07.11.2023 yildagi 24-son
ONLINE TRANSLATE
Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi huzuridagi Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi qoʻmitasining qarori, 07.11.2023 yildagi 24-son
Kuchga kirish sanasi
07.12.2023
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi huzuridagi Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi qoʻmitasining
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qarori
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Maktabgacha taʼlim va umumiy oʻrta taʼlim tashkilotlarini jihozlashda foydalaniladigan mebellarga qoʻyiladigan sanitariya-gigiyena talablarini (0057-23-son SanQvaN) tasdiqlash toʻgʻrisida
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
[Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan 2023-yil 7-dekabrda hisobga olindi, hisob raqami 220]
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Oʻzbekiston Respublikasining “Aholining sanitariya-epidemiologik osoyishtaligi toʻgʻrisida”gi Qonuni va Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 25-iyuldagi PF-6035-son “Koronavirus pandemiyasini yumshatish, aholining sanitariya-epidemiologik osoyishtaligi va salomatligini saqlash tizimini tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi Farmoniga muvofiq, Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi qoʻmitasi qaror qiladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1. Maktabgacha taʼlim va umumiy oʻrta taʼlim tashkilotlarini jihozlashda foydalaniladigan mebellarga qoʻyiladigan sanitariya-gigiyena talablari (0057-23-son SanQvaN) ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2. Oʻzbekiston Respublikasi Bosh davlat sanitariya vrachi tomonidan 2004-yil 14-iyulda tasdiqlangan Oʻquv mebellarga qoʻyiladigan gigiyenik talablar (0159-04-son SanQvaN) oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilsin.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3. Mazkur qaror Oʻzbekiston Respublikasi Maktabgacha va maktab taʼlimi vazirligi, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Tadbirkorlik subyektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish boʻyicha vakil va Savdo-sanoat palatasi bilan kelishilgan.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4. Mazkur qaror rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Rais B. YuSUPALIYEV
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Toshkent sh.,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2023-yil 7-noyabr,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
24-son
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Kelishildi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Oʻzbekiston Respublikasi Maktabgacha va maktab taʼlimi vaziri X. UMAROVA
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2023-yil 28-oktabr
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Oʻzbekiston Savdo-sanoat palatasi Raisi birinchi oʻrinbosari I. DJASIMOV
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2023-yil 6-oktabr
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Tadbirkorlik subyektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish boʻyicha vakil D. KASIMOV
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2023-yil 10-oktabr
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi huzuridagi Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi qoʻmitasining 2023-yil 7-noyabrdagi 24-son qaroriga
ILOVA
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Maktabgacha taʼlim va umumiy oʻrta taʼlim tashkilotlarini jihozlashda foydalaniladigan mebellarga qoʻyiladigan sanitariya-gigiyena talablari (0057-23-son SanQvaN)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Mazkur sanitariya qoidalari, normalari va gigiyena normativlari (bundan buyon matnda sanitariya qoidalari deb yuritiladi) maktabgacha taʼlim va umumiy oʻrta taʼlim tashkilotlarida (bundan buyon matnda taʼlim tashkilotlari deb yuritiladi) foydalaniladigan mebellarni ishlab chiqarish, joylashtirish va jihozlashga qoʻyilgan sanitariya-gigiyena talablarini belgilaydi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Mazkur sanitariya qoidalari tibbiy maqsadlarda foydalaniladigan mebellarga hamda sport jihozlariga nisbatan tatbiq etilmaydi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1-bob. Umumiy qoidalar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1. Mazkur sanitariya qoidalarida quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
dekanyuton (daN) — xalqaro birliklar tizimidan (SI) olingan kuch birligi boʻlib, nyuton birligiga karrali hisoblanadi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
mebelning statik mustahkamligi — mebelning tuzilish xususiyatini buzmasdan, maksimal darajada, foydalanish yuklamalari miqdori boʻyicha qarshilik koʻrsatishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
mebel qoplamasi — mebellardan foydalanish usulidan qatʼi nazar, uning konstruksiyasi yuzasidagi elementlarning barcha qatlamlari, shu jumladan gruntlar, laklar, boʻyoqlar, emallar, polimerlar, yogʻoch qoplamalar, qogʻoz qatlamli plastiklar, plyonkalar, matolar, metallar, mineral asosli materiallar va boshqa shunga oʻxshash moddalar.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2. Taʼlim tashkilotlarining uchun mebellar guruhi va funksional oʻlchamlari, shuningdek mexanik, kimyoviy, yongʻin va texnika xavfsizligiga qoʻyiladigan talablar Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2017-yil 2-iyundagi 345-son “Oʻquv asbob-uskunalari va anjomlarining xavfsizligi toʻgʻrisidagi umumiy texnik reglamentni tasdiqlash haqida”gi qaroriga muvofiq belgilanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2-bob. Mebellarni ishlab chiqarishga qoʻyiladigan gigiyena talablari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3. Mebellarni ishlab chiqarishda ularning saqlash muddati hamda sifat koʻrsatkichlari hisobga olinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4. Ikki qavatli krovatlarni tayyorlashda quyidagi talablarga rioya qilish lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
krovatlar erdan 800 mm va undan yuqori balandlikda joylashgan va toʻrt tomondan toʻsiq bilan oʻralgan boʻlishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
toʻsiqning ustki qirrasi va krovat asosining ustki yuzasi orasidagi masofa kamida 260 mm, toʻsiqning yuqori qirrasi va toʻshakning yuqori yuzasi oʻrtasidagi masofa kamida 160 mm boʻlishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
krovat va toʻsiqning pastki yuzasi orasidagi yoki toʻsiqning alohida gorizontal yoxud vertikal elementlari orasidagi tirqish 60 mmdan 100 mmgacha boʻlishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
