Ushbu Qonunning vazifalari jinoyat sodir etganlikda gumon qilinib ushlab turilgan shaxslarni va oʻziga nisbatan qamoqqa olish tarzidagi ehtiyot chorasi qoʻllanilgan shaxslarni qamoqda saqlash tartibi hamda shart-sharoitlarini, ularning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlari kafolatlarini belgilashdan iborat.

Jinoyat ishini yuritish chogʻida qamoqda saqlash toʻgʻrisidagi qonunchilik ushbu Qonun va boshqa qonunchilik hujjatlaridan iboratdir.

Agar Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomasida Oʻzbekiston Respublikasining jinoyat ishini yuritish chogʻida qamoqda saqlash toʻgʻrisidagi qonunchiligida nazarda tutilganidan boshqacha qoidalar belgilangan boʻlsa, xalqaro shartnoma qoidalari qoʻllaniladi.

Ushbu Qonunda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi:

ushlab turilgan — jinoyat sodir etganlikda gumon qilinib, Oʻzbekiston Respublikasi Jinoyat-protsessual kodeksining 221-moddasida nazarda tutilgan asoslar boʻyicha ushlab turilgan shaxs;

qamoqqa olingan — Oʻzbekiston Respublikasi Jinoyat-protsessual kodeksining normalariga muvofiq oʻziga nisbatan qamoqqa olish tarzidagi ehtiyot chorasi qoʻllanilgan gumon qilinuvchi yoki ayblanuvchi;

qamoqda saqlash — jinoyat sodir etganlikda gumon qilinib ushlab turilgan shaxslarni yoxud oʻziga nisbatan qamoqqa olish tarzidagi ehtiyot chorasi qoʻllanilgan shaxslarni qamoqda saqlash.

Qonuniylik, fuqarolarning qonun oldida tengligi, shaxsning shaʼni va qadr-qimmatini hurmat qilish, fuqarolarning huquq hamda erkinliklarini muhofaza qilish, aybsizlik prezumpsiyasi qamoqda saqlashning asosiy prinsiplaridir.

Oʻzbekiston Respublikasi Jinoyat-protsessual kodeksining 225-moddasida nazarda tutilgan tartibda tuzilgan ushlab turish bayonnomasi ushlab turilganlarni qamoqda saqlashga asos boʻladi.

Sudning Oʻzbekiston Respublikasi Jinoyat-protsessual kodeksida nazarda tutilgan tartibda chiqargan qamoqqa olish tarzidagi ehtiyot chorasini qoʻllash toʻgʻrisidagi qarori qamoqqa olinganlarni qamoqda saqlashga asos boʻladi.

Qamoqda saqlash muddatlari Oʻzbekiston Respublikasining Jinoyat-protsessual kodeksida belgilanadi.

Ushlab turilganlar va qamoqqa olinganlar ularning jinoyat sodir etishda aybdorligi qonunda nazarda tutilgan tartibda isbotlangunga va qonuniy kuchga kirgan sud hukmi bilan aniqlangunga qadar aybsiz hisoblanadi.

Ushlab turilganlar va qamoqqa olinganlar qonunda nazarda tutilgan cheklashlar inobatga olingan holda, Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolari uchun belgilangan huquqlarga, erkinliklarga ega boʻladi va majburiyatlarni bajaradi.

Oʻzbekiston Respublikasi hududida ushlab turilgan va qamoqqa olingan chet el fuqarolari, fuqaroligi boʻlmagan shaxslar Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolari bilan teng ravishda huquqlardan, erkinliklardan foydalanadi hamda majburiyatlarni bajaradi, Oʻzbekiston Respublikasining qonuni va xalqaro shartnomalarida belgilangan hollar bundan mustasno.

Ushlab turilganlar va qamoqqa olinganlarni jinsi, irqi, millati, tili, dini, eʼtiqodi, ijtimoiy kelib chiqishi, ijtimoiy mavqeyiga koʻra kamsitishga yoʻl qoʻyilmaydi.

Ushlab turilganlar va qamoqqa olinganlarga nisbatan qiynoqlar hamda boshqa shafqatsiz, gʻayriinsoniy yoki inson qadr-qimmatini kamsituvchi tazyiqlar qoʻllanilishiga yoʻl qoʻyilmaydi.

Ushlab turilganlar Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi organlarining vaqtincha saqlash hibsxonalarida (bundan buyon matnda vaqtincha saqlash hibsxonalari deb yuritiladi) va Oʻzbekiston Respublikasi Davlat xavfsizlik xizmati organlarining tergov hibsxonalarida, ushlab turilgan harbiy xizmatchilar esa Oʻzbekiston Respublikasi Qurolli Kuchlarining garnizon hamda qoʻshin gauptvaxtalarida (bundan buyon matnda gauptvaxtalar deb yuritiladi) saqlanadi.

Ushlab turilganlarni ayrim joylarda istisno tarzida ushbu maqsadlar uchun maxsus moslashtirilgan binolarda, dengiz va daryo kemalarida esa maxsus ajratilgan kayutalarda saqlashga yoʻl qoʻyiladi.

Ushlab turilganlar qonunda belgilangan hollarda va tartibda jazoni ijro etish muassasalarida saqlanishi mumkin.

Qamoqqa olinganlar Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi va Oʻzbekiston Respublikasi Davlat xavfsizlik xizmati organlarining tergov hibsxonalarida (bundan buyon matnda tergov hibsxonalari deb yuritiladi) saqlanadi.

Qamoqqa olinganlar qonunda belgilangan hollarda va tartibda vaqtincha saqlash hibsxonalarida hamda jazoni ijro etish muassasalarida, qamoqqa olingan harbiy xizmatchilar esa gauptvaxtalarda saqlanishi mumkin.

Ushlab turilganlar va qamoqqa olinganlar qonunda belgilangan hollarda va tartibda davlat sogʻliqni saqlash tizimining tibbiy muassasalarida vaqtincha saqlanishi mumkin.

Vaqtincha saqlash hibsxonalari ushlab turilganlarni qamoqda saqlash uchun moʻljallangandir.

Qamoqqa olinganlar vaqtincha saqlash hibsxonalarida oʻn sutkagacha saqlanishi mumkin. Qamoqqa olinganlarni tergov hibsxonasiga olisligi yoki lozim darajadagi qatnov yoʻllari mavjud emasligi tufayli olib borishning imkoniyati boʻlmagan hollarda, bunday shaxslar vaqtincha saqlash hibsxonalarida tergovchining prokuror bilan kelishilgan qaroriga, shuningdek prokurorning qaroriga yoxud sudning ajrimiga koʻra oʻttiz sutkagacha saqlanishi mumkin.

Vaqtincha saqlash hibsxonalari Oʻzbekiston Respublikasi ichki ishlar vaziri tomonidan tashkil etiladi, qayta tashkil etiladi va tugatiladi.

Tergov hibsxonalari qamoqqa olinganlarni qamoqda saqlash uchun moʻljallangandir.

Qonunda belgilangan hollarda hamda tartibda tergov hibsxonalarida ushlab turilganlar va mahkumlar ham saqlanishi mumkin.

Tergov hibsxonalari yuridik shaxslardir.

Tergov hibsxonalari Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan tashkil etiladi, qayta tashkil etiladi va tugatiladi.

Ushlab turilgan va qamoqqa olingan harbiy xizmatchilar gauptvaxtalarda qonun hamda Oʻzbekiston Respublikasi Qurolli Kuchlarida garnizon va qorovullik xizmatini tashkil etish hamda oʻtash tartibini belgilovchi boshqa normativ-huquqiy hujjatlarda belgilangan tartib va shart-sharoitlarda saqlanadi.

Qamoqqa olingan harbiy xizmatchilar gauptvaxtalarda koʻpi bilan yigirma sutka, olis joylarda esa qamoqqa olish tarzidagi ehtiyot chorasining butun amal qilish muddati mobaynida saqlanishi mumkin. Harbiy xizmatchining gauptvaxtada saqlash muddati harbiy sudlar tomonidan ishning sudda koʻrib chiqilishi vaqtiga, lekin koʻpi bilan oʻn besh sutkaga uzaytirilishi mumkin. Intizomiy qismga yuborishga hukm qilingan harbiy xizmatchilar sudning hukmi qonuniy kuchga kirguniga qadar gauptvaxtalarda saqlanishi mumkin.

Ushlab turilganlar va qamoqqa olinganlarga ixtisoslashtirilgan tibbiy yoki psixiatriya yordami koʻrsatilgan taqdirda, shuningdek qamoqqa olinganlarga nisbatan Oʻzbekiston Respublikasining Jinoyat-protsessual kodeksida nazarda tutilgan asoslar boʻyicha statsionar sud-tibbiy yoki sud-psixiatriya ekspertizasi tayinlangan taqdirda, ular qonunchilikka muvofiq davlat sogʻliqni saqlash tizimining tibbiy muassasalariga joylashtiriladi.

Jazoni ijro etish muassasalarida jazoni oʻtayotgan, boshqa jinoyatni sodir etishda gumon qilinib ushlab turilgan mahkumlar shu muassasalarda, lekin jazoni oʻtayotgan mahkumlardan ajratilgan holda vaqtincha saqlanishi mumkin. Ushbu maqsadda jazoni ijro etish muassasalarida ushlab turilganlar uchun maxsus kameralar jihozlanadi. Ushlab turilganlarni jazoni ijro etish muassasalarining karserlari va intizomiy hibsxonalarida saqlashga yoʻl qoʻyilmaydi.

Jazoni ijro etish muassasalarida jazoni oʻtayotgan, boshqa jinoyat ishi yuritilishi munosabati bilan oʻziga nisbatan qamoqqa olish tarzidagi ehtiyot chorasi qoʻllanilgan mahkumlar jazoni ijro etish muassasalaridagi ushbu maqsadlar uchun maxsus jihozlangan, tergov hibsxonalari rejimida ishlaydigan xonalarda saqlanishi mumkin. Qamoqqa olinganlarni jazoni ijro etish muassasalarida saqlash shart-sharoitlari qamoqqa olinganlarni tergov hibsxonalarida saqlash shart-sharoitlaridan farq qilmasligi kerak.

Tergov harakatlarini bajarish yoki jinoyat ishlarini tergov hibsxonalari joylashgan aholi punktlari hududidan tashqarida sudda koʻrib chiqish zarur boʻlgan hollarda, qamoqqa olinganlarni mazkur harakatlarni amalga oshirish va sud majlislarini oʻtkazish uchun har kuni olib borish imkoniyati boʻlmaganda ular tergov hibsxonalaridan vaqtincha saqlash hibsxonalariga oʻtkazilishi, lekin bir oy mobaynida koʻpi bilan oʻn sutkaga oʻtkazilishi mumkin. Bunday oʻtkazish uchun qamoqqa olinganni boshqa yerga koʻchirish toʻgʻrisidagi tergovchining, prokurorning qarori yoxud sudning ajrimi asos boʻladi.

Basharti mahkum boshqa jinoyat ishi boʻyicha guvoh yoki jabrlanuvchi boʻlsa, u sud hukmi qonuniy kuchga kirganidan keyin jazoni ijro etish muassasasidan tergov hibsxonasiga oʻtkazilishi yoki tergov hibsxonasida qoldirilishi mumkin. Bu holda mahkum: Qoraqalpogʻiston Respublikasi prokurorining, viloyatlar, Toshkent shahar prokurorlarining, shuningdek ularga tenglashtirilgan prokurorlarning roziligi bilan uch oygacha muddatga, Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokurori yoki uning oʻrinbosari roziligi bilan olti oygacha muddatga, sudning ajrimiga koʻra esa ish sudda koʻrib chiqilishi vaqtiga tergov hibsxonasida saqlanishi mumkin.

