Ushbu Qonunning maqsadi ish beruvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sug‘urta qilish sohasidagi munosabatlarni tartibga solishdan iborat.

Ish beruvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sug‘urta qilish to‘g‘risidagi qonunchilik ushbu Qonun va boshqa qonunchilik hujjatlaridan iboratdir.

Agar O‘zbekiston Respublikasi xalqaro shartnomasida O‘zbekiston Respublikasining ish beruvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sug‘urta qilish to‘g‘risidagi qonunchiligida nazarda tutilganidan boshqacha qoidalar belgilangan bo‘lsa, xalqaro shartnoma qoidalari qo‘llaniladi.

Ushbu Qonunda quyidagi asosiy tushunchalar qo‘llaniladi:

annuitetlar shartnomasi bo‘yicha sug‘urtalovchi — hayotni sug‘urta qilish sohasida faoliyatni amalga oshiruvchi yuridik shaxs;

jabrlanuvchi — o‘z mehnat vazifalarini bajarishi bilan bog‘liq holda mehnatda mayib bo‘lishi, kasb kasalligiga chalinishi yoki sog‘lig‘ining boshqacha tarzda shikastlanishi munosabati bilan sog‘lig‘iga zarar yetkazilgan, sug‘urta tovonini olish huquqiga ega bo‘lgan xodim;

ishlab chiqarishdagi baxtsiz hodisa — xodimning u mehnat shartnomasi (kontrakt) bo‘yicha o‘z vazifalarini ish beruvchining hududida ham, undan tashqarida ham bajarishi bilan bog‘liq holda mehnatda mayib bo‘lishiga yoki sog‘lig‘ining boshqacha tarzda shikastlanishiga olib kelgan va xodimni boshqa ishga o‘tkazish zaruriyatini keltirib chiqargan, uning kasbga oid mehnat qobiliyatini vaqtincha yoki turg‘un yo‘qotishiga yoxud vafot etishiga sabab bo‘lgan hodisa;

ish beruvchi — qonunchilikda belgilangan tartibda jismoniy shaxs bilan mehnat shartnomasi (kontrakt) tuzgan yuridik yoki jismoniy shaxs;

ish beruvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sug‘urta qilish shartnomasi bo‘yicha sug‘urtalovchi — umumiy sug‘urta qilish sohasida faoliyatni amalga oshiruvchi yuridik shaxs;

kasb kasalligi — xodimning unga ishlab chiqarishning zararli yoki xavfli omili ta’siri natijasi bo‘lgan va uning kasbga oid mehnat qobiliyatini vaqtincha yoxud turg‘un yo‘qotishiga sabab bo‘lgan o‘tkir yoki surunkali kasalligi;

kasbga oid mehnat qobiliyatini yo‘qotganlik darajasi — kasbga oid mehnat qobiliyatining ishlab chiqarishdagi baxtsiz hodisa yuz berguniga qadar bo‘lgan, foizlarda ifodalangan, tibbiy-ijtimoiy ekspert komissiyasi tomonidan aniqlanadigan pasayishi;

mehnatda mayib bo‘lish — xodimning kasbga oid mehnat qobiliyatini ishlab chiqarishdagi baxtsiz hodisa oqibatida vaqtincha yoki turg‘un yo‘qotishi;

naf oluvchi — xodim o‘z mehnat vazifalarini bajarishi bilan bog‘liq holda vafot etgan taqdirda sug‘urta tovonini olish huquqiga ega bo‘lgan shaxs;

sug‘urta hodisasi — ish beruvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sug‘urta qilish shartnomasining amal qilishi davrida xodim o‘z mehnat vazifalarini bajarishi bilan bog‘liq holda mehnatda mayib bo‘lishi, kasb kasalligiga chalinishi yoki sog‘lig‘ining boshqacha tarzda shikastlanishi munosabati bilan xodimning hayoti yoki sog‘lig‘iga yetkazilgan zararning o‘rnini qoplash bo‘yicha ish beruvchining fuqarolik javobgarligi vujudga kelganligi belgilangan tartibda tasdiqlangan fakt;

xodim — ish beruvchi bilan tuzilgan mehnat shartnomasi (kontrakt) asosida ishlayotgan jismoniy shaxs.