krovatdagi toʻshak ustki yuzasidagi marker maksimal darajada oʻchirilmaydigan boʻlishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5. Ikki qavatli krovatlar narvon bilan taʼminlangan boʻlishi kerak. Narvon krovat konstruksiyasining ajralmas qismi boʻlib, narvon zinapoyalari orasidagi masofa 200 — 300 mm boʻlishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6. Krovatda havo almashinuvini taʼminlash maqsadida uning asosi, orqasi va toʻsiq elementlari orasida 25 mm dan oshmaydigan tirqishlar boʻlishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
7. Taʼlim tashkilotlariga mebel ishlab chiqarish uchun ishlatiladigan materiallar mikroflora (ayniqsa, patogen) oʻsishi va rivojlanishiga yoʻl qoʻymaydigan, oson dezinfeksiya qilinadigan xomashyodan tayyorlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
8. Ishlab chiqarish binolaridagi mebel mahsulotlaridan chiqadigan oʻziga xos hidning intensivligi 2 balldan oshmasligi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
9. Quyidagilar:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
oʻtirish va yotoq uchun moʻljallangan mebellarga qoʻyiladigan gigiyena talablari mazkur sanitariya qoidalarining 1-ilovasiga muvofiq;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
korpusli mebellarni ishlab chiqarishda ularning mustahkamlik darajasiga qoʻyiladigan gigiyena talablari mazkur sanitariya qoidalarining 2-ilovasiga muvofiq belgilanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
10. Oʻtirish va yotoq uchun moʻljallangan mebellarni yumshoqligiga qoʻyiladigan gigiyena talablari mazkur sanitariya qoidalarining 3-ilovasi 1-jadvaliga va mebellarning toifasiga bogʻliq holdagi yumshoqlik koʻrsatkichlariga qoʻyiladigan gigiyena talablari mazkur sanitariya qoidalarining 2-jadvaliga muvofiq boʻlishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3-bob. Maktabgacha taʼlim tashkilotlarini mebellar bilan jihozlashga qoʻyiladigan sanitariya-gigiyena talablari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
11. Maktabgacha taʼlim tashkilotlarini jihozlashda bolalar stollari, stullar, krovatlar, oʻyinchoqlar uchun shkaflar, qoʻllanmalar va kanselyariya mahsulotlari uchun shkaflar nazarda tutilgan boʻlishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
12. Maktabgacha taʼlim tashkilotlari yuvinish xonasi, uxlash xonasi, oʻyin oʻynash xonasi, mashgʻulotlar oʻtkaziladigan xonalar va ovqatlanish xonalari uchun moʻljallangan mebellar bilan jihozlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
13. Maktabgacha taʼlim tashkilotlari kichik guruhlarining guruh xonalari toʻrtburchak shakldagi manejlar, bolalar sirgʻanchiqlari, oʻrta va katta guruhlarning guruh xonalari stollar, stullar, divanlar bilan jihozlanishi, shuningdek xonaga oʻyinchoqlar uchun shkaflar, pardoz stoli, ich kiyim va choyshablar uchun javonlar hamda bolalarni parvarishlash uchun zarur predmetlar saqlanadigan qutilar oʻrnatilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
14. Emaklaydigan, oʻrnidan tura boshlagan va tayanch (maʼlum bir jismga suyanib turadigan) bilan harakatlanadigan bolalar uchun xonada guruh manejlari (uzunligi 6 m, kengligi 5 m, balandligi 0,45 m) boʻlishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
15. 1 yoshdan 2 yoshgacha boʻlgan bolalar emaklash va yurishni oʻrganishi maqsadida xonalarda quyidagi oʻlchamlarda zinapoya-narvonlar boʻlishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1 yoshu 2 oylikkacha boʻlgan bolalar uchun — balandligi 1 m, kengligi — 0,9 m, ustunlar orasidagi masofa — 12 sm;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1 yoshu 3 oylikdan 2 yoshgacha boʻlgan bolalar uchun — balandligi 1,5 m, kengligi 1,3 m, ustunlar orasidagi masofa — 15 sm.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
16. Maktabgacha taʼlim tashkilotlarida quyidagi besh turdagi stollar boʻlishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1,5 yoshdan 4 yoshgacha boʻlgan bolalar uchun trapetsiya shaklidagi (qoʻshimcha) ikki oʻrinli stol;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1,5 yoshdan 5 yoshgacha boʻlgan bolalar uchun toʻrt oʻrinli stol (oʻlchami 700x700 mm);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5 yoshdan 7 yoshgacha boʻlgan bolalarga oʻquv qurollari uchun tortmali va tortmasiz ikki oʻrinli stol;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
xoʻjalikda foydalanish uchun bir oʻrinli stol;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
sozlash parametrlariga ega stol.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
17. Mashgʻulotlar olib borish uchun stollar chap tomondan yorugʻlik tushib turadigan devor yaqinida oʻrnatilishi, toʻrt oʻrinli stollar 2 qatordan, ikki oʻrinli stollar 3 qatordan oʻrnatilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
18. Stollar orasidagi masofa 0,5 m dan kam boʻlmasligi, bolalar stoli kengligi 0,45 m ni tashkil etishi, oldi-orqa yoʻnalishidagi har bir stol atrofidagi ish zonasi 0,95 m (0,45+0,5) ni tashkil etishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
19. Mashgʻulotlardagi har bir bolaga tarbiyachi erkin muloqot qilishi taʼminlanishi zarur. Bunda, stol qatorlari orasidagi masofa 0,6 m ga teng boʻlishi, agar stol uzunligi 1,1 m ekanligi hisobga olinsa, har bir stolning koʻndalang yoʻnalishidagi ish zonasi 1,7 m ni (1,1+0,6) tashkil etishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Har bir 2 oʻrinli stolning umumiy maydoni 1,62 m2 (1,7×0,95), 13 ta stol uchun esa 21,06 m2 ni tashkil etishi kerak. Stollarni oʻrnatish uchun esa zaruriy umumiy maydon 33,3 m2 dan iborat boʻlishi, shuningdek, har bir guruh 30 oʻringa moʻljallanganligi sababli 4 oʻrinli stoldan 8 ta qoʻyilishi shart.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
20. Bolaning ergonomik pozitsiyada qulay ishlashi uchun doskadan birinchi qator stoligacha boʻlgan masofa 1,5 m ni tashkil etishi kerak. Bolalarning koʻrish sharoitlarini optimallashtirishda koʻrish joylari va bolalarning koʻrish maydonining chegaralari ham hisobga olinishi tufayli stollarning doskadan uzoqligi 2 mgacha boʻlishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
21. Guruh xonalarida 1,0×1,5 m oʻlchamdagi oʻquv doskalaridan foydalanilishi lozim. Devorga osilgan doska pastki chetining erdan balandligi 0,7-0,8 m ni tashkil etishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
22. Maktabgacha taʼlim tashkilotlarida bolalar uchun turli dasturlarni tomosha qilish uchun ekran diagonali boʻyicha 59 — 69 sm oʻlchamdagi televizorlardan foydalanilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Televizorni oʻrnatish balandligi 1 — 1,2 m ga, televizor ekranidan bolalargacha boʻlgan masofa — 2 dan 5 m gacha boʻlishi, stullar 7-8 qator (bir guruh hisobida) qilib joylashtirilishi, stul qatorlari orasidagi masofa 0,5-0,6 m boʻlishi, bolalarni esa boʻylariga qarab oʻtkazilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
23. Maktabgacha taʼlim tashkilotlarida xonalarning derazalariga yengil, yorqin rangdagi pardalar osilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
24. Kam oʻringa moʻljallangan maktabgacha taʼlim tashkilotlarida mehnat mashgʻulotlari guruh xonasida amalga oshirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
