20.06.2024 yildagi 01/2-22-son
ONLINE TRANSLATE
Oʻzbekiston Respublikasi qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vazirining buyrugʻi, 20.06.2024 yildagi 01/2-22-son
Kuchga kirish sanasi
22.07.2024
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Oʻzbekiston Respublikasi qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vazirining
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Buyrugʻi
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
SHNQ 2.03.01-24 “Beton va temir-beton konstruksiyalar” shaharsozlik normalari va qoidalarini tasdiqlash toʻgʻrisida
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
[Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan 2024-yil 22-iyulda hisobga olindi, hisob raqami 263]
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1. SHNQ 2.03.01-24 “Beton va temir-beton konstruksiyalar” shaharsozlik normalari va qoidalari ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2. Oʻzbekiston Respublikasi davlat arxitektura va qurilish qoʻmitasi raisining 1996-yil 11-sentabrdagi 87-son buyrugʻi bilan tasdiqlangan QMQ 2.03.01-96 “Beton va temirbeton konstruksiyalar” qurilish meʼyorlari va qoidalari oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilsin.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3. Mazkur buyruq Oʻzbekiston Respublikasi Favqulodda vaziyatlar vazirligi, Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi, “Oʻzsanoatqurilishmateriallari” uyushmasi hamda Sogʻliqni saqlash vazirligi huzuridagi Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi qoʻmitasi bilan kelishilgan.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4. Ushbu buyruq rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Vazir B. ZAKIROV
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Toshkent sh.,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2024-yil 20-iyun,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
01/2-22-son
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Kelishildi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vaziri A. ABDUXAKIMOV
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2024-yil 27-may
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi qoʻmitasi raisi B. YUSUPALIYEV
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2024-yil 14-may
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Tabiiy pardozbop toshlar va boshqa tosh mahsulotlari ishlab chiqarishni rivojlantirish boʻyicha rais oʻrinbosari B. BOBOKULOV
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2024-yil 15-may
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Favqulodda vaziyatlar vaziri A. KULDASHEV
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2024-yil 24-may
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Oʻzbekiston Respublikasi qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vazirining 2024-yil 20-iyundagi 01/2-22-son buyrugʻiga
ILOVA
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
SHNQ 2.03.01-24 “Beton va temir-beton konstruksiyalar” shaharsozlik normalari va qoidalari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Mazkur shaharsozlik normalari va qoidalari (bundan buyon matnda SHNQ deb yuritiladi) ogʻir, mayda donador, yengil, sergʻovak, gʻovaklangan, shuningdek zoʻriqtirilgan beton va temir-beton konstruksiyalarni loyihalashga oid talablarni belgilaydi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ushbu SHNQning talablari poʻlat, fibrobeton, yigʻma-monolit, beton va temir-betondan loyihalanadigan gidrotexnika inshootlari, armotsement konstruksiyalar, koʻpriklar, transport tunnellari, koʻtarmalar ostidagi quvurlar, avtomobil yoʻllari va aerodromlar qoplamalari, oʻrtacha zichligi 500 dan kam va 2500 kg/m3 dan ortiq boʻlgan betonlar, gips va maxsus bogʻlovchi moddalar, maxsus va organik toʻldirgichlardagi hamda yirik gʻovakli tuzilishga ega boʻlgan betonlarni loyihalashga nisbatan tatbiq etilmaydi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1-bob. Shaharsozlik normalari va qoidalari, texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlarga havolalar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1. Mazkur SHNQda quyidagi shaharsozlik normalari va qoidalari, texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlarga havolalar qoʻllanilgan:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
QMQ 2.01.03-19 “Seysmik hududlarda qurilish”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
QMQ 2.01.07-96 “Yuklar va taʼsirlar”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
SHNQ 2.02.01-19 “Bino va inshootlarning asoslari”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
QMQ 2.03.11-96 “Qurilish konstruksiyalarini korroziyadan himoya qilish”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
QMQ 3.03.01-98 “Yuk koʻtaruvchi va toʻsuvchi konstruksiyalar”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
GOST 18105-2018 Betonlar. Mustahkamlikni nazorat qilish va baholash qoidalari (rasmiy manba: Betoni. Pravila kontrolya i otsenki prochnosti);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
GOST 27751-2014 Qurilish konstruksiyalari va asoslarning ishonchliligi. Asosiy qoidalar (rasmiy manba: Nadejnost stroitelnix konstruksiy i osnovaniy. Osnovnie polojeniya);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
GOST 380-2005 Oddiy sifatli uglerodli poʻlat. Markalar (rasmiy manba: Stal uglerodistaya obiknovennogo kachestva. Marki);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
GOST 535-2005 Oddiy sifatli uglerodli poʻlatdan tayyorlangan sortli va fasonli prokat. Umumiy texnik shartlar (rasmiy manba: Prokat sortovoy i fasonniy iz stali uglerodistoy obiknovennogo kachestva. Obshiye texnicheskiye usloviya;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
GOST 5781-82 Temir-beton konstruksiyalarni armaturalash uchun issiq prokatka qilingan poʻlat. Texnik shartlar (rasmiy manba: Stal goryachekatanaya dlya armirovaniya jelezobetonnix konstruksiy. Texnicheskiye usloviya);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
GOST 6727-80 Temir-beton konstruksiyalarni armaturalash uchun past uglerodli poʻlatdan tayyorlangan sovuq tarzda yasalgan sim. Texnik shartlar (rasmiy manba: Provoloka iz nizkouglerodistoy stali xolodnotyanutaya dlya armirovaniya jelezobetonnix konstruksiy. Texnicheskiye usloviya);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
GOST 7348-81 Oldindan zoʻriqtirilgan temir-beton konstruksiyalarni armaturalash uchun uglerodli poʻlatdan tayyorlangan sim. Texnik shartlar (rasmiy manba: Provoloka iz uglerodistoy stali dlya armirovaniya predvaritelno napryajennix jelezobetonnix konstruksiy. Texnicheskiye usloviya);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
GOST 7473-2010 Beton qorishmalar. Texnik shartlar (rasmiy manba: Smesi betonnie. Texnicheskiye usloviya);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
GOST 8267-93 Qurilish ishlari uchun zich togʻ jinslardan tayyorlangan sheben
va shagʻal. Texnik shartlar (rasmiy manba: Sheben i graviy iz plotnix gornix porod dlya stroitelnix rabot. Texnicheskiye usloviya);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
GOST 8736-2014 Qurilish ishlari uchun qum. Texnik shartlar (rasmiy manba: Pesok dlya stroitelnix rabot. Texnicheskiye usloviya);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
GOST 8829-2018 Zavodda ishlab chiqarilgan temir-beton va beton qurilish buyumlari. Yuklash bilan sinov usullari. Mustahkamlik, qattiqlik va darzga bardoshlikni baholash qoidalari (rasmiy manba: Izdeliya stroitelnie jelezobetonnie i betonnie zavodskogo izgotovleniya. Metodi ispitaniy nagrujeniyem. Pravila otsenki prochnosti, jestkosti i treshinostoykosti);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
GOST 10060-2012 Betonlar. Sovuqbardoshlikni aniqlash usullari. Asosiy talablar (rasmiy manba: Betoni. Metodi opredeleniya morozostoykosti. Osnovnie trebovaniya);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
GOST 10180-2012 Betonlar. Nazorat namunalari boʻyicha mustahkamlikni aniqlash usullari (rasmiy manba: Betoni. Metodi opredeleniya prochnosti po kontrolnim obrazsam);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
GOST 10181-2014 Beton qorishmalar. Sinov usullari (rasmiy manba: Smesi betonnie. Metodi ispitaniya);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
GOST 10922-2012 Armatura va oʻrnatma buyumlar, ularning temir-beton konstruksiyalar uchun payvand, toʻqilgan va mexanik birikishlari. Umumiy texnik shartlar (rasmiy manba: Armaturnie i zakladnie izdeliya, ix svarnie, vyazanie i mexanicheskiye soyedineniya dlya jelezobetonnix konstruksiy. Obshiye texnicheskiye usloviya);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
GOST 12730.0-2020 Betonlar. Zichlik, namlik, suv shimish, gʻovaklik va suv oʻtkazmaslikni aniqlash usullariga umumiy talablar (rasmiy manba: Betoni. Obshiye trebovaniya k metodam opredeleniya plotnosti, vlajnosti, vodopoglosheniya, poristosti i vodonepronitsayemosti);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
GOST 12730.1-2020 Betonlar. Zichlikni aniqlash usuli (rasmiy manba: Betoni. Metod opredeleniya plotnosti);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
GOST 12730.5-2018 Betonlar. Suv oʻtkazmaslikni aniqlash usullari (rasmiy manba: Betoni. Metodi opredeleniya vodonepronitsayemosti);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
GOST 13015-2012 Qurilish uchun temir-beton va beton buyumlar. Umumiy texnik talablar. Qabul qilish, markalash, qadoqlash, tashish va saqlash qoidalari (rasmiy manba: Izdeliya jelezobetonnie i betonnie dlya stroitelstva. Obshiye texnicheskiye trebovaniya. Pravila priyemki, markirovki, transportirovaniya i xraneniya);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
GOST 13840-68 1x7 poʻlat armaturali kanatlar. Texnik shartlar (rasmiy manba: Kanati stalnie armaturnie 1x7. Texnicheskiye usloviya);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
GOST 17624-2021 Betonlar. Mustahkamlikni aniqlashning ulratovush usuli (rasmiy manba: Betoni. Ultrazvukovoy metod opredeleniya prochnosti);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
GOST 22690-2015 Betonlar. Mustahkamlikni aniqlashning mexanik buzmaydigan nazorat usullari bilan aniqlash (rasmiy manba: Betoni. Opredeleniye prochnosti mexanicheskimi metodami nerazrushayushego kontrolya);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
GOST 23732-2011 Betonlar va qorishmalar uchun suv. Texnik shartlar (rasmiy manba: Voda dlya betonov i rastvorov. Texnicheskiye usloviya);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
GOST 23858-2019 Temir-beton konstruksiyalar armaturasining payvand tutashish
va tavrli birikishlari. Ultratovush sifat nazorati usullari. Qabul qilish qoidalari (rasmiy manba: Soyedineniya svarnie stikovie armaturi jelezobetonnix konstruksiy. Ultrazvukovie metodi kontrolya kachestva. Pravila priyemki);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
GOST 24211-2008 Beton uchun qoʻshimchalar. Umumiy texnik talablar (rasmiy manba: Dobavki dlya betonov. Obshiye texnicheskiye trebovaniya);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
GOST 25192-2012 Betonlar. Tasnif va umumiy texnik talablar (rasmiy manba: Betoni. Klassifikatsiya i obshiye texnicheskiye trebovaniya);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
GOST 25781-2018 Temir-beton buyumlarni tayyorlash uchun poʻlat qoliplar. Texnik shartlar (rasmiy manba: Formi stalnie dlya izgotovleniya jelezobetonnix izdeliy. Texnicheskiye usloviya);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
GOST 26633-2015 Ogʻir va mayda donali betonlar. Texnik shartlar (rasmiy manba: GOST 26633-2015 Betoni tyajelie i melkozernistie. Texnicheskiye usloviya);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
GOST 27005-2014 Yengil va uya tuzilishli betonlar. Oʻrtacha zichlikni nazorat qilish qoidalari (rasmiy manba: Betoni legkiye i yacheistie. Pravila kontrolya sredney plotnosti);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
GOST 27006-2019 Betonlar. Qorishmalarni tanlash qoidalari (rasmiy manba: Betoni. Pravila podbora sostavov);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
GOST 28570-2019 Betonlar. Konstruksiyalardan olingan namunalar boʻyicha mustahkamlikni aniqlash usullari (rasmiy manba: Betoni. Metodi opredeleniya prochnosti po obrazsam, otobrannim iz konstruksiy);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
GOST 31108-2020 Umumqurilish sementlari. Texnik shartlar (rasmiy manba: Sementi obshestroitelnie. Texnicheskiye usloviya);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
GOST 34329-2017 Qolip. Umumiy texnik shartlar (rasmiy manba: Opalubka. Obshiye texnicheskiye usloviya).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2-bob. Atamalar va taʼriflar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2. Ushbu SHNQda quyidagi atama va taʼriflardan foydalanilgan:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
konstruktiv armatura — ishchi armaturaga perpendikulyar ravishda joylashtiradigan armatura;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ishchi armatura — hisob-kitob asosida oʻrnatiladigan armatura;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
beton himoya qatlami — betondan armatura oʻzagicha (sterjen) boʻlgan masofa;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
betonning oʻz-oʻzini kuchlantirish boʻyicha markasi — betondagi oldindan zoʻriqishi, MPa, uning boʻylab mustahkamlanish koeffitsiyentida kengayish natijasida hosil boʻlishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
anizotropiya — turli yoʻnalishlar boʻyicha xossalarning xilma-xilligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
vazmin (massivnaya) konstruksiya — konstruksiya uchun uni quritish uchun ochiq boʻlgan yuza nisbati, m2, uning hajmi, m3, 2 ga teng yoki undan kichik boʻlgan konstruksiya;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
armaturaning mexanik bogʻlanishlari — siqish va choʻzilish kuchlarini qabul qiladigan boglovchi mufta va ikkita armatura oʻzagidan (sterjen) iborat bogʻlanish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
normal kesim — elementning boʻylama oʻqiga perpendikulyar tekislikdagi kesim;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
chegaraviy zoʻriqish — materiallar xususiyatlari boʻyicha elementning kesim orqali qabul qilinishi mumkin boʻlgan eng katta kuch;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
kesimning ishchi balandligi — elementning siqilgan qirrasidan choʻzilgan yoki eng kam siqilgan boʻylama armatura ogʻirlik markazigacha boʻlgan masofa;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
armaturaning ustma-ust tutashuvlari — armatura oʻzaklarini (sterjen) ularning uzunligi boʻyicha payvandlashsiz bir oʻzak uchini boshqa oʻzak uchiga qoʻyish yoʻli bilan bogʻlash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qisqa muddatli darzlarning ochilishi — ularning doimiy, uzoq va qisqa muddatli yuklarning birgalikdagi taʼsirida ochilishi, davomli deganda faqat doimiy va uzoq muddatli yuklarning taʼsirida ochilishi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3. Mazkur SHNQda MTSH — maxsus texnik shartlar qisqartmasi qoʻllanilgan.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3-bob. Umumiy qoidalar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1-§. Asosiy talablar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4. Konstruktiv yechimlarni tanlashda material, energiya sigʻimi, mehnat sarfi maksimal darajada pasaytirilishi kerak. Bunda, quyidagilar amalga oshirilishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
samarali qurilish material va konstruksiyalarni qoʻllash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
konstruksiyalar ogʻirligini kamaytirish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qurilish materiallarining fizik-mexanik xossalaridan toʻliq foydalanish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qurilish materiallarni tejamkorlik bilan sarflash.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5. Barcha turdagi beton va temir-beton konstruksiyalar quyidagi talablarga javob berishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
xavfsizlik;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
foydalanishda yaroqlilik;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
mustahkamlilik; loyihalashtirish topshirigʻi hamda MTSHda keltirilgan talablar.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6. Toʻliq choʻzilgan kesimda (suyuqlik yoki gaz bosimi ostida, nurlanish taʼsirida) oʻtkazmaydigan temir-beton konstruksiyalarda darzlar boʻlmasligi, mustahkamlilik boʻyicha qoʻyiladigan noyob binolardagi konstruksiyalar QMQ 2.03.11-96 ga muvofiq agressiv muhitda foydalanayotgan konstruksiyalarga qoʻyilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
7. Konstruksiyaning mustahkamlik talablarini bajarishda quyidagilar taʼminlanishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
geometrik xususiyatlariga va materiallarning mexanik xossalariga turli hisobiy taʼsirlarni (uzoq muddatli yuklar, noqulay iqlim, texnologik, harorat, namlik va navbatma-navbat muzlatish va eritish, agressiv taʼsirlar) hisobga olgan holda xavfsizlik;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
foydalanish yaroqlilik talablariga javob berishini.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
8. Yuklar va taʼsirlar, olovga bardoshlilik chegarasi, sovuqqa chidamlilik, deformatsiyalarning chegaraviy koʻrsatkichlari (egilishlar, siljishlar, tebranishlar amplitudasi), tashqi havo harorati va atrof-muhitni nisbiy namligining hisobiy qiymatlari, qurilish konstruksiyalarini agressiv muhitlar taʼsiridan himoyalash SHNQ 2.01.02-04, QMQ 2.01.03-19, QMQ 2.01.07-96, SHNQ 2.02.01-19, QMQ 2.03.11-96, SHNQ 2.01.01-22 talablariga muvofiq boʻlishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
9. Beton va temir-beton konstruksiyalarni loyihalashda ularning ishonchliligi GOST 27751-2014 ga muvofiq boʻlishi zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
10. Yuklar va taʼsirlarning normativ qiymatlari, ishonchlilik koeffitsiyentlari hamda ularning doimiy va vaqtinchalik (uzoq va qisqa muddatli) koeffitsiyentlari QMQ 2.01.07-96 ga muvofiq aniqlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
11. Yigʻma konstruksiyalarning elementlari yuqori mustahkamlikka ega beton va armatura, shuningdek oldindan zoʻriqtirilgan konstruksiyalar, yengil va sergʻovak betonlardan tayyorlangan boʻlishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
12. Beton elementlar quyidagilarda qoʻllanilishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
boʻylama kuchning mazkur SHNQning 55-bandida koʻrsatilgan qiymatlardan oshmaydigan kichik ekssentrisitetlarda siqilishga ishlaydigan konstruksiyalarda;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
kattaroq ekssentrisitetlar bilan siqilishga ishlaydigan konstruksiyalarda hamda egiladigan konstruksiyalarda.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
13. Tashqi havoning hisobiy qishgi harorati SHNQ 2.01.01-22 ga muvofiq qurilish joyiga bogʻliq holda, eng sovuq besh kunlikning oʻrtacha harorati qabul qilinishi hamda hisobiy texnologik haroratlar loyihalash topshirigʻi bilan belgilanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
14. Atrof-muhit havosining namligi SHNQ 2.01.01-22 ga muvofiq qurilish joyiga bogʻliq holda, eng issiq oy tashqi havosining oʻrtacha nisbiy namligi yoki isitiladigan binolardagi xonalar ichki havosining nisbiy namligi sifatida aniqlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2-§ Asosiy hisobiy talablar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
15. Beton va temir-beton konstruksiyalarni yuk koʻtarish qobiliyati boʻyicha (birinchi guruh chegaraviy holatlari) va normativ foydalanishdagi yaroqliligi boʻyicha (ikkinchi guruh chegaraviy holatlari) hisob talablariga javob berishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
16. Konstruksiyalarni birinchi guruh chegaraviy holatlari boʻyicha hisoblashda quyidagilarni taʼminlashi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
konstruksiya moʻrt, qayishqoq yoki boshqa turdagi buzilishidan oldin egilishi mustahkamligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
nasos stansiya va yuzaga koʻtarilib qolishi (tirgak devorlarning agʻdarilishi va sirpanishiga hisob-kitob, yer osti yoki yerni chuqurlashtirib joylashtirilgan sigʻim (rezervuar)lar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
agressiv muhitning davriy yoki doimiy taʼsiri, navbatma-navbat navbatma-navbat muzlash va erish boʻyicha harakat, yongʻin taʼsir va boshqa kuch omillarining birgalikdagi noqulay taʼsiri ostidagi buzilishlar.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
17. Konstruksiyalarning ikkinchi chegaraviy holatlari boʻyicha hisoblar quyidagilardan himoyalashni taʼminlashi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
foydalanish sharoitlariga koʻra darzlar paydo boʻlishi hamda ularning yoki muntazam ochilib borishidan;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
egilish, ogʻish, tebranish, koʻchishlardan.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
18. Temir-beton konstruksiyalarning hisobiy sxemalarni hisoblash chegaraviy holat usuli boʻyicha hamda ishlab chiqarish, tashish, qurish va foydalanish bosqichlarida amalga oshirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
19. Yuklar va taʼsirlar boʻyicha ishonchlilik, muvofiqlik koeffitsiyentlar qiymatlari hamda yuklarning doimiy va vaqtinchalikka boʻlinishi QMQ 2.01.07-96 talablariga muvofiq boʻlishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
20. SHNQ 2.01.01-22 ga muvofiq iyul oyida oʻrtacha oylik havo harorati 28 °S va undan yuqori boʻlgan hududlarda foydalanish uchun hisoblarda haroratning iqlim taʼsirini hisobga olish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
21. Beton va temir-beton konstruksiyalar uchun SHNQ 2.01.02-04ga koʻra olovbardoshlilik taʼminlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
22. Yigʻma konstruksiya elementlarining koʻtarish, tashish va qurishda element ogʻirligidagi yukni quyidagi dinamik koeffitsiyentlar koeffitsiyentlar bilan hisoblash lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
tashishda 1,60
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
koʻtarish va qurishda 1,40
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
23. Dinamik koeffitsiyentlar uchun kamaytirilgan qiymatlarni qabul qilishga yoʻl qoʻyiladi, biroq 1,25 dan kam boʻlmasligi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
24. Yigʻma va yuk koʻtaruvchi monolit konstruksiyalarni mustahkamlikka, darzlar paydo boʻlishi hamda ochilishiga, shuningdek foydalanishning quyidagi bosqichlarida deformatsiyaga hisoblanishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
konstruksiyada oʻrnatilayotgan beton mustahkamlikka yetgunga qadar ushbu betonning ogʻirligi va konstruksiya barpo etish bosqichida taʼsir koʻrsatadigan yuklarni hisobga olgan holda;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
konstruksiyada oʻrnatilgan beton mustahkamlikka erishgandan soʻng barpo etish va foydalanish bosqichlarida yuklar taʼsirini hisobga olgan holda.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
25. Temir-beton konstruksiyalarda statik aniqlanmaydigan yuk va majburiy koʻchishlarda (haroratning oʻzgarishi, beton namligi, tayanchlarning siljishi), hosil boʻlgan zoʻriqtirishlar hamda statik aniqlanadigan konstruksiyalarda esa beton va armaturaning elastik boʻlmagan deformatsiyalar va darzlar mavjudligini hisobga olgan holda aniqlash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
26. Konstruksiyalar yoki ularning qismlarini darzlarga bardoshliligi va armatura turiga koʻra quyidagi toifalardagi talablar amalga oshirilishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
darzlarni paydo boʻlishiga yoʻl qoʻymaslik (1-toifa);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
acrc1 darzlarning eni boʻyicha cheklangan qisqa muddat ochilishiga ularning keyingi ishonchli yopilishi (qisilishi) (2-toifa);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
darzlarning eni boʻyicha cheklangan qisqa acrc1 va davomli acrc2 ochilishi (3-toifa).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
27. Temir-beton konstruksiyalarning darzlarga bardoshliligi, agressiv boʻlmagan muhit sharoitida oʻtkazuvchanligini cheklash uchun darzlarni ochilishining chegaraviy qiymatlari quyidagi 1-jadval va armaturaning butligini taʼminlash 2-jadvalda keltirilgan.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1-jadval
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Konstruksiyalarning ish sharoitlari

Temir-beton konstruksiyalarning darzbardoshliligiga talab toifalari  va oʻtkazuvchanligini cheklashni taʼminlovchi darzlar ochilishining chegaraviy yoʻl kengligi  va , mm

Suyuqlik va gazlar bosimini qabul qiluvchi elementlar:

toʻliq choʻzilgan

1-toifa1

qisman siqilgan

3-toifa;

Sochiluvchan jinslar bosimini qabul qiluvchi elementlar

3-toifa;

Oldindan zoʻriqtirilmagan konstruksiyalarda yoʻl qoʻyiladi, bunda ularning darzlarga chidamliligini aniqlashda 3-toifa talablari bajarilishi kerak.

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2-jadval
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Konstruksiyalarni foydalanish sharoitlari

Temir-beton konstruksiyalarning darzbardoshliligiga talab toifalari va armatura butligini taʼminlovchi darzlar ochilishining chegaraviy yoʻl qoʻyiladigan kengligi  va , mm

oʻzakli sinfi A240, A300, A400, A400v va A600; simli, sinfi B500 va Bp500

oʻzakli sinfi A800 va A1000, simli, sinfi Bp1200 dan Vr1600gacha, K1400 dan K1900 gacha, sim diametri 3,5 mm va undan ortiq

simli sinfi

Bp1200 dan Vr1600gacha va K1400 dan K1900 (7-simli) gacha, sim diametri 3 mm va undan kam; oʻzakli, sinfi At1200

1. Yopiq xonada

3-toifa;

3-toifa;

3-toifa;

2. Ochiq havoda, shuningdek yer osti suvlari sathidan  yuqorida yoki pastda joylashgan gruntda  

3-toifa;

3-toifa;

2-toifa;

3. Yerosti suvlarining oʻzgaruvchan darajasi boʻlgan gruntda

3-toifa;

2-toifa;

2-toifa;

Izohlar:

1. Armatura sinflarining belgilanishi — 48-bandga muvofiq boʻlishi lozim.

2. Kanatlarda tashqi qatlam simi boʻlishi kerak.

3. Yopiq xonalarda yoki ochiq havoda foydalaniladigan A-V sinfdagi oʻzak (sterjen) armaturali konstruksiyalar uchun, acrc1 va acrc2 qiymatlarini ushbu jadvalda keltirilgan qiymatlarga nisbatan 0,1 mm ga koʻpaytirishga yoʻl qoʻyiladi.

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
28. Temir-beton konstruksiyalarning darzlar hosil boʻlishi, ochilish yoki yopilishi boʻyicha yuk va ishonchlilik koeffitsiyentlari quyidagi 3-jadvalda keltirilgan.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Mazkur jadvalda keltirilgan 2 va 3 toifadagi temir-beton konstruksiyalarning darzlarga bardoshliligi hisoblarda qabul qilinadigan yuk va ishonchlilik koeffitsiyentlari boʻyicha darzlar mavjud boʻlmasa, darzlarning qisqa muddatga ochilishi va yopilishi (2-toifa uchun) yoki ularning qisqa va uzoq muddatga ochilishi (3-toifa uchun) hisobi bajarilmaslikka yoʻl quyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3-jadval
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Temir-beton konstruksiyalarning

darzbardoshli ligiga talab toifalari

Hisoblarda qabul qilinadigan yuk va gf, ishonchlilik koeffitsiyentlari

darz hosil boʻlishi boʻyicha

darzlarning ochilishi boʻyicha

darzlarning yopili shi boʻyicha

qisqa muddatli

uzoq muddatli

1

gf>1,0* da doimiy, uzoq muddatli va qisqa muddatli

—

—

—

2

gf > 1,0* da doimiy, uzoq muddatli va qisqa muddatli (hisoblashda qisqa muddatli darzlarning ochilishi va ularning yopilishi boʻyicha tekshirish zaruratini aniqlash uchun amalga oshiriladi)

 da doimiy, uzoq muddatli va qisqa muddatli

—

 da doimiy va uzoq muddatli

3

gf>1,0 da doimiy, uzoq muddatli va qisqa muddatli (hisoblash darzlarning ochilishi boʻyicha tekshirish zaruratini aniqlash uchun amalga oshiriladi)

 da doimiy, uzoq muddatli va qisqa muddatli

 da doimiy va uzoq muddatli

—

*gf  koeffitsiyenti mustahkamlik boʻyicha hisobdagidek qabul qilinadi.

Izohlar:

1. Uzoq va qisqa muddatli yuklar 5-bandining talablarini hisobga olib qabul qilinadi.

2. Darz hosil boʻlish boʻyicha hisoblashda maxsus yuklar darzlarning mavjudligi halokatli holatlarga (portlashga, yongʻinga) olib kelishi mumkin boʻlganda hisobga olinadi.

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
29.Boʻylama darzlar ochilishini oldini olish uchun konstruktiv choralar koʻrilishi (tegishli koʻndalang armatura oʻrnatish) va oldindan zoʻriqtirilgan element betondagi siqilib zoʻriqtirilgan qiymatini oldindan siqish bosqichida cheklanishi mazkur SHNQning 58-bandiga muvofiq bajarilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
30. Zoʻriqtirishni uzatish zonasini armaturalarsiz oldindan zuriktirilgan elementlarning oxirgi qismlarida doimiy, uzoq va qisqa muddatli yuklarda darzlar paydo boʻlmasligi, bunda koeffitsiyent bilan hamda mazkur SHNQning 49-bandida belgilangan talablarga muvofiq amalga oshirilishi zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
31. Zoʻriqtirishlarni uzatish zonasi boʻylab armaturada oldindan zoʻriqtirilganligini noldan eng yuqori hisoblangan qiymatlargacha chiziqli oʻsib boruvchi deb qabul qilish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
32. Oldindan zoʻriqtirilgan elementlarning siqilgan zonasida hisoblardagi foydalanish yuklari uzun oʻqi bilan normal boʻlgan darzlar hosil boʻlsa, bunda choʻzilgan zonada darzbardoshliligi pasayishi va egrilik oshishini hisobga olish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
33. Zaif armaturalangan temir-beton elementlar uchun ularning yuk kutarish qobiliyati betonning choʻzilgan zonasida darzlar paydo boʻlishi bilan bir vaqtda tugashi bilan tavsiflanishi, choʻzilgan armaturaning boʻyi kesim maydoni mustahkamlik jihatidan talab qilingan qiymat kamida 15 foizga koʻpaytirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
34. Konstruksiya elementlarining egilishi va koʻchishi QMQ 2.01.07-96 da belgilangan chegaraviy koʻrsatkichlardan oshmasligi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
35. Beton va temir-beton elementlarning mustahkamligi boʻyicha zoʻriqtirishlarning siqish taʼsiriga nisbatan hisoblashda tasodifiy ekssentrisitet ea hisobga olinishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Element kesimining ekssentrisiteti ea balandligi 1/30 va uzunligi kamida 1/600 dan kam boʻlmasligi yoki kesimlar orasidagi masofani siljishi hamda konstruksiya turi, barpo etish usuliga koʻra yigʻma elementlar oʻrtasidagi oʻzaro siljishlarni hisobga olish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
36. Konstruksiya elementlarining statik aniqlanmaydigan qiymatlari uchun berilgan uzunlikdagi kuchning ogʻirlik markaz kesimidagi ekssentrisitet e0 olingan statik hisoblaridan nolga teng qabul qilinishi, bunda konstruksiya elementlaridagi statik hisobi va tasodifiy ekssentrisitet e0 yigʻindilaridan aniqlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
37. Harorat-kirishish choklar oʻrtasidagi masofa hisoblar orqali aniqlanishi, bunda aniqlangan masofalar mazkur SHNQning 4-ilovasida keltirilgan qiymatlardan oshmaganda, hisoblarni bajarmaslikka yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3-§ Oldindan zoʻriqtirilgan konstruksiyalarni loyihalashga qoʻshimcha talablar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
38. S va S ́ zoʻriqtirilgan armaturasi ning oldindan zoʻriqtirilgan oʻzakli va simli armatura talablariga javob berishi uchun ruxsat ruxsat etilgan p ogʻishlarini hisobga olgan holda oʻrnatilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
. (1)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
39. Armaturani mexanik tortish usulida ning qiymati ga teng qabul qilinishi, shuningdek quyidagi formula boʻyicha aniqlanishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(2)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— MPa da;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— tortiluvchi oʻzak uzunligi (tayanchlarning tashqi qirralari oʻrtasidagi masofalar), m.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
40. Armatura avtomatik ravishda tortilganda 2-formuladagi 360 miqdori 90 ga almashtirilishiga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
41. S va Sʼ ning zoʻriqtiriladigan armaturasi ustunlarga tortilgandan keyin zoʻriqtirishlar qiymati va mazkur SHNQning 35-bandi hamda anker deformatsiyasi va armatura ishqalanishidagi yoʻqotishlar mazkur SHNQning 38-bandiga muvofiq qabul qilinishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
42. Qotgan betonga armaturani tortishda zoʻriqtirilgan tushgan joyda kuch zoʻraqtiriladigan armaturadagi armaturadagi S va Sʼ hisobiy kesimdagi qiymatlari va sharti taʼminlashi va ga teng deb qabul qilinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(3)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(4)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
mazkur SHNQning 3 va 4-formulalarida:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
– oldindan zoʻriqtirilgan yoʻqotishlarni hisobga olmay aniqlanadi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
– oldindan zoʻriqtirilgan birinchi yoʻqotishlarni hisobga olib, va qiymatlarida mazkur SHNQning 8 va 9-formulalari boʻyicha aniqlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
– ushbu koʻrsatkichlar mazkur SHNQning 48-bandi talablarida muvofiq boʻlishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
43. Konstruksiya yuklanganda betonni siljuvchanlik va qisqarish yoʻqotishlarni hamda beton konstruksiyasining oʻz-oʻzini zoʻraqtirishlari Sp beton markasi, armaturani betondagi joylashuvlarini (bir, ikki va uch oʻqli armatura) hisobga olish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
44. Armatura tayanchlariga zoʻriqtirilishida quyidagilarni hisobga olish lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
birinchi yoʻqotishlar — anker deformatsiyasi, armaturaning egiluvchi moslamaga ishqalanishi, armaturadagi zoʻriqtirishlarni boʻshashi (relaksatsiya), harorat pasayishi, shakl deformatsiyasi (armaturalarni shaklga zoʻraqtirishi), beton siljuvchanliklarini tez tarqalishlarini;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ikkinchi yoʻqotishlar — betonning kirishish va siljuvchanliklarni.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
45. Armaturaning betonga zoʻriqtirishida quyidagilarni hisobga olish zarur:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
birinchi yoʻqotishlar — ankerlar deformatsiyasidan, armaturaning kanall devor yoki konstruksiyalar beton sirtiga ishqalanishlarini;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ikkinchi yoʻqotishlar — armaturadagi zoʻriqtirishlarni boʻshashi (relaksatsiya), betonning kirishish va siljuvchanligi, armatura armatura burama ostida beton ezilishidan, blok (bloklardan tuzilgan konstruksiyalar uchun) orasidagi tutashish joylarining deformatsiyalarini.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
46. Armaturaning oldindan zoʻriqtirilgan yoʻqotishlarini mazkur SHNQning 4-jadvali boʻyicha aniqlanishi, bunda konstruksiyalarni loyihalashga yoʻqotishlarning umumiy miqdorini kamida 100 MPa deb qabul qilish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
47. Oldindan zoʻriqtirilgan yoʻqotishlarni betonning markasiga bogʻliq boʻlgan betonning kirishish, siljuvchanlik va muhit namligiga qarab oʻz-oʻzini zoʻriqtiruvchi zoʻriqtiruvchi elementlarda hisoblanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Oʻz-oʻzini zoʻriqtirilgan konstruksiyalar uchun kirishish va oʻta nam boʻlgan sharoitlarda qoʻllanilmaydi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
48. Mazkur SHNQning 4-jadvalining 8 va 9-bandlari boʻyicha beton kirishishi va siljuvchanligidan yuzaga keluvchi dastlabki yoʻqotishlarni aniqlashda quyidagilar hisobga olinishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
konstruksiya yuklarning oldindan maʼlum boʻlgan muddatiga yoʻqotishlarni quyidagi formula boʻyicha aniqlanadigan koeffitsiyentga koʻpaytirilishi
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(5)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
– vaqt, kun, betonni siqish kunidan boshlab siljuvchanlikdan, betonlash tugagandan soʻng kirishish yoʻqotishlarni aniqlashda hisoblanadi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ogʻir va mayda donador beton konstruksiyalardan tashqari foydalanishga moʻljallangan konstruksiyalar uchun havoning namligi 40 foizdan past boʻlganda yoʻqotishlarni 25 foizga oshirishilishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
sement navi, beton tarkibi, konstruksiyalarni tayyorlash va foydalanish sharoiti maʼlum boʻlsa, unda yoʻqotishlarni aniqlash uchun aniqroq usullardan foydalanilishi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4-jadval
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Armatura oldindan zoʻriqtirilgan yoʻqotishlarni keltirib chiqaruvchi omillar

Armaturani tortishda oldindan zoʻriqtirilgan yoʻqotishlarning qiymatlari, MRa

 

 

tayanchlarga

betonga

 

A. Birinchi yoʻqotishlar

 

1. Armatura zoʻriqtirishining boʻshashi (relaksatsiya):

 

 

 

armaturani mexanik usulda tortishda:

 

 

 

a) simli

—

 

b) oʻzakli

—

 

armaturani elektrotermik  va elektrotermomexanik usullarda zoʻriqtirishda:

 

 

 

v) simli

—

 

g) oʻzakli

—

 

 

Bu yerda, ssp yoʻqotishlarni hisobga olmay qabul qilinishi, MRa hisoblangan yoʻqotishlar qiymatlari manfiy chiqqan qiymatni nolga teng qilib qabul qilish kerak.

 

 

2. Haroratlar farqi (qizdirish zonasidagi tortilgan armatura va betonni isitishda tortishdan zoʻriqishni qabul qiluvchi konstruksiya haroratlarining ayirmasi

 

V15 - V40 sinflarga mansub betonlar uchun              1,25 Dt

—

 

V45 va undan yuqori sinfga mansub betonlar uchun 1,0 Dt,

—

 

bu yerda Dt – qizdirilayotgan armatura va tortishdan zoʻriqtirishni qabul qiluvchi qoʻzgʻalmas tayanchlar (qizdirilish zonasidan tashqarida) haroratining ayirmasi, °S. Aniq maʼlumotlar boʻlmaganda, °S  qabul qilinishi lozim.

Termik ishlov berish jarayonida zoʻriqtirilgan armaturani tortishda harorat oʻzgarishidan yoʻqotishlarni qoplaydigan miqdorda, oxirgilari nolga teng qabul qilinadi.

 

 

Armatura oldindan zoʻriqtirilgan yoʻqotishlarini keltirib chiqaruvchi omillar

Armaturani tortishda oldindan zoʻriqtirilgan yoʻqotilishlarning qiymatlari, MPa

tayanchlarga

betonga

3. Tortiluvchi qurilmalar oldida joylashgan ankerlar deformatsiyasi

bu yerda:

 – presslangan shaybalarning siqilishi, qoʻyilma kallachalarning ezilishi – 2 mm ga teng deb qabul qilinishi lozim, inventar qisqichlardagi oʻzaklarning siljishi, quyidagi formula yordamida aniqlanadi:

– oʻzak diametri, mm;

– tortiladigan oʻzak uzunligi (qolip yoki stend tayanchlarining tashqi qirralari orasidagi masofa), mm.

Tortilishning elektrotermik usulida ankerlar deformatsiyasi hisob-kitobda eʼtiborga olinmaydi.

bu yerda:

 – betoni va anker elementlar orasida joylashgan shaybalar yoki qistirmalarning siqilishi, 1 mm ga teng deb qabul qilinishi lozim;

 –stakansimon ankerlar, tiqinli kolodka, anker gayka va tutqichlar deformatsiyasi, 1 mm ga teng deb qilinishi lozim;

         tortiluvchi oʻzak uzunligi, mm.

4. Armatura ishqalanishi:

 

 

a) kanal devorlari yoki konstruksiya betonlarning yuzasiga

—

bu yerda:

 – natural logarifm asosi;

5-jadval boʻyicha aniqlanadigan koeffitsiyentlar;

 –  tortiluvchi qurilmadan hisobiy kesimgacha boʻlgan maydonning uzunligi, m;

 –  armatura oʻqining yigʻma burilish burchagi, radius;

  yoʻqotishlarni hisobga olmagan holda qabul qilinishi lozim.

b) eguvchi moslamalarga

bu yerda:

 – natural logarifmlar asosi;

0,25 ga teng deb qabul qilinadigan koeffitsiyent;

armatura oʻqining yigʻma burilish burchagi, radius;

yoʻqotishlarni hisobga olmagan holda qabul qilinishi lozim.

—

Armatura oldindan zoʻriqtirilgan yoʻqotishlarni keltirib chiqaruvchi omillar

Armaturani tortishda oldindan zoʻriktirilgan yoʻqotilishlarning qiymatlari, MPa

tayanchlarga

betonga

5.  Oldindan zoʻriqtirilgan temir-beton konstruksiyalarni tayyorlashda poʻlat qolipning deformatsiyasi

 

bu yerda:

 – quyidagi formulalar boʻyicha aniqlanuvchi koeffitsiyent:

 

armaturani domkrat bilan tortishda

 

armaturani oʻrash mashinasi bilan elektromexanik usulda tortganda (zoʻriqishning 50 foiz ini yuq hosil qiladi) 

 

 

turli vaqtda tortiladigan oʻzaklar guruhlari soni;

 – qolip deformatsiyasi hisobidan aniqlanadigan R zoʻriqishining taʼsir chizigʻi boʻyicha tayanchlarning yaqinlashuvi:

 – tayanchlarning tashqi qirralari orasidagi masofa.

 

Konstruksiya qolipi va ishlab chiqarish texnologiyasi haqida maʼlumotlar boʻlmasa, uning deformatsiyasidan yoʻqotishlar 30 MRa ga teng deb qabul qilinishi lozim.

Tortilishning elektrotermik usulida qolip deformatsiyasidan yoʻqotishlar hisob-kitobda hisobga olinmaydi, ular armaturani toʻliq uzaytirilishini aniqlashda hisobga olingan

—

Armatura  oldindan zoʻriqtirilgan yoʻqotishlarni keltirib chiqaruvchi omillar

Armaturani tortishda oldindan zoʻriqtirilgan yoʻqotilishlarining qiymatlari, MRa

tayanchlarga

betonga

6.  Beton uchun tez oquvchan siljuvchanlik:

 

 

a) tabiiy qotuvchi beton uchun

                                    

           

bu yerda:

  va  -      quyidagicha qabul qilinadigan koeffitsiyentlar:

, biroq 0,8 oshmasligi kerak;

, biroq 2,5 oshmasligi va 1,1 dan kam boʻlmasligi kerak;

 -    ushbu jadvalning 1–5 bandlari boʻyicha yoʻqotishlarni hisobga olgan holda, boʻylama armatura  va  ning ogʻirlik markazlari darajasida aniqlanadi.

 

Uzatish mustahkamligi 11 MRa va undan past boʻlganda, yengil beton uchun 40 koʻpaytiruvchi oʻrniga 60 koʻpaytiruvchi qabul qilinishi lozim.

—

b) issiqlik bilan ishlov berilgan betonlar uchun

Yoʻqotishlar mazkur jadvalning 6a bandidagi formulalar boʻyicha olingan natijalarni 0,85 ga teng koeffitsiyentga koʻpaytirib hisoblanadi.

—

B. Ikkinchi yoʻqotishlar

7.  Armatura zoʻriqtirishning boʻshashi ( relaksatsiya):

 

 

a) simli

—

b) oʻzakli

—

Armatura oldindan zoʻriqtirilgan yoʻqotishlarni keltirib chiqaruvchi omillar

Armaturani tortishda oldindan zoʻriqtirilgan yoʻqotilishlarning qiymatlari, MRa

tayanchlarga

betonga

8. Betonning kirishishi mazkur SHNQning 16-bandiga muvofiq:

Tabiiy holda qotuvchi beton

Atmosfera bosimida issiqlik bilan ishlov berilgan beton

Betonning qotish sharoitidan qaʼtiy nazar

quyidagi sinfli ogʻir beton uchun:

 

 

 

a) V35 va undan past

40

35

30

b) V40

50

40

35

v) V45 va undan yuqori

60

50

40

mayda donador beton guruhi:

 

 

g) A

Yoʻqotishlar mazkur jadvalning 8a, bandi boʻyicha, 1,3 ga teng koeffitsiyentga koʻpaytirib, aniqlanadi

40

d) B

Yoʻqotishlar mazkur jadvalning 8a  bandi boʻyicha, 1,5 ga teng koeffitsiyentga koʻpaytirib, aniqlanadi

50

e) V

Yoʻqotishlar mazkur jadvalning 8a-v bandi boʻyicha, tabiiy qotuvchi ogʻir beton uchun qanday boʻlsa, shunday aniqlanadi

40

yengil beton, mayda toʻldiruvchili:

 

 

 

j) zich

50

45

40

z) gʻovak

70

60

50

9.  Betonning siljuvchanligi mazkur SHNQning 26-bandga muvofiq:

 

a)  ogʻir va yengil beton, zich mayda toʻldiruvchili:

                                  

                 

 

bu yerda:

– 5- bandida qanday boʻlsa, shunday, lekin mazkur jadvalning 1-6 bandlari boʻyicha yoʻqotishlari hisobga olgan holda;

– quyidagicha qabul  qilinadigan koeffitsiyent:

tabiiy qotuvchi betonlar uchun – 1,00;

atmosfera bosimi ostida issiqlik bilan ishlov berilgan betonlar uchun – 0,85.

Armatura  oldindan zoʻriqtirilgan yoʻqotishlarini keltirib chiqaruvchi omillar

Armaturani tortishda oldindan zoʻriqtirilgan yoʻqotilishlarning qiymatlari, MRa

tayanchlarga

betonga

b) mayda donali beton guruhi:

 

A

Yoʻqotishlar mazkur jadvalning 9a bandiagi formulalar boʻyicha, olingan natijani 1,3 ga teng koeffitsiyentga koʻpaytirib, hisoblanadi

B

Yoʻqotishlar mazkur jadvalning 9a bandidagi formulalar boʻyicha, olingan natijani 1,5 ga teng koeffitsiyentga koʻpaytirib, hisoblanadi

V

Yoʻqotishlar mazkur jadvalning 9a bandidagi formulalar boʻyicha,  boʻlgan holda hisoblanadi

v)  gʻovak mayda toʻldirgichli yengil beton

Yoʻqotishlar mazkur jadvalning 9a bandidagi formulalar boʻyicha, olingan natijani 1,2 ga teng koeffitsiyentga koʻpaytirib hisoblanadi.

10.  Spiralsimon yoki halqasimon  armatura oʻrami ostida betonning ezilishi (konstruksiyalar diametri 3 m gacha boʻlganda)

—

 

bu yerda:

 -      konstruksiyaning tashqi diametri, cm

11.  Bloklar orasidagi tutashuvlarni siqish  deformatsiyasi (bloklardan tashkil topgan konstruksiyalar uchun)

—

bu yerda:

  – tortilayotgan armatura uzunligi boʻyicha konstruksiya va uskuna choklarining soni;

 – tutashuv joyining siqishili, beton bilan toʻldirilgan tutashuvlar uchun – 0,3 mm ga teng deb;

 quruq tutashuvda – 0,5 mm ga teng deb qabul qilinadi;

 – tortiladigan aramatura uzunligi, mm.

Izohlar:

1. Oldindan zoʻriqtirilgan armaturadagi zoʻriqtirilgan armaturaning yoʻqotishlari  qanday boʻlsa, shunday aniqlanadi.

2. Oʻz-oʻzini zoʻriqtiruvchi konstruksiyalar uchun betonning kirishishi va siljuvchanligi tufayli yoʻqotishlar tajribaviy maʼlumotlarga koʻra aniqlanadi.

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5-jadval
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Kanal yoki yuza

Armatura ishqalanishi natijasida yoʻqotishlarni aniqlash uchun koeffitsiyentlar
 

 armaturaning quyidagi koʻrinishida

bogʻlamlar,
kanat
lar

davriy profilli oʻzaklar
 

1. Kanal:

myetall yuzali

0,0030

0,35

0,40

bikr kanal hosil qiluvchi bilan qilingan beton yuzasi

0

0,55

0,65

bikr kanal hosil qiluvchi bilan qilingan beton yuzasi, qayishqoq  kanal hosil qiluvchi bilan

0,0015

0,55

0,65

2. Beton yuzasi

0

0,55

0,65

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
49. Oldindan zoʻriqtirilgan armatura qiymati hisob-kitobga quyidagi formula boʻyicha aniqlanadi va armatura tortilishining aniqlik koeffitsiyenti bilan kiritilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(6)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
“Plyus” belgisi oldindan zoʻriqtirilgan nomaqbul taʼsirida (konstruksiya ishining ushbu bosqichida yoki elementning koʻrilayotgan maydonida oldindan zoʻriqtirilgan qobiliyatini pasayishi va darz hosil boʻlishiga olib keladi), “minus” belgisi maqbul taʼsirida qabul qilinishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
50. Armaturani mexanik tortish usulida qiymatlari 0,1 ga teng qabul qilinishi hamda tortishning elektrotermik va elektrotermomexanik usullarida esa quyidagi 7-formula boʻyicha aniqlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(7)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Biroq, 0,1 dan kam boʻlmagan miqdorda qabul qilinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
– mazkur SHNQning 10-ilovasiga muvofiq;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
– element kesimidagi zoʻriqtiriluvchi armatura oʻzaklarining soni.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
51. Oldindan zoʻriqtirilgan armatura yoʻqotishlarini aniqlashda, shuningdek darzlar ochilishi va deformatsiyalar boʻyicha hisoblashda, qiymatini nolga teng qabul qilishga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
52. Elementing boʻylama oʻqiga normal boʻlgan kesimlardagi zoʻriqtirilgan elastik materiallarni hisoblash talablariga muvofiq aniqlanishi, bunda betonning kanall hamda oʻyiqlar bilan zaiflashgan kesimi hisobga olinishi, armatura va beton elastiklik modullari butun boʻylama nisbatiga koʻpaytirilishi (zoʻriqtiriluvchi
va zoʻriqtirilmaydigan). armatura kesimini oʻz ichiga olgan kesim qabul qilinishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
53. Beton kesimning qismlari turli sinf yoki turli betonlardan yasalgan boʻlsa, ular betonning elastik modullari nisbati asosida bitta sinf yoki turga olib kelish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1-rasm. Temir-beton elementning koʻndalang kesimida oldindan zoʻriqtirilgan armaturani zoʻriqtirilganlik sxemasi
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
54. Oldindan siqib zoʻriqtirilgan va uni keltirilgan kesimning ogʻirlik markaziga nisbatan qoʻyilish ekssentrisiteti mazkur SHNQning 1-rasmiga muvofiq quyidagi formulalarga asosan aniqlanishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(8)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(9)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
– zoʻriqtirilmagan armaturada beton kirishishi va siljuvchanligi sababli vujudga kelgan mos ravishda va zoʻriqtirishlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
– keltirilgan kesimning ogʻirlik markazidan mos ravishda zoʻriqtirilgan va zoʻriqtirilmagan va armaturada teng taʼsir koʻrsatuvchi zoʻraqtirishlar qoʻyilgan nuqtalargacha masofalar mazkur SHNQning 1-rasmiga mavofiq aniqlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
55. Egri chiziqli zoʻriqtirilgan armaturada va qiymatlar mos ravishda ga koʻpaytirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
– armatura oʻqining element boʻylama oʻqiga nisbatan qiyalik burchaklari (koʻrilayotgan kesim uchun).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
56. Qoʻyidagi va zoʻriqtirishlar qabul qilinadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
betonni siqish bosqichida – birinchi yoʻqotishlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
elementdan foydalanish bosqichida – birinchi va ikkinchi yoʻqotishlar.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
57. Zoʻriqtirilgan qiymatlar quyidagilarga teng qabul qilinishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yuk koʻtarish ni siqish bosqichida – mazkur SHNQning 4-jadvalining 6-bandi boʻyicha tez oquvchan siljuvchanlik sababli zoʻriqtirilgan yoʻqotishlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
elementdan foydalanish bosqichida – mazkur SHNQning 4-jadvalidagi 6, 8, 9-bandlari boʻyicha beton kirishishi va siljuvchanligi sababli zoʻriqtirilgan yoʻqotishlarning yigʻindisi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6-jadval
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Kesimning zoʻriqtirilgan holati

Armaturani tortish usuli

Oldindan siqish bosqichida betonning siqilib zoʻriqtirilganligi  oʻtkazish mustahkamligiga nisbatan ulushlarda

tashqi havoning hisobiy qishki haroratida, °S, minus 40 °S va undan yuqori

siqishda

markaziy

nomarkaziy

1. Tashqi yuklar taʼsirida zoʻriqtirishlar kamayadi yoki oʻzgaradi

tayanchlarga

0,85

0,95*

betonlarga

0,70

0,85

2. Tashqi yuklar taʼsirida zoʻriqtirishlar oshadi

tayanchlarga

0,65

0,70

betonlarga

0,60

0,65

*   Siqish zoʻriqishiini bosqichma-bosqich oʻtkazish bilan ishlab chiqariladigan elementlar uchun poʻlat tayanch detallar va  hajmli armaturalash koeffitsiyentiga ega armatura mavjudligida  zoʻriqishlarni uzatish zonasi uzunligidan kam boʻlmagan uzunlikda   qiymatni qabul qilishga yoʻl qoʻyiladi.

