1. Ushbu Nizom fan doktori va nomzodi ilmiy darajalarini berish tartibini belgilaydi. Ilmiy darajalar fanning muayyan sohasida chuqur kasbiy bilimlarga va ilmiy yutuqlarga hamda magistr darajasiga yoki oliy ma’lumot darajasi bo‘yicha akademik darajalar joriy etilgunga qadar olingan oliy ma’lumotga ega bo‘lgan shaxslarga beriladi.

Tibbiyot fanlari bo‘yicha dissertatsiya himoya qilish — tibbiyot sohasi bo‘yicha magistr darajasiga yoki oliy ma’lumot darajasi bo‘yicha akademik darajalar joriy etilgunga qadar olingan oliy ma’lumotga ega shaxslarga, veterinariya fanlari bo‘yicha dissertatsiya himoya qilish — veterinariya sohasi bo‘yicha oliy ma’lumotga ega shaxslarga, yuridik fanlar bo‘yicha dissertatsiya himoya qilish — huquq (yurisprudensiya) sohasi bo‘yicha oliy ma’lumotga ega shaxslarga ruxsat etiladi.

2. Fan doktori va nomzodi ilmiy darajalarini O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Oliy attestatsiya komissiyasi (OAK) ixtisoslashgan kengashning, (bundan buyon — kengash) oliy ma’lumotga ega bo‘lgan talabgor dissertatsiyani jamoat oldida himoya qilgandan keyin qabul qilgan iltimosnomasi asosida va OAK tegishli ekspert kengashining xulosasini inobatga olgan holda beradi.

Ilmiy daraja olish uchun yozilgan dissertatsiya ilmiy asar hisoblanib, u dissertantning e’lon qilgan ilmiy ishlari asosida maxsus tayyorlagan qo‘lyozma shaklida bo‘lishi mumkin.

Dissertatsiyani tayyorlash, uni himoya qilish, OAKga taqdim etish uchun rasmiylashtirish qaysi tilda bo‘lishi lozimligi O‘zbekiston Respublikasining “Davlat tili haqida”gi Qonuniga (O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatlari to‘plami, 2004-y., 51-son, 514-modda) muvofiq belgilanadi. Talabgor dissertatsiyani o‘z xohishiga qarab uch tilda: o‘zbek, rus yoki ingliz tillaridan birida yozishi mumkin.

Qoraqalpoq adabiyotshunosligi va tilshunosligi bo‘yicha dissertatsiyalar talabgorning xohishiga qarab, qoraqalpoq tilida yozilishi mumkin.

3. OAK Fan va texnikani rivojlantirishga ulkan hissa qo‘shadigan kashfiyot yoki eng katta ixtiro muallifiga, istisno tariqasida dissertatsiya himoyasisiz fan doktori yoki nomzodi ilmiy darajasini berishi mumkin. Bu holda talabgorga ilmiy daraja berish tartibini OAK belgilaydi.

4. Yopiq mavzular bo‘yicha dissertatsiya himoya qilishni tashkil etish va ilmiy darajalar berish tartiboti OAKning maxsus qo‘shimcha Nizomida belgilanadi.

Fan doktori va nomzodiga belgilangan namunadagi diplomlar beriladi.

5. Fan nomzodi ilmiy darajasiga talabgor tegishli nomzodlik imtihonlarini topshirishi kerak.

Imtihon qabul qiladigan tashkilot nomzodlik imtihonlari olinishidan besh kun oldin imtihon topshiruvchilar ro‘yxatini, imtihon qabul qilish vaqti, joyi va komissiyaning tarkibiga doir ma’lumotlar bilan birga OAKga yuborishi zarur. OAK nomzodlik imtihonlarida qatnashish va uni nazorat qilish uchun o‘z vakillarini yuborishi mumkin. Nomzodlik imtihonlari noxolis o‘tkazilgan taqdirda OAK imtihon natijalarini bekor qiladi.

6. O‘zbekiston Respublikasi fuqarolari uchun nomzodlik imtihonlari falsafa, milliy istiqlol g‘oyasi va fan metodologiyasi, chet tili, informatsion texnologiyalar asoslari hamda dissertatsiya mavzuiga muvofiq ixtisoslik fanidan o‘tkaziladi.

Chet el fuqarolari uchun nomzodlik imtihonlari o‘zbek, rus yoki ingliz tilida, informatsion texnologiyalar asoslari va dissertatsiya mavzuiga muvofiq ixtisoslik fanidan o‘tkaziladi.

7. Nomzodlik imtihonlarining mazmunini va ularni topshirish tartibini OAK Rayosati belgilaydi.

8. Fan doktori ilmiy darajasini olish uchun taqdim etilgan dissertatsiya muallif o‘tkazgan tadqiqotlar va u yaratgan ishlanmalar asosida muhim xalq xo‘jalik, ijtimoiy-madaniy, ijtimoiy-siyosiy ahamiyatga molik ilmiy muammo hal qilingan yoki tegishli fan sohasining istiqbolli yo‘nalishini rivojlantirishda ulkan yutuq deb baholash mumkin bo‘lgan nazariy qoidalar majmui ishlab chiqilgan yoxud joriy etilishi texnikani rivojlantirishga katta hissa qo‘shadigan ilmiy asoslangan texnikaviy, iqtisodiy yoki texnologik yechimlar o‘z ifodasini topgan ilmiy asar bo‘lishi kerak.

9. Fan nomzodi ilmiy darajasini olish uchun taqdim etilgan dissertatsiya fanning tegishli sohasi uchun katta ahamiyatga molik masala yangicha hal qilingan yoki muallifning muhim amaliy masalalarni hal etishni ta’minlovchi ilmiy jihatdan asoslangan texnikaviy, iqtisodiy yoki texnologik tavsiyalari o‘z ifodasini topgan ilmiy asar bo‘lishi kerak.

