O‘zbekiston Respublikasida, yoxud uning ayrim hududlarida favqulodda holatni joriy etish uchun asos bo‘lib xizmat qilgan hollarni bartaraf etish, favqulodda holat rejimini ta’minlovchi davlat organlari va tashkilotlarining faoliyatini muvofiqlashtirish yuzasidan tadbirlar samaradorligini yanada oshirish maqsadida:

1. Hudud komendaturasi to‘g‘risidagi nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

2. Mazkur qaror ijrosini nazorat qilish O‘zbekiston Respublikasi Bosh vaziri A.N. Aripov va O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Xavfsizlik kengashi kotibi V.V. Maxmudov zimmasiga yuklatilsin.

1. Mazkur Nizom “Favqulodda holat to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyaviy Qonuniga muvofiq hudud komendaturasi faoliyatini tashkil etish tartibini belgilaydi.

2. Mazkur Nizomda kuyidagi asosiy tushunchalar qo‘llaniladi:

favqulodda holat — O‘zbekiston Respublikasi fuqarolarining, chet el fuqarolarining hamda fuqaroligi bo‘lmagan shaxslarning huquq va erkinliklariga, shuningdek, yuridik shaxslarning huquqlariga nisbatan “Favqulodda holat to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyaviy Qonunida nazarda tutilgan ayrim cheklovlar belgilashga yo‘l qo‘yadigan hamda ularning zimmasiga qo‘shimcha majburiyatlar yuklaydigan, O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasiga muvofiq O‘zbekiston Respublikasining butun hududida yoki ayrim joylarida vaqtincha joriy qilinadigan davlat boshqaruvi organlari, mahalliy davlat hokimiyati organlari, fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlari, nodavlat notijorat tashkilotlari hamda tashkiliy-huquqiy va mulkchilik shaklidan qat’i nazar boshqa tashkilotlar, ularning mansabdor shaxslari faoliyatining alohida huquqiy rejimi;

hudud komendaturasi — favqulodda holat joriy etilgan hududda favqulodda holat rejimini ta’minlovchi kuchlar va vositalarni boshqarish uchun tashkil etiladigan vaqtinchalik maxsus davlat boshqaruvi organi hisoblanadi;

hudud komendanti — hudud komendaturasi faoliyatiga rahbarlik qiluvchi hamda favqulodda holat rejimini ta’minlovchi kuchlar va vositalarning yagona boshqaruvini amalga oshiruvchi mansabdor shaxs;

favqulodda holat rejimini ta’minlovchi (saqlovchi) kuchlar va vositalar — favqulodda holat rejimini ta’minlash (saqlab turish) uchun jalb etilgan O‘zbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi, Milliy gvardiyasi, Davlat xavfsizlik xizmati va Favqulodda vaziyatlar vazirligining, O‘zbekiston Respublikasining Favqulodda vaziyatlarning oldini olish va harakat qilish davlat tizimiga kiruvchi boshqa davlat organlari hamda tashkilotlarining, shuningdek, O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti farmoniga asosan qo‘shimcha jalb etilgan Mudofaa vazirligining kuch va vositalari;

aloqa kanallari — favqulodda holat rejimini ta’minlashda jo‘natuvchidan qabul qiluvchiga har qanday turdagi xabarlar uzatilishini ta’minlovchi texnik qurilmalar majmui (telefon, telegraf, radioaloqa, faks, ochiq va himoyalangan axborot hamda elektron tizimlar va boshqalar).

3. Hudud komendaturasi O‘zbekiston Respublikasi Prezidentiga, Favqulodda holat rejimini ta’minlash bo‘yicha davlat komissiyasi tuzilgan hollarda — O‘zbekiston Respublikasi Prezidentiga va Davlat komissiyasi raisiga bo‘ysunadi.

4. Hudud komendaturasi O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining farmoni bilan favqulodda holat joriy etilgan hudud doirasida hudud komendantining vakolatlarini ta’minlash maqsadida tashkil etiladi.

5. Hudud komendaturasining tashkil etilishi, agar O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining favqulodda holat joriy etish to‘g‘risidagi farmonida boshqacha qoida nazarda tutilmagan bo‘lsa, favqulodda holat joriy etilgan hududda faoliyat yurituvchi davlat boshqaruvi organlarining (ular tarkibiy bo‘linmalarining) va mahalliy davlat hokimiyati organlarining faoliyatini to‘xtatib turmaydi.

6. Hudud komendaturasining faoliyati “Favqulodda holat to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyaviy Qonuni hamda mazkur nizom asosida tashkil etiladi.

