлар ўтайди.

21. Тузалиш йўлига ўтган маҳкумлар ЖИКнинг 104-моддасида назарда тутилган тартибда енгиллаштирилган сақлаш шароитига ўтказилади.

22. Умумий тартибли бир колониядан иккинчисига ўтказилган маҳкумлар жазони бу ерга ўтказилгунга қадар белгиланган сақлаш шароитида ўтайдилар.

23. Тарбия колониясидан ўтказилган маҳкумлар жазони енгиллаштирилган сақлаш шароитида ўтайдилар.

24. Умумий тартибли колонияларда маҳкумлар умумий турар жойларда яшайдилар.

25. Маҳкумлар белгиланган меҳнатга ҳақ тўлаш энг кам миқдорининг 70,3 фоизигача бўлган суммага ҳар ойда озиқ-овқат маҳсулотлари ва энг зарур нарсалар сотиб олишлари мумкин.

26. Маҳкумлар йил мобайнида:

олти марта қисқа муддатли ва олти марта узоқ муддатли учрашув;

ўн икки марта масофали видео-учрашув ёки телефон орқали сўзлашув;

ўн иккита посилка ёки йўқлов;

ўн иккита бандерол олиш ҳуқуқига эга.

27. Қаттиқ тартибли колониялар қуйидагиларга бўлинади:

илгари қасддан содир этилган жиноят учун озодликдан маҳрум қилиш тариқасидаги жазони ўтаган ва қасддан жиноят содир этганлик учун яна судланган эркаклар сақланадиган колониялар;

илгари қасддан содир этилган жиноят учун озодликдан маҳрум қилиш тариқасидаги жазони ўтаган ва ўта оғир жиноят содир этганлик учун яна судланган аёллар, шунингдек ўта хавфли рецидивист деб топилган аёллар сақланадиган колониялар.

28. Қаттиқ тартибли колонияларда жазони:

мазкур муассасага суд ҳукмига биноан келган маҳкумлар;

турмалар ва махсус тартибли колониялардан рағбатлантириш тарзида ўтказилган маҳкумлар;

суд томонидан тайинланган турмага қамаш тариқасидаги озодликдан маҳрум қилиш муддатини ўтаганидан сўнг турмалардан ўтказилган маҳкумлар;

суд томонидан манзил-колониялардан интизомий жазо тарзида қайтарилган маҳкумлар;

қасддан содир этган жинояти учун озодликдан маҳрум қилиш тариқасидаги жазони илгари ўтаган ва қасддан жиноят содир этганлиги учун озодликдан маҳрум қилиш билан боғлиқ бўлмаган жазога қайта ҳукм қилиниб, озодликдан маҳрум қилиш билан боғлиқ бўлмаган жазони озодликдан маҳрум қилиш тариқасидаги жазо билан алмаштириш тартибида суднинг ажрими асосида юборилган маҳкумлар ўтайди.

29. Тузалиш йўлига ўтган маҳкумлар ЖИКнинг 104-моддасида назарда тутилган тартибда енгиллаштирилган сақлаш шароитига ўтказилади.

30. Қаттиқ тартибли бир колониядан иккинчисига ўтказилган маҳкумлар жазони бу ерга ўтказилгунга қадар белгиланган сақлаш шароитида ўтайдилар.

31. Қаттиқ тартибли колонияларда маҳкумлар умумий турар жойларда яшайдилар.

32. Маҳкумлар белгиланган меҳнатга ҳақ тўлаш энг кам миқдорининг 52,7 фоизигача бўлган суммага ҳар ойда озиқ-овқат маҳсулотлари ва энг зарур нарсалар сотиб олишлари мумкин.

33. Маҳкумлар йил мобайнида:

беш марта қисқа муддатли ва беш марта узоқ муддатли учрашув;

саккиз марта масофали видео-учрашув ёки телефон орқали сўзлашув;

саккизта посилка ёки йўқлов;

саккизта бандерол олиш ҳуқуқига эга.

34. Махсус тартибли колониялар озодликдан маҳрум қилиниб, ўта хавфли рецидивист деб топилган эркакларни, шунингдек умрбод озодликдан маҳрум қилинган маҳкумларни сақлаш учун мўлжалланган.

35. Махсус тартибли колонияларда умрбод озодликдан маҳрум қилиш жазоси афв этиш тартибида озодликдан маҳрум қилиш билан алмаштирилган эркаклар ҳам сақланади.

36. Махсус тартибли колонияларда жазони:

мазкур муассасага суд ҳукмига биноан келган маҳкумлар;

умрбод озодликдан маҳрум қилинганлар, шунингдек умрбод озодликдан маҳрум қилиш жазоси афв этиш тартибида озодликдан маҳрум қилиш билан алмаштирилган шахслар;

суд томонидан қаттиқ тартибли колониялардан интизомий жазо тарзида қайтарилган маҳкумлар ўтайдилар.

37. Тузалиш йўлига ўтган маҳкумлар ЖИКнинг 104-моддасида назарда тутилган тартибда енгиллаштирилган сақлаш шароитига ўтказилади.

38. Махсус тартибли бир колониядан иккинчисига ўтказилган маҳкумлар жазони бу ерга ўтказилгунга қадар белгиланган сақлаш шароитида ўтайдилар.

39. Махсус тартибли колонияларда маҳкумлар камераларда ёки умумий яшаш биноларида яшайдилар.

40. Маҳкумлар белгиланган меҳнатга ҳақ тўлаш энг кам миқдорининг 35,2 фоизигача бўлган суммага ҳар ойда озиқ-овқат маҳсулотлари ва энг зарур нарсалар сотиб олишлари мумкин.

41. Маҳкумлар йил мобайнида:

тўрт марта қисқа муддатли ва тўрт марта узоқ муддатли учрашув;

олти марта масофали видео-учрашув ёки телефон орқали сўзлашув;

олтита посилка ёки йўқлов;

олтита бандерол олиш ҳуқуқига эга.

42. Камераларда сақланадиган маҳкумларнинг кинофильмлар ва телекўрсатувлар кўриши тақиқланади.

43. Тарбия колониялари вояга етмай туриб жиноят содир этган маҳкумларни сақлашга мўлжалланган.

44. Тарбия колонияларида:

ўн олти ёшгача бўлган вояга етмаган маҳкумлар каттароқ ёшдаги маҳкумлардан;

биринчи марта озодликдан маҳрум этишга ҳукм қилинган маҳкумлар илгари озодликдан маҳрум этиш тариқасидаги жазони ўтаган маҳкумлардан алоҳида сақланадилар.

45. Тузалиш йўлига ўтган маҳкумлар ЖИКнинг 104-моддасида назарда тутилган тартибда енгиллаштирилган сақлаш шароитига ўтказилади.

46. Тарбия колонияларида маҳкумлар умумий турар жойларда яшайдилар.

47. Маҳкумлар белгиланган меҳнатга ҳақ тўлаш энг кам миқдорининг 87,9 фоизигача бўлган суммага ҳар ойда озиқ-овқат маҳсулотлари ва энг зарур нарсалар сотиб олишлари мумкин.

48. Тарбия колонияларида маҳкумлар йил мобайнида:

йигирма тўрт марта қисқа муддатли ва саккиз марта узоқ муддатли учрашув;

йигирма тўрт марта масофали видео-учрашув ёки телефон орқали сўзлашув;

ўн иккита посилка ёки йўқлов;

ўн иккита бандерол олиш ҳуқуқига эга.

48¹. Вояга етмаган маҳкумларга ота-онаси ва уларнинг ўрнини босувчи шахслар билан учрашувлар чекланмаган миқдорда берилади.

49. Ўн саккиз ёшга тўлган ва тарбия колонияларида қолдирилган маҳкумларга вояга етмаган маҳкумлар учун белгиланган нормаларда овқат, уст-бош, моддий-маиший таъминот ва бошқа жазо ўташ шароитлари татбиқ этилади. Бу шахсларнинг меҳнат шароитлари меҳнат тўғрисидаги қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ белгиланади.

50. Тарбия колонияларида маҳкумлар ЖИКнинг 102-моддасида назарда тутилган рағбатлантириш чораларидан ташқари:

ЖИЭМ ҳудудидан ташқарида ўтказиладиган маданий-томоша ва спорт тадбирларини кўришга юбориш;

қисқа муддатли учрашув ўрнига ота-онаси, уларнинг ўрнини босувчи шахслар ёки яқин қариндошлари кузатувида саккиз соатгача бўлган муддатга эркинликка чиқариш;

ҳибсхонада бўлиш муддатини қисқартириш ва ундан муддатидан илгари озод қилиш тариқасида рағбатлантирилишлари мумкин.

51. Жазони ўташ тартибини бузганлиги учун тарбия колонияларида маҳкумларга ЖИКнинг 105-моддасида назарда тутилган интизомий жазо чораларидан ташқари томошага боришдан бир марта маҳрум этиш тариқасидаги жазо қўлланилиши мумкин.

52. Тарбия колониясида ҳибсхонага киритиб қўйиш тариқасидаги интизомий жазо ўн тўрт ёшдан ўн олти ёшгача бўлган маҳкумларга етти суткагача, ўн олти ва ундан катта ёшдаги маҳкумларга эса ўн суткагача бўлган муддатга қўлланилади.

53. Тарбия колониясининг ҳибсхонасига киритиб қўйилган маҳкумларнинг сайр қилиш муддати суткасига икки соат қилиб белгиланади.

54. Озодликдан маҳрум этишга ҳукм қилинган ўн саккиз ёшга тўлган маҳкумлар, одатда, йигирма бир ёшга тўлгунга қадар, тарбия колонияларида қолдирилади.

55. Маҳкумларни тарбия колонияларида қолдириш муассаса бошлиғининг прокурор томонидан тасдиқланган қарори билан амалга оширилади.

56. Маҳкумлар йигирма бир ёшга тўлганидан, салбий тавсифга эга маҳкумлар эса ўн саккиз ёшга тўлганидан кейин жазо ўташни давом эттириш учун тарбия колониясидан умумий тартибли колонияга ўтказилади.

57. Жазо ўташни давом эттириш учун маҳкумларни жазони ижро этиш колониясига ўтказиш масалалари суд томонидан ЖПКнинг 537-моддасида назарда тутилган тартибда ҳал этилади.

58. Турмалар турмага қамаш тариқасидаги озодликдан маҳрум қилишга ҳукм қилинган шахсларни, шунингдек умумий ва қаттиқ тартибли колониялардан жазони ўташ тартибини ашаддий бузганлиги учун ўтказилган шахсларни сақлаш учун мўлжалланган.

59. Турмаларда жазони:

мазкур муассасага суд ҳукмига биноан келган маҳкумлар;

суд томонидан жазони ижро этиш колонияларидан ўтказилган жазо ўташ тартибини ашаддий бузувчилар ўтайдилар.

60. Турмаларда енгиллаштирилган сақлаш шароитига ўтказиш ЖИКнинг 104-моддасида назарда тутилган тартибда амалга оширилади.

61. Турмаларда маҳкумларни енгиллаштирилган сақлаш шароитига муддатидан олдин ўтказишга йўл қўйилмайди, маҳкумни соғлиғига кўра тегишли тиббий хулоса асосида ўтказиш ҳоллари бундан мустасно.

62. Ҳомиладор аёллар ва ёнида эмизикли боласи бор аёллар, шунингдек I ва II гуруҳ ногиронлиги бўлган шахслар турмаларда жазони енгиллаштирилган сақлаш шароитида ўтайдилар.

63. Турмаларда маҳкумлар умумий камераларда сақланадилар. Алоҳида ҳолларда маҳкумнинг батамом ажратиб қўйилишини таъминлаш мақсадида ЖИЭМ бошлиғининг прокурор томонидан тасдиқланган қарори асосида уни бир кишилик камерада сақлашга йўл қўйилади.

64. Турмада маҳкумлар белгиланган меҳнатга ҳақ тўлаш энг кам миқдорининг 26,5 фоизигача бўлган суммага ҳар ойда озиқ-овқат маҳсулотлари ва энг зарур нарсалар сотиб олишлари мумкин.

65. Турмаларда маҳкумлар ҳар куни муддати бир соатлик сайр қилиш ҳамда йил мобайнида:

тўрт марта қисқа муддатли ва бир марта узоқ муддатли учрашув;

тўрт марта масофали видео-учрашув ёки телефон орқали сўзлашув;

тўртта посилка ёки йўқлов;

тўртта бандерол олиш ҳуқуқига эга.