10. Dissertatsiya muallif oshkora himoya uchun jamoat muhokamasiga qo‘ygan yangi ilmiy natijalar va qoidalar majmuiga ega mazmunan yaxlit, muallifning fanga qo‘shgan hissasini aks ettiruvchan shaxsan yozilgan yuqori malakali ilmiy ish bo‘lishi kerak.

Amaliy ahamiyatga molik dissertatsiyada aniq muammoning yechimi va muallif erishgan ilmiy natijalardan amaliyotda foydalanilganligi to‘g‘risida ma’lumotlar, nazariy ahamiyatga molik dissertatsiyada esa ilmiy xulosalardan foydalanishga doir tavsiyalar berilishi lozim.

Dissertatsiya ishi kirish qismi, kamida uchta bo‘lim, asosiy xulosalar va foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxatidan iborat bo‘lib, o‘rnatilgan tartibda rasmiylashtiriladi.

Dissertatsiya ishining amaliyotga tadbiqi yuzasidan maxsus ishlab chiqilgan tavsiyalar ixtisoslashgan kengashda tasdiqlanib, attestatsiya ishiga ilova qilinadi.

Dissertatsiya mavzusi bo‘yicha foydalanilgan adabiyotlar asosan oxirgi o‘n-o‘n besh yil ichida nashr etilgan bo‘lishi tavsiya etiladi.

Ilmiy ma’ruza shaklida faqat doktorlik dissertatsiyasini yoqlashga ruxsat beriladi.

Ilmiy ma’ruza shaklidagi doktorlik dissertatsiyasi talabgor muntazam bajargan va uning asarlarida e’lon qilingan fan va texnika uchun katta ahamiyatga molik natijalarning umumiy qisqacha bayonidan iborat bo‘ladi.

Talabgor ilmiy ishining ahamiyati hamda ilmiy ma’ruza shaklida dissertatsiya himoya qilishning maqsadga muvofiqligi to‘g‘risidagi xulosani uning asosiy tadqiqotlari o‘tkazilgan va ishlanmalar bajarilgan tashkilot beradi. Ilmiy ma’ruza shaklida doktorlik dissertatsiyasi himoya qilish uchun OAK Rayosatining ruxsati bo‘lishi zarur. Ilmiy ma’ruza shaklida doktorlik dissertatsiyasini taqdim etish va himoya qilish tartibini OAK belgilaydi.

11. Dissertatsiya mavzui dolzarb va respublika ilmiy tadqiqot ishlarining asosiy prioritet yo‘nalishlari bilan bog‘liq bo‘lishi va shaxsan har bir talabgor uchun tashkilot ilmiy (ilmiy-texnikaviy) kengashi tomonidan tasdiqlanishi shart.

Dissertatsiya mavzusi ilmiy kengash tomonidan tasdiqlangandan so‘ng, “OAK Byulleteni” jurnalida nashr etilishi uchun o‘rnatilgan tartibdagi hujjatlar bilan OAKga yuboriladi.

12. Doktorlik dissertatsiyasining asosiy ilmiy natijalari respublikada va xorijda chop etiladigan OAK ro‘yxatidagi ilmiy jurnallarda, davriy ilmiy nashrlarda e’lon qilinishi lozim.

Doktorlik dissertatsiyasi bo‘yicha dissertantning umumiy ilmiy ishlari soni 20 tadan kam bo‘lmasligi kerak.

Kashfiyot haqidagi diplomlar, ixtiro va sanoat namunalari to‘g‘risidagi mualliflik guvohnomalari va patentlar belgilangan tartibda rasmiylashtirilgan va qayd qilingan algoritmlar davlat ilmiy-texnikaviy axborot tizimi muassasalariga saqlashga berilgan va ilmiy jurnallarda qisqacha bayon etilgan ishlarning qo‘lyozmalari. ilmiy anjuman, konferensiya, simpozium va seminarlarda qilingan ma’ruzalarning bosilib chiqqan tezislari, korxonalar qurish, ularni kengaytirish, qayta qurish va texnikaviy qayta jihozlash loyihalarining texnologik qismlari, davlat ma’lumotlar bankiga qo‘shilgan yangi materiallarning axborot kartalari ham dissertatsiyaning ilmiy natijalarini aks ettiruvchi e’lon qilingan ishlar jumlasiga kiradi.

Dissertantning chop etilgan ilmiy ishlari ro‘yxati doktorlik dissertatsiyasining avtoreferatida uch bo‘limdan iborat holda keltiriladi:

birinchi bo‘limda monografiyalar hamda ilmiy jurnallar va to‘plamlarda chop etilgan maqolalar ro‘yxati beriladi. Bu bo‘limda keltirilgan maqolalarning kamida o‘ntasi OAK ro‘yxatidagi ilmiy jurnallarda nomzodlik dissertatsiyasi himoyasidan so‘ng nashr qilingan bo‘lishi kerak. Dissertantning ilmiy jurnallarda chop etilgan o‘nta maqolasi bo‘lmagan hollarda, doktorlik dissertatsiyasining himoyasi masalasini istisno tariqasida OAK Rayosati hal qiladi. Ijtimoiy-gumanitar va iqtisodiyot sohalari bo‘yicha doktorlik dissertatsiyasi natijalari yuzasidan monografiya nashr etilgan bo‘lishi kerak. Boshqa fanlar, shuningdek pedagogika, psixologiya, falsafa, iqtisod fanlari va xorijiy filologiya sohalari bo‘yicha ushbu fan sohasi yuqori darajada rivojlangan xorijiy mamlakatlarning nufuzli ilmiy jurnallarida kamida ikkita maqola, tibbiyot fanlari bo‘yicha esa kamida to‘rtta maqola nashr etilgan bo‘lishi shart. Fan doktori ilmiy darajasiga talabgorlar tomonidan nufuzli xorijiy ilmiy jurnallarda chop etilishi shart bo‘lgan maqolalarning 50 foizi Yevropa mamlakatlari hamda AQSh, Kanada, Yaponiya, Xitoy Xalq Respublikasi va Janubiy Koreya mamlakatlarining ingliz tilida nashr etiladigan nufuzli ixtisoslashgan ilmiy jurnallarida chop etilishi shart;