Boshqa tumanda (shaharda) turgan mahkum boshqa yerga koʻchirish toʻgʻrisidagi tergovchining prokuror bilan kelishilgan qaroriga, shuningdek prokurorning qaroriga yoxud sudning ajrimiga muvofiq boshqa yerga oʻtkaziladi. Mahkumni boshqa yerga koʻchirishni ijro etish Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligining maxsus boʻlinmalari zimmasiga yuklanadi.

Qamoqda saqlash joylarida ushlab turilganlar va qamoqqa olinganlarning huquqlari, erkinliklari hamda qonuniy manfaatlari roʻyobga chiqarilishini, oʻz majburiyatlarini bajarishini, ularning ajratib qoʻyilishini, alohida-alohida joylashtirilishini, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasining Jinoyat-protsessual kodeksida nazarda tutilgan boshqa vazifalar bajarilishini taʼminlaydigan rejim oʻrnatiladi.

Qamoqda saqlash joylarida rejimni taʼminlash qamoqda saqlash joylarining maʼmuriyati, shuningdek xodimlari zimmasiga yuklatiladi, ular oʻz xizmat vazifalarini bajarmaganligi yoki lozim darajada bajarmaganligi uchun qonunda belgilangan tartibda javobgar boʻladi.

Qamoqda saqlash joylarida rejimni taʼminlash maqsadida tegishincha Oʻzbekiston Respublikasi ichki ishlar vaziri, Oʻzbekiston Respublikasi Davlat xavfsizlik xizmati raisi yoki Oʻzbekiston Respublikasi mudofaa vaziri tomonidan qamoqda saqlash joylaridagi ichki tartib qoidalari (bundan buyon matnda ichki tartib qoidalari deb yuritiladi) tasdiqlanadi.

Ichki tartib qoidalarida:

ushlab turilganlar va qamoqqa olinganlarni qabul qilish hamda kameralarga joylashtirish;

qamoqda saqlash joylari hududiga kirishda va undan chiqishda shaxslarning ashyolari, kiyim-boshlari va poyabzallarini koʻzdan kechirishdan oʻtkazish, shuningdek kirayotgan hamda chiqib ketayotgan transport vositalarini koʻzdan kechirish, taqiqlangan oziq-ovqat mahsulotlari, narsalar va moddalarni olib qoʻyish;

ushlab turilganlar va qamoqqa olinganlarni shaxsiy tintuvdan oʻtkazish, barmoq izlarini olish, fotosuratga olish, shuningdek ularning ashyolarini hamda ular saqlanayotgan xonalarni koʻzdan kechirish;

ushlab turilganlar va qamoqqa olinganlardan saqlash, tarqatish, isteʼmol qilish hamda foydalanish taqiqlangan pullar, qimmatli qogʻozlarni hamda boshqa qimmatliklarni, oziq-ovqat mahsulotlari, narsalar va moddalarni olib qoʻyish, shuningdek ularni saqlash;

ushlab turilganlar va qamoqqa olinganlarning moddiy-maishiy taʼminoti;

ushlab turilganlar va qamoqqa olinganlarning tibbiy-sanitariya taʼminoti;

qamoqqa olinganlarning oziq-ovqat mahsulotlari, eng zarur narsalar, darsliklar, qogʻoz va kanselyariya ashyolarini sotib olishi;

posilkalar, yoʻqlovlar, banderollarni qabul qilish hamda ushlab turilganlar va qamoqqa olinganlarga berish;

ushlab turilganlar va qamoqqa olinganlarning xat-xabarlarni olishi va joʻnatishi;

qamoqqa olinganlarning pul joʻnatmalari olishi;

ushlab turilganlar va qamoqqa olinganlarning har kungi sayrlarini oʻtkazish;

ushlab turilganlar va qamoqqa olinganlarning ushbu Qonunning 22-moddasida sanab oʻtilgan shaxslar bilan uchrashuvlarini oʻtkazish, shuningdek qamoqqa olinganning telefon orqali limitlangan soʻzlashuv huquqini amalga oshirish;

ushlab turilganlar va qamoqqa olinganlarning diniy rasm-rusumlarni ado etishi;

ushlab turilganlar va qamoqqa olinganlarning fuqarolik-huquqiy bitimlarda ishtirok etishi;

qamoqqa olinganlarning oilaviy munosabatlarda ishtirok etishi;

qamoqqa olinganlarni mehnatga jalb etish;

ushlab turilganlar va qamoqqa olinganlarning arizalar, takliflar va shikoyatlar yuborishi;

ushlab turilganlar va qamoqqa olinganlarning qamoqda saqlash joyining boshligʻi va u vakolat bergan shaxslar tomonidan shaxsan qabul qilinishi;

ushlab turilganlar va qamoqqa olinganlarning tergov harakatlari va sud majlislarida ishtirok etishini taʼminlash;

qamoqda saqlash joylarida vafot etgan ushlab turilganlar va qamoqqa olinganlarning jasadlarini berish;

ushlab turilganlar va qamoqqa olinganlarni qamoqdan ozod qilish tartibi belgilanadi.

Ushbu moddaning ikkinchi qismida koʻrsatilgan normalardan tashqari, ichki tartib qoidalarida ushlab turilganlar va qamoqqa olinganlarning qamoqda saqlash joylaridagi xulq-atvor qoidalari, tegishincha ushlab turilganlar va qamoqqa olinganlarning yonida boʻlishi, saqlashi, posilkalar, yoʻqlovlar, banderollarda olishi hamda naqd pulsiz hisob-kitob boʻyicha sotib olishi mumkin boʻlgan oziq-ovqat mahsulotlarining, eng zarur narsalarning roʻyxati va miqdori belgilanadi.

Qamoqda saqlash joylarining xodimlari jumlasiga qamoqda saqlash joylarida rejimni taʼminlash majburiyatini bajarayotgan ichki ishlar organlarining oddiy askarlari, serjantlari va ofitserlari tarkibidagi shaxslar, Oʻzbekiston Respublikasi Davlat xavfsizlik xizmati hamda Oʻzbekiston Respublikasi Qurolli Kuchlarining harbiy xizmatchilari kiradi.

Qamoqda saqlash joylarida rejimni taʼminlash majburiyatini bajarayotgan davrda dengiz va daryo kemalarining kapitanlari, shuningdek ular vakolat bergan shaxslar qamoqda saqlash joylarining xodimlari uchun ushbu Qonunda nazarda tutilgan majburiyatlarni bajaradi hamda huquqlardan foydalanadi.

Ushlab turilganlar va qamoqqa olinganlar quyidagi huquqlarga ega:

oʻz huquqlari, erkinliklari va majburiyatlari, qamoqda saqlash joylaridagi rejim, xulq-atvor qoidalari, arizalar, takliflar va shikoyatlarni yuborish tartibi toʻgʻrisida axborot olish;

qamoqda saqlash joyining boshligʻiga yoki u vakolat bergan shaxsga, shuningdek qamoqda saqlash joylarini nazorat qiluvchi yoki tekshiruvchi mansabdor shaxslarga shaxsan qabul qilish toʻgʻrisida iltimos bilan murojaat etish;

oʻzlarining saqlab turilishi qonuniyligi va asosliligi hamda oʻz huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlari buzilganligi toʻgʻrisidagi masala yuzasidan shaxsan yoki himoyachi yoxud qonuniy vakil orqali arizalar va shikoyatlar bilan murojaat etish;

yozishmalar olib borish, oʻz tasarrufida qogʻoz va kanselyariya ashyolari boʻlishi;

shaxsiy xavfsizlik;

himoyachisi, qonuniy vakili, qarindoshlari va boshqa shaxslar bilan uchrashish;

jinoyat ishiga daxldor yoki oʻz huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarini roʻyobga chiqarish masalalariga taalluqli hujjatlarni hamda yozuvlarni oʻzida saqlash, bundan gʻayrihuquqiy maqsadlarda foydalanilishi mumkin boʻlgan yoxud davlat siri yoki qonun bilan qoʻriqlanadigan boshqa sirni tashkil etuvchi maʼlumotlarni oʻz ichiga olgan hujjatlar va yozuvlar mustasno;

bepul ovqat, moddiy-maishiy va tibbiy-sanitariya taʼminoti olish, shu jumladan oʻzlarining tergov harakatlari va sud majlislarida ishtirok etishi davrida olish;

belgilangan tartibda dori vositalarini olish va saqlash;

posilkalar, yoʻqlovlar, banderollar olish;

tungi vaqtda sakkiz soat uxlash, bu vaqtda ularni protsessual va boshqa harakatlarda ishtirok etishga jalb etish taqiqlanadi, Oʻzbekiston Respublikasining Jinoyat-protsessual kodeksida nazarda tutilgan hollar bundan mustasno;

kamida bir soat davom etadigan har kungi sayr etish;

shaxsiy kiyim-boshi, poyabzali va boshqa ashyolaridan, shuningdek roʻyxati va miqdori ichki tartib qoidalarida belgilanadigan oziq-ovqat mahsulotlaridan, eng zarur narsalardan foydalanish;

qamoqda saqlash joyi kutubxonasidagi qonunchilik hujjatlari, adabiyotlar va davriy matbuot nashrlaridan foydalanish hamda mustaqil taʼlim olish bilan shugʻullanish;

agar bu ichki tartib qoidalarini, shuningdek boshqa shaxslarning huquqlari va qonuniy manfaatlarini buzmasa, qamoqda saqlash joyi xonalarida diniy rasm-rusumlarni ado etish, qamoqda saqlash joyi kutubxonasidagi diniy adabiyotlardan foydalanish, diniy ibodat narsalaridan foydalanish;

qamoqda saqlash joylari xodimlarining xushmuomalada boʻlishi;

fuqarolik-huquqiy bitimlarda ishtirok etish.

Ushlab turilgan va qamoqqa olingan ayollar ikki yoshga toʻlmagan bolalari oʻz yonida boʻlishiga haqlidir.

Qamoqqa olinganlar ushbu moddaning birinchi va ikkinchi qismlarida nazarda tutilgan huquqlardan tashqari quyidagi huquqlarga ham ega:

pul joʻnatmalarini olish;

qamoqda saqlash joyi maʼmuriyati orqali oziq-ovqat mahsulotlari, eng zarur narsalar, darsliklar, qogʻoz va kanselyariya ashyolarini sotib olish;

qamoqda saqlash joyi kutubxonasidagi stol ustida oʻynaladigan oʻyinlardan foydalanish;

zarurat boʻlganda, qamoqda saqlash joyi maʼmuriyatidan kiyishga ruxsat etilgan kiyim-bosh va poyabzal olish;

oilaviy munosabatlarda ishtirok etish.

Qamoqqa olinganlarga tegishli sharoitlar boʻlgan taqdirda, mehnat qilish imkoniyati beriladi.

Ushlab turilganlar va qamoqqa olinganlar ushbu Qonunda belgilangan huquqlardan tashqari, Oʻzbekiston Respublikasining Jinoyat-protsessual kodeksida gumon qilinuvchi va ayblanuvchi uchun nazarda tutilgan huquqlarga ega boʻladi.

Jazoni ijro etish muassasalarida jazoni oʻtayotgan mahkumlar boshqa jinoyat ishi yuritilishi munosabati bilan ularga nisbatan qamoqqa olish tarzidagi ehtiyot chorasi qoʻllanilgan taqdirda, Oʻzbekiston Respublikasining Jinoyat-ijroiya kodeksida ular jazoni oʻtayotgan jazoni ijro etish muassasasining rejim turi uchun belgilangan qoidalarga muvofiq posilkalar, yoʻqlovlar, banderollar olishga, oziq-ovqat mahsulotlarini, eng zarur narsalarni sotib olishga haqlidir.

Ushlab turilganlar va qamoqqa olinganlar qamoqda saqlash joyi maʼmuriyatiga, davlat organlariga, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari hamda jamoat birlashmalariga oʻz ona tilida yoki boshqa tilda arizalar, takliflar va shikoyatlar bilan murojaat etish hamda murojaat etilgan tilda belgilangan tartibda yozma javoblar olish huquqiga ega.

