O‘zbekiston Respublikasining fuqaroligi shaxs bilan davlatning doimiy siyosiy-huquqiy aloqasini belgilaydi, bu aloqa ularning o‘zaro huquqlari va burchlarida ifodalanadi.

O‘zbekiston Respublikasida har bir kishi fuqaro bo‘lish huquqiga egadir. Hech kim fuqarolikdan yoki fuqarolikni o‘zgartirish huquqidan mahrum qilinishi mumkin emas.

O‘zbekiston Respublikasi o‘z idoralari va mansabdor shaxslari orqali O‘zbekiston Respublikasi fuqarolari oldida mas’uldir, O‘zbekiston Respublikasining fuqarosi esa davlat oldida mas’uldir.

O‘zbekiston Respublikasi O‘zbekiston Respublikasi hududida va uning tashqarisida o‘z fuqarolarining huquqlari, erkinliklari va manfaatlarini himoya qiladi.

O‘zbekiston Respublikasining fuqaroligi fuqarolikni olish asoslaridan qat’i nazar barcha uchun tengdir.

O‘zbekiston Respublikasining fuqarolari kelib chiqishlaridan, ijtimoiy va mulkiy holatidan, irqi va millatidan, jinsi, ma’lumoti, tilidan, dinga munosabatidan, siyosiy va boshqa e’tiqodlaridan, mashg‘ulotining turi va sajiyasi hamda boshqa holatlardan qat’i nazar, qonun oldida tengdirlar.

O‘zbekiston Respublikasi fuqarolarining teng huquqliligi iqtisodiy, siyosiy, ijtimoiy va madaniy turmushning barcha sohalarida ta’minlanadi.

Qoraqalpog‘iston Respublikasining fuqarosi ayni bir vaqtda O‘zbekiston Respublikasining ham fuqarosidir.

O‘zbekiston Respublikasining fuqarolik to‘g‘risidagi qonunlari O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi asosida qabul etilgan ushbu Qonundan va O‘zbekiston Respublikasining shu Qonunga muvofiq chiqariladigan boshqa qonun hujjatlaridan iboratdir.

Quyidagilar O‘zbekiston Respublikasining fuqarolari bo‘ladilar:

1) kelib chiqishi, ijtimoiy va mulkiy holatidan, irqi va millatidan, jinsi, ma’lumoti, tili, siyosiy qarashlari, diniy e’tiqodi, mashg‘ulotining turi va sajiyasidan qat’i nazar, ushbu Qonun kuchga kirgan vaqtda O‘zbekiston Respublikasida doimiy yashab turgan, boshqa davlatlarning fuqarolari bo‘lmagan hamda O‘zbekiston Respublikasining fuqarosi bo‘lish istagini bildirgan shaxslar;

2) davlat yo‘llanmasi bilan O‘zbekiston Respublikasidan tashqarida ishlayotgan, harbiy xizmatni o‘tayotgan yoki o‘qiyotgan shaxslar, agar ular O‘zbekiston Respublikasining hududida tug‘ilgan bo‘lsalar yoki doimiy yashaganliklarini isbot qilgan bo‘lsalar, boshqa davlatlarning fuqarolari bo‘lmasalar va ushbu Qonun kuchga kirganidan keyin kechi bilan bir yil ichida O‘zbekiston Respublikasining fuqarosi bo‘lish istagini bildirgan bo‘lsalar;

3) Ushbu Qonunga muvofiq O‘zbekiston Respublikasining fuqaroligini olgan shaxslar.

O‘zbekiston Respublikasi fuqarosining pasporti, pasport olingunga qadar esa — tug‘ilganlik to‘g‘risidagi guvohnoma yoki shaxsning fuqaroligiga doir ma’lumotlar bo‘lgan o‘zga hujjat — O‘zbekiston Respublikasining fuqaroligini tasdiqlovchi hujjatlar deb hisoblanadi.

O‘zbekiston Respublikasi fuqarosi pasportining va tug‘ilganlik to‘g‘risidagi guvohnomasining namunalarini, ularni berish tartibi va shartlarini O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi belgilaydi.

O‘zbekiston Respublikasi fuqarosi bo‘lgan erkak yoki ayolning chet el fuqarosi bilan yoxud fuqaroligi bo‘lmagan shaxs bilan nikohdan o‘tishi, shuningdek bunday nikohning bekor qilinishi er yoki xotinning fuqaroligi o‘zgarishiga sabab bo‘lmaydi.

Er-xotindan birining fuqaroligi o‘zgarishi ikkinchisining fuqaroligi o‘zgarishiga olib kelmaydi.