25. 280 dan ortiq oʻringa ega boʻlgan maktabgacha taʼlim tashkilotlarida mehnat mashgʻulotlari har bir guruhga alohida oʻtilishi va bunda mazkur mashgʻulotlar oʻtkaziladigan maydon 50 m2 dan oshmasligi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
26. Bolalar ish anjomlari va tayyorlov guruhi bolalari uchun dastgohlarning (yogʻoch va plastmassadan yasalgan) funksional oʻlchamlari quyidagicha boʻlishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
dastgohning balandligi 590 — 650 mm, kengligi 340 — 450 mm, uzunligi 650 — 830 mm;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bolgʻalarning dastasi bilan ogʻirligi 0,150 — 0,280 kg, bolgʻa dastasining oval qismining maksimal diametri 25×13 mm, bolgʻa dastasining uzunligi 250 mm;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
omburning ogʻirligi 0,200 — 0,280 kg, richagning maksimal choʻzilishi — 55 mm;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
uchi toʻmtoq boʻlgan mixlar (mashq qilish uchun) 2×25 va 2×20 mm;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
qoʻl arraning uzunligi 230 — 290 mm, dastali arraning ogʻirligi 0,200 — 0,280 kg (bunda almashtiriladigan polotnoli universal qoʻl arrani qoʻllash tavsiya etiladi);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ish joyining balandligini sozlash uchun taglikning balandligi 40 mm, kengligi 400 mm, uzunligi 600 mm.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
27. Turli aplekatsiya va boshqa narsalar yasash uchun stol va dastgohlarni joylashtirishda quyidagi talablarga rioya qilish lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
stollar va dastgohlar chap tomondan yorugʻlik tushib turadigan devor tomonga ikki qatordan oʻrnatilishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
stollar orasidagi masofa 0,5 m dan kam, dastgohlar qatori orasi 0,8 m dan kam boʻlmasligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
oldingi dastgohning orqa chetidan masofa kamida 0,7 m dan kam boʻlmasligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yorugʻlik tushadigan devordan stollar yoki dastgohlarning birinchi qatori masofasi 1 m dan kam boʻlmasligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
tarbiyachi uchun oʻtish joyi kengligi 0,8 m dan kam boʻlmasligi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
28. Maktabgacha taʼlim tashkilotlarida bolalarni tirmashib chiqishi uchun yigʻiladigan zinapoyali gorkalar, maydon va shved devori boʻlishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
29. Maktabgacha taʼlim tashkilotlarida yumshoq yogʻochdan yasalgan mebel yorqin tusdagi va turli rangdagi boʻyoqlar bilan boʻyalishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4-bob. Umumiy oʻrta taʼlim tashkilotlarini mebellar bilan jihozlashga qoʻyiladigan sanitariya-gigiyena talablari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
30. Gavdani toʻgʻri holatda ushlab turish uchun stulni oldingi qirrasi stol chetiga 4 sm ga kirib turishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
31. Oʻquv jarayonida foydalaniladigan va mebelda koʻtarib qoʻyiladigan oʻrindiqlar, qisqichlar, mexanizmlar, oʻtkir burchaklar, qirralar, xavfli boʻrtib chiqadigan vintlar, shuruplar (burama mix) — shikastlanish xavfini tugʻdiradigan narsalar ishlatilmasligi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
32. Toʻgʻri oʻtirish ratsional holatini taʼminlash uchun oʻrindiqlar quyidagi talablarga javob berishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
oʻrindiqning gorizontal yuzasi toʻgʻri va tekis boʻlishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
oʻrindiq balandligi bolani boʻyiga mos boʻlishi, bunda yonbosh va boldir toʻgʻri burchak hosil qilishi, oyoqlar butun yuzasi bilan erga tiralishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
33. Oʻquvchining ish stoli quyidagi talablarga muvofiq boʻlishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yoritish yetarli darajada boʻlishi, yorugʻlik chap tomonga tushishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
oʻquvchining koʻzidan ishchi yuzagacha masofa, yaʼni koʻzdan koʻrib chiqilayotgan predmetgacha (daftar, darslik, rasm va boshqalar) boʻlgan masofa toʻgʻrilangan barmoqlar bilan bilak va qoʻl uzunligiga mos kelishi (oʻrtacha 30 sm);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
yozish paytida daftar 30º burchak ostida boʻlishi, bola yozadigan varaqning pastki chap burchagi koʻkrak qafasining oʻrtasiga yoʻnaltirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
34. Ish paytida, stol atrofida oʻtirganda tana bir oz oldinga egilgan (bel boʻlimidagi egilish burchagi taxminan 170º), tizza va toʻpiq boʻgʻimlaridagi burchaklar bir-biriga yaqin, erkin holatda boʻlishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
35. Mebel toʻgʻri holatni saqlashga yordam berishi va qulay boʻlishi uchun uning oʻlchamlari va shakllari oʻquvchi tanasining oʻlchami va nisbatlariga muvofiq tanlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
36. Stol usti balandligi qoʻllarini pastga tushirib oʻtirgan bolaning tirsagidan 5-6 sm balandlikda boʻlishi kerak. Stul stol chetidan 4 — 8 sm nariga surilishiga imkoniyat boʻlishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
37. Mebelning asosiy oʻlchamlarini tanlashda tana parametrlarining oʻrtacha qiymatlari va ularning 10 — 15 sm gacha boʻlgan oʻsishidagi farqlar inobatga olinishi, mazkur farqlar asosida boʻyi 100 sm gacha boʻlgan ilk rivojlanish yoshdagi va maktabgacha yoshdagi bolalar uchun 10 sm oraliqda, bolani boʻyi 100 sm dan yuqori boʻlganda 15 sm oʻsish shkalasi qabul qilinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
38. Darslarni ikki smenada tashkil qilish zarur boʻlsa, bir xil oʻquv xonasida mebeldan foydalanish qulayligi uchun yoshlari yaqin oʻquvchilar, masalan, 3 va 4-sinflar joylashtirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
39. 5 — 11-sinf oʻquvchilari uchun oʻquv xonalari, agar turli yosh guruhidagi oʻquvchilar uchun alohida xonalar boʻlsa, ularning oʻsishiga qarab, ikki oʻrinli oʻquv stollari jamlanmasi bilan jihozlanishi zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
40. Umumiy oʻrta taʼlim tashkilotlarining fizika, kimyo va biologiya fanlari-laboratoriya xonalari ikki oʻrinli stollari bilan jihozlanadi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
“Zamonaviy maktab” loyihasi asosida quriladigan maktablarning fizika STEAM laboratoriya xonalari ikki oʻrinli hamda kimyo va biologiya STEAM laboratoriya xonasi toʻrt oʻrinli oʻquvchilarning 6 raqamli laboratoriya stollari bilan jihozlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
41. Har xil konfiguratsiyadagi partalar qatori turlicha boʻlgan sinflarda mebellarni joylashtirishda doskani koʻrish uchun qulay sharoit boʻlishi kerak. Doskadan yozib olishda koʻrish uchun umumiy holatdagi eng qulay sharoitlar 35° dan ortiq koʻrish burchagida va 1-sinf oʻquvchilari uchun 45° dan ortiq koʻrish burchagida boʻlishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