ikkinchi bo‘limda ixtirolarga patent va mualliflik guvohnomalarining ro‘yxati keltiriladi;

uchinchi bo‘limda tezislar, deponent qilingan ilmiy ishlar (ularning referati ilmiy jurnallarda nashr etilgan bo‘lishi kerak), ilmiy jurnallarda chop qilingan referat, axborot va annotatsiyalar ro‘yxati beriladi.

Avtoreferatda keltirilgan ilmiy ishlar ro‘yxati dissertatsiya mavzuiga qat’iyan muvofiq bo‘lishi shart. Nomzodlik dissertatsiyasining avtoreferatida ilmiy ishlar ro‘yxati xronologik tartibda keltiriladi.

Avtoreferat va dissertatsiyada ko‘rsatilgan ilmiy ishlar nashriga oid ma’lumotlar mavjud talablarga batamom mos ravishda keltirilishi (mualliflar hamda maqolalar chop etilgan jurnal yoki to‘plam betlari aniq ko‘rsatilishi) zarur.

Agar dissertantning maqolalari hammualliflikda yozilgan bo‘lsa, u har bir hammuallifning hissasini xolis aks ettirishi lozim va maqolalaridan o‘z dissertatsiyasida qisman yoki to‘la foydalanish uchun asosiy hammualliflarning yozma roziligini olishi zarur. Ana shu yozma rozilik OAKga yuboriladigan attestatsiya hujjatlariga ilova qilinadi.

Hammualliflikdagi ilmiy ish natijalari faqat birgina muallifning doktorlik dissertatsiyasiga to‘la-to‘kis kiritilishi mumkin.

Doktorlik ilmiy darajasiga talabgorning asosiy ilmiy ishlari nusxalari va nomzodlik ilmiy darajasiga talabgorning barcha ilmiy ishlari nusxalari OAKga yuboriladigan attestatsiya hujjatlariga ilova qilinadi.

Nomzodlik ilmiy darajasiga talabgorning ishlari qatorida OAK ro‘yxatidagi davriy ilmiy jurnallarda nashr qilingan kamida ikkita maqolasi bo‘lishi kerak. Tibbiyot fanlari hamda xorijiy filologiya sohalari bo‘yicha nomzodlik dissertatsiyasi natijalari yuzasidan ushbu fan sohalari yuqori darajada rivojlangan xorijiy mamlakatlarning nufuzli ilmiy jurnallarida bitta maqola nashr etilgan bo‘lishi kerak.

Nomzodlik dissertatsiyasining asosiy ilmiy natijalari bosma ilmiy nashrlarda chop etilishi lozim. Nomzodlik dissertatsiyasi bo‘yicha talabgorlarning nashr qilingan ilmiy ishlari umumiy soni beshtadan kam bo‘lmasligi kerak.

13. Talabgor o‘z dissertatsiyasida foydalangan materiallar yoki ayrim natijalar manbaini, ularning muallifi va nomini to‘la ko‘rsatishi zarur, Ilmiy ish yozishda qatnashgan hammualliflarning g‘oya yoki ishlanmalaridan dissertatsiyada foydalanganda talabgor buni dissertatsiya va avtoreferatda qayd etishi shart.

O‘zganing materialidan uning muallifi va manbaini ko‘rsatmasdan foydalanilgan taqdirda, dissertatsiya, u qaysi bosqichda ko‘rilayotgan bo‘lishidan qat’iy nazar, muhokamadan olib tashlanadi va qayta himoya qilish huquqidan mahrum etiladi.

14. Dissertatsiya bajarilgan yoki talabgor biriktirib qo‘yilgan tashkilot topshirilgan dissertatsiyani dastlabki ekspertizadan o‘tkazadi va dissertatsiya yuzasidan xulosa (ilmiy seminar protokolidan kengaytirilgan, batafsil ko‘chirma shaklida) beradi. Xulosada dissertatsiyada bayon etilgan natijalarni olishda muallifning aniq shaxsiy ishtiroki, o‘tkazilgan tadqiqot natijalarining nechog‘lik to‘g‘riligi, ularning qay darajada yangiligi va amaliy ahamiyati; dissertatsiya mavzuiga mos ixtisos, dissertatsiya materiallarining muallif e’lon qilgan ilmiy ishlarda nechog‘lik to‘liq bayon etilganligi o‘z ifodasini topishi lozim.

Xulosaning sifati, xolisligi va tayyorlash muddati uchun tashkilot rahbari mas’uldir.

Dissertatsiya dastlabki ekspertiza uchun topshirilgan kunidan e’tiboran nomzodlik dissertatsiyasi uchun ikki oydan va doktorlik dissertatsiyasi uchun uch oydan kechiktirmasdan xulosa talabgor qo‘liga berilishi kerak.

Dissertatsiya dastlabki ekspertizaga dissertantning tashkilot rahbariga yozgan arizasiga qo‘shib topshiriladi. Tashkilot rahbari topshirilgan dissertatsiyani ko‘rish tartibini belgilaydi va ko‘rib chiqish muddatini nazorat qiladi.