66. Турмаларда енгиллаштирилган сақлаш шароитига ўтказилган маҳкумларга рағбатлантириш тарзида ҳар кунлик сайр муддати бир соатга узайтирилиши мумкин.

67. Маҳкумлар, ЖИК ва бошқа қонунларда белгиланган истисно ҳамда чеклашлар инобатга олинган ҳолда, Ўзбекистон Республикаси фуқаролари учун назарда тутилган ҳуқуқлар, эркинликларга эга бўладилар ва мажбуриятларни бажарадилар. Маҳкум чет эл фуқаролари ва фуқаролиги бўлмаган шахслар, шунингдек Ўзбекистон Республикасининг халқаро шартномаларида белгиланган ҳуқуқлар, эркинликларга эга бўлишлари ва мажбуриятларни бажаришлари мумкин.

67¹. Маҳкумларга нисбатан қийноққа солиш, зўравонлик, бошқа шафқатсиз, ғайриинсоний ёки инсон қадр-қимматини камситувчи муомала ёхуд жазо турларининг қўлланилишига йўл қўйилмайди.

68. Маҳкумларнинг ҳуқуқлари ва мажбуриятлари муайян жазо турини ижро этиш тартиби ва шартларидан келиб чиққан ҳолда белгиланади.

69. Маҳкумлар қуйидаги ҳуқуқларга эга:

жазони ўташ тартиби ва шартлари тўғрисида, ўз ҳуқуқлари ва мажбуриятлари ҳақида ахборот олиш;

ЖИЭМ маъмуриятига, бошқа давлат органлари ва жамоат бирлашмаларига ўз она тилида ёки бошқа тилда таклиф, ариза ва шикоятлар билан мурожаат этиш;

ўз таклиф, ариза ва шикоятларига мурожаат этилган тилда жавоб олиш. Мурожаат этилган тилда жавоб беришнинг иложи бўлмаган тақдирда жавоб Ўзбекистон Республикасининг давлат тилида берилади. Жавобни маҳкум мурожаат этган тилга таржима қилиб бериш ЖИЭМ томонидан таъминланади;

тушунтириш бериш ҳамда ёзишмалар олиб бориш, зарур ҳолларда таржимоннинг, шу жумладан сурдотаржимоннинг хизматидан фойдаланиш;

ўқув, бадиий ва бошқа хил ахборот материалларидан фойдаланиш;

соғлиғини сақлаш, шу жумладан тиббий хулосага кўра амбулатория-поликлиника ва стационар шароитда тиббий ёрдам олиш;

ижтимоий таъминот, шу жумладан қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ пенсия олиш.

об-ҳаво шароити йўл қўйса, ишдан бўш вақтида тоза ҳавода жисмоний машқлар билан шуғулланиш;

ЖИЭМнинг психологик хизмат кўрсатиш ходимлари томонидан кўрсатиладиган психологик ёрдамни олиш. Маҳкумларнинг психологик ёрдам кўрсатиш билан боғлиқ тадбирларда иштирок этиши фақат уларнинг розилиги билан амалга оширилади;

меҳнат тўғрисидаги қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ хавфсиз меҳнат шароитига эга бўлиш, дам олиш, таътилга чиқиш, шунингдек меҳнатига ҳақ тўланиши.

Ижтимоий хавфи катта бўлмаган ва унча оғир бўлмаган жиноятлар содир этганлиги учун ЖИЭМда сақланаётган маҳкумлар Ўзбекистон Республикаси Президенти, Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Қонунчилик палатаси депутатлари, халқ депутатлари вилоят, туман ва шаҳар Кенгашлари депутатлари сайловларида ҳамда референдумда иштирок этиш ҳуқуқига эга.

Агар оғир ва ўта оғир жиноятлар содир этганлиги учун ЖИЭМда сақланаётган маҳкумлар Ўзбекистон Республикаси Президенти, Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Қонунчилик палатаси депутатлари, халқ депутатлари вилоят, туман ва шаҳар Кенгашлари депутатлари сайловларида ҳамда референдумда иштирок этиш ҳуқуқидан қонунга мувофиқ ва суднинг ҳукми асосида маҳрум этилган бўлмаса, улар ушбу сайловларда ва референдумда иштирок этиш ҳуқуқига эга бўлади.

Маҳкумлар ўзига нисбатан инсоний муомалада бўлиниши ҳамда инсон шахсига хос бўлган шаъни ва қадр-қиммати ҳурмат қилиниши ҳуқуқига эга.

Маҳкумларда уларнинг розилигисиз тиббий ва илмий тажрибалар ўтказилиши мумкин эмас.

Маҳкумларга Ўзбекистон Республикасининг қонунчилигига ва халқаро шартномаларига мувофиқ, агар давлатнинг ҳуқуқий ҳимояга доир барча ички воситаларидан фойдаланиб бўлинган бўлса, инсоннинг ҳуқуқ ва эркинликларини ҳимоя қилувчи халқаро органларга мурожаат этиш ҳуқуқи берилади.

70. Маҳкум чет эл фуқаролари, шунингдек ўз давлатларининг дипломатия ваколатхоналари ва консуллик муассасалари билан, Ўзбекистон Республикасида дипломатия ва консуллик муассасалари бўлмаган мамлакатларнинг фуқаролари эса, уларнинг манфаатларини ҳимоя қилишни ўз зиммасига олган давлатнинг дипломатия ваколатхоналари билан алоқа қилиб туриш ҳуқуқига эга.

70¹. Оғир ва ўта оғир жиноятлар содир этганлик учун суднинг ҳукмига кўра ЖИЭМда сақланаётган маҳкумлар сайловда иштирок этиш ҳуқуқидан фақат қонунга мувофиқ ҳамда суднинг қарори асосида маҳрум этилиши мумкин. Бошқа ҳар қандай ҳолларда маҳкумларнинг сайлов ҳуқуқларини тўғридан-тўғри ёки билвосита чеклашга йўл қўйилмайди.

70². Маҳкум шахсий хавфсизлик ҳуқуқига эга.

Интизомий қисмга жўнатишга ёки озодликдан маҳрум этишга ҳукм қилинган шахснинг шахсий хавфсизлигига таҳдид юзага келган тақдирда, у ўз шахсий хавфсизлигини таъминлаш тўғрисидаги ариза (хабар) билан ЖИЭМнинг ҳар қандай ходимига оғзаки ёки ёзма равишда мурожаат қилишга ҳақли. Маҳкумнинг аризасини (хабарини) қабул қилган ходим зудлик билан уни ЖИЭМнинг ёки органининг бошлиғига тақдим этади.

Маҳкумнинг шахсий хавфсизлигини таъминлаш тўғрисидаги аризаси (хабари) маҳкумларнинг шахсий хавфсизлигини таъминлаш тўғрисидаги аризаларини (хабарларини) қайд этиш китобида ЖИЭМнинг масъул шахси томонидан рўйхатдан ўтказилади.

ЖИЭМ бошлиғи шахсий хавфсизликни таъминлаш тўғрисидаги аризани (хабарни) олгандан сўнг маҳкумни хавфсиз жойга вақтинчалик жойлаштириши шарт.

ЖИЭМ бошлиғи шахсий хавфсизликни таъминлаш тўғрисидаги аризани (хабарни) кўриб чиқади ва маҳкумга нисбатан хавфсизлик чораларини қўллаш тўғрисида ёхуд уларни қўллашни рад этиш ҳақида уч сутка ичида қарор қабул қилади. Кечиктириб бўлмайдиган ҳолларда маҳкумга нисбатан хавфсизлик чораларини қўллаш тўғрисидаги қарор дарҳол қабул қилинади.

Маҳкум қабул қилинган қарор билан имзо қўйдириб таништирилади.

Хавфсизлик чораларини қўллаш тўғрисидаги ёки уларни қўллашни рад этиш ҳақидаги қарор устидан юқори турувчи органга, прокурорга ёки судга шикоят қилиниши мумкин. Шикоят берилган пайтдан эътиборан йигирма тўрт соат ичида кўриб чиқилиши лозим.

ЖИЭМ бошлиғи маҳкумнинг хавфсизлигини таъминлаш мақсадида «Жабрланувчиларни, гувоҳларни ва жиноят процессининг бошқа иштирокчиларини ҳимоя қилиш тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикасининг Қонунида белгиланган хавфсизлик чораларини қўллайди.

Хавфсиз жойга ўтказилган маҳкум жазони бу ерга ўтказилгунига қадар белгиланган сақлаш шароитларида ўтайди

71. Маҳкумлар:

жазони ўташ тартиби ва шартларига риоя этишга;

ЖИЭМ маъмуриятининг қонунга асосланган талабларини бажаришга мажбурдирлар.

72. Жазони ўташ шартлари:

ЖИЭМ мол-мулкини асраб-авайлаш;

меҳнатга виждонан ва ҳалол муносабатда бўлиш;

яшаш ва иш жойларини озода сақлаш, ётиш жойи, кўрпа-тўшакларини бир хил қилиб йиғиштириш, белгиланган намунадаги кийим кийиб юриш (манзил-калониялардаги маҳкумлар бундан мустасно), озиқ-овқат маҳсулотларини, нарса ва буюмларини сақлаш талабларига риоя этиш;

мазкур Қоидаларнинг 3-иловасига мувофиқ шаклдаги маҳкумлар кийимларининг намунавий белгиларини тақиб юриш;

ЖИЭМнинг бино ва иншоотларини тозалаш ҳамда унинг ҳудудини ободонлаштириш;

ЖИЭМга тегишли иш қуроллари, асбоб-ускуналар ва инвентарларни сақлаш;

навбат билан камера бўйича навбатчилик қилиш;

ЖИЭМ маъмурияти билан, шунингдек ўзаро хушмуомалада бўлиш.

73. Маҳкумларнинг ўз зиммаларига юклатилган мажбуриятларини бажармаслиги қонунда белгиланган жавобгарликка сабаб бўлади.

74. Маҳкумларга қуйидагилар тақиқланади:

ЖИЭМ ҳудудини, шунингдек ЖИЭМ ҳудуди доирасидан ташқарида яшашга рухсат этилган маҳкумларга эса, белгиланган ҳудудни рухсатсиз тарк этиш;

ЖИЭМ маъмуриятининг рухсатисиз бир-биридан батамом ажратилган участкалар ва саҳнларнинг ҳудудидан ташқарига чиқиш;

ЖИЭМ маъмуриятининг рухсатисиз ўзлари яшамайдиган ва ишламайдиган умумий турар жойлар (ётоқхоналар) ёки ишлаб чиқариш объектларида бўлиш;

мазкур Қоидаларнинг 4-иловасидаги рўйхатда назарда тутилган озиқ-овқат маҳсулотлари, нарса ва буюмларни сақлаш, тарқатиш, истеъмол қилиш ҳамда улардан фойдаланиш;

белгиланмаган жойларда чекиш;

бирор-бир манфаатни кўзлаб ўйинлар ташкил қилиш ва ўйнаш;

татуировка чизиш;

жаргон сўзлар ишлатиш ва лақаб қўйиш;

деворларга ва жиҳозларга ёзиш, чизиш, шунингдек қоғозлар, фотосуратлар, адабиётлар, даврий матбуот нашрлари ва бошқаларни қирқиб ёпиштириш;

ЖИЭМ маъмуриятининг рухсатисиз ётоқ жойини ўзгартириш ва унга парда тутиш;

ишлаб чиқариш эҳтиёжларига боғлиқ бўлмаган ҳолда иш қуроллари ва асбоб-ускуналардан, электр энергияси ҳамда бошқа материаллардан фойдаланиш;

диний экстремистик ғояларни тарғиб қилиш ҳамда уларга риоя этишга мажбурлаш;

паррандалар ва ҳайвонларни боқиш ҳамда сақлаш, шунингдек полизчилик билан шуғулланиш, жазони манзил-колонияларда ўтаётган маҳкумлар бундан мустасно.

75. Маҳкумлар, агар бу мазкур Қоидаларни, шунингдек бошқа шахсларнинг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини бузмаса, ЖИЭМ хоналарида диний расм-русумларни адо этиш, ЖИЭМ кутубхонасидаги диний адабиётлардан, диний ибодат нарсаларидан фойдаланиш, фуқаролик-ҳуқуқий ва оилавий муносабатларда иштирок этиш ҳуқуқига эга.

76. Маҳкумларга ЖИЭМ кутубхонасидаги диний адабиётлар, диний ибодат нарсалари, шунингдек санчувчи ва кесувчи нарсалардан ташқари маданий ва тарихий қимматга эга бўлган нарсаларни ўзлари билан олиб юришига рухсат этилади.