42. Odatdagi toʻgʻri burchakli konfiguratsiyadagi oʻquv xonalarida mebellar 3 qatorga joylashtirilganda 30 — 35° koʻrish burchagini taʼminlash uchun doskadan oxirgi qatorlarning birinchi stollarigacha boʻlgan masofa 2 — 2,5 m, kvadrat yoki koʻndalang konfiguratsiyadagi oʻquv xonalari stollarining 4 qatorli joylashuvi 2,5 — 3 m ni tashkil etishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
43. Sinf doskasi GOST 22046-2016 “Oʻquv muassasalari uchun mebel. Umumiy texnik shartlar” ga mos kelishi kerak. Doskalar boʻr, rangli flomasterlar bilan yozishga, shuningdek, rasmlar va xaritalar magnit bilan mahkamlab oʻrnatishga moʻljallangan boʻlishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
44. Sinf doskalari ishchi yuzasining qoplamasi tozalash vositalari va issiq suv bilan tozalanganda oʻz xususiyatini yoʻqotmasligi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
45. Sinf doskalari ishchi yuzasi silliq, chiziqlarsiz, pufakchalarsiz, tirnalishlarsiz, dogʻlarsiz, burmalarsiz, koʻchmagan va boshqa koʻrinadigan nuqsonlarsiz boʻlishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
46. Oʻquvchining koʻrish funksiyasiga qiyinchilik tugʻdirmaslik maqsadida doska qoplamasining rangi toʻq yashil, toʻq jigarrang, qora, oq rangda boʻlishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
47. Oʻquvchi organizmida boʻr changi natijasida allergiya keltirib chiqarmaslik maqsadida sinf doskalari ishchi yuzasining pastki chetida uzunasiga boʻr changlari uchun lotoklar boʻlishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
48. Oʻquvchilarning erkin harakatlanishi uchun oʻquv xonalarini jihozlashda jihozlar orasidagi masofa quyidagicha boʻlishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ikki oʻrinli stol qatorlari orasi 60 sm dan kam boʻlmasligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
bitta qatordagi stollar orasi 50 — 70 sm dan kam boʻlmasligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
devor boʻylab turuvchi shkaflar bilan stollar orasi 50 — 70 sm dan kam boʻlmasligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
oxirgi stoldan devorgacha masofa 70 sm dan kam boʻlmasligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
tashqi devor (oynabandli) bilan stollar orasidagi masofa 100 — 120 sm dan kam boʻlmasligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
koʻrgazmali stoldan oʻquv doskasigacha 100 sm dan kam boʻlmasligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
birinchi partadan oʻquv doskasigacha 2,4 — 2,7 m boʻlishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
sinf doskasidan oxirgi partada oʻtirgan oʻquvchining joyigacha boʻlgan masofa 860 sm boʻlishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
sinf doskasi pastki qirrasining erdan balandligi 80 — 90 sm boʻlishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
sinf doskasining koʻrinadigan burchagi (3 m uzunlikdagi doskaning chetidan oldingi stoldagi oʻquvchining oxirgi oʻrindigʻining oʻrtasigacha) maktabning 5 — 11-sinf oʻquvchilari uchun 35 gradusdan va boshlangʻich sinf oʻquvchilari uchun 45 gradusdan kam boʻlmasligi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
49. Oʻquvchilar doskani koʻrishga qiynalmasligi uchun bir oʻrinli parta va stollar uch qator qilib joylashtirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
50. Barcha qatorlarga birinchi boʻlib kichik oʻlchamdagi parta (stol)lar qoʻyilishi, zaruriyat boʻlganda, katta oʻlchamdagi mebellar doskaga yaqin boʻlgan chetki qatorlarga joylashtirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
51. Sinflar va laboratoriyalardagi oʻquvchilar oʻtirish joylarini taqsimlashda oʻquvchining salomatligi holati eʼtiborga olinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bunda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
har qanday qatordagi birinchi va ikkinchi stollardagi oʻtirish joylari eshitish qobiliyati past oʻquvchilarga ajratilishi (ogʻzaki nutq 2,4 m, shivirlash esa 0,5 — 1 m masofadan qabul qilinadi);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
koʻrish qobiliyati past oʻquvchilarga tabiiy yoritish sharoiti koʻproq boʻlgan deraza tomondagi chekka stollardan joylar ajratilishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
koʻzoynak bilan koʻrish qobiliyati yaxshi boʻlgan oʻquvchilar istagan joylariga oʻtirishlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
revmatizm kasalliklari bor, tez-tez angina va yuqori nafas yoʻllarining oʻtkir shamollashiga moyil oʻquvchilarga derazadan uzoqroqdagi oʻtirish joylari ajratilishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
oʻquvchilarning gavdalari buzilishini profilaktika qilish maqsadida, ularning oʻsishiga mebel raqami mos kelishi, oxirgi qatorda oʻtirganlar bir yilda 2-marta joylarini oʻzgartirishlari kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
52. Sinf va xonalarga mebel tanlashda oʻquvchilarning oʻsishini oddiy oyoq kiyimida boʻy oʻlchagich yoki 2 metrlik maxsus oʻlchagich yordamida oʻlchash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bunda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
oʻlchagichning bir tomonidagi 15 sm oraliqda boʻlingan 1 m dan boshlab qoʻllanilishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
boʻlingan oraliqlar orasidagi intervallarda raqamlar yoki mebel guruhlari belgilari qoʻyilishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
har bir sinfda, ayniqsa, boshlangʻich sinflarda eshik yonida rangli oʻlchagichlar boʻlishi, unga mebel guruhiga mos ravishda 15 sm kenglikdagi rangli chiziqlar kiritilishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
devorga chiziladigan chiziqlar, xususan, toʻq sariq rang boʻyi 100 — 115 sm, binafsha rang boʻyi 115 — 130 sm, sariq rang boʻyi 130 — 145 sm, qizil rang boʻyi 145 — 160 sm, yashil rang boʻyi 160 — 175 sm, havo rang boʻyi 175 — 185 sm, qora rang boʻyi 185 sm dan yuqori oʻquvchilar uchun moʻljallangan boʻlishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
53. Oʻquvchilar mustaqil ravishda oʻz boʻylarini oʻlchashlari va markalash rangi boʻyicha zarur mebelni topishlari va tibbiyot kartalaridan oʻquvchilarning boʻyiga oid maʼlumotlardan foydalanish uchun boʻy koʻrsatkichiga poyafzalning tagcharmi va poshnasi hisobidan 2 sm qoʻshish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5-bob. Umumiy oʻrta taʼlim tashkilotlaridagi laboratoriya jihozlariga qoʻyiladigan sanitariya-gigiyena talablari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
54. Fizika, kimyo, biologiya fanlariga moʻljallangan laboratoriya xonalari maxsus koʻrgazma stollari bilan jihozlanishi, unda proyektor qurilmalari, suv va kanalizatsiya, elektr energiyasi va ventilatsiya tizimi mavjud boʻlishi kerak. Oʻquv-koʻrgazmali qoʻllanmalarning yaxshi koʻrinishini taʼminlash uchun koʻrgazma stolini podium (baland joy, supacha)ga oʻrnatish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
