Ўзбекистон Республикасининг «Ўзбекистон Республикасининг Марказий банки тўғрисида»ги ҳамда «Тўловлар ва тўлов тизимлари тўғрисида»ги қонунлари ҳамда Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2025 йил 27 ноябрдаги ПҚ-359-сон «Ўзбекистонда молиявий технологиялар соҳасини янада ривожлантириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги қарорига мувофиқ Ўзбекистон Республикаси Марказий банки бошқаруви қарор қилади:

1. Ўзбекистон Республикаси Марказий банкининг Тезкор тўловлар тизими орқали жисмоний шахслар ўртасида мобил телефон рақами асосида пул ўтказмаларини амалга ошириш қоидалари иловага мувофиқ тасдиқлансин.

2. Мазкур қарор расмий эълон қилинган кундан эътиборан уч ой ўтгач кучга киради.

Мазкур Қоидалар Ўзбекистон Республикаси Марказий банкининг Тезкор тўловлар тизими (бундан буён матнда Тезкор тўловлар тизими деб юритилади) орқали жисмоний шахслар ўртасида мобил телефон рақами асосида уларнинг банк ҳисобварақларидан тўғридан-тўғри пул ўтказмаларини амалга ошириш тартибини белгилайди.

1. Ушбу Қоидаларда қуйидаги асосий тушунчалар қўлланилади:

олувчининг банк ҳисобварағи — банк томонидан шартномага мувофиқ жисмоний шахсга 22616 Жисмоний шахсларнинг банк ҳисобварақларидаги масофадан туриб хизмат кўрсатиш тизими орқали бошқариладиган маблағлари ҳисобварағида очиладиган ва унинг мобил телефон рақами бириктириладиган банк ҳисобварағи;

боғлаш — Банк депозиторларининг миллий ахборотлар базасида (бундан буён матнда БДМАБ) банк ҳисобварағига жисмоний шахснинг мобил телефон рақамини бириктириш;

«боғлаш коди» — банк ҳисобварағига жисмоний шахснинг мобил телефон рақамини бириктириш тўғрисидаги сўровга жавобан БДМАБдан қайтариладиган махсус код;

Рўйхат — терроризмга, оммавий қирғин қуролини тарқатишга қарши курашишни амалга оширувчи давлат органлари ва Ўзбекистон Республикасининг бошқа ваколатли органларидан тақдим этилаётган маълумотлар, шунингдек, чет давлатларнинг ваколатли органлари ва халқаро ташкилотларидан расмий каналлар орқали тақдим этилаётган маълумотлар асосида Ўзбекистон Республикаси Бош прокуратураси ҳузуридаги Иқтисодий жиноятларга қарши курашиш департаменти томонидан тузилган террорчилик фаолиятида ёки оммавий қирғин қуролини тарқатишда иштирок этаётган ёки иштирок этишда гумон қилинаётган шахслар рўйхати;

ўтказма — тўловчи томонидан БДМАБда мобил телефон рақами боғланган банк ҳисобварағига пул ўтказмаларини амалга ошириш;

ташаббускор банк — банк ҳисобварағидаги маблағ ҳисобидан пул ўтказмаларини амалга оширувчи жисмоний шахсга хизмат кўрсатувчи банк;

бенефициар банк — банк ҳисобварағига пул ўтказмаларини қабул қилувчи жисмоний шахсга хизмат кўрсатувчи банк;

мобил телефон рақами — Ўзбекистон Республикасида фаолият юритувчи мобил алоқа операторлари томонидан хизмат кўрсатиладиган мобил алоқа абоненти рақами;

тўловчи — жисмоний шахснинг БДМАБда мобил телефон рақами бириктирилган банк ҳисобварағига пул ўтказмаларини амалга оширувчи жисмоний шахс;

олувчи — БДМАБда мобил телефон рақами бириктирилган банк ҳисобварағига пул ўтказмаларини қабул қилувчи жисмоний шахс.