7. Hudud komendaturasiga O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining farmoni bilan tayinlanadigan hudud komendanti rahbarlik qiladi.

8. Hudud komendaturasi favqulodda holatni joriy etish uchun asos bo‘lib xizmat qilgan holatlarni inobatga olib, tegishli davlat boshqaruvi organlari, mahalliy ijroiya hokimiyati organlari va boshqa tashkilotlar vakillaridan iborat tarkibda tuziladi.

Hudud komendaturasining tuzilmasi uning zimmasiga yuklangan vazifalardan kelib chiqib belgilanadi.

9. Hudud komendaturasining tuzilmasi, uning tarkibida ishlash uchun xizmat safariga yuborilishi lozim bo‘lgan davlat boshqaruvi organlari, mahalliy ijroiya hokimiyati organlari va boshqa tashkilotlarning vakillari, hudud komendaturasini joylashtirish va ish o‘rinlarini jihozlash hamda faoliyatini samarali yo‘lga qo‘yish bilan bog‘liq boshqa masalalarni hal etish to‘g‘risidagi takliflar:

real tashqi xavf, O‘zbekiston Respublikasining konstitutsiyaviy tuzumini va (yoki) hududiy yaxlitligini zo‘rlik bilan o‘zgartirishga urinishlar, ommaviy tartibsizliklar, terrorchilik harakatlari, shuningdek, zo‘ravonlik harakatlari bilan bir vaqtda yuz beradigan, fuqarolarning hayotiga, sog‘lig‘iga va xavfsizligiga, davlat organlarining, boshqa tashkilotlarning kundalik faoliyatiga bevosita tahdid soluvchi o‘ta muhim hamda toifalangan obyektlarni yoki ayrim joylarni to‘sish yoki bosib olish, qonunga xilof qurolli tuzilmalarni tayyorlash (tashkil etish) va ularning faoliyati, millatlararo, konfessiyalararo va chegaraviy nizolar natijasida fuqarolarning hayotiga, sog‘lig‘iga va xavfsizligiga tahdid soladigan hamda favqulodda choralar ko‘llamasdan bartaraf etish imkoni bo‘lmagan hollarda — O‘zbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi, Milliy gvardiya, Davlat xavfsizlik xizmati tomonidan;

keng qamrovli avariya-qutqaruv ishlari va boshqa kechiktirib bo‘lmaydigan ishlar amalga oshirilishini talab etadigan yirik halokatlar, tabiiy ofatlar, epidemiyalar hamda boshqa tabiiy va texnogen xususiyatga ega favqulodda vaziyatlar, favqulodda ekologik vaziyatlar natijasida fuqarolarning hayotiga, sog‘lig‘iga va xavfsizligiga tahdid soladigan hamda favqulodda choralar ko‘llamasdan bartaraf etish imkoni bo‘lmagan hollarda — O‘zbekiston Respublikasi Favqulodda vaziyatlar vazirligi tomonidan manfaatdor vazirlik va idoralar bilan birgalikda ishlab chiqiladi va hudud komendantiga kiritiladi.

Favqulodda holatni joriy etish uchun asos bo‘lib xizmat qilgan holatlarni inobatga olib boshqa vakolatli davlat organlari ham hudud komendantiga hudud komendaturasi faoliyatini tashkil etish yuzasidan takliflarni kiritishi mumkin.

10. Mazkur Nizomning 9-bandida nazarda tutilgan davlat organlarining takliflarini ko‘rib chiqish natijalari bo‘yicha hudud komendanti tomonidan hudud komendaturasi faoliyatini tashkil etish to‘g‘risida buyruq chiqariladi.

Ushbu buyruqqa asosan kuyidagilar belgilanadi:

hudud komendaturasining tuzilmasi va shtatlar birligi;

hudud komendaturasiga ishlash uchun yuboriladigan davlat boshqaruvi organlari, mahalliy ijroiya hokimiyati organlari va boshqa tashkilotlarning vakillari ro‘yxati;

hudud komendaturasi mansabdor shaxslarining asosiy vazifalari;

hudud komendaturasi joylashgan manzil;

hudud komendaturasining ish rejimi;

hudud komendaturasining moddiy-texnik ta’minoti va faoliyatini tashkil etish tartibi.

Hudud komendantining buyrug‘i davlat boshqaruvi organlari, mahalliy ijroiya hokimiyati organlari va boshqa tashkilotlarga kuyidagi tartibda yetkaziladi:

aloqa kanallari orqali — darhol;

yozma shaklda — chiqarilgan vaqtidan boshlab uch soat ichida.