Ilmiy daraja talabgorlari dissertatsiyasini dastlabki ekspertizadan o‘z xohishlari bilan, ixtisoslashgan kengashdan mustaqil ravishda o‘tkazishlari mumkin. Ixtisoslashgan kengash dastlabki ekspertizalar natijalaridan qoniqmagan taqdirda, dissertatsiyani qo‘shimcha ravishda ekspertizaga yuboradilar.

15. Kengash OAK belgilagan ro‘yxatdagi hujjatlar, shuningdek, dissertatsiya ixtisosiga mos boshqa ilmiy muassasalarning muammoviy kengashlari, seminar va ilmiy kengashlarida dissertatsiya muhokama qilinganligidan dalolat beruvchi hujjatlar mavjud bo‘lgan taqdirda, dissertatsiyani dastlabki muhokamadan o‘tkazish uchun qabul qilib oladi.

Kengash, dissertatsiya himoya uchun qabul qilingandan so‘ng, uning avtoreferati chop etilishidan avval belgilangan tartibda OAK veb-saytida va “OAK Byulleteni” jurnalida himoya to‘g‘risida e’lon beradi.

Kengash tomonidan dissertatsiya himoyaga qabul qilinganidan so‘ng, dissertatsiyaga va uning avtoreferatiga o‘zgartirishlar kiritish mumkin emas.

Kengashda dissertatsiyani dastlabki ko‘rib chiqish tartibi “Ixtisoslashgan kengashlar to‘g‘risidagi Nizom”da belgilanadi.

16. Oliy o‘quv yurtlarining rektor va prorektorlari, tashkilot rahbarlari va ularning o‘rinbosarlari o‘zlari ishlayotgan joydagi, boshqaruv mahkamasi rahbar xodimlari o‘z idoralariga qarashli tashkilotlardagi kengashlarda dissertatsiya himoya qilishiga ruxsat berilmaydi. OAK xodimlari boshqa tashkilotga ishga o‘tganlaridan keyingina dissertatsiya himoya qilishlari mumkin.

17. Dissertatsiya mavzui turli ixtisosliklarga tutash bo‘lib, kengashga ularning biridan dissertatsiya himoyasini o‘tkazish huquqi berilmagan hollarda kengash bir martalik himoya o‘tkazadi. Bir martalik himoya o‘tkazuvchi kengash tarkibini tuzish tartibini OAK belgilaydi.

18. Kengash nomzodlik dissertatsiyasini talabgor barcha zarur hujjatlarni topshirgan kundan e’tiboran ikki oydan kechiktirmay, doktorlik dissertatsiyasini esa uch oydan kechiktirmay himoya uchun qabul qilib oladi.

19. Kengash raisining ruxsati bilan doktorlik dissertatsiyasi uchun ikki bosma taboq va nomzodlik dissertatsiyasi uchun bir bosma taboq hajmda dissertatsiyaning qo‘lyozma huquqidagi avtoreferati chop etiladi. Avtoreferat o‘zbek, rus, yoki ingliz tillarida yozilishi mumkin.

Gumanitar va ijtimoiy fanlar sohasidagi dissertatsiya avtoreferatining hajmi, ko‘pi bilan, 30 foizga oshirilishi mumkin. Avtoreferatda dissertatsiyaning asosiy g‘oyasi yangi ilmiy yo‘nalish yoki yirik xalq xo‘jaligi muammosi yechimi va xulosalari bayon qilingan, o‘tkazilgan tadqiqot, muallif qo‘shgan hissa, tadqiqot natijalarining qay darajada yangiligi va amaliy ahamiyati ko‘rsatilishi kerak.

Xalqaro ekspertizadan o‘tkazish va ilmiy yutuqlarni targ‘ib qilish maqsadida avtorreferatga rus, o‘zbek va ingliz tillaridagi qisqacha mazmuni ilova qilinishi tavsiya etiladi. Qisqacha mazmunning hajmi doktorlik dissertatsiyasi uchun bir sahifadan va nomzodlik dissertatsiyasi uchun yarim sahifadan oshmasligi lozim. Dissertatsiya avtoreferati bosmaxonada yoki ko‘paytirgich uskunada kengash belgilagan nusxada bosiladi.

Avtoreferat kengash a’zolariga va manfaatdor tashkilotlarga dissertatsiya himoyasidan kamida bir oy avval yuboriladi. Avtreferat yuborilishi kerak bo‘lgan oluvchilarning qo‘shimcha ro‘yxatini dissertatsiyani himoyaga qabul qilib olgan kengash belgilaydi. Ushbu ro‘yxatga dissertatsiya ixtisosiga mos kengashlar, manfaatdor tashkilotlar hamda yetakchi olim-mutaxassislar kiritiladi.

Avtoreferat tarqatilishi shart bo‘lgan tashkilotlar ro‘yxatini OAK tuzadi.

20. Doktorlik dissertatsiyasining matni 250 sahifadan, nomzodlik dissertatsiyasi esa 120 sahifadan oshmasligi kerak. Gumanitar va ijtimoiy fanlar sohasidagi dissertatsiya hajmi ko‘pi bilan 30 foizga oshirilishi mumkin.

Doktorlik dissertatsiyasining titul varag‘i va avtoreferat muqovasining orqa tomonida faqat bitta ilmiy maslahatchi ko‘rsatilishi mumkin.

Nomzodlik dissertatsiyasining titul varag‘i va avtoreferat muqovasining orqa tomonida faqat bitta ilmiy rahbar ko‘rsatilishi mumkin.