2. Тезкор тўловлар тизими орқали жисмоний шахслар ўртасида мобил телефон рақами асосида уларнинг банк ҳисобварақларидан тўғридан тўғри ўтказмаларни амалга оширишда Кредит ва тўлов ташкилотлари, тўлов тизими операторлари томонидан жисмоний шахсларга масофадан молиявий хизматлар кўрсатишда ахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизликни таъминлаш ҳамда фрод ҳолатларининг олдини олиш бўйича минимал талаблар тўғрисидаги низом (рўйхат рақами 3759, 2026 йил 21 январь) талабларига риоя этилиши лозим.

3. Жисмоний шахслар ўртасида мобил телефон рақами асосида ўтказмаларни амалга ошириш билан боғлиқ барча жараёнлар автоматик равишда реал вақт режимида амалга оширилади.

4. Банкнинг мобил иловасида рўйхатдан ўтган фойдаланувчининг (бундан буён матнда фойдаланувчи деб юритилади) мобил телефон рақамини унинг банк ҳисобварағига боғлаш банк ва фойдаланувчи ўртасидаги банк ҳисобварағига мобил телефон рақамини боғлаш тўғрисидаги оферта шартномасига асосан амалга оширилади.

Банк ҳисобварағига мобил телефон рақамини боғлаш тўғрисидаги оферта шартномасида фойдаланувчининг исми, фамилияси ва отасининг исми, жисмоний шахснинг шахсий идентификация рақами, мобил телефон рақами боғланган банк номи ва унинг реквизитлари, шунингдек, ушбу банкдаги мобил телефон рақами боғланган банк ҳисобварақларининг реквизитлари каби шахсга доир маълумотлардан фойдаланишга розилиги назарда тутилиши лозим.

Оферта шартномасининг матни фойдаланувчилар учун тушунарли, аниқ ва содда шаклда баён этилиши лозим.

5. Банк томонидан фойдаланувчининг банк мобил иловасида рўйхатдан ўтган мобил телефон рақами автоматик равишда БДМАБга реал вақт режимида узатилади.

6. Фойдаланувчи бир банк доирасида мобил телефон рақамини ўзининг фақат битта банк ҳисобварағига боғлашига рухсат этилади.

7. БДМАБ боғлаш жараёни якунлангач, банкка автоматик равишда реал вақт режимида «боғлаш коди»ни юборади ва ушбу «боғлаш коди» фойдаланувчининг банк мобил иловасида кўрсатилади.

Бунда фойдаланувчи томонидан «боғлаш коди» қабул қилинган вақтдан бошлаб унинг мобил телефон рақами банк ҳисобварағига боғланган ҳисобланади.

8. Фойдаланувчи банкнинг мобил иловасида янги мобил телефон рақамини рўйхатдан ўтказган тақдирда, банк томонидан мазкур фойдаланувчининг аввалги банк ҳисобварағига боғланган мобил телефон рақами автоматик равишда янги рўйхатдан ўтказилган мобил телефон рақамига ўзгартирилади.

9. Фойдаланувчи исталган вақтда банкнинг мобил иловаси орқали ёки банкка бевосита мурожаат қилган ҳолда шу банкдаги банк ҳисобварағига мобил телефон рақамини боғлаш амалиётини бекор қилиши мумкин.

Бунда фойдаланувчининг мобил телефон рақамини банк ҳисобварағига боғлаш бўйича банк ва фойдаланувчи ўртасида тузилган оферта шартномаси белгиланган тартибда бекор қилинган ҳисобланади.

10. Фойдаланувчининг банк ҳисобварағига мобил телефон рақамини боғлаш қуйидаги ҳолларда банк томонидан мижознинг розилигисиз (топшириғисиз) бекор қилиниши мумкин:

фойдаланувчининг банк мобил иловасидаги ҳисобга олиш ёзуви (аккаунти) ўчирилганда;

фойдаланувчи Рўйхатдаги шахс эканлиги аниқланганда.

Бунда банк томонидан мобил телефон рақамини боғлаш бекор қилинган кундан кейинги банк иш кунидан кечиктирмасдан фойдаланувчига банк ҳисобварағига мобил телефон рақамини боғлаш амалиёти бекор қилинганлиги сабаби ва мурожаат қилиши мумкин бўлган банкнинг телефон рақамлари кўрсатилган ҳолда хабар берилади.