11. Davlat boshqaruvi organlari, mahalliy ijroiya hokimiyati organlari va boshqa tashkilotlarning rahbarlari hudud komendaturasi shtat birliklari tarkibiga kiritilgan o‘z vakillarining va komendatura faoliyatini moddiy-texnik jihatdan ta’minlovchi jihozlarning komendatura joylashgan manzilga komendantning tegishli buyrug‘ini aloqa kanallari orqali olgan vaqtdan boshlab olti soat ichida yetkazib berilishini ta’minlashlari lozim.

12. Favqulodda holat rejimini ta’minlovchi kuchlar va vositalar faoliyatini muvofiqlashtirish uchun hudud komendaturasi tarkibida hudud komendanti tomonidan tegishli davlat boshqaruvi organlari (ular tarkibiy bo‘linmalari)ning va mahalliy davlat hokimiyati organlarining vakillari orasidan tezkor shtab tuziladi.

Tezkor shtabga hudud komendanti rahbarlik qiladi.

13. Favqulodda holatning amal qilish davrida jismoniy va yuridik shaxslarning mulkiy va ijtimoiy huquqlari kafolatlarini ta’minlash uchun hudud komendantining taklifiga asosan tegishli davlat boshqaruvi organlari va mahalliy ijroiya hokimiyati organlarida kuyidagi maxsus ishchi guruhlar tuziladi va faoliyati yo‘lga qo‘yiladi:

O‘zbekiston Respublikasi Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi rahbarligida favqulodda holat joriy etilgan hududda band bo‘lmagan aholini avariya-qutqaruv va boshqa kechiktirib bo‘lmaydigan ishlarni amalga oshirish hamda ta’minlashga jalb etish, shuningdek, ularning mehnatiga haq to‘lashni tashkil etish guruhi;

tegishli mahalliy ijroiya hokimiyati organlari rahbarligida favqulodda holat joriy etilgan hududda jabrlangan aholiga zarur yordam ko‘rsatishni tashkil etish guruhi;

O‘zbekiston Respublikasi Davlat aktivlarini boshqarish agentligi rahbarligida favqulodda choralar va vaqtinchalik cheklovlar oqibatida zarar ko‘rgan jismoniy va yuridik shaxslarga yetkazilgan mulkiy zararning o‘rnini qoplashni tashkil etish guruhi;

tegishli harbiylashtirilgan va huquqni muhofaza qiluvchi organlar rahbarligida o‘z tizimlaridan favqulodda holatni ta’minlash (saqlab turish)da ishtirok etgan shaxslarni hisobga olish guruhlari;

O‘zbekiston Respublikasi Favqulodda vaziyatlar vazirligi rahbarligida favqulodda holat joriy etilgan hududda xalqaro insonparvarlik yordamini qabul qilish, tarqatish hamda hisobini yuritish guruhlari.

Favqulodda holatni joriy etish uchun asos bo‘lib xizmat qilgan holatlar natijasida yoki bunday holatlarni yo‘q qilish yoxud ularning oqibatlarini bartaraf etish bo‘yicha choralar qo‘llanilishi munosabati bilan jabrlangan shaxslarga yetkazilgan zararni qoplash maqsadida boshqa maxsus ishchi guruhlar ham tuzilishi mumkin.

Tegishli davlat boshqaruvi organlari va mahalliy ijroiya hokimiyati organlarining vakolatlari favqulodda holat joriy etilgan hududda to‘liq yoki qisman to‘xtatilgan bo‘lsa, ushbu maxsus ishchi guruhlar hudud komendaturasi tarkibida tuziladi. Maxsus ishchi guruhlar favqulodda holatning amal qilish davri tugagandan so‘ng zimmasiga yuklangan vazifalarni to‘liq yakunlagunga kadar tegishli davlat boshqaruvi organlari va mahalliy ijroiya hokimiyati organlari rahbarligida davom ettiradi.

14. Hudud komendaturasi tarkibiga hamda uning ishini ta’minlash uchun jalb etiladigan mutaxassislarning ish o‘rinlari hamda asosiy ish joyidagi ish haqi saqlanib qolinadi.

15. Hudud komendaturasi o‘z faoliyatini davlat boshqaruvi organlari, mahalliy ijroiya hokimiyati organlari va boshqa tashkilotlar bilan hamkorlikda amalga oshiradi.