Arizalar, takliflar va shikoyatlar qamoqda saqlash joyi maʼmuriyati orqali yuboriladi, bundan ushlab turilganlar va qamoqqa olinganlarni shaxsan qabul qilish vaqtida qamoqda saqlash joylarining faoliyatini nazorat qiluvchi yoki tekshiruvchi mansabdor shaxslar tomonidan olingan murojaatlar mustasno.

Sud, prokuror, himoyachi yoki qamoqda saqlash joylarini tekshirish huquqiga ega boʻlgan davlat organlari nomiga, shuningdek jinoyat ishini yuritayotgan mansabdor shaxsga yoki organga yoʻllangan arizalar, takliflar va shikoyatlar senzuradan oʻtkazilmaydi hamda berilgan kundan keyingi ish kunidan kechiktirmay muhrlangan tarzda adresatga yuboriladi yoki topshiriladi. Boshqa davlat organlari va tashkilotlari nomiga yoʻllangan arizalar, takliflar va shikoyatlar berilgan kundan keyingi ish kunidan kechiktirmay jinoyat ishini yuritayotgan mansabdor shaxsga yoki organga topshiriladi, ular tomonidan qarab chiqiladi hamda oʻsha muddatda adresatga yuboriladi. Murojaat adresatga yuborilganligi toʻgʻrisidagi ilova xatning koʻchirma nusxasi ushlab turilganga yoki qamoqqa olinganga eʼlon qilish uchun qamoqda saqlash joyiga yuboriladi.

Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Inson huquqlari boʻyicha vakilining (ombudsmanning) va Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Tadbirkorlik subyektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish boʻyicha vakilning nomiga yuborilgan shikoyatlar muassasa maʼmuriyati tomonidan koʻzdan kechirilishi mumkin emas hamda oluvchiga yigirma toʻrt soatdan kechiktirmay yuboriladi.

Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Inson huquqlari boʻyicha vakilining (ombudsmanning) va Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Tadbirkorlik subyektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish boʻyicha vakilning javobi muassasa maʼmuriyati tomonidan koʻzdan kechirilishi mumkin emas va arizachiga darhol yetkazib beriladi.

Tergovga qadar tekshiruvni amalga oshiruvchi organ mansabdor shaxsining, surishtiruvchining yoki tergovchining harakatlari va qarorlari ustidan berilgan shikoyatlar berilgan kundan keyingi ish kunidan kechiktirmay qamoqda saqlash joyi maʼmuriyati tomonidan tergovga qadar tekshiruvni amalga oshiruvchi organga, surishtiruv organiga, tergov organining boshligʻiga yoxud prokurorga, prokurorning harakatlari va qarorlari ustidan berilgan shikoyatlar esa yuqori turuvchi prokurorga yuboriladi yoki topshiriladi.

Jinoyat ishi boʻyicha haqiqatni aniqlashga toʻsqinlik qilishi yoxud jinoyat sodir etilishiga koʻmaklashishi mumkin boʻlgan maʼlumotlar koʻrsatilgan, maxfiy yozuv, belgilar bilan yozilgan, davlat sirini yoki qonun bilan qoʻriqlanadigan boshqa sirni oʻz ichiga olgan arizalar, takliflar va shikoyatlar adresatga yuborilmaydi hamda jinoyat ishini yuritayotgan mansabdor shaxsga yoki organga topshirilib, bu haqda ushlab turilgan yoki qamoqqa olingan, shuningdek prokuror yozma ravishda xabardor qilinadi.

Arizalar, takliflar va shikoyatlarga berilgan yozma javoblar, shuningdek ular joʻnatilganligi toʻgʻrisidagi ilova xatlarning koʻchirma nusxalari ushlab turilganlar va qamoqqa olinganlarga tilxat olib eʼlon qilinadi hamda ularning shaxsiy hujjatlar yigʻmajildiga qoʻshib qoʻyiladi.

Ushlab turilganlar va qamoqqa olinganlarni oʻz huquqlari, erkinliklari hamda qonuniy manfaatlari buzilganligi haqidagi arizalar va shikoyatlar bilan murojaat etganligi uchun har qanday shaklda taʼqib qilish taqiqlanadi.

Ushlab turilganlar va qamoqqa olinganlar qarindoshlari hamda boshqa shaxslar bilan yozishmalar olib borish huquqiga ega. Ushlab turilganlar va qamoqqa olinganlarning xat-xabarlarini joʻnatish ularning oʻz mablagʻlari hisobidan amalga oshiriladi.

Ushlab turilganning, qamoqqa olinganning yozishmalari qamoqda saqlash joyining maʼmuriyati orqali amalga oshiriladi hamda senzuradan oʻtkaziladi. Senzura qamoqda saqlash joyining maʼmuriyati tomonidan, zarur boʻlgan taqdirda esa jinoyat ishini yuritayotgan mansabdor shaxs yoki organ tomonidan amalga oshiriladi.

Ushlab turilganning, qamoqqa olinganning jinoyat ishi boʻyicha haqiqatni aniqlashga toʻsqinlik qilishi yoxud jinoyat sodir etilishiga koʻmaklashishi mumkin boʻlgan maʼlumotlar koʻrsatilgan, maxfiy yozuv, belgilar bilan yozilgan, davlat sirini yoki qonun bilan qoʻriqlanadigan boshqa sirni oʻz ichiga olgan xat-xabari adresatga joʻnatilmaydi, ushlab turilganlar va qamoqqa olinganlarga berilmaydi hamda jinoyat ishini yuritayotgan mansabdor shaxsga yoki organga topshiriladi. Bu haqda prokuror yozma ravishda xabardor qilinadi.

Xat-xabarni ushlab turilganlarga yoki qamoqqa olinganlarga topshirish va adresatlarga joʻnatish xat-xabar kelib tushgan yoxud u joʻnatishga topshirilgan kundan eʼtiboran uch kunlik muddatda qamoqda saqlash joyi maʼmuriyati tomonidan amalga oshiriladi.

Ushlab turilganning yoki qamoqqa olinganning yaqin qarindoshi vafot etganligi, ogʻir kasalligi, ushlab turilganning yoki qamoqqa olinganning oilasi yoxud yaqin qarindoshlariga moddiy zarar yetkazgan tabiiy ofat haqidagi maʼlumotlar, shuningdek boshqa shunga oʻxshash maʼlumotlar olinganidan keyin darhol adresatga maʼlum qilinadi.

Turli qamoqda saqlash joylaridagi ushlab turilganlar, qamoqqa olinganlar oʻrtasidagi yoki ushlab turilganlar, qamoqqa olinganlarning ozodlikdan mahrum etish joylarida saqlanayotgan mahkumlar bilan yozishmalari faqat qarindoshlar oʻrtasida amalga oshirilishi mumkin.

Qamoqda saqlash joyidan ketgan ushlab turilganning yoki qamoqqa olinganning nomiga kelgan xatlar olinganidan keyin uch kunlik muddatdan kechiktirmay qamoqda saqlash joyining maʼmuriyati tomonidan u ketgan joyga joʻnatiladi.

Ushlab turilganlar va qamoqqa olinganlar shaxsiy xavfsizlik huquqiga ega.

Ushlab turilganning yoki qamoqqa olinganning hayoti va sogʻligʻiga tahdid yoxud unga nisbatan shaxsga qarshi jinoyatlar sodir etilishi tahdidi yuzaga kelganda qamoqda saqlash joyining xodimlari darhol uning shaxsiy xavfsizligini taʼminlash choralarini koʻrishi shart.

Qamoqda saqlash joyining boshligʻi ushlab turilganlarning, qamoqqa olinganlarning shaxsiy xavfsizligini taʼminlash boʻyicha zarur choralar koʻradi.

Ushlab turilganlar va qamoqqa olinganlarga himoyachisi, qonuniy vakili, qarindoshlari hamda boshqa shaxslar bilan uchrashuvlar beriladi. Himoyachi va qonuniy vakil bilan moneliksiz va xoli uchrashuvlar ularning soni hamda davom etish muddati cheklanmagan holda beriladi, Oʻzbekiston Respublikasi Jinoyat-protsessual kodeksining 230-moddasi ikkinchi qismida nazarda tutilgan hollar bundan mustasno.

Ushlab turilganga jinoyat ishini yuritayotgan mansabdor shaxsning yoki organning yozma ruxsati asosida qarindoshlari va boshqa shaxslar bilan oyiga davom etish muddati ikki soatgacha boʻlgan bitta uchrashuv, qamoqqa olinganga esa har birining davom etish muddati ikki soatgacha boʻlgan koʻpi bilan ikkita uchrashuv (shu jumladan ushlab turilgan davrida berilgan uchrashuv) berilishi mumkin.

Ushlab turilgan, qamoqqa olingan bilan uchrashuvlar quyidagilarga beriladi:

advokatga — u advokat guvohnomasini va oʻzining muayyan ishni yuritishga boʻlgan vakolatini tasdiqlovchi orderni koʻrsatganda;

himoyachi sifatida ishtirok etayotgan yaqin qarindoshiga yoki qonuniy vakiliga — uning ishda himoyachi sifatida ishtirok etishiga yoʻl qoʻyish toʻgʻrisida surishtiruvchi, tergovchining qarorini yoki sudning ajrimini va oʻz shaxsini tasdiqlovchi hujjatni koʻrsatganda;

qonuniy vakilga — uning ishda qonuniy vakil sifatida ishtirok etishiga yoʻl qoʻyish toʻgʻrisida surishtiruvchining, tergovchining qarorini yoki sudning ajrimini va oʻz shaxsini tasdiqlovchi hujjatni koʻrsatganda;

qarindoshga yoki boshqa shaxsga — jinoyat ishini yuritayotgan mansabdor shaxsning yoki organning yozma ruxsatini va oʻz shaxsini tasdiqlovchi hujjatni koʻrsatganda.

Ushbu moddaning uchinchi qismida sanab oʻtilgan shaxslardan boshqa hujjatlarni talab qilib olish taqiqlanadi.

Ushlab turilganning yoki qamoqqa olinganning oʻz himoyachisi va qonuniy vakili bilan uchrashuvlari qamoqda saqlash joyining xodimi ularni koʻrib turadigan, lekin eshitmaydigan sharoitlarda oʻtkazilishi mumkin.

Qarindoshlar va boshqa shaxslar bilan uchrashuvlar qamoqda saqlash joylari xodimlarining nazorati ostida amalga oshiriladi hamda ushlab turilganga yoki qamoqqa olinganga taqiqlangan oziq-ovqat mahsulotlari, narsalar va moddalarni topshirishga yoxud jinoyat ishi boʻyicha haqiqatni aniqlashga toʻsqinlik qilishi yoki jinoyat sodir etilishiga koʻmaklashishi mumkin boʻlgan, shuningdek qamoqda saqlash joylaridagi rejimga taalluqli maʼlumotlarni shartli imo-ishoralar yordamida yoxud qamoqda saqlash joylarining xodimlariga tushunarsiz tilda topshirishga urinilgan taqdirda muddatidan ilgari toʻxtatib qoʻyiladi.

Himoyachilar, qonuniy vakillar, qarindoshlar va boshqa shaxslarga uchrashuvlar berilganda, ularning yonida aloqa vositalari, shaxsiy kompyuter, fotoapparatlar, videokameralarning va ovoz yozish qurilmalarining boʻlishi taqiqlanadi.

Qarindoshlar va boshqa shaxslar bilan uchrashuv huquqini amalga oshirish imkoniyati boʻlmagan hollarda (qarindoshlar va boshqa shaxslar kelishining moddiy va boshqa qiyinchiliklari, ularning kasalligi va hokazo), qamoqqa olinganga u saqlanayotgan joyning texnik imkoniyatlari boʻlganda uning shaxsiy hisobvaragʻidagi mablagʻlar hisobidan telefon orqali limitlangan soʻzlashuv huquqi berilishi mumkin.

Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Inson huquqlari boʻyicha vakili (ombudsman), uning oʻrinbosari, Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahridagi mintaqaviy vakillari (bundan buyon matnda mintaqaviy vakillar deb yuritiladi), Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Bola huquqlari boʻyicha vakili (Bolalar ombudsmani) hamda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Tadbirkorlik subyektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish boʻyicha vakil qamoqda saqlash joylariga moneliksiz kirish, shuningdek ushlab turilgan yoki qamoqqa olingan shaxs bilan uchrashish va suhbatlar oʻtkazish huquqiga ega.

Qamoqda saqlash joyining maʼmuriyati Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Inson huquqlari boʻyicha vakiliga (ombudsmanga), uning oʻrinbosariga, mintaqaviy vakillariga, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Bola huquqlari boʻyicha vakiliga (Bolalar ombudsmaniga) hamda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Tadbirkorlik subyektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish boʻyicha vakilga ushlab turilganlar, shuningdek qamoqqa olinganlar bilan moneliksiz va xoli uchrashish hamda suhbatlashish uchun zarur shart-sharoitlarni taʼminlashi shart.

Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Inson huquqlari boʻyicha vakilining (ombudsmanning), uning oʻrinbosarining, mintaqaviy vakillarining, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Bola huquqlari boʻyicha vakilining (Bolalar ombudsmanining) hamda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Tadbirkorlik subyektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish boʻyicha vakilning ushlab turilganlar va qamoqqa olinganlar bilan uchrashuvlari va suhbatlari qamoqda saqlash joyi xodimlari ularni koʻrib turadigan, lekin eshitmaydigan sharoitlarda xoli oʻtkaziladi.

Oʻzbekiston Respublikasi Korrupsiyaga qarshi kurashish agentligi xodimlari korrupsiyaning sabablari va shart-sharoitlarini oʻrganish hamda tahlil qilish uchun oʻz vakolatlari doirasida qamoqda saqlash joylariga moneliksiz kirish va zarur hujjatlar bilan tanishish huquqiga ega.

Qamoqda saqlash joyining maʼmuriyati Oʻzbekiston Respublikasi Korrupsiyaga qarshi kurashish agentligi xodimlariga ularning oʻz vazifalarini bajarishi va tegishli hujjatlar bilan tanishishi uchun zarur shart-sharoitlarni taʼminlashi shart.

Ushlab turilganlar va qamoqqa olinganlar ular organizmining normal yashashi uchun yetarli boʻlgan bepul ovqat bilan taʼminlanadi.

Qamoqda saqlash joylaridagi ovqat normalari ushlab turilganlar va qamoqqa olinganlarning sogʻligʻi holatiga hamda yoshiga, shuningdek qamoqqa olinganlar jalb etilishi mumkin boʻlgan ishning xususiyati va ogʻirligiga qarab Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.

Ushlab turilgan va qamoqqa olingan homilador ayollarga va yonida ikki yoshga toʻlmagan bolalari bor ayollarga, voyaga yetmaganlarga, shuningdek bemorlarga, birinchi yoki ikkinchi guruh nogironligi boʻlgan shaxslarga beriladigan ovqat oshirilgan normalarda belgilanadi.

Qamoqqa olinganlar ichki tartib qoidalarida belgilanadigan roʻyxatga va miqdorga muvofiq oʻz shaxsiy hisobvaraqlaridagi mablagʻlari hisobidan oziq-ovqat mahsulotlari va eng zarur narsalarni naqd pulsiz hisob-kitob qilish yoʻli bilan sotib olish huquqiga ega.

Ushlab turilganlar va qamoqqa olinganlarga qonunchilikda belgilangan sanitariya, gigiyena hamda yongʻin xavfsizligi talablariga javob beradigan maishiy sharoitlar yaratiladi.

Ushlab turilganlar va qamoqqa olinganlar shaxsiy kiyim-boshi va poyabzalidan foydalanadi. Ushlab turilganlar va qamoqqa olinganlarda zarur mablagʻlar boʻlmagan taqdirda ularning iltimosiga koʻra, Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti mablagʻlari hisobidan ularga jinsi hamda iqlim sharoitlari inobatga olingan holda kiyib yurishga ruxsat etilgan mavsumiy kiyim-bosh va poyabzal beriladi.

Ushlab turilganlar va qamoqqa olinganlarga alohida yotoq joyi, koʻrpa-toʻshak, idishlar hamda ovqatlanish asboblari beriladi. Ushlab turilganlar va qamoqqa olinganlarda zarur mablagʻlar mavjud boʻlmagan taqdirda, ularning iltimosiga koʻra, ularga yakka tartibdagi gigiyena vositalari (kamida sovun, tish chyotkasi, tish pastasi yoki poroshogi), soqol oladigan asbob yoki shaxsiy gigiyena vositalari (ayollar uchun) ham beriladi.

Ushlab turilganlar va qamoqqa olinganlar saqlanadigan kameralar ventilyatsiya jihozlariga hamda isitish tizimiga, shuningdek koʻzga ziyon yetkazmaydigan holda oʻqish yoki yozish uchun yetarli tabiiy va sunʼiy yorugʻlikka ega boʻlishi kerak. Kameralarning derazalari sunʼiy ventilyatsiya tizimi mavjudligidan qatʼi nazar, toza havo kirishini taʼminlashi lozim.

Ushlab turilganlar va qamoqqa olinganlar saqlanadigan kameralar radioeshittirish vositalari bilan jihozlanadi.

Qamoqqa olinganlarning choʻmilib-yuvinishi, choyshab va yostiqjildlarini almashtirish yetti kunda kamida bir marta amalga oshiriladi.

Qamoqda saqlash joylarida bir kishiga toʻgʻri keladigan yashash maydonining normasi ikki yarim kvadrat metrdan, ayollar va voyaga yetmaganlar uchun esa uch kvadrat metrdan kam boʻlmagan oʻlchamda belgilanadi. Ushlab turilgan va qamoqqa olingan bemorlar, shuningdek homilador ayollar va yonida ikki yoshga toʻlmagan bolalari bor ayollar saqlanadigan palatalarda (kameralarda) bir kishiga toʻgʻri keladigan yashash maydoni toʻrt kvadrat metrdan kam boʻlmasligi lozim.

Qamoqda saqlash joylarida yashash maydoni normasi belgilangan tartibda tasdiqlangan sanitariya-gigiyena va qurilish normalari hamda qoidalariga mos boʻlishi kerak.

Qamoqda saqlash joylarida davolash-profilaktika va sanitariya, epidemiyaga qarshi ishlar qonunchilik muvofiq tashkil etiladi va oʻtkaziladi. Mazkur joylar maʼmuriyati ushlab turilganlar va qamoqqa olinganlarning sogʻligʻini saqlashni taʼminlaydigan sanitariya-gigiyena talablarini bajarishi shart.

Ushlab turilganlar va qamoqqa olinganlarga ixtisoslashtirilgan tibbiy yoki psixiatriya yordami koʻrsatilishi zarur boʻlgan hollarda, shuningdek qamoqqa olinganlarga Oʻzbekiston Respublikasining Jinoyat-protsessual kodeksida nazarda tutilgan asoslar boʻyicha statsionar sud-tibbiy yoxud sud-psixiatriya ekspertizasi tayinlangan taqdirda, ular davlat sogʻliqni saqlash tizimining tibbiy muassasalariga joylashtiriladi. Bunda ularni qoʻriqlash va xulq-atvorini nazorat qilish taʼminlanadi. Ushlab turilganlar va qamoqqa olinganlarni qamoqda saqlash joyi hududidan tashqariga olib chiqish jinoyat ishini yuritayotgan mansabdor shaxs yoki organ bilan kelishiladi. Ushlab turilgan va qamoqqa olinganga shoshilinch tibbiy yordam koʻrsatish zarur boʻlganda ularni davlat sogʻliqni saqlash tizimining tibbiy muassasalariga olib chiqish qamoqda saqlash joyi boshligʻining yozma ruxsati bilan amalga oshirilib, keyinchalik jinoyat ishini yuritayotgan mansabdor shaxs yoki organ yozma ravishda xabardor qilinadi.

Ushlab turilgan yoki qamoqqa olingan qamoqda saqlash joylarida tan jarohatlari olganda qamoqda saqlash joylarining tibbiy xodimlari tomonidan kechiktirmasdan tibbiy guvohlantirish oʻtkaziladi. Tibbiy guvohlantirish natijalari belgilangan tartibda qayd etiladi va jabrlanuvchiga maʼlum qilinadi. Tibbiy guvohlantirish qamoqda saqlash joyi boshligʻining yoxud jinoyat ishini yuritayotgan mansabdor shaxsning yoki organning shaxsiy tashabbusiga yoxud ushlab turilganning yoki qamoqqa olinganning yoxud uning himoyachisining iltimosiga koʻra chiqarilgan qarori asosida davlat sogʻliqni saqlash tizimining tibbiy muassasalari xodimlari tomonidan amalga oshiriladi. Tibbiy guvohlantirishni oʻtkazishning rad etilishi ustidan prokurorga shikoyat qilinishi mumkin.

Ushlab turilganlar va qamoqqa olinganlarga tibbiy yoki psixiatriya yordami koʻrsatish, dori vositalari berish, tibbiy guvohlantirish oʻtkazish, sanitariya nazoratini tashkil etish va oʻtkazish, shuningdek bunday shaxslarni tibbiy muassasalarda saqlash hamda davlat sogʻliqni saqlash tizimining tibbiy muassasalari xodimlarini ularga xizmat koʻrsatishga jalb etish tartibi tegishincha Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi, Oʻzbekiston Respublikasi Davlat xavfsizlik xizmati yoki Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi tomonidan Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi bilan kelishilgan holda belgilanadi.

Ushlab turilganlar va qamoqqa olinganlarga tibbiy xizmat koʻrsatish Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti mablagʻlari hisobidan amalga oshiriladi.

Ushlab turilgan yoki qamoqqa olingan ogʻir kasallikka chalingan yoxud u vafot etgan taqdirda, qamoqda saqlash joyining maʼmuriyati bu haqda uning yaqin qarindoshlariga, qonuniy vakiliga, jinoyat ishini yuritayotgan mansabdor shaxsga yoki organga va prokurorga darhol xabar qiladi. Ushlab turilganning yoki qamoqqa olinganning vafot etganligi fakti boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasining Jinoyat-protsessual kodeksida nazarda tutilgan tartibda tergov oldi tekshiruvi oʻtkaziladi.

Ushlab turilgan yoki qamoqqa olingan vafot etgan shaxsning jasadi sud-tibbiy ekspertizasidan oʻtkazilganidan, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasining Jinoyat-protsessual kodeksida nazarda tutilgan boshqa harakatlar bajarilganidan keyin vafot etgan shaxsning eri (xotini), ota-onasi, farzandlari va boshqa qarindoshlariga yoki qonuniy vakillariga yoxud dafn etishni amalga oshirish majburiyatini oʻz zimmasiga olgan boshqa shaxslarga topshiriladi. Ushlab turilgan yoki qamoqqa olingan vafot etgan shaxsning eri (xotini), ota-onasi, farzandlari va boshqa qarindoshlari yoki qonuniy vakillaridan yoxud dafn etishni amalga oshirish majburiyatini oʻz zimmasiga olgan boshqa shaxslardan jasadni berish toʻgʻrisida ariza tushmagan taqdirda, vafot etgan shaxsni dafn etish qonunchilikda belgilangan tartibda amalga oshiriladi.

Qamoqqa olinganlar tergov hibsxonasiga joylashtirilishidan oldin tergov hibsxonasining oʻzida majburiy tibbiy koʻrikdan oʻtkaziladi.

Majburiy tibbiy koʻrik qamoqqa olinganlar tergov hibsxonasiga olib kelingan paytdan eʼtiboran ikki soat ichida tibbiy xodim tomonidan oʻtkaziladi.

Qamoqqa olinganni majburiy tibbiy koʻrikdan oʻtkazishda tergov hibsxonasining u bilan bir jinsda boʻlgan xodimi ishtirok etadi.