11. Ўтказма тўловчининг банк мобил иловаси орқали ёки бевосита банкка тақдим этиладиган топшириғи асосида амалга оширилади.

Ўтказмани амалга оширишда тўловчининг банк ҳисобварағидаги пул маблағи олувчининг банк ҳисобварағига ўтказилади.

12. Ўтказмалар банкнинг мобил иловаси орқали ўтказилганда, мазкур Қоидаларнинг иловасида келтирилган Тезкор тўловлар тизими орқали жисмоний шахслар ўртасида мобил телефон рақами асосида ўтказмаларни амалга ошириш билан боғлиқ жараёнлар схемаси бўйича узлуксиз 24/7 режимида амалга оширилади.

Банкка бевосита мурожаат қилиш орқали амалга ошириладиган ўтказмалар банкнинг иш кунлари ва иш вақтига мувофиқ амалга оширилади.

13. Ўтказма амалга оширилишидан олдин тўлов суммаси, олувчининг фамилияси, исми ва отасининг исми, бенефициар банк номи ҳамда тўлов хизматлари кўрсатганлик учун воситачилик ҳақи тўғрисидаги маълумот тўловчига кўрсатилиши ва у томонидан якуний тасдиқлаш Кредит ва тўлов ташкилотлари, тўлов тизими операторлари томонидан жисмоний шахсларга масофадан молиявий хизматлар кўрсатишда ахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизликни таъминлаш ҳамда фрод ҳолатларининг олдини олиш бўйича минимал талаблар тўғрисидаги низомга (рўйхат рақами 3759, 2026 йил 21 январь) асосан амалга оширилиши лозим.

14. Ўтказмани амалга ошириш жараёнида банклар ва Тезкор тўловлар тизими ўртасидаги маълумот алмашинуви Тезкор тўловлар тизими иштирокчилари ўртасида маълумот алмашинуви бўйича технологик йўриқномага (бундан буён матнда Тезкор тўловлар тизимининг техник ҳужжати деб юритилади) асосан амалга оширилади.

Бунда ташаббускор банк томонидан тўлов ҳужжатидаги тегишли майдонга тўловчининг хос рақами билан очилган банк ҳисобварағи, унинг шахсий идентификация рақами, фамилияси, исми ва отасининг исми тўлиқлигича Тезкор тўловлар тизимига юборилади.

15. Тўловчи томонидан тақдим этилган олувчининг мобил телефон рақами ёки «боғлаш коди» асосида ташаббускор банк Тезкор тўловлар тизимига идентификация сўровини юборади.

16. Тезкор тўловлар тизими ташаббускор банкдан келган идентификация сўровида кўрсатилган «боғлаш коди» ёки телефон рақами асосида олувчининг банк ҳисобварақлари рўйхатини олиш учун БДМАБга сўров юборади.

17. БДМАБдан олинган маълумотлар асосида Тезкор тўловлар тизими ўтказмаларни олувчининг фамилияси, исми ва отасининг исми ҳамда унинг банк ҳисобварағи очилган банклар тўғрисидаги маълумотларини ташаббускор банкка юборади.

18. Тўловчи банкнинг мобил иловаси орқали ёки бевосита банкка мурожаат қилганда, унга ташаббускор банк ходими томонидан мазкур Қоидаларнинг 17-бандидаги маълумотлар тақдим қилинади. Тўловчи томонидан ушбу маълумотлар асосида ўтказма амалга ошириладиган бенефициар банк танланади.

19. Ташаббускор банк тўловчи танлаган бенефициар банкдаги олувчининг банк реквизитларини олиш учун Тезкор тўловлар тизимига сўров юборади.

20. Тезкор тўловлар тизими орқали тақдим этилган олувчининг банк реквизитлари асосида ҳамда Тезкор тўловлар тизимининг техник ҳужжатида белгиланган маълумотларни киритган ҳолда ташаббускор банк тўлов ҳужжатини шакллантиради ва Тезкор тўловлар тизимига юборади.

21. Тезкор тўловлар тизими томонидан тўлов ҳужжати бенефициар банкка тасдиқлаш учун юборилади.

Бенефициар банк томонидан тўлов ҳужжатини қабул қилиш тасдиқлангандан сўнг, Тезкор тўловлар тизими томонидан ўтказма амалга оширилади.