77. Маҳкумлар ҳузурига, уларнинг илтимосига кўра, белгиланган тартибда рўйхатдан ўтган диний бирлашмаларнинг руҳонийлари таклиф этилади.

78. Маҳкумлар бевосита ёхуд ўз вакиллари орқали фуқаролик-ҳуқуқий муносабатларда иштирок этиш ҳуқуқига эга.

78¹. ЖИЭМларда сақланаётган маҳкумлар электрон давлат хизматлари, шу жумладан нотариат хизматларидан фойдаланиши учун ЖИЭМ маъмурияти томонидан алоҳида хона ажратилади. Мазкур хона веб-камера ҳамда Интернет жаҳон ахборот тармоғига уланган компьютер техникаси билан жиҳозланади.

79. Маҳкумларнинг фуқаролик-ҳуқуқий муносабатлардаги иштироки Ўзбекистон Республикасининг Фуқаролик кодекси (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 1996 й., 2-сонга илова; 1997 й., 2-сон, 56-модда) ва бошқа қонунчилик ҳужжатлари талабларига мувофиқ амалга оширилади.

ЖИЭМ маъмурияти маҳкумларнинг қонунчилик ҳужжатлари талабларига мувофиқ фуқаролик-ҳуқуқий муносабатларда иштирок этиши учун зарур шарт-шароит яратилишини таъминлайди. Маҳкумларнинг фуқаролик-ҳуқуқий муносабатларда иштирок этиши билан боғлиқ учрашувлари сони уларга учрашувлар берилишида ҳисобга олинмайди.

80. Маҳкумлар, агар қонунчилик ҳужжатларига зид бўлмаса, никоҳ тузиш, никоҳдан ажралиш ҳамда бошқа оилавий муносабатларда иштирок этиш ҳуқуқига эга.

81. Маҳкумларнинг фуқаролик ҳолатлари далолатномаларини қайд этиш Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2023 йил 20 октябрдаги 550-сон қарори билан тасдиқланган Фуқаролик ҳолати далолатномаларини қайд этиш қоидаларига мувофиқ амалга оширилади.

82. Никоҳни қайд этиш жараёнида никоҳга кирувчилар томонидан таклиф этилган шахсларнинг умумий сони икки кишидан ортиқ бўлмаслиги керак.

83. Никоҳ қайд этилгач никоҳланувчилардан бирининг аризасига мувофиқ навбатдан ташқари узоқ муддатли учрашув берилади. Бунда берилган учрашув маҳкумнинг олишга ҳақли бўлган учрашувлари сони ҳисобига киритилмайди.

84. Никоҳни қайд этиш ва никоҳни бекор қилиш билан боғлиқ ҳаракатларни амалга оширганлик учун давлат божи ҳамда транспорт харажатлари никоҳга кирувчилар ҳисобидан амалга оширилади.

85. ЖИЭМ ҳудудига кириш ва ундан чиқиш шахсни тасдиқловчи ҳужжат ҳамда бир марталик рухсатнома асосида амалга оширилади.

86. ЖИЭМ ходимлари, қоровул қўшинларининг ҳарбий хизматчилари ҳамда ЖИЭМда меҳнат шартномаси асосида ишловчи ишчи ва хизматчилар ЖИЭМ ҳудудига доимий рухсатнома асосида кириб чиқади.

87. ЖИЭМ ҳудудига кириш ва ундан чиқиш учун рухсатнома бериш маъмурият томонидан, шунингдек ЖИЭМ ҳудудига кириш ва ундан чиқиш тартибини таъминлаш қоровул қўшинларининг ҳарбий хизматчилари томонидан амалга оширилади.

88. Давлат ҳокимияти ва бошқарув органларининг мансабдор шахслари, оммавий ахборот воситалари вакиллари ва бошқа шахслар ЖИЭМларга кириш ҳуқуқига эга.

89. Шикоятларни кўриб чиқиш, шунингдек фуқароларнинг ҳуқуқлари, эркинликлари ва қонуний манфаатлари бузилганлиги ҳолларини ўз ташаббуси билан текшириш чоғида Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Инсон ҳуқуқлари бўйича вакили (омбудсман) ва Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Тадбиркорлик субъектларининг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш бўйича вакил ҳамда Инсон ҳуқуқлари бўйича Ўзбекистон Республикаси Миллий маркази ЖИЭМларга монеликсиз кириш ҳуқуқига эга.

89¹. ЖИЭМ маъмурияти Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Инсон ҳуқуқлари бўйича вакилига (омбудсман) маҳкумлар билан монеликсиз ва холи учрашиш ҳамда суҳбатлашиш учун зарур шарт-шароитларни таъминлаши шарт, учрашув ва суҳбат ЖИЭМ ходимлари уларни кўриб турадиган, лекин эшитмайдиган шароитларда холи ўтказилади.

89². Ўзбекистон Республикаси Коррупцияга қарши курашиш агентлиги ходимлари ўз ваколатлари доирасида коррупцияга оид ҳуқуқбузарликлар содир этилишининг сабаблари ва шарт-шароитларини ўрганиш ҳамда таҳлил қилиш мақсадида ЖИЭМга монеликсиз киришга, зарур ҳужжатлар билан танишишга ҳақли.

90. Маҳкумларни кино-, фото-, видеотасвирга тушириш, улардан интервью олишга уларнинг ёзма розилиги ва ЖИЭМ рухсатига асосан йўл қўйилади.

Маҳкумларнинг хавфсизлигини ва қўриқланишини таъминловчи объектларни тасвирга олишга эса, ЖИЭМ рухсати бўлган тақдирда йўл қўйилади.

91. Назорат қилувчи прокурор ЖИЭМга монеликсиз ва исталган вақтда ҳамма хоналар билан танишиш шарти билан киришга ҳақли.

92. ЖИЭМ маъмурияти ушбу ЖИЭМга ҳамда маҳкумлар ишлаётган объектларга кираётган ва чиқаётган шахсларнинг транспорт воситаларини, буюмлари ва кийимини кўздан кечиришга ҳақли, қонунчилик ҳужжатларида назарда тутилган ҳоллар бундан мустасно.

93. ЖИЭМ ҳудудига тақиқланган нарса ва буюмларни олиб кириш ман этилади. Умумий ўрта ва ўрта махсус, касбий таълим ўқитувчиларига машғулотлар ўтказиш учун зарур ўқув қўлланмалар ҳамда бошқа нарса ва буюмларни ЖИЭМнинг турар жой саҳнига олиб киришга рухсат этилади.

94. ЖИЭМга кираётган шахслар кийимлари ҳамда нарса ва буюмлари кўздан кечирилишидан олдин тақиқланган нарса ва буюмларини топшириши лозимлиги ҳақида огоҳлантирилади.

95. ЖИЭМ ҳудудига кириш учун рухсат берилган шахслар ўзларининг шахсини тасдиқловчи ҳужжатларини, нарса ва буюмларини назорат-ўтказиш жойида сақлаш учун қолдиради. Мазкур нарса ва буюмлар ЖИЭМдан чиқиш вақтида ўз эгаларига қайтариб берилади. Узоқ муддатли учрашувга келган шахсларга ўзларининг нарса ва буюмларини олиб киришига рухсат берилади. Бунда мазкур нарса ва буюмлар кўздан кечирилади.

96. Кўздан кечириш нарса ва буюмларнинг эгаси иштирокида амалга оширилади. Кўздан кечириш кўздан кечирилаётган шахс билан бир жинсдаги ЖИЭМ вакиллари томонидан навбатчилик қисми ёки назорат-ўтказиш жойида ўтказилади.

97. Кўздан кечиришни ўтказаётган шахс кўздан кечирилаётган шахсларга нисбатан хушмуомала бўлиши ҳамда уларнинг шаъни ва қадр-қимматини камситувчи ҳаракатларга йўл қўймаслиги шарт.

98. Бир вақтнинг ўзида бир неча шахсни кўздан кечириш тақиқланади.

99. Шахсий транспорт воситаларининг ЖИЭМ ҳудудига кириши тақиқланади.

100. Маҳкумлар, уларнинг буюмлари ва кийимлари, шунингдек ЖИЭМларнинг объектлари ва хоналари тинтув қилиниши ҳамда кўздан кечирилиши мумкин.

Тинтув қилиш ва кўздан кечириш режа асосида, кечиктириб бўлмайдиган ҳолларда эса тўсатдан ўтказилиши мумкин. Тинтув қилиш ва кўздан кечириш натижалари далолатнома билан расмийлаштирилади.

101. Шахсий тинтув маҳкум билан бир жинсда бўлган шахслар томонидан амалга оширилади.

101¹. Тайёрланаётган ёки содир этилаётган жиноятлар, тақиқланган нарсалар ва буюмлар сақланаётганлиги ҳақида ахборот келиб тушган ҳолларда, ЖИЭМнинг турар жойларини уларда маҳкумлар бўлганда тинтув қилишга йўл қўйилади.

101². Тинтув ўтказиш чоғида маҳкумларга нисбатан жисмоний куч ва махсус воситалар қўлланилиши тақиқланади, бундан маҳкумларнинг тинтувни амалга ошираётган ходимга, бошқа маҳкумларга ёки ўзга шахсларга нисбатан ғайриҳуқуқий хатти-ҳаракатларининг, шунингдек маҳкумлар томонидан ўзига ўзи зарар етказишининг олдини олиш ҳоллари мустасно.

102. Шахсий тинтув тўлиқ ёки тўлиқсиз шаклда ўтказилиши мумкин.

103. Тўлиқ шахсий тинтувда маҳкум ечинтирилиб, унинг бадани, кийими, пойабзали, агар мавжуд бўлса, тиббий ходим назорати остида протезлари, пластир ёпиштирилган, гипсли ва бошқа боғланган жойлари бирма-бир синчиклаб текширилади.

104. Тўлиқсиз шахсий тинтувда маҳкум ечинтирилмасдан кўздан кечирилади ва унинг кийими, пойабзали пайпаслаб текширилади.

105. Шахсий тинтувда маҳкумга ғайриқонуний хатти-ҳаракатлар натижасида шикаст етказилганлиги аниқланган тақдирда, бу ҳақда далолатнома тузилиб, ЖИЭМ бошлиғига маълум қилинади.

106. ЖИЭМ ҳудуди доирасидан ташқаридаги ишлаб чиқариш объектлари ҳудудида тинтув ёки кўздан кечириш ҳарбий наряд ва ишлаб чиқариш объектидаги ЖИЭМ вакиллари томонидан ўтказилади.

107. Тинтув қилиш ва кўздан кечиришда маҳкумларнинг нарса ва буюмлари, кўрпа-тўшаклари ва бошқа шахсий нарсаларига зарар етказишга йўл қўйилмайди.

108. Маҳкумларнинг хулқ-атвори мунтазам равишда назорат қилиб турилади. Қоровул қўшинларининг кунлик ҳарбий хизматчилари хизматни ўташ вақтида ЖИЭМ бошлиғининг ёрдамчиси — тезкор навбатчига бўйсунади.

109. Қочишга мойиллиги бўлган маҳкумлар устидан назорат қилишнинг самарадорлигини ошириш, шунингдек уларнинг қилмишларида жиноят аломатлари аниқланган тақдирда, тезкор-қидирув чораларини кўриш мақсадида уларга мазкур Қоидаларнинг 5-иловасига мувофиқ шаклда варақ очилади.

110. Маҳкумлар томонидан сақлаш режими бузилганлиги ва бошқа ғайриқонуний ҳаракатлар қилинганлиги аниқланган тақдирда, назоратчиларнинг ҳарбий наряди ғайриқонуний ҳаракатларнинг олдини олиш чорасини кўради ҳамда натижаси бўйича далолатнома тузиб тезкор навбатчига беради.

111. Кечиктириб бўлмайдиган ҳолларда, маҳкумлар уларнинг хавфсизлигини таъминлаш, шунингдек улар томонидан ғайриқонуний хатти-ҳаракатлар қилинишининг олдини олиш мақсадида тезкор навбатчи томонидан мазкур Қоидаларнинг 6-иловасига мувофиқ шаклдаги қарор асосида йигирма тўрт соатгача бўлган муддатга интизомий бўлинмага киритиб қўйилиши мумкин. Маҳкумларнинг йигирма тўрт соатгача бўлган муддатга интизомий бўлинмага киритиб қўйилиши интизомий жазо чораси ҳисобланмайди. Бунда йигирма тўрт соат ичида ЖИЭМ бошлиғи ёки унинг ўрнини босувчи шахс томонидан маҳкумга нисбатан интизомий бўлинмага киритиб қўйиш тарзидаги жазони қўллаш ёки қўлламаслик тўғрисида қарор қабул қилиниши лозим.