Izohlar:

1.  Tashqi havoning qishki hisobiy haroratlari mazkur SHNQning 10-bandiga koʻra qabul qilinishi lozim.

2.  V7,5-V12,5 sinflarining yengil betonlari uchun  qiymatlari 0,30 dan koʻp oshmasligi kerak.

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
58. Betonning siqilib zoʻriqtirilgani mazkur SHNQning 6-jadvalida keltirilgan miqdorlardan (betonning oʻtkazish mustahkamligiga nisbatan ulushlarda) oshmasligi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
59. Zoʻriqtirilgan qiymatlar sbp mazkur SHNQning 4-jadvalning 1 — 6-bandlari boʻyicha oldindan zoʻriqtirilgan yoʻqotishlarni hisobga olgan holda va birga teng boʻlgan gsp armatura tortilishining aniqlik koeffitsiyenti betonning chetki siqilgan tola darajasida aniqlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
60. Oldindan zoʻriqtirilgan konstruksiyalarda armatura beton bilan bogʻlanmasa unda 1-toifadagi darzbardoshlilik talablari bajarilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4-§. Temir-betonning chiziqli boʻlmagan xususiyatlarini hisobga olgan holda tekis hisoblashga oid talablar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
61. Tekis (balka-devor, orayopma plita) va ogʻir konstruksiyalarni fizikaviy chiziqsizlik, anizotropiyalardagi zoʻriqtirilishi, deformatsiya va kuchishlarni birinchi va ikkinchi chegaraviy holatlari boʻyicha hamda siljuvchanlik, buzilishlar jamlanishi (uzoq muddatli jarayonlarda) va geometrik chiziqsizlik (asosan yupqa devorli konstruksiyalarda) hisoblarni amalga oshirish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
62. Armaturani boʻrtib chiqish xavfi mavjud boʻlsa uning chegaraviy siqilishini cheklash zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
63. Darzlar paydo boʻlganda, kuch va zoʻriqtirish bogʻliqlikning chiziqli boʻlmagan ifodalarida umumiy koʻrinishdagi anizotrop jism modelidan foydalanish qoʻyidagilarda amalga oshirilishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
darzlarni armaturaga nisbatan qiyalik burchagi va kesishish sxemalarida;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
darzlarning ochilishi va qirgʻoqlarining siljishida;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
armatura bikrligida (oʻqli betonning darzlar oraligʻidagi yoʻllar yoki bloklar yopishishi, tangensial darzlar betonni egiluvchan moslashuvchanligi va armaturadagi tegish va oʻq boʻylab zoʻriqtirilgan darzlarning hisoblari);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
beton bikrligida (darzlar oʻrtasida oʻq kuchlari va siljuvchanligi, kesishadigan darzlar sxemasi uchun kamaytiriladi);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
darzlarda (darzlarning sohillarni yetarlicha kichik kenglikda bogʻlanishi);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
betonning darzlar orasi va armaturaning oʻq deformatsiyalari bir-biriga mosligi qisman buzilganda.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
64. Beton oʻrtasidagi darzlar bikrligi armaturalanmagan darzlari mavjud elementlarning deformatsiya modelida hisobga olinishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
65. Temir-beton konstruksiyalarning yetarli darajada plastik deformatsiya bardoshliligi chegaraviy muvozanat usuli bilan aniqlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
66. Konstruksiyalarni mustahkamligi, deformatsiya, darzlar paydo boʻlishi va ochilishini chegaraviy elementlarni hisoblashda konstruksiyani tashkil etuvchi barcha chegaraviy elementlar uchun mustahkamlik va darzbardoshlilik hamda ortiqcha koʻchishi shartlari oʻrganilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4-bob. Beton va temir-beton konstruksiyalar uchun materiallar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1-§. Beton
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
67. Ushbu SHNQ talablariga muvofiq beton va temir-beton konstruksiyalarni loyihalashda GOST 25192-2012 ga muvofiq quyidagi betonlarni qoʻlash lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2200 dan 2500 kg/m3 gacha oʻrtacha zichlikdagi ogʻir beton;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1800 kg/m³ dan ortiq oʻrtacha zichlikdagi mayda donador beton;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ich va gʻovaklangan tarkibli yengil beton;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
avtoklav va noavtoklav qotishda sergʻovakli beton;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
maxsus zoʻriqtirilganbeton.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Beton va temir-beton konstruksiyalarni loyihalashda ularning maqsadi va ishlash sharoitiga koʻra, betonning sifat koʻrsatkichlari kuyidagilardan taʼminlashi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
V siqilish mustahkamlik sinfini;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Vt oʻq boʻylab choʻzilishga mustahkamlik sinfini (ishlab chiqarishda nazorat etilayotgan hollarda belgilanadi);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
F sovuqqabardoshlilik boʻyicha markasini (nam holatda navbatma-navbat muzlash va erish taʼsiriga duch keluvchi konstruksiyalarga belgilanadi);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
W suv oʻtkazmaslik boʻyicha markasini (oʻtkazuvchanlikni cheklash talablari konstruksiyalarga belgilanadi);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
D oʻrtacha zichlik boʻyicha markasini (konstruktiv talablardan tashqari issiqlikni izolyatsiyalash talablari konstruksiyalarga belgilanadi).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
68. Betonning siqilish va oʻq boʻylab choʻzilish mustahkamlik sinflari betonning mustahkamligi, MPa 0,95 qiymatlar bilan taʼminlashi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
69. Oʻz-oʻzini zoʻriqtirish boʻyicha zoʻriqtirilgan betonning markasi oldindan zoʻriqtirilgan betonda ichki kengayishidan paydo boʻladigan koeffitsiyent boʻylama armaturasi ga teng deb olinishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
70. Beton va temir-beton konstruksiyalar uchun quyidagi sinf va markalardan foydalanish kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
a) siqilishga mustahkamlik boʻyicha sinflar:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ogʻir beton — V3.5, B5, B7,5, B10, B12,5, B15, B20, B25, B30, B35, B40, B45, B50, B55; B60; B70; B80; B90; B100;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
zoʻriqtilgan beton — B20, B25, B30, B35, B40, B45, B50, B55, B60, B70;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
b) mayda donador betonlar uchun quyidagi guruhlar:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
A — tabiy qotgan yoki atmosfera bosimida issiqlik bilan ishlov berilgan, 2,0 dan katta modul bilan — V3,5, B5, B7,5, B10, B12,5, B15, B20, B25, B30, B35, B40;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
B — tabiy qotgan yoki atmosfera bosimida issiqlik bilan ishlov berilgan, 2,0 yoki undan kam oʻlchamdagi modulga ega qumda — B3,5, B5, B7,5, B10, B12,5, B15, B20, B25, B30;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
V — avtoklav bilan ishlov berilganda — B15, B20, B25, B30, B35, B40, B45, B50, B55, B60;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
v) oʻrta zichlikdagi markalar bilan yengil beton:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
D800, D900 — B2,5, B3,5, B5, B7,5;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
D1000, D1100 — B2,5, B3,5, B5, V7,5, B10, B12,5;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
D1200, D1300 — B2,5, B3,5, B5, B7,5, B10, B12,5, B15, V20;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
D1400, D1500 — B3,5, B5, B7,5, B10, B12,5, B15, B20, B25, B30;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
D1600, D1700 — B5; B7,5; B10; B12,5; B15; B20; B25; B30; B35; V40;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
D1800, D1900 — B10; B12,5, B15, B20, B25, B30, B35, B40;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
D2000 — B20, B25, B30, B35, B40;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
g) oʻrtacha zichlikdagi markalar bilan sergʻovakli beton:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

avtoklavli:

avtoklavsizli:

D500

-B1, B1,5, V2, V2,5

¾

D600

-B1, B1,5, B2, B2,5, V3,5

B1; B1,5, V2

D700

-B1,5, B2, B2,5, B3,5, V5

B1,5; B2, B2,5

D800

-B2,5, B3,5, B5, B7,5

B2; B2,5, B3,5

D900

-B3,5, B5, B7,5, V10

B3,5, B5

D1000

-B5, B7,5, B10, B12,5

B5, B7,5

D1100

-B7,5, B10, B12,5, B15, V17,5

B7,5, B10

D1200

-B10, B12,5, B15, V17,5, V20

B10, B12,5

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
d) oʻrtacha zichlikdagi markalar bilan gʻovaklangan beton:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
D800, D900, D1000, D1100, D1200, D1300 — B2,5; B3,5; B5; B7,5;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
D1400 — B3,5, B5, B7,5.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
71. V22,5 va V27,5 siqilish mustahkamligi boʻyicha oraliq sinflarning betonidan foydalanishga yoʻl quyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
72. Oʻq boʻylab choʻzilishiga mustahkamlilik boʻyicha quyidagi sinflardan foydalanish lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ogʻir, zoʻriqtirlgan, mayda donador betonlarda — 0,8, 1,2, 1,6, 2,0, 2,4, 2,8, 3,2, 3,6, 4,0, 4,4, 4,8;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yengil betonlarda — 0,8, 1,2, 1,6, 2,0, 2,4, 2,8, 3,2.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
73. Sovuqqa chidamliligi boʻyicha quyidagi markalardan foydalanish zarur:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ogʻir beton, zoʻriqtirilgan va mayda donador betonlarda — F50, F75, F100, F150, F200, F300, F400, F500,F600, F800, F1000;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yengil betonlarda — F25, F35, F50, F75, F100, F150, F200, F300, F400, F500, F600, F800, F1000;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
sergʻovakli betonlarda — F50, F75, F100, F150, F200, F300, F400, F500;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gʻovaklangan betonlarda — F15, F25, F35, F50, F75, F100.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
74. Suv oʻtkazmaslilik boʻyicha quyidagi markalardan foydalanish kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ogʻir va mayda donador betonlarda — W2, W4, W6, W8, W10, W12, W14, W 16, W 18, W 20;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yengil betonlarda — W2, W4, W6, W8, W10, W12.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
75. Oʻrtacha zichlilik boʻyicha markalar:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yengil betonlarda — D800, D900, D1000, D1100, D1200, D1300, D1400;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
D1500, D1600, D1700, D1800, D1900, D2000;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
sergʻovakli betonlarda — D500, D600, D700, D800, D900, D1000, D1100, D1200,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gʻovaklangan betonlarda — D800, D900, D1000, D1100, D1200, D1300, D1400;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Shuningdek, oʻz-oʻzini zoʻriqtirilganlilik boʻyicha markalar — 0,6, 0,8, 1, 1,2, 1,5, 2, 3, 4.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
76. Betonning siqilishi va oʻq boʻylab choʻzilish mustahkamliligi boʻyicha oʻz sinfiga mos keladigan beton konstruksiyasining yoshi loyihaviy yuklar bilan yuklash mumkin boʻlgan haqiqiy muddati, barpo etish usuli, beton qotish shartlari asosida belgilanishi zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
77. Yigʻma konstruksiyalarning elementlarida betonning topshirish mustahkamlik qiymati GOST 13015.0-83ga muvofiq belgilanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
78. Temir-beton konstruksiyalar uchun quyidagilarni qoʻllashga yoʻl quyilmaydi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
V7,5 dan past boʻlgan siqilish mustahkamliligi sinfdagi ogʻir va donador betonlarni;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
V7,5 dan past boʻlgan siqilish mustahkamliligi boʻyicha yengil betonlarni (qatlamli va V3,5 dan past, ikki qatlamli konstruksiyalarga).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
79. Oldindan zoʻriqtirilgan elementlar uchun koʻrsatkichlar mazkur SHNQning 7-jadvalida koʻrsatilgan qiymatdan past boʻlmasligi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ogʻir, mayda donador va yengil betonlardan tayyorlangan ichida zoʻriqtirilgan armatura joylashgan beton sinfidan;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
zoʻriqtiriladigan armaturaning turi va sinfiga, uning diametriga va ankerli qurilmalarning mavjudligidan.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
80. Betonning oʻzatish mustahkamligi Rbp (siqilishga mustahkamlik boʻyicha beton sinfi kabi nazorat qilinadigan siqilish momentiga beton mustahkamligi) 11 MPa dan past boʻlmagan miqdorda, A1000, At1000, At1000K va At1200 oʻzakli armaturada, shuningdek ankerlarsiz mustahkam armatura simlarida va armatura arqonlarida — 15,5 MPa dan kam boʻlmagan miqdorda belgilanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Uzatish mustahkamligi, qabul qilingan siqilishga mustahkamlik boʻyicha beton sinfining kamida 50 foizini tashkil qilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
81. Koʻp marta takrorlanuvchi yuklar taʼsirida hisoblanadigan konstruksiyalar uchun mazkur SHNQning 7-jadvalida keltirilgan beton sinfining eng kichik qiymatlari simli zoʻriqtiriladigan aramatura va diametridan qatʼi nazar, A600 sinfiga hamda diametri 10 — 18 mm boʻlgan A800 oʻzakli zoʻriqtiriladigan armaturada mos ravishda betonning oʻzatish mustahkamligini orttirish bilan bir pogʻonaga 5 MPa ga oshirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
82. Konstruksiyalarni ayrim turlarini loyihalashda betonning minimal sinfini belgilash mazkur SHNQning 7-jadvalda keltirilgan 5 MPa ga teng boʻlgan bir bosqichdagi va betonning uzatish mustahkamliligini pasaytirishga yoʻl quyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
83. Temir-beton konstruksiyalarni oldindan siqish bosqichida hisoblashda betonning hisobiy tavsiflari betonning oʻtqazuvchanlik mustahkamligiga son jihatidan teng boʻlgan beton sinfi uchun (chiziqli interpolyatsiya boʻyicha) qabul qilinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
84. Bir qatlamli yalpi konstruksiyalarni loyihalashda betonning issiqlik izolyatsiyasi vazifasini bajaruvchi sbp/Rbp bosimining nisbiy miqdori 0,30 dan ortiq boʻlmagan yengil betonning V7,5-V12,5 sinflarida diametri 14 mm dan ortiq boʻlmagan A600 sinfdagi zoʻriqtirilgan armaturadan foydalanishga yoʻl qoʻyiladi, bunda Rbp betonning uzatish mustahkamliligi beton sinfining kamida 80 foizini tashkil etishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
7-jadval
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Zoʻriqtiriladigan armatura turi va sinfi

Beton sinfi, shundan past emas

1. Simli armatura sinflari:

Bp1200, Bp1300, Bp1400, Bp1500, Vr1600 (ankerlarsiz) diametri, mm:

5 gacha

V20

6 va undan yuqori

V30

K1400 dan K1900 gacha

V30

2. Oʻzakli armatura (ankerlarsiz) diametri, mm:

10 dan 18 gacha, sinflar:

A400v

V15

A600

V15

A800

V20

A1000 i At1200

V30

20 va undan yuqori, sinflar:

A400v

V15

A600

V20

A800

V25

A1000 va At1200

V30

Izohlar:

1. Armatura sinflarining belgilanishlari — 135 bandiga muvofiq.

2. Oldindan zoʻriqtirilgan konstruksiyalarda sinf armaturasini qoʻllash A400v sinfga tajriba va texnik-iqtisodiy asoslashlar natijalariga  koʻra qoʻllaniladi.

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
85. Temir-beton konstruksiyalarda maxsus tajribalarsiz koʻp marta takrorlanadigan yuk taʼsiriga duch keladigan mayda donador beton hamda Bp1200, Vr1600, K1400, K1900 sinflarni simli armatura bilan mustahkamlashda oldindan zoʻriqtirilgan konstruksiyalar 12 m dan ortiq oralik uchun foydalanishga yoʻl qoʻyilmaydi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
86. Korroziyadan himoya qilish va konstruksiyaning paslari va sirtida joylashgan armaturaning beton bilan birikuvini taʼminlash uchun foydalanadigan mayda donador betonning siqilishga mustahkamliligi boʻyicha sinfi V12,5 dan kanallar inyeksiyasi uchun esa V25 dan kam boʻlmasligi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
87. Yigʻma temir-beton konstruksiya elementlarining tutashmalarini monolitlash uchun beton sinfini tutashgan elementlarning ish sharoitlariga qarab oʻrnatilishi kerak, biroq V7,5 dan kam boʻlmasligi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
88. Bino va inshootlar konstruksiyalari uchun (isitiladigan binolarning tashqi devorlaridan tashqari) quyidagi 8-jadval, isitiladigan binolarning tashqi devorlari uchun 9-jadvalida keltirilgan qiymatlardan kam boʻlmasligi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
8-jadval
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Konstruksiyaning ish sharoitlari

Beton markasi, kamida

Rejim tavsifi

tashqi havoning hisobiy qishki harorati, °S

sovuqbardoshlililigi boʻyicha

suv oʻtkazmasliligi

boʻyicha

bino va inshootlar konstruksiyalari (isitiluvchi binolarning tashqi devoridan tashqari) uchun maʼsuliyat darajasiga koʻra sinfi boʻyicha

I

II

III

I

II

III

1. Navbatma-navbat muzlash va erishi

a) suvga toʻyingan holati

minus 20° dan past 40° gacha

F 200

F 150

F100

W4

W2

normalanmaydi

minus 5° dan past 20° gacha

F 150

F 100

F 75

W2

normalanmaydi

Minus 5° va yuqori

F 100

F 75

F 50

normalanmaydi

b) epizodik suvga toʻyinish holatlarida (masalan, doimiy atmosfera taʼsiriga uchraydigan yer usti konstruksiyalari)

minus 20° dan past 40° gacha

F 100

F 75

F 50

W2

normalanmaydi

minus 5° dan past 20° gacha

F 75

F 50

F 35*

normalanmaydi

Minus 5° va yuqori

F 50

F 35

F 25*

normalanmaydi

v)  epizodik suvga toʻyinish hollari boʻlmaydigan nam havo holatida (masalan, doimiy tashqi havo taʼsiriga uchraydigan, ammo atmosfera yongʻinlari taʼsiridan himoyalangan konstruksiyalarga)

minus 20° dan past 40° gacha

F 75

F 50

F 35*

normalanmaydi

minus 5° dan past 20° gacha

F 50

F 35*

F 25*

normalanmaydi

Minus 5° va yuqori

F 35*

F 25*

F 15**

normalanmaydi

2. 0 °S dan past haroratning epizodik taʼsir etishi mumkin boʻlgan holatlarda:

a) suvga toʻyingan holatda (masalan grunt yoki suv ostida joylashgan konstruksiyalarda)

minus 20° dan past 40° gacha

F 75

F 50

F 35*

normalanmaydi

minus 5° dan past 20° gacha

F 50

F 35*

F 25*

normalanmaydi

Minus 5° va yuqori

F 35*

F 25*

normalanmaydi

normalanmaydi

b) nam havo sharoitlarda (masalan, qurilish va qurish davrida isitiladigan binolarning ichki konstruksiyalari)

minus 20° dan past 40° gacha

F50

F 35*

F 25*

normalanmaydi

minus 5° dan past 20° gacha

F 35*

F 25*

F 15**

normalanmaydi

Minus 5° va yuqori

F 25*

F 15**

normalanmaydi

normalanmaydi

*      Ogʻir va mayda donador betonlar uchun sovuqbardoshliligi boʻyicha markalar normalanmaydi.

**    Ogʻir, mayda donador va yengil betonlar uchun sovuqbardoshliligi boʻyicha marka normalanmaydi.

Izohlar:

        1. Qishki haroratlari 7-bandga koʻra qabul qilinadi.

        2. Mn³5m-1 nisbiy sirt moduliga ega, atmosfera taʼsirlariga uchraydigan va 20°S dan 70 °S gacha oraliqda butun yoz davomida 60-marta qizish va sovish sikllarni oʻtadigan yigʻma konstruksiya elementlarlar uchun berilgan betonning sovuqbardoshliligi boʻyicha markasi 1 pogʻonaga oshiriladi.

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
9-jadval
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Konstruksiyalarning ish sharoitlari

Isitiladigan binolarning tashqi beton devorlarining sovuqbardoshliligi uchun betonning minimal markasi

xona ichki havosining nisbiy

namligi , foiz

tashqi havoning hisobiy qishki harorati, °S

yengil, sergʻovakli, gʻovaklangan

ogʻir, mayda donador

binolar uchun maʼsuliyat darajasiga koʻra sinfi boʻyicha

I

II

III

I

II

III

minus 20° dan past 40° gacha

F75

F50

F35

F100

F75

F50

minus 5° dan past 20° gacha

F50

F35

F25

F75

F50

normalanmaydi

Minus 5° va yuqori

F35

F25

F15*

F50

normalanmaydi

minus 20° dan past 40° gacha

F50

F35

F25

F50

normalanmaydi

minus 5° dan past 20° gacha

F35

F25

F15*

normalanmaydi

Minus 5° va yuqori

F25

F15*

normalanmaydi

normalanmaydi

minus 20° dan past 40° gacha

F35

F25

F15*

normalanmaydi

minus 5° dan past 20° gacha

F25

F15*

normalanmaydi

normalanmaydi

Minus 5° va yuqori

F15*

normalanmaydi

normalanmaydi

*    Yengil betonlar uchun sovuqbardoshliligi boʻyicha beton markasi normalanmaydi.

Izohlar:

1.   Ogʻir, mayda donador va yengil betonlardan qilingan konstruksiyalarning bugʻ- va gidroizolyatsiyasi mavjud boʻlganda, ularning sovuqqabardoshliligi boʻyicha markasi bir pogʻonaga pasaytiriladi.

2.   Tashqi havoning qishki hisobiy harorati 6-bandga koʻra qabul qilinadi.

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2-§. Betonning normativ va hisobiy xususiyatlari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
89. Prizmaning oʻq boʻylab choʻzilishiga qarshiligi Rbtn va oʻq boʻylab siqilishga qarshiligi Rbn (prizma mustahkamligi) betonning normativ qarshiligi deb hisoblanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
90. Birinchi , va ikkinchi , guruh chegaraviy holatlar uchun betonning hisobiy qarshiliklari normativ qarshiliklarni ushbu SHNQning 10-jadvali boʻyicha asosiy beton turlari uchun qabul qilinadigan betonni siqilish yoki choʻzilish boʻyicha tegishli ishonchlilik koeffitsiyentlariga boʻlish bilan aniqlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
91. Beton sinfiga bogʻliq siqilish mustahkamliligi boʻyicha betonning normativ qarshiliklari (yaxlitlash bilan) mazkur SHNQning 11-jadvalida keltirilgan.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
92. Betonni choʻzilishga mustahkamligi nazorat qilinmaydigan betonning choʻzilishga normativ qarshiligi siqilishga mustahkamliligi boʻyicha beton sinfiga bogʻliq holda ushbu SHNQning11-jadvaliga muvofiq qabul qilinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
93. Betonni choʻzilishga mustahkamliligi ishlab chiqarishda betonning oʻq boʻylab choʻzilishga normativ qarshiligi ni uning oʻq boʻylab choʻzilishga kafolatlangan mustahkamligiga (sinfiga) teng olinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
10-jadval
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Beton turi

Konstruksiyalarni chegaraviy holatlarni hisoblash uchun betonning siqilish va choʻzilishdagi ishonchlilik koeffitsiyentlari    va

birinchi guruh

ikkinchi guruh  va

mustahkamliligi boʻyicha beton sinfini belgilashda  

siqilishga

choʻzilishga

Ogʻir, mayda donador, yengil va gʻovaklangan

1,3

1,5

1,3

1,0

sergʻovakli

1,5

2,3

-

1,0

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
94. Betonning siqilishga va oʻq boʻylab choʻzilishga mustahkamligi boʻyicha sinfiga bogʻliq ravishda (yaxlitlash bilan) betonning hisobiy qarshiliklari , , , quyidagilarga muvofiq olinishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
birinchi guruh chegaraviy holatlarda — mazkur SHNQning 12 va 13-jadvallariga;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ikkinchi guruh chegaraviy holatlarda — mazkur SHNQning 11-jadvaliga.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
95. Birinchi guruh chegaraviy holatlar uchun betonning hisobiy qarshiliklari va beton xossalarining oʻziga xos xususiyatlari, amal qilish muddati, yuklarning koʻp marta takrorlanishi, konstruksiya ish sharoitlari va bosqichi, uni tayyorlash usuli, kesim oʻlchamlarini hisobga oluvchi beton ish sharoitlari koeffitsiyentlariga koʻpaytirish yoʻli bilan pasaytiriladi yoki oshiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ish sharoitlari koeffitsiyentlarining qiymatlari mazkur SHNQning 14-jadvalga muvofiq hisoblanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
96. Ikkinchi guruh chegaraviy holatlar uchun betonning hisobiy qarshiliklari va mazkur SHNQning 306 — 309-bandlariga koʻra holatlarni istisno qilgan holda beton ish sharoitlari koeffitsiyenti bilan hisobga kiritilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
97. Yengil betonlarning ayrim turlari uchun hisobiy qarshiliklarning boshqa qiymatlarini qabul qilishga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
98. Mazkur SHNQning 67-bandiga muvofiq betonning siqilishga mustahkamlik boʻyicha oraliq sinflaridan hisoblarda foydalanilganda, ushbu SHNQning 11-12 va 17-jadvallarida keltirilgan chiziqli interpolyatsiya boʻyicha qabul qilinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
99. Betonni siqilish va choʻzilishda elastik boshlangʻich modul qiymatlari mazkur SHNQning 17-jadval boʻyicha qabul qilinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Quyosh nurlaridan himoya qilinmagan, iyulda oʻrtacha oylik havo harorati 28 °S va undan yuqori boʻlgan iqlim zonasida foydalanish uchun moʻljallangan konstruksiyalar SHNQ 2.01.01-22ga binoan, ning mazkur SHNQning 17-jadvalida keltirilgan qiymatlarni 0,85 koeffitsiyentga koʻpaytirish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
100. Muqobil ravishda betonlarni muzlatish va eritishga moʻljallanganligi mazkur SHNQning 17-jadvalda koʻrsatilgan qiymatlarni ushbu SHNQning 16-jadvali boʻyicha qabul qilinadigan ish sharoiti koeffitsiyentlariga koʻpaytirish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
101. Sement navi, beton tarkibi, tayyorlash sharoitlari (sentrofugalangan beton va boshqalar) haqida maʼlumotlar mavjudligida, ning boshqa qiymatlarini qabul qilishga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
102. Chiziqli harorat deformatsiya koeffitsiyenti beton turiga bogʻliq holda harorat minus 40° dan plyus 50 °S gacha oʻzgarganda quyidagilarga teng qabul qilinishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
mayda zich toʻldiruvchili ogʻir, mayda donador betonlar va yengil beton uchun — 1·10-5 °S-1;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
mayda gʻovak toʻldiruvchili yengil beton uchun — 0,7·10-5 °S-1;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
sergʻovak va gʻovaklangan betonlar uchun — 0,8·10-5 °S-1.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
103. Toʻldiruvchilarning mineralogik tarkibi, sement sarfi, betonning suvga toʻyinganlik darajasi, sovuqqa chidamliligi haqidagi maʼlumotlar mavjud boʻlsa, asoslangan ning boshqa qiymatlarini qabul qilishga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
104. Betonni koʻndalang deformatsiyasining boshlangʻich koeffitsiyenti n (Puasson koeffitsiyenti) barcha beton turlari uchun 0,2 ga, G beton siljish moduli mazkur SHNQning 17-jadvalda keltirilgan Eb tegishli qiymatlarining 0,4 ga teng qilib qabul qilinishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
11-jadval
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Qarshilik turi

Beton

Ikkinchi guruh chegaraviy holatlari uchun betonning siqilishga mustahkamligi boʻyicha betonning normativ ,   
va hisobiy qarshiliklari
 va  

V1

V1,5

V2

V2,5

V3,5

V5

V7,5

V10

V12,5

V15

V20

V25

V30

V35

V40

V45

V50

V55

V60

V70

V80

V90

V100

Oʻq boʻylab siqilish (prizma mustahkamligi)  va

 Ogʻir va mayda donador

—

—

—

—

2,7

3,5

5,5

7,5

9,5

11,0

15,0

18,5

22,0

25,5

29,0

32,0

36,0

39,5

43,0

50

57

64

71

27,5

35,7

56,1

76,5

96,9

112

153

189

224

260

296

326

367

403

438

510

581

653

724

Yengil

—

—

—

1,9

2,7

3,5

5,5

7,5

9,5

11,0

15,0

18,5

22,0

25,5

29,0

—

—

—

—

—

—

—

—

19,4

27,5

35,7

56,1

76,5

96,9

112

153

189

224

260

296

sergʻovakli

0,95

1,4

1,9

2,4

3,3

4,6

6,9

9,0

10,5

11,5

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

9,69

14,3

19,4

24,5

33,7

46,9

70,4

91,8

107

117

Oʻq boʻylab choʻzilish qarshiliklari  va

Ogʻir

—

—

—

—

0,39

0,55

0,70

0,85

1,00

1,15

1,40

1,60

1,80

1,95

2,10

2,20

2,30

2,40

2,50

3,00

3,30

3,60

3,80

4,00

5,61

7,14

8,67

10,2

11,7

14,3

16,3

18,4

19,9

21,4

22,4

23,5

24,5

25,5

30,6

33,7

36,7

38,8

mayda donador guruhlar:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

A

—

—

—

—

0,39

0,55

0,70

0,85

1,00

1,15

1,40

1,60

1,80

1,95

2,10

—

—

—

—

—

—

—

—

4,00

5,61

7,14

8,67

10,2

11,7

14,3

16,3

18,4

19,9

21,4

B

—

—

—

—

0,26

0,40

0,60

0,70

0,85

0,95

1,15

1,35

1,50

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

2,65

4,08

6,12

7,14

8,67

9,69

11,7

13,8

15,3

V

—

—

—

—

—

—

—

—

—

1,15

1,40

1,60

1,80

1,95

2,10

2,20

2,30

2,40

2,50

3,00

3,30

3,60

3,80

11,7

14,3

16,3

18,4

19,9

21,4

22,4

23,5

24,5

25,5

30,6

33,7

36,7

38,8

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Qarshilik turi

Beton

Ikkinchi guruh chegaraviy holatlari uchun betonning siqilishga mustahkamligi boʻyicha betonning normativ  ,   
va hisobiy qarshiliklari
 va

V1

V1,5

V2

V2,5

V3,5

V5

V7,5

V10

V12,5

V15

V20

V25

V30

V35

V40

V45

V50

V55

V60

V70

V80

V90

V100

Oʻq boʻylab choʻzilish qarshiliklari   va

Yengil mayda toʻldiruvchida:

zich

—

—

—

0,29

0,39

0,55

0,70

0,85

1,00

1,15

1,40

1,60

1,80

1,95

2,10

—

—

—

—

—

—

—

—

2,96

4,00

5,61

7,14

8,67

10,2

11,7

14,3

16,3

18,4

19,9

21,4

gʻovakli

—

—

—

0,29

0,39

0,55

0,70

0,85

1,00

1,10

1,20

1,35

1,50

1,65

1,80

—

—

—

—

—

—

—

—

2,96

4,00

5,61

7,14

8,67

10,2

11,2

12,2

13,8

15,3

16,8

18,4

sergʻovakli

0,14

0,22

0,26

0,31

0,41

0,55

0,63

0,89

1,00

1,05

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

1,43

2,24

2,65

3,16

4,18

5,61

6,42

9,08

10,2

10,7

Izohlar:

1. Chiziq ustidagi qiymatlar MPa da, chiziq ostida — kgf/sm2 da koʻrsatilgan.

2. Mayda donali betonlarning guruhlari mazkur SHNQning 29-bandida keltirilgan.

3. Hisobiy qarshiliklar qiymatlari 10 foizli oʻrtacha namlikdagi sergʻovakli betonlarga berilgan.

4. Koʻpchigan perlit qumli keramzit perlitbeton uchun qarshiliklar Rbtn va Rbt,ser  ning qiymatlari gʻovak qumli yengil betonga koʻra 0,85 koeffitsiyentga koʻpaytiriladi.

5. Gʻovaklangan beton qarshiliklari  va  ning qiymatlari yengil betonga koʻra qabul qilinishi, qarshiliklarning  va  ning qiymatlari 0,7 koeffitsiyentga koʻpaytirilishi lozim.

6. Beton qarshilik  va  qiymatlari ogʻir betonga koʻra qabul qilinishi, qarshiliklar  va   ning qiymatlari 1,2 koeffitsiyentga koʻpaytirilishi kerak.

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Qarshilik turi

Beton

Birinchi guruh chegaraviy holatlari betonning siqilishga mustahkamligi boʻyicha betonning hisobiy qarshiliklari  
va
 

V1

V1,5

V2

V2,5

V3,5

V5

V7,5

V10

V12,5

V15

V20

V25

V30

V35

V40

V45

V50

V55

V60

V70

V80

V90

V100

Oʻq boʻylab siqilish (prizma mustahkamligi) qarshiligi  

Ogʻir va mayda donador

—

—

—

—

2,1

2,8

4,5

6,0

7,5

8,5

11,5

14,5

17,0

19,5

22,0

25,0

27,5

30,0

33,0

37,0

41,0

44,0

47,5

21,4

28,6

45,9

61,2

76,5

86,7

117

148

173

199

224

255

280

306

336

377

418

449

484

Yengil

—

—

—

1,5

2,1

2,8

4,5

6,0

7,5

8,5

11,5

14,5

17,0

19,5

22,0

—

—

—

—

—

—

—

—

15,3

21,4

28,6

45,9

61,2

76,5

86,7

117

148

173

199

224

sergʻovakli

0,63

0,95

1,3

1,6

2,2

3,1

4,6

6,0

7,0

7,7

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

6,42

9,69

13,3

16,3

22,4

31,6

46,9

61,2

71,4

78,5

Oʻq boʻylab choʻzilish qarshiligi

Ogʻir

—

—

—

—

0,26

0,37

0,48

0,57

0,66

0,75

0,90

1,05

1,20

1,30

1,40

1,45

1,55

1,60

1,65

1,90

2,10

2,15

2,20

2,65

3,77

4,89

5,81

6,73

7,65

9,18

10,7

12,2

13,3

14,3

14,8

15,8

16,3

16,8

19,4

21,4

21,9

22,4

Mayda donador guruhlari:

A

—

—

—

—

0,26

0,37

0,48

0,57

0,66

0,75

0,90

1,05

1,20

1,30

1,40

—

—

—

—

—

—

—

—

2,65

3,77

4,89

5,81

6,73

7,65

9,18

10,7

12,2

13,3

14,3

B

—

—

—

—

0,17

0,27

0,40

0,45

0,57

0,64

0,77

0,90

1,00

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

1,73

2,75

4,08

4,59

5,81

6,53

7,85

9,18

10,2

V

—

—

—

—

—

—

—

—

—

0,75

0,90

1,05

1,20

1,30

1,40

1,45

1,55

1,60

1,65

1,90

2,10

2,15

2,20

7,65

9,18

10,7

12,2

13,3

14,3

14,8

15,8

16,3

16,8

19,4

21,4

21,9

22,4

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Qarshilik turi

Beton

Birinchi guruh chegaraviy holat uchun betonning siqilishga mustahkamligi boʻyicha sinfida

 betonning hisobiy qarshiliklari  va  

V1

V1,5

V2

V2,5

V3,5

V5

V7,5

V10

V12,5

V15

V20

V25

V30

V35

V40

V45

V50

V55

V60

V70

V80

V90

V100

Oʻq boʻylab choʻzilish 

Yengil mayda toʻldiruvchida:

zich

—

—

—

0,20

0,26

0,37

0,48

0,57

0,66

0,75

0,90

1,05

1,20

1,30

1,40

—

—

—

—

—

—

—

—

2,04

2,65

3,77

4,89

5,81

6,73

7,65

9,18

10,7

12,2

13,3

14,3

gʻovakli

—

—

—

0,20

0,26

0,37

0,48

0,57

0,66

0,74

0,80

0,90

1,00

1,10

1,20

—

—

—

—

—

—

—

—

2,04

2,65

3,77

4,89

5,81

6,73

7,55

8,16

9,18

10,2

11,2

12,2

sergʻovakli

0,06

0,09

0,12

0,14

0,18

0,24

0,28

0,39

0,44

0,46

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

0,612

0,918

1,22

1,43

1,84

2,45

2,86

4,00

4,49

4,69

Izohlar:

1. Chiziq ustida qiymatlar MPa da, chiziq ostida esa — kgf/sm2 da koʻrsatilgan.

2. Mayda donali betonlarning guruhlari 27-bandda keltirilgan.

3. Hisobiy qarshiliklar qiymatlari 10 foiz oʻrtacha namlikdagi sergʻovakli betonlarga berilgan.

4. Koʻpchigan perlit qumli keramzit perlitbeton uchun  ning qiymatlari gʻovak qumli yengil betonga koʻra 0,85 koeffitsiyentga koʻpaytiriladi.

5. Gʻovaklangan beton uchun  ning qiymatlari yengil beton kabi qabul qilinadi,  ning qiymatlari 0,7 koeffitsiyentga koʻpaytiriladi.

6. Beton qarshilik qiymatlari ogʻir betonga koʻra olinadi,  ning qiymatlarini 1,2 koeffitsiyentga koʻpaytiriladi.

 

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
13-jadval
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
14-jadval
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Betonning ish sharoiti koeffitsiyentini kiritishga

sabab boʻlgan omillar

Betonning ish sharoiti

koeffitsiyenti

shartli belgilanishi

raqamli qiymati

1. Koʻp martalab takrorlanuvchi yuklar

15-jadvalda keltirilgan

2. Yuklar taʼsir etish muddati:

a) doimiy, uzoq va qisqa muddatli yuklarni hisobga olishda, foydalanish davrida umumiy taʼsir davomiyligi kam boʻlgan qisqa muddat taʼsir etuvchi yuklardan tashqari (masalan, krandan boʻlgan yuklar, transport vositalari, shamol, tayyorlash, tashish, qurishda vujudga keluvchi yuklar) hamda choʻkuvchan, shishuvchan va boshqa gruntlarning deformatsiyasidan hosil boʻlgan maxsus yuklarni hisobga olishda

tabiiy qotuvchi va issiqlik bilan ishlov beriladigan ogʻir, mayda donador va yengil betonlarda:

konstruksiyalarni foydalanishning beton mustahkamligini oshishida maqbul boʻlgan sharoitlarda (masalan, suv ostida, nam gruntda yoki tashqi muhit namligi 75 foizdan ortiq boʻlganda)

1,00

qolgan hollarda

0,90

foydalanish sharoitidan qatʼi nazar, sergʻovakli va gʻovaklangan betonlarda

0,85

b) koʻrilayotgan qoʻshilishda qisqa muddatli yuklarni (davomsiz taʼsir etuvchi) yoki 2a bandida koʻrsatilmagan maxsus yuklarni1 hisobga olishda, barcha turdagi betonlarda

1,10

3. Vertikal holatda betonlash (betonlash qatlami balandligi 1,5 m dan koʻproq) quyidagi betonlarda:

ogʻir, mayda donador, yengil

 

0,85

sergʻovak  va gʻovaklangan

 

0,80

4. Ikki oʻq boʻylab siqilish-choʻzilish murakkab  holatining beton mustahkamligiga taʼsiri

106-bandda keltirilgan

5. Kesimining eng katta oʻlchamlari 30 sm dan kamroq boʻlgan monolit va temir-beton ustunlarni betonlashda

0,85

6. Navbatma-navbat muzlatish va eritishlarda

16-jadvalda keltirilgan

7. SHNQ 2.01.01-22 ga koʻra havoning oʻrtacha oylik harorati iyulda 28 °S va undan yuqori boʻladigan tumanlarda quyosh nuridan himoyalanmagan konstruksiyalarni foydalanishda

0,85

8. Konstruksiyalarni oldindan siqish bosqichi:

a) sim armaturali:

yengil beton uchun

1,25

qolgan turdagi betonlar uchun

1,10

b) oʻzak armaturali:

yengil beton uchun

1,35

qolgan turdagi betonlar uchun

1,20

9. Beton konstruksiyalar

0,90

10.  koeffitsiyentini hisobga olgan holda yuqori mustahkam betondan tayyorlangan beton konstruksiyalarda

(  qiymati 61-bandda keltirilgan)

11. Sergʻovakli beton namligi, foiz

10 va undan past

1,00

25 dan yuqori

0,85

10 dan yuqori, 25 dan pastroq

Interpolyatsiya boʻyicha

12. Chokining qalinligi element kesimi eng kichik oʻlchamining 1/5 ga teng va 10 sm dan kam boʻlgan yigʻma elementlar tutashuv joylarini monolitlash uchun beton

1,15

1  maxsus yuklarni (masalan, seysmik yuklarni) hisobga olishda koʻshimcha ish sharoit koeffitsiyenti kiritilganda,   deb qabul qilinadi.

Izohlar:

1. Betonning ish sharoiti koeffitsiyentlari 1, 2, 6, 7, 9 va 11-bandlari boʻyicha hisobiy qarshiliklarni va  aniqlashda, 4-band boʻyicha qarshilik aniqlanadi, qolgan bandlarga koʻra, faqat  qarshilikni aniqlashda hisobga olinishi lozim.

2. Koʻp takrorlanuvchi yuklar taʼsiri ostidagi konstruksiyalar uchun  koeffitsiyenti mustahkamlik boʻyicha hisob-kitobda,  koeffitsiyenti bardoshlilik va darz hosil boʻlishi boʻyicha hisob-kitoblarda hisobga olinadi.

3. Oldindan siqish bosqichida konstruksiyalarni hisoblashda  koeffitsiyenti hisobga olinmaydi.

4. Betonning ish sharoiti koeffitsiyentlari bir-biridan qaʼtiy nazar kiritiladi, bunda ularning koʻpaytmalari 0,45 dan kam boʻlmasligi kerak.

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
15-jadval
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
16-jadval
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Konstruksiyaning foydalanish sharoitlari

Tashqi havoning qishki hisobiy harorati, °S

Beton uchun navbatma-navbat muzlatish va eritishda ish sharoiti koeffitsiyenti  

Ogʻir va mayda donador

Yengil va gʻovaklangan

Navbatma-navbat muzlatish va eritish:

a) suvga toʻyingan holatda

Minus 20° dan past minus 40° gacha

0,85

0,90

Minus 5° dan past minus 20° gacha

0,90

1,00

Minus 5° va undan yuqori

0,95

1,00

b) epizodik suvga toʻyingan sharoitda

Minus 40° va undan yuqori

1,00

1,00

Izohlar:

1. Tashqi havoning qishki hisobiy harorati 6-bandga koʻra qabul qilinadi.

2. Betonning sovuqbardoshliligi boʻyicha markasi 8-jadvalda keltirilgan qiymatlardan  oshirilganda mazkur jadvaldagi koeffitsiyentlar xar bir oshirilgan bosqichda 0,05 ga oshirilishi mumkin, biroq 1 dan oshmasligi lozim.

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
17-jadval
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Beton

Betonning siqilishga mustahkamliligi boʻyicha sinfida betonning siqilishi va choʻzilishidagi boshlangʻich elastiklik moduli

V1

V1,5

V2

V2,5

V3,5

V5

V7,5

B10

B12,5

B15

B20

B25

B30

B35

B40

B45

B50

B55

B60

B70

B80

B90

B100

Ogʻir:

tabiiy qotuvchi

—

—

—

—

9,5

13,0

16,0

18,0

21,0

23,0

27,0

30,0

32,5

34,5

36,0

37,5

39,0

39,5

40,0

41,0

42,0

42,5

43

96,9

133

163

184

214

235

275

306

331

352

367

382

398

403

408

418

428

433

438

atmosfera bosimi ostida issiqlik bilan ishlov berilgan

—

—

—

—

8,5

11,5

14,5

16,0

19,0

20,5

24,0

27,0

29,0

31,0

32,5

34,0

35,0

35,5

36,0

—

—

—

—

86,7

117

148

163

194

209

245

275

296

316

332

347

357

362

367

avtoklavda ishlov berilgan

—

—

—

—

7,0

9,8

12,0

13,5

16,0

17,0

20,0

22,5

24,5

26,0

27,0

28,0

29,0

29,5

30,0

—

—

—

—

71,4

99,5

122

138

163

173

204

230

250

265

275

286

296

301

306

Mayda donador, guruhlari:

A – tabiiy qotuvchi

—

—

—

—

7,0

10,0

13,5

15,5

17,5

19,5

22,0

24,0

26,0

27,5

28,5

—

—

—

—

—

—

—

—

71,4

102

138

158

178

199

224

245

265

280

291

atmosfera bosimi ostida issiqlik bilan ishlov berilgan

—

—

—

—

6,5

9,0

12,5

14,0

15,5

17,0

20,0

21,5

23,0

24,0

24,5

—

—

—

—

—

—

—

—

66,3

91,8

127

143

158

173

204

219

235

245

250

B – tabiiy qotuvchi

—

—

—

—

6,5

9,0

12,5

14,0

15,5

17,0

20,0

21,5

23,0

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

66,3

91,8

127

143

158

173

204

219

235

atmosfera bosimi ostida issiqlik bilan ishlov berilgan

—

—

—

—

5,5

8,0

11,5

13,0

14,5

15,5

17,5

19,0

20,5

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

56,1

81,6

117

133

148

158

178

194

209

V – avtoklavda qotirilgan

—

—

—

—

—

—

—

—

—

16,5

18,0

19,5

21,0

22,0

23,0

23,5

24,0

24,5

25,0

—

—

—

—

168

184

199

214

224

235

240

245

250

255

yengil va gʻovaklangan, D oʻrtacha zichligi boʻyicha markalari:

800

—

—

—

4,0

4,5

5,0

5,5

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

40,8

45,9

51,0

56,1

1000

—

—

—

5,0

5,5

6,3

7,2

8,0

8,4

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

51,0

56,1

64,2

73,4

81,6

85,7

1200

—

—

—

6,0

6,7

7,6

8,7

9,5

10,0

10,5

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

61,2

68,3

77,5

88,7

96,9

102

107

1400

—

—

—

7,0

7,8

8,8

10,0

11,0

11,7

12,5

13,5

14,5

15,5

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

71,4

79,5

89,7

102

112

119

127

138

148

158

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Beton

Betonning siqilishga mustahkamliligi boʻyicha sinfida

betonning siqilishi va choʻzilishidagi boshlangʻich elastiklik moduli

 

V1

V1,5

V2

V2,5

V3,5

V5

V7,5

V10

V12,5

V15

V20

V25

V30

V35

V40

V45

V50

V55

V60

B70

B80

B90

B100

 

1600

—

—

—

—

9,0

10,0

11,5

12,5

13,2

14,0

15,5

16,5

17,5

18,0

—

—

—

—

—

—

—

—

—

 

91,8

102

117

127

135

143

158

168

178

184

 

1800

—

—

—

—

—

11,2

13,0

14,0

14,7

15,5

17,0

18,5

19,5

20,5

21,0

—

—

—

—

—

—

—

—

 

114

133

143

150

158

173

189

199

209

214

 

2000

—

—

—

—

—

—

14,5

16,0

17,0

18,0

19,5

21,0

22,0

23,0

23,5

—

—

—

—

—

—

—

—

 

148

163

173

184

199

214

224

235

240

 

Sergʻovakli avtoklavda qotirilgan D oʻrtacha zichligi boʻyicha markalari:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

500

1,1

1,4

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

 

11,2

14,3

 

600

1,4

1,7

1,8

2,1

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

 

14,3

17,3

18,4

21,4

 

700

—

1,9

2,2

2,5

2,9

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

 

19,4

22,4

25,5

29,6

 

800

—

—

—

2,9

3,4

4,0

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

 

29,6

34,7

40,8

 

900

—

—

—

—

3,8

4,5

5,5

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

 

38,8

45,9

56,1

 

1000

—

—

—

—

—

5,0

6,0

7,0

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

 

51,0

61,2

71,4

 

1100

—

—

—

—

—

—

6,8

7,9

8,3

8,6

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

 

69,3

80,6

84,6

87,7

 

1200

—

—

—

—

—

—

—

8,4

8,8

9,3

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

—

 

85,7

89,7

94,8

 

Izohlar:

1. Chiziq ustida qiymatlar MPa da, chiziq ostida esa kgf/sm2 da berilgan.

2. Mayda donador betonlarning guruhlari 29-bandda keltirilgan.

3. Yengil, sergʻovakli va gʻovaklangan betonlar zichligining oraliq qiymatlari va boshlangʻich elastiklik modullari chiziqli interpolyatsiya boʻyicha qabul qilinadi.

4. Avtoklavsiz qotgan sergʻovakli betonning qiymati Eb avtoklavda ishlov berilgan betonniki qanday boʻlsa, shunday qilib, 0,8 koeffitsiyentga koʻpaytirish bilan qabul qilinadi.

5.  Betonning qiymati  ogʻir beton uchun qanday boʻlsa, shunday qilib, a =0,56+0,006 V koeffitsiyentga koʻpaytirish bilan qabul qilinadi.