Majburiy tibbiy koʻrikni oʻtkazishda qamoqqa olinganning roziligi bilan uning advokati ham ishtirok etishi mumkin.

Majburiy tibbiy koʻrikdan oʻtkazish natijalari boʻyicha belgilangan namunadagi tibbiy maʼlumotnoma rasmiylashtiriladi.

Tibbiy maʼlumotnomaning bir nusxasi majburiy tibbiy koʻrikdan oʻtkazilgan qamoqqa olingan u bilan imzo qoʻydirib tanishtirilganidan keyin uning shaxsiy hujjatlar yigʻmajildiga qoʻshib qoʻyiladi, ikkinchi nusxasi majburiy tibbiy koʻrikdan oʻtkazilgan qamoqqa olinganni olib kelgan xodimlarga topshiriladi.

Tibbiy maʼlumotnomaning koʻchirma nusxasi qamoqqa olinganning yoki uning advokatining talabiga asosan tegishincha qamoqqa olinganga yoki uning advokatiga taqdim etiladi.

Majburiy tibbiy koʻrik chogʻida qamoqqa olinganning tanasida jarohatlar, shikastlanishlar va yaralar aniqlangan taqdirda, ular belgilangan tartibda qayd etilib, bu haqda qamoqqa olinganga maʼlum qilinadi va zudlik bilan prokurorga xabar beriladi.

Tergov hibsxonasiga joylashtirilgan qamoqqa olinganlar boshqa joyga oʻtkazilganda yoki protsessual harakatlar oʻtkazish uchun olib chiqilib, tergov hibsxonasiga qaytarilganda ular ushbu moddada nazarda tutilgan tartibda majburiy tibbiy koʻrikdan oʻtkaziladi.

Qamoqqa olinganlarning bir oy mobaynida, ushlab turilganlarning ushlab turilgan davrida ogʻirligi pochta aloqasi xizmatlari koʻrsatish qoidalarida belgilangan normalardan oshmaydigan bittadan posilka yoki banderol, shuningdek umumiy ogʻirligi oʻn ikki kilogrammgacha boʻlgan oziq-ovqat mahsulotlaridan iborat ikkita yoʻqlov olishiga ruxsat etiladi.

Ushlab turilgan va qamoqqa olingan homilador ayollar va yonida ikki yoshga toʻlmagan bolalari bor ayollar, voyaga yetmaganlar, shuningdek shifokorning yozma xulosasiga koʻra davolanishga hamda kuchaytirilgan ovqatga muhtoj deb topilgan bemorlar, birinchi yoki ikkinchi guruh nogironligi boʻlgan shaxslar uchun yoʻqlovlarning soni va ogʻirligi cheklanmaydi.

Shifokorning yozma xulosasiga koʻra tavsiya etiladigan, ushlab turilganlar va qamoqqa olinganlar tomonidan olinadigan dori vositalarining miqdori cheklanmaydi.

Qamoqqa olinganlar oʻz shaxsiy hisobvaraqlariga oʻtkaziladigan pul joʻnatmalarini olishi mumkin. Pul joʻnatmalari toʻgʻrisida qamoqqa olingan, shuningdek jinoyat ishini yuritayotgan mansabdor shaxs yoki organ xabardor qilinadi.

Odamlar hayoti va sogʻligʻi uchun xavf tugʻdiradigan yoki jinoyat quroli sifatida yoxud ushlab turish, qamoqda saqlash maqsadlariga toʻsqinlik qilish uchun foydalanilishi mumkin boʻlgan oziq-ovqat mahsulotlari, narsalar va moddalarni ushlab turilganlar va qamoqqa olinganlarga berish taqiqlanadi.

Saqlanishi hamda foydalanilishi taqiqlangan oziq-ovqat mahsulotlari, narsalar va moddalarni koʻzdan kechirishdan yashirish yoki ushlab turilganlar va qamoqqa olinganlarga berish, xuddi shuningdek ularga oziq-ovqat mahsulotlari, narsalar va moddalarni belgilangan ichki tartib qoidalarini buzgan holda berish qonunchilikka muvofiq javobgarlikka sabab boʻladi.

Ushlab turilganlar, qamoqqa olinganlar jinoyat ishini yuritayotgan mansabdor shaxsning yoki organning yozma ruxsati bilan va ichki tartib qoidalarida belgilangan tartibda oʻz vakillari orqali yoxud bevosita fuqarolik-huquqiy bitimlarda ishtirok etish huquqiga ega.

Qamoqqa olinganlar, agar ushbu Qonunga va boshqa qonunchilikka zid boʻlmasa, nikoh tuzish hamda nikohdan ajralish, boshqa oilaviy munosabatlarda ishtirok etish huquqiga ega.

Qamoqqa olinganlar tegishli sharoitlar mavjud boʻlganda qamoqda saqlash joyi hududida oʻz xohishlariga koʻra va jinoyat ishini yuritayotgan mansabdor shaxs yoki organning yozma ruxsati bilan mehnatga jalb etilishi mumkin.

Qamoqqa olinganlarning mehnat sharoiti qonunchilikda belgilangan xavfsizlik, sanitariya va gigiyena talablariga javob berishi kerak. Qamoqqa olinganlar oʻz mehnati uchun tegishli haq olishga haqlidir.

Qamoqqa olinganlarning ish haqi qonunchilikda Mehnatga haq toʻlash yagona tarif setkasining birinchi razryadi boʻyicha belgilangan miqdordan kam boʻlmasligi lozim va qonunda nazarda tutilgan chegirmalar qilinganidan keyin ularning shaxsiy hisobvaraqlariga oʻtkaziladi.

Qamoqqa olinganlarni mehnatga jalb etish maqsadida tergov hibsxonalari qonunchilikda nazarda tutilgan tartibda oʻz ishlab chiqarish faoliyatini amalga oshirishi mumkin.

Qamoqqa olinganlarning tergov hibsxonalaridagi ishlab chiqarish faoliyatidan olingan daromadlardan soliqlar va boshqa majburiy toʻlovlar toʻlanganidan keyin qamoqqa olinganlarni saqlash shart-sharoitlarini yaxshilash, shuningdek tergov hibsxonalarining ijtimoiy sohasini rivojlantirish uchun foydalaniladi.

Qamoqda saqlash joylarida homilador ayollar va yonida ikki yoshga toʻlmagan bolalari bor ayollar uchun yaxshilangan moddiy-maishiy sharoitlar yaratiladi, ixtisoslashtirilgan tibbiy xizmat koʻrsatish tashkil etiladi hamda ovqatning oshirilgan normalari belgilanadi.

Ushlab turilgan yoki qamoqqa olingan homilador ayollar tugʻish uchun davlat sogʻliqni saqlash tizimining tibbiy muassasalariga olib chiqiladi.

Homilador ayollarning va yonida ikki yoshga toʻlmagan bolalari bor ayollarning har kungi sayri kamida ikki soat davom etadigan qilib belgilanadi.

Zarur boʻlgan taqdirda, qamoqda saqlash joyining maʼmuriyati jinoyat ishini yuritayotgan mansabdor shaxsga yoki organga onaning roziligi bilan bolani qarindoshlariga yoxud boshqa shaxslarga yoki bolalar muassasasiga vaqtincha topshirish toʻgʻrisida iltimosnoma kiritishi mumkin. Jinoyat ishini yuritayotgan mansabdor shaxs yoki organ iltimosnomani olgach, Oʻzbekiston Respublikasi Jinoyat-protsessual kodeksining 218-moddasiga muvofiq homiylik qilish choralarini koʻradi.

Qamoqda saqlash joylarida voyaga yetmaganlar uchun yaxshilangan moddiy-maishiy sharoitlar yaratiladi va ovqatning oshirilgan normalari belgilanadi.

Voyaga yetmaganlarning har kungi sayri kamida ikki soat davom etadigan qilib belgilanadi. Sayrlar vaqtida voyaga yetmaganlarga jismoniy mashqlar va sport oʻyinlari uchun imkoniyat beriladi.

Ushlab turilgan, qamoqqa olingan voyaga yetmaganlarga shart-sharoitlar mavjud boʻlganda, kinofilmlar namoyish etiladi, ular uchun telekoʻrsatuvlarni tomosha qilish tashkil etiladi, sport mashgʻulotlari va boʻsh vaqtni oʻtkazish uchun xonalar, shuningdek ochiq havoda sport maydonchalari jihozlanadi.

Ushlab turilgan, qamoqqa olingan voyaga yetmaganlar bilan madaniy-tarbiyaviy ishlar oʻtkaziladi.

Ushlab turilgan, qamoqqa olingan voyaga yetmaganlarning posilkalar, yoʻqlovlar va banderollarda darsliklar hamda yozuv ashyolari olishiga, qamoqqa olingan voyaga yetmaganlarning esa mazkur narsalarni qamoqda saqlash joyining maʼmuriyati orqali sotib olishiga ham ruxsat beriladi.

Qamoqda saqlash joyining maʼmuriyati qamoqqa olinganlarga ayblov xulosalarining va ayblov dalolatnomalarining, sud hukmlari, ajrimlarining koʻchirma nusxalarini ular kelib tushgan kunda tilxat olinib topshirilishini taʼminlaydi, tilxat koʻchirma nusxa topshirilgan sana va vaqt koʻrsatilgan holda sudga taqdim etiladi.

Qamoqda saqlash joyining maʼmuriyati surishtiruvchi, tergovchi, prokuror yoki sudning yozma koʻrsatmasi boʻyicha quyidagilarni taʼminlaydi:

ushlab turilganlar, qamoqqa olinganlarni qamoqda saqlash joylariga qabul qilish va joylashtirish, shuningdek ularni belgilangan joyga joʻnatish uchun soqchiga topshirishni;

qamoqda saqlash joyi hududida tergov va sud harakatlarini, ambulatoriya sud-psixiatriya ekspertizasini hamda boshqa ekspertizalarni oʻtkazish uchun jihozlangan xonalar berilishini.

Qamoqda saqlash joyining maʼmuriyati ushlab turilganlarni yoki qamoqqa olinganlarni boshqa tumanda (shaharda) joylashgan tergov hibsxonalariga oʻtkazishni ushlab turilganlarni yoki qamoqqa olinganlarni boshqa yerga koʻchirish toʻgʻrisidagi tergovchining prokuror bilan kelishilgan qarori, shuningdek prokurorning qarori yoxud sudning ajrimi asosida amalga oshiradi.

Ushlab turilganlar va qamoqqa olinganlar:

ushbu Qonunda va ichki tartib qoidalarida belgilangan qamoqda saqlash tartibi va shart-sharoitlariga rioya etishi;

qamoqda saqlash joyi maʼmuriyatining qonuniy talablarini bajarishi, shuningdek qamoqda saqlash joylari xodimlarining va tartibni taʼminlovchi boshqa shaxslarning xizmat vazifalarini bajarishiga toʻsqinlik qilmasligi;

shaxsiy gigiyena va sanitariya talablariga rioya etishi;

yongʻin xavfsizligi qoidalariga rioya etishi;

qamoqda saqlash joylarining mol-mulkiga ehtiyotkorlik bilan munosabatda boʻlishi;

kameralar va boshqa xonalarni navbat tartibida tozalab turishi;

boshqa shaxslarning shaʼni va qadr-qimmatini kamsituvchi xatti-harakatlarni sodir etmasligi;

oʻz hayoti va sogʻligʻiga, shuningdek boshqa shaxslarning hayoti va sogʻligʻiga tahdid soluvchi xatti-harakatlarni qasddan sodir etmasligi shart.

Ushbu Qonunda belgilangan majburiyatlardan tashqari, ushlab turilganlar va qamoqqa olinganlarning zimmasida Oʻzbekiston Respublikasining Jinoyat-protsessual kodeksida gumon qilinuvchi va ayblanuvchi uchun nazarda tutilgan majburiyatlar boʻladi.