22. Тўловчи ва олувчи ўртасидаги ўтказмалар бир банк доирасида амалга оширилса, ўтказмаларни Тезкор тўловлар тизими орқали амалга ошириш талаб этилмайди.

23. Ташаббускор ва бенефициар банк ўтказмаларни амалга оширишда Тижорат банкларида жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштиришга, терроризмни молиялаштиришга ва оммавий қирғин қуролини тарқатишни молиялаштиришга қарши курашиш бўйича ички назорат қоидалари (рўйхат рақами 2886, 2017 йил 23 май) талабларига амал қилиши лозим.

24. Ўтказма муваффақиятли амалга оширилганда, бу ҳақида тўловчига қуйидаги реквизитларни ўз ичига оладиган тўлов хизмати кўрсатилганлигини тасдиқловчи ҳужжат тақдим этилади:

ўтказма амалга оширилган сана ва вақт;

ўтказма амалга оширилган тўлов тизимининг номи;

ўтказманинг тўлов тизимидаги хос рақами (БИД);

ташаббускор банк коди ва номи;

тўловчининг банк ҳисобварағи;

тўловчининг исми, фамилияси ва отасини исми;

ўтказма ва воситачилик ҳақи суммаси;

ўтказма мақсади (агар кўрсатилса);

бенефициар банк коди ва номи;

олувчининг банк ҳисобварағи;

олувчининг исми, фамилияси ва отасини исми;

олувчининг телефон рақами ёки «боғлаш коди».

25. Олувчининг банк ҳисобварағига ўтказилган ўтказмалар олувчи томонидан чекловларсиз тасарруф этилиши банклар томонидан таъминланиши лозим.

26. Тезкор тўловлар тизими орқали амалга оширилган ўтказма асосида ташаббускор банк (А банк) томонидан бухгалтерия ҳисоби ёзуви қуйидагича акс эттирилади:

а) филиалга эга бўлган ташаббускор банкда:

1) дебет 20206 Жисмоний шахсларнинг талаб қилиб олингунча сақланадиган депозитлари — А банк филиали;

дебет 22616 Жисмоний шахсларнинг банк ҳисобварақларидаги масофадан туриб хизмат кўрсатиш тизими орқали бошқариладиган маблағлари — А банк филиали;

дебет 22617 Пенсионерларнинг банк карталари бўйича мажбуриятлар — А банк филиали;

дебет 22618 Жисмоний шахсларнинг банк карталари бўйича мажбуриятлари — А банк филиали;

кредит 22224 Бош офис/филиалларга Тезкор тўловлар тизимида ҳисоб-китоблар бўйича тўланадиган маблағлар — А банк филиали;

2) дебет 22224 Бош офис/филиалларга Тезкор тўловлар тизимида ҳисоб-китоблар бўйича тўланадиган маблағлар — А банк филиали;

кредит 16123 Бош офис/филиаллардан Тезкор тўловлар тизимида ҳисоб-китоблар бўйича олинадиган маблағлар– А банк бош офиси;

3) дебет 16123 Бош офис/филиаллардан Тезкор тўловлар тизимида ҳисоб-китоблар бўйича олинадиган маблағлар — А банк бош офиси;

кредит 20814 Марказий банкка тўланиши лозим бўлган маблағлар — Тезкор тўловлар тизими — А банк бош офиси;

4) дебет 20814 Марказий банкка тўланиши лозим бўлган маблағлар — Тезкор тўловлар тизими — А банк бош офиси;

кредит 17480 Марказий банкнинг Клиринг тизими бўйича тижорат банкларидан олинадиган маблағлар — Марказий банк;

б) филиалга эга бўлмаган ташаббускор банкда:

1) дебет 20206 Жисмоний шахсларнинг талаб қилиб олингунча сақланадиган депозитлари — А банк;

дебет 22616 Жисмоний шахсларнинг банк ҳисобварақларидаги масофадан туриб хизмат кўрсатиш тизими орқали бошқариладиган маблағлари — А банк;

дебет 22617 Пенсионерларнинг банк карталари бўйича мажбуриятлар — А банк;

дебет 22618 Жисмоний шахсларнинг банк карталари бўйича мажбуриятлари — А банк;

кредит 20814 Марказий банкка тўланиши лозим бўлган маблағлар — Тезкор тўловлар тизими — А банк;

2) дебет 20814 Марказий банкка тўланиши лозим бўлган маблағлар — Тезкор тўловлар тизими — А банк;

кредит 17480 Марказий банкнинг Клиринг тизими бўйича тижорат банкларидан олинадиган маблағлар — Марказий банк.