55. Koʻrgazmali stollarning asosiy parametrlari 4-ilovada koʻrsatilgan oʻlchamlarga mos kelishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
56. Zarurat tugʻilganda, stol ustki qismi balandligi 900 mm gacha boʻlgan koʻrgazmali stollar oʻrnatilishiga ruxsat etiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
57. Yordamchi jihozlarni joylashtirish uchun stol polkasining kengligi kamida 360 mm dan, santexnika jihozlarini joylashtirish uchun stol polkasining kengligi kamida 250 mm dan iborat boʻlishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
58. Laboratoriya idishlari va asboblarini joylashtirish uchun qutilarning ichki oʻlchamlari kamida 340×480×65 mm ni tashkil etishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
59. Zarur hollarda, koʻrgazmali yoki qoʻshimcha (suriladigan) stolda erdan 700 — 780 mm masofada oʻqituvchining kamida 600 mm uzunlik va 300 mm kenglikda oʻtirgan holda ishlashi uchun yigʻiladigan yoki suriladigan stoldan foydalanishga ruxsat beriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
60. Stolning ustki qismining burchagi toʻmtoq yasalgan yoki 10 — 30 mm radiusda qayrilgan boʻlishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
61. Darsning amaliy qismini oʻtkazish uchun moʻljallangan joyda suv yetkazish va kanalizatsiya, elektr energiyasi, siqilgan havo (fizika laboratoriyasi) va suv taʼminoti, kanalizatsiya va umumiy havo tortuvchi ventilatsiyasi (kimyo laboratoriyasi) bilan jihozlangan ikki oʻrinli laboratoriya stollari oʻrnatilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
62. Zarur hollarda, ish yuzasi uzunligi 1300 mm boʻlgan ikki oʻrinli va ish yuzasi uzunligi 1950 mm boʻlgan uch oʻrinli stollar oʻrnatilishiga ruxsat etiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
63. Zarur hollarda, stollarning ustki qismi old qirrasi boʻylab devorcha bilan taʼminlanishi va bunda devorchaning balandligi 60 mm dan oshmasligi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
64. Rakovinalar, joʻmraklar va boshqa jihozlar stolning ustki qismidan kamida 230 mm masofada, oʻquvchiga qaratib oʻrnatilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
6-bob. Umumiy oʻrta taʼlim tashkilotlaridagi oʻquv ustaxona jihozlariga qoʻyiladigan sanitariya-gigiyena talablari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
65. Oʻquv dasturlarida maktab ustaxonalaridagi mashgʻulotlarda yogʻoch va metallga ishlov berish darslari koʻzda tutilishi mumkin. Bunda, har bir maktab ustaxonasi 20 ta ish oʻrniga moʻljallangan boʻlib, 70 — 90 sm oraliqdagi balandlik boʻyicha sozlanadigan dastgoh bilan jihozlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
66. Duradgorlik dastgohining optimal balandligini oʻlchashda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
oʻquvchi uning chetiga yonlamasiga turishi va unga kaftini qoʻyishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
dastgohning balandligi oʻquvchining boʻyiga mos kelishi, tirsak boʻgʻimi bukilmasligi, bilak va yelka toʻgʻri chiziq hosil qilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Chilangar dastgohi balandligini toʻgʻri tanlash uchun:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
oʻquvchi chilangar iskanjasiga yuzi bilan turishi va bukilgan qoʻl tirsagini iskanjaga qoʻyishi va bunda qoʻlning tekislangan barmoqlari iyakka tegishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Agar dastgohlar balandligi boʻyicha sozlanmasa, u holda ish joyi va oʻquvchining boʻyi oʻrtasidagi tafovut 5, 10 yoki 15 sm balandlikdagi maxsus tagliklar bilan qoplanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
67. Yogʻochni arralayotganda bolaning oyoqlari oyoq yuzasi uzunligiga teng masofada choʻzilishi, tizzalari tekislanishi, tana bir oz oldinga egilishi, randalayotganda esa oʻquvchi dastgohga yarim burilib turishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Shuningdek, oʻquvchi dastgoxda ishlayotganda tayanch-harakat tizimiga ortiqcha yuklama tushmasligi maqsadida chap oyoq oyoq kafti uzunligidan ikki baravar uzunroq masofada oldinga choʻzilishi, oʻng oyoq chapiga nisbatan 70 — 78° burilishi, tana esa bir oz oldinga egilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
68. Metallga ishlov berayotganda oʻquvchining umurtqa pogʻonasi toliqishining oldini olish maqsadida:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
oʻquvchi oʻz gavda oʻqiga 45° ga burilgan iskanjaga yarim burilgan holatda turishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
oyoqlar oyoq tovoni kengligida qoʻyilishi, chap oyoq oldinga, oʻng oyoqning kafti oʻrtasi chap oyoqning tovoniga qarshi turishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
tananing toʻgʻri holatida oʻng yelka bilak bilan toʻgʻri burchak hosil qilishi va bunda tirsak suyagining oʻqi napilnik (dastgohning metalni egovlaydigan qismi) oʻqi bilan deyarli toʻliq bir xil boʻlishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
69. Dastgohni joylashtirishda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
metallni kesishda oʻquvchilar toʻgʻri, iskanjaga yarim burilgan holda turishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
chap oyoq yarim qadam oldinga chiqishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
oʻng oyoq orqada boʻlishi, oyoq tovoni 65 — 70° burchak osti holatda boʻlishi kabilar inobatga olinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
70. Oʻquv ustaxonalarida stanoklar ish xususiyatiga bogʻliq holda, tabiiy yorugʻlikni hisobga olib joylashtirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Duradgorlik ustaxonasida dastgohlar derazaga 45° burchak ostida, yoxud yorugʻlik tushadigan devorga 3 qator perpendikulyar ravishda joylashtirilishi, shuningdek, orqa va oldi yoʻnalishda dastgohlar orasidagi masofa kamida 80 sm, qatorlararo 120 sm ni tashkil etishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
71. Chilangar ustaxonasida dastgohlarni joylashtirishda ishlov berilayotgan detalga yorugʻlik oldindan yoki oʻngdan tushishini inobatga olish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bir oʻrinli ustaxonani jihozlashda iskanjadan iskanjagacha 90 — 100 sm lik masofaga rioya qilish hamda dastgohlarni shaxmat tartibda joylashtirish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
72. Mazkur sanitariya qoidalarini tuzuvchilar roʻyxati 5-ilovada keltirilgan.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Maktabgacha taʼlim va umumiy oʻrta taʼlim tashkilotlarini jihozlashda foydalaniladigan mebellarga qoʻyiladigan sanitariya-gigiyena talablariga
1-ILOVA
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Oʻtirish va yotoq uchun moʻljallangan mebellarga qoʻyiladigan gigiyena talablari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Koʻrsatkichning nomi