112. Маҳкумга нисбатан интизомий бўлинмага киритиб қўйиш тарзидаги жазони қўллаш тўғрисида қарор қабул қилинган тақдирда, маҳкумнинг йигирма тўрт соатгача бўлган муддатга интизомий бўлинмага киритиб қўйилган даври уни интизомий бўлинмада сақлаш муддатига қўшиб ҳисобланади.

113. Маҳкумларга тамғаланган иш қуроллари, асбоб-ускуналар ва инвентарлар фойдаланиш учун берилади.

114. Ошхоналардаги хўжалик ишларида, учрашувлар ўтказиладиган хоналарда, кийим ва пойабзал таъмирлаш устахоналарида, ётоқхоналарда ва ЖИЭМнинг бошқа объектларида фойдаланиладиган санчувчи-кесувчи нарсалар, уларнинг жароҳат етказиш даражаси мумкин қадар бартараф этиладиган ҳолда чархланган бўлади.

115. Меҳнатга жалб этилган маҳкумларга берилган иш қуроллари ва асбоб-ускуналарнинг ҳисоби мазкур Қоидаларнинг 7-иловасига мувофиқ шаклдаги дафтарда юритилади.

116. Иш қуроллари ва асбоб-ускуналардан мунтазам равишда фойдаланиладиган жойлар ва объектларда фойдаланиш учун бериладиган иш қуроллари ва асбоб-ускуналар рўйхати осиб қўйилади. Ушбу рўйхат ЖИЭМ бошлиғининг тартибот ва тарбиявий ишлар бўйича ўринбосари томонидан тасдиқланади.

117. Маҳкумлар томонидан содир этилаётган жиноятлар ва ҳуқуқбузарликларни тўхтатиб қолиш мақсадида, шунингдек уларни ушлаш чоғида, агар бошқа усуллар билан ЖИЭМ маъмуриятининг қонуний талабларини таъминлашнинг иложи бўлмаса, маҳкумларга нисбатан жисмоний куч ишлатилиши мумкин.

118. Жисмоний куч ишлатилиши натижасида маҳкумнинг ҳаёти ва соғлиғига зарар етказилган ҳар бир ҳолат тўғрисида прокурорга дарҳол хабар берилади.

119. Маҳкумларнинг ғайриҳуқуқий хатти-ҳаракатларини тўхтатиш, шунингдек ўзига ўзи зарар етказишининг олдини олиш мақсадида уларга нисбатан махсус воситалар ишлатилиши мумкин.

120. Махсус воситалар жумласига резина таёқлар, қўлкишанлар ёки бошқача боғлаш воситалари, хизмат итлари, кўздан ёш чиқарувчи моддалар, чалғитма таъсир кўрсатувчи нур-товуш мосламалари, тўсиқ-ғовларни бартараф этувчи воситалар, сув билан зарба берувчи ва зирҳли машиналар, иншоотларни очиш, транспортни мажбурий тўхтатиш мосламалари ҳамда қонунда назарда тутилган бошқа воситалар киради.

121. Махсус воситалар қуйидаги ҳолларда қўлланилади:

маҳкумларнинг ЖИЭМ маъмурияти вакилларига, бошқа маҳкумларга ва ўзга шахсларга ҳужумини даф этиш чоғида;

маҳкумлар томонидан содир этилган оммавий тартибсизликларни, жамоат тартибини гуруҳ бўлиб бузишларни тўхтатиш, ЖИЭМ маъмуриятига ашаддий бўйсунмаётган ёки қаршилик кўрсатаётган ҳуқуқбузарларни ушлаш чоғида;

гаровга олинганларни, маҳкумлар эгаллаб олган биноларни, иншоотларни, хоналарни ва транспорт воситаларини озод қилиш чоғида;

маҳкумларни қўриқлаб бориш ва қўриқлаб туриш чоғида — қочишнинг олдини олиш учун;

ЖИЭМдан қочган маҳкумларни ушлаш чоғида.

Махсус воситалар қонунда назарда тутилган бошқа ҳолларда ҳам қўлланилиши мумкин.

122. Махсус воситалар турлари, уларни ишлатиш интенсивлиги юзага келган вазият, ҳуқуқбузарлик хусусияти ва ҳуқуқбузарнинг шахсини инобатга олган ҳолда белгиланади. Махсус воситаларни қўллаш маҳкумларга ва бошқа шахсларга мумкин қадар кам зарар

келтириши лозим.

123. Ҳомиладорлик белгилари сезилиб турган аёлларга, ногиронлик белгилари аниқ кўриниб турган шахсларга ҳамда ёши аниқ кўриниб турган ёки маълум бўлган вояга етмаган шахсларга нисбатан махсус воситалар ишлатиш тақиқланади, улар томонидан қуролли қаршилик кўрсатилган ёки фуқаролар ҳаёти ва соғлиғига таҳдид этиб, гуруҳ бўлиб ҳужум қилинган ҳоллар бундан мустасно.

124. Махсус воситаларни қўллаш натижасида маҳкумлар ва бошқа шахслар ҳаёти ва соғлиғига зарар етказилган ҳар бир ҳодиса ҳақида дарҳол прокурорга хабар қилинади.

129. Алоҳида ҳолларда, агар жиноятни бошқа воситалар билан тўхтатишнинг иложи бўлмаса, энг сўнгги чора сифатида ўқотар қурол қўллашга йўл қўйилади.

130. Ўқотар қурол қуйидаги ҳолларда қўлланилиши мумкин:

ЖИЭМ маъмурияти вакилларини, бошқа маҳкумларни ва ўзга шахсларни уларнинг ҳаёти ва соғлиғига аниқ таҳдид этувчи ҳужумдан ҳимоя қилиш, шунингдек қуролни қўлга киритиш мақсадида қилинган ҳужумни даф этиш чоғида;

гаровга олинганларни, маҳкумлар эгаллаб олган биноларни, иншоотларни, хоналарни ва транспорт воситаларини озод қилиш чоғида;

ЖИЭМнинг қўриқланадиган объектларига, транспорт воситаларига гуруҳ бўлиб қилинган ёки қуролли ҳужумни даф этиш ёхуд маҳкумларни зўрлик билан озод қилишга уринишларни тўхтатиш чоғида;

ЖИЭМлардан қочаётган ёки қуролли қаршилик кўрсатаётган маҳкумни ушлаш чоғида;

маҳкумлар қочишда фойдаланаётган транспорт воситасини тўхтатиш чоғида.

Ўқотар қурол қонунда назарда тутилган бошқа ҳолларда ҳам қўлланилиши мумкин.

131. Ўқотар қуролни қўллашдан олдин қурол қўлланилиши мумкинлиги ҳақида огоҳлантириш ва юқорига қараб огоҳлантирувчи ўқ отиш керак. Қуйидаги ҳолларда ўқотар қурол огоҳлантиришсиз қўлланилиши мумкин:

қўққисдан ҳужум қилинганда, қуролли ҳужумни ёки жанговар техника, транспорт воситалари, учиш аппаратлари, денгиз ва дарё кемаларидан фойдаланган ҳолда қилинган ҳужумни даф этишда, гаровга олинганларни озод қилишда, ЖИЭМларидан қурол билан, транспорт воситалари ёрдамида ёки юриб кетаётган транспорт воситаларида, тунда ёки кўриш чекланган шароитда қочилганда.

132. Ўқотар қурол қўлланилганда фуқаролар хавфсизлигини таъминлаш, шунингдек жабрланганларга тиббий ёрдам кўрсатиш учун иложи борича барча чоралар кўрилиши зарур.

133. Ўқотар қурол қўлланилган ҳар бир ҳодиса ҳақида билдирги ёзилади ва дарҳол прокурорга хабар қилинади.

134. Маҳкумларни ЖИЭМларга қабул қилиш ЖИЭМ маъмурияти томонидан амалга оширилади.

Маҳкумлар ЖИЭМ бошлиғи раҳбарлигидаги комиссия томонидан қабул қилинади.

135. Турли ноаниқликлар юзага келишининг олдини олиш мақсадида маҳкумлар ЖИЭМга шахсий ҳужжатлар йиғмажилдларидаги маълумотлар асосида сўровдан ўтказилгач қабул қилинади.

136. ЖИЭМга қабул қилиш вақтида маҳкумлар тўлиқ шахсий тинтувдан ўтказилади, уларнинг нарсалари ва буюмлари кўздан кечирилади.

137. Маҳкумларнинг ёнидан топилган, фойдаланишга рухсат этилмаган нарсалар ва буюмлар ЖИЭМ бошлиғининг мазкур Қоидаларнинг 9-иловасига мувофиқ шаклдаги қарорига биноан олиб қўйилади ҳамда маҳкум озод бўлгунга қадар сақлаш учун топширилади ёки йўқ қилиб ташланади ёхуд давлат даромадига ўтказилади ва бу ҳақда тегишли ҳужжат (квитанция, далолатнома ёки қарор) тузилади.

138. Маҳкумнинг ЖИЭМ омборхонасига сақлаш учун топширилган нарсалари ва буюмлари бўйича мазкур Қоидаларнинг 10-иловасига мувофиқ шаклда икки нусхада квитанция тўлдирилиб, унинг бир нусхаси маҳкумга берилади, иккинчи нусхаси унинг шахсий ҳужжатлари йиғмажилдига қўшиб қўйилади.

Маҳкумнинг йўқ қилинган нарсалари ва буюмлари бўйича мазкур Қоидаларнинг 11-иловасига мувофиқ шаклда икки нусхада далолатнома тузилади ва унинг бир нусхаси маҳкумнинг шахсий ҳужжатлар йиғмажилдига қўшиб қўйилади, иккинчи нусхаси эса, тартибот бўлимида сақланади.

139. Тезкор навбатчи олиб қўйилган пул ва қимматли буюмларни бир сутка ичида уларни олиб қўйган мансабдор шахс томонидан тузилган далолатнома ёки билдирги орқали молия ва моддий-техника таъминоти бўлимига топширади. Олиб қўйилган пул ва қимматли буюмларнинг ҳисоби мазкур Қоидаларнинг 12-иловасида назарда тутилган дафтарда юритилади.

140. Нарсалар ва буюмларни давлат даромадига ўтказиш тўғрисидаги мазкур Қоидаларнинг 13-иловасига мувофиқ шаклдаги қарор прокурор томонидан тасдиқланади.

141. ЖИЭМга етиб келган маҳкумлар уларнинг шахсини ўрганиш ва шароитга мослашиб олишлари учун ўн беш суткагача муддатга, одатда, қабул бўлимига жойлаштирилади, манзил-колонияга келган ҳамда хўжалик хизматига оид ишларни бажариш учун тергов ҳибсхоналари ва турмаларда қолдирилган шахслар бундан мустасно.

142. Турмаларда маҳкумлар суднинг ажримига асосан қайси режим туридаги колониядан келганлиги ёки турмага қамаш тариқасидаги озодликдан маҳрум қилиш муддатини ўтаб бўлгач, қайси режим туридаги колонияга юборилиши инобатга олинган ҳолда мазкур Қоидаларнинг 14-иловасига мувофиқ камераларга жойлаштирилади.

143. ЖИЭМ маъмурияти маҳкум етиб келган кундан бошлаб уч кунлик муддат ичида бу ҳақда ҳукм чиқарган судни мазкур Қоидаларнинг 15-иловасига мувофиқ шаклда хабардор қилиши, шунингдек маҳкумнинг оиласига мазкур Қоидаларнинг 16-иловасига мувофиқ шаклда ЖИЭМ манзилини кўрсатиб ҳамда маҳкумнинг ёзишма олиб бориш, учрашув, посилка, йўқлов ва бандероллар олиш, масофали видео-учрашув ёки телефон орқали сўзлашув ҳуқуқларини тушунтириб, хабарнома юбориши шарт.

144. Маҳкумларни қабул бўлимида сақлаш даврида улар тиббий кўрикдан ўтказилади ва уларда юқумли касалликлар аниқланмаса, ЖИЭМ маъмурияти суҳбатидан ўтказилиб, комиссия томонидан бригада ва туркумларга тақсимланади.

145. ЖИЭМга етиб келганларидан сўнг маҳкумларга жазони ўташ тартиби ва шартлари тўғрисида керакли ахборот берилади, шунингдек уларнинг ҳуқуқлари ва мажбуриятлари тушунтирилади.