O‘zbekiston Respublikasi fuqarosining chet elda yashashi O‘zbekiston Respublikasi fuqaroligining to‘xtatilishiga olib kelmaydi.

Chet elda O‘zbekiston Respublikasining fuqarolari O‘zbekiston Respublikasining himoyasi va homiyligidan foydalanadilar.

O‘zbekiston Respublikasi, uning diplomatiya vakolatxonalari va konsullik muassasalari, shuningdek ularning mansabdor shaxslari O‘zbekiston Respublikasining fuqarolari o‘zlari borgan mamlakat qonunlari bilan, O‘zbekiston Respublikasi va uning fuqarosi borgan davlat qatnashayotgan shartnomalar hamda xalqaro odatlar bilan berib qo‘yilgan hamma huquqlardan to‘la foydalanish imkoniyatiga ega bo‘lishlari uchun choralar ko‘rishlari, ularning huquqlarini va qonun bilan muhofaza qilinadigan manfaatlarini qonunlarda belgilangan tartibda himoya qilishlari, zarur hollarda esa O‘zbekiston Respublikasi fuqarolarining buzilgan huquqlarini tiklash choralarini ko‘rishlari shart.

Basharti, O‘zbekiston Respublikasining xalqaro shartnomasida boshqacha tartib nazarda tutilgan bo‘lmasa, O‘zbekiston Respublikasining fuqarosi chet davlatga topshirilishi mumkin emas.

O‘zbekiston Respublikasi fuqarosi bo‘lgan shaxsning chet davlat fuqaroligiga mansubligi tan olinmaydi.

O‘zbekiston Respublikasi hududida yashab turgani holda O‘zbekiston Respublikasi fuqarosi bo‘lmagan va chet davlat fuqaroligiga mansubligini isbotlaydigan dalillari bo‘lmagan shaxslar fuqaroligi bo‘lmagan shaxslar deb hisoblanadi.

O‘zbekiston Respublikasi fuqaroligi quyidagi hollarda olinadi:

1) tug‘ilganda;

2) O‘zbekiston Respublikasi fuqaroligiga qabul qilinishi natijasida;

3) O‘zbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalarida nazarda tutilgan asoslar bo‘yicha;

4) ushbu Qonunda nazarda tutilgan boshqa asoslar bo‘yicha.

Tug‘ilgan paytida ota-onasi O‘zbekiston Respublikasi fuqarosi bo‘lgan bola, O‘zbekiston Respublikasi hududida yoxud O‘zbekiston Respublikasidan tashqarida tug‘ilgan bo‘lishidan qat’i nazar, O‘zbekiston Respublikasi fuqarosi hisoblanadi.

Ota-onasining fuqaroligi har xil bo‘lib, ulardan biri bola tug‘ilgan paytida O‘zbekiston Respublikasi fuqarosi bo‘lgan quyidagi hollarda bola O‘zbekiston Respublikasining fuqarosi hisoblanadi:

1) agar u O‘zbekiston Respublikasi hududida tug‘ilgan bo‘lsa;

2) agar u O‘zbekiston Respublikasi hududidan tashqarida tug‘ilgan bo‘lsayu, ota-onasi yoki ularning biri shu vaqtda O‘zbekiston Respublikasida doimiy istiqomat joyiga ega bo‘lsa.

Ota-onasining fuqaroligi har xil bo‘lib, ulardan biri bola tug‘ilgan paytda O‘zbekiston Respublikasining fuqarosi bo‘lgan bo‘lsa, agar bu vaqtda ota-ona O‘zbekistondan tashqarida doimiy istiqomat joyiga ega bo‘lgan bo‘lsalar, O‘zbekiston Respublikasidan tashqarida tug‘ilgan bolaning fuqaroligi ota-onaning yozma tarzda ifodalangan kelishuvi bilan belgilanadi.

Ota-onasidan biri bola tug‘ilgan paytda O‘zbekiston Respublikasi fuqarosi bo‘lgan, boshqasi esa fuqaroligi yo‘q shaxs bo‘lgan yoxud noma’lum bo‘lgan taqdirda, bola qayerda tug‘ilgan bo‘lishidan qat’i nazar u O‘zbekiston Respublikasi fuqarosi hisoblanadi.

Onasining fuqaroligi bo‘lmagan bolaning otasi belgilanib, u O‘zbekiston Respublikasi fuqarosi bo‘lsa, 14 yoshga yetmagan bola, qayerda tug‘ilgan bo‘lishidan qat’i nazar, O‘zbekiston Respublikasining fuqarosi hisoblanadi.