Mebeldan foydalanish maqsadiga bogʻliq ravishda koʻrsatkichlarning ahamiyati

taʼlim tashkilotlarining maʼmuriy binolari uchun

taʼlim tashkilotlarining sinf, laboratoriya va auditoriyalar, teatr tomosha zallari uchun

Stullar, kursilar,ish kreslolari, kichik yumshoq kursilar

Mustahkamlik:

oldinga va yon tomonga yoʻnalgan kursilar, yumshoq kursilar va stullar (daN)

2

2

kamroq orqaga yoʻnalgan, orqasi 50 mmdan kamroq balandlikdagi stullar (daN)

8

8

koʻproq orqaga yoʻnalgan, orqasi 50 mmdan kamroq balandlikdagi stullar (daN)

15

15

Oʻrindiqning statik mustahkamligi

130

160

Suyanchiqning statik mustahkamligi (daN)

55

75

oʻrindiqqa barobarlashtiruvchi yuk (daN)

130

160

Yon tomonga yoʻnalishda tirsakqoʻygichning statik mustahkamligi (daN)

40

60

Yon tomonga yoʻnalishda suyanchiqning statik mustahkamligi (daN)

30

40

Vertikal yuk taʼsirida tirsak qoʻygich (yonbosh)ning statik mustahkamligi (daN)

80

90

Oyoqlarning statik mustahkamligi (daN):

yukning oldinga taʼsirida:

50

60

oʻrindiqdagi yuk esa;

100

120

yukning yon tomonga taʼsirida

40

50

oʻrindiqdagi yuk esa;

100

120

Diagonal boʻyicha yuklanganda quti asoslarining mustahkamligi (daN)

35

50

Oʻrindiqning chidamliligi (charchoq) (daN)

50000

100000

Suyanchiqning (charchoq) chidamliligi (daN)

50000

100000

bunda oʻrindiqdagi muvozanat yuki (daN)

100

100

Oʻrindiqning zarbga chidamliligi:

yukning tushish balandligi, mm

140

140

Suyanchiq va tirsak qoʻygichning zarbga chidamliligi:

yukning tushish balandligi, mm

210

330

yuk tushish burchagi, gradus

38

48

Yerga tushganda mebelning mustahkamligi:

uzunligi 200 mmdan ortiq oyoq va tayanchga ega tekislangan yoki maxsus konstruksiyali stullar va kursilar — mebelning tushish balandligi, mm

450

600

mebelning tushish burchagi, gradus

10

10

Gʻildirakchali yoki tayanch bilan yumshoq aylanuvchi, oyoqlari yoki tayanchlari uzunligi 200 mm dan ortiq tekislanmagan stullar, kursilar, yumshoq kursilar:

yumshoq aylanuvchi, oyoqli yoki tayanch uzunligi 200 mm dan ortiq:

mebelning tushish balandligi, mm

200

300

mebelning tushish burchagi, gradus

10

10

200 mmdan kam uzunlikdagi oyoqli yoki tayanchli stullar, kursilar, yumshoq kursilar:

mebelning tushish balandligi, mm

100

150

mebelning tushish burchagi, gradus

10

10

Yogʻochli stullarning chidamliligi, tebranish jarayonlarida (daN)

15000

20000

Aylanma tayanch va tebranma tayanchning chidamliligi, tebranish jarayonlarida (daN)

10000

20000

Bolalar stullari

Chidamlilik (graduso)

00, 0 kabi raqamlash tartibida oʻsuvchi raqamlar uchun

20

-

1, 2, 3 kabi raqamlash tartibida oʻsuvchi raqamlar uchun

14

-

oʻzgaruvchi stullar uchun (daN)

“oldinga” yoʻnalishida

1,5

-

“orqaga”, “chapga”, “oʻngga” yoʻnalishida

3,0

-

Har bir yoʻnalishda oʻzgaruvchan stullar karkasining mustahkamligi (daN):

“oldinga”, “orqaga”, “chapga”, “oʻngga”

2,0

Stol va oʻzgaruvchi stullarning oyoqlari mustahkamligi — yuklash jarayonlarida (daN)

30

-

Stulning metall karkasiga oʻrindiqni puxta mahkamlash, yuklash jarayonida (daN)

30

-

Stul suyanchigʻini metall karkasga puxta mahkamlash (daN):

1, 2, 3 kabi raqamlash tartibida oʻsuvchi raqamlar uchun

60

-

Egib yopishtirilgan va aralash konstruksiyali duradgorlik stullarining chidamliligi, tebranish jarayonlarida (daN):

1, 2, 3 kabi raqamlash tartibida oʻsuvchi raqamlar uchun

20000

-

00, 0 kabi raqamlash tartibida oʻsuvchi raqamlar uchun erga tushishidagi mustahkamlik:

tushish balandligi (mm):

tekislangan stullar

450

-

tekislanmagan stullar

200

-

Oʻrindiqning statik mustahkamligi (daN):

1, 2, 3 kabi raqamlash tartibida oʻsuvchi raqamlar uchun

80

-

Stullar, kreslolar, yigʻma kursilar

Oʻrindiqning chidamliligi, jarayonlarda (daN):

qattiq

5000

-

matodan

1500

-

Tayanchlar (oyoqlar) oʻrtasidagi qoldiq deformatsiya (mm)

20

-

Suyanchiqning chidamliligi, jarayonlarda (daN):

qattiq

1500

-

matodan

20

-

Tirsak qoʻygichning chidamliligi, jarayonlarda (daN):

vertikal yuklama taʼsirida

1500

-

Gorizontal yuklamalar taʼsirida

1500

-

Oʻquvchi stullari

Chidamlilik (graduso)

-

14

Stulning qoplama suyanchigʻini karkasga mahkamlashning statik mustahkamligi (daN)

stullar uchun raqamlar:

1, 2, 3

-

60

4, 5, 6

-

80

Oʻrindiqlarni metall karkasga puxta mahkamlash (daN)

stullar uchun raqamlar:

1, 2, 3

-

50

4, 5, 6

-

30

Yogʻoch stullarning chidamliligi:

tebranish jarayonlarida (daN)

-

12000

Metall karkasdagi stul oʻrindigʻining statik mustahkamligi (daN):

stullar uchun raqamlar:

1, 2, 3

-

80

4, 5, 6

-

200

Yerga tushgandagi chidamlilik:

har bir oyoqning (old va orqa) tushishi, tush?sh balandligi (mm):