Zarur hollarda, OAK ruxsati bilan dissertatsiyaning titul varag‘i va avtoreferat muqovasining orqa tomonida ikkinchi ilmiy rahbar yoki ilmiy maslahatchi ko‘rsatilishi mumkin. Ixtisosliklar tutashligida bajarilgan dissertatsiyalar bundan mustasno.

21. Dissertatsiyaning bir nusxasi va avtoreferatning ikki nusxasi dissertatsiyani himoya uchun qabul qilib olgan kengashga qarashli tashkilotning kutubxonasiga himoyadan kamida bir oy avval topshiriladi, bu yerda u qo‘lyozma huquqida saqlanadi.

22. Kengash dissertatsiya bo‘yicha fanning shu sohasidan xabardor olimlardan rasmiy opponentlar tayinlaydi.

Doktorlik dissertatsiyasi bo‘yicha Fan doktorlaridan uchta rasmiy opponent tayinlanadi, bunda ulardan faqat bittasi himoya o‘tayotgan kengashning a’zosi bo‘lishi mumkin. Zarur hollarda, istisno tariqasida, kengashning ikkita a’zosi (turli tashkilotlardan) rasmiy opponent bo‘lishiga OAK tomonidan ruxsat etiladi.

Nomzodlik dissertatsiyasi bo‘yicha ikkita opponent tayinlanib, ulardan biri albatta fan doktori bo‘lishi kerak, ikkinchisi esa fan doktori yoki fan nomzodi bo‘lishi mumkin.

Zarur hollarda rasmiy opponentlarni OAK tayinlashi mumkin.

23. OAK Rayosati a’zolari, OAK apparati xodimlari, OAK ekspert kengashlarining rahbarlari, dissertatsiya ko‘rib chiqilayotgan kengash raisi, rais o‘rinbosari va ilmiy kotibi, himoya qiluvchining ilmiy rahbari, e’lon qilingan ishlar bo‘yicha himoya qiluvchining hammualliflari, dissertatsiya ishi bajarilgan yoki huzurida ixtisoslashgan kengash faoliyat ko‘rsatayotgan yoxud ilmiy-tadqiqot ishlari bo‘yicha himoya qiluvchi buyurtmachi yoki ijrochi (sherik ijrochi) bo‘lgan oliy o‘quv yurtlarining rektorlari va prorektorlari, ilmiy tashkilotlarning rahbarlari va ularning o‘rinbosarlari, shuningdek himoya qiluvchi ishlayotgan kafedra, laboratoriya, sektor, bo‘lim xodimlari rasmiy opponent bo‘la olmaydilar. Rasmiy opponentlar turli tashkilotlarning xodimlari bo‘lishi lozim.

Zarur hollarda kengash raisining o‘rinbosari yoki ilmiy kotibi OAKning ijozati bilan rasmiy opponent qilib tayinlanishi mumkin.

24. Rasmiy opponent dissertatsiyani va dissertatsiya mavzui bo‘yicha e’lon qilingan bosma ishlarni o‘rganib chiqib, kengashga o‘z fikrini taqdim etadi. Unda tanlangan mavzuning dolzarbligi, dissertatsiyada keltirilgan ilmiy tafsilot, asosiy natijalar, xulosa va amaliy hamda nazariy tavsiyalar nechog‘lik asoslanganligi, to‘g‘riligi va yangiligi aniqlab beriladi hamda dissertatsiyaning ushbu Nizom talablariga qanchalik muvofiqligi to‘g‘risida xulosa keltiriladi.

Rasmiy opponentlar o‘z taqrizlari nusxasini talabgorga dissertatsiya himoyasidan kamida o‘n kun oldin topshirishlari kerak.

Kengash rasmiy opponent taqrizi talabga javob bermagan taqdirda qayta ishlash uchun qaytarib berishga yoki rasmiy opponentni almashtirishga haqli.

Rasmiy opponent o‘zi tayyorlagan taqrizning xolisona va sifatli bo‘lishiga hamda kengash belgilagan muddatda taqdim etilishiga mas’uldir.

25. Kengash dissertatsiya yuzasidan tegishli fan sohalari yoki xalq xo‘jaligida o‘z yutuqlari bilan tanilgan tashkilotlarni (korxonalarni) yetakchi tashkilot sifatida tayinlaydi.

Dissertatsiya ishi bajarilgan yoki ilmiy tadqiqot ishlari bo‘yicha dissertant buyurtmachi, ijrochi (sherik ijrochi) bo‘lgan tashkilotlar, talabgor ishlayotgan muassasa, rasmiy opponentlarning, ilmiy rahbarning, ilmiy maslahatchining asosiy ish joyi bo‘lgan muassasa, yetakchi tashkilot bo‘la olmaydi.

Etakchi tashkilotning taqrizida dissertatsiya muallifi erishgan natijalarning fan va ishlab chiqarish uchun ahamiyati aks ettirilishi, shuningdek, dissertatsiya natijalari va xulosalaridan foydalanishga doir aniq tavsiyalar bo‘lishi kerak.

Etakchi tashkilot taqrizi ilmiy seminar bayonnomasidan kengaytirilgan batafsil ko‘chirma shaklida yozilib, seminar raisi va ilmiy kotibi tomonidan imzolanadi hamda uni ana shu tashkilot rahbari yoki rahbar o‘rinbosari tasdiqlaydi. Ular taqrizning sifati va xolisligi uchun shaxsan mas’uldir.

Etakchi tashkilot taqrizining nusxasi talabgorga dissertatsiya himoyasidan kamida o‘n kun avval topshiriladi.

Taqriz talabga javob bermagan taqdirda kengash uni yetakchi tashkilotga qaytarish yoki yetakchi tashkilotni boshqasi bilan almashtirishga haqli.