Ushlab turilganlar va qamoqqa olinganlar qamoqda saqlash joyining mol-mulkiga oʻz xatti-harakatlari tufayli yetkazilgan zarar uchun fuqarolik qonunchilikda nazarda tutilgan miqdorlarda, agar zarar qamoqqa olinganning mehnat faoliyati jarayonida yetkazilgan boʻlsa, mehnat toʻgʻrisidagi qonunchilikda nazarda tutilgan miqdorlarda moddiy javobgar boʻladi. Yetkazilgan moddiy zarar miqdori qamoqda saqlash joyi boshligʻining qarori bilan belgilanadi. Mazkur qaror ushlab turilganga yoki qamoqqa olinganga tilxat olinib eʼlon qilinadi va yuqori turuvchi mansabdor shaxsga, prokurorga yoki sudga bu qaror ustidan shikoyat qilinishi mumkin.

Ushlab turilgan yoki qamoqqa olingan moddiy zararning oʻrnini ixtiyoriy ravishda qoplashni rad etgan taqdirda, bu zarar qonunga muvofiq sud tartibida undiriladi.

Yetkazilgan moddiy zarar uchun notoʻgʻri undirilgan summalar ushlab turilganga yoki qamoqqa olinganga qaytarilishi kerak.

Ushlab turilgan yoki qamoqqa olingan yetkazgan moddiy zararning oʻrni uning qarindoshlari yoki boshqa shaxslar tomonidan ularning roziligi bilan qoplanishi mumkin.

Mahkum jazoni ijro etish muassasasiga yuborilgan taqdirda, oʻrni qoplanmagan moddiy zarar mazkur muassasa maʼmuriyati tomonidan mahkumning shaxsiy hisobvaragʻiga tushadigan mablagʻlar hisobidan undiriladi.

Ushlab turilgan yoki qamoqqa olingan qamoqdan ozod qilingan taqdirda, uning tomonidan oʻrni qoplanmagan moddiy zarar qonunga muvofiq sud tartibida undirilishi mumkin.

Ushlab turilganlar va qamoqqa olinganlarga nisbatan majburiyatlarini namunali bajarganlik, qamoqda saqlashning belgilangan tartibi va shart-sharoitlariga rioya etganlik uchun quyidagi ragʻbatlantirish choralari qoʻllanilishi mumkin:

tashakkur eʼlon qilish;

ilgari qoʻllanilgan intizomiy jazoni muddatidan ilgari olib tashlash;

har kungi sayr vaqtini koʻpaytirish;

voyaga yetmaganlarga qoʻshimcha kinofilm namoyish etish, telekoʻrsatuvlar tomosha qilishni tashkil etish, sport mashgʻulotlari xonasiga qoʻshimcha ravishda kirish, shuningdek boʻsh vaqtni oʻtkazishning boshqa shakllari uchun ruxsat berish.

Ragʻbatlantirish choralari qamoqda saqlash joyi boshligʻi yoki uning oʻrnini bosuvchi shaxsning buyrugʻi bilan qoʻllaniladi va ushlab turilganga yoki qamoqqa olinganga eʼlon qilinadi. Ragʻbatlantirish choralari qoʻllanilganligi toʻgʻrisida ushlab turilganning yoki qamoqqa olinganning shaxsiy hujjatlar yigʻmajildiga tegishli yozuv kiritiladi.

Ushlab turilganlar va qamoqqa olinganlarga nisbatan belgilangan majburiyatlarni bajarmaganlik, qamoqda saqlash tartibi va shart-sharoitlarini, ajratib qoʻyishni taʼminlash talablarini buzganlik uchun quyidagi intizomiy jazo choralari qoʻllanilishi mumkin:

ogohlantirish;

hayfsan;

qamoqqa olinganlarni karserga yoki gauptvaxtadagi bir kishilik kameraga oʻn sutkagacha, voyaga yetmaganlarni esa karserga besh sutkagacha boʻlgan muddatga kiritib qoʻyish.

Intizomiy jazo yozma shaklda beriladi. Intizomiy jazo qoʻllanilganligi haqidagi materiallar ushlab turilganning yoki qamoqqa olinganning shaxsiy hujjatlar yigʻmajildiga qoʻshib qoʻyiladi.

Ushlab turilgandan yoki qamoqqa olingandan intizomiy jazo qoʻllanilishidan oldin yozma tushuntirish olinadi, bunday tushuntirish berishdan bosh tortilgan hollarda esa tegishli dalolatnoma tuziladi.

Intizomiy jazoni qoʻllash chogʻida qoidabuzarlik sodir etilgan holatlar, ushlab turilganning yoki qamoqqa olinganning xulq-atvori va shaxsiga oid sifatlar, ilgari intizomiy jazolar berilgan-berilmaganligi inobatga olinadi.

Intizomiy jazo qoidabuzarlik aniqlangan kundan eʼtiboran oʻn sutkadan kechiktirmay, qoidabuzarlik fakti yuzasidan tekshiruv oʻtkazilgan taqdirda esa u tugagan kundan eʼtiboran, lekin qoidabuzarlik sodir etilgan kundan eʼtiboran ikki oydan kechiktirmay berilishi mumkin. Intizomiy jazo darhol qoʻllaniladi, uni darhol qoʻllash imkoniyati boʻlmagan taqdirda esa ushbu jazo berilgan kundan eʼtiboran bir oydan kechiktirmay qoʻllaniladi.

Intizomiy jazo qamoqda saqlash joyining boshligʻi yoki uning oʻrnini bosuvchi shaxs tomonidan beriladi. Bir vaqtning oʻzida sodir etilgan bir nechta qoidabuzarlik uchun bitta intizomiy jazo qoʻllaniladi. Bitta qoidabuzarlik uchun bir nechta intizomiy jazo qoʻllash taqiqlanadi.

Ushlab turilganlar va qamoqqa olinganlar yuqori turuvchi mansabdor shaxsga, prokurorga yoki sudga qoʻllanilgan intizomiy jazo ustidan shikoyat qilish huquqiga ega. Shikoyat berish intizomiy jazoning ijro etilishini toʻxtatib turmaydi.

Qamoqqa olinganlar quyidagilar uchun karserga kiritib qoʻyilishi mumkin:

qamoqda saqlanayotgan boshqa shaxslarga zulm qilganlik va ularni haqorat qilganlik;

qamoqda saqlash joylari xodimlarining yoki boshqa shaxslarning qonuniy talablariga itoat etmaganlik yoxud ularni haqorat qilganlik;

ajratib qoʻyishni taʼminlash talablarini bir necha marta buzganlik;

Oʻzbekiston Respublikasi Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeksining taʼsir doirasiga tushadigan huquqbuzarlik sodir etganlik;

ushbu Qonunda va ichki tartib qoidalarida taqiqlangan narsalarni va moddalarni saqlaganlik, tarqatganlik, isteʼmol qilganlik hamda ulardan foydalanganlik uchun.

Karserga kiritib qoʻyish tarzidagi intizomiy jazo ilgari ogohlantirish yoki hayfsan tarzidagi ikkita va undan ortiq intizomiy jazo qoʻllanilgan qamoqqa olinganlarga nisbatan ham qoʻllanilishi mumkin.

Karserga kiritib qoʻyish tarzidagi intizomiy jazo homilador ayollarga va yonida ikki yoshga toʻlmagan bolalari bor ayollarga, shuningdek birinchi guruh nogironligi boʻlgan shaxslarga nisbatan qoʻllanilishi mumkin emas.

Karserga kiritib qoʻyish qamoqda saqlash joyi boshligʻining qarori va shifokorning qamoqqa olinganning sogʻligʻi holatiga koʻra karserda turishi mumkinligi haqidagi yozma xulosasi asosida amalga oshiriladi.

Qamoqda saqlash joyining boshligʻi tibbiy koʻrsatuvlarni inobatga olgan holda karserga kiritib qoʻyish tarzidagi intizomiy jazoning ijrosini kechiktirish, karserda saqlash muddatini qisqartirish yoki qamoqqa olinganni karserdan muddatidan ilgari ozod qilish huquqiga ega.

Agar qamoqqa olingan kechiktirish davrida yangi qoidabuzarlik sodir etmagan boʻlsa, u karserga kiritib qoʻyish tarzidagi intizomiy jazodan ozod qilinishi mumkin.

Yuqori turuvchi mansabdor shaxs, prokuror yoki sud karserga kiritib qoʻyish tarzidagi intizomiy jazo asossiz yoxud u sodir etilgan qoidabuzarlikka nomutanosib boʻlgan hollarda intizomiy jazoni yengillashtirish yoki bekor qilish huquqiga ega.

Ushbu moddaning qoidalari qamoqqa olingan harbiy xizmatchilarni intizomiy jazo sifatida gauptvaxtalardagi bir kishilik kameraga kiritib qoʻyishda ham qoʻllaniladi.

Karserda qamoqqa olinganlarni yakka saqlash belgilanadi.

Karserda qamoqqa olinganlar yotish uchun alohida joy va koʻrpa-toʻshak bilan faqat tungi uxlash vaqti uchun taʼminlanadi.

Karserda saqlash vaqtida qamoqqa olinganlarning yozishmalari, himoyachi, qonuniy vakil bilan uchrashuvlardan tashqari uchrashuvlari, shuningdek oziq-ovqat mahsulotlari va eng zarur narsalarni sotib olishi, posilkalar, yoʻqlovlar hamda banderollar olishi, stol ustida oʻynaladigan oʻyinlar, kitoblar va davriy matbuot nashrlaridan foydalanishi taqiqlanadi. Posilkalar, yoʻqlovlar hamda banderollar qamoqqa olinganlarga ularning karserda boʻlish muddati tugaganidan keyin topshiriladi.

Karserda saqlanayotgan qamoqqa olinganlar har kuni bir soat davom etadigan sayrdan foydalanish huquqiga ega.

Karserda saqlanayotgan qamoqqa olinganlarga nisbatan ushbu moddada nazarda tutilmagan cheklashlarga yoʻl qoʻyilmaydi.

Ushlab turilganlar va qamoqqa olinganlar ushbu Qonunning 41-moddasida nazarda tutilgan alohida-alohida joylashtirish talablariga muvofiq umumiy kameralarda saqlanadi.

Agar qamoqqa olinganlar Oʻzbekiston Respublikasi Jinoyat kodeksi 15-moddasining toʻrtinchi va beshinchi qismlarida nazarda tutilgan ogʻir va oʻta ogʻir jinoyatlarni sodir etishda ayblanayotgan boʻlsa, prokurorning qaroriga yoki sudning ajrimiga koʻra tergov hibsxonasining bir kishilik kamerasida qamoqda saqlab turilishi mumkin. Bu chora voyaga yetmaganlarga, oltmish yoshdan oshgan shaxslarga, shifokorning yozma xulosasi bilan tasdiqlangan ogʻir kasallarga va ruhiy holati buzilgan shaxslarga nisbatan qoʻllanilmaydi.

Ushlab turilganlar va qamoqqa olinganlarni bir kishilik kameralarga joylashtirishga qamoqda saqlash joyi boshligʻining prokuror bilan kelishilgan asoslantirilgan qaroriga koʻra:

ushbu Qonunning 41-moddasida nazarda tutilgan alohida-alohida joylashtirish talablariga rioya etilishini taʼminlashning boshqa imkoniyati mavjud boʻlmaganda;

ushlab turilganlar va qamoqqa olinganlarning shaxsiy xavfsizligini taʼminlash manfaatlarini koʻzlab;

ushlab turilganning yoki qamoqqa olinganning yakka saqlash toʻgʻrisidagi yozma arizasiga binoan;

ushlab turilganni yoki qamoqqa olinganni, agar kunduzi umumiy kamerada saqlanayotgan boʻlsa, tungi vaqtda bir kishilik kameraga joylashtirish zarur boʻlganda;

ushlab turilganlarning yoki qamoqqa olinganlarning ajratib qoʻyilishini taʼminlash talab qilingan boshqa hollarda ham yoʻl qoʻyiladi.