-

10

tekislangan stullar

-

600

tekislanmagan stullar

-

300

Krovatlar

Konstruksiyaning chidamliligi (daN):

yuklash jarayoni

600

-

deformatsiya (mm):

osma suyanchiqli krovatlar

30

-

tayanch suyanchiqli krovatlar

24

-

Tayanch elementlarni tsargaga puxta mahkamlash, yuklash jarayonlarida (daN)

5000

-

Krovatning tayanch suyanchigʻiga (har bir birikmaga) puxta biriktirish, yuklash jarayonlarida (daN)

1000

-

Sarganing mustahkamligi, yuklash jarayonlarida (daN)

5000

-

Asosning zarbga chidamliligi, yuklash jarayonlarida (daN)

10

-

Moslashuvchan va egiluvchan asosning chidamliligi (daN):

yuklash jarayonlari

5000

-

qoldiq deformatsiya (mm)

5

-

Oʻrnatilgan krovatlarni oʻzgartirish kuchi (daN)

10

-

Tushayotganda oʻrnatilgan krovatlarning mustahkamligi, jarayonlarida (daN)

5

-

Ikki qavatli krovatlar

Chidamlilik (daN)

12,0

-

Yuqori qavat toʻsigʻining mustahkamligi, yuklash jarayonlarida (daN)

10

-

Yuqori qavatni puxta mahkamlash, (daN)

50

-

Konstruksiyaning chidamliligi, yuklash jarayonlarida (daN)

20000

-

Asosning chidamliligi, yuklash jarayonlarida (daN)

20000

-

Asosning mustahkamligi, yuklash jarayonlarida (daN)

10

-

Zinapoyani mahkamlashda statik mustahkamlik (daN):

vertikal yuklama

100,0

-

gorizontal yuklama

50,0

-

Zinapoyaning har bir pogʻonasi mustahkamligi, yuklash jarayonlarida (daN) (bajarish*)

3

-

Krovatlar, I tip (3 yoshgacha boʻlgan bolalar uchun)

Chidamlilik (daN):

3,0

-

Toʻsiq ustunlarining yuk ostida deformatsiyasi (mm)

10,0

-

Bukish jarayonida ustunlarning mustahkamligi (daN)

25

-

Har bir yuklash nuqtasida asosning mustahkamligi, yuklash jarayonlarida (daN)

1000

-

Chidamlilik (daN):

yuklash jarayonlari

1500

-

deformatsiya (mm)

28

-

Krovatlar, II tip (3 yoshdan 7 yoshgacha boʻlgan bolalar uchun)

Chidamlilik (daN):

yuklash jarayonlari

1000

-

deformatsiya (mm):

tayanch suyanchiqli

15

-

osma suyanchiqli

20

-

Har bir sinov nuqtasida asosning mustahkamligi, yuklash jarayonlarida (daN)

500

-

Yumshoq elementlar

Yotoqxona joyi sifatida foydalaniladigan yumshoq elementlardagi prujinalar mustahkamligi (daN):

yuklash jarayonlari

29000

-

qisqarish (mm):

bir tomonlama yumshoqlik

22

-

ikki tomonlama yumshoqlik

30

-

Yumshoq elementning bir tomonlama va ikki tomonlama yumshoqligining notekis qisqarishi (mm)

15

-

Prujinasiz yumshoq elementlarning qoldiq deformatsiyasi, (mm)

10

10

Divanlar, divan-krovatlar, dam olish uchun kreslolar, kreslo-krovatlar, suyanchiqsiz divanlar, oʻrindiqlar, suyanchiqsiz yumshoq oʻrindiqlar

Chidamlilik:

yoʻnalishlarda oʻtirish uchun bir oʻrinli mebellar (daN):

oldinga

8,0

8,0

orqaga

15,0

15,0

yon tomonga:

yon tomoni yoʻq (tirsak qoʻygich) mebellar uchun

8,0

8,0

35 kg ogʻirlikdagi yuk taʼsirida yon tomoni bor (tirsak qoʻygich) mebellar uchun

chidamli

yoʻnalishlarda oʻtirish uchun koʻp oʻrinli mebellar (daN):

oldinga va orqaga

15,0

15,0

har biri 60 kg ogʻirli?dagi ikkita yuk taʼsirida yotish uchun oʻzgartiriladigan mebellar

chidamli

Osma yon tomonning statik mustahkamligi (daN):

yuklama

80,0

80,0

yuklash jarayonlarida

10

10

Koʻndalang va uzunasiga yoʻnalishdagi tayanchlarning (oyoqlarning) mustahkamligi (daN):

yuklama

40,0

40,0

yuklash jarayonlarida

10

10

Chidamlilik (yotoq joyini shakllantirishda ishtirok etadigan, asosi pruji�ali bloklardan tayyorlangan divan-krovat va kreslo-krovatlarning oʻrindiqlari, suyanchiqlari va yotoq joylaridan tashqari) (daN):

oʻrindiqlar, yuklash jarayonlarida

10000

15000

suyanchiqlar, yuklash jarayonlarida

10000

15000

yon tomonlari, yuklash jarayonlarida

6000

10000

yotoq joyi, yuklash jarayonlarida

10000

-

shu bilan birga, asosi moslashuvchan yoki egiluvchan mahsulotlarning qoldiq deformatsiyasi (mm)

10

10

Oʻrindiq yoki yotoq joyining zarbga chidamliligi:

yukning tushish balandligi, mm

140

140

yuklash jarayonlari (daN)

10

10

Choyshablarni saqlash uchun sigʻimlarning mustahkamligi (daN)

Sigʻimlarning hajmiga bogʻliq holda hisob-kitobli yuklama (buzmasdan)

Yotoq joyi divan-krovatlarni (yoki ularning qismlarini) oʻzgartirishga intilish) (daN)

10

-

Tushayotganda karkasning mustahkamligi:

tushish balandligi, mm

150

200

tushishlar soni (daN)

5

5

Tebranma kreslo

Chidamlilik:

qoʻl bilan agʻdarilmaydi

Yon tomonlarning gorizontal yuklamasida chidamlilik, yuklash jarayonlarida (daN)

500

-

Zarbli yuklama taʼsiridagi mustahkamlik:

Yukning tushish balandligi, mm

50

-

Yuklash jarayonlari (daN)

10

-

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Maktabgacha taʼlim va umumiy oʻrta taʼlim tashkilotlarini jihozlashda foydalaniladigan mebellarga qoʻyiladigan sanitariya-gigiyena talablariga
2-ILOVA
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Korpusli mebellarni ishlab chiqarishda ularning mustahkamlik darajasiga qoʻyiladigan gigiyena talablari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Mahsulotning balandligi, m