146. Махсус бўлим томонидан суднинг қарорига мувофиқ алимент тўлаши ёки моддий зарарни қоплаши лозим бўлган маҳкумлар рўйхати ЖИЭМнинг молия ва моддий-техника таъминоти бўлимига, алкоголизм, гиёҳвандлик ёки заҳарвандликдан мажбурий даволаниши лозим деб топилган маҳкумлар рўйхати эса тиббиёт бўлимига топширилади.

147. Маҳкумларга мазкур Қоидаларнинг 17-иловасидаги рўйхатда назарда тутилган озиқ-овқат маҳсулотлари, нарса ва буюмларни сотиб олиш ҳамда ёнида сақлашга рухсат этилади. Тақиқланмаган, лекин белгиланган миқдордан ортиқча нарса ва буюмлар ЖИЭМ омборхонасида сақланади ва бу ҳақда далолатнома тузилади. Маҳкумнинг омборхонада сақланаётган зарур нарса ва буюмлари унинг аризасига асосан берилади.

148. ЖИЭМга қабул қилинган ҳар бир маҳкум тўғрисидаги маълумотлар «Маҳкумлар ҳаракатининг ҳисобини юритиш ва уларнинг шахсий ҳужжатлар йиғмажилдларини қайд этиш дафтари»га қайд этиб борилади.

149. Маҳкумларга мавсумга қараб бериладиган кийим, кўрпа-тўшак ва инвентарларнинг қайд варақалари (арматура карточкалари) (бундан буён матнда таъминот варағи деб юритилади) берилиб, шахсий ҳисобварақлар очилади.

150. Маҳкум бутун жазо муддатини, одатда, битта ЖИЭМда ўтайди.

151. Маҳкумни бир колониядан айни шу турдаги бошқа колонияга жазони ўташни давом эттириш учун ўтказишга унинг хавфсизлигини таъминлаш мақсадида унинг розилигини олган ҳолда, шунингдек маҳкумнинг мазкур ЖИЭМда қолишига тўсқинлик қилувчи бошқа ҳолларда йўл қўйилади.

152. Маҳкум касал бўлиб қолган тақдирда уни колониядан ёки турмадан ихтисослашган даволаш муассасасига ўтказишга тиббий хулоса асосида йўл қўйилади.

153. Маҳкумларни бир ЖИЭМдан бошқасига кўчириш ЖИКнинг 58-моддаси талабларига риоя этган ҳолда амалга оширилади.

154. Маҳкумлар тергов қилинаётган шахслардан алоҳида кўчирилади.

155. Ҳомиласи йигирма тўрт ҳафталикдан ошган ёки уч ёшга тўлмаган боласи бор аёллар бошқа маҳкумлардан алоҳида кўчирилади.

156. Маҳкум беморлар, ҳомиладор аёллар ва боласи бор аёллар, зарурат бўлганда, тиббий ходимлар кузатувида кўчирилади.

157. Маҳкумларнинг хавфсизлигини таъминлаш мақсадида уларни бошқа ҳолларда ҳам ажратилган тарзда кўчиришга йўл қўйилади.

158. Кўчириш чоғида маҳкумлар зарур моддий-маиший ва санитария-гигиена шароитлари билан таъминланади, уларга мавсумий кийим ва пойабзал, белгиланган норма бўйича озиқ-овқат маҳсулотлари берилади.

159. Маҳкумларни кўчириш давлат ҳисобидан, соқчи кузатувида амалга оширилади.

160. Кўчирилаётган маҳкумларнинг ҳар бири учун уч нусхада рўйхат тузилади, унинг бир нусхаси маҳкумларнинг шахсий ҳужжатлар йиғмажилдлари билан биргаликда соқчилар бошлиғига, иккинчи нусхаси соқчилар бошлиғи томонидан берилган тилхат билан ЖИЭМнинг махсус бўлимига, учинчи нусхаси эса ўзаро ҳисоб-китоб қилиш учун молия ва моддий-техника таъминоти бўлимига топширилади.

161. Махсус бўлим маҳкумни кўчиришдан олдин қуйидаги ҳужжатларни йиғади ва унинг шахсий ҳужжатлар йиғмажилдига қўшиб қўяди:

молиявий маълумотнома ва ижро варақалари;

тиббий карта ва бошқа тиббий ҳужжатлар (касаллик тарихи ва тиббий текшириш натижалари ҳақидаги маълумотнома);

таъминот варақаси ва тақсимот;

маҳкумнинг умумий ўрта ва ўрта махсус, касбий таълимга оид ҳужжатлари;

якка тартибда олиб борилган тарбиявий ишлар дафтари;

тавсифнома;

мазкур Қоидаларнинг 18-иловасига мувофиқ шаклдаги маҳкумнинг учрашувлари, масофали видео-учрашув ёки телефон орқали сўзлашувлари, йўқлов, посилка ва бандеролларининг ҳисобини юритиш варағи.

Маҳкумни мазкур бандда назарда тутилган ҳужжатлардан бирортаси мавжуд бўлмаган ҳолда кўчиришга йўл қўйилмайди.

162. Махсус бўлим бошлиғи ЖИЭМ бошлиғини маҳкумни кўчирилмаганлик сабабини кўрсатган ҳолда билдирги орқали хабардор қилади. Бунда ЖИЭМ бошлиғи томонидан ушбу ҳолат юзасидан хизмат текшируви ўтказиш тайинланади ва айбдор ходимларга нисбатан тегишли чоралар кўрилади.

163. ЖИЭМ маъмурияти томонидан маҳкумлар учун мазкур Қоидаларнинг 19-иловасига мувофиқ шаклда кун тартиби тузилади.

164. Кун тартибини тузишда маҳкумлар билан олиб бориладиган ишларнинг хусусияти, меҳнатни ташкил этиш, йил фасли, маҳаллий шароитлар, шунингдек юз бериши мумкин бўлган тезкор вазиятлар ва бошқа шу каби ҳолатлар инобатга олинади.

165. ЖИЭМларда иш жараёни маҳкумларнинг эрталаб ўринларидан туришларидан кечки ётишларигача бўлган вақт учун, уч сменали ишлаб чиқариш билан боғлиқ ишларда эса тунги вақт учун ҳам ўзгарувчан жадвал асосида ташкил этилади.

166. Дам олиш ва байрам кунлари ЖИЭМларда раҳбар ходимларнинг навбатчилиги ташкил этилади.

167. Маҳкумлар томонидан кун тартибининг бажарилишини таъминлаш мақсадида ЖИЭМларда сигнал ва буйруқлар бериш тизими жорий этилади.

168. Маҳкумлар ҳар куни икки маротаба назорат варақчалари бўйича рўйхатдан ўтказилади. Зарур ҳолларда, маҳкумлар сутканинг исталган вақтида қўшимча равишда рўйхатдан ўтказилиши мумкин. Бунда муассаса маъмурияти томонидан маҳкумнинг саккиз соат ухлашга бўлган ҳуқуқи таъминланиши шарт.

169. Рўйхатдан ўтказишдан ўн беш дақиқа олдин тезкор навбатчи томонидан тегишли хабар берилади ва сафда бўлиши шарт бўлган маҳкумлар сонини аниқлаш учун уларнинг ҳисоби рўйхат ва назорат варақчалари бўйича солиштирилади.

170. Рўйхатдан ўтказиш тезкор навбатчи, қоровул қўшинлари ҳарбий хизматчилари ҳамда бригада ва ижтимоий ходим томонидан амалга оширилади.

171. Рўйхатдан ўтказиш муддати қирқ дақиқадан ошмаслиги керак. Рўйхатдан ўтказиш об-ҳавони инобатга олган ҳолда бино ичкарисида ёки бошқа пана жойларда амалга оширилиши мумкин.

172. Иш вақтидан кейин дам олаётган, стационардаги ёки касаллиги туфайли ишдан озод қилинган, узоқ муддатли учрашув берилган, смена билан, шунингдек узлуксиз ишларда ишлаётган маҳкумлар ўзлари турган жойда рўйхатдан ўтказилади, бундай маҳкумлар рўйхати ЖИЭМ бошлиғи томонидан тасдиқланади.

173. Маҳкумлар рўйхатдан ўтказилгандан сўнг, ижтимоий ходим ва қоровул қўшинлари ҳарбий хизматчилари бошлиғи сафдаги маҳкумларни рўйхат билан солиштириб, натижаси бўйича тезкор навбатчига маълум қилади.

174. Ишлаб чиқариш объектларида ишлаётган маҳкумлар ЖИЭМнинг масъул ходими, қоровул қўшинлари ҳарбий хизматчилари бошлиғи, цехлар (участкалар) бошлиқлари ва мастерлар томонидан рўйхатдан ўтказилади. Бунда рўйхатдан ўтказиш устидан назорат қилиш ЖИЭМ бошлиғининг тегишли ўринбосари ёки унинг ўрнини босувчи шахс ва тартибот бўлими бошлиғи томонидан амалга оширилади.

175. Маҳкумларнинг кам сонли гуруҳлари ишлаётган ва назоратчилар бўлиши назарда тутилмаган вақтинчалик ишлаб чиқариш объектларида рўйхатдан ўтказиш қоровул қўшинлари кунлик ҳарбий хизматчилари бошлиғи томонидан амалга оширилади.

176. Рўйхатдан ўтказиш маҳкумларнинг сони ҳамда рўйхат ва назорат варақчалари ўртасида ноаниқликлар аниқланган тақдирда такроран амалга оширилади.

177. Қабул бўлими ва интизомий бўлинмалар камераларидаги ҳамда турмалардаги маҳкумларни рўйхатдан ўтказиш камералар бўйича алоҳида амалга оширилади. Бунда рўйхатдан ўтказиш тезкор навбатчи, интизомий бўлинма бўйича қоровул қўшинлари кунлик ҳарбий хизматчиси ва ЖИЭМ маъмуриятининг навбатчи вакили томонидан амалга оширилади.

178. Маҳкумлар рўйхатдан ўтказилгандан сўнг, рўйхатдан ўтказиш натижалари тезкор навбатчи томонидан ЖИЭМ бошлиғига маълум қилинади.

179. ЖИЭМда сақланаётган маҳкумлар йилига камида икки марта назорат варақчалари билан солиштирилган ҳолда рўйхатдан ўтказилади ва рўйхатдан ўтказиш натижалари далолатнома билан расмийлаштирилади.

180. Маҳкумларга овқатланиш кун тартибида белгиланган соатларда бригада, туркум ва бўлим бўйича ошхонада ёки ишлаб чиқариш объектларининг овқат тарқатиш жойларида амалга оширилади.

Ошхона турар жой саҳни билан ишлаб чиқариш саҳни орасида жойлашган бўлса, ишлаётган маҳкумларнинг овқатланиши ошхонада амалга оширилади. Бунда уларнинг ишга олиб чиқилмаган маҳкумлардан батамом ажратиб қўйилиши таъминланиши шарт.

181. Тарбия колонияларида нонушта, тушлик ва кечки овқатланиш ошхоналарда ташкил этилади.

182. Коммунал-маиший объектларнинг узлуксиз ишлашини таъминлаш мақсадида ЖИЭМ бошлиғи томонидан ушбу объектларда ишлаётган маҳкумларнинг алоҳида овқатланишига рухсат берилиши мумкин.

183. Камераларда сақланаётган маҳкумларга овқат камерада ёки иш жойларида берилади.

184. Қабул бўлимида сақланаётган маҳкумларга овқат махсус ажратилган жойда камера бўйича берилади.

185. ЖИЭМ маъмурияти овқатланиш вақтида тартиб сақланишини таъминлаши лозим.

185¹. Маҳкумнинг овқат ейишни рад этганлиги факти аниқланганда ЖИЭМ бошлиғи ёхуд унинг ўрнини босувчи шахс бу ҳақда зудлик билан прокурорни хабардор қилади.

185². Овқат ейишни рад этадиган маҳкум имкон қадар бошқа маҳкумлардан алоҳида сақланади ва тиббиёт ходимининг кузатуви остида бўлади.

185³. Овқат ейишни рад этган маҳкумнинг соғлиғини сақлаб туришга қаратилган мажбурлов йўсинидаги (сунъий ва мажбурий овқатлантириш тарзидаги) чоралар, агар унинг ҳаётига ёки соғлиғига хавф таҳдид солса, шифокорнинг ёзма хулосаси асосида ҳамда тиббиёт ходими ҳозирлигида амалга оширилади.