16. Hudud komendaturasi faoliyatini moliyalashtirish va moddiy-texnik jihatdan ta’minlash O‘zbekiston Respublikasi Favqulodda Davlat budjeti hamda qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa manbalar mablag‘lari hisobidan amalga oshiriladi.

17. Quyidagilar hudud komendaturasining asosiy vazifalari hisoblanadi:

O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining favqulodda holat joriy etish to‘g‘risidagi farmonida belgilangan favqulodda choralar va vaqtinchalik cheklovlar amalga oshirilishini ta’minlash hamda nazorat qilish;

favqulodda holat rejimini ta’minlovchi (saqlovchi) kuchlar va vositalarni boshqarish;

favqulodda holat joriy etilgan hududdagi vaziyatni nazorat etish, qo‘shimcha favqulodda choralarni va vaqtinchalik cheklovlarni ko‘llash zarurati haqidagi asoslantirilgan takliflarni tayyorlash;

favqulodda holat joriy etilgan hududda aholining normal hayot faoliyatini saqlab turish va ta’minlash uchun zarur choralarni ko‘rish.

18. Hudud komendaturasi o‘ziga yuklangan vazifalarni bajarish uchun kuyidagi funksiyalarni amalga oshiradi:

a) O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining favqulodda holat joriy etish to‘g‘risidagi farmonida belgilangan favqulodda choralar va vaqtinchalik cheklovlar amalga oshirilishini ta’minlash hamda bajarilishini nazorat qilish borasida:

favqulodda holat joriy etilgan hudud aholisini yuzaga kelgan favqulodda holat hamda favqulodda holat sharoitida qo‘llaniladigan ayrim favqulodda choralarni va vaqtinchalik cheklovlarni bajarish tartibi haqida ommaviy axborot vositalari orqali xabardor qilishni ta’minlaydi;

favqulodda choralar va vaqtinchalik cheklovlar amalga oshirilishini ta’minlash choralarini ishlab chiqadi va ularning bajarilishini tashkil etadi;

davlat boshqaruvi organlarining, mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlarining va boshqa tashkilotlarning mutaxassislarini jalb etgan holda tahliliy, ekspert tekshiruviga oid va boshqa ishlarni amalga oshiradi;

hudud komendantining buyruq va farmoyishlari talablari bajarilishini nazorat qiladi;

favqulodda holat joriy etilgan hududda favqulodda holat rejimini ta’minlashga doir tadbirlarni qo‘shimcha ravishda moliyalashtirish to‘g‘risida O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga takliflar kiritadi;

favqulodda holatni joriy etish uchun asos bo‘lib xizmat qilgan holatlarni bartaraf etish bo‘yicha O‘zbekiston Respublikasi Prezidentiga, Favqulodda holat rejimini ta’minlash bo‘yicha davlat komissiyasi tuzilganda esa O‘zbekiston Respublikasi Prezidentiga va Davlat komissiyasi raisiga hisobot berib boradi;

b) favqulodda holat rejimini ta’minlovchi (saqlovchi) kuchlar va vositalarni boshqarish borasida:

favqulodda holat rejimini ta’minlovchi kuchlarning muayyan yo‘nalish va faoliyat sohalari bo‘yicha vazifalari va javobgarlik darajasini belgilaydi;

favqulodda holat rejimini ta’minlashga (saqlab turishga) jalb etilgan shaxslarning hisobini yuritadi;

favqulodda holat rejimini ta’minlovchi kuchlar va vositalar faoliyatini tashkil etadi;

favqulodda holat rejimini ta’minlovchi kuchlarning ular zimmasiga yuklangan vazifalarning bajarilishi yuzasidan hisobotlarini eshitadi;

v) qo‘shimcha favqulodda choralarni va vatstinchalik cheklovlarni ko‘llash zarurati haqidagi asoslantirilgan takliflarni tayyorlash borasida:

favqulodda holat joriy etilgan hududda vaziyatlar rivoji to‘g‘risidagi ma’lumotlarni umumlashtiradi va tahlil qiladi;