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3-§. Armatura
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
105. Temir-beton konstruksiyalarni armaturalash uchun quyidagilardan biri qoʻllanilishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
a) oʻzakli armatura poʻlati:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
issiq prokatka qilingan — A240 silliq, A300 va As300, A400, A600, A800, A1000 davriy profilli poʻlatdan;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
termik va termomexanik usulda mustahkamlangan — At400S, At600, At600C, At600K, At800, At800K, At800CK, At1000, At1000K va At1200 davriy profilli poʻlatdan;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
b) simli armatura poʻlati:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
oddiy — V500 va Bp500 davriy profilli poʻlatdan;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yuqori mustahkamlikda — Bp1200, Bp1300, Bp1400, Bp1500, Vr1600 davriy profilli poʻlatdan;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
armaturali kanatlar — K1400, K1600, K1700, K1800, K1900 sinflarga mansub spiralli yetti simli, K1500 oʻn toʻqqiz simli poʻlatdan.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
106. Oʻrnatma detal va ulama ortiqcha qoʻshishlar ushbu SHNQning 2-ilovasiga muvofiq prokatka qilingan uglerodli poʻlatlardan qabul qilinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
107. Temir-beton konstruksiyalarda mazkur SHNQning 7-jadvaliga koʻra qurilish sanoati korxonalarida choʻzib mustahkamlangan A400v oʻzakli armaturani (uzaytirish va zoʻriqtirilgan yoki faqat uzaytirishlarni nazorat qilib) qoʻllashga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
108. Armatura sinflarining belgilanishlari armatura poʻlati ushbu SHNQning 5-ilovasiga muvofiq tuzatishlar kiritilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
109. Zoʻriqtirilgan oʻzakli armaturani korroziyaviy taʼsirida yorilishiga oʻta bardoshli termik va termomexanik mustahkamlangan sinflarini belgilashda quyidagicha qoʻshilishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
K harfi (masalan At600K);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
kavsharlanadiganiga S harfi (masalan At600S);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
kavsharlanadiganiga va tortish taʼsiridagi korroziyaviy yorilishga yuqori mustahkamlilikka ega boʻlganiga — SK harflari (masalan At800SK).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
110. Issiq prokatka qilingan oʻzakli armaturani belgilashda quyidagicha qoʻshilishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
“v” — tortib mustahkamlangan armaturaga A-400 v;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
“s” — maxsus maqsadlarga moʻljallangan armaturaga Ac300.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
111. Oldindan zoʻriqtirilgan hamda bino yoki inshootlarning qurilish va foydalanish sharoti, konstruksiya turi, zaruriy birlashtirilishiga bogʻliq holda mazkur SHNQning 112 — 124-bandlariga muvofiq armatura pulati tanlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
112. Temir-beton konstruksiyalarning zoʻriqtirilmaydigan armaturasi quyidagicha qoʻllanilishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
At600C oʻzakli armaturani — boʻylama armaturaga;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
A400 va At400C oʻzakli armaturani — boʻylama va koʻndalang armaturaga;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
V500, Bp500 sinflarga mansub armatura simini — koʻndalang va boʻylama armaturaga;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
A240, A300 va Ac300 oʻzakli armaturani — koʻndalang armatura hamda zoʻriqtirilmaydigan armaturaning boshqa turlarini qoʻllash mumkin boʻlmasa, boʻylama armaturaga;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
A600, At600 va At600K oʻzakli armaturani — toʻqilgan karkas va toʻrlardagi boʻylama armatura mazkur SHNQning 428-bandiga muvofiq olinishiga.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
113. Temir-beton konstruksiyalarda toʻqilgan karkasning zoʻriqtirilmaydigan armatura va boʻylama choʻzilgan armatura toʻrlari A400v armaturani qoʻllashga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
114. A400, At400S, At600S, Vp500, A240, A300 va As300 armaturani kavsharlangan karkas va toʻrlar koʻrinishida qoʻllash kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
115. Payvandlangan karkas va toʻrlarda A-400v, At-600K (10GS2 va 08G2S markali poʻlatdan) va At-800 (20GS markali poʻlatdan) armaturani kontakt-nuqtali kavsharlash bilan xochga oʻxshash birikmalarni esa mazkur SHNQning 419-bandiga muvofiq bajarilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
116. Gaz, suyuqlik va sochiluvchan jinslar bosimi ostida boʻlgan zoʻriqtirilmaydigan armatura konstruksiyalarda A300, A240, A400 va At400S oʻzakli armaturani va Bp500 armatura simini qoʻllash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
117. Oldindan zoʻriqtirilgan armatura konstruksiyalarda quyidagicha qoʻllanilishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
A800, At800, At800K, At800CK, A1000, At1000, At1000K va At1200 oʻzakli armaturaga;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bp1200 dan Vr1600 gacha armatura simi va K1400 dan K1900gacha armaturali kanatlarga.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
118. Zoʻriqtirilmaydigan armatura A600, At600, At600S, At600K va A400v oʻzakli armaturani qoʻllashga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
119. Oraligʻi 12 m gacha boʻlgan konstruksiyalarda At1200, At1000 i At800 oʻzakli armaturani qoʻllash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
120. Yengil betonda V7,5-V12,5 oldindan zoʻriqtirilgan armatura konstruksiyalarida A600, At600, At600C, At600K va A400v oʻzakli armaturalarni qoʻllash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
121. Gaz, suyuqlik va sochiluvchan jinslar bosimi ostida boʻlgan oldindan zoʻriqtirilgan temir-beton elementlarning armatura sifatida quyidagilarga qoʻllash lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bp1200 dan Vr1600 gacha sinflarga mansub armatura sim va K1400 dan K1900 gacha armaturali kanatlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
A800, At800, At800K, At800SK, A1000, At1000, At1000K va At1200 oʻzakli armatura;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
A600, At600, At600K va At600S oʻzakli armatura.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bunday konstruksiyalarda hamda A400v armaturani qoʻllashga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
122. Agressiv muhitda foydalanishga moʻljallangan armatura konstruksiyalarning A600 hamda QMQ 2.03.11-96 ga muvofiq At1000K, At800K, At800SK, At600K va boshqa turdagi armaturalarni qoʻllash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
123. Armatura tanlashda poʻlat turi va markasi hisoblarda belgilash hamda oʻrnatma detallar uchun prokatka qilingan poʻlatni mazkur SHNQning 1 va 2-ilovalariga muvofiq konstruksiyaning foydalanishda harorat sharoitlari va yuklar xususiyatini hamda GOST 380-2005 boʻyicha qabul qilingan uglerodli poʻlat markalari 3-ilovaga muvofiq qabul qilinishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
18-jadval
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Oʻzakli armatura

Choʻzilishga boʻlgan normativ qarshilik  va chegaraviy holatlarning ikkinchi guruhning choʻzilishga boʻlgan hisobiy qarshiliklar  MPa (kgf/sm2)

A240

235 (2400)

A300

295 (3000)

A400

390 (4000)

A600

590 (6000)

A800

785 (8000)

A1000

980 (10000)

At1200

1175 (12000)

A400v

540 (5500)

Izoh. Armatura sinflarining belgilanishlari

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
124. Yigʻma temir-beton va beton konstruksiya elementlarining montaj (koʻtarish) ilmoqlari uchun 10 GT markasining As300 hamda St3sp2 va St3ps2 markalarining A240 issiq prokatlangan armatura poʻlatlarga qoʻllash kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
125. Oʻzakli armaturaning (issiq prokatlangan, termomexanik usulda mustahkamlangan) muayyan turini koʻrsatishga zarurat boʻlmaganda, uni belgilashda issiq prokatlangan armatura poʻlatining tegishli belgisidan (masalan, A800 sinfi boʻlganda A800, At800, At800K va At800SK armatura tushuniladi ) foydalanilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4-§ Armaturaning normativ va hisobiy tavsiflari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
126. Armaturaning normativ qarshiliklari uchun quyidagi eng kichik qiymatlar qabul qilinishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
oʻzakli armatura, oʻta mustahkam sim va armaturali kanatlarda — fizik yoki shartli oquvchanlik chegarasini 0,2 foiz qoldiq nisbiy uzaytirishga mos keluvchi qiymatiga teng;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
oddiy armatura simlarga — 0.75 uzilishga muvaqqat qarshilikka teng, uzilishning nominal kesim maydoniga zoʻriqtirilgan nisbati aniqlanib.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
127. Armaturaning nazorat qilinadigan tavsiflari kamida 0.95 ehtimollik bilan kafolatlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
128. Oʻzakli va simli armaturaning asosiy turlari uchun normativ qarshiliklar mazkur SHNQning 18 va 19-jadvallariga muvofiq belgilanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
129. Birinchi va ikkinchi guruh chegaraviy holatlar uchun armaturaning choʻzilishga hisobiy qarshiliklari quyidagi formula boʻyicha aniqlanishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(10)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
– armatura boʻyicha ishonchlilik koeffitsiyenti mazkur SHNQning 20-jadvaliga asosan qabul qilinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
130. Birinchi guruh chegaraviy holatlar boʻyicha konstruksiyalar hisobida oʻzakli va simli armaturaning asosiy turlarini choʻzilishga hisobiy qarshiliklari (yaxlitlash bilan) mazkur SHNQning 21 va 22-jadvallarida keltirilgan ikkinchi guruh chegaraviy holat hisoblari esa kuyidagi 18 va 19-jadvalga muvofiq belgilanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
19-jadval
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Simli oʻzak

Armatura diametri, mm

Choʻzilishga normativ qarshiliklar  va ikkinchi guruh chegaraviy holatlar uchun choʻzilishga hisobiy qarshiliklar , MPa (kgf/sm2)

Vr500

3

410 (4200)

4

405 (4150)

5

395 (4050)

V500

3 — 16

500 (5100)

Bp1200, Bp1300, Bp1400, Bp1500, Vr1600

3

1460 (14900)

4

1370 (14000)

5

1255 (12800)

6

1175 (12000)

7

1100 (11200)

8

1020 (10400)

7-simli K1400 dan K1900 gacha

6

1450 (14800)

9

1370 (14000)

12

1335 (13600)

15

1295 (13200)

19-simli K1500

14

1410 (14400)

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
20-jadval
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Armatura

Chegaraviy holatlar boʻyicha konstruksiyalarni hisoblashda armatura  boʻyicha ishonchlilik koeffitsiyenti  

birinchi guruh

ikkinchi guruh

Oʻzakli armatura, sinflariga:

A240, A300

1,05

1,00

A400 diametri, mm:

6 — 8

1,10

1,00

10 — 40

1,07

1,00

A600, A800

1,15

1,00

A1000, At1200

1,20

1,00

A400v quyidagini nazorat qilish bilan:

uzaytirilishi va zoʻriqtirilishi

1,10

1,00

faqat uzaytirilishini

1,20

1,00

Simli, sinflariga:

Vr500

1,10

1,00

Bp1200, Bp1300, Bp1400, Bp1500, Vr1600

1,20

1,00

K1400 dan K1900 gacha

1,20

1,00

Izoh. Armatura sinflarining belgilanishlari — 48-bandga muvofiq boʻlishi kerak.

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
21-jadval
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Oʻzakli armatura

Birinchi guruh chegaraviy holatlar uchun armaturaning hisobiy qarshiliklari, MPa (kgf/sm2)

choʻzilishga

siqilishga

boʻylama

koʻndalang (xomut va qayrilgan oʻzaklar)

A240

225 (2300)

175 (1800)

225 (2300)

A300

280 (2850)

225 (2300)

280 (2850)

A400 diametrli, mm:

6 — 8

355 (3600)

285*(2900)

355 (3600)

10 — 40

365 (3750)

290*(3000)

365 (3750)

A600

510 (5200)

405 (4150)

450 (4600)**

A800

680 (6950)

545 (5550)

500 (5100)**

A1000

815 (8300)

650 (6650)

500 (5100)**

At1200

980 (10000)

785 (8000)

500 (5100)**

A400v quyidagini nazorat qilish bilan:

uzaytirilishi va zoʻriqtirilishi

490 (5000)

390 (4000)

200 (2000)

faqat uzaytirilishini

450 (4600)

360 (3700)

200 (2000)

* Boʻylama oʻzaklar diametri 1/3 dan kam boʻlgan A400 sinfda payvandlangan armatura karkaslarida qilingan xomutlar uchun qarshilikning qiymati  255 MPa (2600 kgf/sm2)ga teng qabul qilinadi.

** Ogʻir, mayda donador va yengil betonlardan tayyorlanadigan konstruksiyalarda qarshilikning qiymatlari Rsc mazkur SHNQning 14-jadvalida keltirilganlarga koʻra yuklarning hisob-kitoblarida inobatga olinishi kerak;

mazkur SHNQning 14-jadvalida keltirilgan yuklarni hisobga olishda qarshilikni  MPa deb qabul qilinadi.

Sergʻovakli va gʻovaklangan betonlardagi konstruksiyalar va barcha hollarda qarshilik qiymati  MPa (4100 kgf/sm2) qabul qilinadi.

Izohlar:

1. A400 dan yuqori sinfdagi zoʻriqtirilmaydigan armaturalarda hisobiy koʻndalang armaturasi (xomut va qayrilgan oʻzaklar) ishlatilganida A400 sinf armaturasini hisobiy qarshiligining  qiymati qabul qilinadi.

2. Armatura sinflarining belgilanishi — mazkur SHNQning 48-bandiga muvofiq boʻlishi kerak.

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
22-jadval
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

simli armatura

Armatura diametri, mm

Birinchi guruh chegaraviy holatlar uchun armaturaning hisobiy qarshiliklari, MPa (kgf/sm2)

choʻzilishga

siqilishga

boʻylama

koʻndalang (xomut va qayrilgan oʻzaklar)

Bp500

3

375 (3850)

270 (2750); 300*(3050)

375 (3850)

4

365 (3750)

265 (2700); 295*(3000)

365 (3750)

5

360 (3700)

260 (2650); 290*(2950)

360 (3700)

B500

3 — 16

435 (4430)

300 (3050)

400 (4000)

Bp1200, Bp1300, Bp1400, Bp1500, Vr1600

3

1215 (12400)

970 (9900)

400 (4000)

4

1145 (11700)

915 (9350)

400 (4000)

5

1045 (10700)

835 (8500)

400 (4000)

6

980 (10000)

785 (8000)

400 (4000)

7

915 (9300)

730 (7450)

400 (4000)

8

850 (8700)

680 (6950)

400 (4000)

7-simli K1400 dan K1900 gacha

6

1210 (12300)

965 (9850)

400 (4000)

9

1145 (11650)

915 (9350)

400 (4000)

12

1110 (11300)

890 (9050)

400 (4000)

15

1080 (11000)

865 (8800)

400 (4000)

19-simli K1500

14

1175 (12000)

940 (9600)

400 (4000)

* Toʻqilgan karkaslarga muvofiq belgilanishi kerak.

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
23-jadval
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Armaturaning ish sharoiti koeffitsiyenti kiritilishiga sabab boʻlgan omillar

Armatura tavsifi

Armatura sinfi

Armaturaning ish sharoiti koeffitsiyenti

shartli belgilanishi

raqamli qiymati

1. Armaturaning koʻndalang kuchlar taʼsiriga ishlashi

koʻndalang

sinfidan qati nazar

mazkur SHNQning 49-bandida keltirilgan

2. Koʻndalang kuchlar taʼsirida armatura payvand birikishlarining mavjudligi

"

A400 va Bp500

mazkur SHNQning 49-bandida keltirilgan

3. Koʻpkarra takrorlanuvchi yuklar

boʻylama va koʻndalang

sinfidan qaʼtiy qatʼi nazar

mazkur SHNQning 24-jadvalida keltirilgan

4. Yuklarning koʻpkarra takrorlanishida payvand birikishlarning mavjudligi

armaturaning payvand birikishlari mavjudligida boʻylama va koʻndalang

a240, a300, a400, a600, a800

mazkur SHNQning 25-jadvalida keltirilgan

5. Ankerlarsiz armatura uchun  uzatish va zoʻriqtirilmagan armaturalarning  ankerlanish zonasi

boʻylama  zoʻriqtirilgan

sinfidan qaʼtiy nazar

boʻylama zoʻriqtirilmagan

sinfidan qaʼtiy nazar

5-formulalarida:

 — zoʻriqishlarni uzatish zonasi boshlanishidan koʻrilayotgan kesimgacha masofa;

 — mos ravishda zoʻriqishlarni uzatish zonasining va armatura ankerlanish zonasining uzunligi

6. Oquvchanlikning  shartli chegarasidan yuqoriroq  armaturaning yuqori mustahkam ishlashi

boʻylama choʻzilgan

A600; A800; A1000; At1200; Bp1200 dan Vr1600gacha; K1400 dan K1900gacha

quyidagi talab boʻyicha bajarilish lozim:

betonning zoʻriqtirilgan maydonlarning ikki- va uch oʻqlar boʻylab siqilishga qarshiligi bir oʻq boʻylab siqilishdagi mustahkamlikdan oshib ketadi, siqilish va choʻzilish kombinatsiyasida esa, ulardan birining taʼsiriga nisbatan kamroq boʻlishiga yoʻl qoʻyiladi. Zoʻriqtirilgan taʼsirini uzoq muddatliligini eʼtiborga olish kerak.

7. V7,5 va undan pastroq sinfdagi yengil betondagi elementlarga

koʻndalang

a240; bp500

0,8

8. V7,5 va undan pastroq sinfdagi sergʻovakli betondagi elementlarga

boʻylama  siqilgan

sinfidan qaʼtiy nazar

koʻndalang

sinfidan qaʼtiy nazar

9. Sergʻovakli betondan boʻlgan elementlarda armaturaning himoya qoplamalariga  

boʻylama siqilgan

"

28-jadvalda keltirilgan

Izohlar:

1. Ushbu jadvalning  3 va 4-bandi asosan koeffitsiyentlarni    ,   faqat chidamlililigi hisoblarda qabul qilinadi, payvandlangan birikmalardagi armaturalarda koʻrsatilgan koeffitsiyentlar bir vaqtning oʻzida hisobga olinadi.

2. Ushbu jadvalning 5-bandi boʻyicha koeffitsiyenti  hisobiy qarshiliklardan  tashqari, armaturani oldindan zoʻriqtirilgan qiymati   kiritiladi.

3. Ushbu jadvalning 8-bandidagi formulalarda qarshilikning qiymatlari Rsc va Rsw MPa da berilgan; V ning qiymati mazkur SHNQning 30-bandiga muvofiq boʻlishi kerak.

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
24-jadval
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Armatura sinfi

Yuklarning koʻp marta takrorlanishi va armaturaning teng sikl assimetriya koeffitsiyenti    quyidagi ish sharoiti koeffitsiyentlari

-0,1

-0,2

0

0,2

0,4

0,7

0,8

0,9

1,0

A240

0,41

0,63

0,70

0,77

0,90

1,00

1,00

1,00

1,00

A300

0,42

0,51

0,55

0,60

0,69

0,93

1,00

1,00

1,00

A400 diametri, mm:

6 — 8

0,33

0,38

0,42

0,47

0,57

0,85

0,95

1,00

1,00

10 — 40

0,31

0,36

0,40

0,45

0,55

0,81

0,91

0,95

1,00

A600

—

—

—

—

0,38

0,72

0,91

0,96

1,00

A800

—

—

—

—

0,27

0,55

0,69

0,87

1,00

A1000

—

—

—

—

0,19

0,53

0,67

0,87

1,00

At1200

—

—

—

—

0,15

0,40

0,60

0,80

1,00

Bp1200, Bp1300, Bp1400, Bp1500, Vr1600

—

—

—

—

—

0,67

0,82

0,91

1,00

7-simli K1400 dan K1900 gacha, diametri, mm

6 va 9

—

—

—

—

—

0,77

0,92

1,00

1,00

12 va 15

—

—

—

—

—

0,68

0,84

1,00

1,00

19 simli K1500 diametri 14 mm

—

—

—

—

—

0,63

0,77

0,96

1,00

Vr500

—

—

0,56

0,71

0,85

0,94

1,00

1,00

1,00

A400v quyidagilarni nazorat qilish kerak:

uzaytirilishi va zoʻriqtirilishi

—

—

—

—

0,41

0,66

0,84

1,00

1,00

faqat uzaytirilishini

—

—

—

—

0,46

0,73

0,93

1,00

1,00

mazkur SHNQning 24-jadvalida qabul qilingan belgilanishlar:

,

bunda  —  mazkur SHNQning 93-bandiga koʻra aniqlanadigan yuklar oʻzgarishi sikli doirasida armaturadagi mos ravishda eng kichik va eng katta zoʻriqtirishlar 

Izoh. Zoʻriqtirilmagan ogʻir betondagi armatura boʻlgan egiluvchan elementlarni hisoblashda boʻylama armatura uchun quyidagilar qabul qilinadi:

0 ≤  ≤ 0,20         boʻlganda               

0,20 <  ≤ 0,75     boʻlganda      

  >0,75    boʻlganda                =

 

bu yerda:

,  — yuklar oʻzgarish sikli doirasida elementning hisobiy kesimidagi mos ravishda eng kichik va eng katta eguvchi momentlari.

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
131. Birinchi guruh chegaraviy holatlar boʻyicha konstruksiyalar hisobida foydalaniladigan armaturaning siqilishga hisobiy qarshiliklari armaturaning beton bilan birikuvi mavjudligi mazkur SHNQning 21 va 22-jadvallarida muvofiq qabul qilinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
132. Konstruksiyalarni qarshilik qiymati siqish bosqichida hisoblashda 330 MPa dan oshmasligi va A400v armaturalarda 170 MPa ga teng qabul qilinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
133. Armaturaning beton bilan birikuv qarshiligining qiymati ga teng qabul qilinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
134. Birinchi guruh chegaraviy holatlar boʻyicha armaturaning hisobiy qarshiliklari ish sharoitlari koeffitsiyentlariga koʻpaytirish yoʻli bilan pasaytiriladi yoki oshirilishi, bunda ish sharoit koeffitsiyenti yoki charchoqlikdan yemirilish xavfi, kesimdagi zoʻriqishlarning tekissiz taqsimlanishi, ankerlash sharoitlari, atrofdagi betonlar mustahkamligining pastligi yoki armaturaning oquvchanlik shartli chegarasidan yuqori boʻlgan zoʻriqishlarda ishlashi, ishlab chiqarish sharoitlari tufayli poʻlat xossalarining oʻzgarishi hisobga olinishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
135. Ikkinchi guruh chegaraviy holatlarda armaturaning hisobiy qarshiliklari hisoblarda koeffitsiyent bilan kiritilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
25-jadval
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Armatura sinfi

Payvandlangan birikmalar

guruhi

Yuklarning koʻp marta takrorlanishi va quyidagi teng sikl assimetriya koeffitsiyenti    armaturaning ish sharoiti koeffitsiyentlari

0

0,2

0,4

0,7

0,8

0,9

1,0

A240; A300

1

0,90

0,95

1,00

1,00

1,00

1,00

1,00

2

0,65

0,70

0,75

0,90

1,00

1,00

1,00

3

0,25

0,30

0,35

0,50

0,65

0,85

1,00

4

0,20

0,20

0,25

0,30

0,45

0,65

1,00

A400

1

0,90

0,95

1,00

1,00

1,00

1,00

1,00

2

0,60

0,65

0,65

0,70

0,75

0,85

1,00

3

0,20

0,25

0,30

0,45

0,60

0,80

1,00

4

0,15

0,20

0,20

0,30

0,40

0,60

1,00

A600

1

—

—

0,95

0,95

1,00

1,00

1,00

2

—

—

0,75

0,75

0,80

0,90

1,00

3

—

—

0,30

0,35

0,55

0,70

1,00

A800 issiq prokatlangan

1

—

—

0,95

0,95

1,00

1,00

1,00

2

—

—

0,75

0,75

0,80

0,90

1,00

3

—

—

0,35

0,40

0,50

0,70

1,00

Izohlar:

1. Ushbu jadvalda keltirilgan payvandlangan birikishlar guruhlari RST Uz 865-98 boʻyicha chidamlilikka hisoblanadigan konstruksiyalar uchun yoʻl qoʻyiladigan quyidagi turdagi payvandlangan birikishlarni oʻz ichiga oladi:

1-guruh — uchma-uch tutashuvchi turlardagi S3-Km, S4-Kp;

2-guruh — xochga oʻxshash K1-Kt turdagi, uchma-uch tutashuvchi quyidagi turlardagi S1-Ko, S5-Mf, S6-Mp, S7-Rv, S8-Mf, S9-Mp, S10-Rv va S20-Rm – barcha oʻzak birikmalarning diametri1,0 ga teng nisbatida;

3-guruh — xochga oʻxshash turidagi K2-Kt; uchma-uch tutashuvchi quyidagi turlardagi S11-Mf, S12-Mp, S13-Rv, S14-Mp, S15-Rs, S16-Mo, S17-Mp, S18-Mo, S19-Rm, S21-Rn va S22-Ru; tavrsimon turlardagi T6-Ks, T7-Ko;

4-guruh — ustma-ust  turlardagi N1-Rsh, N2-Kr i N3-Kp; tavrsimon turlardagi T1-Mf, T2-Rf va  T12-Rz.

2. Jadvalda armatura diametri 20 mm gacha boʻlgan koeffitsiyent qiymatlari   berilgan.

3. Oʻzaklar diametri 22 — 32 mm boʻlganda koeffitsiyent qiymatlari   5 foizga, 32 mm dan ortiq boʻlganda 10 foizga kamaytirilishi lozim.

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
136. Koʻndalang armaturaning (xomut va qayrilgan oʻzaklar)ning hisobiy qarshiliklari Rsw ish sharoitlari koeffitsiyentlariga va koʻpaytirish yoʻli bilan qiymatga Rs nisbatan quyidagilarga pasaytirilishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
armatura turi va sinfidan qatʼi nazar, koʻrilayotgan armaturadagi kesim uzunligi boʻyicha taqsimotining tekismasligini hisobga oluvchi koeffitsiyentini ga;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
boʻylama oʻzaklar diametri kamida 1/3 boʻlgan A400 oʻzakli armatura va payvandlangan karkaslardagi Vr500 simli armaturalarga – payvandlangan birikmaning moʻrt yemirilishi mumkinligini hisobga oluvchi koeffitsiyenti ga.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
137. Ish sharoit koeffitsiyentlarni va hisobga olgan holda koʻndalang armatura (xomut va qayrilgan oʻzaklar) chuzilishining hisobiy qarshiliklarini Rsw mazkur SHNQning 21 va 22-jadvallariga muvofiq amalga oshirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hisobiy qarshiliklarning Rs, Rsc, Rsw uoʻbu SHNQning 23 — 26-jadvallariga koʻra ish sharoitlari koeffitsiyentlariga koʻpaytirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
26-jadval
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Himoya qoplamasi

Ish sharoitlari koeffitsiyenti quyidagi armaturada

silliq

davriy profilli

Sement-polistirolli, lateks-mineralli

1,0

1,0

Sement-bitumli (sovuq) quyidagi diametrli armaturada, mm:

6 va undan ortiq

0,7

1,0

6 dan kam

0,7

0,7

Bitum-silikatli (issiq)

0,7

0,7

Bitum-tuproqli

0,5

0,7

Slanetsbitumli, sementli

0,5

0,5

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
138. Ankerlarsiz zoʻriqtiriladigan armaturalardagi zoʻriqishlarni uzatish zonasining uzunligi quyidagi formula boʻyicha aniqlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(11)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bunda, va quyidagi 27-jadval boʻyicha qabul qilinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
27-jadval
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Armatura turi va sinfi

Armatura diametri, mm

Ankerlarsiz qoʻllaniladigan  armaturaning   zoʻriqishlarni uzatish zonasi uzunligini aniqlash uchun koeffitsiyentlar

1. Sinfidan qaʼtiy nazar davriy profilli oʻzaklilarga

Diametridan qatʼi nazar

0,25

10

2. Vr1200 dan Vr1600 gacha davriy profilli yuqori mustahkam armatura simlariga

5

1,40

40

4

1,40

50

3

1,40

60

3. armaturali kanatlarga:

7-simli: K1400, K1500, K1600, K1700, K1800, K1900

15

1,00

25

12

1,10

25

9

1,25

30

6

1,40

40

19-simli: K1500

14

1,00

25

Izoh. V7,5-V12,5 yengil betondandagi elementlarning  qiymatlari   va  ushbu jadvalda keltirilganlardan farqli 1,4-martaga oshiriladi.

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
28-jadval
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Armatura sinfi

Armaturaning elastiklik moduli , MPa (kgf /sm2)

A240, A300

21 (210)

A400

20 (200)

A600, A800, A1000 va At1200

19 (190)

A400v

18 (180)

Bp1200, Bp1300, Bp1400, Bp1500, Vr1600

20 (200)

K1400 dan K1900 gacha

18 (180)

Bp500

17 (170)

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
139. Koʻrsatkich Rbp ni, koeffitsiyent dan tashqari, betonning ish sharoit koeffitsiyentlari kiritilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
140. Mazkur SHNQning 11-formulasidagi qiymat quyidagilarga teng qabul qilinishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
elementlar mustahkamliligi boʻyicha hisoblarida — va qiymatlardan kattasiga;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
elementlar darzbardoshliligi boʻyicha hisobida — qiymatiga.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bundagi qiymat mazkur SHNQning 4-jadvalining 1 — 5-bandlariga koʻra birinchi yoʻqotishlarni hisobga olgan holda qabul qilinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
141. B guruhdagi mayda donador va mayda gʻovak toʻldiruvchili (V7,5-V12,5 sinflardan tashqari) yengil betonlardagi elementlarning qiymatlari va mazkur SHNQning 27-jadvalida asosan 1,2 baravarga oshirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
142. Betonning siqib zoʻriqtirishni uzatishda davriy profilli oʻzakli armatura qiymatlari va 1,25 baravarga oshirilishi, bunda oʻzaklar diametri 18 mm dan ortiq boʻlganda zoʻriqtirishlarni uzatishga yoʻl qoʻyilmaydi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
143. Barcha sinflardagi davriy profilli oʻzakli armatura uchun qiymati kamida 15d qabul qilinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
144. Simli armatura (zadelka uzunasi boʻyicha ichki ankerlarga ega Bp1200 dan Vr1600 gacha oʻta mustahkam sim bundan mustasno) betonga siqib zoʻriqtirishni bir zumda uzatishda elementdagi zoʻriqtirishlarni uzatishda zonasining boshlanishi yon qirrasidan) masofada olinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
145. Armaturaning elastiklik modul qiymatlari Es mazkur SHNQning 28-jadvali boʻyicha qabul qilinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5-bob. Beton va temir-beton konstruksiya elementlarining birinchi guruh chegaraviy holatlar boʻyicha hisoblari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1-§. Beton elementlarining mustahkamliligi boʻyicha hisobi
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
146. Beton elementlarining mustahkamliligi boʻyicha hisoblar boʻylama oʻqiga nisbatan normal boʻlgan kesimlar uchun amalga oshirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2-rasm. Betonnining mustahkamliligi boʻyicha markaz tashqarisida siqilgan elementning choʻzilgan zonasining qarshiligini hisobga olinmaganda boʻylama oʻqiga nisbatan normal boʻlgan kesimda zoʻriqtirilgan sxemasi va epyuralari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
147. Siqilgan betonning chegaraviy holatida erishilgan buzilishlaring tavsiflanilishi beton markaz tashqarisida siqilgan elementlarning choʻzilgan zonasining qarshiligini hisobga olmay amalga oshirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Betonning siqilishga qarshiligi ga teng boʻlgan, kesimning siqilgan zona qismi siqilgan zonasi mazkur SHNQning 2-rasmiga muvofiq betonni qisqacha siqilgan boʻyicha bir tekis taqsimlangan zoʻriqtirishlar bilan ifodalanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
148. Ushbu SHNQning 151-bandiga koʻra elementlar hamda konstruksiyalardan foydalanishda darzlarga yoʻl qoʻyilmaydigan (suv, karniz, parapet va boshqalar bosimiga uchraydigan elementlar) qilib hisoblashda choʻzilgan zonasini beton qarshiligini inobatga olib amalga oshirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bunda, chegaraviy holatga erishganda betonining choʻzilgan zonasining buzilishi (darzlar hosil boʻlishi) bilan tavsiflanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Mazkur SHNQning 3-rasmiga koʻra chegaraviy zoʻriqtirishlar quyidagilarni aniqlashi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
deformatsiyadan keyin kesimlar yassiligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
betonni chetki choʻzilgan tolasining eng katta nisbiy uzayishi ga tengligini;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
betonning siqilgan zonasining elastiklik (baʼzi hollarda elastiksizlik) deformatsiyalarini;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
betonining choʻzilgan zonasida zoʻriqtirishlarni bir tekis taqsimlangan va qarshilikga teng qabul qilishni.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3-rasm. Betonning mustahkamliligi boʻyicha (markaz tashqarisida siqilgan) elementning choʻzilgan zonasida boʻylama oʻqiga nisbatan normal boʻlgan kesimda egiluvchanligini hisoblashda zoʻriqtirilgan sxemasi va epyuralari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
149. Beton elementlarni qiya darzlar paydo boʻlish ehtimolini (masalan, koʻndalang kuchlar mavjudligida ikki tavrli va tavrli kesimlar elementlari) hisoblashda mazkur SHNQning 141 va 142-formulalariga asosan ikkinchi guruh chegaraviy holatlar uchun betonning hisobiy qarshiliklarni va birinchi guruh chegaraviy holatlardagi hisobiy qarshilik qiymatlarga va almashtirib amalga oshirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Elementlarning mahalliy yuklar taʼsirida (ezilishga) mazkur SHNQning 98-bandiga muvofiq hisoblanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2-§. Elementlarning markaz tashqarisida siqilganligi
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
150. Mazkur SHNQning 35-bandiga aosan beton elementlarini markaz tashqarisida siqilganligini hisoblashda boʻylama zoʻriqishning tasodifiy ekssentrisitetini eʼtiborga olish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
151. Elementlarni boʻylama yuzasi egiluvchan zoʻriqtirish ekssentrisiteti va elementlarga nisbatan normal yuzadagi egikliklarni tutib turish qobiliyati taʼsiri qiymatlarini koeffitsiyentiga koʻpaytirish yoʻli bilan mazkur SHNQning 158-bandiga muvofiq hisobga olish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Boʻylama yuzani zoʻriqtirish ekssentrisitetini hisoblashda tasodifiy ekssentrisitet qiymatiga teng qabul qilinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
152. Beton elementlarni markaz tashqarisiga siqilganda boʻylama kuch qoʻyish ekssentrisiteti oshib ketgan egikliklarni hisobga olgan holda (ushbu SHNQning 151-bandda keltirilgan holatlar bundan mustasno) quyidagilarni bajarilishiga yoʻl qoʻyilmaydi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
a) yuklar oʻzaro qoʻshilishiga bogʻligiga:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
asosiy oʻzaro qoʻshilishiga; 0,9u
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
maxsus oʻzaro qoʻshilishiga; 0,95u
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
b) beton turi va sinfiga bogʻliq holda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
V7,5 dan yuqori sinflardagi ogʻir, mayda donador va yengil betonlar uchun u-1;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
boshqa turdagi va sinflardagi beton uchun u-2;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
y — kesim ogʻirlik markazidan betonning eng koʻp siqilgan tolasigacha boʻlgan masofa, sm.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
153. Mazkur SHNQning 175-bandiga koʻra beton elementlarda markaz tashqarisida siqilgan konstruktiv armaturani loyihalash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
154. Beton elementlarning markaz tashqarisida siqilganligini hisoblashda mazkur SHNQning 2-rasmiga muvofiq quyidagi shartdan kelib chiqishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(12)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— beton siqilgan zonasi maydoni, uning ogʻirlik markazi tashqi kuchlar teng taʼsir etuvchisining qoʻyilish nuqtasi bilan toʻgʻri kelish shartidan kelib chiqib aniqlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
155. Toʻgʻri burchakli kesim elementlar uchun quyidagi formula boʻyicha aniqlanishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(13)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
156. Foydalanish sharoitiga koʻra markaz tashqarisida siqilgan beton elementlarini mazkur SHNQning 12-formulasi sharti boʻyicha hisob-kitoblardan qatʼi nazar, betonining choʻzilgan zona qarshiligini hisobga olgan holda mazkur SHNQning 155-band va 3-rasmiga muvofiq quyidagi shartdan kelib chiqib tekshirilishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(14)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Toʻgʻri burchakli kesim elementlar uchun (14) quyidagi formula koʻrinishida boʻlishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(15)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Mazkur SHNQning 12 — 15-formulalarida keltirilganlarga muvofiq aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— mazkur SHNQning 19-formulasi koeffitsiyenti;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— beton koeffitsiyenti quyidagilarga teng qabul qilinishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ogʻir, mayda donador, yengil va gʻovaklangan 1,00
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
sergʻovakli avtoklav 0,85
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
sergʻovakli avtoklavsiz 0,75
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— betonning choʻzilgan elastiksiz deformatsiyalarni hisobga olgan holda chetki choʻzilgan tola uchun kesim qarshiligi momenti, boʻylama kuch mavjud emasligi taxmini bilan quyidagi formula boʻyicha aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(16)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— kesimning ogʻirlik markazidan choʻzilgan zonadan eng uzoqdagi yadro nuqtasigacha boʻlgan masofa quyidagi formula boʻyicha aniqlanishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(17)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— ushbu SHNQning 307-bandiga muvofiq bajarilish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
157. Nol chiziqli holat quyidagi shartdan aniqlanishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(18)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
158. Boʻylama egiklikning zoʻriqtirish ekssentrisitet qiymat taʼsirini hisobga oluvchi koeffitsiyent qiymatini quyidagi formula boʻyicha aniqlash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(19)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— shartli kritik kuch, quyidagi formula boʻyicha aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(20)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Mazkur SHNQning 20-formulasida aniqlanishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— element egikligiga chegaraviy holatda yuklarni uzoq muddatli taʼsirini hisobga oluvchi koeffitsiyent, u:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(21)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ga teng, biroq dan ortiq emas,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— mazkur SHNQning 29-jadvali boʻyicha beton turiga bogʻliq holda qabul qilinadigan koeffitsiyent;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— doimiy, uzoq va qisqa muddatli yuklar taʼsirida choʻzilgan yoki eng kam siqilgan kesimning qirra momenti;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— doimiy, uzoq va qisqa muddatli yuklar taʼsirida choʻzilgan yoki eng kam siqilgan kesimning qirra momenti, doimiy va uzoq muddatli yuklar taʼsirida;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— mazkur SHNQning 30-jadvali boʻyicha aniqlanadi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— ga teng qabul qilinadigan, biroq quyidagidan kam boʻlmagan koeffitsiyent
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(22)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— MPa da.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
159. Toʻliq yuklardan hamda doimiy va uzoq muddatli yuklar yigʻindisidan egilish momentlari (yoki ekssentrisitetlar) turli belgilarga ega boʻlsa, u holda toʻliq yuk ekssentrisitetining dan yuqori absolyut qiymatida qabul qilinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Agar bunday shart bajarilmasa, qiymati ga teng qabul qilinishi zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Mazkur SHNQning 21-formulasi boʻyicha qiymat aniqlanadi, bunda ni doimiy, uzoq va qisqa muddatli yuklar taʼsiridan N boʻylama kuchning ogʻirlik markazidan doimiy va uzoq muddatli yuklar taʼsiridan choʻzilgan yoki eng kam siqilgan kesim qirrasigacha masofa bilan koʻpaytmasiga teng deb qabul qilinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
160. Beton konstruksiya elementlarning mahalliy siqilishga (ezilishga) hisoblari mazkur SHNQning 250 va 251-bandlariga muvofiq bajarilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
29-jadval
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Beton

(21) formuladagi  koeffitsiyenti

1. Ogʻir

1,0

2. Mayda donador guruhli:

 

A

1,3

B

1,5

V

1,0

3. Yengil:

 

sunʼiy yirik toʻldiruvchi

va mayda toʻldiruvchilarda:

 

zich

1,0

gʻovakli

1,5

tabiiy toʻldiruvchilarda

2,5

4. Gʻovaklangan

2,0

5. sergʻovakli:

 

avtoklav

1,3

avtoklavsiz

1,5

Izoh. Mazkur SHNQning 28-bandida mayda donali beton guruhlariga keltirilgan.

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
30-jadval
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Devor va ustunlarning tayanish xususiyati

Beton elementlarning markaz tashqarisida siqilgan hisobiy uzunligi  

1. Yuqori va pastdagi tayanchlar bilan:

 

a)  tayanch siljishi kattaligidan qatʼi nazar, ikki uchida sharnirli

N

b)  uchlardan biri siqib berkitilgan va tayanchlar siljishi mumkin boʻlgan binolar uchun:

 

oraliq (prolyot)li

1,25N

bir oraliqli

1,50N

2. Erkin turuvchi

2,00N

Ushbu jadvalda qabul qilingan belgilanishlar:

N – orayopma plitaning yoki erkin turuvchi konstruksiyaning balandligini chiqarib tashlangan qavat orasidagi ustun (devor) balandligi.

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3-§ Egiluvchi elementlar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
161. Beton elementlarning egiluvchanlik hisobi quyidagi shartni bajarishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(23)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— mazkur SHNQning 54-bandiga muvofiq qabul qilinadigan koeffitsiyent;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— mazkur SHNQning 16-formulasi boʻyicha toʻgʻri burchakli kesim elementlari uchun quyidagiga teng qabul qilinishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(24)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4-§. Temir-beton elementlarning mustahkamliligi boʻyicha hisobi
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
162. Temir-beton elementlarning mustahkamliligi boʻyicha hisobi boʻylama oʻqiga normal boʻlgan kesimlar uchun hamda unga qiya boʻlgan eng xavfli yoʻnalishdagi kesimlarga oshirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Buriluvchi momentlar mavjudligida mumkin boʻlgan eng xavfli yoʻnalishlardagi spiralsimon darz bilan choʻzilgan zonada cheklangan fazoviy kesimlar mustahkamligini tekshirish zarur, bunda elementlarning mahalliy yuklar taʼsiriga (ezilish, bosib ezish, uzilish) hisoblanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5-§. Element boʻylama oʻqiga nisbatan normal boʻlgan kesimlarning mustahkamliligi boʻyicha hisobi
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
163. Elementni boʻylama oʻqiga nisbatan normal kesimdagi chegaraviy zoʻriqtirishlar quyidagilardan aniqlanishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
betonni choʻzilishga qarshiligi nolga teng boʻlganda;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
betonni siqilishga qarshiligi ga teng boʻlgan va siqilgan zonasi boʻylab bir tekis taqsimlangan zoʻriqtirishlar bilan ifodalanganda;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
armaturadagi deformatsiya (zoʻriqtirish)lar oldindan zoʻriqtirilgan deformatsiya (zoʻriqtirishlar)ni hisobga olib, beton siqilgan zonasining balandligiga bogʻliq holda mazkur SHNQning 203-bandiga koʻra;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
armaturadagi choʻziluvchi zoʻriqtirishlar choʻzilishga hisobiy qarshilikdan oshmasligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
armaturadagi siqiluvchi zoʻriqtirishlar siqilishga hisobiy qarshilikdan oshmasligi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
164. Kesim simmetriya oʻqi tekisligida tashqi kuch taʼsir koʻrsatganda va armatura koʻrsatilgan tekislikka perpendikulyar boʻlgan element qirralari oldida toʻplanganida, element boʻylama oʻqiga nisbatan normal kesimlarni hisoblashni tegishli muvozanat sharoitlaridan kelib chiqib aniqlanadigan betonni siqilgan zonasi nisbiy balandligi qiymati va beton siqilgan zonasi nisbiy balandligi qiymati oʻrtasidagi nisbatga bogʻliq holda mazkur SHNQning 165-bandiga muvofiq amalga oshirish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bunda, armatura elementining chegaraviy holati boʻyicha ish sharoit koeffitsiyentlarini hisobga olishi, koeffitsiyent bundan mustasno, choʻzilgan armaturadagi hisobiy qarshiligi teng boʻlgan zoʻriqtirganlikga erishish bilan bir vaqtda sodir boʻladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
165. Qiymat quyidagi formula boʻyicha aniqlanishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(25)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— betonni siqilgan zona tavsifi quyidagi formula boʻyicha aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(26)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— beton quyidagi koeffitsiyentga teng qilib qabul qilinib, ogʻir betonlarda — 0,85.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Mayda donali beton guruhlari mazkur SHNQning 29-bandiga muvofiq quyidagicha boʻlishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
A — 0,80;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
B va V — 0,75;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yengil, sergʻovakli va gʻovaklangan — 0,80;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
avtoklavda ishlov berilgan ogʻir, yengil va gʻovaklangan betonlardagi koeffitsiyent 0,05 ga pasaytirilgan;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— MPa da;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— armaturadagi zoʻriqtirish MPa, quyidagi armaturalar uchun qabul qilinishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
A240, A300, A400, A400v, Bp500
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
A600, A800, A1000 va At1200
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bp1200 dan Vr1600 gacha, K1400 dan K1900 gacha
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— armaturani ish sharoitlari tegishli koeffitsiyentlarni hisobga olgan holda, koeffitsiyenti bundan mustasno (mazkur SHNQning 86-bandda keltirilgan), armaturani choʻzilishga hisobiy qarshiligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— koeffitsiyentida qabul qilinishi lozim;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— mazkur SHNQning 213-bandida keltirilgan;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— ogʻir, mayda donador va yengil betonlardagi konstruksiyalarni hisoblashda mazkur SHNQning 14-jadvali boʻyicha armaturaning siqilgan zonasining chegaraviy zoʻriqtirishlarni yuklarga bogʻliq holda quyidagicha hisobga olinishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2a band boʻyicha — 500 MPa ga teng;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2b band boʻyicha — 400 MPa ga teng.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Sergʻovaklili va gʻovaklangan betondagi konstruksiyalar barcha hollarda qiymati 400 MPa ga teng qabul qilinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Elementlarni siqish bosqichdagi hisobdagi qiymati MPa.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
166. Mazkur SHNQning 25-formulasi boʻyicha beton elementlarining sergʻovakli yasalganlarga aniqlanadigan qiymatlari 0,6 dan oshmasligi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
167. Temir-beton elementlarning armaturalarni yuqori mustahkam A600, A800, A1000, At1200, Bp1200 dan Vr1600 gacha, K1400 dan K1900 gacha sinflarni hisoblashda, shartiga bajarilganda, armaturaning hisobiy qarshiligi quyidagi formula bilan aniqlanadigan koeffitsiyenti mazkur SHNQning 23-jadvali 6-bandiga muvofiq koʻpaytirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(27)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— armatura sinflariga quyidagi koeffitsiyent teng qabul qilinishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
A600 — 1,20;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
A800, Bp1200 dan Vr1600 gacha, K1400 dan K1900 gacha — 1,15;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
A1000 va At1200 — 1,10.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
168. Armaturaga teng taʼsir koʻrsatuvchi zoʻriqtirishlar orasida joylashgan boʻylama kuch bilan markaziy choʻzilgan hamda markaz tashqarisida choʻzilgan holati qiymati ga teng qabul qilinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
169. (bunda, — maksimal hisobiy moment) dan yuqori boʻlgan egiluvchi momentlarga ega element zonasida payvandlangan tutashuvlarning mavjudligida koeffitsiyent qiymati quyidagilarcha qabul qilinishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
A600 va A800 armatura uchun 1,10 dan oshmasligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
A1000 va At1200 — 1,05 dan oshmasligi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
170. Elementlarning koeffitsiyent hisobida quyidagilardan oshmasligi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
koʻp marta takrorlanuvchi yuklar taʼsiridan;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
zich joylashgan (darzlarsiz), yuqori mustahkamlikka ega sim bilan armaturalanganlardan;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
171. Zoʻriqtirilgan armatura tashqi kuchlar taʼsirida siqilgan zonada yoki siqilish bosqichida joylashgan va beton bilan ulashishiga siqilishga hisobiy qarshilik mazkur SHNQning 172, 173, 181 hamda 206-bandlariga koʻra , MPa ga teng hamda qarshilikning dan oshmagan zoʻriqtirish bilan almashtirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
koeffitsiyentida aniqlanadi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— mazkur SHNQning 62-bandida keltirilgan.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6-§ Toʻgʻri burchakli, tavr, qoʻshtavr va halqaviy element kesimlarining egiluvchanligi
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
172. Mazkur SHNQning 161-bandi 4-rasmiga asosan toʻgʻri burchakli element kesimlarining egiluvchanlik hisobi, boʻlgan holda quyidagi shartdan kelib chiqib amalga oshirilishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(28)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bunda, siqilgan zona balandligi quyidagi formuladan aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(29)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4-rasm. Temir-beton elementning mustahkamliligi boʻyicha egiluvchanligini hisoblashda boʻylama oʻqiga nisbatan normal boʻlgan kesimdagi zoʻriqtirilgan sxemasi va epyuralari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
173. Siqilgan zona tokchasiga ega kesimlar hisobi, boʻlgan holda siqilgan zona chegarasiga bogʻliq ravishda amalga oshirilishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
agar chegara tokchadan oʻtsa (5-rasm, a), quyidagi shart bajarilishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(30)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
174. Mazkur SHNQning 165-bandiga muvofiq kenglikka ega toʻgʻri burchakli kesim hisoblari amalga oshirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Qovurgʻa chegaradan oʻtsa (5-rasm, b), 30-formulasi sharti bajarilmasa, hisoblar quyidagicha amalga oshirilishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(31)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bunda, betonni siqilgan zonasining balandligi quyidagi formuladan aniqlanishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(32)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5-rasm. Temir-beton elementlarning kesimida siqilgan zona chegarasining egiluvchanlik holati
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
a — tokchada, b — qovurgʻada
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
175. Hisobga kiritiladigan ning qiymati tokchani qovurgʻadan har bir tomonga osilma kengligi element oraligʻining 1/6 qismidan oshmasligi va quyidagidan ortiq boʻlmasligi shartidan kelib chiqib qabul qilinishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
koʻndalang qovurgʻalarligi yoki boʻlganda — boʻylama qovurgʻalar orasidagi yorugʻlik oʻta olish masofasining 1/2 qismi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
koʻndalang qovurgʻalarlisiz yoki orasidagi masofalar boʻylama qovurgʻalar orasidagi masofalardan kattaroqligida, va boʻlganda — ;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
tokchaning konsolli osilmalarida:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
boʻlganda ;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
boʻlganda ;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
boʻlganda osilmalar hisobga olinmaydi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
176. Egiluvchan elementlarni mustahkamliligini hisoblashda sharti bajarilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Agar konstruktiv yoki ikkinchi guruh chegaraviy holatlar boʻyicha choʻzilgan armatura kesimining yuzasi sharti bajarish uchun kattaroq qabul qilinganda, hisob umumiy holat uchun formula boʻyicha amalga oshirilishi lozim (mazkur SHNQning 208-bandida keltirilgan).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Elementlarni mustahkamliligini hisoblashda egiluvchanlik sharti bajarilish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
177. Mazkur SHNQning 29 yoki 32-formulalariga koʻra hisoblangan qiymat boʻlsa, hisoblashni mazkur SHNQning 28 yoki 31-formulalari asosida,siqilgan zona balandligini mos ravishda quyidagi formulalardan aniqlab bajarishga yoʻl qoʻyiladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(33)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(34)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bunda (35)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
( armaturani ish sharoitlari tegishli koeffitsiyentlarini hisobga olgan holda, qiymatlarida hisoblanadi);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— koeffitsiyentida aniqlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
178. A240, A300, A400 va Bp500 sinflarda zoʻriqtirilmaydigan armatura V-30 va undan past sinfdagi betondan qilingan elementlar uchun boʻlsa, hisobni mazkur SHNQning 29 yoki 32-formulalaridan kelib chiqib ularga qiymatni qoʻygan holda bajarishiga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
179. Ichki va tashqi radiuslar nisbatida, aylana uzunligi boʻyicha bir tekis taqsimlangan armatura bilan (boʻylama oʻzaklar soni kamida 6 boʻlganda) halqali element kesimlarining egiluvchanligini hisoblashda mazkur SHNQning 41 yoki 42-formulalariga muvofiq boʻylama kuch qiymatini qabul qilib va ushbu SHNQning 40-formulasiga koʻra oʻrniga M eguvchi moment qiymatini qoʻygan holda, mazkur SHNQning 179-bandiga muvofiq markaz tashqarisida siqilgan elementlar uchun qanday boʻlsa shunday amalga oshirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
7-§. Toʻgʻri burchak va halqali element kesimlarining markaz tashqarisida siqilganligi
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
180. Temir-beton elementlarni markaz tashqarisida siqilganligini hisoblashda mazkur SHNQning 35-bandi talablariga muvofiq tasodifiy boshlangʻich ekssentrisitetni hamda mazkur SHNQning 199-bandga koʻra egilikning yuk koʻtarish taʼsiri hisobga olinishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
181. Mazkur SHNQning 161-bandiga koʻra toʻgʻri burchakli element kesimlarining markaz tashqarisida siqilganlikni hisoblashda quyidagicha bajarilishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
a) (6-rasm) boʻlganda, quyidagi shartdan kelib chiqib:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(36)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bunda, siqilish zonasi balandligi quyidagi formula boʻyicha aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(37)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6-rasm. Temir-beton elementlarning mustahkamliligi boʻyicha markaz tashqarisida siqilganlikni hisoblashda boʻylama oʻqiga nisbatan normal boʻlgan kesimdagi zoʻriqtirishlar sxemasi va epyuralari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Mazkur SHNQning 36-formulasiga koʻra bunda siqilgan zona balandligi quyidagicha aniqlanishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
boʻlganda — mazkur SHNQning 36-formulasidan kelib chiqib, biroq siqilgan zona balandligi quyidagicha aniqlanishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Beton elementlarning sinflari V30 va undan past va zoʻriqtirilmaydigan armaturalar markalari A240, A300, A400 quyidagi formuladan aniqlanishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(38)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(39)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
182. Beton elementlari V30 dan yuqori hamda armaturaning zoʻriqtirilmagan va zoʻriqtirilgan elementlari A400 dan yuqori sinflari mazkur SHNQning 66 va 67 yoki 68-formulalaridan foydalanish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
183. Ichki va tashqi radiuslarning nisbatida aylana uzunligi boʻyicha bir hil taqsimlangan armatura bilan (kamida 6 ta boʻylama oʻzaklar sonida) halqali kesim markaz tashqarisida siqilgan elementlar hisobi quyidagi shartdan kelib chiqib aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(40)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bunda, betonni siqilgan zonasini nisbiy yuzasining qiymati quyidagi formula boʻyicha aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(41)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
184. Mazkur SHNQning 41-formulasi boʻyicha hisobdan olingan boʻlsa, mazkur SHNQning 40-formulasiga quyidagi formuladan aniqlanadigan qiymati qoʻyilishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(42)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bunda, va qiymatlari, qiymatni qabul qilgan holda mazkur SHNQning 43 va 44-formulalardan aniqlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
mazkur SHNQning 40 — 42-formulalarda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— ichki va tashqi radiuslarning yarim yigʻindisi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— armatura oʻzaklarining ogʻirlik markazi orqali oʻtadigan aylana radiusi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— butun armatura boʻylama kesim yuzasi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— quyidagi formula boʻyicha koeffitsiyent aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(43)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— armatura kesimining choʻzilgan zonasidan ogʻirlik markazigacha boʻlgan masofani teng taʼsir koʻrsatishi quyidagi formula boʻyicha aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(44)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
biroq, dan ortiq boʻlmagan deb qabul qilinishi lozim;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— koeffitsiyentida aniqlanadi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— quyidagi formula boʻyicha koeffitsiyent aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(45)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— armatura sinf koeffitsiyentlari quyidagiga teng qabul qilinishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
A240, A300, A400 1,0;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
A600, A800, A1000, At1200,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bp1200 dan Vr1600 gacha, K1400 dan K1900 gacha 1,1;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— quyidagi formula boʻyicha koeffitsiyent aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(46)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qiymati quyidagicha teng qabul qilinishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(47)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— MPa da.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
185. Mazkur SHNQning 43-formulasi boʻyicha hisoblangan qiymat boʻlsa, mazkur SHNQning 40-formulaga koʻra hamda 41-formuladan olingan boʻlgandagi qiymat qoʻyilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
186. Ogʻir va mayda donador betonlardan tayyorlangan yaxlit kesimli armaturalangan elementlarni hisoblari toʻr yoki spiral eng chekka oʻzaklarining oʻqlari bilan cheklangan beton kesimi yuzasining faqat bir qismi hisobga kirita borib, mazkur SHNQning 36 — 38, 65 va 66-formulalariga Rb oʻrniga betonning keltirilgan prizmaviy mustahkamligini, yuqori mustahkamlikka ega armaturada esa, Rsc oʻrniga — qiymatni qoʻyib mazkur SHNQning 176 va 203-bandlar koʻrsatmalariga muvofiq amalga oshirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
187. Armaturalangan element quyidagilardan oshmasligi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
egiluvchanligi toʻrlar bilan bilvosita armaturalanganda — 55 dan;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
spiral bilan armaturalanganda — 35 dan;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— kesim qismining hisobga kiritiluvchi inersiya radiusi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
188. Qiymatlar quyidagi formulalar boʻyicha aniqlanishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
payvandlangan koʻndalang toʻrlar bilan armaturalashda;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(48)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— armaturaning toʻrlar boʻyicha hisobiy qarshiligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(49)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— mos ravishda oʻzaklar soni, koʻndalang kesim yuzasi va bir yoʻnalishda toʻr oʻzagining uzunligi (chekka oʻzaklarning oʻqlarida hisoblaganda);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— mos ravishda oʻzaklar soni, koʻndalang kesim yuzasi va bir yoʻnalishda toʻr oʻzagining uzunligi (chekka oʻzaklarning oʻqlarida hisoblaganda), boshqa yoʻnalishda;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— toʻrlar cheti ichida joylangan beton kesimining yuzasi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— toʻrlar orasidagi masofa;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— bilvosita armaturalash samaradorlik koeffitsiyenti quyidagi formula boʻyicha aniqlanishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(50)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(51)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— MPa da.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
189. Mayda donali beton elementdagi koeffitsiyent qiymatlari birdan katta qabul qilish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
190. Toʻr oʻzaklarning kesim yuzalarini uzunlik birligida u yoki bu yoʻnalishda 1,5-martadan ortiqqa farq qilmasligi kerak;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
armaturani spiral yoki halqali bilan armaturalashda
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(52)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
spiralli armaturaning hisobiy qarshiligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— armaturalash koeffitsiyenti quyidagiga teng boʻlishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(53)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— spiralli armaturaning koʻndalang kesim yuzasi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— spiral kesim ichki diametri;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— spiral qadami;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— boʻylama kuchning qoʻyilish ekssentrisiteti (egiklik taʼsirini hisobga olmaganda).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
191. Mazkur SHNQning 49 va 53-formulalari boʻyicha mayda donali betondan qilingan elementlarni armaturalash koeffitsiyent qiymatlari 0.04 dan oshmasligi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
192. Ogʻir betondan payvandlangan toʻrli bilvosita armaturalangan elementlar A600, A800, A1000 va At1200 yuqori mustahkamlikka ega armaturani siqilishga hisobiy qarshiligi quyidagi formula boʻyicha aniqlanishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(54)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
dan oshmagan qiymatni qabul qilish lozim;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ushbu SHNQning 54-formulasida:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(55)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— armatura sinf koeffitsiyentlari quyidagilarga teng qabul qilinishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
A600 10;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
A800, A1000 va At1200 25;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— armatura kesimining yuzasi butun boʻylama yuqori mustahkamliligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— mazkur SHNQning 49-formulasiga koʻra belgilanishi kerak;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— MPa da.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qiymati 1,0 dan kam boʻlmagan va undan koʻp boʻlmagan qabul qilinishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1,2 — A600 armatura sinfi
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1,6 — A800, A1000 va At1200 armatura sinflarida.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
193. Bilvosita armaturalangan kesimning chegaraviy qiymati siqilish zonasining nisbiy balandligini aniqlashda mazkur SHNQning 25-formulasida quyidagicha kiritiladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(56)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— mazkur SHNQning 153-bandi koʻrsatmalariga muvofiq qabul qilinadigan koeffitsiyent;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— koeffitsiyent ga teng, lekin 0,15 dan oshmasligi kerak
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— mos ravishda toʻrlar va spirallar uchun mazkur SHNQning 49 va 53-formulalari boʻyicha aniqlanadigan yoki armaturalash koeffitsiyenti.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
194. Armatura elementlari yuqori mustahkamliligi boʻyicha mazkur SHNQning 25-formuladagi qiymatni quyidagiga teng qabul qilinishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(57)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
biroq, A600 armatura 900 MPa dan, A800, A1000 va At1200 armatura uchun — 1200 MPa dan oshmasligi zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
195. Bilvosita armaturalangan elementlarning egiklik taʼsirlarni yuk koʻtarish qobiliyatini hisoblashda, toʻrli oʻzaklar bilan cheklangan yoki spiral ichiga joylangan kesim qismi boʻyicha inersiya momentini aniqlashda mazkur SHNQning 183-bandida belgilangan talablardan foydalanish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Mazkur SHNQning 58-formulasi boʻyicha olingan qiymati koeffitsiyentiga koʻpaytirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bunda, beton kesimining hisobga olinadigan qismining balandligi yoki diametriga teng, mazkur SHNQning 22-formulasiga koʻra oʻng qismining ikkinchi hadi ga almashtirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ushbu bandning koʻrsatmalariga muvofiq aniqlangan elementning yuk koʻtarish qobiliyati (hisobga va ni kiritgan holda) A toʻliq kesimi va bilvosita armatura hisobga olinmagan betonni hisobiy qarshilik qiymati boʻyicha yuk koʻtarish qobiliyatidan ortiq boʻlishi bilan aniqlanganda hisoblarda bilvosita armaturalashni hisobga olish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
196. Mazkur SHNQning 64 yoki 67-bandlari talablariga muvofiq hisobiy yuklarning foydalanish qiymatlari boʻyicha (), betonning butun kesim yuzasini hisobga olinishi hamda ikkinchi guruh chegaraviy holatlar uchun hisobiy qarshiliklarni va va armaturaning siqilishga hisobiy qarshiligini qiymatiga teng, biroq 400 MPa dan ortiq emas deb qabul qilgan holda bajarilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
197. Siqilgan zonasini nisbiy balandligining chegaraviy qiymatini aniqlashda mazkur SHNQning 25 va 69-formulalarida MPa qabul qilinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ushbu SHNQning 26-formulasida 0,008 koeffitsiyenti 0,006 bilan almashtirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
198. Mazkur SHNQning 22-formulasi boʻyicha egiluvchanlik taʼsirining qiymati aniqlaganda, ni ga almashtirishda mazkur SHNQning 183-bandining koʻrsatmalaridan foydalanish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
199. Konstruksiyaning deformatsion sxemalari markaz tashqarisida siqilgan elementning yuk koʻtarish qobiliyatiga egikliklarning taʼsirini mazkur SHNQning 22-bandiga muvofiq hisobga olinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
200. Element egikligining egiluvchanlik mustahkamligiga taʼsirini mazkur SHNQning 36, 40 va 65-formularidan ni koeffitsiyentiga koʻpaytirish yoʻli bilan aniqlanadigan hisobga olgan holda, deformatsiyalanmagan sxema boʻyicha konstruksiyalar hisobini amalga oshirishga yoʻl qoʻyiladi. Bunda, ni hisoblash mazkur SHNQning 19-formulasidagi shartli chegaraviy kuch quyidagiga teng qabul qilinishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(58)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— mazkur SHNQning 65-bandiga koʻra qabul qilinishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— mazkur SHNQning 55-bandiga koʻra qabul qilinishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— mazkur SHNQning 21-formulasi boʻyicha aniqlanadigan koeffitsiyent, bunda va momentlar siqilgan zonani cheklaydigan chiziqqa parallel boʻlgan va mos ravishda toʻliq yuk taʼsiridan hamda doimiy va uzoq muddat yuklar taʼsiridan eng koʻp choʻzilgan yoki eng kam siqilgan (toʻliq siqilgan kesimda) armatura oʻzagining markazi orqali oʻtadigan oʻqqa nisbatan aniqlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
– oldindan zoʻriqtirilgan armatura elementining bikrlik taʼsirini hisobga oluvchi koeffitsiyent; zoʻriqtirilgan armatura bilan kesimni bir tekis siqishda quyidagi formula boʻyicha aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(59)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— koeffitsiyenti boʻlganda aniqlanadi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— betonning ishlash sharoitlari koeffitsiyentlarini hisobga olmagan holda qabul qilinishi lozim;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
mazkur SHNQning 59-formulasida qiymati 1,5 dan oshmasligi zarur;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
201. Mayda donali beton elementlarning B guruhlari boʻyicha mazkur SHNQning 58-formulasiga koʻra 6,4 qiymat oʻrniga 5,6 qiymat qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
202. Eguvchi moment tekisligi taʼsir boʻyicha hisobda boʻylama kuch ekssentrisiteti mazkur SHNQning 33-bandiga tasodifiy ekssentrisitet qiymatiga teng qabul qilinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
203. Temir-beton elementlarining markaz tashqarisida siqilgan materiallarni hisobiy uzunlikni elastiksiz deformatsiya va darzlar mavjudligini eʼtiborga olgan holda, ramali konstruksiyasining element yuklarning eng noqulay joylashishida deformatsiyalangan holatini hisobga olib, ramali konstruksiya elementlari uchun qanday boʻlsa, shunday qilib aniqlash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
204. Konstruksiya elementlarida koʻp uchraydigan hisobiy uzunlikni quyidagilarga teng qabul qilishga yoʻl qoʻyiladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
koʻp qavatli binolarning ustunlari, kamida ikkitadan oraliqlar sonida hamda bikr kabi hisoblanadigan rigell va ustun birikuvlarida, orayopma konstruksiyasining quyidagilarda qabul qilinishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yigʻma N
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
monolit 0,7N
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
N — qavat balandligi (tugunlar markazlari orasidagi masofa);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
oʻz tekisligida bikr boʻlgan qoplamalar tutib turuvchi konstruksiyalarning sharnirli tayanchiga ega bir qavatli binolarning ustunlari uchun hamda estakadalar mazkur SHNQning 31-jadvali boʻyicha;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ferma va ravoq elementlar – mazkur SHNQning 32-jadvali boʻyicha.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
31-jadval
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Binolar va ustunlar tavsifi