Fuqaroligi bo‘lmagan, O‘zbekiston Respublikasida doimiy istiqomat joyiga ega bo‘lgan shaxslarning O‘zbekiston Respublikasi hududida tug‘ilgan bolasi O‘zbekiston Respublikasi fuqarosi hisoblanadi.

Ota-onasi noma’lum bo‘lgan va O‘zbekiston hududida yashayotgan bola O‘zbekiston Respublikasi fuqarosi hisoblanadi.

Chet el fuqarolari va fuqaroligi bo‘lmagan shaxslar o‘z iltimosnomalariga ko‘ra ushbu Qonunga binoan kelib chiqishidan, irqi va millatidan, jinsi, ma’lumoti, tilidan, dinga munosabatidan, siyosiy va boshqa e’tiqodlaridan qat’i nazar, O‘zbekiston Respublikasi fuqaroligiga qabul qilinishi mumkin.

O‘zbekiston Respublikasining fuqaroligiga qabul qilish shartlari quyidagilardan iborat:

1) chet el fuqaroligidan voz kechish;

2) so‘nggi besh yil davomida O‘zbekiston Respublikasi hududida doimiy yashaganlik.

Ushbu qoida O‘zbekiston Respublikasining fuqarosi bo‘lish istagini bildirgan shaxslarga, basharti ular shu yerda tug‘ilgan va hech bo‘lmasa ota-onasidan biri, buvasi yoki buvisi O‘zbekiston Respublikasi hududida tug‘ilganligini va boshqa davlatlarning fuqarosi emasligini isbotlasa, taalluqli bo‘lmaydi;

3) qonuniy tirikchilik manbalarining mavjudligi;

4) O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasini tan olish va bajarish.

Ushbu moddaning 1, 2 va 3-bandlarida qayd etib o‘tilgan talablar alohida hollardagina O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining qaroriga binoan O‘zbekiston Respublikasi oldida buyuk xizmatlari yoki fan, texnika va madaniyat sohasida katta yutuqlari bo‘lgan, shuningdek O‘zbekiston Respublikasini qiziqtiradigan kasb yoxud malakaga ega bo‘lgan ayrim shaxslarga nisbatan hisobga olinmasligi mumkin.

Agar shaxs:

O‘zbekiston Respublikasining konstitutsiyaviy tuzumini zo‘rlik ishlatib o‘zgartirishni yoqlab chiqayotgan bo‘lsa;

faoliyati O‘zbekiston Respublikasining konstitutsiyaviy prinsiplariga zid bo‘lgan partiyalar va o‘zga tashkilotlarga a’zo bo‘lsa;

O‘zbekiston Respublikasining qonunlariga muvofiq jazolanadigan xatti-harakatlar uchun ozodlikdan mahrum etilgan va jazoni o‘tayotgan bo‘lsa, uni O‘zbekiston Respublikasining fuqaroligiga qabul qilish to‘g‘risidagi iltimosnomasi rad etiladi.

Ilgari O‘zbekiston Respublikasining fuqarosi bo‘lgan shaxs o‘z iltimosnomasiga binoan ushbu Qonun talablariga muvofiq O‘zbekiston Respublikasi fuqaroligiga tiklanishi mumkin.

O‘zbekiston Respublikasi fuqaroligi quyidagi hollarda to‘xtatiladi:

1) O‘zbekiston Respublikasi fuqaroligidan chiqish oqibatida;

2) O‘zbekiston Respublikasi fuqaroligini yo‘qotish oqibatida;

3) O‘zbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalarida nazarda tutilgan asoslarga binoan;

4) ushbu Qonunda ko‘zda tutilgan boshqa asoslarga binoan.

O‘zbekiston Respublikasi fuqaroligining to‘xtatilishi Qoraqalpog‘iston Respublikasi fuqaroligining to‘xtalishiga sabab bo‘ladi.

Ushbu Qonunda belgilangan tartibda shaxsning iltimosnomasiga ko‘ra O‘zbekiston Respublikasi fuqaroligidan chiqishga ruxsat etiladi.

Agar O‘zbekiston Respublikasi fuqaroligidan chiqishni iltimos qiluvchi shaxs davlat oldidagi majburiyatlarini yoki fuqarolarning yoxud davlat va jamoat tashkilotlarining muhim manfaatlari bilan bog‘liq mulkiy majburiyatlarini bajarmagan bo‘lsa, uning O‘zbekiston Respublikasi fuqaroligidan chiqishi rad etilishi mumkin.