Ushlab turilganlar va qamoqqa olinganlarning qamoqda saqlash joylarining boshqa kameralarida yoki oʻzga xonalarida saqlanayotgan ushlab turilganlar va qamoqqa olinganlar bilan soʻzlashishiga, ularga biron-bir narsa berishiga hamda ular bilan yozishmalar olib borilishiga yoʻl qoʻyilmaydi.

Ajratib qoʻyishni taʼminlashga doir talablarga ushlab turilganlar va qamoqqa olinganlarni qamoqda saqlash joylari hududidan tashqariga koʻchirishda ham rioya etilishi kerak.

Ushlab turilganlar va qamoqqa olinganlarni kameralarda alohida-alohida joylashtirish ularning shaxsini va psixologik jihatdan mosligini hisobga olgan holda amalga oshiriladi. Chekuvchilar imkoni boricha chekmaydiganlardan alohida joylashtiriladi.

Ushlab turilganlar va qamoqqa olinganlar quyidagi talablarga rioya etilgan holda bir-biridan alohida saqlanadi va kameralarga joylashtiriladi:

erkaklar ayollardan alohida saqlanadi;

voyaga yetmaganlar katta yoshlilardan alohida saqlanadi. Alohida hollarda prokurorning roziligi bilan, voyaga yetmaganlar saqlanayotgan kameralarda ijtimoiy xavfi katta boʻlmagan jinoyatlarni yoki uncha ogʻir boʻlmagan jinoyatlarni sodir etganlik uchun jinoiy javobgarlikka birinchi marta tortilayotgan, ijobiy tavsifga ega katta yoshlilarni saqlashga yoʻl qoʻyiladi;

jinoiy javobgarlikka birinchi marta tortilayotgan shaxslar ilgari ozodlikdan mahrum etish joylarida saqlangan shaxslardan alohida saqlanadi.

Jinoyat ishini yuritayotgan mansabdor shaxsning yoki organning yozma koʻrsatmasi boʻlganda, bitta jinoyat ishi boʻyicha yoxud bir nechta oʻzaro bogʻliq jinoyat ishlari boʻyicha ushlab turilganlar va qamoqqa olinganlar ham alohida-alohida saqlanadi.

Quyidagilar boshqa ushlab turilganlar va qamoqqa olinganlardan alohida saqlanadi:

chet el fuqarolari va fuqaroligi boʻlmagan shaxslar;

sudya, huquqni muhofaza qiluvchi organlar xodimi, advokat boʻlib ishlagan yoki ishlayotgan shaxslar;

oʻta ogʻir jinoyatlarni sodir etganlikda gumon qilinayotganlar yoki ayblanayotganlar;

oʻta xavfli retsidivistlar;

mahkumlar;

hayoti va sogʻligʻiga boshqa ushlab turilganlar va qamoqqa olinganlar tomonidan xavf tugʻilgan ushlab turilganlar va qamoqqa olinganlar qamoqda saqlash joyi boshligʻining yoki uning oʻrinini bosuvchi shaxsning qaroriga koʻra yoxud jinoyat ishini yuritayotgan mansabdor shaxsning yoki organning yozma koʻrsatmasiga koʻra;

yuqumli kasalliklarga chalingan yoki alohida tibbiy parvarish va kuzatuvga muhtoj boʻlgan bemorlar.

Ushlab turilganlar va qamoqqa olinganlar qamoqda saqlash joylarida qoʻriqlanadi hamda nazorat ostida boʻladi va mazkur joylar hududida sogʻchi nazorati ostida yoki qamoqda saqlash joylari xodimlarining kuzatuvida yuradi.

Ushlab turilganlar va qamoqqa olinganlar shaxsiy tintuv qilinadi, ularning barmoq izlari hamda fotosurati olinadi. Ular joylashtirilgan xonalar tintuv qilinadi, ularning yonidagi ashyolari hamda nomiga kelgan posilkalar, yoʻqlovlar va banderollar esa koʻzdan kechiriladi.

Qamoqqa olinganlardan olib qoʻyilgan pullar ularning shaxsiy hisobvaragʻiga oʻtkaziladi, qimmatli qogʻozlar va boshqa qimmatliklar esa saqlash uchun topshiriladi. Ushlab turilganlardan olib qoʻyilgan pullar qimmatli qogʻozlar va boshqa qimmatliklar bilan birga saqlash uchun topshiriladi. Ushlab turilgan yoki qamoqqa olingan qamoqda saqlash joyiga kelganida yashirgan, shuningdek u qamoqda saqlash joyida boʻlgan davrida undan topib olingan pullar, qimmatli qogʻozlar va boshqa qimmatliklar qamoqda saqlash joyi boshligʻining prokuror bilan kelishilgan asoslantirilgan qaroriga koʻra davlat daromadiga oʻtkaziladi.

Taqiqlangan oziq-ovqat mahsulotlari, narsalar va moddalar saqlash uchun topshiriladi yoki tegishli muassasalarga beriladi yoxud qamoqda saqlash joyi boshligʻining asoslantirilgan qaroriga koʻra yoʻq qilib tashlanib, bu haqda tegishli dalolatnoma tuziladi.

Sanitariya ishlovidan oʻtkazish chogʻida ushlab turilganlar va qamoqqa olinganlarni nazorat qilish hamda shaxsiy tintuv qilish qamoqda saqlash joyining ushlab turilganlar va qamoqqa olinganlar bilan bir jinsda boʻlgan xodimlari tomonidan amalga oshiriladi.

Shaxslarni taqiqlangan oziq-ovqat mahsulotlari, narsalar va moddalarni olib oʻtishga urinishda gumon qilish uchun yetarli asoslar boʻlsa, qamoqda saqlash joylarining xodimlari bunday joylar hududiga kirish va chiqish joyida shaxslarning ashyolari, kiyim-boshlari hamda poyabzallarini, shuningdek kirib kelayotgan hamda chiqib ketayotgan transport vositalarini koʻzdan kechirishdan oʻtkazishga, taqiqlangan oziq-ovqat mahsulotlari, narsalar va moddalarni olib qoʻyishga haqlidir.

Ushlab turilganlar va qamoqqa olinganlarga nisbatan jinoyat ishlarini yuritayotgan shaxslarning, advokatlarning, shuningdek qamoqda saqlash joylarini nazorat qiluvchi va tekshiruvchi mansabdor shaxslarning ashyolari, kiyim-boshlari va poyabzallari koʻzdan kechirilmaydi. Mazkur shaxslar kelganda, oʻqotar qurol hamda boshqa taqiqlangan vositalar va narsalarni qamoqda saqlash joyining navbatchilik qismiga topshirishi shart.

Qamoqda saqlash joylarida qamoqdan qochish va boshqa jinoyatlarning, ichki tartib qoidalari buzilishlarining oldini olish, ushlab turilganlar va qamoqqa olinganlarning xulq-atvori toʻgʻrisida zarur axborot olish uchun nazorat qilish va tekshiruvning audiovizual, elektron vositalaridan hamda boshqa texnik vositalaridan foydalaniladi.

Qamoqda saqlash joyining maʼmuriyati nazorat qilish va tekshiruvning texnik vositalari qoʻllanilayotganligi haqida ushlab turilganlar va qamoqqa olinganlarni xabardor etishi shart.

Nazorat qilish va tekshiruvning texnik vositalari roʻyxati, ulardan foydalanish tartibi tegishincha Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi, Oʻzbekiston Respublikasi Davlat xavfsizlik xizmati yoki Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi tomonidan belgilanadi.

Ushlab turilgan yoki qamoqqa olingan ovqat yeyishdan bosh tortganligi fakti aniqlanganda qamoqda saqlash joyining boshligʻi yoxud uning oʻrnini bosuvchi shaxs jinoyat ishini yuritayotgan mansabdor shaxsni yoki organni, shuningdek prokurorni bu haqda xabardor qilishi shart.

Ovqat yeyishdan bosh tortayotgan ushlab turilgan yoki qamoqqa olingan imkoni boricha boshqa ushlab turilganlar va qamoqqa olinganlardan alohida saqlanadi hamda tibbiy xodimning kuzatuvi ostida boʻladi.

Ovqat yeyishdan bosh tortayotgan ushlab turilganning yoki qamoqqa olinganning sogʻligʻini saqlab turishga qaratilgan majburiy tusdagi choralar (sunʼiy va majburiy ovqatlantirish), agar uning hayoti yoxud sogʻligʻiga xavf tugʻilsa, shifokorning yozma xulosasi asosida hamda tibbiy xodim ishtirokida amalga oshiriladi.

Ushlab turilganning yoki qamoqqa olinganning ovqat yeyishdan bosh tortishi uning boshqa qamoqda saqlash joylariga oʻtkazilishiga yoxud tergov harakatlari va sud majlislarida ishtirok etish uchun qoʻriqlab borilishiga toʻsqinlik qilmaydi. Zarurat boʻlganda, ushlab turilganni yoki qamoqqa olinganni boshqa yerga koʻchirish yoki qoʻriqlab borish tibbiy xodim kuzatuvida amalga oshiriladi.

Ushlab turilganlar yoki qamoqqa olinganlar ovqat yeyishni rad etganda qoʻllaniladigan majburiy tusdagi choralarni qoʻllash tartibi tegishincha Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi, Oʻzbekiston Respublikasi Davlat xavfsizlik xizmati yoki Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi tomonidan Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi bilan kelishilgan holda belgilanadi.

Qamoqda saqlash joylarining xodimlari yoki ichki ishlar organlarining, Oʻzbekiston Respublikasi Davlat xavfsizlik xizmatining va Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligining boshqa xodimlari tomonidan jismoniy kuch ishlatish, tinchlantirish koʻylagini, maxsus vositalar, gazli, shikastlantiruvchi va oʻqotar qurolni qoʻllashga faqat qonunda nazarda tutilgan asoslar hamda hollarda yoʻl qoʻyiladi.

Jismoniy kuch ishlatish, tinchlantirish koʻylagini, maxsus vositalar, gazli, shikastlantiruvchi va oʻqotar qurolni qoʻllash ushlab turilganlar va qamoqqa olinganlarga azob-uqubat yetkazilishiga olib bormasligi, shuningdek shafqatsiz, gʻayriinsoniy yoki inson qadr-qimmatini kamsituvchi tazyiqlar bilan amalga oshirilmasligi lozim. Oʻqotar qurolni qoʻllash, shuningdek ushlab turilganlarning yoki qamoqqa olinganlarning hayoti va sogʻligʻiga jismoniy kuch ishlatish, maxsus vositalar yoxud gazli, shikastlantiruvchi qurolni qoʻllash natijasida zarar yetkazilgan har bir holat toʻgʻrisida prokurorga xabar qilinadi.

Ushlab turilganlar va qamoqqa olinganlarning jinoyatlari yoki boshqa huquqbuzarliklariga barham berish maqsadida, shuningdek ularning qamoqda saqlash joylari xodimlarining qonuniy talablariga qarshilik koʻrsatishini bartaraf etish uchun, agar qonuniy talablarning ushlab turilganlar va qamoqqa olinganlar tomonidan bajarilishini jismoniy kuch ishlatmay boshqa usullar bilan taʼminlashning iloji boʻlmasa, ularga nisbatan jismoniy kuch ishlatilishi mumkin.

Ushlab turilganlar va qamoqqa olinganlarga nisbatan, agar ular jazavaga tushsa, tinchlantirish koʻylagini qoʻllashga yoʻl qoʻyiladi.

Tinchlantirish koʻylagi tibbiy xodim ishtirokida qoʻllaniladi hamda uni qoʻllashning davomiyligi ikki soatdan oshmasligi kerak.

Tinchlantirish koʻylagi ushlab turilgan va qamoqqa olingan voyaga yetmaganlar hamda ayollarga nisbatan qoʻllanilmaydi.