Bir qavatli binolar ustunlarini tekislikda hisoblaganda ularning hisobiy uzunligi

koʻndalang ramaga yoki estakada oʻqiga perpendikulyar

koʻndalang ramaga perpendikulyar yoki estakada oʻqiga

parallel

ustunlarning yoki ankerli tayanchlar boʻylama katori tekisligida

bogʻlanishlar mavjudligida

bogʻlanishlar yoʻqligida

Binolar

Kran osti balkalar bilan

Kranlardan yuklarni hisobga olganda

Kran osti balkalarda ustunlarning kran osti (pastki) qismi

Qirqimli

1,5 N1

0,8 N1

1,2 N1

Qirqimsiz

1,2 N1

0,8 N1

0,8 N1

Kran osti balkalarda ustunlarning kran usti (yuqori) qismi

Qirqimli

2,0 N2

1,5 N2

2,0 N2

Qirqimsiz

2,0 N2

1,5 N2

1,5 N2

Kranlardan yuklarni hisobga olmaganda

Binolar ustunlarining kran osti (pastki) qismi

Bir oraliqli

1,5 N

0,8 N1

1,2 N

Koʻp oraliqli

1,2 N

0,8 N1

1,2 N

Kran osti balkalarda kolonnalarning kran usti (yuqori) qismi

Qirqimli

2,5 N2

1,5 N2

2,0 N2

Qirqimsiz

2,0 N2

1,5 N2

1,5 N2

Kran osti balkalarsiz

Pogʻonali

ustunlar

Binolar kolonnalarining pastki qismi

Bir oraliqli

1,5 N

0,8 N

1,2 N

Koʻp oraliqli

1,2 N

0,8 N

1,2 N

Ustunlarning yuqori qismi

2,5 N2

2,0 N2

2,5 N2

Binolar doimiy kesimining ustunlari  

Bir oraliqli

1,5 N

0,8 N

1,2 N

Koʻp oraliqli

1,2 N

0,8 N

1,2N

Estakadalar

Kranli

Kran osti balkalarda

Qirqimli

2,0 N1

0,8 N1

1,5 N1

Qirqimsiz

1,5 N1

0,8 N1

N1

Quvurlar ostiga

ustunlarning oraliq qurilma bilan birikishida

Sharnirli

2,0 N

N

2,0 N

Bikr

1,5 N

0,7 N

1,5 N

Mazkur jadvalga koʻra belgilanishlar:

N — ustunning poydevor sirtidan tegishli tekislikdagi gorizontal konstruksiyagacha (stropil yoki stropil osti, tirgovichlar (rasporki) toʻliq balandligi;

N1 — ustun kran osti qismining poydevor sirtidan kran toʻsini tagigacha balandligi;

N2 — ustun kran usti qismining ustun ostonasidan tegishli tekislikdagi gorizontal konstruksiyagacha balandligi.

Izoh. Kran osti balkali binolarda ustunlarning uchigacha bogʻlanishlar mavjudligida, ustunlarning boʻylama qatori oʻqi tekisligida ustunlarning kran usti qismining hisobiy uzunligi N2 ga teng deb qabul qilinishi lozim.

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
32-jadval
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Element nomlari

Ferma va ravoq elementlarining hisobiy uzunligi

1. Ferma elementlari:

a) hisobda ustki belbogʻ:

ferma tekisligida:

  boʻlganda

0,9 l

  boʻlganda

0,8 l

ferma tekisligidan:

oynaband tom tagidagi maydoncha uchun (oynaband tomning kengligi 12 m va undan ortiq boʻlganda)

0,8 l

qolgan hollarda

0,9 l

b) hisobda qiya tirgovuch  va tirgaklar:

ferma tekisligida

0,8 l

ferma tekisligidan:

 

  boʻlganda

0,9 l

  boʻlganda

0,8 l

2. Ravoqlar:

a) ravoq  tekisligida hisoblanganda:

uch sharnirli

0,580L

ikki sharnirli

0,540L

sharnirsiz

0,365L

b) ravoq  tekisligidan hisoblanganda (har qanday)

L

Mazkur jadvalga koʻra belgilanishlar:

l — yondosh tutashgan tugunlarning markazlari orasidagi element uzunligi, fermaning ustki belbogʻi uchun esa, ferma tekisligidan hisoblanganda — uning mahkamlanish nuqtalari orasidagi masofa;

L — ravoqning (arka) uning geometrik oʻqi boʻyicha uzunligi; ravoq (arka) tekisligidan hisoblanganda — ravoq (arka) tekisligidan uning mahkamlanish nuqtalari orasidagi ravoq (arka) uzunligi;

— ustki belbogʻ kesimining balandligi;

 — fermaning mos ravishda ustki belbogʻi va qiya tirgovuchi kesimining kengligi.