26. Kengash, zarur hollarda, tegishli ilmiy va ilmiy-ishlab chiqarish muassasasi hamda o‘quv yurtlarini, xorijiy mamlakatlarning taniqli olim-mutaxassislarini yetakchi tashkilot va dissertatsiya himoyasi yuzasidan opponent etib tayinlashi mumkin.

27. Kengash tomonidan dissertatsiya bo‘yicha olingan salbiy taqriz va xulosalar asosli emas deb topilganda, kengash talabgorning xohishiga ko‘ra dissertatsiyani himoyaga qabul qilish masalasini ko‘rib chiqishi mumkin.

28. Doktorlik dissertatsiyasi himoyasi dissertantning ilmiy natijalarini aks ettiruvchi ishlari e’lon qilingandan ikki oy o‘tgach, nomzodlik dissertatsiyasi himoyasi esa bir oydan so‘ng o‘tkazilishi mumkin. Nashrga topshirilgan bo‘lsada, lekin hali chop etilmagan ishlar dissertatsiyada va dissertatsiya avtoreferatida keltirilishi mumkin emas.

29. Kengash majlisi, agar uning ishida kengash a’zolarining kamida uchdan ikki qismi ishtirok etsa, himoya qilinayotgan doktorlik dissertatsiyasining har bir ixtisosi bo‘yicha kamida uch fan doktori, himoya qilinayotgan nomzodlik dissertatsiyasining har bir ixtisosi bo‘yicha esa, kamida ikki fan doktori qatnashsagina haqiqiy hisoblanadi.

Kengashning ilmiy daraja berish masalasi yuzasidan qarori majlisda qatnashgan a’zolarning kamida uchdan ikki qismi yoqlab ovoz bergan taqdirdagina ma’qul deb topiladi.

30. Dissertatsiyani jamoa oldida himoya qilish ilmiy bahs tusini olishi va yuksak talabchanlik, qat’iylik hamda ilmiy axloq-odobga rioya etish vaziyatida o‘tishi, unda dissertatsiyadagi barcha ilmiy va amaliy xulosa hamda tavsiyalarning nechog‘lik to‘g‘riligi va asoslanganligi sinchiklab tahlil qilinishi lozim.

Rasmiy opponentlar dissertatsiya himoyasida hozir bo‘lishlari shart. Doktorlik dissertatsiyasiga ijobiy taqriz bergan rasmiy opponentlardan faqat bittasi uzrli sabab bilan ishtirok etolmagan taqdirda dissertatsiya himoyasiga ruxsat beriladi. Bunday hollarda kelolmagan opponentning taqrizi kengash majlisida to‘liq o‘qib eshittiriladi.

Nomzodlik dissertatsiyasi himoyasida, qoida tariqasida, rasmiy opponentlarning hammasi qatnashishi shartdir.

31. Dissertatsiya himoyasi tugaganidan so‘ng kengash ilmiy daraja berish to‘g‘risidagi masalani yashirin ovoz berish yo‘li bilan hal etadi.

Hisob komissiyasining bayonnomasi yashirin ovoz berishda qatnashayotgan kengash a’zolarining ko‘pchilik ovozi bilan ochiq ovoz berish yo‘sinida tasdiqlanadi.

Dissertatsiya himoyasi bo‘yicha kengash majlisini o‘tkazish, shu jumladan yashirin ovoz berish tartibi hamda hisob komissiyasining ishi “Ixtisoslashgan kengash haqidagi Nizom”da belgilab qo‘yiladi.

32. Yashirin ovoz berilganidan keyin, dissertatsiya himoyasi natijalari bo‘yicha ijobiy qarorga kelingan taqdirda, kengash ochiq ovoz berish yo‘li bilan dissertatsiya yuzasidan xulosa qabul qiladi.

Xulosada talabgor shaxsan erishgan eng muhim ilmiy natijalar, ularning nechog‘lik to‘g‘riligi va yangiligiga berilgan baho, dissertatsiyaning nazariya va amaliyot uchun ahamiyati, dissertatsiya tadqiqotlarining natijalaridan foydalanishga oid tavsiyalar aks ettiriladi.

33. Kengash doktorlik yoki nomzodlik dissertatsiyasining birinchi va ikkinchi nusxalarini hamda talabgorning attestatsiyasiga oid hujjatlarni himoyadan keyin bir oy muddat ichida OAKga yuboradi. Himoya qiluvchining attestatsiyasiga oid hujjatlarning ikkinchi nusxasi kengashda o‘n yil saqlanadi. Talabgorning attestatsiya hujjatlarini rasmiylashtirish OAK belgilagan tartibda amalga oshiriladi.

Shuningdek, dissertatsiya, avtoreferat hamda attestatsiya hujjatlarining elektron versiyalari o‘rnatilgan tartibda talabgorning attestatsiya ishi bilan birga OAKga topshiriladi.

Dissertatsiya himoyasi natijalari bo‘yicha kengash salbiy qarorga kelgan taqdirda, oliy ma’lumot haqidagi diplom nusxasi, nomzodlik imtihonlarini topshirganlik haqidagi guvohnoma, xodimlarni hisobga olish shaxsiy varaqasi, dissertatsiya yozilgan yoki talabgor biriktirilgan tashkilotning xulosasi, ilmiy ishlarning nusxalari va dissertatsiya himoya qiluvchiga qaytarib beriladi. Dissertatsiyaning kutubxona fondidan olib qo‘yiladigan va kengashga yuborilib, u yerda o‘n yil saqlanadigan bir nusxasi esa himoya qiluvchiga qaytarilmaydi.