27. Тезкор тўловлар тизими орқали амалга оширилган ўтказма асосида бенефициар банк (Б банк) томонидан бухгалтерия ҳисоби ёзуви қуйидагича акс эттирилади:

а) филиалга эга бўлган бенефициар банкда:

1) дебет 10313 Марказий банкдан олиниши лозим бўлган маблағлар — Тезкор тўловлар тизими — Б банк бош офиси;

кредит 22224 Бош офис/филиалларга Тезкор тўловлар тизимида ҳисоб-китоблар бўйича тўланадиган маблағлар — Б банк бош офиси;

2) дебет 22224 Бош офис/филиалларга Тезкор тўловлар тизимида ҳисоб-китоблар бўйича тўланадиган маблағлар — Б банк бош офиси;

кредит 16123 Бош офис/филиаллардан Тезкор тўловлар тизимида ҳисоб-китоблар бўйича олинадиган маблағлар — Б банк филиали;

3) дебет 16123 Бош офис/филиаллардан Тезкор тўловлар тизимида ҳисоб-китоблар бўйича олинадиган маблағлар — Б банк филиали;

кредит 22616 Жисмоний шахсларнинг банк ҳисобварақларидаги масофадан туриб хизмат кўрсатиш тизими орқали бошқариладиган маблағлари — Б банк филиали;

4) дебет 27480 Марказий банкнинг Клиринг тизими бўйича тижорат банкларга тўланиши лозим бўлган маблағлар — Марказий банк;

кредит 10313 Марказий банкдан олиниши лозим бўлган маблағлар — Тезкор тўловлар тизими — Б банк бош офиси;

б) филиалга эга бўлмаган бенефициар банкда:

1) дебет 10313 Марказий банкдан олиниши лозим бўлган маблағлар — Тезкор тўловлар тизими — Б банк;

кредит 22616 Жисмоний шахсларнинг банк ҳисобварақларидаги масофадан туриб хизмат кўрсатиш тизими орқали бошқариладиган маблағлари — Б банк;

2) дебет 27480 Марказий банкнинг Клиринг тизими бўйича тижорат банкларга тўланиши лозим бўлган маблағлар — Марказий банк;

кредит 10313 Марказий банкдан олиниши лозим бўлган маблағлар — Тезкор тўловлар тизими — Б банк.

28. Ўтказма бир банк доирасида амалга оширилса, банк томонидан бухгалтерия ҳисоби ёзуви қуйидагича акс эттирилади:

дебет 20206 Жисмоний шахсларнинг талаб қилиб олингунча сақланадиган депозитлари;

дебет 22616 Жисмоний шахсларнинг банк ҳисобварақларидаги масофадан туриб хизмат кўрсатиш тизими орқали бошқариладиган маблағлари — тўловчининг банк ҳисобварағи;

дебет 22617 Пенсионерларнинг банк карталари бўйича мажбуриятлар — тўловчининг банк ҳисобварағи;

дебет 22618 Жисмоний шахсларнинг банк карталари бўйича мажбуриятлари тўловчининг банк ҳисобварағи;

кредит 22616 Жисмоний шахсларнинг банк ҳисобварақларидаги масофадан туриб хизмат кўрсатиш тизими орқали бошқариладиган маблағлари — олувчининг банк ҳисобварағи.

29. Амалга оширилган ўтказмалар бўйича банклараро ҳисоб-китоблар Тезкор тўловлар тизими томонидан клиринг усули асосида ташкил этилади. Бунда мажбуриятлар ва талабларни ўзаро айириш орқали ташаббускор ва бенефициар банкларнинг соф позицияси аниқланади.