185⁴. Маҳкумнинг овқат ейишни рад этганлиги уни бошқа ЖИЭМга ўтказишга ёхуд тергов ҳаракатларида ва суд мажлисларида иштирок этиш учун бошқа ерга кўчиришга тўсқинлик қилмайди. Зарур ҳолларда, маҳкумни бошқа ерга кўчириш тиббиёт ходими кузатувида амалга оширилади.

186. Маҳкумларни ишга олиб чиқиш ва ишдан олиб қайтишдан йигирма дақиқа олдин тезкор навбатчи томонидан сафланиш учун тегишли сигнал берилади ва улар ажратилган жойларда бригада ва туркум бўлиб сафланадилар. Бунда маҳкумларнинг сони ва ташқи қиёфалари ижтимоий ходим томонидан текшириб чиқилади.

Ишга олиб чиқиш ва ишдан олиб қайтиш эълон қилинганидан кейин маҳкумлар беш нафардан бригада бўлиб сафланади. Бунда ҳар бир бригада оралиғи беш метрдан бўлиши керак.

187. Маҳкумлар қоровул қўшинларининг кунлик ҳарбий хизматчилари ва ижтимоий ходим томонидан тезкор навбатчи раҳбарлигида назорат варақчалари асосида ишга олиб чиқилади ва ишдан олиб қайтилади.

188. Ишга олиб чиқилаётган маҳкумлар ЖИЭМ бошлиғининг буйруғига асосан вақти-вақти билан, ишдан қайтишда эса ҳар доим тўлиқсиз шахсий тинтувдан ўтказилади.

189. Маҳкумлар ЖИЭМ маъмурияти томонидан ЖИЭМ бошлиғи томонидан тасдиқланган жадвал асосида шахсан қабул қилинади. Бунда мазкур жадвалдан кўчирма турар жойлар саҳнларига осиб қўйилади.

190. ЖИЭМ маъмурияти томонидан шахсан қабул қилинган маҳкумларнинг ҳисоби мазкур Қоидаларнинг 20-иловасига мувофиқ шаклдаги дафтарда, Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлигининг, шунингдек Жазони ижро этиш департаменти (бундан буён матнда ЖИЭД деб юритилади) ва тегишли минтақавий мувофиқлаштириш марказларининг (бундан буён матнда Минтақа деб юритилади) ходимлари томонидан қабул қилинган маҳкумларнинг ҳисоби эса алоҳида дафтарда қайд этилади ва улар ЖИЭМнинг девонхона котибида сақланади.

191. Маҳкумларни ЖИЭМ маъмурияти томонидан шахсан қабул қилиш натижалари бўйича қарорлар ижроси ЖИЭМ бошлиғи ёки у ваколат берган шахслар томонидан мунтазам равишда назорат қилиб борилади.

192. ЖИЭМ маъмурияти маҳкумнинг яқин қариндошлари ва бошқа фуқароларни ЖИЭМ бошлиғи томонидан тасдиқланган жадвалга мувофиқ қабул қилади.

193. Маҳкумнинг яқин қариндошлари ЖИЭМ маъмуриятидан маҳкумнинг аҳволи, соғлиғи ҳамда унга нисбатан қўлланилган рағбатлантириш ва интизомий жазо чоралари тўғрисида ёзма ва оғзаки ахборот олиш ҳуқуқига эга. Маҳкумнинг яқин қариндошлари ЖИЭМга бевосита келган ҳолда мурожаат қилган тақдирда, ЖИЭМ маъмурияти томонидан дарҳол жавоб берилиши лозим.

194. Маҳкумнинг яқин қариндошларига, шунингдек адвокатга уларнинг сўровига асосан маҳкумнинг хулқ-атвори юзасидан ёзма равишда тавсифнома берилади.

195. Маҳкумлар ўз шахсий ҳисобварағидаги пул ҳисобидан озиқ-овқат маҳсулотлари ва энг зарур нарсаларни пул ўтказиш йўли билан сотиб олишлари мумкин.

196. ЖИЭМда маҳкумларнинг ишдан бўш вақтида озиқ-овқат маҳсулотлари ва энг зарур нарсаларни сотиб олишлари учун Face-ID идентификация тизими мавжуд бўлган инфокиоск (бундан буён матнда инфокиоск деб юритилади) ташкил этилади ҳамда ушбу инфокиоск ҳар куни ишлаши таъминланади.

Маҳкум инфокиоскдан фойдаланиш учун Face-ID идентификация тизими орқали юз қиёфасидан унинг шахси идентификация қилинади ва унга инфокиоскнинг шахсий менюсига кириш учун шахсий идентификация ID- рақами берилади.

Шахсий менюда ҳар бир маҳкумга унинг шахсий ҳисобида мавжуд маблағ, ой давомида харид қилиш мумкин бўлган маблағ лимити ҳамда харидлар тарихи акс эттирилади.

197. Маҳкум озиқ-овқат маҳсулотлари ва энг зарур нарсаларни сотиб олиш учун инфокиоскнинг буюртма менюсига кириб, зарур маҳсулотларни танлайди ва буюртма беради.

Инфокиоск орқали амалга оширилган буюртманинг етказиб бериш муддати маҳкумнинг шахсий менюсида кўрсатилади ҳамда инфокиоск қурилмадан маҳкумга буюртма чеки чиқарилади.

Буюртма берилган маҳсулотнинг беш кун муддатда ЖИЭМга етиб келиши ЖИЭМ маъмурияти томонидан назорат қилинади.

Буюртма берилган маҳсулот ЖИЭМга етиб келгандан сўнг ушбу маҳсулот ЖИЭМ маъмурияти томонидан маҳкумларга имзо қўйдирилган ҳолда тарқатилади.

Турмаларнинг камераларида ҳамда умумий, қаттиқ ва махсус тартибли колонияларнинг карцерларида сақланаётган маҳкумларни инфокиоскга олиб чиқиш тақиқланади. Улар озиқ-овқат маҳсулотлари ва энг зарур нарсаларни, одатда, ижтимоий ходим орқали планшетга ўрнатилган электрон дастурдан фойдаланиб сотиб олади.

199. Сарфлашга рухсат этиладиган пул миқдори ЖИЭМнинг тартиб турига ҳамда маҳкум сақланаётган шароитга қараб белгиланади.

200. Маҳкумлар енгиллаштирилган сақлаш шароитига ўтказилганда, меҳнат нормаси ва меҳнат вазифаларини бажарганда, шунингдек байрам кунлари рағбатлантириш тарзида, маҳкумларга меҳнатга ҳақ тўлаш энг кам миқдорининг 3,6 фоизигача бўлган миқдорда қўшимча пул сарфлашга рухсат этилади.

201. Қўшимча пул сарфлаш ҳуқуқи бериладиган маҳкумлар рўйхати ЖИЭМ бошлиғи ёки унинг ўрнини босувчи шахс томонидан тасдиқланади.

202. Бир ой давомида сарфлашга рухсат этилган пулнинг умумий суммаси қуйидаги миқдорлардан ошмаслиги лозим:

умумий тартибли колонияларда — белгиланган меҳнатга ҳақ тўлаш энг кам миқдорининг 1,06 бараваридан;

қаттиқ тартибли колонияларда — белгиланган меҳнатга ҳақ тўлаш энг кам миқдорининг 87,9 фоизидан;

махсус тартибли колонияларда — белгиланган меҳнатга ҳақ тўлаш энг кам миқдорининг 70,3 фоизидан;

турмаларда — белгиланган меҳнатга ҳақ тўлаш энг кам миқдорининг 52,7 фоизидан;

тарбия колонияларида, ихтисослаштирилган даволаш муассасаларида, шунингдек маҳкум биринчи ва иккинчи гуруҳ ногиронлиги бўлган шахслар, ҳомиладор аёллар ҳамда ЖИЭМдаги болалар уйида болалари бўлган аёллар учун — белгиланган меҳнатга ҳақ тўлаш энг кам миқдорининг 120 фоизидан.

Ушбу бандда белгиланган миқдордан ортиқча пулга маҳкумлар тиббий хулоса асосида қўшимча равишда озиқ-овқат маҳсулотлари, шунингдек кийим ва пойабзал сотиб олиш ҳуқуқига эга.

203. ЖИЭМ бошлиғи янги келган маҳкумга озиқ-овқат маҳсулотлари ва энг зарур нарсалар сотиб олиш учун белгиланган меҳнатга ҳақ тўлаш энг кам миқдорининг 17,6 фоизигача, манзил-колонияларда эса — 35,2 фоизигача бўлган суммада аванс беришга ҳақли. Маҳкумнинг аризасига кўра берилган аванс унинг кейинги ойдаги иш ҳақидан ушлаб қолинади.

204. Маҳкумлар ЖИЭМга етиб келган кундан бошлаб посилка, йўқлов ва бандерол олишлари ҳамда жўнатишлари мумкин. Посилка, йўқлов ва бандероллар кўздан кечирилади.

205. Битта посилка ёки бандеролнинг оғирлиги почта қоидаларида белгилаб қўйилган нормадан, йўқловнинг оғирлиги эса посилканинг белгиланган вазнидан ошиб кетиши мумкин эмас.

206. Олинадиган посилка, йўқлов ва бандеролларнинг миқдори ЖИЭМнинг тартиб турига ҳамда маҳкум сақланаётган шароитга қараб белгиланади.

207. Посилка, йўқлов ва бандеролларни қабул қилиш вақти, тартиби ва уларнинг сони ҳамда миқдорини белгиловчи норматив-ҳуқуқий ҳужжатлардан кўчирмалар ЖИЭМга келган шахсларга кўринадиган жойга осиб қўйилади. Посилка, йўқлов ва бандеролларни қабул қилиб олувчи назоратчилар оқ халатда бўлишлари шарт.

208. Йўқлов олиб келган шахс мазкур Қоидаларнинг 22-иловасига мувофиқ шаклда икки нусхада ариза тўлдиради. Аризалар ва йўқлов уни олиб келган шахснинг шахсини тасдиқловчи ҳужжати билан бирга назоратчига тақдим этилади.

209. Маҳкум йўқлов олиш ҳуқуқига эга бўлган тақдирда, йўқлов назоратчи томонидан уни олиб келган шахс иштирокида текширилиб, қабул қилиб олинади.

210. Олиб келинган нон ва колбаса маҳсулотлари, шунингдек пишлоқ, тузланган ва дудланган балиқ бўлакларга ажратилиб текширилади, махорка, шакар ва шу кабилар махсус элакдан ўтказилади, конфетлар ўрамсиз қабул қилинади, тамаки маҳсулотлари қутисидан чиқарилган ҳолда, суюқ маҳсулотлар ва консервалар очилиб бошқа идишга солиниб кўздан кечирилади. Ёзишмаларни ҳамда тақиқланган нарса ва буюмларни яшириш мумкин бўлган бошқа барча маҳсулотлар ҳам шу тартибда текширилади. Текширув жараёнида техник воситалардан фойдаланилиши мумкин.

211. Маҳкумдан йўқловнинг қабул қилиб олганлиги тўғрисида тилхат олиниб, аризанинг бир нусхаси йўқловни олиб келган шахсга тилхатни кўрсатган ҳолда қайтариб берилади, аризанинг иккинчи нусхаси эса тилхат билан бирга маҳкумнинг шахсий ҳужжатлар йиғмажилдига қўшиб қўйилади.

212. Йўқловлар қуйидаги ҳолларда қабул қилинмайди ва уларни олиб келган шахсларга қайтариб берилади:

маҳкум йўқловни олиш ҳуқуқига эга бўлмаганда;

маҳкум йўқловни қабул қилишдан ёзма равишда бош тортганда;

йўқловни олиб келган шахснинг шахсини тасдиқловчи ҳужжати бўлмаганда;

тақиқланган озиқ-овқат маҳсулотлари, нарса ва буюмлар олиб келинганда. Бунда йўқловдаги тақиқланмаган озиқ-овқат маҳсулотлари, нарса ва буюмлар маҳкумнинг розилиги билан қабул қилиниши мумкин;

йўқловнинг сони ёки умумий оғирлиги белгиланган нормадан ортиқ бўлганда, унинг ортиқча қисми;

маҳкум ЖИЭМдан икки суткадан ортиқ вақтга олиб кетилганлиги сабабли, йўқловни шахсан қабул қилиш имкониятига эга бўлмаганда;

маҳкум бошқа ЖИЭМга ўтказилган ёки озод этилганда;

маҳкум вафот этганда.