Agar O‘zbekiston Respublikasi fuqaroligidan chiqishni iltimos qiluvchi shaxs ayblanuvchi sifatida jinoiy javobgarlikka tortilgan yoxud unga nisbatan qonuniy kuchga kirgan va ijro etilishi zarur bo‘lgan sud hukmi bo‘lsa yoki shaxsning O‘zbekiston Respublikasi fuqaroligidan chiqishi O‘zbekiston Respublikasi davlat xavfsizligi manfaatlariga zid bo‘lsa, uning O‘zbekiston Respublikasi fuqaroligidan chiqishiga yo‘l qo‘yilmaydi.

Quyidagi hollarda O‘zbekiston Respublikasi fuqaroligi yo‘qotilishi mumkin:

1) shaxs chet davlatda harbiy xizmatga, xavfsizlik xizmati idoralariga, politsiyaga, adliya idoralariga yoki davlat hokimiyati va boshqaruvining boshqa idoralariga ishga kirganligi natijasida;

2) agar chet elda doimiy yashovchi shaxs uch yil ichida uzrli sabablarsiz konsullik hisobiga turmagan bo‘lsa;

3) agar O‘zbekiston Respublikasi fuqaroligi yolg‘onligi shak-shubhasiz ma’lumotlar yoki soxta hujjatlar taqdim etish natijasida olingan bo‘lsa;

4) agar shaxs chet davlat foydasini ko‘zlab faoliyat yuritish yoki tinchlik va xavfsizlikka qarshi jinoyatlar sodir etish orqali jamiyat va davlat manfaatlariga jiddiy zarar yetkazgan bo‘lsa;

5) agar shaxs chet davlatning fuqaroligini olgan bo‘lsa.

Chet davlatning fuqaroligini qabul qilgan shaxs ushbu fakt haqida o‘ttiz kun ichida O‘zbekiston Respublikasining ichki ishlar organlariga yoki chet eldagi konsullik muassasalariga xabar berishi shart.

O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining farmoni chiqqan kundan boshlab O‘zbekiston Respublikasining fuqaroligi yo‘qotiladi.

Ota-onalarining fuqaroligi o‘zgarganligi natijasida ularning har ikkalasi O‘zbekiston Respublikasi fuqaroligiga o‘tganida yoki har ikkalasi O‘zbekiston Respublikasi fuqaroligidan chiqqanida, o‘z navbatida ularning 14 yoshga to‘lmagan bolalarining fuqaroligi ham o‘zgaradi.

Agar bolaning ota-onasidan biri ma’lum bo‘lsa, ana shu ota yoki onaning fuqaroligi o‘zgarganida 14 yoshga to‘lmagan bolaning fuqaroligi ham tegishli suratda o‘zgaradi.

O‘zbekiston Respublikasi hududida yashovchi bolaning ota-onasi yoki yolg‘iz otasi yo bo‘lmasa onasi O‘zbekiston Respublikasi fuqaroligidan chiqsalar va ayni vaqtda ular O‘zbekiston Respublikasi fuqarolari vasiylikka yoki homiylikka olgan bolaning tarbiyasida ishtirok etmasalar, ota-ona, vasiy yoki homiyning iltimosiga ko‘ra bola O‘zbekiston Respublikasi fuqaroligini saqlab qoladi.

Agar ota-onasidan biri O‘zbekiston Respublikasi fuqarosiga aylansa, boshqasi esa chet el fuqarosi bo‘lib qolaversa, O‘zbekiston Respublikasi fuqaroligini olayotgan ota yoki onaning iltimosnomasiga ko‘ra bola O‘zbekiston Respublikasi fuqaroligini olishi mumkin.

Agar ota-onasidan biri O‘zbekiston Respublikasi fuqarosiga aylansa, boshqasi esa fuqaroligi bo‘lmagan shaxs bo‘lib qolaversa, O‘zbekiston Respublikasi hududida yashovchi bola O‘zbekiston Respublikasi fuqarosiga aylanadi.

Agar ota-onasidan biri O‘zbekiston Respublikasi fuqarosiga aylansa, boshqasi esa fuqaroligi bo‘lmagan shaxs bo‘lib qolaversa, O‘zbekiston Respublikasidan tashqarida yashovchi bola O‘zbekiston Respublikasi fuqaroligini olayotgan ota yoki onaning iltimosnomasiga ko‘ra O‘zbekiston Respublikasi fuqaroligini olishi mumkin.