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
8-§ Markaziy choʻzilgan elementlar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
205. Temir-beton elementlarning markaziy choʻzilgan kesimlarini hisoblashda quyidagilarni bajarish kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(60)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— armaturaning butun boʻylama kesim yuzasi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
9-§. Toʻgʻri burchak kesim elementlarining markaz tashqarisida choʻzilganligi
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
206. Mazkur SHNQning 164-bandiga koʻra toʻgʻri burchakli kesim elementlarining markaz tashqarisida choʻzilgan boʻylama kuchning N holatiga bogʻliq ravishda bajarilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Armatura zoʻriqtirishining boʻylama kuch N teng taʼsir qilish oraligʻida qoʻyilgan boʻlsa (7.a rasm) — quyidagi shartlarni bajarishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(61)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(62)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Mazkur SHNQning 7.b-rasmiga koʻra armaturadagi zoʻriqtirishning boʻylama kuchni N teng taʼsir qiluvchi orasidagi masofadan tashqariga qoʻyilgan boʻlsa quyidagi shartlarni bajarishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(63)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
siqilgan zona balandligi ushbu formuladan aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(64)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
207. Mazkur SHNQning 64-formulasi boʻyicha hisobdlardan topilgan qiymat , u holda mazkur SHNQning 63-formulasiga koʻra qoʻyiladi, bunda mazkur SHNQning 165-bandi talablariga muvofiq aniqlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
10-§. Umumiy hisob
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
213. Umumiy holda kesimlarni hisoblash mazkur SHNQning 8-rasmiga muvofiq ushbu shartdan kelib chiqib bajarilishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(65)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bunda, qavs oldidagi “musbat” belgisi siqilish va egiklik markaz tashqarisida “manfiy” ishora choʻzilgan elementlar qabul qilinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ushbu formulada quyidagi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— element egiluvchanligi — tashqi kuchlar momentining siqilgan kesim zonasini cheklovchi toʻgʻri chiziqqa perpendikulyar boʻlgan tekislikka proyeksiyasi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Siqilgan va choʻzilgan elementlarning markaz tashqarisida — siqilgan zonani cheklovchi va oʻtadigan toʻgʻri chiziqqa parallel oʻqqa nisbatan N boʻylama kuch momenti quyidagilarga amalga oshirilishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
markaz tashqarisida siqilgan elementlarda — boʻylama armaturaning eng koʻp choʻzilgan yoki eng kam siqilgan ogʻirlik markazidan oʻtadigan kesimining oʻzagida;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
markaz tashqarisida choʻzilgan elementlarda — koʻrsatilgan toʻgʻri chiziqdan eng koʻp uzoqlashgan siqilgan zona nuqtasidan oʻtadiganda;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— betonni siqilgan zonasi koʻrsatilgan oʻqlarga nisbatan kesim yuzasining statik momenti, bunda egiluvchi elementlarda oʻq holati markaz tashqarisida siqilgan elementlarda qanday boʻlsa, shunday qabul qilinishi lozim;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— boʻylama armatura i-chi oʻzak kesim yuzasining koʻrsatilgan oʻqlardan tegishlisiga nisbatan statik momenti;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— boʻylama armatura i-chi oʻzagigi ushbu band koʻrsatmalariga muvofiq aniqlanadigan kuchlanish.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
7-rasm. Temir-beton elementining mustahkamliligi boʻyicha markaz tashqarisida choʻzilganligini hisoblashda, boʻylama oʻqiga nisbatan normal boʻlgan kesimdagi zoʻriqtirishlar sxemasi va epyuralari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
a — boʻylama kuch armaturadagi zoʻriqishlarning teng taʼsir qiluvchilari orasiga qoʻyilgan, b — boʻylama kuch armaturadagi zoʻriqishlarning teng taʼsir qiluvchilari orasiga qoʻyilgan, armaturadagi zoʻriqishlarning teng taʼsir qiluvchilari orasidagi masofadan tashqariga qoʻyilgan.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
8-rasm. Temir-beton elementning mustahkamliligi boʻyicha umumiy hisoblarida boʻylama oʻqiga nisbatan normal boʻlgan kesimdagi zoʻriqtirishlar sxemasi va epyuralari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
I — I — eguvchi moment taʼsir koʻrsatuvchi tekislikka parallel tekislik, yoki boʻylama kuchning hamda ichki siqiluvchi va choʻziluvchi zoʻriqishlarning teng taʼsir qiluvchilarining qoʻyilish nuqtalaridan oʻtuvchi tekislik, 1 — siqilgan armatura va siqilgan zona betonida zoʻriqishlarning teng taʼsir qiluvchilari qoʻyilgan nuqta, 2 — choʻzilgan armaturada zoʻriqishlarning teng taʼsir qiluvchisiga qoʻyilgan nuqta
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
208. Siqilgan zona balandligi va zoʻriqtirilgan qiymati quyidagi formulalarni orqali aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(66)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(67)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
66-formuladagi oldidagi “manfiy” belgi elementlarning markaz tashqarisida siqilgan, “musbat” ishora markaz tashqarisida choʻzilganlarga qabul qilinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
209. Mazkur SHNQning 67-formulasi boʻyicha olingan qiymati A600, A800, A1000, At1200, Vr-II, K1400 dan K1900 gacha armatura dan oshsa qiymat zoʻriqishni quyidagi formula boʻyicha aniqlash lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(68)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ushbu formula boʻyicha topilgan armaturadagi zoʻriqtirish koeffitsiyenti hisobga olinmaganda, dan ortiq boʻlganda mazkur SHNQning 65 va 66-formulalarida ish sharoitlari koeffitsiyentlarini hamda koeffitsiyent ni ham hisobga olib ga teng boʻlgan qiymati qoʻyiladi (ushbu SHNQning 165-bandida keltirilgan).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
mazkur SHNQning 67 va 68-formulalari boʻyicha hisobda topilgan zoʻriqtirish oʻz ishorasi bilan hisoblab formulalariga kiritiladi hamda quyidagi shartlarga rioya qilish kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
barcha hollarda ;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
oldindan zoʻriqtirilgan elementlarda boʻlib, bunda – armaturadagi zoʻriqtirish, qiymatga kamaytirilgan oldindan zoʻraytirishga teng (mazkur SHNQning165 va 186-bandlarida keltirilgan).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Mazkur SHNQning 66 — 68-formulalarida:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— boʻylama armatura i-chi oʻzagining kesim yuzasi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— boʻylama armatura i-chi oʻzagining oldindan zoʻriqtirishi oʻzak joylashishiga bogʻliq ravishda belgilanuvchi koeffitsiyenti qabul qilinadi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— beton siqilgan zonasining ga teng boʻlgan nisbiy balandligi, bunda — armaturaning koʻrilayotgan i-chi oʻzagi kesimining ogʻirlik markazidan oʻtuvchi va siqilgan zonani chegaralovchi toʻgʻri chiziqqa parallel oʻqdan kesim siqilgan zonasining eng uzoqdagi nuqtasigacha boʻlgan masofa (mazkur SHNQning 8-rasmida keltirilgan);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— beton siqilgan zonasining tavsifi mazkur SHNQning 26 yoki 56-formulalari boʻyicha aniqlanadi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— siqilgan zona nisbiy balandligi koʻrilayotgan oʻzakdagi zoʻriqishlar mos ravishda va ga teng boʻlishi hamda va qiymatlari quyidagi formula boʻyicha aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(69)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
MPa, aniqlashda;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
MPa, aniqlashda;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— mazkur SHNQning 161 va 180-bandlarida qaralsin.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
va koeffitsiyent qiymatlari quyidagicha aniqlanishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Oldindan zoʻriqtirilgan armatura sinflari A600, A800, A1000 va At1200 ni mexanik hamda avtomatlashtirilgan elektrotermik va elektrotermomexanik usullarida quyidagi formulalar boʻyicha aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(70)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(71)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
210. Oldindan zoʻriqtirilgan armatura sinflar A600, A800, A1000 va At1200 ni boshqa usullarda hamda Bp1200 dan Vr1600 gacha, K1400 dan K1900 gacha oldindan zoʻriqtirilgan armaturalar uchun har qanday usullarida , koeffitsiyent qiymatlarga teng boʻlishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
211. Mazkur SHNQning 70 va 71-formula 4-jadvalning 3-5-bandlari boʻyicha yoʻqotishlarni hisobga olib, koeffitsiyentida qabul qilinishi lozim. (i indeks armatura oʻzagining tartib raqamini koʻrsatadi).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
11-§. Elemen boʻylama oʻqiga qiya boʻlgan kesimlarining mustahkamliligi boʻyicha hisobi
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
212. Temir-beton elementlarning qiya kesimlar boʻyicha mustahkamligini taʼminlash quyidagilar hisoblanishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
mazkur SHNQning 206-bandiga muvofiq koʻndalang kuch taʼsiri qiya darzlar orasidagi qiya sohasi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ushbu SHNQning 214 — 228-bandlariga muvofiq koʻndalang kuch taʼsiri qiya darzlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
mazkur SHNQning 229-bandiga muvofiq koʻndalang kuchning yuk va tayanch orasidagi qiya siqilgan soha boʻyicha taʼsiri (ustunlarning qisqa konsollari uchun);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ushbu SHNQning 234-bandiga muvofiq eguvchi momentning qiya darz boʻyicha taʼsiri.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
213. Temir-beton elementlarining koʻndalang kuch taʼsiriga qiya darzlar orasida kiya soha boʻyicha mustahkamligini taʼminlash hisobi quyidagicha bajarilish kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(72)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
214. Elementning boʻylama oʻqiga nisbatan normal boʻlgan xomutlar taʼsirini hisobga oluvchi koeffitsiyenti quyidagi formula boʻyicha aniqlanishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(73)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
biroq, 1,3 dan oshmasligi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
koeffitsiyenti quyidagi formuladan aniqlanadi
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(74)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— beton uchun quyidagi koeffitsiyentlar teng deb qabul qilinishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ogʻir, mayda donador va sergʻovakli — 0,01
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yengil — 0,02
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— MPa da.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Mazkur SHNQning 9-rasmiga muvofiq temir-beton elementlarning koʻndalang armaturalarni koʻndalang kuch taʼsiriga qiya darz boʻyicha mustahkamlikni taʼminlash hisobi quyidagi shart asosida bajarish lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(75)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
9-rasm. Temir-beton elementning koʻndalang kuch taʼsiriga mustahkamligini hisoblashda uning koʻndalang oʻqiga qiya kesimidagi zoʻriqtirishlar sxemasi
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
216. Mazkur SHNQning 75-formulasiga koʻra koʻndalang kuch qiya kesimning bir tomoni boʻylab joylashgan tashqi yuklardan aniqlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
216. Betonga taʼsir qiluvchi koʻndalang zoʻriqtirishlar quyidagi formuladan aniqlanishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(76)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— elementni eng xavfli qiya kesimning boʻylama oʻqiga proyeksiya uzunligi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Beton turining taʼsirini hisobga oluvchi koeffitsiyenti turli betonlarga quyidagiga teng qabul qilinishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ogʻir va sergʻovakli 2,00;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
mayda donali 1,70;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yengil oʻrtacha zichlik boʻyicha quyidagi markalarda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
D1900 va kattaroq 1,90;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
D1800 va kamroq, mayda toʻldirgichlarda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
zich 1,75;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gʻovak 1,50.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Tavrli va ikkitavrli elementlarda siqilgan tokchalarning taʼsirini hisobga oluvchi koeffitsiyent quyidagi formuladan aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(77)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
biroq, 0,5 dan oortiq boʻlmasligi, bunda ni dan katta emas deb qabul qilinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Koʻndalang armatura esa tokchada ankerlangan boʻlishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
217. Boʻylama kuch taʼsirlarini hisobga oluvchi koeffitsiyenti quyidagi formulalardan aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
boʻylama siquvchi kuchlar taʼsir qilganda
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(78)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
biroq, 0,5dan oshmasligi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Oldindan zoʻriqtirilgan elementlar uchun mazkur SHNQning 78-formulasiga oʻrniga oldindan siqish (objatiye) zoʻriqishi qoʻyiladi. Agar boʻylama siquvchi kuchlar koʻndalang yuklarning taʼsir momentlari bilan ishorasi boʻyicha bir xil boʻlgan eguvchi momentlar hosil qilsalar, ularning musbat taʼsiri hisobga olinmaydi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Mazkur SHNQning 78-formulasiga koʻra oldindan zoʻriqtirilgan elementlarda oʻrniga oldindan siqib zoʻriqtirish qoʻyiladi. Agar boʻylama siquvchi kuchlar koʻndalang yuk taʼsir momentlari eguvchi momentlar bilan bir xil boʻlsa unda ularning musbat taʼsiri hisobga olinmaydi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
boʻylama choʻzuvchi kuchlar taʼsirida
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(79)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
biroq, absolyut qiymati boʻyicha 0,8 dan ortiq emas.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
218. qiymati barcha hollarda 1,5 dan katta emas deb qabul qilinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
219. Mazkur SHNQning 76-formulasiga koʻra ning qiymati kamida ga teng deb qabul qilinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Beton koeffitsiyenti quyidagilarga teng qabul qilinishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ogʻir va sergʻovakli 0,6;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
mayda donador 0,5;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yengil oʻrtacha zichlik boʻyicha quyidagi markada:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
D1900 va kattaroq 0,5;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
D1800 va kichikroq 0,4.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Temir-beton elementlarning koʻndalang armaturalarni hisoblashda hamda xomutlar, tayanch, qayrilmalar orasidagi maydonchalar chegarasida qiya kesim boʻyicha mustahkamlikni taʼminlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
220. Koʻndalang zoʻriqishlar va xavfli qiya darzni kesib oʻtuvchi xomutlar va qayrilma elementlardagi chegaraviy zoʻriqishlarning boʻylama oʻqiga nisbatan normalga proyeksiyalar yigʻindisi tarzida aniqlanishi zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
221. Xavfli qiya darzning element boʻylama oʻqiga proyeksiyasining uzunligi ifodaning eng kichik qiymatidan aniqlanadi, bunda ning qiymatida c oʻrniga qoʻyilishi agar boʻlsa, unda ning olingan qiymati dan va c qiymatidan katta boʻlmasligi hamda dan kichik qabul qilinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
222. Koʻndalang armaturali elementlarni boʻylama oʻqiga normal hamda koʻrilayotgan qiya kesim chegaralarida doimiy qadamga ega boʻlgan xomut tarzidagi elementlarga qiymati quyidagi formula boʻyicha aniqlanuvchi ifodaning eng kichik qiymatiga mos kelishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(80)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— elementning uzunlik birligiga toʻgʻri keluvchi xomutlardagi zoʻriqtirish, quyidagi formuladan aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(81)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bunday elementlar uchun koʻndalang zoʻriqish quyidagi formula boʻyicha aniqlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(82)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bunda, oʻrnatilinadigan xomutlar hisobi quyidagi shart bajarilishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(83)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
223. Zoʻriqtirilmaydigan boʻylama choʻzilgan armatura A600 va A400v oʻzakli armatura yoki A800, A1000 va At1200 armatura (aralash armaturalashda) qoʻllaniladigan konstruksiyalar hisobida hamda koeffitsiyentlarni mazkur SHNQning 223-bandiga muvofiq 0,8 ga koʻpaytirish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
224. Qiya darz boʻyicha mustahkamlikni taʼminlash uchun koʻndalang temir-beton elementlarning armaturasiz koʻndalang kuch taʼsiriga hisobini eng xavfli qiya kesim boʻyicha quyidagi shart asosida bajarish lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(84)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bunda, mazkur shartning oʻng qismi dan katta emas hamda dan kichik emas deb qabul qilinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
225. Turli xil betonlarga koeffitsiyenti quyidagiga teng qabul qilinishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ogʻir va sergʻovakli — 1,5;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
mayda donador — 1,2;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yengil oʻrtacha zichlik boʻyicha quyidagi markada:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
D1900 va undan katta — 1,2;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
D1800 va undan kichik — 1,0.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
226. Koeffitsiyentlar va hamda mazkur SHNQning 84-shartiga koʻra qiymatlar va mazkur SHNQning 214-bandi talablariga muvofiq aniqlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
227. Qoʻrilayotgan zonasida koʻndalang kuchlar taʼsirida normal darzlar mavjudsizligi ni ga almashtirish bilan mazkur SHNQning 122-sharti bajarilsa, u holda va ni mos ravishda va bilan almashtirgan holda mazkur SHNQning 141-sharti koʻra element mustahkamligining ortishini hisobga olishga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
228. Temir-beton elementlarning qiya siqilgan qirralarga ega mazkur SHNQning 10-rasmiga koʻra koʻndalang kuch taʼsiriga qiya darzda mustahkamlikni taʼminlash hisobi mazkur SHNQning 213 va 212-bandlari talablariga muvofiq bajarilishi, bunda koʻrilayotgan qiya kesim chegaralarida ishchi balandlik sifatida hisobga quyidagilar kiritilishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
koʻndalang armaturali elementlar uchun — ning eng katta qiymati;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
koʻndalang armaturasiz elementlar uchun — ning oʻrtacha qiymati.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
10-rasm. Temir-beton balkalarning qiya siqilgan qirralar hisoblariga sxema
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
229. Temir-beton qisqa konsollarining ustunlari ( mazkur SHNQning 11-rasmi) yuk va tayanch orasidagi qiya siqilgan sohani koʻndalang kuch taʼsiriga mustahkamlikni taʼminlash hisobi quyidagi shart asosida bajarilishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(85)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bunda, mazkur SHNQning 85-shartning oʻng qismi dan katta emas hamda mazkur SHNQning 84-shartning oʻng qismidan kichik emas qabul qilinishi lozim;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— hisobiy siqilgan sohaning gorizontalga nisbatan qiyalik burchagi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qiya siqilgan soha kengligi quyidagi formula boʻyicha aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(86)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— konsol qulochi boʻylab yuklarni uzatish maydonchasining uzunligi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
11-rasm. Qisqa konsollarni hisob sxemasi
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
230. Konstruksiyalarning konsollarga tayanishining uzunligini aniqlashda yuklarni turli sxemalarda uzatish xususiyatlarini (konsolning qulochi boʻylab joylashgan erkin tayangan yoki siqib qoʻyilgan balkalar, konsol qulochiga koʻndalang joylashgan balkalar) hisobga olish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
231. Konsol balandligi boʻyicha joylashgan xomutlarning taʼsirini hisobga oluvchi koeffitsiyenti quyidagi formula boʻyicha aniqlanishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(87)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— xomutlarning bitta tekislikdagi kesim yuzasi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— xomutlarga nisbatan normal boʻyicha oʻlchangan ular orasidagi masofa.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
232. Gorizontal va gorizontalga nisbatan 45o dan ortiq boʻlmagan burchak ostida qiya xomutlar hisobga olinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
233. Qisqa konsollarning ustunlari koʻndalang armaturalash mazkur SHNQning 439-bandlariga koʻra bajarilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
234. Temir-beton elementlarning qiya darz boʻyicha mustahkamlikni taʼminlash ushbu SHNQning 12-rasmiga koʻra eguvchi moment taʼsirida xavfli qiya kesim hisobi quyidagi shartga koʻra bajarilishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(88)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
88-shartdagi M momenti koʻrilayotgan qiya kesim bilan bir tomonda joylashgan tashqi yuklamadan, moment taʼsiri tekisligiga perpendikulyar boʻlgan va siqilgan sohadagi zoʻriqishlarning teng taʼsir qiluvchisi qoʻyilgan nuqtadan oʻtuvchi oʻqqa nisbatan aniqlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
235. Momentlar qiya kesimning choʻzilgan zonasini kesib oʻtuvchi mos ravishda boʻylama armatura, xomut va qayrilmalardagi zoʻriqishlarning oʻsha oʻqqa nisbatan momentlarining yigʻindisi sifatida aniqlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Boʻylama armatura, xomut va qayrilmalardagi qiya kesimning choʻzilgan zonasini kesib oʻtuvchi momentlar zoʻriqtirishlarning oʻsha oʻqqa nisbatan momentlarning yigʻindisi sifatida aniqlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
236. Armaturaning qiya kesimini kesib oʻtuvchi zoʻriqishlarni aniqlashda uning qiya kesim orqasiga ankerlanishini hisobga olish zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
237. Betondagi qiya kesimni siqilgan zona balandligi va armaturada qiya kesimning choʻzilgan zonasini kesib oʻtuvchi zoʻriqtirilgan elementlarning boʻylama oʻqiga nisbatan proyeksiyalarining muvozanat shartidan kelib chiqib aniqlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
12-rasm. Temir-beton elementning boʻylama oʻqiga qiya kesimdagi eguvchi moment taʼsirida mustahkamliligi boʻyicha hisoblashda zoʻriqtirishlar sxemasi
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
238. Boʻylama armaturaning qiya kesimlarning moment taʼsiriga uzilish yoki qayrilish joylarida hisobi hamda balkalarning tayanch oldi zonasi va konsollarning erkin qirgʻogʻi yonida bajarilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Element konfiguratsiyasi qiya kesimlarning moment taʼsirida keskin oʻzgarishi yuz bergan (kesilishlar) joylarda hisoblar bajarilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
239. Elementlarning tayanch oldi qiya kesim maydonchalarida choʻzilgan zonasini kesib oʻtuvchi boʻylama armatura qabul qiladigan moment quyidagi formula boʻyicha aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(89)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— qiya kesimni kesib oʻtuvchi boʻylama armaturaning kesim yuzasi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— boʻylama armaturadagi zoʻriqishlarning teng taʼsir qiluvchisidan siqilgan zonadagi zoʻriqishlarning teng taʼsir qiluvchisigacha boʻlgan masofa.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
240. Boʻylama armaturada ankerlash boʻlmaganda, armaturaning choʻzilishga hisobiy qarshiliklari uning qiya kesimni kesib oʻtish joyida mazkur SHNQning 24-jadvalining 5-bandiga muvofiq pasaytirilgan qilib qabul qilinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
241. Sergʻovakli betondan yasalgan konstruksiyalar uchun boʻylama armaturadagi zoʻriqtirishlar koʻndalang ankerlarning tayanch oldi maydonlardagi hisob boʻyicha aniqlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
242. Elementning boʻylama oʻqiga nisbatan normal boʻlgan koʻrib chiqilayotgan qiya kesimning choʻzilgan zonasi doirasida tekis qadamli xomutlar tomonidan qabul qilinadigan momenti quyidagi formula boʻyicha aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(90)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— ushbu SHNQning 81-formulasi boʻyicha aniqlanadigan xomut elementlarning uzunlik birligidagi zoʻriqtirishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— element eng xavfli qiya kesimning boʻylama oʻqiga proyeksiyasi uzunligi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
12-§. Fazoviy kesimlarning mustahkamliligi boʻyicha hisobi (egilish bilan buralishga ishlovchi elementlar)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
243. Fazoviy kesimlardagi zoʻriqtirishlar hisoblari quyidagilardan kelib chiqqan holda aniqlanishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
betonning choʻzilishga qarshiligi nolga teng deb;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
fazoviy kesimning siqilgan zonasi, shartli ravishda, elementning boʻylama oʻqiga nisbatan burchak ostida joylashgan tekislik bilan, betonning siqilishga qarshiligi siqilgan zona boʻyicha bir tekis taqsimlangan zoʻriqtirishlar bilan ifodalanib;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
koʻrilayotgan fazoviy kesimning choʻzilish zonasini boʻylama kesib oʻtuvchi va koʻndalang armaturadagi choʻzuvchi zoʻriqishlar mos ravishda va hisobiy qarshiliklarga teng qabul qilib;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
zoʻriqtirilgan armaturani siqilgan zonasida joylashgan zoʻriqtirilmagan armatura uchun ga teng deb qabul qilish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
13-§. Toʻgʻri burchakli kesim elementlari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
244. Elementlarning egilish bilan buralish hisoblari quyidagi shartga rioya qilinishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(91)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— element qirralarining mos ravishda kichik va katta oʻlchamlari.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bunda, V30 dan yuqori betonlarga qarshiliknining qiymati V30 betonlarga qanday boʻlsa, shunday qabul qilinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
245. Mazkur SHNQning 13-rasmiga koʻra fazoviy kesimlarning mustahkamliligi boʻyicha hisobi quyidagini bajarishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(92)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
246. Siqilgan zonaning x balandligi ushbu shartdan aniqlanishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(93)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
247. Fazoviy kesimning siqilgan zonasini joylashuvining uchta hisobiy sxema hisoblarini quyidagilarga bajarilishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1-sxema — mazkur SHNQning 14a-rasmiga koʻra elementning egilishdan siqilgan qirrasi yaqinida;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2-sxema — ushbu SHNQning 14b-rasmiga koʻra elementning eguvchi moment taʼsir qilayotgan tekisligiga parallel qirrasida;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3-sxema — mazkur SHNQning 14a-rasmiga koʻra elementning egilishdan choʻzilgan qirrasi yaqinida.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ushbu SHNQning 92 va 93-formulalarida:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— choʻzilgan va siqilgan zonalarda joylashgan boʻylama armaturaning koʻndalang kesim yuzalari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— elementning siqilgan zonasini cheklovchi chiziqqa mos ravishda parallel va perpendikulyar qirra oʻlchamlariga:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(94)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(95)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— siqilgan zonani cheklovchi chiziqning elementning boʻylama oʻqiga proyeksiyasi uzunligi, hisob s ning ketma-ket yaqinlashish yoʻli bilan aniqlanadigan va dan ortiq emas deb qabul qilinuvchi eng xavfli qiymati uchun bajariladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Mazkur SHNQning 92-formulasiga koʻra taʼsir etuvchi T, M va Q zoʻriqishlar oʻrtasidagi nisbatni tavsiflovchi va qiymatlar quyidagicha qabul qilinishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
eguvchi momentsizlikda
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1-sxema boʻyicha
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2-sxema boʻyicha
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3-sxema boʻyicha
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
13-rasm. Egilish bilan buralishga ishlovchi temir-beton elementning mustahkamliligi boʻyicha hisobida uning fazoviy kesimidagi zoʻriqtirishlar sxemasi
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
14-rasm. Fazoviy kesimda siqilgan zonaning joylashish sxemalari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
a — elementning egilishdan siqilgan qirrasi yaqinida,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
b — elementning eguvchi moment taʼsir etayotgan tekislikka parallel qirrasi yaqinida,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
v — elementning egilishdan choʻzilgan qirrasi yaqinida
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
248. Elementlarning T burovchi, M eguvchi moment va Q koʻndalang kuch boʻylama oʻqiga normal boʻlgan va fazoviy kesim siqilgan zonasining ogʻirlik markazidan oʻtuvchi kesimda olinishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
249. Koʻndalang va boʻylama armatura oʻrtasidagi nisbatni tavsiflovchi koeffitsiyent qiymatlari ushbu formula boʻyicha aniqlanishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(96)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— koʻrilayotgan hisobiy sxema uchun choʻzilgan deb hisoblanuvchi qirra yaqinida joylashgan xomut bitta oʻzagining kesim yuzasi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yuqorida koʻrsatilgan xomutlar orasidagi masofa.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bunda, qiymatlari quyidagicha qabul qilinishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
kamida
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(97)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(98)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— eguvchi moment 2-sxema uchun nolga teng, 3-sxemaga “minus” ishora bilan qabul qilinishi lozim;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— elementning normal kesimi deb qabul qilinadigan chegaraviy eguvchi moment.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Mazkur SHNQning 96-formulasi boʻyicha hisoblangan ning qiymati dan kichik boʻlsa, bunda mazkur SHNQning 92 va 93-formulalariga kiritiluvchi zoʻriqtirish qiymati nisbatga koʻpaytirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(99)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2-sxema boʻyicha hisob oʻrniga quyidagi shart asosida hisob bajarilishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(100)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
mazkur SHNQning 99 va 100-formulalarida:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— egilish tekisligiga perpendikulyar kesim qirrasi kengligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— mazkur SHNQning 213-bandining talablariga muvofiq aniqlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6-bob. Temir-beton elementlarning mahalliy yuk taʼsirlariga hisobi
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1-§. Mahalliy siqilishga hisob
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
250. Elementlarni koʻndalang armaturalashsiz mahalliy siqilishni hisoblashda quyidagi shart bajarilishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(101)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— mahalliy yuklardan boʻylama siquvchi kuch;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— mazkur SHNQning 15-rasmiga muvofiq ezilish yuzasi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— mahalliy yuklarning ezilish yuzasi boʻyicha taqsimlanish xususiyatiga bogʻliq boʻlgan koeffitsiyent boʻlib, quyidagilarga teng qabul qilinishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yuklar bir hil taqsimlanganda — 1,0;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yuklar bir hil taqsimlanganda (balka, progon, tepadan uchlari tagida):
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ogʻir, mayda donador va yengil betonlar uchun — 0,75;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
sergʻovakli beton uchun — 0,50.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— betonning ezilishga hisobiy qarshiligi quyidagi formula boʻyicha aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(102)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
V25 dan past beton uchun;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
, V25 va undan yuqori beton uchun;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
biroq, quyidagi qiymatlardan ortiq emas:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
15, a, v, g, e, i boʻyicha quyidagi beton uchun yuklarni qoʻllash sxemasida:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ogʻir, mayda donador va yengil sinflarga:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
V7,5 dan yuqori — 2,5;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
V3,5; V5; V7,5 — 1,5;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
V2,5 va undan past sinflarga mansub sergʻovakli va yengil — 1,2.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Mazkur SHNQning 15b, d , j-rasmlari boʻyicha beton turi va sinfidan qatʼi nazar, yuklarni qoʻllash sxemasida — 1,0.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— mazkur SHNQning 14-jadvalning 9-bandiga muvofiq beton konstruksiyalar uchun qanday boʻlsa, shunday qabul qilinishi lozim;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— mazkur SHNQning 245-bandining talablariga muvofiq aniqlanadigan ezilishning hisobiy yuzasi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
15-rasm. Temir-beton elementlarni mahalliy siqilishni hisoblashga sxemalar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
a — element butun kengligi boʻyicha mahalliy yuklarda, b — element butun kengligi boʻyicha mahalliy chekka yuklarda, v, g — progon va balkalar uchlarining tayanish joylaridagi mahalliy yuklarda, d — element burchagiga mahalliy chekka yuklarda, e — element uzunligi va kengligining bir qismiga mahalliy yuk taʼsir qilganda devorning turtib chiqqan joyi (vistup) yoki oraliq devor doirasida joylashgan mahalliy chekka yuklarda, j — devorning turtib chiqqan (vistup) joyi chegarasida joylashgan mahalliy chekka yuklarda, i — murakkab shakldagi kesimlarda, 1 — ezilish yuzasi, 2 — ezilishning hisobiy yuzasi, 3 — toʻrlar bilan armaturalashning minimal zonasi, unda (104) formula boʻyicha hisoblashda bilvosita armaturalash hisobga olinadi
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
251. Mazkur SHNQning 15-rasmiga muvofiq hisobiy yuzaga ezilish yuzasiga nisbatan simmetrik boʻlgan maydonga kiritilishi, bunda quyidagi talablar bajarilishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
mazkur SHNQning 15a-rasmiga muvofiq elementning butun kengligi boʻylab mahalliy yuklarda hisobiy yuza ichiga mahalliy yuk chegarasidan har bir tomonga dan ortiq boʻlmagan uzunlikdagi maydon kiritilishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ushbu SHNQning 15b-rasmiga muvofiq elementning butun kengligi boʻylab mahalliy chekka yuklarda hisobiy yuza ezilish yuzasiga tengligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
mazkur SHNQning 15v-rasmiga muvofiq progon va balka uchlarining hisobiy yuzaga tayanish joylaridagi mahalliy yuklarda hisobiy yuza ichi kengligi progon yoki balkalarni chuqurligiga teng va uzunligi balkaga yopishgan oraliqlar oʻrta nuqtalari orasidagi masofadan katta boʻlmagan maydonga kiritilishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ushbu SHNQning 15g-rasmiga muvofiq balkalar elementning orasidagi masofa ikki barobar kengligidan ortiq boʻlsa, hisobiy yuza uzunligi balka kengligi va elementning ikki barobar kengligi yigʻindisi sifatida aniqlanishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
mazkur SHNQning 15d-rasmiga muvofiq element burchagiga mahalliy chekka yuklarda hisobiy yuza ezilish yuzasiga tengligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
element uzunligi va kengligining biror qismiga taʼsir qiluvchi mahalliy yuklarda hisobiy yuza 15e rasmga muvofiq qabul qilinishi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Koʻrsatilgan turdagi yuklarning bir nechtasi mavjudligida, hisobiy yuzalar ikkita qoʻshni yuklar taʼsir nuqtalar orasidagi masofalarning oʻrtasidan oʻtuvchi chiziqlar bilan cheklanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ushbu SHNQning 15j-rasmiga muvofiq devorning boʻrtib chiqqan joyi yoki tavr kesimli oraliq devor doirasida joylashgan mahalliy chekka yuklarda hisobiy yuza ezilish yuzasiga tengdeb olinishi zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Mazkur SHNQning 15i-rasmiga muvofiq murakkab shaklli kesimlar uchun hisobiy yuzani aniqlashda yuklangan maydon bilan bogʻlanishni zaruriy ishonchlilik bilan taʼminlanmagan maydonlar hisobga olinmasligi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
252. Egilishga ishlaydigan balka, progon, tepadon va boshqa elementlardan mahalliy yuklarda hisoblashda tayanch chuqurligi va ni aniqlashda 20 sm dan koʻp emas deb qabul qilinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
253. Ogʻir betondan koʻndalang toʻrlar koʻrinishida bilvosita payvandlangan elementlarning mahalliy siqilishga hisoblashda ushbu shart bajarilishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(103)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— ezilish yuzasi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— mahalliy siqilishga hisoblashda betonning keltirilgan prizmaviy mustahkamligi quyidagi formula boʻyicha aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(104)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— belgilanishlar mazkur SHNQning 223-bandida keltirilganidek belgilanishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(105)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Biroq, 3,5 dan katta emas;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— mahalliy siqilish zonasida bilvosita armaturalash taʼsirini hisobga oluvchi koeffitsiyent;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
mazkur SHNQning 15b, d, j-rasm sxemalari uchun qabul qilinishi lozim. Bunda, toʻrli koʻndalang bilvosita armaturalash hisoblarida mazkur SHNQning 15-rasmining tegishli sxemalarida nuqta chiziqlar bilan chegaralangan yuzadan kam boʻlmagan yuzada oʻrnatilish sharti bilan hisobga olinishi, 15a, v, g ,e, i-rasmlari sxemalari uchun koeffitsiyenti quyidagi formula boʻyicha aniqlanishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(106)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— eng chekka oʻzaklari boʻyicha hisoblanganda toʻrlari armaturalash konturi ichiga joylangan beton yuzasi, uning uchun shart bajarilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2-§. Bosib ezishga hisobi
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
254. Temir-betonning tekis elementlarni bosib ezishga hisoblashda ularga mahalliy, konsetratsiyalab qoʻyilgan zoʻriqtirishlar, jamlangan kuch va eguvchi moment taʼsirida (element tekisligiga meʼyorida) bajarilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
255. Elementni bosib ezishga hisoblashda zoʻriqtirishni masofada uzatish zonasi atrofida elementning joylashgan hisobiy koʻndalang kesim boʻylama oʻqiga nisbatan normal deb hisoblanishi kerak. Bunda, element yuzasi boʻylab jamlangan kuch va eguvchi momentdan urinma zoʻriqtirishlar taʼsir koʻrsatishi zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
16-rasm. Bosib ezishni hisoblashga shartli model
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1 – ustun, 2 – plita, 3 – shartli hisobiy kontur, 4 – bosib ezish piramidasi
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
256. Betonni hisobiy koʻndalang kesim yuzasi boʻyicha taʼsir koʻrsatuvchi urinma zoʻriqtirishlar oʻq boʻyicha choʻzilishga qarshilik bilan va yuk maydonchasidan dan koʻp boʻlmagan va dan kam boʻlmagan masofada joylashgan koʻndalang armatura tomonidan choʻzilishga qarshilik bilan qabul qilinishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
257. Beton va armaturani jamlangan kuch taʼsirida qabul qiladigan urinma zoʻriqtirishlar hisobiy koʻndalang kesimning butun yuzasi boʻyicha bir tekis taqsimlangan deb qabul qilinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Betonni eguvchi moment taʼsirida va koʻndalang armatura qabul qiladigan urinma zoʻriqtirishlar hisobiy koʻndalang kesim uzunligi boʻyicha moment taʼsiri yoʻnalishida hisobiy koʻndalang kesimning shu yoʻnalishdagi qirgʻoqlari yaqinida qarama-qarshi ishorali maksimal urinma zoʻriqishlar bilan chiziqli oʻzgaruvchan deb qabul qilinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
258. Jamlangan kuch taʼsirida va koʻndalang armatura mavjud emasligida mazkur SHNQning 262-bandiga muvofiq, jamlangan kuch taʼsirida va koʻndalang armatura mavjudligida ushbu SHNQning 88-bandiga muvofiq, jamlangan kuch va eguvchi moment taʼsirida hamda koʻndalang armatura mavjud emasligida mazkur SHNQning 269-bandiga muvofiq hamda jamlangan kuch va eguvchi moment taʼsirida hamda koʻndalang armatura mavjudligida ushbu SHNQning 262-bandiga muvofiq bosib ezishga hisoblarni bajarish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
259. Koʻndalang kesimning hisobiy konturi quyidagicha qabul qilinishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
mazkur SHNQning 17a-rasmiga muvofiq yassi element ichida joylashgan yuklarni uzatish yuzasi yopiq va yuklarni uzatish yuzasi atrofida joylashganligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yassi element chetida yoki burchagida joylashgan yuklarni uzatish yuzasi ikkita variant koʻrinishida (mazkur SHNQning 17b,v-rasmiga muvofiq yopiq va yuklarni uzatish yuzasi atrofida joylashgan qilib, ochiq, yassi element qirralaridan sung, bunda koʻndalang kesim hisobiy konturi joylashishining ikki variantida eng kichik yuk koʻtarish qobiliyati).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
260. Teshik plita yuza burchagidan yuk uzatish yoki teshik burchagini chetidan yoki chetigacha kamida masofada joylashgan boʻlsa, unda yuk uzatish yuzasi ogʻirlik markazidan oʻtkazilgan teshikka nisbatan ikkita urinmalar orasida joylashgan hisobiy kontur qismi inobatga olinmasligi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
17-rasm. Koʻndalang kesimning bosib ezilishga hisobiy konturlarning sxemasi
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
a — yassi element ichida yuk qoʻyish yuzasi; b, v — shuning oʻzi, yassi element chetida; g — koʻndalang armaturaning xochsimon joylashishida
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1 — yuk qoʻyilish yuzasi, 2 — koʻndalang kesim hisobiy konturi, 2 — hisobiy kontur joylashishining ikkinchi varianti, 3 — hisobiy konturning ogʻirlik markazi ( va oʻqlarining kesishgan joyi), 4 — yuk qoʻyilish yuzasining ogʻirlik markazi (X va Y oʻqlarining kesishgan joyi), 5 — koʻndalang armatura, 6 — hisoblashda koʻndalang armatura hisobga olinmagan hisobiy koʻndalang kesim konturi, 7 — yassi element chegarasi (cheti)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
261. Mustahkamlik sharoitida jamlangan moment va kuch taʼsirlarida bosib ezishda taʼsir etayotgan M jamlangan va chegaraviy momentlar oʻrtasidagi nisbat taʼsir etayotgan jamlangan zoʻriqtirish va chegaraviy jamlangan zoʻriqtirish oʻrtasidagi nisbatning kamida yarmi deb qabul qilinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3-§. Elementlarni jamlangan kuch taʼsirida bosib ezishga hisobi
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
262. Koʻndalang armaturasiz elementlarni jamlangan kuch taʼsirida bosib ezishga hisobi quyidagi shartdan bajarilishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(107)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— tashqi yuklardan jamlangan kuch;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— beton qabul qiladigan chegaraviy zoʻriqtirish.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
zoʻriqtirish quyidagi formula boʻyicha aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(108)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— mazkur SHNQning 18-rasmiga muvofiq kesimning ishchi balandligiga ega jamlangan kuch qoʻyilish yuzasi chegarasidan masofada joylashgan hisobiy koʻndalang kesim yuzasi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yuza quyidagi formula boʻyicha aniqlanishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(109)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— hisobiy koʻndalang kesim konturi perimetri;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— kesimning keltirilgan ishchi balandligi
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
va — X va Y oʻqlar yoʻnalishida joylashgan boʻylama armatura uchun kesim ishchi balandligi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
18-rasm. Temir-beton elementlarni koʻndalang armaturasiz bosib ezish hisobiga sxema
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1 — hisobiy koʻndalang kesim, 2 — hisobiy koʻndalang kesim konturi, 3 — yuk qoʻyilish yuzasining konturi
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
263. Koʻndalang armaturali elementlarni jamlangan kuch taʼsirida bosib ezishga hisobi mazkur SHNQning 19-rasmiga quyidagi shartdan kelib chiqib bajarilishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(110)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— koʻndalang armatura bosib ezishda qabul qiladigan chegaraviy zoʻriqtirish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— mazkur SHNQning 262-bandiga muvofiq aniqlanadigan betonga chegaraviy zoʻriqtirishni qabul qilishi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
264. Koʻndalang armaturani boʻylama oʻqiga nisbatan normal va hisobiy koʻndalang kesim konturi boʻylab bir tekis joylashgan elementning qabul qiladigan zoʻriqtirishi quyidagi formula boʻyicha aniqlanishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(111)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— koʻndalang armaturaning hisobiy kesim konturini har ikki tomonidan 0,5 masofa chegarasida joylashgan hisobiy koʻndalang kesimi konturi uzunligi birligida zoʻriqtirishi
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(112)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— qadamli hisobiy koʻndalang kesim konturi perimetri boʻyicha hisobiy kesim konturining har ikki tomonidan 0,5 masofa chegarasida joylashgan koʻndalang armatura kesimining yuzasi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
-mazkur SHNQning 261-bandiga muvofiq aniqlanadigan hisobiy koʻndalang kesim konturining perimetri.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
265. Koʻndalang armaturani hisobiy koʻndalang kesim konturi boʻyicha bir tekis taqsimlaganda va yuklarni uzatish yuzasining oʻqi oldida jamlangan holda joylashtirilganda (koʻndalang armaturani xochga oʻxshash joylashtirish), koʻndalang armatura uchun ham kontur perimetri koʻndalang armaturaning bosib ezishning hisobiy kontur joylashish maydonchalarning haqiqiy uzunliklari va boʻyicha qabul qilinishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
266. qiymati dan ortiq emas deb qabul qilinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hisoblashda koʻndalang armatura kamida boʻlganda inobatga olinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
267. Koʻndalang armaturani chegara tashqarisida joylashganda bosib ezishga hisobi mazkur SHNQning 251-bandiga muvofiq boʻlishi, koʻndalang armatura chegarasi joylashish hisobiy koʻndalang kesim konturidan 0,5 masofada deb hisoblanishi hamda ushbu SHNQning 19-rasmiga muvofiq bajarilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Koʻndalang armaturaning yuzasi oʻqlari boʻyicha jamlangan yuklarni uzatish joylashishida beton koʻndalang kesimining hisobiy konturi mazkur SHNQning 17,g-rasmiga koʻndalang armatura joylashish chetidan keyin keladigan diagonal chiziqlar boʻyicha qabul qilinishi zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
268. Koʻndalang armatura mazkur SHNQning 372 — 459, 473 — 476-bandlarida keltirilgan konstruktiv talablarga javob berishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Mazkur SHNQning 375 — 467, 475 — 480-bandlarida keltirilgan konstruktiv talablar buzilganda, koʻndalang armaturani bosib ezishga hisoblashda faqat bosib ezish piramidasini kesib oʻtuvchi va uning ankerlash shartlarini taʼminlash bilan hisobga olish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
19-rasm. Vertikal bir tekis taqsimlangan koʻndalang armaturali temir- beton plitalarni bosib ezishga hisoblash uchun sxema
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1 — hisobiy koʻndalang kesim, 2 — hisobiy koʻndalang kesim konturi, 3 — zona chegaralari, ular doirasida hisoblashda koʻndalang armatura hisobga olinadi, 4 — hisoblashda koʻndalang armatura hisobga olinmagan hisobiy koʻndalang kesim konturi, 5 — yuk qoʻyish yuza konturi
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4-§. Jamlangan kuch va eguvchi moment taʼsirida elementlarni bosib ezishga hisoblash
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
269. Koʻndalang armaturasiz elementlarda jamlangan kuch va eguvchi momentning birgalik taʼsirida bosib ezishga hisobi mazkur SHNQning 18-rasmiga muvofiq quyidagi shart asosida bajarilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(113)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— tashqi yuklardan jamlangan kuch;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— mazkur SHNQning 254-bandiga muvofiq bosib ezishga hisoblashda hisobga olinadigan tashqi yuklardan jamlangan eguvchi moment;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
va — chegaraviy jamlangan kuch va eguvchi moment, ular alohida taʼsir koʻrsatganda hisobiy koʻndalang kesimda beton tomonidan qabul qilinishi mumkin.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
270. Temir-beton yassi orayopmali bino karkaslarida jamlangan eguvchi moment koʻrilayotgan orayopmaga tutashgan tuguniga yuqori va pastki ustunlar kesimlardagi jami eguvchi momentga teng deb olinishi zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
271. Chegaraviy kuch mazkur SHNQning 288-bandiga muvofiq aniqlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
272. Chegaraviy eguvchi moment quyidagi formula boʻyicha aniqlanishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(114)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— hisobiy koʻndalang kesimning qarshilik momenti, mazkur SHNQning 304-bandiga muvofiq aniqlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ikkita oʻzaro perpendikulyar tekisliklardagi eguvchi momentlarning taʼsirini hisobi quyidagi shart asosida amalga oshirilishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(115)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bunda, quyidagi qabul qilinishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
M bu yerda va — X va Y oʻqlar yoʻnalishlaridagi jamlangan kuch va egiluvchi momentlarni tashqi yuk taʼsiridan bosib ezishga hisoblashda;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— X va Y oʻqlar yoʻnalishlaridagi jamlangan kuch va egiluvchi momentlar ular alohida taʼsir koʻrsatganda hisobiy koʻndalang kesimda beton tomonidan qabul qilinishiga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
273. Zoʻriqtirish qiymati mazkur SHNQning 288-bandiga muvofiq aniqlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
274. Koʻndalang armaturali elementlar mustahkamligini bosib ezishga hisoblashda ikkita oʻzaro perpendikulyar tekisliklardagi jamlangan kuch va eguvchi momentlarning taʼsirini hisoblash quyidagi shart asosida bajarilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(116)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bunda, quyidagi qabul qilinishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
va — mazkur SHNQning 295-bandiga muvofiq;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
va — X va Y oʻqlar yoʻnalishlaridagi chegaraviy jamlangan kuch va egiluvchi momentlar ular alohida taʼsir koʻrsatganda hisobiy koʻndalang kesimda beton tomonidan qabul qilinishi mumkin;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
va — X va Y oʻqlar yoʻnalishlaridagi chegaraviy jamlangan kuch va egiluvchi momentlar, ular alohida taʼsir koʻrsatganda koʻndalang armatura tomonidan qabul qilinishi mumkin;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
va zoʻriqtirishlar mazkur SHNQning 289 va 295-bandlarining talablariga muvofiq aniqlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
275. Koʻndalang armatura elementining boʻylama oʻqiga normal boʻlgan va hisobiy kesim konturi boʻylab bir tekisda joylashganlikni qabul qiladigan va zoʻriqtirishlarni eguvchi momentning mos ravishda X va Y oʻqlar yoʻnalishidagi taʼsirida quyidagi formula boʻyicha aniqlash kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(117)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
va mazkur SHNQning 289 va 309-bandlariga muvofiq aniqlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
276. Mazkur SHNQning 319-shartidagi qiymatlar mos ravishda koʻpi bilan deb qabul qilinishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
277. Mazkur SHNQning 423 — 524, 536 — 543-bandlarida koʻndalang armatura keltirilgan konstruktiv talablarga javob berishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ushbu SHNQning 423 — 524, 536 — 543-bandlarida keltirilgan konstruktiv talablar buzilganda, koʻndalang armaturani bosib ezishga hisoblashda faqat bosib ezish piramidasini kesib oʻtuvchi, uning ankerlash shartlarini taʼminlash bilan hisobga olish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Umumiy holda, betonni X va Y oʻqlar yoʻnalishlarida bosib ezishda oʻzaro perpendikulyar hisobiy konturining qarshiligining moment qiymatlari quyidagi formula boʻyicha aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(118)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— hisobiy konturning uning ogʻirlik markazidan oʻtuvchi va oʻqlarga nisbatan inersiya momenti 17-rasmda keltirilgan.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— hisobiy konturdan uning ogʻirlik markazigacha boʻlgan eng katta masofa.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
inersiya momenti qiymati koʻndalang kesim hisobiy konturi alohida maydonlarining hisobiy kontur ogʻirlik markazidan oʻtuvchi markaziy oʻqlarga nisbatan inersiya momentlarining yigʻindisi sifatida har bir maydon kengligini shartli ravishda birga teng qabul qilib aniqlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
278. Hisobiy konturning ogʻirlik markazidan tanlangan oʻqqa nisbatan holati quyidagi formula boʻyicha aniqlanishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(119)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— hisobiy kontur alohida maydonning uzunligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— hisobiy kontur alohida maydonlarning ogʻirlik markazlaridan tanlangan oʻqlargacha masofa.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
279. Hisoblarda va qarshilik momentlarning eng kichik qiymatlari qabul qilinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
280. Mazkur SHNQning 8-ilova talabalariga koʻra betonni dumaloq kesim ustunlarni hisobiy konturi uchun qarshilik momenti quyidagi formula boʻyicha aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(120)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— ustun diametri.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
281. Koʻndalang armaturaning hisobiy bosib ezish konturi boʻylab, chegarasi betonning bosib ezish konturidan har tomonga masofada turgan zona doirasida bir tekis joylashgan boʻlsa (ushbu SHNQning 19-rasmi), bu holda koʻndalang armaturani bosib ezishdagi qarshilik moment qiymatlari va ning tegishli qiymatlariga teng qabul qilinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
282. Yassi elementlarni oʻqlari boʻyicha koʻndalang armatura maydonchasida jamlangan yuk mos ravishda, (masalan, ustunlar oʻqi boʻyicha) (koʻndalang armaturaning orayopmada xochga oʻxshash joylashishi) joylashishida, koʻndalang armaturaning bosib ezishning hisobiy konturi boʻyicha cheklangan joylashish maydonning tegishli va haqiqiy uzunligini qabul qilgan holda, koʻndalang armaturaning qarshilik momentlari beton qarshilik momentlari bilan bir xil talablar boʻyicha aniqlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5-§. Uzilishga hisobi
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
283. Temir-beton elementlarni uzilishning quyi qirrasiga yoki uning kesimi chegaralarida yuk taʼsiridan uzilishga mazkur SHNQning 20-rasmiga muvofiq hisobi quyidagi shart asosida bajarilishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
20-rasm. Temir-beton elementlarni uzilishga hisoblash uchun sxema
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(121)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— uzuvchi kuch;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— uzuvchi kuchning elementga uzatish darajasidan boʻylama armatura kesimi ogʻirlik markazigacha boʻlgan masofa;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— uzilish zonasi uzunligi boʻyicha qoʻshimcha oʻrnatiladigan xomutlar qabul qiladigan koʻndalang zoʻriqtirishlar yigʻindisi, quyidagiga teng:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(122)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— uzuvchi kuchni uzatish maydonchasi kengligi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
va ning qiymatlari elementning uzuvchi yuklarni qoʻyish xususiyati va sharoitlariga bogʻliq ravishda oʻrnatiladi (konsoll, yondosh tutashgan element orqali).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6-§. Oʻrnatma detallar hisobi
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
284. Yassi elementlarida poʻlat oʻrnatma detallarning tavr tarzida payvandlangan ankerlarni oʻrnatma detal simmetriyasi tekisligi bilan bitta tekislikda joylashgan statik yuklardan eguvchi momentlar, normal va siljituvchi kuchlar taʼsiriga hisobi mazkur SHNQning 21-rasmiga muvofiq quyidagi formula boʻyicha bajarilishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(123)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
21-rasm. Oʻrnatma detalga taʼsir etuvchi zoʻriqtirishlar sxemasi
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— zoʻriqtirilgan ankerlari qator koʻndalang kesimining jami yuzasi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— ankerlarning bitta qatoridagi quyidagiga teng eng katta choʻzuvchi zoʻriqtirish:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(124)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— ankerlarning bitta qatoriga toʻgʻri keluvchi quyidagiga teng siljituvchi zoʻriqtirish:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(125)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— ankerlarning bitta qatori quyidagi formula boʻyicha aniqlanadigan eng katta siquvchi zoʻriqtirish:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(126)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Mazkur SHNQning 123-126-formulalarida:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— oʻrnatma detalga taʼsir etuvchi mos ravishda moment, normal va siljituvchi kuchlar, moment plastinka tashqi qirrasi tekisligida joylashgan hamda barcha ankerlar ogʻirlik markazidan oʻtuvchi oʻqqa nisbatan aniqlanadi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— anker qator sonlari siljituvchi kuch yoʻnalishidan, bunda agar ankerlarning barcha qatorlariga Q siljituvchi kuchning tekis uzatilishi taʼminlanmasa, u holda, siljituvchi zoʻriqtirishni aniqlashda koʻpi bilan toʻrtta qator hisobga olinadi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— ankerlarning chetki qatorlari orasidagi masofa;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— V12,5-V50 sinflardagi ogʻir va mayda donador hamda V12,5-V30 yengil betonlar uchun 8 — 25 mm diametrli anker oʻzaklarida koeffitsiyent quyidagi formula boʻyicha aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(127)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
biroq, 0.7 dan katta emas qabul qilinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
V50 dan yuqori ogʻir va mayda donador betonlar uchun koeffitsiyenti aynan V50 sinf uchun keltirilganlaridek hisoblanishi, V30 dan yuqori yengil beton uchun esa aynan V30 sinf uchun keltirilganlaridek qabul qilinishi lozim;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— MPa da;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— eng zoʻriqtirilgan anker qator oʻzagining yuzasi, sm2;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— quyidagi turli xil betonlar koeffitsiyenti teng qabul qilinishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ogʻir — 1,0 ;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
mayda donali, guruhlarda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
A — 0,8;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
B va V — 0,7;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yengil — ;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
( — betonning oʻrtacha zichligi, kg/m³);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— koeffitsiyent quyidagi formula boʻyicha aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(128)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
biroq, kamida 0,15 deb qabul qilinishi lozim;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
boʻlganda (bosish mavjud);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
boʻlganda (bosish mavjud emas).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bunda, ankerlarda choʻzuvchi zoʻriqtirishlar mavjud boʻlmasa, koeffitsiyenti birga teng deb qabul qilinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
285. Ankerlarning kesim yuzasidagi qolgan qator eng koʻp zoʻriqtirilgan ankerlar yuzasidagi qator kesimga teng qabul qilinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
286. Mazkur SHNQning 124 va 126-formulalarda N normal kuch, ushbu SHNQning 18-rasmiga muvofiq agar u oʻrnatma detaldan tashqariga yoʻnalgan boʻlsa musbat, oʻrnatma detal tomon yoʻnalgan boʻlsa manfiy boʻlib hisoblanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Agar va normal zoʻriqtirishlar hamda siljituvchi zoʻriqtirish mazkur SHNQning 124-126-formulalari boʻyicha hisoblanganda, manfiy qiymatlar olsa, 123-125 va 128-formulalarida ularni nolga teng qabul qilinishi zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Shuningdek, agar manfiy qiymat olsa, u holda mazkur SHNQning 125-formulasida qabul qilinishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
287. Oʻrnatma detal buyumning yuqori sirtida (betonlashda) joylashganda, koeffitsiyent 20 foizga kamayadi, nolga teng qabul qilinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
288. 15° dan 300 gacha burchak ostida bir-biri bilan kesishtirib ustma-ust payvandlangan ankerli oʻrnatma detalda qiya ankerlar siljituvchi kuch taʼsiriga (Q > N boʻlganda, bunda N — uzuvchi kuch) quyidagi formula boʻyicha hisoblanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(129)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— qiya ankerlar koʻndalang kesimining jami yuzasi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— boʻlganda 123-formula boʻyicha hisoblanadigan hamda mazkur SHNQning 125-formulasi boʻyicha aniqlanadigan siljituvchi zoʻriqtirishning 0,1 qismiga teng qiymatlarida normal ankerlar oʻrnatilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
289. Oʻrnatma detallarning tashqi elementlari va ularning payvandlangan birikmalari SHNQ 2.03.05-23ga muvofiq hisoblanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Plastina va shakldor prokatni uzuvchi kuchga hisoblashda ular normal ankerli oʻzaklar bilan sharnirli ulangan qabul qilinishi zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hisobiy oʻrnatma detalning anker tavriga payvandlab qoʻyiluvchi plastinasining t qalinligi quyidagi shart asosida tekshirilishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(130)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— ankerli oʻzakning hisob boʻyicha talab qilinadigan diametri;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— SHNQ 2.03.05-23 ga muvofiq qabul qilinadigan poʻlatning qirqimga hisobiy qarshiligi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
290. Plastinadan ankerli oʻzakni uzib olishda plastinani ishga kiritishning kattaroq zonasini taʼminlaydigan payvand birikmalarning turlari qoʻllanilganda hamda ushbu payvand birikmalar uchun mazkur SHNQning 131-bandiga koʻra toʻgʻrilashga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
7-§. Temir-beton elementlarni chidamlilikka hisobi
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
291. Temir-beton konstruksiyalarni chidamlilikka hisoblash koʻp martalab takrorlanuvchi (muntazam) yuk taʼsirida amalga oshirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Chidamlilikka hisoblashda qarshilikni tekshirish alohida beton va armatura uchun bajarilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
292. Darzlar bilan chidamlilikka hisoblashni elastik bosqich boʻyicha bajarilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Choʻzilgan beton va siqilgan armaturaning ishi hisobga olinmaydi va ularning chidamlilikka mustahkamligi hisoblanmasligi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
293. Siqilgan beton va choʻzilgan armaturani takrorlanuvchi yuklardan chidamlilikka hisoblashda betondagi maksimal zoʻriqtirishlar va armaturaning siqilish va choʻzilishga hisobiy qarshiliklaridan oshmaydigan sharoitlardan kelib chiqan holda amalga oshirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
294. Umumiy holda, beton va armaturaning chidamlilik boʻyicha hisobiy qarshiliklari yuklash sikllar assimetriyasi, beton va armatura sinflarini (mos ravishda mustahkamlik boʻyicha siqilish va choʻzilishga) hisobga olgan holda, tajriba maʼlumotlari asosida olingan kamayib boruvchi egri chiziqli bogʻlanishdan foydalanib, sikllar soni uchun aniqlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
295. Betonning chidamlilik boʻyicha hisobiy qarshiliklarini aniqlashda beton turini (ogʻir yoki yengil), hamda namlik boʻyicha beton holatini hisobga olish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Armaturaning chidamlilik boʻyicha hisobiy qarshiliklarini aniqlashda payvand birikmalarining mavjudligini hisobga olish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
296. Yuklash sikllari assimetriyasi yuk oʻzgarish sikli doirasida beton va armaturada minimal va maksimal yuklar nisbati bilan tavsiflanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
297. Temir-beton elementlarni chidamlilikka hisoblash betonda va armaturadagi zoʻriqtirishlarni mazkur SHNQning 15 va 24-jadvallari boʻyicha qabul qilinadigan va ish sharoitlari koeffitsiyentlari, armaturaning payvand birikmalari mavjudligida esa ushbu SHNQning 25-jadvaliga ish sharoiti koeffitsiyentiga ham koʻpaytirilgan tegishli hisobiy qarshiliklarga solishtirish yoʻli bilan amalga oshirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
298. Betonning siqilgan zonasidagi elastiksiz deformatsiya armaturani betonga keltirish koeffitsiyentlari V15, V25, V30, V40 va undan yuqori beton uchun mos ravishda 25, 20, 15 va 10 ga teng deb qabul qilinishi, betonning elastiklik modulini kamaytirish orqali hisobga olinishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Mazkur SHNQning 151-shartida qiymatlari ga almashtirilganda ushbu shart bajarilmasa, keltirilgan kesim yuzasi betonning choʻzilgan zonasini hisobga olmagan holda aniqlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
299. Elementning boʻylama oʻqiga nisbatan normal kesimlarni chidamlilikka hisoblash quyidagi shartlar asosida bajarilishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
siqilgan betonga
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(131)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
choʻzilgan armaturaga
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(132)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— mos ravishda siqilgan betondagi va choʻzilgan armaturadagi eng katta normal kuchlanishlar.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
300. Siqilgan beton boʻyicha tekshiriladigan zonada koʻp marta takrorlanuvchi yuk taʼsirida choʻzuvchi zoʻriqtirishlarning vujudga kelishiga yoʻl qoʻymaslik kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Siqilgan armatura chidamlilikka hisoblanmasligi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
301. Elementning boʻylama oʻqiga qiya kesimlarni chidamlilikka hisoblash, keltirilgan kesimning ogʻirlik markazi darajasida element uzunligi boʻyicha taʼsir qiluvchi asosiy choʻzuvchi zoʻriqtirishlarning teng taʼsir etuvchisi, koʻndalang armaturadagi zoʻriqtirishlar va ish sharoitlari koeffitsiyentlariga koʻpaytirilgan qarshilikka teng boʻlganda, mazkur SHNQning 24 va 25-jadvallariga ushbu koʻndalang armatura tomonidan toʻliq qabul qilinadigan sharoitdan kelib chiqib amalga oshirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
302. Elemenlarda koʻndalang armatura ishlatilmaganda mazkur SHNQning 121-shartida betonning va hisobiy qarshiliklarini ish sharoitlari koeffitsiyentiga koʻpaytirilganda va hisobiy qarshiliklar bilan almashtirganda mazkur SHNQning 312-bandining talablari ushbu SHNQning 15-jadvaliga muvofiq bajarilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
7-bob. Temir-beton konstruksiya elementlarining ikkinchi guruh chegaraviy holatlar boʻyicha hisobi 1-§. Temir-beton elementlarni darzlar hosil boʻlishiga hisobi
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
303. Temir-beton elementlarda darz hosil boʻlishiga hisoblanishlar quyidagicha boʻlishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
elementning boʻylama oʻqiga normal;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
elementning boʻylama oʻqiga qiya.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2-§. Elementning boʻylama oʻqiga normal darzlarning hosil boʻlishiga hisobi
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
304. Temir-beton elementlarning egiluvchi, choʻzilgan va markaz tashqarisida siqilganda darzlar hosil boʻlsa, boʻylama oʻqqa normal kesimlar qabul qiladigan zoʻriqtirishlar quyidagi holatlardan kelib chiqqan holda aniqlanishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
kesimlar deformatsiyasidan yassiligidan;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
beton chekka choʻzilgan tolasining eng katta nisbiy uzayishi ga tengligidan;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
betonidagi siqilgan zonadan (agar u mavjud boʻlsa).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Zoʻriqtirishlar betonning elastik yoki elastiksiz deformatsiyalarini hisobga olgan holda aniqlanishi, bunda mazkur SHNQning 121-bandiga muvofiq elastiksiz deformatsiyalarning mavjudligi r yadroviy masofaning kamayishi orqali hisobga olinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Betonidagi choʻzilgan zona zoʻriqtirishlar tekis taqsimlangan va qiymati boʻyicha ga teng deb hisoblanishi zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Zoʻriqtirilmagan armaturadagi zoʻriqtirishlar beton atrofdagi deformatsiyalarining koʻpayishiga javob beruvchi zoʻriqtirishlar hamda betonning kirishishi va siljuvchanligidan kelib chiqqan zoʻriqtirishlarning algebraik yigʻindisiga teng deb hisoblanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Zoʻriqtirilgan armaturadagi zoʻriqtirishlar oldindan zoʻriqtirilgan armaturani (barcha yoʻqotishlarni hisobga olib) hamda beton atrofdagi deformatsiyalarining koʻpayishiga javob beruvchi zoʻriqtirishning algebraik yigʻindisiga teng deb hisoblanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ushbu bandning talablari koʻp martalab takrorlanuvchi yuk taʼsiriga hisoblanuvchi elementlarga nisbatan tatbiq etilmaydi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
305. Oldindan zoʻriqtirilgan ankerlarsiz armaturali elementlarlar kesimlarida qabul qiladigan zoʻriqtirishlarni aniqlashda, zoʻriqishni uzatish zonasi uzunligida mazkur SHNQning 129-bandiga muvofiq darzlar hosil boʻlishiga hisoblashda va oldindan zoʻriqtirilgan armaturani pasayishi ushbu SHNQning 23-jadvalining
5-bandiga muvofiq koeffitsiyentiga koʻpaytirish orqali hisobga olinishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
306. Oldindan zoʻriqtirilgan temir-beton elementlarini markaziy siqilgan N kuch bilan markaziy choʻzishda hisoblash quyidagi shart asosida amalga oshirilishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(133)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— elementlarda darz hosil boʻlishida boʻylama oʻqiga normal kesim qabul qiladigan zoʻriqtirish, quyidagi formula boʻyicha aniqlanishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(134)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
307. Egiluvchi markaz tashqarisidan siqilgan, shuningdek markaz tashqarisidan choʻzilgan elementlarni darz hosil boʻlishga hisoblash quyidagicha amalga oshirilishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(135)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— koʻrilayotgan kesimning bir tomonida joylashgan, nol chiziqqa parallel va darz hosil boʻlishi tekshirilayotgan choʻzilgan zonadan eng uzoqdagi yadro nuqta orqali oʻtuvchi oʻqqa nisbatan tashqi kuchlar momenti;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— darz hosil boʻlishda, elementning boʻylama oʻqiga normal kesim qabul qiladigan hamda quyidagi formula boʻyicha aniqlanadigan moment:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(136)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— ni aniqlash uchun bir xil oʻqqa nisbatan R zoʻriqish momenti, uning ishorasi aylanish yoʻnalishi bilan aniqlanadi ( va momentlarning aylanish yoʻnalishi qarama-qarshi boʻlganda — “musbat”; yoʻnalishlar mos kelganda — “manfiy”).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
R — zoʻriqish quyidagicha hisobga olinishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
oldindan zoʻriqtirilgan elementlar uchun tashqi siquvchi kuch sifatida;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
oldindan zoʻriqtirishsiz bajariladigan elementlar uchun zoʻriqtirilmagan armaturadagi va zoʻriqishlarni son jihatdan mazkur SHNQning 4-jadvalining 8-bandi boʻyicha betonning kirishishidan yoʻqotishlar qiymatlariga teng qabul qilgan holda, mazkur SHNQning 8-formula boʻyicha aniqlanadigan tashqi choʻzuvchi kuch sifatida.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qiymati quyidagi formulalar boʻyicha aniqlanishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
mazkur SHNQning 22,a-rasmda keltirilgan egiluvchi elementlar uchun
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(137)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ushbu SHNQning 19,b-rasmda keltirilgan elementlarning markaz tashqarisidan siqilganligi
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(138)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
mazkur SHNQning 22,v-rasmda keltirilgan elementlar markaz tashqarisidan choʻzilganligi uchun
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(139)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
22-rasm. Tashqi yuklar taʼsirida choʻzilgan, biroq oldindan siqish zoʻriqtirishi taʼsirida siqilgan kesim zonasida elementning boʻylama oʻqiga normal darzlar hosil boʻlishiga hisoblashda, elementning koʻndalang kesimidagi zoʻriqtirishlar sxema va epyuralari.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
a — egilishda, b — markaz tashqarisidan siqilishda, v — markaz tashqarisidan choʻzilishda,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1 — yadroviy nuqta, 2 — keltirilgan kesimning ogʻirlik markazi
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
308. Qiymatlar quyidagicha aniqlanishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
tashqi yuklar taʼsirida choʻzilgan, biroq oldindan siqib zoʻriqtirish taʼsirida siqilgan kesim zonasida darz hosil boʻlishiga mazkur SHNQning 22-rasmiga muvofiq quyidagi formula boʻyicha hisoblashda;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(140)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
oldindan siqib zoʻriqtirish taʼsirida choʻzilgan kesim zonasida darz hosil boʻlishiga mazkur SHNQning 23-rasmiga muvofiq quyidagi formula boʻyicha hisoblashda;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(141)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
mazkur SHNQning 138 — 141-formulalarida:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— keltirilgan kesim ogʻirlik markazidan darz hosil boʻlishi tekshirilayotgan choʻzilgan sohadan eng uzoqdagi yadroviy nuqtagacha masofa.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
elementlarning qiymati quyidagicha aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
oldindan zoʻriqtirilgan markaz tashqarisida siqilgan, egiluvchi hamda markaz tashqarisidan choʻzilganda quyidagi shart bajarilishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(142)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
quyidagi formula boʻyicha:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(143)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
markaz tashqarisidan choʻzilganda mazkur SHNQning 153-formulasi bajarilmasa, unda quyidagi formula boʻyicha:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(144)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
egiluvchi, oldindan zoʻriqtirishsiz bajariladigan quyidagi formula boʻyicha aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(145)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
mazkur SHNQning 143 va 144-formulalarda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(146)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
biroq, kamida 0,7 va 1,0 dan katta emas deb qabul qilinishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
23-rasm. Oldindan siqib zoʻriqtirishi taʼsirida choʻzilgan kesim zonasida elementlarning boʻylama oʻqiga normal darzlar hosil boʻlishiga hisoblashda, elementning koʻndalang kesimidagi zoʻriqtirishlar sxema va epyuralari.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1 — yadroviy nuqta, 2 — keltirilgan kesimning ogʻirlik markazi
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bunda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
siqilgan betonda tashqi yuklar va oldindan zoʻriqishidan yuzaga kelgan eng katta zoʻriqtirish, keltirilgan kesim boʻyicha elastik jism uchun hisoblanganidek aniqlanadi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— mazkur SHNQning 312-bandi talablariga muvofiq aniqlanadi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
309. Tarkibiy va blokli konstruksiyalarning tutashuv (stikoviy) kesim choklarda yelim ishlatmasdan bajarilganda darzlar hosil boʻlishiga (choklar ochilishining boshlanishiga) hisoblashda mazkur SHNQning 135 va 136-formulalarida qiymati nolga teng qabul qilinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Elementlarni siqilgan sohasida boshlangʻich darzlari boʻlgan maydonlarda darz hosil boʻlishini hisoblashda mazkur SHNQning 26-bandiga muvofiq tashqi yuklar taʼsirida choʻzilgan zona uchun ushbu SHNQning 136-formulasi boʻyicha aniqlangan qiymatini ga kamaytirish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
310. Koeffitsiyent quyidagi formula boʻyicha aniqlanishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(147)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bunda, manfiy qiymatlar olinganda uni nolga teng deb qabul qilinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Mazkur SHNQning 147-formulasida:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— boshlangʻich darzlari bor zonalar uchun mazkur SHNQning 179-formulasi boʻyicha aniqlanishi, biroq kamida 0.45 deb qabul qilinishi kerak;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(148)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
biroq 1,4 dan ortiq emas;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— keltirilgan kesim ogʻirlik markazidan tashqi yuklama taʼsirida choʻzilgan betonning chekkadagi tolasigacha masofa.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
311. Sim armatura va A1000 va At1200 oʻzakli armatura bilan armaturalagan konstruksiyalar uchun mazkur SHNQning 148-formulasi boʻyicha topilgan qiymati
15 foizga kamaytirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
312. Eng chekka choʻzilgan tola uchun keltirilgan kesimning qarshilik momenti (choʻzilgan betonning elastiksiz deformatsiyalarini hisobga olgan holda) N boʻylama kuchning va R oldindan siqib zoʻriqtirishi mavjud emasligi taxmini bilan quyidagi formula boʻyicha aniqlanishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(149)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bunda, nolinchi chiziqning holati quyidagi shartdan aniqlanishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(150)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
313. Oldindan zoʻriqtirilgan elementlarda (masalan, gʻoʻlacha) bilan armaturalangan konstruksiyalarda oldindan zoʻriqtirilgan elementlarda darzlar hosil boʻlishida kesimlar qabul qiladigan zoʻriqishlarni aniqlashda, oldindan zoʻriqtirishga duchor qilinmagan betonni choʻzilgan zonasining kesim yuzasini hisoblashda inobatga olinmasligi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
314. Darzlar hosil boʻlishi bilan bir vaqtda yuk koʻtarish qobiliyatining tugash imkoniyatini tekshirishda mazkur SHNQning 30-bandiga muvofiq darzlar hosil boʻlishida kesim qabul qiladigan zoʻriqtirish koeffitsiyentida qiymatini ga almashtirish bilan ushbu SHNQning 134 va 136-formulalari boʻyicha aniqlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Koʻp marta takrorlanuvchi yuk taʼsir darzlar hosil boʻlishiga hisoblashda quyidagi shart bajarilishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(151)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— mazkur SHNQning 93-bandi talablariga muvofiq aniqlanadigan betondagi eng katta normal choʻzuvchi zoʻriqtirish.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
315. Betonning choʻzilishga hisobiy qarshiligi mazkur SHNQning 151-formulasiga ushbu NQning 15-jadvali boʻyicha qabul qilinadigan ish sharoiti koeffitsiyenti bilan kiritilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3-§. Elementning boʻylama oʻqiga qiya darzlarning hosil boʻlishiga hisobi
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
316. Elementning boʻylama oʻqiga qiya darzlarning hosil boʻlishiga hisoblash quyidagi shartdan kelib chiqib amalga oshirilishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(152)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— betonning ish sharoitlari koeffitsiyenti mazkur SHNQning 14-jadvaliga muvofiq quyidagi formula boʻyicha aniqlanishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(153)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
biroq, 1,0 dan ortiq emas;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— turli xil beton uchun quyidagiga koeffitsiyentga teng deb qabul qilinadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ogʻir — 0,01;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
mayda donali, yengil va sergʻovakli — 0,02;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— siqilishga mustahkamliligi boʻyicha beton sinfi, MPa.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
317. qiymatini kamida 0,3 qabul qilish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
318. Betondagi asosiy choʻzuvchi va siquvchi zoʻriqtirishlarning qiymatlarini va quyidagi formula boʻyicha aniqlanishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(154)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— element boʻylama oʻqiga perpendikulyar boʻlgan maydonchada betondagi tashqi yuk va oldindan siqib zoʻriqtirishidan normal zoʻriqtirish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— elementning boʻylama oʻqiga parallel boʻlgan maydonchada betondagi tayanch reaksiyalar, jamlangan kuch va taqsimlangan yuklarning hamda xomut va qayrilgan oʻzaklarning oldindan zoʻriqtirish natijasida siqib zoʻriqtirishining mahalliy taʼsiridan normal zoʻriqtirish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— betonda tashqi yuklardan va qayrilgan oʻzak (sterjen)larning oldindan zoʻriqishi natijasida siqish zoʻriqishidan urinma zoʻriqish.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
, va zoʻriqishlar elastik jismga aniqlanganidek, hisoblanishi, element plastik holati uchun formulalar boʻyicha aniqlanadigan aylanuvchi moment taʼsiridan urinma zoʻriqishlar bundan mustasno.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
va zoʻriqishlar mazkur SHNQning 154-formulasiga muvofiq agar ular choʻziluvchi boʻlsalar “plyus” ishora bilan agar ular siqiluvchi boʻlsalar “minus” ishora bilan kiritilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Mazkur SHNQning 153-formulasida zoʻriqish absolyut qiymati boʻyicha qabul qilinishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ushbu SHNQning 125-shartini tekshirish keltirilgan kesimning ogʻirlik markazida hamda siqilgan tokchalarning tavr va qoʻsh tavr kesimlarini element devoriga tutashgan (primikaniya) joylarida amalga oshirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
319. Oldindan zoʻriqtirilgan ankerlarsiz armaturali elementlarni hisoblashda zoʻriqtirishni uzatish zonasi uzunligida oldindan zoʻriqtirishning va pasayishi mazkur SHNQning 129-bandi 23-jadvalning 5-bandiga muvofiq koeffitsiyentga koʻpaytirish yoʻli bilan hisobga olinishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
320. Koʻp marta takrorlanuvchi yuk taʼsirida darzlar hosil boʻlishiga hisoblash mazkur SHNQning 106-bandi talablariga muvofiq bajarilishi, bunda betonning hisobiy qarshiliklari va ushbu SHNQning 15-jadvali boʻyicha qabul qilinadigan ish sharoitlari koeffitsiyenti bilan birga kiritilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4-§. Temir-beton elementlarni darzlar ochilishiga hisobi
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
321. Temir-beton elementlarni darzlar ochilishiga quyidagicha hisoblanishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
element boʻylama oʻqiga normal;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
element boʻylama oʻqiga qiya
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5-§. Element boʻylama oʻqiga normal darzlarning ochilishiga hisobi
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
322. Elementning boʻylama oʻqiga normal darzlarning ochilish kengligi , mm, quyidagi formula boʻyicha aniqlash lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(155)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— elementlar uchun quyidagi koeffitsiyent teng qabul qilinadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
egiluvchi va markaz tashqarisidan siqilgan — 1,0;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
choʻzilgan — 1,2;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— quyidagilarni hisobga olganda, koeffitsiyent qiymatiga teng qabul qilinadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qisqa muddatli hamda qisqa muddat taʼsir qiluvchi doimiy va uzoq muddatli yuklar — 1,00;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
beton konstruksiyalarda koʻp marta takrorlanuvchi yuklar hamda doimiy va uzoq muddatli yuklarning davomli taʼsirida:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ogʻir betondan:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
tabiiy namligida
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
suv bilan toʻyingan holatda — 1,20;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
navbatma-navbat suvga toʻyintirish va quritishda — 1,75;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
mayda donador beton guruhlari uchun:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
A — 1,75;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
B — 2,00;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
V — 1,50;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yengil va gʻovaklangan kamida — 1,50;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
sergʻovakli — 2,50;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
mayda donador, yengil, gʻovaklangan va sergʻovakli betonlar uchun suv bilan toʻyingan holatda qiymati 0,8 ga, navbatma-navbat suvga toʻyintirish va quritish holatida — 1,2 koeffitsiyentiga koʻpaytiriladi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— quyidagiga teng qabul qilinadigan koeffitsiyent:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
davriy profilli oʻzakli armaturada — 1,0;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
silliq oʻzakli armaturada — 1,3;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
davriy profilli simli armaturada va kanatlarda — 1,2;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
silliq armaturada — 1,4;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— S armaturaning eng chekka qator oʻzaklaridagi zoʻriqtirish yoki (oldindan zoʻriqtirish mavjudligida) tashqi yuklarning taʼsiridan zoʻriqtirishlar orttirmasi mazkur SHNQning 364-bandining talablariga muvofiq aniqlanadi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— S armatura kesim yuzasining beton kesimi yuzasi nisbatiga teng (ishchi balandlik ho boʻlganda va tokchalarning siqilgan osilmalari hisobga olinmaganda), biroq 0,02 dan ortiq emas deb qabul qilinuvchi kesimni armaturalash koeffitsiyenti;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— armatura diametri, mm.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
323. Darzbardoshlilikning 2-toifa talablari qoʻyiladigan elementlarni darzlarning ochilish kengligi koeffitsiyentda doimiy, davomli va qisqa muddatli yuklarning jami taʼsiri boʻyicha aniqlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
324. Elementlarga darzbardoshliligi 3-toifa talablari qoʻyilganda darzlarning davomiy ochilish kengligi koeffitsiyentda doimiy va davomli yuklar taʼsiridan aniqlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Darzlarning qisqa muddatli ochilish kengligi davomli ochilish kengligining koeffitsiyentda aniqlanadigan, qisqa muddatli yuklar taʼsiridan ochilish kengligi orttirmasi bilan yigʻindisi sifatida aniqlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
325. Darzlarning ochilish kengligi mazkur SHNQning 155-formulasi boʻyicha toʻgʻrilanishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
agar da egiluvchi, markaz tashqarisida siqilgan va choʻzilgan elementlarda S armaturasining eng chekka qator oʻzaklari kesimlarining ogʻirlik markazi eng choʻzilgan toladan masofada turgan boʻlsa, unda qiymati quyidagiga teng
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— (156)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
va 3 dan katta boʻlmagan deb qabul qilinadigan koeffitsiyentga koʻpaytirish bilan kattalashtirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
va boʻlganda, ogʻir va yengil betonlardan tayyorlangan egiluvchi va markaz tashqarisida siqilgan elementlar uchun barcha yuklarning davomiy boʻlmagan taʼsiridan darzlarning ochilish kengligini momentdagi qiymat va momentda ushbu band talablari asosida hisoblangan qiymat orasidagi chiziqli interpolyatsiya boʻyicha aniqlashga yoʻl qoʻyiladi, bu yerda , lekin 0,6 dan katta emas.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bunda, doimiy va uzoq muddatli yuklar taʼsiridan darzlarning davomli ochilish kengligi barcha yuklar taʼsiridan topilgan qiymatni quyidagi nisbatga koʻpaytirish yoʻli bilan aniqlanishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
, biroq . dan kam emas.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
, — aynan mazkur SHNQning 155-formulasidagi kattaliklardir;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— mazkur SHNQning 299-bandiga muvofiq mos ravishda doimiy va davomli va barcha yuk taʼsirlaridagi momentlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
V7,5 va undan past sinflarga mansub yengil va gʻovaklangan betonlardan qilingan elementlar uchun qiymati 20 foizga orttirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
326. Choʻzilgan armatura elementlaridagi zoʻriqtirish (yoki zoʻriqtirishlarning orttirmalari) quyidagi formulalardan aniqlanishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
markaziy-choʻzilgan
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(157)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
egiluvchi
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(158)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
markaz tashqarisida siqilgan hamda boʻlganda markaz tashqarisida choʻzilgan
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(159)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
327. Elementlarning markaz tashqarisida choʻzilgan uchun boʻlganda, qiymati (bu yerda — armaturaning ogʻirlik markazlari orasidagi masofa)ni qabul qilib, mazkur SHNQning 159-formulasi boʻyicha aniqlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
328. Oldindan zoʻriqtirilmagan armatura elementlari uchun R oldindan siqib zoʻriqtirish qiymati nolga teng qabul qilishga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
329. Mazkur SHNQning 159-formulasida “musbat” ishorasi markaz tashqarisida choʻzilishga, “manfiy” ishorasi markaz tashqarisida siqilishga qabul qilinishi zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
N choʻziluvchi boʻylama kuchning armaturaning ogʻirlik markazlari orasida joylashishida qiymati “manfiy” ishorasi bilan qabul qilinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Mazkur SHNQning 158 va 159-formulalarida:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— S armatura kesim yuzasi ogʻirlik markazidan darz ustidagi kesimning, mazkur SHNQning 341-bandi talablariga muvofiq aniqlanuvchi, siqilgan zonasidagi zoʻriqtirishlar teng taʼsir qiluvchisi qoʻyilgan nuqtagacha masofa.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
330. boʻlganda, choʻzilgan armaturaning kesim balandligi boʻyicha bir necha qator egiluvchi, markaz tashqarisida siqilgan hamda choʻzilgan elementlarda joylashganida mazkur SHNQning 158 va 159-formulalari boʻyicha hisoblangan zoʻriqtirishlar quyidagiga teng boʻlgan koeffitsiyentiga koʻpaytirilishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(160)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
; qiymati mazkur SHNQning 171-formulasi boʻyicha aniqlanishi lozim;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— mos ravishda butun S armaturaning va eng chekka qator oʻzaklarning kesim yuzasi ogʻirlik markazidan betonning eng choʻzilgan tolasigacha masofalar.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
zoʻriqtirishning, koʻp qatorli choʻzilgan armaturada esa, zoʻriqtirishning qiymati dan oshmasligi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
331. Elementlarning siqilgan zonasida boshlangʻich darzlarga ega boʻlgan maydonlarida mazkur SHNQning 49-bandiga koʻra R oldindan siqib zoʻriqtirishning qiymatini quyidagi formula boʻyicha aniqlanadigan kattalikka kamaytirish lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(161)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
mazkur SHNQning 147-formulasi boʻyicha aniqlanishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
332. Siqilgan zonadagi boshlangʻich darzlarning chuqurligi dan koʻp boʻlmasligi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
333. Qiymat quyidagi formula boʻyicha aniqlanishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(162)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Qiymat mazkur SHNQning 161-formulasi boʻyicha, — mazkur SHNQning 168-formulasi boʻyicha boshlangʻich darzlari bor zona uchun aniqlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6-§. Elementning boʻylama oʻqiga qiya darzlarning ochilishiga hisobi
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
334. Boʻylama oʻqqa nisbatan normal boʻlgan xomutlar bilan armaturalashda elementning boʻylama oʻqiga qiya darzlarning ochilish kengligi quyidagi formula boʻyicha aniqlanishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(163)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— quyidagilarni hisobga olganda, koeffitsiyent qiymati — 1,00 teng qabul qilinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Koʻp marta takrorlanuvchi yuklar hamda doimiy va uzoq muddatli yuklarning davomli taʼsirida quyidagi beton konstruksiyalarda amalga oshirilish kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
tabiiy namligida — 1,50;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
suv bilan toʻyingan holatda — 1,20;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
navbatma-navbat suvga toʻyintirish va quritishda — 1,75;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
mayda donador, yengil, gʻovaklangan, sergʻovakli — mazkur SHNQning 144-formulasi boʻyicha;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— mazkur SHNQning 155-formulasidek;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— xomutlar diametri;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
335. Xomutlardagi zoʻriqtirish quyidagi formula boʻyicha aniqlanishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(164)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
zoʻriqtirish qiymati dan oshmasligi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bunda, — qiymatini ga almashtirilganda mazkur SHNQning 84-shartning chap va oʻng qismlariga, shuningdek koeffitsiyenti 0,8 ga koʻpaytiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
336. Qoʻrilayotganda koʻndalang kuchlarning taʼsir zonasida normal darzlar boʻlmaganda mazkur SHNQning 105-sharti bajarilsa, 116-shartga koʻra elementlarni hisoblashda qabul qiladigan koʻndalang zoʻriqtirishning oshishini hisobga olishga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
337. Hisobiy qarshiliklar va V30 sinfdagi betonga taalluqli qiymatlardan oshmaslikligi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
338. V7,5 va undan pastroq sinfga yengil betondan tayyorlangan elementlar mazkur SHNQning 163-formulasi boʻyicha hisoblangan qiymati 30 foizga oshirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
339. Qiya darzlarning qisqa va uzoq muddatli ochilish kengliklarni aniqlashda yuklar taʼsirining davomiyligini hisobga olish mazkur SHNQning 307-bandi talablariga muvofiq olinishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
7-§. Temir-beton elementlarning darzlar yopilishiga hisobi
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
340. Temir-beton elementlarning darzlar yopilishiga (siqilishiga) hisoblari quyidagicha bajarilishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
element boʻylama oʻqiga normal;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
element boʻylama oʻqiga qiya.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
8-§. Elementning boʻylama oʻqiga normal darzlarning yopilishiga hisobi
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
341. Zoʻriqtiriluvchi armaturada doimiy, uzoq va qisqa muddatli yuklar taʼsirida qaytarilmas deformatsiyalar yuz bermasligi, bunda quyidagi shart bajarilishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(165)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— zoʻriqtiriluvchi armaturada tashqi yuklar taʼsirida mazkur SHNQning 125 — 127-formulalari boʻyicha aniqlanuvchi zoʻriqtirish orttirmasi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
doimiy, uzoq va qisqa muddatli yuklar taʼsirida elementning choʻzilgan zonasida darzi bor kesim elementning tashqi yuklar taʼsirida kamida 0,5 MPa choʻziluvchi qirrasida siqilishning normal zoʻriqtirishlari bilan doimiy va uzoq muddatli yuklar taʼsirida siqilganicha qolishi kerak; bu holda qiymat tashqi yuklar va oldindan siqish zoʻriqishi taʼsiridan aynan elastik jism aniqlanganidek hisoblanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
342. Elementlarning siqilgan zonasida boshlangʻich darzlari boʻlgan maydonlari uchun mazkur SHNQning 26-bandiga koʻra zoʻriqtirishning ushbu SHNQning 154-formulasidagi qiymati ga teng boʻlgan koeffitsiyentga koʻpaytiriladi, R kattalik esa zoʻriqtirishni aniqlashda ga teng, biroq 1,0 dan katta boʻlmagan koeffitsiyentga koʻpaytiriladi, bunda ning qiymatlari mazkur SHNQning 309-bandi talablariga muvofiq aniqlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
9-§. Elementning boʻylama oʻqiga qiya darzlarning yopilishiga hisobi
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
343. Elementning boʻylama oʻqiga qiya darzlarning ishonchli yopilishini taʼminlash doimiy va uzoq muddatli yuklar taʼsirida keltirilgan qismning ogʻirlik markazi darajasida mazkur SHNQning 313-bandi talablariga muvofiq aniqlanadigan betondagi har ikkala asosiy siqiluvchi zoʻriqtirishlar hamda kattaligi jihatdan kamida 0,5 MPa boʻlishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
10-§. Temir-beton konstruksiya elementlarining deformatsiyalarga hisobi
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
344. Temir-beton konstruksiya elementlarining deformatsiyalari (egilishlar, burilish burchaklari) qurilish mexanikasi formulalari boʻyicha hisoblanishi hamda ularga kiruvchi egrilik qiymatlarini esa mazkur SHNQning 345 — 362-bandlariga muvofiq aniqlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
345. Elementlarning oʻz-oʻzidan zoʻriqtirilganni boshlangʻich egriligi boʻylama armaturaning tarkibi hamda uning beton kesimiga nisbatan holatini hamda betonni siqish miqdorini hisobga olgan holda aniqlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
346. Egrilik quyidagicha aniqlanishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
choʻzilgan zona elementining boʻylama oʻqiga normal darzlar hosil boʻlmaydigan element maydonlari uchun yaxlit jismdagidek;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
choʻzilgan zona elementining boʻylama oʻqiga normal QMQ 2.03.11-96 boʻlgan element maydonlari uchun betonni siqilgan zonasi chekka tolasi hamda boʻylama choʻzilgan armatura oʻrtacha deformatsiyalari ayirmasining element kesimining ishchi balandligiga nisbati sifatida.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
347. Doimiy, uzoq va qisqa muddatli yuklar taʼsirida darzlar hosil boʻlmasa yoki agar ular doimiy va uzoq muddatli yuklar taʼsirida yopiq boʻlsa, elementlar yoki elementlarning maydonlari choʻzilgan sohada darzga ega emas deb hisoblanishi, bunda yuklar hisobga yuklar boʻyicha ishonchlilik koeffitsiyenti bilan kiritilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
11-§. Temir-beton elementlarning choʻzilgan zonasidagi darzsiz maydonlarida egrilikni aniqlash
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
348. Boʻylama oʻqqa normal darzlar hosil boʻlmaydigan maydonlardagi egiluvchi, markaz tashqarisida siqilgan va choʻzilgan elementlarning egriligi toʻliq qiymatlarni quyidagi formula boʻyicha aniqlanishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(166)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— qisqa muddatli mazkur SHNQning 9-bandiga muvofiq aniqlanuvchi hamda doimiy va uzoq muddatli vaqtinchalik yuklardan (R zoʻriqishni hisobga olmaganda) yuzaga kelgan egrilik quyidagi formulalar boʻyicha aniqlanishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(167)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— tegishli tashqi yuklardan (qisqa muddatli, uzoq muddatli) eguvchi moment taʼsiri tekisligiga normal va keltirilgan kesim ogʻirlik markazidan oʻtuvchi oʻqqa nisbatan moment;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— betonning qisqa muddatli siljuvchanligini hisobga oluvchi hamda betonlar uchun quyidagicha qabul qilinadigan koeffitsiyent:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ogʻir, mayda donador, zich mayda toʻldiruvchili yengil, shuningdek sergʻovakli (sergʻovakli va ogʻir betonlardan qilingan ikki qatlamli oldindan zoʻriqtirilgan konstruksiyalar uchun) — 0,85;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
gʻovak mayda toʻldiruvchili yengil, gʻovaklangan — 0,70;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— beton elementning uzoq muddatli siljuvchanligini darzsiz deformatsiyalarga taʼsirini hisobga oluvchi va kattaligi mazkur SHNQning 33-jadvali boʻyicha qabul qilinadigan koeffitsiyent;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— R oldindan siqib zoʻriqtirishning qisqa muddatli taʼsiri natijasida elementning bukilishi sababli kelib chiqqan hamda quyidagi formula boʻyicha aniqlanadigan egrilik:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(168)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— oldindan siqib zoʻriqtirish taʼsirida betonning kirishishi hamda betonning siljuvchanligi sababli kelib chiqqan, shuningdek quyidagi formula boʻyicha aniqlanadigan egrilik:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(169)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— oldindan siqib zoʻriqtirish taʼsirida betonning kirishish hamda siljuvchanligi yuzaga keltirgan hamda mos ravishda choʻzilgan boʻylama armaturaning ogʻirlik markazi va betonning eng chekka siqilgan tolasi darajasida quyidagi formulalar boʻyicha aniqlanadigan betonning nisbiy deformatsiyalari:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(170)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ning qiymati son jihatdan choʻzilgan zona armaturasi uchun mazkur SHNQning 4-jadvalning 6, 8 va 9-bandlari boʻyicha betonning kirishish va siljuvchanligi tufayli oldindan zoʻriqtirilgan yoʻqotishlarning yigʻindisiga teng, esa zoʻriqtiriluvchi armatura uchun agar u betonning eng chekka siqilgan tolasi darajasida boʻlsa shuning oʻzi deb qabul qilinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bunda, yigʻindini dan kichik emas deb qabul qilinishi lozim. Oldindan zoʻriqtirlmaydigan elementlar uchun va egrilik qiymatlarini nolga teng qabul qilishga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
33-jadval
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Yuk taʼsirining davomiyligi

Beton konstruksiyalar uchun darzsiz element deformatsiyalariga betonning uzoq muddatli siljuvchanligi  taʼsirini hisobga oluvchi  koeffitsiyent

ogʻir, yengil, gʻovaklangan, sergʻovakli (sergʻovakli va ogʻir betonlardan ikki qatlamli oldindan zoʻriqtirilgan konstruksiyalar uchun)

mayda donador, guruhlari

A

B

V

1. Uzoq davom etmaydigan taʼsir

1,0

1,0

1,0

1,0

2. Atrof-muhit havosining quyidagicha namligida davomiy taʼsir, foiz:

a) 40 — 75

2,0

2,6

3,0

2,0

b) 40 dan past

3,0

3,9

4,5

3,0

Izohlar: 1. Atrof-muhit havo namligi mazkur SHNQning 12-bandi talablariga muvofiq qabul qilinadi.