213. Посилка ва бандероллар уч кишидан иборат комиссия томонидан очилади ҳамда уларнинг ичидаги озиқ-овқат маҳсулотлари, нарса ва буюмлар посилка ёки бандеролнинг устидаги рўйхат билан солиштирилади.

214. Посилка ва бандероллар қуйидаги ҳолларда уларни жўнатган шахсларга қайтариб юборилади:

маҳкум уларни олиш ҳуқуқига эга бўлмаганда;

сони ёки умумий оғирлиги белгиланган нормадан ортиқ бўлганда, унинг ортиқча қисми;

маҳкум посилка ва бандеролни қабул қилишдан ёзма равишда бош тортганда;

маҳкум озод этилганда;

маҳкум вафот этганда.

215. Бошқа ЖИЭМга кўчирилган маҳкумлар номига келган посилка ва бандероллар ЖИЭМ томонидан улар кўчирилган жойга юборилади.

216. Посилка, йўқлов ва бандеролларда жиноий мақсадда фойдаланиш мумкин бўлган, ЖИЭМ ҳудудига киритиш тақиқланган нарса ва буюмлар яширилганлиги аниқланган тақдирда, ЖИЭМ бошлиғига билдирги орқали маълум қилинади. ЖИЭМ бошлиғининг текширув ўтказиш бўйича топшириғига асосан тезкор хизмат томонидан тегишли ҳужжатлар расмийлаштирилади.

217. Посилка, йўқлов ва бандеролларнинг сақланиши оқибатида уларнинг табиий бузилиши ҳамда уларни кўздан кечириш натижасида ташқи кўринишини йўқотганлиги учун ЖИЭМ маъмурияти жавобгар бўлмайди. Бу ҳақда йўқлов олиб келган шахс йўқловни қабул қилиш вақтида огоҳлантирилиши шарт.

218. Маҳкумга озод бўлишидан бир ой олдин почта орқали юборилган ёки бевосита олиб келинган мавсумий фуқаролик кийими ва пойабзали сақлаб туриш учун қабул қилиниши мумкин. Бунда мавсумий фуқаролик кийими ва пойабзали посилка, йўқлов ёки бандероллар ҳисобига киритилмайди.

Мавсумий фуқаролик кийими ва пойабзали маҳкумга озод бўладиган куни берилади.

219. Маҳкумлар посилка, йўқлов ва бандеролларда ёзув ашёлари, адабиётлар олишлари, шунингдек уларни савдо шохобчалари орқали сотиб олишлари, чекланмаган миқдорда газета ва журналларга обуна бўлишлари мумкин.

220. Маҳкумларга урушни, миллий ва диний адоватни, зўрлик ва шафқатсизликни тарғиб қилувчи нашрларни, шунингдек беҳаё нашрларни олиш, сотиб олиш, сақлаш ва тарқатиш тақиқланади.

221. Маҳкум савдо шохобчалари орқали сотиб олган адабиёт у олишга ҳақли бўлган посилка ва бандероллар сонига кирмайди.

222. Ҳукм қилинган ҳомиладор аёлларнинг ва ЖИЭМдаги болалар уйида болалари бўлган аёлларнинг, шунингдек врач хулосасига кўра даволаниш ва кучли таомга муҳтож деб эътироф этилган беморларнинг, биринчи ёки иккинчи гуруҳ ногиронлиги бўлган шахсларининг тиббий хулосада белгиланадиган миқдорда ва хилларда қўшимча посилкалар, йўқловлар ва бандероллар олишига рухсат этилади.

223. Бемор маҳкумларнинг розилигига кўра уларнинг қариндошлари ва бошқа шахслар олиб келган ёки юборилган зарур дори воситалари ЖИЭМ тиббий ходимининг хулосаси асосида қабул қилиб олиниши мумкин.

Қабул қилиб олинган дори воситаларининг ҳисоби мазкур Қоидаларнинг 23-иловасига мувофиқ шаклдаги дафтарда қайд этиб борилади ҳамда маҳкумнинг тиббий картасига ва касаллик тарихига ёзиб қўйилади.

ЖИЭМ тиббий ходимининг хулосаси асосида қабул қилиб олинган дори воситалари маҳкумнинг олишга ҳақли бўлган посилка, йўқлов ва бандероллари ҳисобига киритилмайди.

224. Маҳкумларга юборилган посилка ва бандероллар мазкур Қоидаларнинг 24-иловасига мувофиқ шаклдаги дафтарда, ҳар бир маҳкумнинг посилка, йўқлов ва бандероллар олишининг ҳисоби эса тегишли варақда қайд этиб борилади.

225. Маҳкумлар посилка ва бандероллар юбориш учун ЖИЭМ бошлиғига ариза билан мурожаат қилади. Аризада посилка ёки бандеролларни юбориш сабаблари, ундаги нарса ва буюмларнинг рўйхати ҳамда посилка ёки бандероллар юборилаётган шахснинг фамилияси, исми, отасининг исми ва манзили кўрсатилади. Посилка ва бандеролларни юбориш маҳкумнинг шахсий ҳисобварағидаги маблағлар ҳисобидан амалга оширилади. Посилка ва бандеролларни юборилганлиги тўғрисидаги квитанция маҳкумга таништирилиб, унинг шахсий ҳужжатлар йиғмажилдига қўшиб қўйилади.

226. Маҳкумлар чекланмаган миқдорда пул жўнатмалари олишлари ва юборишлари мумкин. Пул жўнатмалари маҳкумнинг шахсий ҳисобварағига келиб тушади ва маҳкум бу ҳақда хабардор қилиниши шарт. Маҳкумлар ўзларига яқин қариндош бўлмаган шахсларга, шунингдек корхона, муассаса ва ташкилотларга фақат ЖИЭМ маъмуриятининг рухсати билан пул жўнатмалари юборишлари мумкин.

227. Маҳкумлар мазкур Қоидаларнинг 25-иловасига мувофиқ шаклдаги ариза орқали пул жўнатмаларини юбориши мумкин. Бунда маҳкум пул жўнатмалари юборилганлиги ҳақида хабардор қилиниши шарт.

228. Маҳкумлар чекланмаган миқдорда хат ва телеграммалар олишлари ҳамда жўнатишлари мумкин. ЖИЭМлар почта қутилари билан таъминланади ва улар ЖИЭМ маъмурияти томонидан ҳар куни текшириб турилади.

229. Хатлар конвертларда ёпиштирилмаган ҳолда почта қутиларига ташланади ёки бевосита ЖИЭМ маъмурияти вакилларига топширилади.

230. Маҳкумларнинг хатлари ва бошқа жўнатмалари цензурадан ўтказилади, жазони манзил-колонияларда ўтаётган шахсларнинг хатлари ва бошқа жўнатмалари бундан мустасно.

231. Маҳкумларга хатларни топшириш ва уларнинг хатларини кўрсатилган манзилга жўнатиш ЖИЭМ маъмурияти томонидан хат келиб тушган ёки жўнатиш учун топширилган кундан бошлаб уч кунлик муддат ичида амалга оширилади. Телеграммалар эгаларига дарҳол топширилади ва жўнатилади.

232. Махфий ёзув ва белгилар билан ёзилган, давлат сирини ёки қонун билан қўриқланадиган бошқа сирни ўз ичига олган, шунингдек уятли сўзлардан иборат хатлар тегишли манзилга юборилмайди ҳамда маҳкумга берилмайди. Маҳкум бу ҳақда ёзма равишда хабардор қилинади.

233. Бошқа ЖИЭМга кўчирилган ёки озод бўлган маҳкумлар учун юборилган хатлар уч кун ичида улар сақланаётган муассасага ёки яшаш манзилига юборилади.

234. ЖИЭМларда сақланаётган маҳкумлар ўртасида хат ёзишмалари фақат ўзаро қариндошлар ўртасида ва ЖИЭМ маъмуриятининг рухсати билан амалга оширилиши мумкин.

235. Маҳкумлар ЖИЭМ маъмуриятига, бошқа давлат органлари ва жамоат бирлашмаларига ўз она тилида ёки бошқа тилда ариза, таклиф ва шикоятлар билан мурожаат этиш, шунингдек ўз ариза, таклиф ва шикоятларига мурожаат этилган тилда жавоб олиш ҳуқуқига эга.

Мурожаат этилган тилда жавоб беришнинг иложи бўлмаган тақдирда жавоб Ўзбекистон Республикасининг давлат тилида берилади. Жавобни маҳкум мурожаат этган тилга таржима қилиб бериш ЖИЭМ томонидан таъминланади.

236. Маҳкумларнинг ариза, таклиф ва шикоятлари рўйхатга олинади ҳамда топширилган кундан эътиборан уч кун ичида кўрсатилган манзилга юборилади ва маҳкум бу ҳақда хабардор қилинади. Маҳкумларнинг оғзаки ариза, таклиф ва шикоятлари тегишли дафтарда қайд этиб борилади.

237. Ариза, таклиф ва шикоятларни юбориш билан боғлиқ харажатлар маҳкумнинг шахсий ҳисобварағидаги маблағлар ҳисобидан амалга оширилади.

238. Ариза, таклиф ва шикоятларнинг жавоблари ЖИЭМга келган кундан эътиборан уч кун ичида маҳкумга тилхат олиб маълум қилинади ва маҳкумнинг шахсий ҳужжатлар йиғмажилдига тилхат билан бирга қўшиб қўйилади.

239. Уятли сўзлардан иборат ариза, таклиф ва шикоятлар кўрсатилган манзилга юборилмайди ҳамда маҳкумга берилмайди. Маҳкум бу ҳақда ёзма равишда хабардор қилинади.

240. Юқори турувчи органлар ёки мансабдор шахсларга юборилган ариза, таклиф ва шикоятларда назарда тутилган масалаларни ЖИЭМ маъмурияти томонидан жойида ҳал этиш мумкин бўлган ҳолларда, ЖИЭМ маъмурияти ушбу масалаларни кўриб чиқиш натижаларини кутмасдан бартараф этиши шарт.

241. Маҳкумларнинг Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Инсон ҳуқуқлари бўйича вакилининг (омбудсманнинг) ҳамда Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Тадбиркорлик субъектларининг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш бўйича вакилнинг номига юборилган мурожаатлари муассаса маъмурияти томонидан кўздан кечирилиши мумкин эмас ҳамда йигирма тўрт соатдан кечиктирмай тегишли вакилга юборилади.

Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Инсон ҳуқуқлари бўйича вакили (омбудсман) ва Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Тадбиркорлик субъектларининг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш бўйича вакилнинг жавоби кўздан кечирилиши мумкин эмас ҳамда аризачига дарҳол етказиб берилади.

Прокурор ёки суд номига йўлланган таклиф, ариза ва шикоятлар кўздан кечирилмайди ҳамда бир суткалик муддат ичида тегишлилиги бўйича жўнатилади. Хавфсизлик чораларини қўллаш ҳақидаги ёки уларни қўллашни рад этиш тўғрисидаги қарорлар устидан шикоятлар тегишлилиги бўйича дарҳол жўнатилади.

241¹. ЖИЭМнинг ҳар бир турар жой секторида, саноат зоналарида, қисқа ва узоқ муддатли учрашувларни ўтказиш учун мўлжалланган биноларда, маҳкумлар мурожаатларни қолдириши учун қулай бўлган жойда Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Инсон ҳуқуқлари бўйича вакилига (омбудсманга) мурожаатлар қутиси, тарбия колонияларида эса қўшимча равишда Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Бола ҳуқуқлари бўйича вакилига (Болалар омбудсманига) мурожаатлар қутиси ўрнатилади (бундан буён матнда Омбудсман қутиси деб юритилади).

Омбудсман қутисига мурожаатларни маҳкумлар тўғридан-тўғри ўзлари ташлайди ва мазкур мурожаатлар ЖИЭМ маъмурияти томонидан кўздан кечирилмайди.

241². Омбудсман қутиси тегишинча фақат Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Инсон ҳуқуқлари бўйича вакили (омбудсман) ёки унинг Девони ходимлари томонидан, Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Бола ҳуқуқлари бўйича вакили (Болалар омбудсмани) ёки унинг котибияти ходимлари томонидан очилади.

Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Инсон ҳуқуқлари бўйича вакили (омбудсман) ёки унинг Девони ходимлари томонидан, Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Бола ҳуқуқлари бўйича вакили (Болалар омбудсмани) ёки унинг котибияти ходимлари томонидан қутидан мурожаатларни олгандан сўнг ушбу қутининг муҳрланишини таъминлайди.

242. Маҳкумларга қисқа муддатли ва узоқ муддатли учрашув ҳуқуқи берилади.