Agar ota-onasidan biri O‘zbekiston Respublikasi fuqaroligidan chiqsa, boshqasi esa O‘zbekiston Respublikasi fuqarosi bo‘lib qolaversa, bola O‘zbekiston Respublikasi fuqaroligini saqlab qoladi.

O‘zbekiston Respublikasi fuqaroligidan chiqayotgan ota yoki onaning iltimosnomasiga ko‘ra bunday bolaning O‘zbekiston Respublikasi fuqaroligidan chiqishiga ruxsat etilishi mumkin.

Chet el fuqarosi yoxud fuqaroligi bo‘lmagan shaxs bo‘lib, O‘zbekiston Respublikasi fuqarolari tomonidan farzandlikka olinayotgan bola O‘zbekiston Respublikasi fuqarosiga aylanadi.

Chet el fuqarosi bo‘lib, biri O‘zbekiston Respublikasi fuqarosi bo‘lgan, boshqasi esa fuqaroligi bo‘lmagan shaxs bo‘lgan er-xotin tomonidan farzandlikka olinayotgan bola O‘zbekiston Respublikasi fuqarosiga aylanadi.

Fuqaroligi bo‘lmagan, biri O‘zbekiston Respublikasi fuqarosi bo‘lgan er-xotin tomonidan farzandlikka olinayotgan bola O‘zbekiston Respublikasi fuqarosiga aylanadi.

Chet el fuqarosi bo‘lib, biri O‘zbekiston Respublikasi fuqarosi bo‘lgan, boshqasi chet el fuqarosi bo‘lgan er-xotin tomonidan farzandlikka olinayotgan bola farzandlikka oluvchilarning kelishuviga ko‘ra O‘zbekiston Respublikasi fuqarosiga aylanadi.

Chet el fuqarosi bo‘lgan, ushbu moddaning birinchi, ikkinchi va to‘rtinchi qismlarida ko‘rsatib o‘tilgan shaxslar tomonidan farzandlikka olinayotgan bola boshqa davlat fuqaroligidan chiqqan taqdirdagina O‘zbekiston Respublikasi fuqarosiga aylanadi.

O‘zbekiston Respublikasi fuqarosi bo‘lgan, chet el fuqarolari tomonidan farzandlikka olingan yoki biri O‘zbekiston Respublikasi fuqarosi, boshqasi chet el fuqarosi bo‘lgan er-xotin tomonidan farzandlikka olingan bola O‘zbekiston Respublikasi fuqaroligini saqlab qoladi. Farzandlikka oluvchilarning iltimosnomasiga ko‘ra bunday bolaning O‘zbekiston Respublikasi fuqaroligidan chiqishiga ruxsat berilishi mumkin.

O‘zbekiston Respublikasi fuqarosi bo‘lgan, bolani fuqaroligi bo‘lmagan shaxslar tomonidan farzandlikka olingan yoki biri O‘zbekiston Respublikasi fuqarosi bo‘lgan, boshqasi fuqaroligi bo‘lmagan shaxs bo‘lgan er-xotin tomonidan farzandlikka olingan bola O‘zbekiston Respublikasi fuqaroligini saqlab qoladi.

Ota-onalarining fuqaroligi o‘zgargan taqdirda, shuningdek bolalar farzandlikka olingan taqdirda 14 yoshdan 18 yoshgacha bo‘lgan bolalarning fuqaroligi ushbu Qonunning 34-moddasida ko‘zda tutilgan tartibda faqat bolalarning roziligi bilan o‘zgartirilishi mumkin.

O‘zbekiston Respublikasi fuqaroligi to‘g‘risidagi ishlarni yurituvchi O‘zbekiston Respublikasining davlat idoralari quyidagilardan iborat:

O‘zbekiston Respublikasining Prezidenti;

O‘zbekiston Respublikasining Ichki ishlar vazirligi;

O‘zbekiston Respublikasining Tashqi ishlar vazirligi, O‘zbekiston Respublikasining diplomatiya vakolatxonalari va konsullik muassasalari.

O‘zbekiston Respublikasining Prezidenti:

1) O‘zbekiston Respublikasi hududida doimiy yashovchi chet el fuqarolari va fuqaroligi bo‘lmagan shaxslarni O‘zbekiston Respublikasi fuqaroligiga qabul qilish to‘g‘risida;

2) chet elda yashayotgan ajnabiy fuqarolar va fuqaroligi bo‘lmagan shaxslar O‘zbekiston Respublikasi Prezidentiga tegishli iltimosnoma bilan murojaat etgan taqdirda ularni O‘zbekiston Respublikasi fuqaroligiga qabul qilish to‘g‘risida;

3) O‘zbekiston Respublikasi fuqaroligini tiklash to‘g‘risida;

4) O‘zbekiston Respublikasi fuqaroligidan chiqish to‘g‘risida;

5) O‘zbekiston Respublikasi fuqaroligini yo‘qotish to‘g‘risida qaror qabul qiladi.