2. Mayda donador beton guruhlari mazkur SHNQning 70-bandida keltirilgan.

3. Betonni navbatma-navbat suvga toʻyintirish va quritishda yuklarning uzoq muddat taʼsirida  qiymatini 1.2 koeffitsiyentga koʻpaytirish lozim.

4. Atrof-muhit havosi namligi 75 foiz dan yuqori boʻlganda va betonni suvga toʻyingan holatida yuklashda (zagrujeniye) ushbu jadvalning 2a-bandi buyicha  qiymatlarini 0,8 koeffitsiyentga koʻpaytirish lozim.

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
349. Siqilgan sohada boshlangʻich darzlari boʻlgan elementlarning egriligini aniqlashda mazkur SHNQning 167 va 168-formulalari boʻyicha aniqlangan qiymatlar 15 foizga mazkur SHNQning 169-formulasidan aniqlangan qiymat esa 25 foizga oshirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
350. Choʻzilgan sohada normal darzlar hosil boʻladigan, lekin koʻrilayotgan yuk taʼsirida ularning yopilishi taʼminlanadigan maydonlarda mazkur SHNQning 166-formulasiga kiruvchi egrilik qiymatlari 20 foizga oshirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
12-§. Temir-beton elementlarning choʻzilgan zonasidagi darzli maydonlarda egrilikni aniqlash
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
351. Elementning choʻzilgan zonada boʻylama oʻqiga normal darzlar hosil boʻladigan maydonlarda, boʻlganda egiluvchi markaz tashqarisida siqilgan hamda toʻgʻri burchakli, tavr va qoʻshtavr (qutisimon) kesimli elementlar egriligi markaz tashqarisida choʻzilganligi quyidagi formula boʻyicha aniqlanishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(171)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— koʻrilayotgan kesimning bir tomonida joylashgan barcha tashqi kuchlardan hamda R oldindan siqib zoʻriqtirishidan, momentning taʼsir tekisligiga normal va S armatura kesim yuzasining ogʻirlik markazidan oʻtuvchi oʻqqa nisbatan moment;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— S armaturaning kesim yuzasi ogʻirlik markazidan mazkur SHNQning 393-bandiga koʻra aniqlanuvchi darz ustidagi kesim siqilgan zonasidagi zoʻriqtirishlarning teng taʼsir etuvchisi qoʻyilgan nuqtagacha masofa;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— darzlari bor maydonda choʻzilgan betonning ishini hisobga oluvchi koeffitsiyent mazkur SHNQning 360-bandining talablariga muvofiq aniqlanadi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— betonning eng chekka siqilgan tola deformatsiyalarining darzlari bor maydon uzunligi boʻyicha taqsimlanishining bir hil boʻlmaganligini hisobga oluvchi va quyidagilarga teng boʻlgan koeffitsiyent:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
V7,5 dan yuqori sinfga mansub ogʻir, mayda donador va yengil betonlar uchun — 0,9;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
V7,5 va undan past sinfga mansub yengil, gʻovaklangan va sergʻovakli betonlar uchun — 0,7;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
beton turi va sinfidan qatʼi nazar koʻp marta takrorlanuvchi yuklarning taʼsiriga hisoblanadigan konstruksiyalar uchun — 1,0.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— mazkur SHNQning 164-formulasi boʻyicha aniqlanadigan koeffitsiyent;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— mazkur SHNQning 351-bandi talablariga binoan aniqlanadigan betonning siqilgan zonasi nisbiy balandligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— siqilgan zona betonining elastik-plastik holatini tavsiflovchi va mazkur SHNQning 22-jadvali boʻyicha qabul qilinadigan koeffitsiyent;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— N boʻylama kuch va R oldindan siqish (objatiye) zoʻriqishining teng taʼsir etuvchisi (markaz tashqarisida choʻzilishda N kuch “manfiy” ishora bilan qabul qilinishi lozim).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
352. Armaturani oldindan zoʻriqtirilgan bajarilganda zoʻriqtirilgan elementlarni R nolga teng qabul qilishga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
353. Siqilgan zonada boshlangʻich darzlari bor maydonlarda elementlarning egriligini aniqlashda R qiymati mazkur SHNQning 161-formulasi boʻyicha aniqlanadigan DR qiymatga kamaytirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
354. Ogʻir betondan yasalgan egiluvchi va markaz tashqarisida siqilgan elementlar uchun boʻlganda, taʼsiridagi egrilikni mazkur SHNQning 345, 349 hamda 350-bandlariga muvofiq, momentda yaxlit elastik jismdagidek aniqlangan egrilik qiymatlari hamda ushbu band talablariga muvofiq momentda aniqlangan egrilik qiymatlari orasidagi chiziqli interpolyatsiya boʻyicha aniqlashga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Koeffitsiyenti doimiy va uzoq muddatli yuklarning davomli taʼsirini hisobga olgan holda uning qiymatini ikki marotabaga kamaytirish bilan mazkur SHNQning 322-bandi talablariga muvofiq qabul qilinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
34-jadval
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Yuk taʼsirining davomiyligi

Betondan yasalgan konstruksiyalar uchun betonni siqilgan zonasini elastik-plastik holatini tavsiflovchi v koeffitsiyent

ogʻir, yengil

gʻovaklangan

mayda donador guruhlarda

sergʻovakli

A

B

V

1. Uzoq davom etmaydigan taʼsir

0,45

0,45

0,45

0,45

0,45

0,45

2. Atrof-muhit havosining quyidagicha namligida davomiy taʼsir, foiz:

a) 40 — 75

0,15

0,07

0,10

0,08

0,15

0,20

b) 40 dan past

0,10

0,04

0,07

0,05

0,10

0,10

Izohlar:\

1. Atrof-muhit havo namligi 6-band talablariga muvofiq qabul qilinadi.

2. Mayda donador beton turlari 29-bandda keltirilgan.

3. Betonni navbatma-navbat suvga toʻyintirish va quritishda yuklarning uzoq muddat taʼsirida  qiymatini 1.2 koeffitsiyentiga boʻlish lozim.

4. Atrof-muhit havo namligi 75 foiz dan yuqori boʻlganda va betonni suvga toʻyingan holatida yuklashda (zagrujeniye) ushbu jadvalning 2a-bandi buyicha  qiymatlarini 0,8 koeffitsiyentiga boʻlish lozim.

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
355. Qiymat quyidagi formula boʻyicha hisoblanishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(172)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
biroq, 1,0 dan ortiq emas deb qabul qilinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
356. Mazkur SHNQning 351-bandiga koʻra ushbu SHNQning 172-formulasining oʻng qismi ikkinchi qoʻshiluvchisi uchun yuqorida ishora siquvchi, pastdagi esa, choʻzuvchi zoʻriqtirilganda qabul qilinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
mazkur SHNQning 172-formulasida:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— turlicha betonlar uchun quyidagi koeffitsiyentga teng qabul qilinadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ogʻir va yengil 1,8;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
mayda donali 1,6;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
sergʻovakli va gʻovaklangan 1,4.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(173)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(174)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(175)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— S armatura kesim yuzasi ogʻirlik markaziga nisbatan kuch ekssentrisiteti, M momentiga mos kelishi hamda mazkur SHNQning 351-bandiga quyidagi formula boʻyicha aniqlanishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(176)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
z qiymati quyidagi formula boʻyicha hisoblanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(177)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
elementlarni markaz tashqarisida siqilgan qiymati dan ortiq emas deb qabul qilinishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
357. Toʻgʻri burchak kesimli va tavrli elementlarning tokchali zonasida choʻzilganligi mazkur SHNQning 174 va 177-formulalariga oʻrniga armatura borligida yoki mavjud emasligida mos ravishda, yoki qiymatlari qoʻyilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
358. boʻlganda, tokchali zonani siqilganligi kesimlari hisobi kengligi boʻlgan toʻgʻri burchakli kesimlardagidek bajariladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
359. Tokchaning hisobiy kengligi mazkur SHNQning 173-bandiga muvofiq aniqlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
360. Ogʻir, mayda donali, yengil beton elementlar hamda sergʻovakli va ogʻir betondan ikki qatlamli oldindan zoʻriqtirilgan konstruksiyalar koeffitsiyenti quyidagi formula boʻyicha aniqlanishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(178)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
biroq, 1,0 dan ortiq emas, bunda quyidagini qabul qilish lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
361. Armaturani oldindan zoʻriqtirishsiz bajariladigan egiluvchi elementlarni mazkur SHNQning 178-formulasining oʻng qismidagi oxirgi aʼzosi nolga teng qilib qabul qilishga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
mazkur SHNQning 178-formulasida:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— yuk taʼsirining davomiyligini hisobga oluvchi va 36-jadval boʻyicha qabul qilinadigan koeffitsiyent;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— mazkur SHNQning 176-formulasida keltirilgan;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(179)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
biroq, 1,0 dan ortiq emas;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bunda, — mazkur SHNQning 149-formulasida keltirilgan;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— ushbu SHNQning 288-bandiga koʻra, bunda S armaturada choʻzilishni yuzaga keltiruvchi momentlar musbat qabul qilinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Sergʻovakli bir qatlamli beton konstruksiyalardan yasalgan (oldindan zoʻriqtirishsiz) qiymati quyidagi formula boʻyicha hisoblanishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(180)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— ikkinchi guruh chegaraviy holatlari uchun armatura va betonning hisobiy qarshiliklarida mustahkamlikni hisoblashda element kesimi tomonidan qabul qilinadigan moment;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
koeffitsiyent quyidagilarga teng qabul qilinadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
davriy profilli armatura uchun yuklarning uzoq davom etmaydigan taʼsirida — 0,6;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
davriy profilli armatura uchun yuklarning uzoq davom etmaydigan taʼsirida silliq armatura uchun — 0,7;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
armatura profilidan qatʼi nazar, yuklarning uzoq muddat taʼsirida — 0,8.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bardoshlilikka hisoblanadigan konstruksiyalar uchun koeffitsiyentining qiymati barcha hollarda 1,0 ga teng qabul qilinishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
35-jadval
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Yuk taʼsirining davomiyligi

Betonning quyidagi sinflarida

  koeffitsiyenti

V7,5 dan yuqori

V7,5 va undan past

1. Uzoq davom etmaydigan taʼsir, quyidagi armaturada:

a) oʻzakli:

silliq

1,0

0,7

davriy profilli

1,1

0,8

b) simli

1,0

0,7

2. Uzoq muddatli taʼsir

( armatura turidan qatʼi nazar)

0,8

0,6

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
404. Choʻzilgan zonada darzlari bor maydon uchun toʻliq egrilik quyidagi formula boʻyicha aniqlanishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(181)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— deformatsiyalar boʻyicha hisoblar bajarilayotgan butun yuklarning uzoq davom etmaydigan taʼsiridan yuzaga kelgan egrilik;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— doimiy va uzoq muddatli yuklarning qisqa muddatli taʼsiridan yuzaga kelgan egrilik;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— doimiy va uzoq muddatli yuklarning uzoq muddatli taʼsiridan yuzaga kelgan egrilik;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— oldindan siqish zoʻriqtirish taʼsirida betonning kirishish hamda siljuvchanligi) natijasida kelib chiqqan hamda ushbu SHNQning 349-bandi hamda 158-formulasiga asosan aniqlanadigan egrilik.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— egrilik mazkur SHNQning 160-formulasi boʻyicha aniqlanishi, bunda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
va — yuklarning uzoq muddat davom etmaydigan taʼsiriga toʻgʻri keladigan va ning qiymatlarida, — yuklarning uzoq muddat taʼsiriga toʻgʻri keladigan va da hisoblanadi. Agar va qiymatlar manfiy boʻlsa, bu holda ularni nolga teng qabul qilinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
13-§. Egilishlarni aniqlash
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
362. Egilish deformatsiyasi bilan belgilanuvchi egiklik quyidagi formula boʻyicha aniqlanishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(182)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— egikligi aniqlanayotgan oraliq uzunligi boʻyicha x kesimda elementning izlanayotgan siljishi yoʻnalishida qoʻyilgan birlik kuchning taʼsiridan x kesimdagi eguvchi moment;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— egiklik yuklardan aniqlanayotgan elementning x kesimdagi toʻliq egriligi; qiymatlari mos ravishda darzsiz va darzli maydonlar uchun mazkur SHNQning 166 va 181-formulalari boʻyicha aniqlanadi; ning ishorasi egrilik epyurasiga mos tarzda qabul qilinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
363. Armatura oldindan zoʻriqtirishsiz, darzlarga ega boʻlgan doimiy kesimli egiluvchi elementlar uchun eguvchi moment oʻz ishorasini oʻzgartirmaydigan har bir maydon chegarasida egrilikni eng koʻp zoʻriqtirgan kesim uchun egrilik bunday maydonning boshqa kesimlari uchun eguvchi moment qiymatlariga proporsional ravishda oʻzgaradi deb qabul qilgan holda hisoblashga yoʻl qoʻyiladi (mazkur SHNQning 24-rasmi).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
24-rasm. Doimiy kesimli temir-beton elementlar uchun eguvchi moment va egrilik epyuralari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
a — yuk joylashish sxemasi, b — yo eguvchi momentlar epyurasi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
v — egrilik epyurasi
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
364. Egiluvchi elementlar uchun boʻlganda, koʻndalang kuchlarning egik elementlar taʼsiri hisobga olinishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bu holda toʻliq egiklik mos ravishda egilish deformatsiyasi va siljish deformatsiyasi sababli yuzaga kelgan egikliklar yigʻindisiga tengdir.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
365. siljish deformatsiyasi sababli yuzaga kelgan egiklik quyidagi formula boʻyicha aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(183)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— egiklik aniqlanayotgan kesimga qoʻyilgan birlik kuchning izlanayotgan siljish yoʻnalishi boʻyicha taʼsiridan x kesimda yuzaga kelgan koʻndalang kuch;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— quyidagi formula boʻyicha aniqlanadigan siljish deformatsiyasi
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(184)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— tashqi yuk taʼsiridan x kesimda yuzaga kelgan koʻndalang kuch;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— mazkur SHNQning 99-bandiga koʻra betonning siljish moduli;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— betonning uzoq muddatli siljuvchanligini hisobga oladigan hamda mazkur SHNQning 33-jadvali boʻyicha qabul qilinadigan koeffitsiyent;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— darzlarning siljish deformatsiya taʼsirini hisobga oladigan va quyidagiga teng qabul qilinadigan koeffitsiyent:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
element boʻylama oʻqiga nisbatan normal va qiya darzlar boʻlmagan element uzunligi boʻyicha maydonlarda — 1,0;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
element boʻylama oʻqiga nisbatan faqat qiya darzlar boʻlgan maydonlarda — 4,8;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
element boʻylama oʻqiga nisbatan faqat normal yoki normal va qiya darzlar boʻlgan maydonlarda — quyidagi formula boʻyicha:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(185)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— mos ravishda tashqi yuklardan moment va egiklik aniqlanayotgan yuklardan x kesimdagi toʻliq egrilik.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
366. Yassi toʻrlar bilan oʻzaklangan, choʻzilgan sohasida darzlarga ega boʻlgan qalinligi 25 sm dan kichik yaxlit plitalar (kontur boʻyicha tayanganlaridan tashqari) uchun egikliklarning mazkur SHNQning 171-formulasi boʻyicha hisoblangan qiymatlari koʻpi bilan 1,5 deb qabul qilinuvchi koeffitsiyentga koʻpaytiriladi — sm larda.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
367. Bir qatorli armaturalangan elementlarni mazkur SHNQning 25-rasmining chekli elementlar usuli bilan (yoki boshqa matematik usullar bilan) hisoblashda mazkur SHNQning 171-formulasining oʻrniga quyidagi koʻrinishdagi fizikaviy bogʻlanishlarning simmetriyalangan tizimidan foydalanishga yoʻl qoʻyiladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(186)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(187)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(188)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(189)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(190)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(191)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(192)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Koʻrsatkichlarning asosiy harfiy belgilari mazkur SHNQning 6-ilovasida keltirilgan.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— oʻq boʻylab uzayishlar yoki qisqarishlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— koʻrilayotgan kesimdan bir tomonda joylashgan tashqi kuchlarning u oʻqqa nisbatan momenti;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— u oʻq darajasida qoʻyilgan hamda choʻzilishda “plyus” ishora bilan qabul qilinuvchi tashqi boʻylama kuch mazkur SHNQning 6-ilovasiga koʻra belgilanadi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— u oʻqdan mos ravishda choʻzilgan armaturadagi va siqilgan betondagi zoʻriqtirishlar teng taʼsir etuvchisi qoʻyilgan nuqtagacha masofa;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— mazkur SHNQning 350-bandi talablariga muvofiq aniqlanadi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— mazkur SHNQning 34-jadvali boʻyicha qabul qilinadigan koeffitsiyent;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— kesimning siqilgan zonasida joylashgan armaturani hisobga olmagan holda mazkur SHNQning 164-formulasi boʻyicha aniqlanadigan koeffitsiyent;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— mazkur SHNQning 351-bandi talablariga muvofiq aniqlanadi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— mazkur SHNQning 348-bandi talablariga muvofiq aniqlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
368. Sxemani hisoblash qulayligidan kelib chiqib u oʻq kesimning ishchi balandligi chegarasida joylashgan.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Agar u oʻq siqilgan soha kesim yuzasi ogʻirlik markazidan yuqorida joylashgan boʻlsa, u holda qiymatini manfiy qabul qilish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
25-rasm. Deformatsiyalarga hisoblashda bir qatorli armaturalangan elementning boʻylama oʻqiga normal kesimdagi zoʻriqtirishlar sxema va epyuralari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
369. R zoʻriqish y oʻqdan pastroqqa qoʻyilgan boʻlsa, mazkur SHNQning 187-formulasidagi ikkinchi qoʻshiluvchi uchun “manfiy” ishora qabul qilinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Agar R zoʻriqish y oʻqdan yuqoriroqqa qoʻyilgan boʻlsa u holda “musbat” ishora qabul qilinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
370. Mazkur SHNQning 188-formulasidagi birinchi qoʻshiluvchi uchun “musbat” ishora zoʻriqtirish choʻzuvchi boʻlganda “manfiy” ishora esa siquvchi boʻlganda qabul qilinishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
371. Armaturaning koʻp qatorli joylashgan elementlarni hisoblashda mazkur SHNQning 26-rasmiga koʻra quyidagi koʻrinishdagi fizikaviy bogʻliqliklarning umumiy tizimidan foydalanish lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(193)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(194)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(195)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(196)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— boʻylama choʻzilgan armatura oʻzagining tartib raqami;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— boʻylama siqilgan armatura oʻzagining tartib raqami;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— kesimni siqilgan zonasini ga teng nisbiy balandligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— armaturani hisobga olmagan holda mazkur SHNQning 164-formulasi boʻyicha hisoblanishi lozim;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— i-nchi va j-nchi armatura ogʻirlik markazidan y oʻqigacha masofalar.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
26-rasm. Deformatsiyalarni hisoblashda koʻp qatorli armaturalangan elementning boʻylama oʻqiga normal kesimdagi zoʻriqishlar sxemasi va zoʻriqishlar epyurasi
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Mazkur SHNQning 184-formulasida qiymatlari agar ular y oʻqi ostida chizilgan boʻlsa, musbat qabul qilinishi kerak. Aks holda, ular manfiy ishora bilan qabul qilinishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ushbu SHNQning 183 — 185-formulalari bogʻlanishlar uchun va qiymatlarini hisoblash formulalarida ni ga, ni ga ( ni aniqlashda), ni ga almashtirib, mazkur SHNQning 355 va 360-bandlari talablariga muvofiq aniqlashga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
8-bob. Konstruktiv talablar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1-§. Element kesimlarining eng kichik oʻlchamlari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
372. Yaxlit plitalar qalinligini kamida quyidagicha qabul qilish lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qoplamalarga — 40 mm;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
turar-joy va jamoat binolarining qavatlararo orayopmalarga — 50 mm;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ishlab chiqarish binolarining qavatlararo orayopmalarga — 60 mm;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
V7,5 va undan pastroq sinf va barcha hollarda yengil betondagi plitalarga — 70.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
373. Yigʻma plitalarning minimal qalinligi beton himoya qatlamining kerakli qalinligini taʼminlash shartidan hamda armaturaning plita qalinligi boʻyicha joylashish shartlaridan kelib chiqib mazkur SHNQning 375 — 387-bandlariga koʻra aniqlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
374. Element kesimlarining markaz tashqarisida siqilgan oʻlchamlari ularning istalgan yoʻnalishdagi elastikligi quyidagilardan oshmasligi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ogʻir, mayda donador va yengil betonlardan qilingan temir-beton elementlarga — 200;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
binolarning elementlari boʻlgan ustunlarga — 120;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ogʻir, mayda donador, yengil va gʻovaklangan betonlardan qilingan temir-beton elementlarga — 90;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
sergʻovakli betondan qilingan beton va temir-beton elementlarga — 70.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2-§. Betonning himoya qatlami
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
375. Ishchi armatura uchun betonning himoya qatlami konstruksiya ishlashining barcha bosqichlarida armaturaning beton bilan birgalikda ishlashini hamda armaturani tashqi atmosfera, harorat taʼsirlaridan himoya qilishni taʼminlash kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
376. Boʻylama ishchi armatura (zoʻriqtirilmagan va zoʻriqtirilgan, tayanchlarga tortilgan) uchun himoya qatlamining qalinligi oʻzak yoki kanat diametridan kichik hamda quyidagilardan kam boʻlmasligi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
a) qalinligi quyidagicha boʻlgan plita va devorlar uchun:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
100 gacha — 10 mm;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
100 dan ortiq — 15 mm;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
b) balandligi quyidagicha boʻlgan balka va qovurgʻalarda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
kamida 250 — 15 mm;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
250 va undan ortiq — 20 mm;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ustunlarda — 20 mm;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
poydevor balkalarida — 30 mm;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
v) poydevorlarda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yigʻma — 30 mm;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
monolit beton taglik mavjudligida — 35 mm;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
monolit beton taglik boʻlmaganda — 70 mm.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
V7,5 va undan past sinfdagi yengil va gʻovaklangan betonlardan yasalgan bir qatlamli konstruksiyalarda himoya qatlamining qalinligi kamida 20 mm, tashqi devor panellari uchun esa (tashqi qatlamsiz), kamida 25 mm boʻlishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
377. Sergʻovakli betondan tayyorlangan bir qatlamli konstruksiyalarda himoya qatlamining qalinligini barcha hollarda kamida 25 mm qilib qabul qilinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
378. Koʻndalang, taqsimlovchi va konstruksiyaviy armatura uchun beton himoya qatlamining qalinligi koʻrsatilgan armatura diametridan va quyidagilardan kam boʻlmagan holda qabul qilinishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
element kesimi balandligi 250 mm dan kam boʻlganda — 10 mm;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
element kesimi balandligi 250 mm ga teng va undan koʻp boʻlganda — 15 mm.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
379. V7,5 va undan past sinfdagi yengil va gʻovaklangan betonlardan hamda sergʻovakli betondan tayyorlangan elementlarda kesim balandligidan qatʼi nazar, koʻndalang armatura uchun beton himoya qatlamining qalinligi kamida 15 mm qilib qabul qilinishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
380. Oldindan zoʻriqtirilgan elementlarning uchlaridagi beton himoya qatlamining qalinligi zoʻriqtirishlarni uzatish zonasini uzunligi boʻylab (mazkur SHNQning 129-bandida keltirgan) kamida quyidagini tashkil qilishi kerak, mm:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
A600, A400v oʻzakli armatura uchun — 2d;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
A800, A1000, At1200 oʻzakli armatura uchun — 3d;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
armatura kanatlari uchun — 2d,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Element uzunligining koʻrsatilgan qismidagi beton himoya qatlami qalinligi barcha sinflardagi oʻzakli armatura uchun kamida 40 mm va armatura kanatlar uchun kamida 20 mm boʻlishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
381. Ankerli va ankersiz, zoʻriqtiriluvchi armatura uchun tayanch oldidagi kesim betonining himoya qatlamini quyidagi hollarda oraliqdagi kesimdagidek qabul qilishga yoʻl qoʻyiladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
poʻlatdan tayanch detal va bilvosita armatura (payvanlangan koʻndalang toʻrlar yoki boʻylama armaturani qamrab olgan xomutlar) tayanch mavjudligida jamlangan zoʻriqtirishlarni uzatilishi bilan oldindan zoʻriqtirilgan elementlar uchun;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
uchlar oldida keltirilgan qoʻshimcha koʻndalang armaturani (jomsimon payvandlangan toʻrlar yoki yopiq xomutlar) oʻrnatish sharti bilan plita, panel, toʻshamalar va EUL (LEP) tayanchalarida.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
382. Betonga tortiladigan va kanallarda joylashtiriluvchi, boʻylama armatura elementlarda zoʻriqtirilgan element yuzasidan kanal yuzasigacha masofa kamida 40 mm hamda kanal kengligidan kam boʻlmagan qilib qabul qilinishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Elementning qirralarigacha belgilangan masofa kanal balandligining kamida yarmi boʻlishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
383. Zoʻriqtirilgan armatura oʻyiqlarni yoki element kesimining tashqarisidan joylashtirilgan boʻlsa, betonning keyinchalik torkretlash yoki boshqa usul bilan hosil qilingan himoya qatlamining qalinligi kamida 20 mm qilib qabul qilinishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
384. Buyumning butun uzunligi yoki kengligi boʻyicha oʻtadigan yaxlit armatura oʻzaklari, toʻrlar yoki karkaslarni qolipga erkin joylashtirish imkoniyati boʻlishi uchun ushbu oʻzaklarning uchlari buyumning tegishlicha oʻlchamlarida element qirrasidan buyum uzunligi 9 mm gacha boʻlganda, 10 mm, 12 m gacha boʻlganda, — 15 mm, 12 m dan ortiq boʻlganda, 20 mm masofada turishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
385. Halqa yoki qutisimon element kesimlari ichi boʻsh boʻylama armatura oʻzaklaridan betonning ichki sirtigacha masofa mazkur SHNQning 367 va 344-bandlari talablariga javob berishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3-§. Armatura oʻzaklari orasidagi eng kichik masofalar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
386. Armatura oʻzaklari orasidagi kesim balandligi va kengligi boʻyicha (yoki kanallar qobiqlari orasidagi) yorugʻlik oʻta olish masofasi armaturaning beton bilan birga ishlashini taʼminlashi hamda beton qorishmani yotqizish va zichlash qulayligini hisobga olgan holda belgilanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Oldindan zoʻriqtirilgan konstruksiyalar uchun hamda betonni mahalliy siqish darajasi va taranglovchi uskuna (domkrat, qisqich va boshqa) gabaritlari hisobga olinishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Vibro shtamplovchi mashina va nayzali vibratorlar yordamida ishlab chiqarilgan elementlarda armatura oʻzaklari orasidan ushbu mashina elementlarining yoki vibratorlar uchliklarining erkin oʻtishini taʼminlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
387. Tayanchlarga tortiladigan zoʻriqtirilmagan boʻylama armaturaning, yoki zoʻriqtirilgan armaturaning alohida oʻzaklari orasidagi hamda qoʻshni yassi payvandlangan karkaslar boʻylama oʻzaklari orasidagi yorugʻlik oʻta olish masofasi oʻzaklarning eng katta diametridan kam boʻlmagan holda qabul qilinishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Shuningdek, agar betonlashda oʻzaklar gorizontal yoki qiya holatda boʻlsa, kamida pastki oʻzakga — 25 mm, yuqorigisiga — 30 mm hamda pastki armatura ikki qatordan ortiq balandlikda joylashganda gorizontal yoʻnalishdagi oʻzaklar orasidagi masofa (ikki pastki qator oʻzaklaridan) kamida 50 mm boʻlishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Agar betonlashda oʻzaklar vertikal holatda boʻlsa, kamida 50 mm, beton toʻldiruvchilarining fraksiyalanishi muntazam nazorat qilinganda, bu masofa 35 mm gacha kamaytirilishi mumkin, biroq, u yirik toʻldiruvchining eng katta oʻlchamidan kamida bir yarim marta katta boʻlishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
388. Siqilgan sharoitlarda armatura oʻzaklarini juft-juft joylashtirishga (ular orasida tirqish qoldirmasdan) yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
389. Betonga tortiladigan zoʻriqtiriluvchi armaturali elementlarda (uzluksiz armaturalangan konstruksiyalar bundan mustasno) armatura uchun kanallar orasidagi yorugʻlik oʻta olish masofasi kanal diametridan kam boʻlmasligi va har qanday holatda 50 mm dan kam boʻlmasligi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
390. Davriy profilli oʻzaklar orasidagi yorugʻlik oʻta olish masofasi boʻrtiklarni va qovurgʻalarni hisobga olmagan holda nominal diametr boʻyicha qabul qilinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4-§. Zoʻriqtirilmaydigan armaturani ankerlash
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
391. Davriy profilli oʻzaklar hamda payvandlangan karkas va toʻrlarda qoʻllaniladigan silliq oʻzak ilgaklarsiz tayyorlanishi, toʻqilgan karkas va toʻrlarning choʻzilgan silliq oʻzak ilgaklari, panja yoki halqalar bilan tugashi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
392. Choʻzilgan va siqilgan armatura elementining boʻylama oʻzaklari boʻylama oʻqiga normal boʻlgan kesimdan tashqariga kiritilib, bunda koʻrsatilgan oʻzaklar ushbu kesimda quyidagi formula boʻyicha hisoblanuvchi, kamida uzunlikka nisbatan toʻliq hisobiy qarshilik bilan hisobga olinadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(197)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
biroq, dan kam emas;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bunda, qiymatlari hamda ning yoʻl qoʻyiladigan minimal kattaliklari mazkur SHNQning 36-jadvali boʻyicha aniqlanishi, silliq armatura oʻzaklari ilgaklar bilan tugashi yoki zadelka uzunligi boʻyicha payvandlangan koʻndalang armaturaga ega boʻlishi hamda kattalik tarkibiga, dan tashqari betonning ish sharoiti koeffitsiyentlarini kiritishga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
393. B guruhdagi mayda donador betondan tayyorlangan elementlar uchun ushbu SHNQning186-formulasidan aniqlanadigan qiymatlari choʻzilgan beton uchun 10 d ga, va siqilgan beton uchun 5d ga oshirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
394. Ankerlanuvchi oʻzaklar mustahkamlik boʻyicha toʻliq hisobiy qarshilikni hisoblash talab qiladigan kesim yuzasiga nisbatan zaxira bilan oʻrnatilgan hollarda, mazkur SHNQning 186-formulasi boʻyicha hisoblangan ankerlash uzunligini armaturaning hisob boʻyicha zaruriy va amaldagi kesim yuzasi nisbatiga koʻpaytirish yoʻli bilan kamaytirishga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
36-jadval
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Zoʻriqtirilmaydigan armaturaning ish sharoitlari

Zoʻriqtirilmaydigan armaturaning ankerlanishini aniqlash uchun koeffitsiyentlar

davriy profilli

silliq

kamida

kamida

1. Armaturani zadelka qilish:

a)  choʻzilgan betonda choʻzilgan

0,70

11

20

250

1,20

11

20

250

b)  siqilgan betonda siqilgan yoki choʻzilgan

0,50

8

12

200

0,80

8

15

200

2. Armaturaning ustma-ust birikuvlari (vnaxlestku):

a) choʻzilgan betonda

0,90

11

20

250

1,55

11

20

250

b) siqilgan betonda

0,65

8

15

200

1,00

8

15

200

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
395. Ankerlanuvchi oʻzaklar boʻylab betonning choʻzilishi hisob boʻyicha darzlar hosil boʻlsa, u holda siqilgan betondagi oʻzaklar zonasi mazkur SHNQning 197-formulasi boʻyicha aniqlanadigan uzunlikda zadelka qilinishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Mazkur talablarni bajarishning iloji boʻlmasa, oʻzaklarning qaralayotgan kesimda toʻliq hisobiy qarshilik bilan ishlashini taʼminlash uchun boʻylama oʻzaklarni ankerlash boʻyicha choralar koʻrilishi, (bilvosita armatura qoʻyish, oʻzaklar uchiga ankerlovchi plastinka yoki oʻrnatma detallarni payvandlash, ankerlovchi oʻzaklarni qayiltirish), bunda kattaligi kamida 10d boʻlishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
396. Oʻrnatma detallar uchun choʻzilgan yoki siqilgan betonga zadelka qilingan oʻrnatma detallar choʻzilgan ankerli oʻzaklarining uzunligi boʻlganda, ushbu SHNQning 36-jadvalning 1a bandi boʻyicha qiymatlardan foydalangan holda mazkur SHNQning 197-formulasi boʻyicha aniqlash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Qolgan hollarda koʻrsatilgan qiymatlarni mazkur SHNQning 36-jadvalining 16-bandi boʻyicha qabul qilinishi, bunda ankerli oʻzakka perpendikulyar taʼsir qiluvchi betondagi siquvchi zoʻriqtirish boʻlib, uni yuklama boʻyicha ishonchlilik koeffitsiyentida doimiy taʼsir qiluvchi yuklardan keltirilgan kesim boʻyicha elastik materiallardegidek aniqlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
397. Oʻrnatma detalning ankerli oʻzaklariga choʻzuvchi va siljituvchi zoʻriqtirishlar taʼsir qilganda mazkur SHNQning 197-formulaning oʻng qismi quyidagi formuladan aniqlanuvchi koeffitsiyentiga koʻpaytirilishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(198)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— anker oʻzagi mos ravishda choʻzuvchi va siljituvchi zoʻriqtirish. Bunda, ankerli oʻzaklarning uzunligi ushbu band talablariga muvofiq, ning eng kichik qiymatlaridan kichik boʻlmasligi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
398. A240 sinfga mansub silliq armaturadan yasalgan ankerlarni faqat ularning uchlarida plastinka, uchi yoʻgʻonlashtirilgan kallakchalar va koʻndalang kalta ulanmalar koʻrinishidagi kuchaytirish mavjudligidagina qoʻllashga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
399. Tayanch qirrasidan orqaga chiqarib oʻrnatiladigan armaturaning barcha boʻylama oʻzaklarining ankerlanishini taʼminlash uchun egiluvchi elementlarning eng chekka erkin tayanchlarida quyidagi talablar bajarilishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
agar mazkur SHNQning 224-bandi talablari bajarilsa, u holda choʻzilgan oʻzaklarning erkin tayanch ichki qirrasidan orqaga oʻtkazish uzunligi kamida 5d mm ni tashkil qilishi kerak;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
agar mazkur SHNQning 209-bandi talablari bajarilmasa, u holda choʻzilgan oʻzaklarning erkin tayanch ichki qirrasidan orqaga oʻtkazish uzunligi kamida mm boʻlishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
400. Armaturaning eng chekka erkin tayanchdagi ankerlash zonasi uzunligini hisobiy qarshiligi pasayishi mazkur SHNQning 134, 366-bandlari, 23-jadval hamda
36-jadvalning 16-bandi talablariga muvofiq aniqlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
401. Bilvosita armatura mavjudligida ankerlash zonasi uzunligi koeffitsiyentini kattalikka boʻlish hamda koeffitsiyentini kattalikka kamaytirish orqali pasaytirilishi, bunda – armaturalashning hajmiy koeffitsiyenti quyidagicha aniqlanishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
mazkur SHNQning 65-bandiga asosan payvandlangan toʻrlarda 49-formula boʻyicha oʻrovchi xomutlarda quyidagi formula boʻyicha:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— element qirralarida joylashgan oʻrovchi xomutning kesim yuzasi, barcha hollarda qiymati 0,06 dan katta emas deb qabul qilinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
402. Beton tayanchida elementning siqilib zoʻriqtirishi tayanch reaksiyasini tayanish yuzasiga boʻlish orqali aniqlanadi va koʻpi bilan qabul qilinishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
403. Bilvosita armaturani ankerlash zona uzunligi boʻyicha element qirrasidan tayanchga eng yakin normal darzgacha taqsimlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
404. Oʻzaklarni tayanch ichki qirrasidan orqaga oʻtkazish uzunligi agar kattalik boʻlsa va ga teng, biroq kamida deb qabul qilinsa unda ushbu bandda talab qilinganiga nisbatan kamaytiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bunda, oʻzaklarning uchlari ishonchli ankerlangan oʻrnatma poʻlat detallarga payvandlanganda tayanch maydonda boʻylama armaturaning hisobiy qarshiligi pasaytirilmasligi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5-§. Elementlarni boʻylama armaturalash
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
405. Temir-beton elementlarda boʻylama armaturaning kesim yuzasi mazkur SHNQning 37-jadvalida keltirilganidan kam boʻlmasligi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
406. Boʻylama armaturani kesim konturi boʻylab bir tekis joylashgan elementlarda hamda markaziy-choʻzilgan elementlarda butun boʻylama armaturaning eng kichik kesim yuzasi mazkur SHNQning 37-jadvalida koʻrsatilgan qiymatlardan ikki marta kattaroq qilib qabul qilinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
37-jadval
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Armaturaning ishlash sharoitlari

Temir-beton elementlarda boʻylama armaturaning eng kichik kesim yuzasi uning beton kesim yuzasiga nisbati, foiz

1. Egiluvchi hamda markaz tashqarisida choʻzilgan elementlardagi S armatura boʻylama kuchning kesim ishchi balandligining tashqarisida joylashgan holda

0,05

2. Markaz tashqarisida choʻzilgan elementlardagi  armatura boʻylama kuch  armatura oraligʻida joylashgan holda

0,05

3. Markaz tashqarisida siqilgan elementlardagi  armatura quyidagi hollarda:

 

0,05

 

0,10

 

0,20

 

0,25

Izoh: armatura kesimining ushbu jadvalda keltirilgan eng kichik yuzasi betonning toʻgʻri burchakli kesim kengligining yoki tavr (koʻshtavr) kesimi qovurgʻasi kengligining kesim  ishchi balandligiga koʻpaytmasiga teng boʻlgan kesim yuzasiga taalluqlidir.

Boʻylama armaturali, kesim konturi boʻylab bir tekis joylashgan hamda markaziy choʻzilgan elementlarda eng kam oʻzaklashning koʻrsatilgan kattaligi beton kesimining toʻliq yuzasiga taalluqlidir.