30. Бир операция куни давомида Тезкор тўловлар тизими томонидан амалга ошириладиган клиринг жараёнлари сони ва вақти Марказий банк томонидан белгиланади.

31. Жорий операция куни давомида якунланадиган клиринг сессиясида амалга оширилган ўтказмалар ушбу операция куни санаси бўйича бухгалтерия балансида акс эттирилади.

Якунланиш вақти жорий операция куни тугаганидан кейинги операция кунига тўғри келадиган клиринг сессиясида амалга оширилган ўтказмалар кейинги операция куни санаси бўйича бухгалтерия балансида акс эттирилади.

32. Якуний ҳисоб-китоб ташаббускор ва бенефициар банкларнинг соф позициялари натижалари бўйича шакллантириладиган тўлов ҳужжатлари асосида ташаббускор ва бенефициар банкларнинг вакиллик ҳисобварақлари орқали амалга оширилади.

33. Якуний ҳисоб-китоб натижасига кўра, 10313 Марказий банкдан олиниши лозим бўлган маблағлар ҳисобварағида пассив қолдиқ юзага келганда, бухгалтерия ҳисоби ёзуви бенефициар банк ходими томонидан қуйидагича акс эттирилади:

дебет 10313 Марказий банкдан олиниши лозим бўлган маблағлар;

кредит 23206 Аниқланиш жараёнидаги транзакциялар.

10313 Марказий банкдан олиниши лозим бўлган маблағлар ҳисобварағида актив қолдиқ юзага келган тақдирда, 10313 Марказий банкдан олиниши лозим бўлган маблағлар ва 23206 Аниқланиш жараёнидаги транзакциялар ҳисобварақларидаги қолдиқлар ўзаро таққосланади ҳамда ушбу ҳисобварақлардан қолдиғи энг кам бўлган сумма миқдорида (23206 ҳисобварақдаги қолдиқ нолга тенглашгунча) бухгалтерия ҳисоби ёзуви бенефициар банк томонидан қуйидагича акс эттирилади:

дебет 23206 Аниқланиш жараёнидаги транзакциялар;

кредит 10313 Марказий банкдан олиниши лозим бўлган маблағлар.

Бунда 23206 Аниқланиш жараёнидаги транзакциялар ҳисобварағи алоҳида тартиб рақами билан очилади.

34. Якуний ҳисоб-китоб натижасига кўра, 20814 Марказий банкка тўланиши лозим бўлган маблағлар — Тезкор тўловлар тизими ҳисобварағида актив қолдиқ юзага келганда, бухгалтерия ҳисоби ёзуви ташаббускор банк ходими томонидан қуйидагича акс эттирилади:

дебет 17305 Аниқланиш жараёнидаги транзакциялар;

кредит 20814 Марказий банкка тўланиши лозим бўлган маблағлар — Тезкор тўловлар тизими.

20814 Марказий банкка тўланиши лозим бўлган маблағлар — Тезкор тўловлар тизими ҳисобварағида пассив қолдиқ шаклланганда, 17305 Аниқланиш жараёнидаги транзакциялар ва 20814 Марказий банкка тўланиши лозим бўлган маблағлар — Тезкор тўловлар тизими ҳисобварақларидаги қолдиқлар ўзаро таққосланади ҳамда ушбу ҳисобварақлардан қолдиғи энг кам бўлган сумма миқдорида (17305 ҳисобварақдаги қолдиқ нолга тенглашгунча) бухгалтерия ҳисоби ёзуви ташаббускор банк томонидан қуйидагича акс эттирилади:

дебет 20814 Марказий банкка тўланиши лозим бўлган маблағлар — Тезкор тўловлар тизими;

кредит 17305 Аниқланиш жараёнидаги транзакциялар.

Бунда 17305 Аниқланиш жараёнидаги транзакциялар ҳисобварағи алоҳида тартиб рақами билан очилади.

35. Ташаббус ва бенефициар банклар мазкур Қоидаларнинг 33 ва 34-бандларидаги ҳисобварақларда юзага келган пассив ёки актив қолдиқлар сабабини аниқлаш ва олдини олиш чораларини кўриши лозим.

36. Мазкур Қоидалар талабларининг бузилишида айбдор бўлган шахслар қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда жавобгар бўладилар.