Dissertatsiyaga berilgan taqrizlar, avtoreferat, majlis stenogrammasi hamda ovoz berish natijasi to‘g‘risidagi qaror kengashda qoladi va takroriy himoya o‘tadigan joyga talabnoma asosida yuborilishi mumkin.

Kengash o‘zining salbiy qarori haqida himoya kunidan e’tiboran bir oy muddat ichida OAKga xabar qiladi. Ayni vaqtda OAKga avtoreferat va kengash majlisining stenogrammasi ham yuboriladi.

34. Himoya natijalari yuzasidan kengash salbiy qaror chiqargan dissertatsiya, qaror chiqarilganidan kamida bir yil o‘tgach, qayta ishlangan holda takroriy himoyaga taqdim etilishi mumkin. Salbiy qarorni OAK chiqargan bo‘lsa ham dissertatsiyani xuddi shu shartlar bilan takroriy himoyaga taqdim etilishi mumkin. Takroriy himoya uchun OAK ruxsati bo‘lishi shart emas. Takroriy himoyada ilgarigi opponentlar butunlay almashtiriladi.

35. Fan nomzodi ilmiy darajasiga ega bo‘lmagan talabgorga ham doktorlik dissertatsiyasini himoya qilishga ijozat beriladi. Bunday holda talabgor, belgilab qo‘yilgan tartibga binoan, nomzodlik imtihonlarini topshirishi lozim.Fan nomzodi ilmiy darajasiga ega bo‘lmagan talabgor fan doktori ilmiy darajasini olish uchun taqdim etgan dissertatsiya ushbu Nizomning 8-bandi talablariga javob bermay, balki 9-bandi talablariga mos kelsa, kengash himoya qiluvchiga fan nomzodi ilmiy darajasini beradi.

36. Ilmiy daraja berilgan talabgorning dissertatsiyasi avtoreferat va dissertatsiya hisob varaqasining bir nusxasi bilan birga belgilangan tartibda Respublika kutubxona fondiga topshiriladi va u yerda doim saqlanadi.

Tashkilotlar kutubxonalaridagi dissertatsiya nusxalari belgilangan tartibda mintaqa depozitariyalariga topshirilishi mumkin.

37. Dissertatsiyaning ilmiy saviyasini, uning ilmiy va amaliy qimmatini, kengashlar ishini nazorat qilib borishni OAK ilmiy-attestatsiya bo‘linmalari ekspert kengashlari bilan birgalikda ta’minlaydi. Ilmiy-attestatsiya bo‘linma va ekspert kengashi dissertatsiya yuzasidan o‘z xulosalarining sifati va xolisligi uchun mas’uldir.

OAK Rahbariyati attestatsiyadan o‘tkazish va OAK Rayosatiga tavsiyalarni tayyorlashda yagona talablarni amalga oshirishni taminlaydi.

Ilmiy-attestatsiya bo‘linma kengashda dissertatsiya himoyasi paytida va ekspert kengashida, ekspertiza sifatsiz o‘tgan deb topsa, OAK Rahbariyati ruxsati bilan dissertatsiya ushbu Nizom talablariga qanchalik muvofiqligi to‘g‘risida qo‘shimcha xulosa (jamoaviy taqriz) olish uchun attestatsiya hujjatlari bilan birga dissertatsiyani boshqa kengashga yuborishi mumkin. Qo‘shimcha xulosa olish uchun yuborilgan dissertatsiyani ko‘rib chiqish yuzasidan kengash majlisini o‘tkazish tartibi “Ixtisoslashgan kengash haqidagi Nizom”da belgilangan.

Mabodo kengash ushbu Nizomning 32-bandiga binoan qabul qilgan xulosa yetarli dalillar bilan asoslanmagan bo‘lsa, ilmiy-attestatsiya bo‘linma ekspert kengashi bilan birgalikda OAK Rahbariyati ruxsati bilan uni qayta ishlash uchun kengashga qaytarishi mumkin. Bunda himoya qiluvchi kengash majlisida ishtirok etishi shart emas.

Zarur hollarda ilmiy-attestatsiya bo‘linma OAK Rahbariyati ruxsati bilan ekspert kengashi majlisiga talabgorni, himoya o‘tgan yoki uning jamoaviy taqrizi amalga oshirilgan kengash rahbarini, rasmiy opponentlarni, ilmiy rahbar va ilmiy maslahatchilarni, shuningdek, yetakchi tashkilot vakillarini taklif qiladi yoki dissertatsiyani ko‘rib chiqadigan kengash majlisiga o‘z vakilini yuboradi.

Talabgor uzrli sabablarsiz kelmay qolganda ekspert kengash usiz ham dissertatsiyani ko‘rib chiqaveradi.

Mabodo kengash himoya o‘tkazishda OAK nizomlari talablarini va o‘rnatilgan tartib-qoidani buzgan bo‘lsa, OAK Rahbariyati OAK Me’yoriy (protsedura) komissiyasining qaroriga asosan attestatsiya ishi ko‘rilishini to‘xtatishi mumkin.

Ekspert kengashi bilan dissertatsiya himoyasi o‘tgan yoki u jamoaviy taqriz qilingan kengashning fikrlari bir-biriga to‘g‘ri kelmay qolsa, OAK Rayosati fanning tegishli sohasi mutaxassislariga qaror qabul qilish uchun OAK Rayosatiga tavsiyalar tayyorlashni topshiradi.

Ekspert kengashining ish tartibi OAK tasdiqlagan “Ekspert kengashi to‘g‘risidagi Nizom” bilan belgilanadi.