“Favqulodda holat to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyaviy Qonunining 12-, 13- va 14-moddalarida nazarda tutilgan, O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining favqulodda holat joriy etish to‘g‘risidagi farmoniga muvofiq hali qo‘llanilmagan qo‘shimcha favqulodda choralarni va vaqtinchalik cheklovlarni qo‘llash zarurati haqidagi asoslantirilgan takliflarni tayyorlaydi hamda O‘zbekiston Respublikasi Prezidentiga, Favqulodda holat rejimini ta’minlash bo‘yicha davlat komissiyasi tuzilgan hollarda — O‘zbekiston Respublikasi Prezidentiga va Davlat komissiyasi raisiga taqdim etadi;

favqulodda holatni joriy etish uchun asoslarning bartaraf etilishini hisobga olgan holda, qo‘llanilgan ayrim yoki barcha favqulodda choralar va vaqtinchalik cheklovlarni muddatidan ilgari tugatish yuzasidan O‘zbekiston Respublikasi Prezidentiga, Favqulodda holat rejimini ta’minlash bo‘yicha davlat komissiyasi tuzilgan hollarda — O‘zbekiston Respublikasi Prezidentiga va Davlat komissiyasi raisiga takliflar kiritadi;

g) favqulodda holat joriy etilgan hududda aholining normal hayot faoliyatini saqlab turish va ta’minlash uchun zarur choralarni ko‘rish borasida favqulodda holat joriy etilgan hududda faoliyat yurituvchi davlat boshqaruvi organlari (ularning tarkibiy bo‘linmalari), mahalliy davlat hokimiyati organlari va fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlari bilan hamkorlik qiladi.

Hudud komendaturasi qonunchilikka muvofiq va unga berilgan vakolat doirasida boshqa funksiyalarni ham amalga oshiradi.

19. Hudud komendaturasi kuyidagi huquqlarga ega:

favqulodda holat rejimini joriy etishga sabab bo‘lgan omillarni bartaraf etish maqsadida davlat organlari va mulkchilik shaklidan qat’i nazar boshqa tashkilotlar hududi va binolariga moneliksiz kirish;

favqulodda holat rejimini ta’minlash uchun davlat organlari va boshqa tashkilotlardan zarur ma’lumotlarni so‘rab olish;

favqulodda holat joriy etilgan hududda faoliyat ko‘rsatuvchi davlat boshqaruvi organlari (ular tarkibiy bo‘linmalari)ning, mahalliy davlat hokimiyati organlarining, fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlarining barcha majlislarida ishtirok etish;

favqulodda holat rejimini ta’minlashga jalb etilgan kuch va vositalarga rahbarlik qilayotgan mansabdor shaxslardan hudud komendantining buyruq va farmoyishlarining bajarilishi, shuningdek, hududdagi vaziyatning o‘zgarish holati to‘g‘risidagi axborotlar taqdim etilishini talab qilib olish;

O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining favqulodda holat joriy etish to‘g‘risidagi farmonida belgilangan favqulodda choralar va vaqtinchalik cheklovlar qo‘llanilishining holati, shuningdek, hudud komendantining buyruq va farmoyishlari talablari bajarilishini nazorat qilish.

20. Hudud komendaturasi quyidagilarga majbur:

hudud komendaturasi zimmasiga yuklangan vazifalar va funksiyalarni sifatli va o‘z vaqtida bajarilishini ta’minlashga;

hudud komendaturasi tarkibiy bo‘linmalarining samarali faoliyatini tashkil etishga;

favqulodda choralar va vaqtinchalik cheklovlarning favqulodda holat talab etadigan chegaralar doirasida amalga oshirilishini ta’minlashga.

21. Favqulodda holatning amal qilish muddati tugaganda hudud komendaturasi o‘z faoliyatini tugatadi.

22. Hudud komendaturasining faoliyati tugatilganidan keyin, uning mansabdor shaxslari ularni vakil sifatida xizmat safariga yuborgan tegishli davlat boshqaruvi organlari, mahalliy ijroiya hokimiyati organlari va boshqa tashkilotlarga (o‘zi oldin egallab turgan lavozimiga) qaytarib yuboriladi.

23. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan boshqacha tartib belgilangan bo‘lmasa, hudud komendaturasi faoliyati davomida olingan va tayyorlangan hujjatlar (materiallar) mazkur nizomning 9-bandi:

ikkinchi xatboshisida nazarda tutilgan holatlarga muvofiq favqulodda holat joriy etilgan bo‘lsa, tegishliligicha Ichki ishlar vazirligiga, Milliy gvardiyaga yoki Davlat xavfsizlik xizmatiga;

uchinchi xatboshisida nazarda tutilgan holatlarga muvofiq favqulodda holat joriy etilgan bo‘lsa, O‘zbekiston Respublikasi Favqulodda vaziyatlar vazirligiga yuboriladi.

24. Hudud komendaturasi faoliyatini ta’minlash uchun berilgan mulklar va boshqa moddiy ashyolar ularni ajratgan davlat boshqaruvi organlari va tashkilotlarga qaytarib beriladi.