Yuklamasiz mustahkamlik

Yuklama ostida mustahkamlik (daN)

eshikka

qutiga

ochiq javonga

1,0 gacha

mustahkam

2,0

4,0

1,0 dan 1,5 gacha

mustahkam

3,0

6,0

1,5 dan 2,0 gacha

mustahkam

4,0

8,0

1,0

2,0 dan yuqori

mustahkam

5,0

10,

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Maktabgacha taʼlim va umumiy oʻrta taʼlim tashkilotlarini jihozlashda foydalaniladigan mebellarga qoʻyiladigan sanitariya-gigiyena talablariga
3-ILOVA
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Oʻtirish va yotoq uchun moʻljallangan mebellarning yumshoqligiga qoʻyiladigan gigiyena talablari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1-jadval
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Mahsulotning funksional maqsadi

Mebelning koʻrinishi

Yumshoqlik toifasi*(sinf)

maishiy mebel

jamoat binolari uchun mebellar

Oʻtirgan holatda dam olish uchun

Dam olish uchun kreslo, divan

0 — IV

0 — IV

Banketka (suyanchiqsiz yumshoq kursi), yumshoq kursi

I — IV

I — IV

Oʻrindiq

IV

IV

Yotgan holda uzoq vaqt dam olish uchun

Toʻshak:

bir yoqlama va ikki yoqlama yumshoqlik

I

I

moslashuvchan va egiluvchan asosda foydalanish uchun moʻljallangan ikki yoqlama yumshoqlik

I, II

I, II

Krovat:

moslashuvchan va egiluvchan asosli va toʻshakli

0, I

0, I

qattiq asosli va toʻshakli

I

I

Divan-krovat “krovat” holatida:

egib yopishtirilgan plastikdan moslashuvchan asosli, yotoqning barcha maydonida toʻshama (toʻshak) joylashgan

0 — II

0 — II

qattiq asosli va yumshoq elementli, prujina bloklari asosida tayyorlangan

I, II

I, II

turli oʻzgaruvchan chizmalar, turli toʻshama va asos koʻrinishlari bilan

I — III

I — III

Yotgan holatda qisqa vaqt dam olish uchun

Kushetka, suyanchiqsiz divan

0 — III

I — IV

Kreslo-krovat

I — III

I — III

Ishda oʻtirib va qisqa vaqt dam olish uchun

Stul, ish kreslosi, kursi

II — IV

II — IV

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Izoh:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
* yumshoqlik toifasi oʻrindiq, suyanchiq, yotoq joyini hisobga olgan holda aniqlanadi. Oʻtirgan holatda ishlash va dam olish uchun moʻljallangan mebelning yumshoqlik toifasini suyanchiqning koʻrsatkichlari boʻyicha aniqlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2-jadval
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Oʻtirish va yotoq uchun moʻljallangan mebellarning toifasiga bogʻliq holda yumshoqlik koʻrsatkichlariga qoʻyiladigan gigiyena talablari*
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Mebel elementlarining yumshoqlik toifasi (sinf)

70 daN yuklamasi ostida yumshoq element deformatsiyasi

Yumshoqlik, mm

0

120 mm dan kam emas

2,4 mm dan 4,2 mm gacha

I

95 mm dan 115 mm gacha

1,7 mm dan 2,3 mm gacha

II

70 mm dan 90 mm gacha

1,3 mm dan 1,6 mm gacha

III

50 mm dan 65 mm gacha

0,5 mm dan 1,2 mm gacha

IV

15 mm dan 45 mm gacha

0,2 mm dan 0,4 mm gacha

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Izoh:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
* Agar sinov paytida olingan deformatsiya va yumshoqlik koʻrsatkichlari almashinadigan toifalarga mos keladigan boʻlsa, shuningdek, koʻrsatkichlar toifalar orasida boʻlgan hollarda, elementlarning yumshoqligi eng past koʻrsatkichga mos keladigan toifaga kiritilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Moslashuvchan yoki egiluvchan asosli yotoq joyining yumshoqlik koʻrsatkichi (deformatsiya va yumshoqlik) bir xil toifa meʼyorida boʻlishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Bolalar mebelining yumshoq elementlari uchun yumshoqlik toifalari belgilanmagan.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Maktabgacha taʼlim va umumiy oʻrta taʼlim tashkilotlarini jihozlashda foydalaniladigan mebellarga qoʻyiladigan sanitariya-gigiyena talablariga
4-ILOVA
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Koʻrgazmali stollarning asosiy parametrlari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Oʻlchamning nomi

Koʻrgazma stollari, mm

Qoʻshimcha stollar (suriladigan), mm

Ish yuzasining balandligi

900

700 — 900

Ish yuzasining kengligi

750

600 — 750

Ish yuzasining uzunligi

1200, 1800, 2400, 3600

700 — 900

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Maktabgacha taʼlim va umumiy oʻrta taʼlim tashkilotlarini jihozlashda foydalaniladigan mebellarga qoʻyiladigan sanitariya-gigiyena talablariga
5-ILOVA
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish

Tuzuvchilar roʻyxati:

R.T. Kamilova

Sanitariya, gigiyena va kasb kasalliklari ilmiy-tadqiqot instituti direktori v.v.b., t.f.d., professor;

N.J. Ermatov

Toshkent tibbiyot akademiyasi Bolalar, oʻsmirlar va ovqatlanish gigiyenasi kafedrasi mudiri, t.f.d., professor

L.I. Isakova

Sanitariya, gigiyena va kasb kasalliklari ilmiy-tadqiqot instituti “Bolalar va oʻsmirlar gigiyenasi” laboratoriyasi katta ilmiy xodimi, tibbiyot fanlari boʻyicha falsafa doktori (PhD);

A.R. Nosirova

Sanitariya, gigiyena va kasb kasalliklari ilmiy-tadqiqot instituti “Ovqatlanish gigiyenasi” laboratoriyasi katta ilmiy xodimi, tibbiyot fanlari boʻyicha falsafa doktori (PhD);

Y.E. Nurullayev

Sanitariya, gigiyena va kasb kasalliklari ilmiy-tadqiqot instituti tayanch doktoranti;

N.S. Sadirxodjayeva

Sanitariya, gigiyena va kasb kasalliklari ilmiy-tadqiqot instituti tayanch doktoranti;

A.J. Kurbanbayeva

Sanitariya, gigiyena va kasb kasalliklari ilmiy-tadqiqot instituti tayanch doktoranti.

Taqrizchilar roʻyxati:

G.A. Tashpulatova

Sanitariya, gigiyena va kasb kasalliklari ilmiy-tadqiqot instituti “Fizik omillar” laboratoriyasi mudiri, t.f.d, katta ilmiy xodimi;

D.A. Zaredinov

Tibbiyot xodimlarining kasbiy malakasini rivojlantirish Markazining “Gigiyena” kafedrasi mudiri, t.f.d., professor;

F.I. Salomova

Toshkent tibbiyot akademiyasining “Atrof-muhit gigiyenasi” kafedrasi mudiri, t.f.d., dotsent.