38. Fan doktori ilmiy darajasini berish yuzasidan dissertatsiyani va attestatsiya hujjatlarini OAKda ko‘rib chiqish muddati olti oydan oshmasligi, fan nomzodi ilmiy darajasini berish yuzasidan dissertatsiyani va attestatsiya hujjatlarini ko‘rib chiqish muddati esa to‘rt oydan oshmasligi kerak. Dissertatsiyaga hamda attestatsiya hujjatlariga berilgan baho xususidagi fuqarolar takliflari va arizalari ham xuddi shu muddatlarda ko‘rib chiqiladi.

Dissertatsiyani ekspertizadan o‘tkazish uzoqroq muddat talab etadigan alohida hollarda ana shu muddatni uzaytirish masalasini OAK hay’ati hal qiladi.

39. Dissertatsiya himoyasidan keyin, dissertatsiyada aniqlangan noaniqliklarni, xatolarni tuzatish mumkin emas. Attestatsiya ishining OAKda ko‘rilish jarayonida attestatsiya ishida aniqlangan xatolar, kamchiliklar tuzatilishiga ruxsat berilmaydi.

Talabgor o‘z dissertatsiyasini ko‘rib chiqish jarayonining har qanday bosqichida: kengashda — yashirin ovoz berishdan avval, OAKda esa — fan nomzodi yoki doktori ilmiy darajasini berish haqidagi yechim yoxud qaror qabul qilinishidan oldin uni muhokamadan olishga haqli, o‘zga materiallardan ularning muallifi va manbaini ko‘rsatmasdan foydalanganligini kengash yoki OAK aniqlagan hollar bundan mustasno. Bunday hollarda dissertatsiya muhokamadan olingandan keyin umumiy asoslarda takroran himoyaga taqdim etilishi mumkin.

42. OAK Rayosatining ilmiy daraja berish haqidagi qarori qabul qilingan kundan boshlab kuchga kiradi.

Ilmiy daraja diplomlari qaror qabul qilingan paytdan boshlab bir oy muddat davomida OAK Rayosati qarori asosida rasmiylashtiriladi va beriladi.

43. Fan doktori yoki nomzodi diplomini yo‘qotgan shaxsga yangi tartib raqami qo‘yilgan dublikat ilgari topshirilgan diplomga batamom muvofiq ravishda beriladi.

Talabgorning familiyasi, ismi va otasining ismi o‘zgargan taqdirda diplom yangisi bilan almashtirilmaydi.

44. Diplomni, shuningdek, uning dublikatini rasmiylashtirish va berish tartibini OAK belgilaydi.

45. Ilmiy darajaga ega bo‘lgan shaxs kengash va OAK ekspert kengashining qaroriga asosan OAK tomonidan ilmiy darajasidan mahrum etilishi mumkin.

Ilmiy darajadan mahrum qilish haqidagi masalani ko‘rib chiqayotgan kengash majlisi ishida kengash a’zolarining kamida uchdan ikki qismi qatnashgan taqdirdagina majlis vakolatli hisoblanadi. Kengashning ilmiy darajadan mahrum etish haqidagi iltimosi yashirin ovoz berish yo‘li bilan majlisda qatnashgan kengash a’zolarining kamida uchdan ikki qismi yoqlab ovoz berganda, qabul qilingan deb hisoblanadi.

Ilmiy daraja berish to‘g‘risidagi qaror o‘n yil avval qabul qilingan bo‘lsa, uning nechog‘lik asoslanganligi masalasini attestatsiya organlari ko‘rib chiqmaydi.

46. Kengashning ilmiy daraja berish (undan mahrum etish) masalasi yuzasidan qarori xususida muassasalar, tashkilotlar, talabgorlar va boshqa shaxslar qaror chiqqan kundan e’tiboran ikki oy muddat ichida dissertatsiya himoya qilingan kengashga va OAKga shikoyat arizasi berishi mumkin.

Kengashning shikoyat arizasini ko‘rib chiqishga doir xulosasi va boshqa materiallar kengash majlisidan keyin o‘n kunlik muddat mobaynida OAKga yuboriladi.

47. Kengashning ilmiy daraja berish (undan mahrum etish) masalasiga doir qarori xususida tushgan shikoyat arizasi yuzasidan OAK Rayosati qaror qabul qiladi.

Kengashning fan nomzodi va doktori ilmiy darajalarini berish (ulardan mahrum etish) masalalariga doir qarori yuzasidan tushgan shikoyat arizasini OAK Rayosati ko‘rib chiqadi.

Ekspert kengashi qarorlari yuzasidan shikoyat arizasi qabul qilinmaydi.

48. Ilmiy daraja berish (undan mahrum etish; masalasi yuzasidan OAK Rayosati xulosasi va qarori bo‘yicha shikoyat arizasi yechim yoki qaror chiqqan kundan e’tiboran ikki oylik muddat mobaynida berilishi mumkin.

OAK Rayosati xulosalari va qarorlari yuzasidan tushgan shikoyat arizasi bo‘yicha OAK Rayosati OAK Ilmiy kengashi seksiyasi guruhi a’zolarining xulosalarini hisobga olib, OAK Rayosatiga tasdiqlash uchun xulosalar va qarorlar loyihasini tavsiya etadi. Shikoyat arizasi yuzasidan OAK Rayosati qabul qilgan qaror uzil-kesil hisoblanadi.

49. Ilmiy va ilmiy-pedagog xodimlarni attestatsiyadan o‘tkazishda oshkoralikni kuchaytirish maqsadida attestatsiya organlari faoliyatiga oid masalalar O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Oliy attestatsiya komissiyasining “Axborot”ida yoritib boriladi.

50. Ushbu Nizom bo‘yicha barcha tushuntirishlar OAK Rayosati tomonidan belgilangan tartibda beriladi.