Ushlab turilganlarning yoki qamoqqa olinganlarning gʻayrihuquqiy xatti-harakatlariga, shuningdek oʻziga oʻzi zarar yetkazishiga barham berish maqsadida ularga nisbatan maxsus vositalar qoʻllanilishi mumkin.

Maxsus vositalarga rezina tayoqlar, qoʻlkishanlar yoki boshqa bogʻlash vositalari, xizmat itlari, koʻzdan yosh oqizuvchi moddalar, chalgʻitma taʼsir koʻrsatuvchi nur-tovush moslamalari, toʻsiq-gʻovlarni bartaraf etuvchi vositalar, suv bilan zarba beruvchi va zirhli mashinalar, xonalarni ochish, transport vositalarini majburiy toʻxtatish moslamalari hamda qonunda nazarda tutilgan boshqa vositalar kiradi.

Maxsus vositalar quyidagi hollarda qoʻllaniladi:

ushlab turilganlarning yoki qamoqqa olinganlarning qamoqda saqlash joylari xodimlariga, boshqa ushlab turilganlarga yoki qamoqqa olinganlarga va oʻzga shaxslarga hujumini daf etishda;

ushlab turilganlar yoki qamoqqa olinganlar tomonidan sodir etilgan ommaviy tartibsizliklarga, jamoat tartibini guruh boʻlib buzishlarga barham berishda;

qamoqda saqlash joylarining xodimlariga ashaddiy tarzda boʻysunmayotgan yoki qarshilik koʻrsatayotgan huquqbuzarlarni ushlashda;

qamoqdan qochgan ushlab turilganlarni yoki qamoqqa olinganlarni ushlashda;

garovga olinganlarni, egallab olingan binolar, inshootlar, xonalar va transport vositalarini ozod qilishda;

ushlab turilganlarni yoki qamoqqa olinganlarni boshqa yerga koʻchirish, qoʻriqlab borish va qoʻriqlab turishda — qamoqdan qochishning oldini olish uchun.

Ushbu modda uchinchi qismining ikkinchi, beshinchi va oltinchi xatboshilarida nazarda tutilgan hollarda gazli va shikastlantiruvchi qurol qoʻllanilishi mumkin.

Maxsus vositalar, gazli va shikastlantiruvchi qurol qonunga muvofiq boshqa hollarda ham qoʻllanilishi mumkin.

Maxsus vositalar, gazli va shikastlantiruvchi qurolning turlari, ularni ishlatish muttasilligi yuzaga kelgan vaziyat, huquqbuzarlikning xususiyati va huquqbuzarning shaxsi inobatga olingan holda belgilanadi. Maxsus vositalar, gazli va shikastlantiruvchi qurolni qoʻllash ushlab turilganlarga yoki qamoqqa olinganlarga hamda boshqa shaxslarga mumkin qadar kam zarar yetkazishi kerak.

Ushlab turilgan yoki qamoqqa olingan homiladorlik belgilari sezilib turgan ayollarga, nogironlik belgilari yaqqol koʻrinib turgan shaxslarga hamda yoshi aniq koʻrinib turgan yoxud maʼlum boʻlgan voyaga yetmaganlarga nisbatan maxsus vositalar, gazli va shikastlantiruvchi qurolni qoʻllash taqiqlanadi, bundan ular tomonidan qurolli qarshilik koʻrsatilgan yoki fuqarolar hayoti va sogʻligʻiga haqiqatda tahdid etib, guruh boʻlib hujum qilingan hollar mustasno.

Alohida hollarda, agar jinoyatga boshqa vositalar bilan barham berishning iloji boʻlmasa, oxirgi chora sifatida oʻqotar qurolni qoʻllashga yoʻl qoʻyiladi.

Oʻqotar qurol quyidagi hollarda qoʻllanilishi mumkin:

qamoqda saqlash joylarining xodimlarini, boshqa shaxslarni ularning hayoti va sogʻligʻiga haqiqatda tahdid soluvchi hujumdan himoya qilish, shuningdek qurolni qoʻlga kiritish maqsadida qilingan hujumni daf etishda;

garovga olinganlarni, egallab olingan binolar, inshootlar, xonalar va transport vositalarini ozod qilishda;

qamoqda saqlash joylarining qoʻriqlanadigan obyektlariga, transport vositalariga guruh boʻlib qilingan hujumni yoki qurolli hujumni daf etish yoxud ushlab turilganlarni yoki qamoqqa olinganlarni zoʻrlik bilan ozod qilishga urinishlarga barham berishda;

qamoqdan qochayotgan yoki qurolli qarshilik koʻrsatayotgan ushlab turilganni yoki qamoqqa olinganni ushlashda;

ushlab turilgan yoki qamoqqa olingan tomonidan qamoqdan qochishda foydalanilayotgan transport vositasini toʻxtatishda.

Oʻqotar qurol qonunga muvofiq boshqa hollarda ham qoʻllanilishi mumkin.

Oʻqotar qurolni qoʻllashdan oldin uning qoʻllanilishi mumkinligi haqida ogohlantirish va yuqoriga qarab ogohlantiruvchi oʻq otish kerak.

Oʻqotar qurol qoʻqqisdan hujum qilinganda, qurolli hujumni yoki jangovar texnika, transport vositalari, uchish apparatlari, dengiz va daryo kemalaridan foydalangan holda qilingan hujumni daf etishda, garovga olinganlarni ozod qilishda, qamoqdan qurol bilan, transport vositalari yordamida yoxud yurib ketayotgan transport vositalaridan, tunda yoki koʻrish cheklangan sharoitlarda qochilgan hollarda ogohlantirishsiz va yuqoriga qarab ogohlantiruvchi oʻq otmasdan qoʻllanilishi mumkin.

Oʻqotar qurol qoʻllanilganda fuqarolar xavfsizligini taʼminlash, shuningdek jabrlanganlarga tibbiy yordam koʻrsatish uchun imkoni boricha barcha choralar koʻrilishi kerak.

Favqulodda vaziyatlar roʻy bergan, qamoqda saqlash joylari joylashgan yerda favqulodda yoki harbiy holat joriy etilgan hollarda, urush davri mobaynida, ushlab turilganlar yoki qamoqqa olinganlar tomonidan guruh boʻlib boʻysunmaslik, shuningdek ommaviy tartibsizliklar sodir etilganda qamoqda saqlash joylarida alohida holat joriy etilishi mumkin.

Qamoqda saqlash joylarida alohida holat tegishincha Oʻzbekiston Respublikasi ichki ishlar vaziri, Oʻzbekiston Respublikasi Davlat xavfsizlik xizmatining raisi yoki Oʻzbekiston Respublikasi mudofaa vaziri tomonidan ularning vakolati doirasida Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokurori bilan kelishilgan holda oʻttiz sutkagacha boʻlgan muddatga joriy etiladi. Alohida holatning amal qilish muddati ayrim hollarda qoʻshimcha ravishda oʻttiz sutkagacha uzaytirilishi mumkin.

Qamoqda saqlash joylarida alohida holat amal qilib turgan davrda qoʻriqlash va nazoratning kuchaytirilgan rejimi, obyektlarga kirishning alohida tartibi joriy etiladi, kun tartibi oʻzgartirilishi, baʼzi xizmatlarning faoliyati cheklanishi mumkin. Ayni vaqtda ushlab turilganlar va qamoqqa olinganlarning ayrim huquqlarini cheklashga yoʻl qoʻyiladi.

Qamoqda saqlash joylariga bevosita tutash va chegaralari mahalliy davlat hokimiyati organlari tomonidan belgilanadigan hududlarda qamoqda saqlash joyi boshligʻining taqdimnomasiga binoan rejim talablari oʻrnatilishi mumkin.

Qamoqda saqlash joylarida jinoyatlarni aniqlash, ularning oldini olish, ularga barham berish va ularni fosh etish, shuningdek jinoyatlarni tayyorlayotgan, sodir etayotgan yoki sodir etgan shaxslarni aniqlash hamda topish maqsadida, qonunchilikda belgilangan tartibda tezkor-qidiruv faoliyati amalga oshiriladi.

Surishtiruvchi, tergovchi, prokurorning qarori yoki sudning qarori, shuningdek ushlab turish yoki qamoqda saqlashning Oʻzbekiston Respublikasining Jinoyat-protsessual kodeksida nazarda tutilgan muddati tugashi ushlab turilganlar va qamoqqa olinganlarni qamoqdan ozod qilishga asos boʻladi.

Ushlab turilganlar va qamoqqa olinganlarni qamoqdan ozod qilish ushlab turilganni yoki qamoqqa olinganni qamoqdan ozod qilish toʻgʻrisida surishtiruvchi, tergovchi, prokurorning qarori yoxud sudning qarori kelib tushgach, qamoqda saqlash joyining boshligʻi tomonidan darhol amalga oshiriladi.

Qamoqda saqlash joyining boshligʻi ushlab turish muddati tugashidan oʻn ikki soat oldin va qamoqda saqlash muddati tugashidan yetti sutka oldin bu haqda jinoyat ishini yuritayotgan mansabdor shaxsni yoki organni, shuningdek prokurorni yozma shaklda xabardor qilishi shart.

Agar ushlab turish yoki qamoqda saqlashning Oʻzbekiston Respublikasining Jinoyat-protsessual kodeksida belgilangan muddatlari tugaganidan keyin ushlab turilganni yoki qamoqqa olinganni ozod qilish, ushlab turish muddatini uzaytirish, ushlab turilganga nisbatan qamoqqa olish tarzidagi ehtiyot chorasini qoʻllash yoxud qamoqda saqlash muddatini uzaytirish toʻgʻrisida surishtiruvchi, tergovchi, prokurorning qarori yoxud sudning qarori kelib tushmagan boʻlsa, qamoqda saqlash joylarida qonunlar ijrosi ustidan nazorat qiluvchi prokuror yoxud qamoqda saqlash joyining boshligʻi ushlab turilganni yoki qamoqqa olinganni oʻz qarori bilan darhol ozod qiladi. Qarorning koʻchirma nusxasi kechiktirmasdan jinoyat ishini yuritayotgan mansabdor shaxsga yoki organga, shuningdek prokurorga yuboriladi.

Qamoqdan ozod qilinayotgan ushlab turilganga yoki qamoqqa olinganga uning shaxsiy hujjatlari, ashyolari, shaxsiy hisobvaragʻida saqlanayotgan pullari, shuningdek qimmatli qogʻozlari va boshqa qimmatliklari, ushlab turilgan yoki qamoqqa olingan saqlangan muddat hamda uni ozod qilish asoslari koʻrsatilgan maʼlumotnoma beriladi.

Zarur boʻlgan taqdirda, qamoqda saqlash joyining maʼmuriyati qamoqdan ozod qilingan shaxsni yashash joyiga yetib olishi uchun yoʻl hujjatlari va belgilangan normalar boʻyicha oziq-ovqat mahsulotlari yoxud tegishli pul kompensatsiyasi, shuningdek jinsi hamda iqlim sharoitlarini inobatga olgan holda mavsumiy kiyim-bosh va poyabzal bilan taʼminlaydi.

Vaqtincha saqlash hibsxonalari va tergov hibsxonalarini moliyalashtirish Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti mablagʻlari hisobidan amalga oshiriladi.

Ushlab turilganlar va qamoqqa olinganlarni saqlash joylarida qonunlarga rioya etilishi ustidan nazorat Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokurori va unga boʻysunuvchi prokurorlar tomonidan amalga oshiriladi.

Jinoyat ishini yuritish chogʻida qamoqda saqlash toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlikda aybdor shaxslar belgilangan tartibda javobgar boʻladi.

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:

hukumat qarorlarini ushbu Qonunga muvofiqlashtirsin;

davlat boshqaruvi organlari ushbu Qonunga zid boʻlgan oʻz normativ-huquqiy hujjatlarini qayta koʻrib chiqishlari va bekor qilishlarini taʼminlasin.

Ushbu Qonun rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.