O‘zbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi va tegishli vakolatlar berilgan unga bo‘ysunuvchi idoralar:

1) O‘zbekiston Respublikasida doimiy yashovchi shaxslardan O‘zbekiston Respublikasi fuqaroligi masalalariga oid arizalarni qabul qiladi;

2) O‘zbekiston Respublikasi fuqaroligi masalalariga doir arizani asoslash maqsadida keltirilgan dalil va hujjatlarni tekshiradi;

3) fuqarolik masalalariga doir arizani zarur hujjatlar bilan birga O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Fuqarolik masalalari bo‘yicha Komissiyaga yo‘llaydi;

4) O‘zbekiston Respublikasida doimiy yashovchi shaxslarning O‘zbekiston Respublikasi fuqaroligiga mansubligini aniqlaydi;

5) O‘zbekiston Respublikasi hududida doimiy yashovchi shaxslar O‘zbekiston Respublikasi fuqaroligini yo‘qotgan hollarni qayd etadi.

O‘zbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi, O‘zbekiston Respublikasi diplomatiya vakolatxonalari va konsullik muassasalari:

1) chet ellarda doimiy yashab turgan shaxslardan O‘zbekiston Respublikasi fuqaroligi masalalariga oid arizalarni qabul qiladi;

2) O‘zbekiston Respublikasi fuqaroligi masalalariga doir arizani asoslash maqsadida keltirilgan dalil va hujjatlarni tekshiradi;

3) fuqarolik masalalariga doir arizalarni zarur hujjatlar bilan birga O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Fuqarolik masalalari bo‘yicha Komissiyaga yo‘llaydi;

4) chet elda doimiy yashab turgan shaxslarning O‘zbekiston Respublikasi fuqaroligiga mansubligini aniqlaydi;

5) chet elda doimiy yashab turgan shaxslarning O‘zbekiston Respublikasi fuqaroligini yo‘qotganligini qayd etadi;

6) O‘zbekiston Respublikasining chet elda doimiy yashab turgan fuqarolarini hisobga oladi.

Fuqarolik masalalariga oid arizalar O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti nomiga ariza beruvchilarning doimiy istiqomat joyidagi ichki ishlar organlari orqali, chet elda doimiy yashovchi shaxslar tomonidan esa O‘zbekiston Respublikasining tegishli diplomatiya vakolatxonalari yoki konsullik muassasalari orqali topshiriladi.

Chet davlat fuqarosi bo‘lgan shaxs o‘z fuqaroligini o‘zgartirish niyatiga mazkur davlatning munosabatini ko‘rsatuvchi hujjatni taqdim etishi shart.

O‘zbekiston Respublikasi fuqaroligiga olish, O‘zbekiston Respublikasi fuqaroligiga tiklash yoki undan chiqish to‘g‘risidagi iltimosnomalar arizachining yozma iltimosiga binoan ko‘rib chiqiladi. 18 yoshga to‘lmagan shaxslar xususidagi iltimosnomalar ular vakillarining notarial idoralar tomonidan, chet elda esa O‘zbekiston Respublikasining tegishli diplomatiya vakolatxonasi yoki konsullik muassasasi tomonidan tasdiqlangan qonuniy vakillarining iltimosiga binoan ko‘rib chiqiladi.

14 yoshdan 18 yoshgacha bo‘lgan bolalarni O‘zbekiston Respublikasi fuqaroligiga olish, O‘zbekiston Respublikasi fuqaroligiga tiklash va undan chiqarish to‘g‘risida ariza topshirish chog‘ida ularning roziligi bo‘lishi shart. Bunday rozilik yozma bayon etilishi va notarial idoralar tomonidan, chet elda esa O‘zbekiston Respublikasining tegishli diplomatiya vakolatxonasi yoki konsullik muassasalari tomonidan tasdiqlangan bo‘lishi kerak.

Voyaga yetmagan bolaning O‘zbekiston Respublikasi fuqaroligidan chiqishi to‘g‘risida iltimosnoma topshirganda, basharti uning ota-onasidan biri O‘zbekiston Respublikasi fuqarosi bo‘lib qoladigan bo‘lsa, uning o‘z bolasining O‘zbekiston Respublikasi fuqaroligidan chiqishiga munosabati bildirilgan arizasi ham taqdim etilishi kerak. Bunday ariza notarius tomonidan, chet elda esa O‘zbekiston Respublikasi diplomatiya vakolatxonasi yoki konsullik muassasasi tomonidan tasdiqlangan bo‘lishi shart.