243. Учрашувлар ижтимоий ходим томонидан ҳар ойда тузиладиган ва ЖИЭМ бошлиғининг тартибот ва тарбиявий ишлар бўйича ўринбосари томонидан тасдиқланадиган жадвалга мувофиқ берилади.

244. Рағбатлантириш тариқасида берилган қўшимча учрашувлар маҳкумнинг розилиги билан навбатдаги ойда бериладиган учрашувлар жадвалига қўшиб қўйилади.

245. Учрашувга келган шахслар томонидан мазкур Қоидаларнинг 26-иловасига мувофиқ шаклдаги ариза ва уларнинг шахсини тасдиқловчи ҳужжатлари (маҳкумнинг узоқ муддатли учрашувга келган яқин қариндошлари учун уларнинг яқин қариндошлигини тасдиқловчи ҳужжат) тақдим этилади. Ариза намунаси учрашувга келган шахсларни қабул қилиш хонасига осиб қўйилади.

246. Учрашувга келган шахслар ЖИЭМ бошлиғи ёки унинг тартибот ва тарбиявий ишлар бўйича ўринбосари томонидан қабул қилиниб, учрашув ўтказишнинг тартиб қоидалари билан таништирилади ва мазкур Қоидаларни бузганлик учун учрашув тўхтатиб қўйилиши ҳақида огоҳлантирилади.

247. Маҳкумга бир вақтнинг ўзида иккитадан ортиқ бўлган вояга етган шахслар билан учрашувга рухсат этилмайди.

248. Учрашувга келган шахсларнинг пул ҳамда ЖИЭМга олиб кириш тақиқланган нарса ва буюмлари сақлаш учун тилхат асосида назоратчига топширилади. Назоратчи мазкур Қоидаларнинг 27-иловасига мувофиқ шаклдаги дафтарда уларнинг ҳисобини қайд этиб боради.

249. Учрашувга келган шахслар томонидан маҳкумларга бериш тақиқланган нарсаларни кўздан кечиришдан яшириб ёки бошқа ҳар қандай усул билан уларга беришга уринилган ҳолларда, бу ҳақда далолатнома тузилиб, ЖИЭМ бошлиғига маълум қилинади.

250. Учрашувга келган шахс кўздан кечиришни ўтказишдан бош тортган тақдирда, маҳкум билан учрашувга рухсат этилмайди ва маҳкум бу ҳақда хабардор этилади.

251. Узоқ муддатли учрашувга келган шахслар ўзлари билан тақиқланмаган нарса ва буюмларни, учрашув муддатида фойдаланиш учун маҳкумга фуқаролик кийими ва пойабзали ҳамда истеъмол қилиш учун озиқ-овқат маҳсулотларини ЖИЭМга олиб киришлари мумкин. Озиқ-овқат маҳсулотлари учрашув муддатига мувофиқ истеъмол қилиш учун зарур миқдорда олиб кирилиши лозим.

252. Маҳкумлар қариндошлари билан ёки ЖИЭМ бошлиғининг рухсатига асосан бошқа шахслар билан муддати тўрт соатгача бўлган қисқа муддатли учрашув олиши мумкин.

253. Маҳкумларга яқин қариндошлари (эр, хотин, ота-оналар, болалар, ўғил (қиз) қилиб олган шахслар, ўғил (қиз) қилиб олинган шахслар, ака-укалар, опа-сингиллар, бувалар, бувилар, неваралар) билан узоқ муддатли учрашув ЖИЭМ ҳудудида ёки ЖИКнинг 114 ва 130-моддаларида назарда тутилган ҳолларда, ЖИЭМ ҳудудидан ташқарида улар билан бирга яшаш ҳуқуқи билан берилади.

254. Узоқ муддатли учрашув муддати қуйидагича белгиланади:

ЖИЭМ ҳудудида — бир суткадан уч суткагача,

ЖИЭМ ҳудудидан ташқарида — уч суткадан беш суткагача.

255. Қисқа муддатли ва узоқ муддатли учрашув миқдори ЖИЭМнинг тартиб турига ҳамда маҳкум сақланаётган шароитга қараб белгиланади.

256. Қисқа муддатли учрашувларнинг муддати барча ҳолларда икки соатдан кам, узоқ муддатли учрашувларнинг муддати эса бир суткадан кам қилиб белгиланиши мумкин эмас, учрашув берилаётган шахснинг ўзи қисқароқ муддат талаб қилган ҳоллар бундан мустасно.

257. Юқумли касалликларга чалинган ва стационар даволанишда бўлган маҳкумларга учрашувлар шифокор рухсати билан берилади.

258. ЖИЭМ маъмурияти томонидан учрашувга олиб чиқилаётган маҳкумнинг ташқи кўриниши озода бўлиши таъминланиши керак.

259. Маҳкумлар учрашувдан олдин ва кейин тўлиқ шахсий тинтувдан ўтказилади. Маҳкумларга узоқ муддатли учрашувлар ўтказиш учун ажратилган хонага ўзлари билан ювиниш-тараниш учун зарур нарса ва буюмлар олиб киришга рухсат этилади.

260. Маҳкумлар узоқ муддатли учрашувдан сўнг ортиб қолган озиқ-овқат маҳсулотларини рухсат берилган турда ва миқдорда ўзлари билан олиб чиқишлари мумкин.

Учрашувга келган шахслар фойдаланишга рухсат берилган нарса ва буюмларни ҳамда маҳкумлар учун олиб келинган фуқаролик кийими ва пойабзалини ўзлари билан қайтариб олиб кетишлари лозим.

261. Ҳар бир маҳкумнинг учрашувлари ҳисоби тегишли варақда қайд этиб борилади.

262. Учрашувлар карантин вақтида, шунингдек эпидемия тарқалганда, табиий офат рўй берганда вақтинча тўхтатиб турилиши мумкин. Бунда ЖИЭД ва тегишли Минтақа ҳамда прокурорга дарҳол хабар берилади ва учрашувга келган шахсларни қабул қилиш хонасига эълон осиб қўйилади.

Мазкур бандда назарда тутилган ҳолатлар юз бериши туфайли фойдаланилмай қолган учрашувлар мазкур ҳолатлар бартараф этилгандан сўнг берилади.

263. Учрашув учун берилган вақт мобайнида маҳкумлар ишдан озод этиб қўйилади, ана шу кунлар учун уларга иш ҳақи ёзилмайди.

264. Маҳкумнинг илтимосига кўра узоқ муддатли учрашув қисқа муддатли учрашувга ёки масофали видео-учрашувга ёхуд телефон орқали сўзлашувга, қисқа муддатли учрашув эса масофали видео-учрашувга ёки телефон орқали сўзлашувга алмаштирилади.

Маҳкумлар учун масофали видео-учрашувлар ЖИЭМ томонидан ташкил этилади. Масофали видео-учрашув ҳимояланган алоқа каналлари орқали видеоконференция тизими воситасида амалга оширилади.

265. Учрашув ўтказишнинг белгиланган тартиби бузилган тақдирда, учрашув тўхтатилади ва бу ҳақда назоратчи томонидан учрашувни давом эттириш ёки тўхтатиш бўйича кўрсатма бериш учун учрашувга рухсат берган шахс, у бўлмаган тақдирда эса, тезкор навбатчи хабардор қилинади.

266. Маҳкумлар адвокатлардан малакали юридик ёрдам олиш ҳуқуқига эга.

266¹. ЖИЭМларнинг ваколатли мансабдор шахси суднинг ҳукмлари, ажримлари ва қарорларини қайта кўриб чиқишда, шунингдек уларни ижро этиш билан боғлиқ масалаларни ҳал қилишда давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатадиган адвокатнинг «Давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатиш тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунига мувофиқ иштирок этишини давлат ҳисобидан юридик ёрдам олиш ҳуқуқига эга бўлган маҳкумнинг илтимосига кўра таъминлаш чораларини кўриши шарт. Бошқа ҳолларда маҳкум давлат ҳисобидан юридик ёрдам олиш учун «Давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатиш тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунида кўрсатилган махсус ваколатли давлат органига мурожаат қилиши мумкин.

267. Юридик ёрдам олиш учун адвокатлар билан ҳоли учрашувлар маҳкумларга уларнинг аризасига ёки адвокатнинг илтимосномасига кўра берилади.

Адвокатларга маҳкумлар билан аудио ва видео кузатув қурилмалари бўлмаган махсус хоналарда ҳамда бегона шахсларнинг иштирокисиз ўз вақтида ва ҳеч қандай тўсиқларсиз учрашиши таъминланади, бунда адвокат ва ҳимоя остидаги шахснинг суҳбатини учинчи шахслар эшитишини истисно этган ҳолда уларни визуал кўриб туриш имконияти сақлаб қолинади.

268. Адвокатга маҳкум билан учрашувга ордер ва адвокат гувоҳномаси асосида рухсат берилади.

Адвокатнинг маҳкум билан учрашиш жараёнида электрон воситалардан (мобил телефон, фотоаппарат ва диктофон) фойдаланиш имконияти яратилади. Бунда адвокат томонидан электрон воситалардан маълумотларни қайд этиш билан боғлиқ бўлмаган бошқа мақсадларда фойдаланиш тақиқланади.

268¹. Адвокат томонидан электрон воситалардан маълумотларни қайд этиш билан боғлиқ бўлмаган бошқа мақсадларда фойдаланилган тақдирда учрашув муддатидан илгари тўхтатилиб, ЖИЭМ маъмурияти томонидан адвокатлик сири ва дахлсизлигини таъминлашга доир қонунчилик ҳужжатлари талабларига риоя қилган ҳолда далолатнома расмийлаштирилади. Далолатнома нусхаси ЖИЭДга, Ўзбекистон Республикаси Адвокатлар палатасининг тегишли ҳудудий бошқармасига ва гувоҳнома берган ҳудудий адлия органига зудлик билан юборилади.

Адвокатлар палатасининг тегишли ҳудудий бошқармаси далолатномада кўрсатилган ҳолатлар юзасидан кўрилган чоралар тўғрисида ЖИЭМга ахборот беради.

269. Адвокат билан учрашувни маҳкумнинг ўзи рад этганлиги сабабли адвокатнинг маҳкум юридик ёрдам олиши учун у билан учрашув берилиши тўғрисидаги илтимосномасини қаноатлантириш рад этилганлиги адвокат маҳкум билан ҳоли суҳбатлашганидан кейин тасдиқланиши керак, бу ҳақда баённома тузилиб, у маҳкум, адвокат ва ЖИЭМ маъмуриятининг вакили томонидан имзоланади.

270. Маҳкумларнинг адвокатлар билан учрашувлари ЖИКда белгиланган учрашувлар сони ҳисобига кирмайди, бундай учрашувлар сони ва муддати чекланмайди.

271. Юридик ёрдам кўрсатилаётганда адвокат қуйидаги ҳуқуқларга эга:

ЖИЭМ маъмуриятининг, прокурорнинг, суднинг ҳаракатлари ва қарорлари устидан шикоят бериш;

ЖИЭМ маъмуриятидан маълумотномалар, тавсифномалар ва бошқа ҳужжатларни сўраб олиш.

272. Маҳкумларга масофали видео-учрашув ёки телефон орқали сўзлашувлар ҳуқуқи берилади.

Умумий, қаттиқ, махсус тартибли колонияларда, тарбия колонияларида, турмаларда ва маҳкумлар учун ихтисослашган касалхоналарда жазони ўтаётган маҳкумларнинг масофали видео-учрашув ёки телефон орқали сўзлашувлари ЖИЭМ маъмурияти назорати остида ўтказилади ҳамда уларнинг ҳақи маҳкумнинг шахсий ҳисобварағидан тўланади.

273. Масофали видео-учрашув ёки телефон орқали сўзлашувлар, одатда, маҳкумларнинг иш вақтидан бўш вақтларида амалга оширилади.

274. Масофали видео-учрашув ёки телефон орқали сўзлашувлар ижтимоий ходим томонидан ҳар ойда тузиладиган ва ЖИЭМ бошлиғининг тартибот ва тарбиявий ишлар бўйича ўринбосари томонидан тасдиқланадиган жадвалга мувофиқ берилади.

275. Рағбатлантириш тариқасида берилган масофали видео-учрашув ёки телефон орқали қўшимча сўзлашувлар маҳкумнинг розилиги билан навбатдаги ойда бериладиган масофали видео-учрашув ёки телефон орқали сўзлашувлар жадвалига қўшиб қўйилади.