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
407. Hisobiy ekssentrisitetda koʻtarish qobiliyatining 50 foizdan kamrogʻi ishlatiladigan markaz tashqarisida siqilgan elementlar tarkibida armaturaning eng kichik foiz miqdori, elementlarning elastikligidan qatʼi nazar, 0,05 ga teng deb qabul qilinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
408. Mazkur SHNQning 37-jadvali talablari elementni tashish va qurish bosqichi uchun hisoblash bilan belgilanuvchi armaturalashga tatbiq etilmaydi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bunda, armaturaning kesim yuzasi faqat mustahkamlikka hisoblash bilan aniqlanishi, agar hisoblash yoʻli bilan elementning koʻtarish qobiliyati choʻzilgan zona betonida darzlar hosil boʻlishi bilan bir vaqtda tugashi oʻrnatilgan boʻlsa, u holda zaif armaturalangan elementlarga mazkur SHNQning 21-bandi talablari hisobga olinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ushbu bandning talablari plita tekisligida egiklikka hisob asosida plita yoki panellar konturi boʻyicha oʻrnatiladigan armatura kesimi maydonini belgilashda hisobga olinmaydi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
409. Siqilgan elementlarni boʻylama oʻzaklarining diametri turlicha betonlar uchun quyidagilardan oshmasligi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
V25dan pastroq ogʻir va mayda donali — 40 mm;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
a) yengil va gʻovaklangan:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
V12,5 va undan pastroq — 16 mm;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
V15-V25 — 25 mm;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
V30 va undan yuqori — 40 mm;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
b) sergʻovakli:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
V10 va undan pastroq — 16 mm;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
V12,5-V15 — 20 mm.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Shuningdek, A600 va undan pastroq armaturali yengil betondan tayyorlangan egiluvchi elementlarda turli sinflardagi betonlar uchun boʻylama oʻzaklar diametri quyidagilardan ortiq boʻlmasligi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
V12,5 va undan pastroq — 16 mm;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
V15-B25 — 25 mm;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
V30 va undan yuqori — 32 mm.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
410. V10 va pastroq boʻlgan sergʻovakli betondan yasalgan egiluvchi elementlarda boʻylama armatura diametri 16 mm dan ortiq boʻlmasligi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
411. Monolit konstruksiya elementlarining markaz tashqarisida siqilgan boʻylama oʻzaklarining diametri kamida 12 mm boʻlishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
412. Chiziqli elementlarda markaz tashqarisida siqilgan boʻylama armatura oʻzaklarining oʻqlari orasidagi masofalar egiklik tekisligiga perpendikulyar yoʻnalishda koʻpi bilan 400 mm, egiklik tekisligi yoʻnalishida esa koʻpi bilan 500 mm qabul qilinishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
413. Boʻylama kuchning berilgan ekssentrisitetida koʻtarish qobiliyatining 50 foizidan kami ishlatiladigan markaz tashqarisida siqilgan elementlarda hamda hisob boʻyicha siqilgan armatura talab qilinmaydigan, choʻzilgan armatura miqdori 0,3 foizdan oshmaydigan, elastikligi boʻlgan elementlarda (masalan, ustunlar ostida) egiklik tekisligiga parallel qirralar boʻyicha mazkur SHNQning 404, 376 va 380-bandlariga asosan talab qilinadigan boʻylama va koʻndalang armaturalarni oʻrnatmaslikka yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bunda, egiklik tekisligiga perpendikulyar qirralar boʻyicha armaturalash, qalinligi kamida 50 mm hamda boʻylama armaturaning kamida ikkita diametriga teng boʻlgan betondan himoya qatlamiga ega payvandlangan karkas va toʻrlar vositasida amalga oshirilishi zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
414. Kengligi 150 mm dan ortiq boʻlgan balkalarda tayanch qirrasidan orqaga chiqariladigan boʻylama ishchi armaturalar soni ikkitadan kam boʻlmasligi, kengligi 150 mm va undan kichik yigʻma panel, toʻshama, koʻp qovurgʻali orayopma qovurgʻalarida bitta boʻylama ishchi oʻzakni tayanchgacha yetkazishga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
415. Plitalarda tayanch qirrasidan orqaga chiqariladigan oʻzaklar orasidagi masofalar 400 mm dan oshmasligi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Shuningdek, taxtaning 1 m kengligiga toʻgʻri keladigan ushbu oʻzaklar kesimining yuzasi eng katta eguvchi moment boʻyicha hisoblash yoʻli bilan aniqlangan oraliqdagi oʻzaklar kesim sathining 1/3 qismidan kichik boʻlmasligi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
416. Plitaning boʻylama oʻqiga nisbatan normal kesimlar uchun mazkur SHNQning 136-formulasi boʻyicha aniqlanuvchi darz hosil boʻlish momenti qiymati yuklar boʻyicha ishonchlilik koeffitsiyenti bilan birga qabul qilinadigan tashqi yuklar moment qiymatining kamida 80 foizni tashkil qilsa, ogʻir betondan tayyorlangan, balandligi 300 mm va kam boʻlgan, oldindan zoʻriqtirilgan koʻp boʻshliqli (dumaloq boʻshliqlar bilan) plitalarda tayanch qirrasidan orqaga chiqariladigan zoʻriqtirilgan armaturalar orasidagi masofani 600 mm gacha oshirishga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
417. Kesilmaydigan plitalarni payvandlangan rulonli toʻrlar bilan armaturalashda oraliq tayanchlar yaqinidagi barcha pastki oʻzaklarni yuqori zonaga oʻtkazishga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
418. Plita oraligʻinining oʻrta qismi va tayanch ustidagi (yuqoridagi) ishchi oʻzaklar oʻqlari orasidagi masofa plita qalinligi 150 mm gacha boʻlganda 200 mm dan ortiq boʻlmasligi va plita qalinligi 150 mm dan ortiq boʻlganda 1,5h (h — taxta qalinligi) oshmasligi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
419. Egiluvchi elementlarda kesim balandligi 700 mm dan ortiq boʻlganda yon qirralar yonida bir-birlari orasidagi balandlik boʻyicha 400 mm dan ortiq boʻlmagan masofaga va beton kesim yuzasining kamida 0,1 foiz ga teng kesim yuzasiga ega boʻlgan konstruktiv boʻylama oʻzaklar oʻrnatilishi, bunda beton elementining balandligi boʻyicha ushbu oʻzaklar orasidagi masofa kengligi boʻyicha element qirrasi kengligining yarmiga teng, biroq 200 mm dan ortiq boʻlmagan oʻlchamga ega boʻlishi zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6-§. Elementlarni koʻndalang armaturalash
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
420. Temir-beton elementlarning yaqinida boʻylama armatura oʻrnatiladigan barcha yuzalarida eng chekka boʻylama oʻzaklarni qamrab oluvchi koʻndalang armatura oʻrnatilishi, bunda elementning har bir sirtidagi koʻndalang oʻzaklar orasidagi masofalar koʻpi bilan 600 mm boʻlishi hamda element qirrasining ikkilangan kengligidan ortiq boʻlmasligi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
421. Koʻndalang kuchlarning taʼsiriga qarshilik betonning oʻzi bilan taʼminlangan boʻlsa, bunda markaziy joylashgan zoʻriqtiriluvchi boʻylama armaturali markaz tashqarisidan siqilgan elementlarda (masalan, qoziqlarda) koʻndalang armatura oʻrnatmaslikka yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
422. Kengligi boʻyicha faqat bitta boʻylama oʻzak yoki payvandlangan karkas joylashgan egiluvchi elementlarning (kengligi 150 mm va undan kam) ingichka qovurgʻalari qirralariga koʻndalang armatura oʻrnatmaslikka yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
423. Chiziqli elementlarda markaz tashqarisida siqilgan hamda egiluvchi elementlarning siqilgan zonasida hisoblashda siqilgan boʻylama armatura mavjudligida xomutlar quyidagi masofalarda qoʻyilishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ogʻir, mayda donador, yengil va gʻovaklangan betonlardan yasalgan konstruksiyalarda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
MPa boʻlganda — koʻpi bilan 500 mm va koʻpi bilan:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
toʻqilgan karkaslarda — , payvandlanganlarida —​​​​​​​ ;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
MPa boʻlganda — koʻpi bilan 400 mm va koʻpi bilan:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
toʻqilgan karkaslarda — , payvandlanganlarida — ;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
payvandlangan karkaslar boʻlganda, sergʻovakli betonlardan yasalgan konstruksiyalarda — koʻpi bilan 500 mm hamda koʻpi bilan 40d (bunda d — siqilgan boʻylama oʻzaklarning eng kichik diametri, mm).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
424. Koʻndalang armatura konstruksiyasi siqilgan oʻzaklarni ularning istalgan yoʻnalishda yonga egilishidan mahkamlashni taʼminlashi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
425. Xomut elementlarning markaz tashqarisida siqilgan orasidagi masofalar ishchi armaturani payvandsiz ustma-ust oʻtkazib tutashtirish joyida koʻpi bilan 10d ni tashkil qilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
426. Elementning hisobga koʻra talab qilinadigan siqilgan boʻylama armatura bilan toʻyinishi 1,5 foiz dan ortiq boʻlsa hamda elementning butun kesimi siqilgan, shuningdek armatura bilan umumiy toʻyinishi 3 foizdan ortiq boʻlsa, bunda xomutlar orasidagi masofa koʻpi bilan 10d hamda koʻpi bilan 300 mm boʻlishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
427. Hisoblarda hisobga olinmaydigan boʻylama siqilgan oʻzaklar diametri 12 mm dan hamda betonning himoya qatlami qalinligining yarmidan ortiq boʻlmasa, bunda ushbu oʻzaklar eʼtiborga olinmasligi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
428. Toʻqilgan xomutning element konstruksiyasilari markaz tashqarisida siqilganda, bunda boʻylama oʻzaklar (kamida bittadan oralatib) xomutlarning egilish joylarida, bu egikliklarda esa element qirrasi kengligi boʻyicha koʻpi bilan 400 mm masofada joylashishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Qirra kengligi 400 mmdan hamda shu qirradagi boʻylama oʻzaklar soni toʻrttadan ortiq boʻlmaganda, barcha boʻylama oʻzaklarni bitta xomut bilan oʻrab olishga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
429. Payvandlangan yassi karkas elementlarni markaz tashqarisida siqilgan bilan armaturalashda ikkita chekka (qarama-qarshi qirralarda joylashgan) karkas bir-biri bilan fazoviy karkas hosil qilish uchun biriktirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bunda, karkas elementning tekisligiga nisbatan normal qirralarida kontakt payvandlash usulida karkaslarning burchak boʻylama oʻzaklariga payvandlanadigan koʻndalang oʻzaklar yoki shu yassi karkaslarning oʻzaklarni koʻndalang oʻzaklardagidek masofalarda bogʻlovchi shpilkalar qoʻyilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
430. Yassi karkaslar oraliq chetki boʻylama oʻzaklarga ega boʻlsa, bunda ular qarama-qarshi qirralarda joylashgan boʻylama oʻzaklar bilan kamida bittaga oralatib
va elementni qirra kengligi boʻyicha kamida har 400 mm masofadan keyin shpilkalar vositasida bogʻlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Element ushbu qirrasining kengligi 500 mmdan ortiq va shu qirradagi boʻylama oʻzaklar soni toʻrttadan ortiq boʻlmaganda, shpilkalarni qoʻymaslikka yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
431. Hisoblashda hisobga olinadigan bilvosita armaturalash bilan payvandlangan toʻrlar shaklidagi (diametri 14 mm dan ortiq boʻlmagan A240, A300 va A400 sinflarga mansub va Vr-I armaturadan yasalgan) yoki zoʻriqtirilmaydigan yoki halqali armatura koʻrinishidagi elementlarni markaz tashqarisida siqilganda quyidagilar qabul qilinishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
toʻr yacheykalar oʻlchamlari — kamida 45 mm, biroq element kesimi kichik tomonining 1/4 qismidan va 100 mm dan ortiq boʻlmagan;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
spiral oʻrami diametri yoki halqalar diametri — kamida 200 mm;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
toʻrlar qadami — kamida 60 mm, biroq element kesimi kichik tomonining 1/3 qismidan koʻp emas va koʻpi bilan 150 mm;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
spiral oʻrami qadami yoki halqalar qadami — kamida 40 mm, biroq element kesimi diametrining 1/5 qismidan koʻp emas va koʻpi bilan 100 mm.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
432. Toʻr va spirallar (halqalar) butun boʻylama ishchi armaturani qamrab olishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
433. Elementlarni markaz tashqarisida siqilgan uch qismlarini kuchaytirishda bilvosita armaturalashning payvand toʻrlari chetki qirra oldida toʻrttadan kam boʻlmagan miqdorda agar boʻylama armatura silliq oʻzaklardan bajarilgan boʻlsa, kamida 20d uzunlikda (element uchidan boshlab hisoblanganda) davriy profilli oʻzaklardan bajarilgan boʻlsa, kamida uzunlikda oʻrnatilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
434. Toʻqilgan karkaslaridagi chiziqli elementlarning markaz tashqarisida siqilgan xomutlar diametri kamida 0,25d va kamida 5 mm qilib qabul qilinishi, bunda d — boʻylama oʻzaklarning eng katta diametri hisoblanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
435. Toʻqilgan karkasni egiluvchi xomut elementlarning diametri quyidagilardan kam boʻlmaligi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
element kesimi balandligi 800 mm ga teng yoki undan kichik boʻlganda — 5 mm;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
element kesimi balandligi 800 mm dan koʻp boʻlganda — 8 mm.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
436. Payvandlangan karkaslar va payvandlangan toʻrlardagi koʻndalang va boʻylama oʻzaklar diametrlar nisbati payvandlash sharoitidan kelib chiqqan holda belgilanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
437. Balkali konstruksiyalarni balandligi 150 mm dan ortiq hamda sergʻovak plitada (serqirra konstruksiyalarda) balandligi 300 mm dan ortiq boʻlganda koʻndalang armatura oʻrnatilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
438. Yaxlit plita balandliklardan qatʼi nazar, balandligi 300 mm dan kichik boʻlgan serkovak plitalarda (serqovurgʻa konstruksiyalarda) hamda 150 mm dan kichik balandlikdagi balka konstruksiyalarda koʻndalang armaturani oʻrnatmaslikka yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bunda, mazkur SHNQning 186-bandiga muvofiq hisoblash talablari bajarilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
439. Mazkur SHNQning 399-bandida keltirilgan balka va plita konstruksiyalarda koʻndalang armatura quyidagi hollarda oʻrnatilishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yuklar tekis taqsimlangan holda tayanch yaqinidagi maydonlarda oraliqning 1/4 qismida jamlangan yuklar boʻlganda tayanchdan eng yaqin yukkacha, biroq oraligʻining kamida 1/4 qismida, quyidagicha qadamlar bilan:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
element kesimi balandligida:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
450 mm ga teng yoki undan kam koʻpi bilan va koʻpi bilan 150 mm;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
450 mm dan yuqori koʻpi bilan va 500 mm dan ortiq emas.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
oraliqning qolgan qismida, element kesimi balandligi 300 mm dan ortiq boʻlganda, qadami koʻpi bilan boʻlgan va 500 mm dan koʻp boʻlmagan koʻndalang armatura.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
440. Plitani bosib ezish zonasidagi koʻndalang armatura koʻpi bilan qadam hamda 200 mm qilib oʻrnatilishi, bunda koʻndalang armaturani qoʻyish zonasining kengligi kamida 1,5 h boʻlishi kerak (bunda h — plita qalinligi).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Mazkur armaturani ankerlash ushbu SHNQning 385-bandi talablariga javob berishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
441. Ustunlar qisqa konsollarni koʻndalang gorizontal armaturalash yoki 45º burchak ostidagi qiya xomutlar bilan bajarilishi, ularning qadami koʻpi bilan va 150 mm boʻlishi kerak (bu yerda — konsol balandligi).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
442. Buralish bilan egilishga ishlaydigan elementlarda toʻqilgan xomutlar uchlari boʻyicha ishonchli ankerlanish bilan yopiq boʻlishi, payvandlangan karkaslarda esa har ikkala yoʻnalishlarning barcha koʻndalang oʻzaklari yopiq kontur hosil qilib burchak boʻylama oʻzaklariga payvandlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
7-§. Armatura va oʻrnatma detallarning payvand birikmalari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
443. A-4000v choʻzib mustahkamlangan armaturaning tutashma birikmalari uni mustahkamlashdan oldin payvandlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
444. A-600 (20XG2S markali poʻlatdan), A800 va A1000 issiq prokatka qilingan oʻzakli armatura, At400C, At600C, At600K (10GS2 va 08G2S markali poʻlatdan), At800 (20GS markali poʻlatdan) va At800SK termomexanik mustahkamlangan armaturaning payvand birikmalaridan faqat RST Uz 865 da belgilangan turlarini qoʻllash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
445. A600 (80S markali poʻlatdan) issiq prokatka qilingan oʻzakli armaturaning va At600, At600K (25S2R markali poʻlatdan), At800 (20GS markali poʻlatdan tashqari), At800K, At1000, At1000K va At1200 termomexanik mustahkamlangan armaturaning, yuqori mustahkam armatura simi va kanatlarining payvand birikmalarga yoʻl qoʻyilmaydi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
446. Payvand birikmalarning turlari va armatura hamda oʻrnatma detallarning payvandlash usullari RST Uz 865-98ga muvofiq konstruksiyani foydalanish, poʻlatning payvandlanuvchanligi, birikmalarning texnik-iqtisodiy koʻrsatkichlari hamda tayyorlovchi korxonaning texnologik imkoniyatlarini hisobga olgan holda belgilanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
447. Armatura buyumlarni va yigʻma beton konstruksiyalarni montaj qilishda, birikmalar sifatini nazorat qilish imkonini beruvchi yarimavtomatik payvandlash usullaridan foydalanish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
448. Kerakli payvandlash uskunalari mavjud boʻlmagan taqdirda zavod va montaj qilish sharoitlarida RST Uz 865-98 da payvandlangan oʻzaklar va oʻrnatma detallar uchun koʻrsatilgan yoyli, qoʻlda payvandlash usullaridan foydalanilishi hamda armatura va oʻrnatma detallarning xochga oʻxshash, tutashtiruv, ustma-ust va tavrli birikmalarini bajarishga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
A400 sinfga mansub 35GS markali ishchi armatura oʻzaklarining xochga oʻxshash birikmalarida ushlab qoʻyuvchi payvand choklar bilan yoy payvanddan foydalanishga yoʻl qoʻyilmaydi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
449. Toʻr va karkaslarda mustahkamlik boʻyicha hisoblanadigan payvand birikmalarini qoʻlda yoy payvandlashni qoʻllab bajarishda, boʻylama va koʻndalang armatura oʻzaklarining birikish joylarida qoʻshimcha konstruktiv elementlarni (qistirma, qiyiq, ilgak) oʻrnatish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
8-§. Zoʻriqtirilmaydigan armaturaning ustma-ust tutashuvlari (payvandlashsiz)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
450. Zoʻriqtirilmaydigan armaturaning ustma-ust tutashuvlari payvandlangan va toʻqilgan karkas va toʻrlarni uchma-uch tutashtirishlarda qoʻllaniladi, bunda ishchi armatura diametri 36 mm dan koʻp boʻlmasligi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
451. Choʻzilgan yoki siqilgan ishchi armaturaning hamda payvandlangan toʻrlar va karkaslarning ishchi yoʻnalishidagi tutashuvlarining bir-birini ustiga chiqish uzunligi (ustma-ust chiqqan joyi) mazkur SHNQning 197-formulasidan hamda 36-jadvalidan aniqlanuvchi qiymatdan kichik boʻlmasligi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
452. Payvandlangan toʻr va karkaslarning hamda toʻqilgan karkas va toʻrlarning choʻzilgan armaturasining payvandsiz ustma-ust tutashuvlari bir-biridan maʼlum oraliqda joylashgan boʻlishi, bunda bir joyda yoki bir-birini ustiga chiqish uzunligidan kichikroq masofada tutashtiriladigan ishchi oʻzaklarning kesim yuzasi choʻzilgan armatura umumiy kesim yuzasining davriy profilli oʻzaklarda koʻpi bilan 50 foizini, silliq oʻzaklarda koʻpi bilan 25 foizini tashkil qilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
453. Konstruktiv armaturalashda (hisoblashsiz) hamda armaturani koʻpi bilan 50 foiz ishlatiladigan maydonlarda ayrim oʻzaklar, payvandlangan toʻr va karkaslarni oraliqlarini ochmasdan tutashtirishga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
454. Payvandlangan toʻrlarning silliq issiq prokatka qilingan A240 poʻlatdan yasalgan ishchi armatura yoʻnalishidagi tutashuvlari choʻzilgan zonada tutashtiriluvchi har bir toʻrda ustma-ust chiqish uzunligida, toʻrning barcha boʻylama oʻzaklariga payvandlangan koʻndalang oʻzaklardan mazkur SHNQning 27-rasmiga muvofiq kamida ikkitasi joylashgan boʻlishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
455. Payvandlangan toʻrlarning A300 va A400 ishchi armatura yoʻnalishidagi tutashuvlari mazkur SHNQning 28-rasmiga muvofiq bitta yoki ikkita tutashtiriluvchi toʻrlarning tutashuv chegarasida koʻndalang oʻzaklarsiz bajarilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
456. Payvandlangan toʻrlarning ishlamaydigan yoʻnalishdagi tutashuvlari bir-birining ustiga quyidagicha oʻtkazib bajarilishi lozim (toʻrning eng chekka ishchi oʻzaklari orasida hisoblaganda):
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
taqsimlovchi (koʻndalang) armaturaning quyidagi diametrida:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4 mm gacha 50 mm ga (ushbu SHNQning 29a- va 29 b-rasmi)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4 mm dan ortiq 100 mm ga (ushbu SHNQning 29a- va 29 b-rasmi)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
27-rasm. Payvandlangan toʻrlarning silliq oʻzaklardan bajarilgan ishchi armatura yoʻnalishidagi ustma-ust tutashuvlari (payvandsiz)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
a — bitta tekislikda joylashgan koʻndalang oʻzaklarda, b — turli tekisliklarda joylashgan koʻndalang oʻzaklarda
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
28-rasm. Payvandlangan toʻrlarning davriy profilli oʻzaklardan bajarilgan ishchi armatura yoʻnalishidagi ustma-ust tutashuvlari (payvandsiz)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
a — tutashtiriluvchi toʻrlardan birining tutashuvi chegaralarida koʻndalang oʻzaklarsiz, b — tutashtiriluvchi toʻrlardan birining tutashuvi chegaralarida koʻndalang oʻzaklarsiz, ikkala — tutashtiriluvchi toʻrlarda
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
457. Ishchi armatura diametri 16 mm va undan ortiq boʻlganda, payvandlangan toʻrlarni ishlamaydigan yoʻnalishda bir-biriga birlashtirib (taqab), tutashuvni taqsimlovchi armaturaning har bir tomoniga 15d dan kam boʻlmagan qismiga va kamida 100 mm ga ustma-ust chiqargan holda yotqiziladigan maxsus tutashtiruvchi toʻrlar bilan yopib yotqizishga yoʻl qoʻyilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
458. Payvandlangan toʻrlarni ishlamaydigan yoʻnalishda quyidagi hollarda ustma-ust chiqarmasdan qoʻshimcha tutashtiruvchi toʻrlarsiz bir-biriga birlashtirib (taqab) yotqizishga yoʻl qoʻyiladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
payvandlangan tasma toʻrlarni ikkita bir-biriga perpendikulyar yoʻnalishlarda yotqizishda;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
tutashuv joylarida taqsimlovchi armatura yoʻnalishida qoʻshimcha konstruktiv armaturalash mavjudligida.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
29-rasm. Taqsimlovchi armatura yoʻnalishida toʻrlar tutashuvlari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
a — ishchi oʻzaklarni bir tekislikda joylashtirish bilan ustma-ust tutashuv; b — ishchi oʻzaklarni bir tekislikda joylashtirish bilan ustma-ust tutashuv,ishchi oʻzaklarni turli tekisliklarda joylashtirish bilan, v — qoʻshimcha tutashtiruvchi toʻr yopilgan bir-biriga taqalgan tutashuv (stik vpritik).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
9-§. Yigʻma konstruksiya elementlarning tutashuvlari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
459. Elementlarni tayyorlashda yuzalarning bir-biriga zich moslab joylashini taʼminlansa (masalan, tutashtiriluvchi elementlaridan birining yon qirrasidan boshqasining yon qirrasi uchun qolip sifatida foydalanilsa) tutashuvlar orqali faqat siquvchi zoʻriqtirish uzatilgandagina tutashuvlarni quruq qilib bajarishga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
460. Elementlarning choʻzuvchi zoʻriqtirishlarni qabul qiluvchi tutashuvlari quyidagicha bajarilishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
poʻlat oʻrnatma detallarni payvandlash bilan;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
armatura chiqiqlarini payvandlash bilan;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
tutashtiriluvchi elementlarning kanal yoki pazlari orqali armatura kanat yoki boltlar oʻzaklarini oʻtkazish va keyinchalik ularni taranglash va chok hamda kanallarni sement qorishma yoki mayda donador beton bilan toʻldirish orqali;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
oʻzakli armaturadan qilingan biriktiruvchi detallardan foydalangan holda elementlarni konstruksion polimer eritmalar vositasida yelimlash orqali.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
461. Yigʻma konstruksiya elementlarining tutashuvlarini loyihalashda oʻrnatma detallarning qismlari yozilib ketishi hamda betonning sanchilib oʻyilishlari sodir boʻlmaydigan birikmalari nazarda tutilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
462. Ankerli oʻrnatma detallarni oʻzaklar yordamida betonda ankerlanish yoki elementlarning ishchi armaturasiga payvandlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
463. Ankerli oʻrnatma detallar alohida plastinkalardan (burchak yoki shakldor poʻlat) va ularga tavr shaklda yoki ustma-ust payvandlangan A300, A400 armaturadan tayyorlangan ankerli oʻzaklardan tashkil topgan boʻlishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Oʻrnatma detallarni ankerli oʻzaklarning uzunligi ularga choʻziluvchi kuchlar taʼsirida ushbu SHNQning 107-bandiga muvofiq aniqlanuvchi qiymatidan kichik boʻlmasligi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
464. Ankerli oʻzaklarning uzunligi oʻzaklarlarning uchlariga ankerli plastinkalarni payvandlash yoki diametrlari A240 va A300 armatura uchun kamida 2d
va A400 armatura uchun kamida 3d boʻlgan issiq usul bilan uchi yoʻgʻonlashtirilgan ankerli kallakchalar oʻrnatish sharti bilan kamaytirilishiga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bunda, ankerli oʻzak uzunligi betonni sanchib oʻyish va ezishga hisoblash orqali aniqlanib kamida 10d (bunda d — anker diametri, mm) qabul qilinishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
465. Qoliplangan oʻrnatma detallarni kuchaytirishga ega boʻlgan tasma ankerlardan (masalan, sferik boʻrtiklar koʻrinishida) hamda plastinka vazifani bajaruvchi (payvandlangan detallarga aynan oʻxshash) maydonlardan iborat boʻlishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Qoliplangan oʻrnatma detallarni qalinligi 4 — 8 mm boʻlgan tasma poʻlatdan tasmani bichishdagi chiqindilar eng kam boʻladigan qilib loyihalanishi, ankerli detal tasma va plastinkalarning mustahkamligi boʻyicha hisoblanishi, detalni ankerlash mustahkamligi betonni parchalashga, sanchib oʻyishga va ezilishga hisoblab tekshirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
466. Oʻrnatma detallar plastinkalarining qalinligi mazkur SHNQning 289-bandiga muvofiq aniqlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Payvandlash texnologiyasiga bogʻliq ravishda plastinka qalinligining anker oʻzagi diametriga nisbati RST Uz 865-98 talablariga muvofiq qabul qilinishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
467. Elementlarni markaz tashqarisida siqilgan tutashtiriluvchi uch qismlarida (masalan, yigʻma ustunlar uchlarida) mazkur SHNQning 431-bandiga muvofiq armatura oʻrnatilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
10-§. Alohida konstruktiv talablar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
468. Choʻkish imkoniyatini beradigan choklarni bino (inshoot)ni bir turda boʻlmagan asos gruntlarida (choʻkuvchi va boshqalar), yuklar keskin oʻzgaradigan joy qurishda loyihalash kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Choʻkish imkoniyatini beradigan choklar boʻlsamasa, unda poydevorlar yuqorida joylashgan konstruksiyalarning shikastlanishini oldini olishga yetarli boʻlgan mustahkamlik va qattiqlikka ega boʻlishi yoki aynan shu maqsadga erishish uchun xizmat qiluvchi maxsus konstruksiyaga ega boʻlishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
469. Yaxlit beton va temir-beton konstruksiyalarda choʻkish imkoniyatini beradigan choklarni hamda poydevor konstruksiyasida harorat choʻkish chokni tagigacha kesish bilan ikki yoqlama qilib amalga oshirish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Temir-beton karkaslarda harorat choʻkish choklari qoʻsh kolonnalarni qoʻllab chokni poydevor ustigacha yetkazish bilan amalga oshirilishi zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
470. Beton poydevorlardagi va yertoʻlalar devorlaridagi harorat-choʻkish choklari orasidagi masofalarni yuqorida joylashgan konstruksiyalar uchun qabul qilingan choklar orasidagi masofalarga muvofiq qabul qilishga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
471. Beton konstruksiyalarda konstruktiv armaturalash quyidagi hollarda loyihalash kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
elementlar kesimlarining oʻlchamlari keskin oʻzgargan joylarda;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
devor balandligi oʻzgargan joylarda (kamida 1 m hududda);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
beton devorlarda har bir qavat oraliqlarining osti va ustida;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
dinamik yuk taʼsiriga uchraydigan konstruksiyalarda;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
elementlarning markaz tashqarisida siqilgan kamroq zoʻriqtirgan qirrasida agar elastik jismdagidek aniqlanadigan kesimdagi eng katta zoʻriqtirish dan ortiq boʻlsa, eng kichigi kamida 1 MPa ni tashkil qilsa, yoki choʻziluvchi boʻlib chiqsa, bunda armaturalash koeffitsiyenti kamida 0,025 foiz qabul qilinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ushbu band talablari tashish va yigʻish bosqichlarida tekshiriladigan yigʻma konstruksiya elementlariga tatbiq etilmaydi, bunda zaruriy armaturalash mustahkamlik boʻyicha hisoblash orqali aniqlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
472. Elementning mustahkamligi choʻzilgan zona betonida darzlar hosil boʻlishi bilan bir vaqtda tugashi hisoblash bilan belgilangan boʻlsa, bunda mazkur SHNQning 30-bandining zaif armaturalangan elementlar uchun (choʻzilgan betonning ishlashini hisobga olmagan holda) talablarini hisobga olish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
473. Yigʻma orayopmalar elementlarini loyihalashda ular oralarida beton bilan toʻldiriladigan choklar bajarilishi, bunda choklar kengligi ularni sifatli toʻldirish sharti bilan belgilanishi hamda kesimi balandligi 250 mm gacha boʻlgan elementlar uchun 20 mm va kattaroq balandlikdagi elementlar uchun kamida 30 mm ni tashkil qilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
474. Yigʻma konstruksiyalar elementlarida ularni koʻtarishda tutib qolish uchun moslamalar boʻlishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Koʻtarish uchun ilmoqlar mazkur SHNQning 124-bandi talablariga muvofiq issiq prokatka qilingan poʻlatdan bajarilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
11-§. Oldindan zoʻriqtirilgan temir-beton elementlarni konstruktiv loyihalash boʻyicha qoʻshimcha talablar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
475. Oldindan zoʻriqtirilgan elementlarda davriy profilli poʻlatni qoʻllash kanall, paz va oʻyiqlarni sement qorishma yoki mayda donador beton bilan toʻldirish orqali armaturaning beton bilan ishonchli ilashishini taʼminlash kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
476. Yigʻma-monolit, temirbeton konstruksiyalarda oldindan zoʻriqtirilgan konstruksiya elementlaridan foydalanish joyida yotqizilgan beton bilan ilashishi hamda ular uch qismlarini ankerlanishini taʼminlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Shuningdek, elementlarning koʻndalang yoʻnalishda birgalikda ishlashi tegishli tadbirlar (koʻndalang armatura oʻrnatish yoki elementlarni koʻndalang yoʻnalishda oldindan zoʻriqtirilgan) bilan taʼminlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
477. Elementni boʻylama oʻzakli armaturasining bir qismini agar darzga bardoshlilik va deformatsiyalar boʻyicha hisoblash talablari bajarilgan boʻlsa, oldindan zoʻriqtirishsiz qoʻllashga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
478. Dasta koʻrinishida joylashgan simli armatura alohida sim yoki guruhlari orasida kanallarni toʻldirishda dasta simlari orasidan sement qorishma yoki mayda donador beton oʻtishi uchun yetarli boʻlgan oʻlchamlarga ega tirqishlar koʻzda tutilishi (dasta ichida spiral, ankerlarda kalta ulanma va boshqa oʻrnatishlar bilan) lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
479. Boʻshliqli va qirrali elementlarda zoʻriqtiriluvchi armatura (oʻzakli yoki kanatlar) element har bir qirrasining oʻqi boʻyicha joylashishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
480. Oldindan zoʻriqtirilgan elementlarning uchlarida kamida uzunlikda V7,5-V12,5 yengil betondan yasalgan elementlarda uzunligi kamida boʻlgan maydonlarda 5 sm li qadam bilan mazkur SHNQning 138-bandiga muvofiq hamda ankerlari boʻlmagan armaturali elementlar uchun kamida 20 sm da, ankerli qurilmalar mavjudligida esa ushbu qurilmalarning ikkita uzunligiga teng boʻlgan qoʻshimcha koʻndalang yoki armatura (armaturaning barcha boʻylama oʻzaklarini hamda xomutlarini 5-10 sm li qadam bilan qamrab oluvchi payvandlangan toʻrlar) oʻrnatilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Betonga tortiladigan armatura uchlarida ankerlarni oʻrnatish hamda betonni ilashishi yetarlicha boʻlmaganda, (silliq, sim, koʻptoʻqima kanatlar) tayanchlarga tortiladigan armatura oʻrnatilishi, bunda anker qurilmalar, armatura ishlashining barcha bosqichlarida armaturaning betonga ishonchli zadelka qilinishini taʼminlashi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
481. Zoʻriqtirilgan ishchi armatura sifatida yuqori mustahkamlikka ega davriy profilli armatura sim, bir martalik oʻramli armatura kanat, issiq prokatka qilingan yoki termik mustahkamlangan davriy profilli tayanchlarga tortiladigan oʻzakli armatura qoʻllanilganda zoʻriqtiruvchi oʻzaklar uchlariga ankerlarni oʻrnatish talab qilinmaydi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
12-§. Asosiy yuk koʻtaruvchi temir-beton konstruksiyalarni konstruktiv loyihalash
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
482. Mazkur SHNQning 7-ilovasiga koʻra konstruktiv tizimning asosiy yuk koʻtaruvchi elementlarini ustunlar, devorlar, orayopma va 480-bandlari, shuningdek ushbu paragraf talablariga rioya qilish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
483. Ustunlarni koʻndalang kesim konturi boʻyicha hisobi hamda konstruktiv xususiyatlardan kelib chiqqan hollarda koʻndalang kesimning ichida boʻylama armaturani joylashgani hamda barcha boʻylama oʻzaklarni qamrab oluvchi va kontur boʻyicha koʻndalang kesim ichida joylashgan koʻndalang armaturani ustun bilan balandligi boʻyicha armaturalanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
484. Koʻndalang kesim doirasidagi koʻndalang armatura konstruksiyasi va ustun balandligi boʻyicha xomutlar hamda bogʻlanishlar orasidagi maksimal masofalar siqilgan boʻylama oʻzaklar yonga egilishining oldini olishi va ustun balandligi boʻyicha koʻndalang kuchlarning bir tekis qabul qilinishi taʼminlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
485. Devorlar yon tomonida simmetrik joylashgan vertikal va gorizontal armatura hamda devorning qarama-qarshi yon tomonlarida joylashgan vertikal va gorizontal armaturani birlashtiruvchi koʻndalang bogʻlanish bilan armaturalanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
486. Devorning chetki yon tomon maydonlarida uning balandligi boʻyicha gorizontal oʻzaklarning oxirgi maydonlarida zarur ankerlashni hosil qiluvchi hamda devorning oxirgi siqilgan vertikal oʻzaklarini yonga egilishidan himoyalovchi mazkur SHNQning 30,b-rasmiga koʻra P-simon yoki yopiq xomutlar koʻrinishidagi koʻndalang armaturani oʻrnatish zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
487. Devorni tugun birikmalarida kesishish joylaridagi devorlarni gorizontal armaturasini ushbu tutashuv orqali ikki yoqlama oʻtkazishning iloji boʻlmasa, devorlarning butun uzunligi boʻyicha kesishgan P-simon xomutlar bilan mazkur SHNQning 30,v-g-rasmga muvofiq armaturalash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bunda, ushbu devorlarning tugunli birikmalarida xomutlar konsentratsiyalangan gorizontal zoʻriqtirishlarni qabul qilishni taʼminlashi hamda tugunli birikmalardagi vertikal siqilgan oʻzaklarni yonga egilishidan himoya qiladi hamda gorizontal oʻzaklar oxirgi maydonlarining ankerlanishini taʼminlashi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
30-rasm. P-simon detallar yordamida ankerlash
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
a — plitaning eng chetki (torsevoy) uchastkasi, b — devorning eng chetki (torsevoy) uchastkasi, v — T-simon tutashuv (stik), g — burchak tutashuvi
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
488. Pilonni armaturalashda geometrik xususiyatlariga koʻra devor va ustunlar oʻrtasida oraliq pilonlar koʻndalang kesimning uzunligi va kengligining nisbatiga bogʻliq holda ustun yoki devorlardagidek amalga oshirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
489. Devordagi vertikal yoki gorizontal armaturaning soni devorda taʼsir koʻrsatuvchi zoʻriqtirishlarga muvofiq belgilanishi, bunda devorning yon qirra tomon va proyomlarda armaturalashni koʻpaytirish bilan, shuningdek devor yuzasi boʻyicha bir maromda armaturalash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
490. Yassi plitalarni armaturalashda plitaning pastki va yuqori qirralarida joylashgan boʻylama armatura bilan ikki yoʻnalishda va hisob bilan bogʻliq hollarda esa, ustun, devorlar oldida hamda plita yuzasi boʻylab joylashgan koʻndalang armatura bilan amalga oshirilishi zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
491. Yassi plitalarning oxirgi maydonlarida plitaning cheti boʻylab joylashgan, plita chetida burovchi momentlarni qabul qilishni va boʻylama armatura oxirgi maydonlarining zarur ankerlanishini taʼminlovchi P-simon xomutlar mazkur SHNQning 30,a-rasm koʻrinishidagi koʻndalang armaturani oʻrnatish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
492. Orayopmalar (qoplamalar) plitasida yuqori va pastki boʻylama armatura soniga taʼsir koʻrsatuvchi zoʻriqtirishlarga muvofiq belgilanishi, bunda muntazam boʻlmagan konstruktiv tizimlar uchun armaturalashni soddalashtirish uchun quyidagini oʻrnatishga (plita oraligʻidagi zoʻriqtirishlarning maksimal qiymatlariga muvofiq koʻrilayotgan konstruksiyaning butun yuzasi boʻylab bir xil boʻlgan pastki armaturani, asosiy yuqori armaturani pastkisidagidek qabul qilish, ustun va devorlarda esa asosiy armatura bilan yigʻindisi plitadagi tayanch zoʻriqtirishlarni qabul qilishi) yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Muntazam konstruktiv tizimlar uchun ustun ustidagi boʻylama armatura va ustunlararo tasmalar boʻyicha ikkita oʻzaro perpendikulyar yoʻnalishlarda ushbu tasmalarda taʼsir koʻrsatuvchi zoʻriqtirishlarga muvofiq oʻrnatilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
493. Plitalar armaturasining bir qismini payvandlangan uzluksiz karkaslar koʻrinishida plitalarning ustunlar tepasidagi tasmalarda ikki yoʻnalishda (yashirin balkalar) oʻrnatishga yoʻl qoʻyiladi, bunda ustun karkaslar tanasi orasidan oʻtkazilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
494. Balka ustunlar bilan birikish tugunlarini konstruktiv loyihalash mazkur SHNQning 31-rasmiga muvofiq amalga oshirilishi lozim. Bunda, balka ishchi armaturasini ankerlash zonasida yopiq xomutlar yoki P-simon detallar koʻrinishidagi koʻndalang armatura boʻlishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
31-rasm. Balkalarni ustunlar bilan birikish tugunlari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
a — choʻzilgan zona balkaning yuqori qirrasida joylashganida, b — choʻzilgan zona balkaning pastki qirrasida joylashganida,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1 — yopiq xomutlar, 2 — P-simon detallar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
495. Balkani kesishish tugunlarida mazkur SHNQning 32-rasmiga koʻra ikkinchi darajali balkadan taʼsirlanishni qabul qilish uchun qoʻshimcha koʻndalang armatura oʻrnatish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Asosiy balkada ushbu armaturani kenglikda, ikkinchi darajali balkada esa kenglikdagi maydonda oʻrnatish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bu yerda va ikkinchi darajali balkaning kengligi va balandligi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Armaturani boʻylama armaturani qamrab oluvchi xomutlar koʻrinishida qiya yoki fazoviy kesimlarni hisoblash uchun talab qilinadigan armaturaga qoʻshimcha ravishda oʻrnatish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
32-rasm. Ikkita balkalar kesishish zonasida tayanch armaturani joylashishi
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1 — asosiy balka, 2 — ikkinchi darajali balka, 3 — qoʻshimcha xomutlar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
496. Egiluvchi balkali konstruksiya kesimida koʻpi bilan 700 mm boʻlganda, yon qirralarda konstruktiv boʻylama oʻzaklarni orasida balandlik boʻyicha 400 mm masofa va beton kesimi yuzasining kamida 0,1 foizga teng kesim yuzasi bilan lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bunda, beton kesimining oʻlchami element balandligi boʻyicha ushbu oʻzaklar orasidagi masofaga kengligi boʻyicha element qovurgʻasi kengligining yarmiga, biroq koʻpi bilan 200 mm ga teng boʻlishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
497. Yassi poydevor va orayopmaplitalar kesimning balandligi 700 mm va undan koʻp boʻlganda, kesim yuzasi beton kesmi yuzasining kamida 0,05 foiz boʻlgan armatura oʻzaklardan qilingan toʻrlar koʻrinishidagi konstruktiv boʻylama armaturalash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bunda, beton kesim yuzasi balandligi boʻyicha toʻrlar orasidagi masofani rejadagi mos plita oʻlchamiga koʻpaytmasiga teng qabul qilinishi, konstruktiv armaturalashning balandligi boʻyicha qadamini koʻpi bilan 1000 mm va plita qalinligining 1/3 qismidan ortiq emas deb qabul qilinishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bunday konstruksiyalarda ishchi armatura oʻzaklar orasidagi kesim kengligi boʻyicha yorugʻlik oʻta olish masofasi beton toʻldiruvchining yirikligi bilan, biroq kamida 2,5d deb aniqlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
d — ishchi armatura diametri.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bunday plitalarning perimetri boʻyicha va erkin chekkalarida plita chetida burovchi momentlarni qabul qilishni hamda boʻylama armatura oxirgi maydonlarining zarur ankerlanishini taʼminlovchi P-simon detallar koʻrinishidagi koʻndalang armaturani oʻrnatish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bunday plitalarning toʻqilgan karkaslarida koʻndalang armatura diametri kamida 8 mm deb qabul qilinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Payvandlangan karkaslarda koʻndalang armatura diametri boʻylama armaturaning eng katta diametri bilan payvandlash shartidan kelib chiqib belgilanadigan diametrdan kam emas deb qabul qilinishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bunday plitalarda bosib ezish zonasida koʻndalang armaturani konstruktiv loyihalash mazkur SHNQning 399-bandiga muvofiq bajariladi, bunda hisobiy kontur tomonlariga perpendikulyar boʻlgan yoʻnalishda bosib ezish zonasidagi koʻndalang armatura qadami 1/3 dan ortiq boʻlmagan va 500 mm dan ortiq boʻlmagan qadam bilan belgilanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
9-bob. Beton va temir-beton konstruksiyalarni ishlab chiqarish, qurish va foydalanishlarga talablar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1-§. Beton
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
498. Betonning talab qilinadigan mustahkamligi boʻyicha beton tarkibini loyihalash va tanlash GOST 26633-2015 hamda GOST 27006-2019 ga muvofiq amalga oshirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
499. Beton tarkibini tanlashda beton aralashma sifatini talab qilinadigan texnologik koʻrsatkichlarni (yotqizish qulayligi, saqlanganlik darajasi, qatlamlanmasligi, tarkibidagi havo miqdori va boshqa koʻrsatkichlar)ni taʼminlash kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
500. Tanlangan beton tarkibidagi xossalarni qotish muddati va shartlarini beton aralashmasini tayyorlash va tashish usullari, rejimlarini hamda texnologik jarayonning boshqa xossalarini olgan betonni ishlab chiqarish texnologiyasi GOST 7473-2010 hamda GOST 10181-2014 talablariga mos kelishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
501. Beton tarkibini tanlash uni tayyorlash uchun qoʻllaniladigan bogʻlovchilar, toʻldiruvchilar, suv va samarali qoʻshimchalar (modifikatori)ni olgan materiallarning xususiyatlari GOST 8267-93, GOST 8736-2014, GOST 23732-2011, GOST 24211-2008 hamda GOST 31108-2020 talablari asosida amalga oshirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
502. Beton tarkibini tanlashda materiallarni ularning ekologik sofligini hisobga olgan holda (tarkibida radionuklidlar, radon miqdori, toksikligi va boshqalar boʻyicha cheklash) qoʻllash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
503. Beton tarkibini tanlashda uni hisoblash eksperimental ravishda olingan belgilangan bogʻlanishlar asosida amalga oshirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
504. Qoʻllaniladigan qoliplash usul va rejimlari belgilangan turdoshlik va zichlikni taʼminlashi hamda beton qorishmasining sifat koʻrsatkichlari, konstruksiya va mahsulotning turi va aniq muhandislik-geologiya va ishlab chiqarish sharoitlarini hisobga olgan holda belgilanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
505. Inshootlarni qurish texnologiyasida betonlash tartibi va uning konstruktiv hususiyatlarini hisobga olgan holda betonlashtirish choklarining joylashishi belgilanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bunda, beton yuzalarining betonlashtirish chokida zarur kontakt mustahkamligi hamda betonlashtirish choklari mavjudligini hisobga olgan holda konstruksiya mustahkamligi taʼminlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
506. Beton konstruksiya beton aralashamalarni past musbat va manfiy yoki yuqori musbat haroratlarida yotqizishda harorat taʼsiridan himoya qilish uchun maxsus choralar bajarilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
507. Beton qotishini tezlashtiruvchi texnologik taʼsirlarni qoʻllamasdan yoki qoʻllagan holda (meʼyordagi yoki yuqori bosimda issiqlik va namlik bilan ishlov berish yordamida) taʼminlash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
508. Betonda qotish jarayonida hisobiy harorat-namlik rejimini ushlab turish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
509. Vazmin monolit konstruksiyalarda beton qotishida ekzotermiya bilan bogʻliq boʻlgan harorat-namlik zoʻriqtirigan maydonlarning konstruksiya ishiga taʼsirini kamaytirish boʻyicha choralarni qoʻllash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2-§. Armatura
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
510. Toʻqilgan armaturani qolipli shaklga oʻrnatish loyihaga muvofiq amalga oshirilishi lozim. Bunda, armaturani oʻrnatish va konstruksiyani betonlash jarayonida armaturaning oʻrnidan qoʻzgʻalmasligini taʼminlovchi chora-tadbirlar yordamida armatura oʻzaklar holatini ishonchli fiksatsiya qilingan boʻlishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
511. Payvandlangan armatura mahsulotlari (toʻr, karkaslar) payvand birikmasining talab qilingan mustahkamligini taʼminlovchi va biriktirilayotgan armatura elementlarni mustahkamligining pasayishiga yoʻl qoʻymaydigan kontakt-nuqta payvandlash yoki boshqa usullar yordamida GOST 10922-2012ga muvofiq tayyorlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
512. Payvandlangan armatura mahsulotlarini qolipli shaklga oʻrnatish loyihaga muvofiq amalga oshirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bunda, oʻrnatish va betonlash jarayonida armatura mahsulotlarining oʻrnidan qoʻzgʻalmasligini taʼminlovchi chora-tadbirlar yordamida armatura mahsulotlari holatini ishonchli fiksatsiya qilinishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
513. Armatura mahsulotlarini oʻrnatishda ularning loyihaviy holatdan chetlanishlari QMQ 3.03.01-98 da belgilangan qiymatlardan oshmasligi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
514. Armatura oʻzaklarining bukikligi egrilik radiusining kerakli qiymatlarini taʼminlovchi maxsus gardishchalar yordamida amalga oshirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
515. Armaturaning payvand tutashuvlari kontakt, yoyli yoki vanna usulidagi payvandlash yordamida bajarilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
516. Armaturaning mexanik bogʻlanish (tutashuv)larini presslangan va rezbali muftalar yordamida bajarilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
517. Armaturani mexanik bogʻlanishlarini tayyorlash va konstruksiya qilish hamda armaturaning mexanik bogʻlanishlari boʻlgan temir-beton konstruksiyalarni loyihalash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
518. Seysmik hududlardagi binolar uchun moʻljallangan barcha turdagi armaturaning mexanik bogʻlanishlari qoʻllanilgan temir-beton konstruksiyalarni konstruktiv loyihalash QMQ 2.01.03-19 talablarini hisobga olgan holda amalga oshirilishi zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3-§. Qolip
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
519. Qolip (qolipli shakllar) quyidagi asosiy vazifalarni bajarishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
beton konstruksiyasining loyihaviy shaklini berish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
betonning tashqi yuzasini kerakli koʻrinishini taʼminlash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
konstruksiyani qolipdan yechgandan tayanch vazifasini bajarish.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
520. Konstruksiyalarni tayyorlashda GOST 34329-2017 hamda GOST 25781-2018 talablariga muvofiq inventarli, maxsus, oʻrin almashadigan va surma qoliplar qoʻllanilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
521. Qolip va uning mahkamlagichlari beton aralashmasini yotqizish va zichlashning qabul qilingan usullariga, oldindan zoʻriqtirilgan, betonni qotirish va issiqlik bilan ishlov berish shartlariga mos kelishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
522. Konstruksiyalarni qolipdan boʻshatishni beton qolipdan boʻshatish mustahkamligiga ega boʻlgandan keyingina amalga oshirish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
523. Olib qoʻyilmaydigan qolipni konstruksiyaning tarkibiy qismi sifatida loyihalash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4-§. Beton va temir-beton konstruksiyalar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
524. Tayyor konstruksiyalar loyiha va GOST 13015-2012 ga muvofiq kelishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
525. Beton va temir-beton konstruksiyalarda foydalanishni boshlanishida betonning haqiqiy mustahkamligi loyihada talab qilingan mustahkamligidan past boʻlmasligi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
526. Konstruksiyalarni loyiha bilan koʻtarish maxsus qurilmalar (montaj sirtmoq moslamalar) yordamida amalga oshirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bunda, konstruksiyaning buzilishi, ustuvorligini yoʻqotishi, agʻdarilishi, tebranishi va aylanishini oldini oluvchi sharoitlar taʼminlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
527. Bino va inshootlarning tegishli konstruksiyalar (ustun, balka, plita)ning loyiha holatidan chetlanishlari QMQ 3.03.01-98da belgilangan qiymatlardan oshmasligi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5-§. Sifat nazorati
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
528. Konstruksiyalarning tayyorlash, qurish va foydalanishdagi texnik koʻrsatkichlarning sifat nazorati ularni (geometrik oʻlchamlari, beton va armaturaning mustahkamlik koʻrsatkichlari, konstruksiyalar mustahkamligi, darzbardoshliligi va deformatsiyalanishi) hamda ishlab chiqarish texnologik rejim parametrlarning loyihada, SHNQ 3.01.01-22 hamda GOST 13015-2012 da koʻrsatilgan koʻrsatkichlarga muvofiqligini belgilashi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
529. Beton mustahkamligining nazorati sinov natijalari yoki GOST 10180-2012, GOST 28570-2019 boʻyicha maxsus tayyorlangan yoki konstruksiyadan tanlangan nazorat namunalari yoki GOST 17624-2012 hamda GOST 22690-2015 boʻyicha nazorat usullari bilan amalga oshirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
530. Beton mustahkamligini baholash statistik usullar bilan GOST 18105-2018 ga muvofiq betonning mustahkamligi boʻyicha haqiqiy bir xilligini hisobga olgan holda amalga oshirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
531. Monolit konstruksiyalardagi beton mustahkamligini GOST 18105-2018 ga muvofiq qurilish maydonchasida tayyorlangan nazorat namunalari boʻyicha nazorat qilishda qoʻllashga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
532. Betonning sovuqqa chidamliligi, suv oʻtkazmasligi va zichligini nazorat qilish GOST 10060-2012, GOST 12730.0-2020, GOST 12730.1-78, GOST 12730.5-2018 hamda GOST 27005-2014 boʻyicha amalga oshirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
533. Payvand ishlar sifatining nazorati QMQ 3.03.01-98, GOST 10922-2012 hamda GOST 23858-2019 talablariga muvofiq amalga oshirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
534. Yigʻma konstruksiyalarning mustahkamlik, darzbardoshlilik va deformatsiyaga chidamliligi boʻyicha yaroqliligini (foydalanish yaroqliligi) GOST 8829-2018 talablariga muvofiq konstruksiyani nazorat yuklari bilan yuklash orqali sinovdan oʻtkazish yoki bir turdagi konstruksiyalar partiyasidan olingan alohida yigʻma mahsulotlarni ishdan chiqqunga qadar yuklash bilan selektiv sinov orqali baholash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
535. Beton va temir-beton konstruksiyalarni ular qurilgandan keyin qabul qilish QMQ 3.03.01-98ga muvofiq bajarilgan konstruksiyani loyihaga muvofiqligini aniqlash yoʻli bilan amalga oshirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
536. Yigʻma beton va temir-beton mahsulot va konstruksiyalarini qabul qilish GOST 13015-2012 muvofiq amalga oshirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
10-bob. Bino va inshootlarni temir-beton konstruksiyalarni rekonstruksiya qilishda hisobi va konstruktiv loyihalash boʻyicha talablar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1-§. Asosiy talablar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
537. Mavjud konstruksiyalarning tekshiruv hisoblarini oʻzgargan ish sharoitlarida yuk koʻtarish qobiliyati taʼminlanganligi va normativ foydalanishga qodirligi hamda yaroqliligini aniqlash maqsadida ularga taʼsir qiluvchi yuklar, hajmiy-rejaviy yechimlar va foydalanish sharoitlari oʻzgarganda hamda konstruksiyalarda nuqson va shikastlanishlar aniqlanganda bajarish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
538. Zoʻriqtiriladigan konstruksiyalarni loyihalashda ishlab chiqarishni toʻxtatmasdan yoki qisqa muddatga toʻxtatish bilan ishlarni bajarish zaruratidan kelib chiqish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
539. Mavjud konstruksiyalarning tekshiruv hisoblarini hamda zoʻriqtiriladigan konstruksiyalarni hisobi va loyiha materiallari, ushbu konstruksiyalarni tayyorlash va qurish hamda tabiiy sharoitlarda tekshirish boʻyicha maʼlumotlar asosida bajarish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
540. Konstruksiyalarda ularning yuk koʻtarish qobiliyatini pasaytiruvchi nuqson va shikastlar yoʻqligida hamda konstruksiyalarning yoʻl qoʻyib boʻlmaydigan egilishlari hamda ularda darzlar ochilishining mavjud emasligida, tekshiruv hisoblarini konstruksiya kesimlarining geometrik oʻlchamlari, betonning mustahkamlik boʻyicha sinfi (markasi), armatura poʻlatining sinfi, konstruksiyaning armaturalanishi va hisobiy sxemasiga oid loyiha maʼlumotlaridan kelib chiqib bajarishga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
541. Tabiiy sharoitlarda tekshirishlar asosida quyidagilar belgilanishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
kesimning geometrik oʻlchamlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
konstruksiyani armaturalash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
beton mustahkamligi va armatura turi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
konstruksiyaning egikliklari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
darzlar ochilish kengligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
nuqson, shikast, yuklar, konstruksiyalarning statik sxemasi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
542. Zoʻriqtiriladigan konstruksiyalarni hisobi mazkur SHNQning 634-bandida koʻrsatilgan tabiiy sharoitlarda maʼlumotlarni tekshirish hisoblarda olgan holda bajarilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2-§. Tekshiruv hisoblari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
543. Beton va temir-beton konstruksiyalarning tekshiruv hisoblari mazkur SHNQning 3 — 6-boblar va ushbu paragraf talablariga muvofiq bajarilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
544. Mavjud konstruksiyalarda koʻchishlar va darzlarning ochilish kengligi chegaraviy yoʻl qoʻyilgan qiymatlardan kichik boʻlsa, elementlar kesimlaridagi yangi yuklamalardan zoʻriqishlar haqiqiy taʼsir qilayotgan yuklamalar tufayli zoʻriqishlar qiymatlaridan ortiq boʻlmasa, ikkinchi guruh chegaraviy holatlar boʻyicha hisoblar bajarilmacligi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
545. Konstruksiyalardagi nuqson va shikastlarga ega boʻlgan kesimlarni hisobi hamda tabiiy sharoitlardagi tekshirishlarda mustahkamligi oʻrtacha nisbati koʻpi bilan 20 foizga kam boʻlgan betonni kesim zonalari tekshirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
546. Mavjud konstruksiyada betonni siqilishga mustahkamlik boʻyicha shartli sinf qiymatining hisobiy tavsiflari bogʻliq ravishda mazkur SHNQning 4-bobiga muvofiq aniqlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
547. Loyiha materiallari boʻyicha tekshiruv hisoblari bajarilayotganda agar mavjud konstruksiya loyihasida betonning normativ tavsifi uning markasidan iborat boʻlsa, betonni siqilishga mustahkamliligi boʻyicha shartli sinfi qiymati quyidagiga teng qabul qilinishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
mustahkamligi boʻyicha ogʻir, mayda donador va yengil betonlar markasiga mos keluvchi betonning 80 foizli kub mustahkamligiga;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
sergʻovakli beton uchun — 70 foizli.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
548. Mazkur SHNQning 70-bandiga koʻra parametrik qator qiymatlaridan farq qiluvchi siqilishga mustahkamlik boʻyicha betonni shartli sinfining oraliq qiymatlari uchun betonni hisobiy qarshiliklari chiziqli interpolyatsiya bilan aniqlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
549. Betonning holati, konstruksiyaning turi va ularning ishlash sharoitlariga hamda foydalanilayotgan beton mustahkamligini aniqlash uslublariga bogʻliq ravishda maxsus asoslashda beton sinfini aniqlashning boshqa usullaridan ham foydalanishga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Statistik uslublardan foydalanilganda beton mustahkamligining variatsiya koeffitsiyenti GOST 18105-2018 talablariga muvofiq aniqlash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Mavjud temir-beton konstruksiyalarning armatura poʻlati sinfiga bogʻliq ravishda armaturaning hisobiy tavsiflari mazkur SHNQning 4-bob boʻyicha, 200-band talablarini hisobga olgan holda aniqlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
550. Mavjud konstruksiyalarning loyihalashda maʼlumotlarni tekshiruv hisoblarini bajarishda, armaturaning normativ qarshiliklari mazkur SHNQning 4-bobga muvofiq aniqlanishi, bunda V500 armatura simning normativ qarshiligi 390 MPa (4000 kgf/sm2) ga teng qabul qilinishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
551. Armaturaning choʻzilishga hisobiy qarshiligini quyidagi formula boʻycha aniqlash lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— armaturaning birinchi guruh chegaraviy holatlari boʻyicha ishonchlilik koeffitsiyenti hisobi quyidagiga teng qabul qilinishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
turli sinflardagi oʻzakli armatura uchun:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
A240, A300 va A400 1,15;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
A600, A800 va A1000 1,25.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
turli sinflardagi simli armatura uchun:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
B500, Bp1200 dan Vr1600 gacha, K1400 dan K1900 gacha 1,25;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Vr500 1,15.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
552. Ikkinchi guruh chegaraviy holatlar boʻyicha hisoblarida armatura boʻyicha ishonchlilik koeffitsiyenti 1,0 ga teng qabul qilinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
553. Koʻndalang armaturaning (xomut va qayrilgan oʻzaklar) choʻzilishga hisobiy qarshiliklari armaturaning hisoblab topilgan hisobiy qarshiliklarini 3-bobda keltirilgan tegishli ish sharoiti koeffitsiyentlariga koʻpaytirish orqali aniqlash kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
554. Armaturaning siqilishga hisobiy qarshiligini (A400 armaturadan tashqari) armaturaning hisoblab topilgan choʻzilishga hisobiy qarshiligiga teng, lekin mazkur SHNQning 2-bobida koʻrsatilgan qiymatlardan ortiq emas, deb qabul qilish lozim. A400v armatura uchun armaturaning siqilishga hisobiy qarshiliklarni mazkur SHNQning 3-bob talablariga muvofiq qabul qilish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
555. Mazkur SHNQning 96-bandiga muvofiq armaturani ish sharoitining qoʻshimcha koeffitsiyentlarini kiritish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
556. Armaturaning hisobiy qarshilik qiymatlari uchta butun songacha yaxlitib qabul qilinishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
557. Tekshirilgan konstruksiyalardan ajratib olingan armatura namunalarini sinash maʼlumotlari boʻyicha tekshiruv hisoblarni bajarishda, armaturani normativ qarshiliklari armatura namunalarini sinashda olingan oquvchanlik chegarasi oʻrtacha qiymatining (yoki oquvchanlikning shartli chegarasiga) quyidagi koeffitsiyentlarga boʻlinmasiga teng deb qabul qilinishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1,1 — A240, A300, A400, A400v, A600 armatura uchun;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1,2 — boshqa armatura uchun.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
558. Armaturaning hisobiy qarshiliklarini mazkur SHNQning 524-bandi talablariga muvofiq qabul qilish zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
559. Sinov uchun tanlangan namunalar soni va armatura holatiga bogʻliq holda, maxsus asoslash bilan armaturani hisobiy qarshiligini aniqlashda boshqa usullaridan foydalanishga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
560. Loyihaviy maʼlumotlar yoʻqligida va namunalarni tanlab olish imkoni boʻlmaganda, armaturaning choʻzilishga hisobiy qarshiliklarini armatura profili boʻyicha belgilashga yoʻl qoʻyiladi, bunda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
silliq armatura uchun (1600 kgf/sm2);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
chiqiqlarga ega davriy profilli armatura uchun:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
profilning har ikki tomonida bir xil kirish bilan ("vint") (2500 kgf/sm2);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bir tomondan oʻng kirish, boshqasidan — chap ("archa") (3000 kgf /sm2). Bunda siqilgan armaturaning hisobiy qarshilik qiymati ga, koʻndalang armaturaning hisobiy qarshilik ga teng qabul qilinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3-§. Zoʻriqtiriladigan konstruksiyalarni hisobi va konstruktiv loyihalash
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
561. Zoʻriqtiriladigan temir-beton konstruksiyalar mazkur SHNQning 3 — 7-boblari, SHNQ 2.03.05-23 (poʻlat prokat bilan zoʻriqtirilganda) hamda ushbu paragraf talablariga muvofiq loyihalashi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
562. Zoʻriqtiriladigan konstruksiyalar ishlashining hisobi ikki bosqichida amalga oshirish lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
kuchaytirish ishga tushirilgunga qadar — kuchaytirish elementlaridan yuklarni oʻz ichiga olgan yukga (faqat birinchi guruh chegaraviy holatlar uchun);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
kuchaytirish elementlari ishga tushirilgandan keyin — toʻliq foydalanish yuklarga (birinchi va ikkinchi guruh chegaraviy holatlar boʻyicha).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Foydalanish yuklari oshmasa, konstruksiyalarning qattiqligi va darzga bardoshliligi foydalanish talablariga javob bersa, kuchaytirish esa nuqson va shikastlarning mavjudligi natijasi boʻlsa, ikkinchi guruh chegaraviy holatlar boʻyicha hisoblash amalga oshirilmasligiga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
563. Jiddiy shikastlangan konstruksiyalar uchun (beton kesimining 50 foiz va undan ortigʻi hamda ishchi armatura kesim yuzasining 50 foiz va undan ortigʻi buzilgan holda) zoʻriqtirilgan elementlarni toʻliq taʼsir qiluvchi yuklar uchun hisoblash lozim. Bunda, hisoblashda zoʻriqtiriladigan konstruksiya hisobga olinmasligi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
564. Zoʻriqtirilgan poʻlat elementlarning normativ va hisobiy qarshiliklari SHNQ 2.03.05-23 talablariga muvofiq belgilanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
565. Zoʻriqtiriladigan temir-beton konstruksiyalar hamda zoʻriqtirilgan beton element va armaturalarning normativ va hisobiy qarshiliklari mazkur SHNQning 4-bobi va 546 — 560-bandlariga muvofiq belgilanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
566. Zoʻriqtiriladigan konstruksiyalarni loyihalashda zoʻriqtirish vaqtida yuklarning hisobiy qiymatini 65 foiz dan oshmasligi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Talab qilingan yukdan boʻshatish darajasiga erishish murakkab boʻlganida, zoʻriqtirishni kattaroq yuklama ostida bajarishga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bunda, kuchaytirish betoni va armaturasining hisobiy tavsiflari betonning ish sharoiti koeffitsiyenti ga, armatura ish sharoiti koeffitsiyenti ga koʻpaytirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
567. Zoʻriqtirilgan konstruksiya statik aniq boʻlmagan hollarda mazkur SHNQning 15-bandida keltirilgan talablar hisobga olish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
568. Kuchaytirishlarning va zoʻriqtirilgan armaturasidagi va oldindan zoʻriqish qiymatini mazkur SHNQning 26 va 28-bandlariga muvofiq belgilash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bunda, oldindan zoʻriqtirilgan armatura eng katta qiymati quyidagilardan oshmasligi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
oʻzakli armatura uchun dan;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
sim armatura uchun — dan.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
569. Oldindan zoʻriqtirilgan armaturani eng kichik qiymati kamida qabul qilish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
570. Oldindan zoʻriqtirilgan oʻzaklar bilan zoʻriqtirilgan elementlarni hisoblashda, oldindan zoʻriqtirilgan yoʻqotishlarni aniqlash kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
571. Koeffitsiyentni taranglanish aniqligini konstruksiyalarni kuchaytirish xususiyatlariga bogʻliq holda quyidagi qoʻshimcha koeffitsiyentlarni kiritish bilan aniqlanishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— gorizontal va shprengel zatyajkalar uchun;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— xomutlar va qiya uzatma (tyaj)lar uchun.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
572. Beton yoki temir-beton zoʻriqtirilgan konstruksiyalarda turli sinflardagi beton va armatura mavjudligida, kesimda joylashgan har bir sinfdagi beton va armatura mustahkamliligi boʻyicha hisoblashda hisobiy qarshiligi bilan kiritilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
573. Beton, armatura va temir-beton bilan zoʻriqtirilgan elementlar hisobini mustahkamliligi boʻyicha elementning boʻylama oʻqiga normal, qiya va fazoviy (burovchi momentlar taʼsirida) kesimlar uchun hamda yuklarning mahalliy taʼsiriga (siqilish, bosib ezish, uzilish) mazkur SHNQning 3-bobi talablariga muvofiq, shuningdek zoʻriqtirilgan elementda turlicha sinflarga mansub beton va armaturaning mavjudligini hisobga olgan holda amalga oshirish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
574. Beton bilan ilashishga ega boʻlmagan zoʻriqtiriluvchi armatura bilan zoʻriqtiriladigan temir-beton elementlar hisobini birinchi va ikkinchi guruh chegaraviy holatlari uchun mazkur SHNQning 6 va 7-boblari talablari hamda armatura va beton orasida ilashish yoʻqligi bilan bogʻliq qoʻshimcha talablarga muvofiq amalga oshirish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
575. Siqilishga mustahkamlik boʻyicha kuchaytirish betonining sinfi kuchaytiriladigan konstruksiyalar betoni sinfiga teng qilib qabul qilinishi, yerusti konstruksiyalari uchun V15 dan hamda poydevorlar uchun V12,5 dan kam boʻlmasligi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
576. Zoʻriqtiriladigan konstruksiyalarda zoʻriqtirishni yukdan boʻshatilgandan keyin bajarilishi, zoʻriqtirilgan betonni loyihaviy mustahkamlikka yuklanishga erishganidan keyingina amalga oshirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
577. Monolit beton va temir-beton bilan zoʻriqtirishda kontakt zonasining mustahkamligini hamda zoʻriqtirilayotgan konstruksiyani zoʻriqtirish bilan birgalikda ishlashini taʼminlovchi tadbirlarni (tozalash, kertiklash (nasechka) hamda zoʻriqtirilayotgan konstruksiya yuzasida shponkalar oʻrnatish mazkur SHNQning 9-ilova talablarini bajarilshi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
578. Faqat uzunligi boʻyicha shikastlangan maydonni mahalliy zoʻriqtirishni oʻrnatishda shikastlanmagan qismlarga ham zoʻriqtirishni ham uzaytirilishi quyidagi 500 mm dan kam boʻlmagan uzunlikka va kamida:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
betoni qalinligining besh karrasiga zoʻriqtirish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
boʻylama armaturasining ankerlanish uzunligiga zoʻriqtirish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
zoʻriqtirilayotgan element katta qirrasining ikki karra kengligiga ega boʻlishi kerak(oʻzakli konstruksiyalar uchun).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
579. Zoʻriqtirilmaydigan armaturali elementlarni yuklar ostidagi zoʻriqtirish, agar zoʻriqtirish vaqtida ushbu kesimda taʼsir qilib turgan yuklarda zoʻriqtirilayotgan elementning mustahkamligi, qoʻshimcha armaturaning ishini hisobga olmagan holda taʼminlangan boʻlsa, mavjud armaturaga qoʻshimcha armaturani payvandlash orqali amalga oshirishga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
580. Tutashtiruvchi payvand birikmalari bir-biridan maʼlum oraliqda oʻzaklar boʻylab 20d dan kam boʻlmagan masofa bilan joylashishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
SHNQ 2.03.01-24 “Beton va temir-beton konstruksiyalar” shaharsozlik normalari va qoidalariga
1-ILOVA
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Armatura poʻlatining asosiy turlari va ularni temir-beton konstruksiyalarda (taʼsir qiluvchi yuklar va hisobiy harorat xususiyatiga bogʻliq ravishda) qoʻllash sohasi
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Armatura turi va uning sifatini tartibga soluvchi hujjatlar