Basharti ariza beruvchi savodsizligi yoki jismoniy kamchiliklari sababli arizani imzolay olmasa, uning iltimosiga binoan boshqa kishi arizani imzolaydi, bu haqda ichki ishlar organi, chet elda esa O‘zbekiston Respublikasi tegishli diplomatiya vakolatxonasi yoki konsullik muassasasi tomonidan arizaga yozib qo‘yiladi.

Shaxsning O‘zbekiston Respublikasi fuqaroligiga mansubligi to‘g‘risidagi ariza uning doimiy istiqomat joyida ichki ishlar organiga, chet elda doimiy yashaydigan shaxs tomonidan esa O‘zbekiston Respublikasining tegishli diplomatiya vakolatxonasi yoki konsullik muassasasiga beriladi.

O‘zbekiston Respublikasi fuqaroligiga mansublikni aniqlashda shaxsning O‘zbekiston Respublikasi fuqaroligiga mansubligi bilan bog‘lanayotgan vaziyat boshlangan paytda amal qilib turgan O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatlari hamda O‘zbekiston Respublikasi tuzgan xalqaro shartnomalarning qoidalari qo‘llaniladi.

O‘zbekiston Respublikasi fuqaroligi masalalariga oid arizalar ariza beruvchi shaxsan murojaat etgan taqdirda uning doimiy istiqomat joyidagi ichki ishlar organlari, chet elda doimiy yashovchi shaxslarga nisbatan esa O‘zbekiston Respublikasining tegishli diplomatiya vakolatxonalari yoki konsullik muassasalari tomonidan rasmiylashtiriladi.

Uzrli sabablar bo‘lgan taqdirda ichki ishlar organlari, tegishli diplomatiya vakolatxonalari va konsullik muassasalari fuqarolik to‘g‘risidagi hujjatlarni boshqa shaxslar yoki pochta orqali yuborilgan arizalarga muvofiq rasmiylashtirishlari shart.

O‘zbekiston Respublikasi fuqaroligi masalalariga oid arizalar berilganda davlat boji to‘lanadi, uning miqdori O‘zbekiston Respublikasi qonunlari bilan belgilanadi.

Fuqarolik masalalariga oid arizani rasmiylashtirayotgan ichki ishlar organi yoki tegishli diplomatiya vakolatxonasi yoxud konsullik muassasasi mazkur ariza yuzasidan asoslangan xulosasini chiqaradi.

O‘zbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi, O‘zbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi fuqarolik masalalariga oid arizalar yoki taqdimnomalar yuzasidan o‘z xulosalarini hamda boshqa zarur hujjatlarni O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi fuqarolik masalalari komissiyasi nomiga yuboradilar.

O‘zbekiston Respublikasi fuqaroligidan chiqish to‘g‘risidagi arizalarga oid xulosalarda ariza beruvchining davlat oldida bajarilmay qolgan majburiyatlari yoki uning fuqarolar yoxud davlat, kooperativ va boshqa jamoat tashkilotlari muhim manfaatlari bilan bog‘liq bo‘lgan mulkiy majburiyatlari xususidagi, uni ayblanuvchi sifatida jinoiy javobgarlikka tortish haqidagi, yoxud unga nisbatan sudning qonuniy kuchga kirgan, ijro etilishi lozim bo‘lgan hukmi mavjudligi haqidagi yo bo‘lmasa mazkur shaxsning O‘zbekiston Respublikasi fuqaroligidan chiqishi O‘zbekiston Respublikasining davlat xavfsizligi manfaatlariga zidligi to‘g‘risidagi ma’lumotlar ham xabar qilinadi.

Ushbu Qonunning 30-moddasida ko‘rsatilgan fuqarolikka oid masalalarni dastlabki tarzda ko‘rib chiqish uchun O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Fuqarolik masalalari Komissiyasini tuzadi.

Fuqarolik masalalariga oid arizalar va taqdimnomalarni ko‘rib chiqish paytida Komissiya ariza beruvchining dalillarini, taqdimnomaning mazmunini, davlat idoralari va jamoat tashkilotlarining xulosalarini, boshqa hujjatlarni hamda tegishli tarzda rasmiylashtirilgan guvohlar ko‘rsatmalarini atroflicha baholaydi.