Armatura sinfi

Poʻlat markasi

Armatura diametri, mm

Turli yuklarda konstruksiyalarni ekspluatatsiya qilish  sharoitlari

statik

dinamik va koʻp marotaba takrorlanuvchi

isitiladigan binolarda

ochiq havoda va isitilmaydigan binolarda hisobiy haroratda, °S.

isitiladigan binolarda

ochiq havoda va isitilmaydigan binolarda hisobiy haroratda, °S.

minus 30°  gacha

minus 30°dan past

 minus 40° gacha

minus 30°  gacha

minus 30° dan past

 minus 40° gacha

Oʻzakli issiq prokatka qilingan silliq, GOST 5781-82 va GOST 380-2005

A240

St3sp3

6-40

+

+

+

+

+

–

St3ps3

6-40

+

+

+

+

+

–

St3kp3

6-40

+

+

–

+

+

–

VSt3sp2

6-40

+

+

+

+

+

+

VSt3ps2

6-40

+

+

+

+

+

+

VSt3kp2

6-40

+

+

–

+

+

–

VSt3Gps2

6-18

+

+

+

+

+

+

Oʻzakli issiq prokatka qilingan silliq, GOST 5781-82 va GOST 380-2005

St3sp

5,5

+

+

+

+

+

+

Oʻzakli issiq prokatka qilingan davriy profilli, GOST 5781-82

A300

VSt5sp2

10-40

+

+

+

+

+

+1

VSt5ps2

10-16

+

+

+

+

+

+1

18-40

+

+

–

+

+1

–

18G2S

40-80

+

+

+

+

+

+

Ac300

10GT

10-32

+

+

+

+

+

+

A400

35GS

6-40

+

+

+

+

+

+1

25G2S

6-8

+

+

+

+

+

+

10-40

+

+

+

+

+

+

32G2Rps

6-22

+

+

+

+

+

+1

Armatura turi va uning sifatini tartibga soluvchi hujjatlar

Armatura sinfi

Poʻlat markasi

Armatura diametri, mm

Turli yuklarda konstruksiyalarni ekspluatatsiya qilish  sharoitlari

statik

dinamik va koʻp marotaba takrorlanuvchi

isitiladigan binolarda

ochiq havoda va isitilmaydigan binolarda hisobiy haroratda, °S.

isitiladigan binolarda

ochiq havoda va isitilmaydigan binolarda hisobiy haroratda, °S.

minus 30° gacha

minus 30° dan past

 minus 40° gacha

minus 30° gacha

minus 30° dan past

 minus 40° gacha

Oʻzakli issiq prokatka qilingan davriy profilli, GOST 5781-82

A600

80S

10-18

+

+

–

+

–

–

20XG2S

10-32

+

+

+

+

+

+

A800

23X2G2T

10-32

+

+

+

+

+

+

A1000

20X2G2SR

10-22

+

+

+

+

+

+

22X2G2TAYU

10-22

+

+

+

+

+

+

22X2G2R

10-22

+

+

+

+

+

+

Oʻzakli issiq prokatka qilingan davriy profilli, GOST 5781-82

22X2G2S

10-40

+

+

+

+

+

+

Oʻzakli termomexanik mustahkamlangan davriy profilli,

At400C

BSt5ps

10-32

+

+

+

+

+

+1

BSt5sp

VSt5ps

VSt5sp

At600

20GS

10-32

+

+

+

+

+

+

At600C

25G2S

10-32

+

+

+

+

+

+

28S, 35GS

12-32

At600K

10GS2, 08G2S, 25S2R

10-32

+

+

+

+

+

+

At800

20GS, 20GS2, 10GS2, 08G2S, 28S, 25G2S

10-32

+

+

+

+

+

+

25S2R, 35GS

18-32

At800K

20GS, 25S2R, 35GS

18-32

+

+

+

+

+

+

At800CK

20XGS2

10-28

+

+

+

+

+

+

At1000

20GS2, 20GS, 25S2R

10-32

+

+

+

+

+

+

At1000K

20XGS2

10-16

+

+

+

+

+

+

At1200

30XS2

10-28

+

+

+

+

+

+

Armatura turi va uning sifatini tartibga soluvchi hujjatlar

Armatura sinfi

Poʻlat markasi

Armatura diametri, mm

Turli yuklarda konstruksiyalarni ekspluatatsiya qilish  sharoitlari

statik

dinamik va koʻp marotaba takrorlanuvchi

isitiladigan binolarda

ochiq havoda va isitilmaydigan binolarda hisobiy haroratda, °S.

isitiladigan binolarda

ochiq havoda va isitilmaydigan binolarda hisobiy haroratda, °S.

minus 30° gacha

minus 30° dan past

 minus 40° gacha

minus 30° gacha

minus 30° dan past

 minus 40° gacha

Davriy profilli oddiy armatura simi, GOST 6727-80

Bp500

–

3-5

+

+

+

+

+

+

Yuqori mustahkamlikka ega armatura simi, GOST 7348-81

Bp1200, Bp1300, Bp1400, Bp1500, Vr1600

–

3-8

+

+

+

+

+

+

Armatura kanatlari 7-simli, GOST 13840-68

ot K1400 do K1900

–

6-15

+

+

+

+

+

+

Armatura kanatlari, 19-simli,

K1500

–

14

+

+

+

+

+

+

Oʻzakli, tortib mustahkamlangan, davriy profilli

A400v

25G2S

6-40

+

+

+

+

+

–

35GS

6-40

+

+

–

+

–

–

1 Faqat toʻqilgan karkaslar va toʻrlarda qoʻllashga yoʻl qoʻyiladi.

2 Faqat oʻlchov uzunlikdagi butun oʻzaklar koʻrinishida qoʻllash lozim.

Izohlar:

1. Jadvalda "+" belgisi “yoʻl qoʻyiladi”ni, "–" belgisi “yoʻl qoʻyilmaydi”ni bildiradi.

2. Hisobiy harorat 8-band koʻrsatmalariga muvofiq qabul qilinadi.

3.  Agar konstruksiyalarni yuklar hissasi mustahkamlik boʻyicha hisoblashda statik yuklarning 0,1 hissasidan ortiq boʻlsa, ushbu jadvaldagi yuklar dinamik turga oʻtkaziladi; oʻzakning ish sharoiti doimiysi  boʻlgandagi yuklar (ushbu SHNQning 24-jadvali) koʻpkarra takrorlanuvchi yuklar turiga oʻtkaziladi.

4. Jadvalda koʻrsatilganidan kattaroq diametrli issiq prokatka qilingan hamda termomexanik mustahkamlangan armaturaning qoʻllash sohasi aynan ushbu jadvalda tegishli sinf va markalarga oid armatura uchun belgilangan tartibda asoslash orqali qabul qilinishi lozim.

5. Armaturaning payvand birikmalari – 159-band koʻrsatmalariga muvofiq.

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
SHNQ 2.03.01-24 “Beton va temir-beton konstruksiyalar” shaharsozlik normalari va qoidalariga
2-ILOVA
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Temir-beton va beton konstruksiyalar oʻrnatma detallari uchun uglerodli poʻlatni qoʻllash
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Oʻrnatma detallar tavsifi

Hisobiy harorat, °S

minus 30° gacha

 minus 30° dan past minus 40° gacha

GOST 380-2005 boʻyicha poʻlat markasi

prokat qalinligi, mm

GOST 380-2005 boʻyicha poʻlat markasi

prokat qalinligi, mm

1. Yuklardan zoʻriqtirishga hisoblash:

a)  statik

St3kp2

4 — 30

St3ps6

4 — 25

b)  dinamik va koʻpkarra takrorlanuvchi

St3ps6

4 — 10

St3ps6

4 — 10

St3Gps5

11 — 30

St3Gps5

11 — 30

St3sp5

11 — 25

St3sp5

11 — 25

2. Konstruktiv (kuch taʼsiriga hisoblanmaydigan)

BSt3kp2

4 — 10

BSt3kp2

4 — 10

St3kp2

4 — 30

St3kp2

4 — 30

Izohlar: 1. Past legirlangan, masalan 10G2S1, 09G2S, 15xSND markali poʻlatlardan foydalanilganda, oʻrnatma detallar  uchun poʻlat markasi va elektrodlarni tanlash SHNQ 2.03.05-23 talablariga muvofiq poʻlat konstruksiyalar uchun belgilanganidek amalga oshirilishi lozim.

2. Koʻrsatilgan markali poʻlatning hisobiy qarshiliklari SHNQ 2.03.05-23 ga muvofiq qabul qilinadi.

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
SHNQ 2.03.01-24 “Beton va temir-beton konstruksiyalar” shaharsozlik normalari va qoidalariga
3-ILOVA
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Temir-beton konstruksiyalarda oddiy sifatli uglerodli poʻlatdan yasalgan armatura va prokatni qoʻllash boʻyicha koʻrsatmalar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1-jadval
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Armatura poʻlatining turi va uning sifatini belgilovchi hujjatlar

Uglerodli poʻlat markalari

 GOST 380-2005 boʻyicha

GOST 380-2005 boʻyicha qabul qilingan

GOST 5781-82 boʻyicha A240 armatura poʻlati

St3kp

St3kp3

St3kp2

St3ps

St3ps3

St3ps2

St3Gps2

St3sp

St3sp3

St3sp2

GOST 5781-82 boʻyicha A240 armatura poʻlati

St3ps

St3ps

St3sp

St3sp

GOST 5781-82 boʻyicha A300 armatura poʻlati

St5ps

St5ps2

St5sp

St5sp2

At400S armatura poʻlati

St5ps

BSt5ps

St5ps

St5sp

BSt5sp

St5sp

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2-jadval
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Oʻrnatma mahsulotlar uchun prokat

GOST 380-2005 boʻyicha qabul qilingan uglerodli poʻlat markalari

Prokat turi va uning sifatini belgilovchi hujjatlar

 Prokat markasi

GOST 535-2005 boʻyicha navli va shakldor prokat

St3kp3-1

St3kp2

BSt3kp2

St3ps3-1

St3ps2

St3ps5-1

St3ps6

St3sp5-1

St3sp5

St3Gps5

GOST 27772 boʻyicha qurilish poʻlat konstruksiyalari uchun shakldor va varaqli prokat

S235

St3kp2

S245

St3ps6

S255

St3sp5,
St3Gps5

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
SHNQ 2.03.01-24 “Beton va temir-beton konstruksiyalar” shaharsozlik normalari va qoidalariga
4-ILOVA
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Tashqi havo hisobiy harorati 40 °C va yuqori boʻlganda, hisoblashsiz aniqlanuvchi harorat-kirishish choklar orasidagi masofa
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Konstruksiyalar

Turlicha holatda boʻlgan konstruksiyalar uchun hisoblashsiz yoʻl qoʻyiladigan harorat-kirishish choklar orasidagi eng katta masofalar, m

isitiladigan binolar ichida yoki gruntda

isitilmaydigan binolar ichida

ochiq havoda

1. Beton:

a) yigʻma

40

35

30

b) monolit

konstruktiv armaturalashda

30

25

20

konstruktiv armaturalashsiz

20

15

10

2. Temir-beton:

a) yigʻma-karkas

bir qavatli

72

60

48

koʻp qavatli

60

50

40

b) yigʻma-monolit va monolit

karkasli

50

40

30

yaxlit

40

30

25

Izoh: Temir-beton karkasli binolar uchun harorat-kirishish choklar orasidagi qiymatlar bogʻlanishlar boʻlmaganda yoki harorat blokining bogʻlanishlar oʻrtasida joylashgan hollar uchun belgilangan.

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
SHNQ 2.03.01-24 “Beton va temir-beton konstruksiyalar” shaharsozlik normalari va qoidalariga
5-ILOVA
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Tegishli sinflardagi poʻlat markalarning belgilanishi
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Mazkur SHNQ boʻyicha armatura poʻlati sinfi

Ushbu SHNQ boʻyicha tegishli poʻlat sinfi

Armaturaning nominal diametri, mm

A - I

A240

6 — 40

A - II

A300

6 — 40

A - III

A400

6 — 40

A - IV

A600

6 — 40

A - V

A800

10 — 40

A - VI

A1000

10 — 40

At - IIIS

At400S

6 — 40

At - IV

At600

6 — 40

At - IVS

At600S

6 — 40

At - IVK

At600K

6 — 40

At - V

At800

10 — 40

At - VK

At800K

10 — 40

At - VI

At1000

10 — 40

At - VIK

At1000K

10 — 40

At - VII

At1200

10 — 40

V - I

V500

3 — 16

Vr - I

Vr500

3 — 5

Vr - II

Vr1200

8

Vr1300

7

Vr1400

4; 5; 6

Vr1500

3

Vr1600

3 5

K-7

K1400

1 — 5

K1500

6 — 18

K1600

6 — 16

K1700

6 — 9

K1800

6,9

K1900

6,9

K-19

K1500

14

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
SHNQ 2.03.01-24 “Beton va temir-beton konstruksiyalar” shaharsozlik normalari va qoidalariga
6-ILOVA
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Koʻrsatkichlarning asosiy harfiy belgilari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Elementning koʻndalang kesimida tashqi yuklar va zoʻriqtirilgan taʼsirlardan

—

eguvchi moment;

—

boʻylama kuch;

—

koʻndalang kuch;

—

burovchi moment.

Oldindan zoʻriqtirilgan element tavsiflari

—

oldindan siqib zoʻriqtirishi mazkur SHNQning 8-formulasi boʻyicha elementning koʻrilayotgan ishlash bosqichiga toʻgʻri keladigan armaturadagi oldindan zoʻriqtirilgan yoʻqotishlarni hisobga olgan holda aniqlanadi

mos ravishda S va S΄ zoʻriqtiriluvchi armaturadagi oldindan zoʻriqtirilgan, betonni siqishga qadar (armaturani tayanchlarga tortishda) yoki elementga tashqi haqiqiy yoki shartli kuchlar taʼsirida betondagi oldindan zoʻriqtirish nolgacha kamaygan momentda, elementning koʻrilayotgan ishlash bosqichiga toʻgʻri keladigan armaturadagi oldindan zoʻriqtirilgan yoʻqotishlarni hisobga olgan holda mazkur SHNQning 15 va 19-bandlari talablariga muvofiq aniqlanadi 

—

oldindan siqish bosqichida betondagi siqilib zoʻriqtirilgan, elementning koʻrilayotgan ishlash bosqichiga toʻgʻri keladigan armaturadagi oldindan zoʻriqtirilgan yoʻqotishlarini hisobga olgan holda aniqlanadi

—

armaturani taranglash aniqligi koeffitsiyenti mazkur SHNQning 17-bandi talablariga muvofiq aniqlanadi

Materiallar tavsiflari

—

betonning oʻq boʻyicha siqilishga normativ qarshiligi

—

mos ravishda birinchi va ikkinchi guruh chegaraviy holatlar uchun oʻq boʻyicha siqilishga betonning hisobiy qarshiliklari

—

betonning oʻq boʻyicha choʻzilishga normativ qarshiligi

—

mos ravishda birinchi va ikkinchi guruh chegaraviy holatlar uchun oʻq boʻyicha choʻzilishga betonning hisobiy qarshiliklari

—

betonning mazkur SHNQning 102-formulasi boʻyicha aniqlanadigan ezilishga hisobiy qarshiligi

—

betonning uzatma mustahkamligi, mazkur SHNQning 31-bandi talablariga muvofiq belgilanadi

—

mos ravishda birinchi va ikkinchi guruh chegaraviy holatlar uchun armaturaning choʻzilishga hisobiy qarshiliklari

—

koʻndalang armaturaning choʻzilishga hisobiy qarshiligi mazkur SHNQning 49-bandi talablariga muvofiq aniqlanadi

—

birinchi guruh chegaraviy holatlar uchun armaturaning siqilishga xisobiy qarshiligi

—

siqilish va choʻzilishda betonning boshlangʻich elastiklik moduli

—

armaturaning elastiklik moduli

—

tegishli  armatura va  beton elastiklik modullarining nisbati

Element koʻndalang kesimida boʻylama armatura holatining tavsiflari

—

boʻylama armatura belgisi:

a) kesimning tashqi yuklar taʼsirida siqilgan va choʻzilgan zonalari mavjudligida — choʻzilgan zonada joylashgan

b) tashqi yuklar taʼsirida toʻliq siqilgan kesimda — kesimning kamroq siqilgan qirrasida joylashgan

v) tashqi yuklar taʼsirida toʻliq choʻzilgan kesimda:

— markaz tashqarisida choʻzilgai elementlar uchun — kesimning koʻproq choʻzilgan qirrasida joylashgan;

— markaziy choʻzilgan elementlar uchun — elementning toʻliq koʻndalang kesimida;

—

boʻylama armatura belgisi:

a) kesimning tashqi yuklar taʼsirida siqilgan va choʻzilgan zonalari mavjudligida — siqilgan zonada joylashgan;

b) tashqi yuklar taʼsirida toʻliq siqilgan kesimda — kesimning koʻproq siqilgan qirrasida joylashgan;

v) markaz tashqarisida choʻzilgan elementlarning tashqi yuklar taʼsirida toʻliq choʻzilgan kesimida — kesimning kamroq choʻzilgan qirrasi yaqinida joylashgan.

Geometrik tavsiflar

—

toʻgʻriburchakli kesim kengligi tavr va qoʻshtavr kesimlar qirrasi kengligi;

—

mos ravishda tavr va qoʻshtavr kesimlar tokchasining choʻzilgan va siqilgan zonalardagi kengligi

—

toʻgʻriburchakli, tavr va qoʻshtavr kesimlar balandligi

—

mos ravishda tavr va qoʻshtavr kesimlar tokchasining choʻzilgan va siqilgan zonalarda balandligi

—

mos ravishda S va S' armaturadagi zoʻriqishlar teng taʼsir qiluvchisidan kesimning eng yaqin qirrasigacha masofalar

—

kesimning ishchi balandligi, mos ravishda   va  ga teng

—

 beton siqilgan zonasi balandligi

—

 ga teng beton siqilgan zonasi balandligi

—

element uzunligi boʻyicha oʻlchangan xomutlar orasidagi masofa

—

N boʻylama kuchning keltirilgan kesim ogʻirlik markaziga nisbatan ekssentrisiteti mazkur SHNQning 13-bandi talablariga muvofiq aniqlanadi;

—

R oldindan siqib zoʻriqtirilgan keltirilgan kesim ogʻirlik markaziga nisbatan ekssentrisiteti, 10-band talablariga muvofiq aniqlanadi;

—

N boʻylama kuch va R oldindan siqib zoʻriqtirilgan teng taʼsir qiluvchisining keltirilgan kesim ogʻirlik markaziga nisbatan ekssentrisiteti;

—

N boʻylama kuch qoʻyilish nuqtasidan mos ravishda  va  armaturadagi zoʻriqtirishlar teng taʼsir qiluvchisigacha masofalar;

—

mos ravishda N boʻylama kuch va R oldindan siqib zoʻriqtirishi qoʻyilish nuqtasidan S armatura kesim yuzasi ogʻirlik markazigacha masofalar;

—

element oraligʻi (prolyot);

—

ankerlash zonasi uzunligi;

—

armaturadan betonga oldindan zoʻriqtirishni uzatish zonasining uzunligi;

—

siqilish boʻylama kuchi taʼsiriga uchraydigan elementning hisobiy uzunligi;  qiymati mazkur SHNQning 31-jadvali boʻyicha qabul qilinadi;

—

element koʻndalang kesimining kesim ogʻirlik markaziga nisbatan inersiya radiusi;

—

armatura poʻlati oʻzaklarining nominal diametri;

—

mos ravishda  va  zoʻraqtiriladigan va zoʻraqtirilmaydigan armatura kesim yuzalari; R oldindan siqib zoʻriqtirishini aniqlashda — mos ravishda  va  armatura zoʻraqtirilmaydigan qismining kesim yuzalari;

—

mos ravishda  va  armatura zuraqtiriladigan qismining kesim yuzalari;

—

elementning boʻylama oʻqiga nisbatan normal bitta tekislikda joylashgan xomutlarning qiya kesimni kesib oʻtuvchi kesim yuzasi;

—

elementniig boʻylama oʻqiga qiya boʻlgan bitta tekislikda joylashgan qayrilgan oʻzaklarning qiya kesimni kesib oʻtuvchi kesim yuzasi;

—

armaturalash koeffitsiyenti, S armatura kesim yuzasining siqilgan
va choʻzilgan tokchalar osilmalarini hisobga olmagan holda elementning
 koʻndalang kesim yuzasiga nisbati sifatida aniqlanadi;

—

koʻndalang kesimdagi butun betonning yuzasi;

—

beton siqilgan zonasining kesim yuzasi;

—

beton choʻzilgan zonasining kesim yuzasi;

—

elementning keltirilgan kesimi yuzasi, mazkur SHNQning 10-bandi koʻrsatmalariga binoan aniqlanadi;

—

betonning ezilish yuzasi;

—

betonning kesim yuzalarining mos ravishda siqilgan va choʻzilgan zonalari nolinchi chiziqqa nisbatan statik momentlari;

—

mos ravishda  va  armatura kesim yuzalarining nolinchi chiziqqa nisbatan statik momentlari;

—

beton kesimining element kesimi ogʻirlik markaziga nisbatan inersiya momenti;

—

elementni keltirilgan kesimining uning ogʻirlik markaziga nisbatan inersiya momenti, mazkur SHNQning 10-bandi koʻrsatmalariga muvofiq aniqlanadi;

—

armatura kesimi yuzasining element kesimi ogʻirlik markaziga nisbatan inersiya momenti;

—

betonning siqilgan zonasi kesim yuzasining nolinchi chiziqqa nisbatan inersiya momenti;

—

mos ravishda  va  armatura kesim yuzalarining nolinchi chiziqqa nisbatan inersiya momentlari;

—

element keltirilgan kesimining eng chetki choʻzilgan tola uchun qarshilik momenti, mazkur SHNQning 10-bandi koʻrsatmalariga muvofiq, elastik material uchun qanday boʻlsa, shunday aniqlanadi.

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
SHNQ 2.03.01-24 “Beton va temir-beton konstruksiyalar” shaharsozlik normalari va qoidalariga
7-ILOVA
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Konstruktiv tizimlar hisobi
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1. Konstruktiv tizimlarning yuk koʻtarish qobiliyati boʻyicha hisoblari quyidagilarni oʻz ichiga olishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
konstruktiv tizim elementlarida (ustun, orayopma va qoplama plitalar, poydevor plitalar, devor, yadrolar) zoʻriqishlarni va poydevor asoslariga taʼsir koʻrsatuvchi zoʻriqishlarni aniqlashni;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
butun konstruktiv tizim va uning alohida elementlari koʻchishlarini hamda yuqori qavatlar orayopmalarni tebranishining tezlanishlarini aniqlashni;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
konstruktiv tizimni ustuvorlikka (shakl va holat ustuvorligi) hisoblashni;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
asosiy yuk koʻtarish qobiliyati va deformatsiyasini baholashni;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
konstruktiv tizimning kuchayib boruvchi buzilishga qarshilik koʻrsata olish qobiliyatini baholashni.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2. Yerusti va yerosti konstruksiyalarni hamda poydevorni olgan konstruktiv tizimning yuk koʻtarish qobiliyatining hisoblarida foydalanish bosqichi uchun amalga oshirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Qurilish jarayonida hisobiy holat jiddiy oʻzgartirilganda, konstruktiv tizimning yuk koʻtarish qobiliyati koʻrilayotgan bosqichlarda hisoblashga mos keladigan hisobiy sxemalarni qabul qilgan holda qurilishning barcha keyingi bosqichlari uchun amalga oshirilishi zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3. Umumiy holatda konstruktiv tizimning yerusti va yerosti konstruksiyalarning yuk koʻtarish qobiliyatini hisoblash, poydevor va uning ostidagi asosning birgalikda ishlashini hisobga olgan holda fazoviy qoʻyilishda amalga oshirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4. Yigʻma elementlardan tashkil topgan konstruktiv tizimni yuk koʻtarishini hisoblashda, ular birikishlarining moslanuvchanligini hisobga olish zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5. Yuk koʻtaruvchi konstruktiv tizimlarni hisoblash temir-beton elementlarning chiziqli yoki chiziqsizli deformatsiya (bikrlik) tavsiflarini qoʻllash bilan amalga oshirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Temir-beton elementlarning armaturalashda chiziqsizli deformatsiya tavsiflari koʻndalang kesimlarda darzlar hosil boʻlish ehtimolini hisobga olgan holda, shuningdek beton va armaturada yuklarning qisqa va uzoq muddatli taʼsiriga mos keluvchi elastiksiz deformatsiyalarning rivojlanishini hisobga olgan holda aniqlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6. Konstruktiv tizimning yuk koʻtarish qobiliyatini hisoblash natijasida quyidagilar belgilanishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ustunlarda — boʻylama va koʻndalang kuchlar, burovchi momentlar qiymatlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
orayopma, qoplama va poydevor yassi plitalarida — egiluvchi momentlar, burovchi momentlar, koʻndalang va boʻylama kuchlar qiymatlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
devorlarda — boʻylama va siljuvchi kuchlar, egiluvchi momentlar, burovchi momentlar va koʻndalang kuchlar qiymatlari.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Konstruktiv tizim elementlaridagi zoʻriqishlarni aniqlash doimiy, uzoq va qisqa muddatli hisobiy yuklar taʼsiridan amalga oshirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
7. Konstruktiv tizimning yuk koʻtarish qobiliyatini hisoblash natijasida orayopmalar va qoplamalar vertikal koʻchishlari (egilishlari) qiymatlari, konstruktiv tizimning gorizontal koʻchishlari, koʻp qavatli binolar uchun, shuningdek yuqori qavatlar orayopmalari tebranishlarining tezlanishlari belgilanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Konstruktiv tizimning gorizontal koʻchishlari hisobiy (ikkinchi guruh chegaraviy holatlar uchun) doimiy, uzoq muddatli va qisqa muddatli gorizontal hamda vertikal yuklar taʼsiridan aniqlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Orayopmava qoplamalarning vertikal koʻchishlari (egilishlari) normativ doimiy va uzoq muddatli vertikal yuklar taʼsiridan aniqlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Konstruktiv tizim elementlarining bikrlik tavsiflari beton va armaturadagi armaturalash, darzlar va elastiksiz deformatsiyalar mavjudligini hisobga olgan holda qabul qilinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Binoning yuqori qavat orayopmalar tebranishlarining tezlanishlari shamol yuklarning pulsatsiyalovchi komponenti taʼsirida aniqlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
8. Konstruktiv tizimning ustuvorlikka hisoblashni doimiy, uzoq va qisqa muddatli gorizontal hamda vertikal hisobiy yuklar taʼsiriga amalga oshirish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Konstruktiv tizim shaklining ustuvorligini hisoblashda konstruktiv tizim elementlarining bikrlik tavsiflari beton va armaturadagi aramaturalash, darzlar va elastiksiz deformatsiyalar mavjudligini hisobga olgan holda qabul qilinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Shakl ustuvorligi boʻyicha zaxira ikki barobar va undan koʻp boʻlishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Holat ustuvorligini hisoblashda konstruktiv tizim qattiq deformatsiyalangan jism sifatida koʻrib chiqilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Agʻdarishga hisoblashda vertikal yuklardan ushlab qolish momenti 1,5 zaxira koeffitsiyenti bilan gorizontal yuklardan agʻdarilish momentidan ortiq boʻlishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Siljishga hisoblashda ushlab qoluvchi gorizontal kuch 1,2 zaxira koeffitsiyenti bilan taʼsir koʻrsatuvchi siljituvchi kuchdan ortiq boʻlishi kerak. Bunda, yuk boʻyicha ishonchlilik koeffitsiyentlarining eng noqulay qiymatlarini hisobga olish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
10. Kuchayib boruvchi buzilishga qarshi ustuvorlikka hisoblash beton va armatura qarshiligining meʼyoriy qiymatlari bilan vertikal yuklamalar taʼsirida amalga oshirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
11. Orayopmalar yuk koʻtarish qobiliyatini baholash uchun chegaraviy muvozanat usulini qoʻllashga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
12. Konstruktiv tizimni chekli elementlar usuli bilan hisoblash fazoviy statik noaniq tizim sifatida amalga oshiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
13. Konstruktiv tizimlarni modellashtirish qobiqli, hajmiy chegaraviy elementlarni qoʻllash bilan amalga oshiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
14. Konstruktiv tizimni hisoblashning birinchi bosqichida asosning deformatsiyalanishini gruntlarning oʻrtacha tavsiflari boʻyicha qabul qilinadigan toʻshak koeffitsiyenti yordamida hisobga olishga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
15. Qoziqli yoki qoziqli-plitali poydevorlardan foydalanishda, qoziqlarni temir-beton konstruksiyalar kabi modellashtirilishi yoki ularning grunt bilan birgalikdagi ishini umumlashtirilgan holda, asosni keltirilgan toʻshak koeffitsiyenti bilan bir butun deb qabul qilib, hisobga olish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
16. Elementlarning qattiqlik tavsiflarini konstruktiv tizimni hisoblashning konstruksiyalarni armaturalash hali maʼlum boʻlmagan dastlabki bosqichida chekli chiziqli deformatsiya tavsiflari boʻyicha aniqlash kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
17. Orayopmalar va qoplamalar plitalarida talab qilingan armatura tarkibi aniqlangandan keyin ikki yoʻnalishda armaturalashni hisobga olgan holda plitalar egilish qattiqligining aniqlashtirilgan qiymatlarini qabul qilishi, ushbu konstruksiyalar egikliklarini qoʻshimcha hisoblash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
SHNQ 2.03.01-24 “Beton va temir-beton konstruksiyalar” shaharsozlik normalari va qoidalariga
8-ILOVA
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Dumaloq va halqali kesimlarga ega kolonnalar hisobi
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1. Kolonnalar halqali kesimlarining hisobi (ushbu SHNQning 1-rasmi) tashqi va ichki radiuslar nisbatida va aylana boʻyicha bir tekis taqsimlangan armaturada (eng kamida yettita boʻylama oʻzaklarda) quyidagi beton siqilgan zonasi nisbiy yuzasiga bogʻliq holda amalga oshiriladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(1)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
a) boʻlganda — quyidagi shartdan:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
; (2)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
b) boʻlganda — quyidagi shartdan:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(3)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda (4)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
v) boʻlganda — quyidagi shartdan:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(5)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(1) — ( 6) formulalarda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— barcha boʻylama armaturaning kesim yuzasi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— boʻylama armatura oʻzaklari ogʻirlik markazlaridan oʻtadigan aylana radiusi
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
M momenti element egilish taʼsirini hisobga olib aniqlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1-rasm. Siqilgan element halqali kesimi hisobida qabul qilinadigan sxema
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2. Aylana boʻyicha bir tekis taqsimlangan armaturaga (eng kamida yettita boʻylama oʻzaklarda) ega kolonnalar dumaloq kesimlarining hisobi (ushbu SHNQning 2-rasmi) armatura sinfi A400 dan yuqori boʻlmaganda, quyidagi shartdan kelib chiqib tekshiriladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(7)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
r — koʻndalang kesim radiusi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— beton siqilgan zonasining nisbiy yuzasi, quyidagicha aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
shart bajarilsa:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(8)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
formula yechimidan kelib chiqib:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(9)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(P10.8) sharti bajarilmasa — formula yechimidan kelib chiqib:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(10)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— choʻzilgan armatura ishini hisobga oluvchi va quyidagiga teng deb qabul qilinadigan koeffitsiyent:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— (P10.8) shart bajarilsa lekin 1,0 dan ortiq emas;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— (P10.8) sharti bajarilmasa ;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— butun boʻylama armatura kesimi yuzasi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— boʻylama armatura oʻzaklarining ogʻirlik markazlaridan oʻtadigan aylana radiusi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
M momenti element egilish taʼsirini hisobga olib aniqlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2-rasm. Nomarkaziy siqilgan element dumaloq kesimini hisoblashda qabul qilinadigan sxema
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
SHNQ 2.03.01-24 “Beton va temir-beton konstruksiyalar” shaharsozlik normalari va qoidalariga
9-ILOVA
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Beton shponkalar hisobi
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1. Yigʻma element va qoʻshimcha yotqizilgan beton yoki qorishma orasida siljituvchi zoʻriqishlarni uzatadigan beton shponkalar oʻlchamlari quyidagi formulalar boʻyicha aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
; (1)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
, (2)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda — shponkalar orqali uzatiladigan siljituvchi kuch;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— shponka chuqurligi, balandligi va uzunligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— hisobga kiritiladigan va uchdan ortiq boʻlmagan deb qabul qilinadigan shponkalar soni.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
siqilish kuchi mavjudligida shponkalar balandligini quyidagi formula boʻyicha aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
, (3)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Toʻshama elementlarini shponkalar bilan biriktirishda hisobga kiritiladigan shponka uzunligi element oraligʻining koʻpi bilan yarmini tashkil qilishi kerak. Bunda, qiymati element butun uzunligi boʻyicha siljituvchi zoʻriqishlar yigʻindisiga teng deb qabul qilinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(1) — (3) formulalar boʻyicha yigʻma element shponkalarini va qoʻshimcha yotqizilgan betondan shponkalarni, ularning betonining va hisobiy qarshiliklarini beton konstruksiyalar uchun qanday boʻlsa, shunday qabul qilgan holda tekshirish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ikki shoxli kolonna choʻzilgan shoxini poydevor stakanidan sugʻurib olishga hisoblashda beshta shponka ishini hisobga olishga yoʻl qoʻyiladi (mazkur ilovaning 1-rasmi).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1-rasm. Siljituvchi zoʻriqishlarni yigʻma elementdan monolit betonga uzatuvchi shponkalarni hisoblash uchun sxema
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1 — yigʻma element, 2 — monolit beton
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
SHNQ 2.03.01-24 “Beton va temir-beton konstruksiyalar” shaharsozlik normalari va qoidalariga
10-ILOVA
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Armaturaning mexanik birikishlariga ega temir-beton konstruksiyalarni loyihalashtirish va konstruktirlash talablari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1. Armatura mexanik birikishlaridan foydalanishda quyidagi turdagi birikishlar qoʻllanilishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
opressovkalangan (poʻlat muftalarni isitmasdan plastik deformatsiyalash yoʻli bilan armaturalar birikishi);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
rezbali (biriktirilayotgan armaturalangan (kesilgan) rezba profiliga mos boʻlgan ichki rezbali (kesilgan yoki bosilgan silindrik va konussimon) zavodda tayyorlangan rezbali muftalar bilan armaturalarni birikishi);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
uygʻunlashgan (kombinatsiyalangan) (uchlari oldindan presslangan armaturaning zavodda ishlab chiqarilgan rezbali muftalari bilan armaturaga birikishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
boltli (armaturaning tanasiga oʻyib kirgan uchli boltlar yordamida armatura mahkamlanadigan uzun muftalar yordamida armaturaga birikishi);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2. Mexanik birikish turi va biriktiruvchi muftalar turi (standart, oʻtuvchan, boltli) konstruksiyani foydalanish, armatura ishlarini ishlab chiqish texnologiyasi va texnik-iqtisodiy koʻrsatkichlarni hisobga olgan holda belgilanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3. Armatura mexanik birikishlarining qoʻllanish sohasi hisobiy manfiy harorat boʻyicha minus 70 °S dan past boʻlmagan holda qabul qilinishi, armaturaning uchlarida kesilgan rezbali birikishlarning qoʻllanish sohasi minus 60 °S bilan cheklanishi zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4. Tutashtirish uchun mexanik birikishlar qoʻllanilganda, qabul qilingan mexanik birikish mustahkamligining (vaqtinchalik qarshiligi) meʼyoriy qiymati biriktirilayotgan armatura mustahkamligining (vaqtinchalik qarshiligi) meʼyoriy qiymatidan kam boʻlmasligi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Mexanik birikishning mustahkamlik va deformatsiyalanishi quyidagi 1-jadval talablariga muvofiq boʻlishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1-jadval
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

  Rv uzilish zoʻriqishi kn, kam emas

Choʻzilishdagi  deformatsiyalanuvchanlik, mm,

Birikish buzilishidan keyin  armaturaning nisbiy uzunlashishi, foiz,

0,1

2

Belgilanishlar:

 — armaturaning koʻndalang kesimining nominal yuzasi;

 — armaturaning vaqtinchalik qarshiligining brakovka qiymati.

Izohlar:

1. Birikishning deformatsiyalanuvchanligi — armaturadagi kuchlanish ga teng boʻlganda, tutashish plastik deformatsiyasining qiymati, bu yerda   — armatura oquvchanligi jismoniy yoki shartli chegarasining brakovka qiymati.

2. Birikishni choʻzilishga sinashdan keyin biriktirilgan armaturaning bir tekisda nisbiy uzunlashishi  har bir oʻzakda aniqlangan qiymatlarining eng kattasi.

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5. Rezbali birikishlar uchun muftalar GOST 1050-2013 boʻyicha 40, 45, 45X, 45G2 markali poʻlatdandan tayyorlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Presslangan birikishlar uchun muftalar 10, 15 va 20 markali poʻlatdan GOST 1050-2013 boʻyicha va GOST 380-2005 boʻyicha tayyorlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6. Biriktiruvchi muftalarning geometrik oʻlchamlari teng mustahkamlik shartidan biriktirilayotgan armatura va muftaning choʻzilishga meʼyoriy vaqtinchalik qarshiligi boʻyicha belgilanadi, bunda biriktiruvchi muftalarning asosiy geometrik oʻlchamlari quyidagi 2-jadval boʻyicha qabul qilinishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2-jadval
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Birikish tipi

Muftalar geometrik oʻlchamlari, mm

Armatura oʻzaklari uchlarida rezba uzunligi, mm

Uzunlik  L

Tashqi diametr D

Silindrik zichlangan rezbali birikishlar  

2,5 d

1,6 d

d

Silindrik kesilgan rezbali birikishlar  

2,3 d

1,5 d

d

Konus shaklidagi rezbali birikishlar

3,3 d

1,4 d

1,4 d

Presslangan birikishlar

8 d

1,7 d

4 d

Belgilanishlar:

d – mufta biriktiriladigan armaturaning diametri

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
7. Rezbali birikishlar rezbasi parametlari GOST 24705-2004ga muvofiq boʻlishi, bunda mexanik birikish ushbu ilovaning 1-jadvali talablariga muvofiq kelishi sharti bilan nostandart oʻlchamdagi rezbani qoʻllashga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
8. Armaturaning mexanik birikishlarini vertikal temir-beton elementlarda orayopma tepasidan qavat balandligining 1/4-1/5 zonasida, egiluvchi elementlarda esa maksimal momentlar yoki armaturada taʼsir koʻrsatuvchi maksimal zoʻriqishlar zonasidan tashqarida joylashtirish zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Element bitta kesimida mexanik birikishlar bilan tutashtiriluvchi ishchi choʻzilgan yoki davriy profilli siqilgan armatura sonini boʻylama armaturani armaturalashning foiz protsentida 100 foiz gacha va qolgan hollarda 50 foiz dan ortiq emas deb qabul qilishga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Tutashtiriluvchi armatura kesimlari orasidagi masofa biriktirilayotgan armaturani ustma-ust chiqarilish uzunligiga teng deb qabul qilinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1-rasm. Ustma-ust va mexanik birikishlar yordamida tutashtiriluvchi oʻzaklarning joylashishi
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
9. Mexanik birikishlarni tortib bogʻlash uchun qoʻllaniladigan kalit uzunligi quyidagidan kam boʻlmasligi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
12 — 18 mm diametrli armatura uchun — 0,3 m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
20 — 28 mm diametrli armatura uchun — 0,5 m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
32 — 40 mm diametrli armatura uchun — 0,7 m.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Rezbali birikishlar bogʻichining qiymati quyidagi 3-jadvaldagi qiymatlardan kam boʻlmasligi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3-jadval
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Koʻrsatkich nomlanishi

Qiymat koʻrsatkichi

Armatura oʻzagi diametri, mm

12

14

16

18

20

22

25

28

32

36

40

Bogʻich minimal momenti, N·m

30

65

95

120

145

175

200

215

240

265

280

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Koʻrsatkich nomlanishi

Qiymat koʻrsatkichi

Armatura oʻzagi diametri, mm

12

14

16

18

20

22

25

28

32

36

40

Bogʻich minimal momenti, N·m

30

65

95

120

145

175

200

215

240

265

280

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
SHNQ 2.03.01-24 “Beton va temir-beton konstruksiyalar” shaharsozlik normalari va qoidalariga
11-ILOVA
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Opressovka qilingan mexanik birikishlarning biriktiruvchi muftalarini hisoblash
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1. Armaturaning opressovka qilingan mexanik birikishlari bilan har qanday davriy profilli A400÷A800 sinflarga mansub armatura prokatini biriktirishga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Opressovka qilingan birikishlarni silliq profilli armatura uchun qoʻllashga yoʻl qoʻyilmaydi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2. Opressovkalangan birikishlar ular mustahkamligi va buzilish xususiyatini belgilovchi parametrlarga muvofiq boʻlishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3. Opressovkalashgacha biriktiruvchi mufta koʻndalang kesimi yuzasi biriktiriluvchi armatura va muftaning choʻzilishida meʼyoriy vaqtinchalik qarshilik qiymati boʻyicha teng mustahkamlik shartidan kelib chiqib belgilanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
, (1)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda - mos ravishda biriktiruvchi mufta va armatura materiali vaqtinchalik qarshiligining meʼyoriy qiymatlari.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4. Muftalar materialining meʼyoriy qiymatlari oʻrniga ularning tajriba yoʻli bilan aniqlanadigan haqiqiy qiymatlarini qabul qilishga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5. Vaqt oraligʻisiz siqishda mufta uzunligi quyidagi formula boʻyicha tanlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(2)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda — sm larda.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1-rasm. Biriktiruvchi muftani koʻp marotaba koʻndalang deformatsiyalab mobil uskunada ishlab chiqarilgan opressovkalangan qurilishda (postroyechnogo) tayyorlangan tutashuv
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1 — vaqt oraligʻi bilan, 2 — vaqt oraligʻisiz.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6. Vaqt oraligʻi bilan siqishda mufta uzunligi quyidagi formula boʻyicha tanlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(3)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bu yerda :
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
p — press jimlari (pressning siqish moslamasi) soni;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
— press bitta jimi (pressning siqish moslamasi) bosma izining kengligi, sm, puansonlar ishchi qismining kengligi boʻyicha qoʻllanilayotgan uskunaga bogʻliq holda aniqlanadi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
a — jimlar (pressning siqish moslamasi) orasidagi qabul qilinadigan oraliq qiymati, sm.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
jimlar (pressning siqish moslamasi) umumiy soni quyidagi shartdan hisoblanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(4)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
7. Opressovkalangan armatura birikishlari muftalarining ichki diametri quyidagi shartdan kelib chiqib tanlanadi: mufta va biriktirilayotgan armatura orasidagi jami tirqish biriktirilayotgan armatura diametridan qatʼi nazar, 4 mm dan koʻp boʻlmasligi kerak, bu yerda — muftaning ichki diametri, — qobirgʻalar boʻyicha armatura koʻndalang kesimining haqiqiy maksimal gabaritli oʻlchami.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
8. Muftalarning tanlangan geometrik oʻlchamlari majburiy tartibda har bir tur oʻlchami boʻyicha kamida 3 donadan iborat boʻlgan sinov namunalarini choʻzilishga sinash bilan eksperimental ravishda tekshirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Birikishlarning sinalgan namunalari 1-jadval talablariga muvofiq boʻlishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Opressovkalangan birikishlarning buzilishida armatura oʻzagini muftadan sugʻurib olishga yoʻl qoʻyilmaydi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Mufta siqilgan qismining jami oʻlchamini qiymatlaridan pastga tushirishga yoʻl qoʻyilmaydi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
9. Hisoblashda olingan muftalar oʻlchamlari yoki parametrlar qiymatlarini muayyan uskuna va biriktiruvchi muftalardan foydalanib qilingan tutashuvlarni sinash natijalari boʻyicha muftaning qalinligi va muftaning umumiy uzunligi qismida toʻgʻrilashga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
10. A800 va undan ortiq sinfga mansub armatura uchun opressovkalangan birikishlar muftalarining geometrik oʻlchamlari opressovkalash uskunalarining imkoniyatlarini hisobga olgan holda eksperimental ravishda asoslanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
11. A400 va A600 sinflarga mansub armatura uchun opressovkalangan birikishlarning poʻlat 10 dan qilingan muftalari oʻlchamlari quyidagi 1-jadvalda keltirilgan.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1-jadval
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

iluvchi armatura sinfi

Biriktirilayotgan armatura diametri dh, mm

Biriktiruvchi muftalar geometrik oʻlchamlari

uzunligi l0, mm

devor qalinligi t, mm

tashqi diametr d+2/M, mm

kamida

A400

16

8dh vaqt oraligʻi bilan koʻp martalab opressovkalashda

4,5

28,5

18

5

32

20

5,5

35

22

6

39

25

8

43,5

28

9

49

32

10

55,5

36

11

62

40

12

69,5

A600

16

9dh vaqt oraligʻi bilan koʻp martalab opressovkalashda

6

32

18

6,5

36

20

7,5

40

22

8,5

45

25

10

48

28

11

56

32

12

63

36

13

68

40

14

75