Basharti, shaxs Qoraqalpog‘iston Respublikasiga borib yashamoqchi bo‘lsa, Komissiya Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashining uni O‘zbekiston Respublikasi fuqaroligiga qabul etish yoki uning fuqaroligini tiklash maqsadga muvofiq yoki muvofiq emasligi to‘g‘risidagi, shu jumladan respublikada unga ish, turar-joy va boshqa qulayliklar berish imkoniyati bor-yo‘qligi haqidagi fikrini e’tiborga oladi.

Komissiya o‘z ixtiyoridagi ish yuzasidan materiallar va hujjatlarni tegishli davlat idoralari va jamoat tashkilotlaridan talab qilib olishga haqlidir, bu davlat idoralari va jamoat tashkilotlari esa komissiya belgilagan muddatda zarur ma’lumotni taqdim etadilar.

Komissiya har bir ariza yoki taqdimnoma yuzasidan O‘zbekiston Respublikasi Prezidentiga takliflar kiritadi.

Komissiyaning qarori bayon bilan rasmiylashtiriladi, uni komissiyaning majlisda qatnashgan barcha a’zolari imzolaydilar.

Fuqarolik masalalari yuzasidan O‘zbekiston Respublikasining Prezidenti farmonlar chiqaradi.

Agar farmonda boshqa muddat belgilangan bo‘lmasa, fuqarolikdagi o‘zgarishlar O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining farmoni chiqarilgan kundan boshlanadi.

Fuqarolik masalasiga oid takroriy ariza, qoida tariqasida, shu masalaga oid avvalgi qarordan keyin bir yil o‘tgach ko‘rib chiqiladi. Ish uchun muhim bo‘lgan hamda ariza beruvchiga ma’lum bo‘lmagan va ma’lum bo‘lishi mumkin bo‘lmagan vaziyatlar vujudga kelgan taqdirda takroriy ariza ilgariroq ham ko‘rib chiqilishi mumkin.

Fuqarolik masalalariga oid arizalar yoki taqdimnomalarni ko‘rib chiqish muddati bir yildan oshmasligi kerak.

O‘zbekiston Respublikasida doimiy yashovchi shaxslarga nisbatan fuqarolik masalalariga oid qarorlarning ijrosi O‘zbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi va uning tegishli bo‘linmalari, fuqarolik holatini qayd etish bo‘limlari, chet elda yashovchi shaxslarga nisbatan esa O‘zbekiston Respublikasining Tashqi ishlar vazirligi zimmasiga, O‘zbekiston Respublikasining tegishli diplomatiya vakolatxonalari va konsullik muassasalari zimmasiga yuklatiladi.

Qonunda belgilangan tartibda O‘zbekiston Respublikasi fuqaroligini olgan shaxslarga O‘zbekiston Respublikasining ichki ishlar organlari, yoki diplomatiya vakolatxonalari yoxud konsullik muassasalari tomonidan O‘zbekiston Respublikasining fuqarosi pasporti topshiriladi. 16 yoshga yetmagan bolalarning hujjatlariga ularning O‘zbekiston Respublikasi fuqaroligiga mansubligi yozib qo‘yiladi.

O‘zbekiston Respublikasida yashab turgan lekin O‘zbekiston Respublikasining fuqaroligi to‘xtatilgan, boshqa davlat fuqarosi bo‘lmagan shaxslarga ichki ishlar organi tomonidan fuqaroligi bo‘lmagan shaxslarga mo‘ljallangan istiqomat guvohnomasi beriladi.

O‘zbekiston Respublikasining fuqaroligi masalalariga oid qarorlar ijrosi O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Fuqarolik masalalari Komissiyasi tomonidan, shuningdek boshqa vakolatli idoralar tomonidan o‘z huquqlari doirasida nazorat etiladi.

Fuqarolik masalalariga oid arizalarni qabul qilishdan asossiz bosh tortganlik, arizani ko‘rib chiqish muddatlari buzilganlik, shuningdek mansabdor shaxslarning fuqarolik to‘g‘risidagi ishlarni ko‘rib chiqish tartibini va fuqarolik masalalariga oid qarorlarni ijro etish tartibini buzadigan boshqa nohaq xatti-harakatlari xususida ular bo‘ysunadigan yuqori mansabdor shaxsga yoki sudga qonunda belgilangan tartibda shikoyat qilinishi mumkin.

Basharti O‘zbekiston Respublikasining xalqaro shartnomasida ushbu Qonunda bayon etilganidan boshqacha qoidalar belgilangan bo‘lsa xalqaro shartnoma qoidalari qo‘llaniladi.