Xodim o‘z mehnat vazifalarini bajarishi bilan bog‘liq holda mehnatda mayib bo‘lishi, kasb kasalligiga chalinishi yoki sog‘lig‘ining boshqacha tarzda shikastlanishi munosabati bilan uning hayoti yoki sog‘lig‘iga yetkazilgan zararning o‘rnini qoplash bo‘yicha ish beruvchi o‘z fuqarolik javobgarligini ushbu Qonunda belgilangan shartlar asosida va tartibda sug‘urtalashi shart.

Qonunchilikda hayoti va sog‘lig‘i davlat tomonidan majburiy sug‘urta qilinishi belgilangan shaxslarning bir vaqtning o‘zida budjet mablag‘lari hisobidan ish beruvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sug‘urta qilish shartnomasi bo‘yicha sug‘urtalanishi taqiqlanadi.

Xodim o‘z mehnat vazifalarini bajarishi bilan bog‘liq holda mehnatda mayib bo‘lishi, kasb kasalligiga chalinishi yoki sog‘lig‘ining boshqacha tarzda shikastlanishi munosabati bilan uning hayoti yoki sog‘lig‘iga yetkazilgan zararning o‘rnini qoplash bo‘yicha ish beruvchining fuqarolik javobgarligi vujudga kelganda uning mulkiy manfaatlari ish beruvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sug‘urta qilish obyektidir.

Ish beruvchi, ish beruvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sug‘urta qilish shartnomasi bo‘yicha sug‘urtalovchi (bundan buyon matnda sug‘urtalovchi deb yuritiladi), annuitetlar shartnomasi bo‘yicha sug‘urtalovchi, jabrlanuvchi va naf oluvchi ish beruvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sug‘urta qilish subyektlaridir.

Ish beruvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sug‘urta qilish shartnomasi ommaviy shartnomadir.

Ish beruvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sug‘urta qilish shartnomasi bo‘yicha sug‘urtalovchi sug‘urta hodisasi yuz berganda ish beruvchiga va (yoki) jabrlanuvchiga yoxud naf oluvchiga xodim o‘z mehnat vazifalarini bajarishi bilan bog‘liq holda mehnatda mayib bo‘lishi, kasb kasalligiga chalinishi yoki sog‘lig‘ining boshqacha tarzda shikastlanishi munosabati bilan uning hayoti yoki sog‘lig‘iga yetkazilgan zararning o‘rnini ish beruvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sug‘urta qilish shartnomasi bo‘yicha shartlashilgan haq (sug‘urta mukofoti) evaziga sug‘urta summasi doirasida qoplash majburiyatini oladi.

Ish beruvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sug‘urta qilish shartnomasi ish beruvchi bilan sug‘urtalovchi o‘rtasida tuziladi. Mazkur shartnomani tuzish uchun ish beruvchining yozma yoki elektron shakldagi arizasi asos bo‘ladi.

Ish beruvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sug‘urta qilish shartnomasi shartlari va uni tuzish tartibi O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.

Ish beruvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sug‘urta qilish shartnomasida ko‘rsatilishi lozim bo‘lgan shartlarning to‘liq emasligi uchun javobgarlik sug‘urtalovchi zimmasida bo‘ladi.

Ish beruvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sug‘urta qilish shartnomasi bir yil muddatga tuziladi. Agar ish beruvchining faoliyati bir yildan kam bo‘lgan muddatga amalga oshiriladigan bo‘lsa, ish beruvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sug‘urta qilish shartnomasi ish beruvchi mazkur faoliyatni amalga oshiradigan muddat uchun tuziladi.

Ish beruvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sug‘urta qilish bo‘yicha sug‘urta tariflarining eng yuqori darajalarini, sug‘urta tariflarining tuzilishini va ish beruvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sug‘urta qilish shartnomasi bo‘yicha sug‘urta mukofoti summasini belgilashda mazkur tariflarning sug‘urtalovchi tomonidan qo‘llanilishi tartibi O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan ushbu Qonunga muvofiq belgilanadi.

Ish beruvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sug‘urta qilish bo‘yicha belgilangan sug‘urta tariflarining amal qilish muddati bir yildan kam bo‘lishi mumkin emas. Sug‘urta tariflari darajalarining o‘zgarishi ish beruvchi tomonidan ish beruvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sug‘urta qilish shartnomasi bo‘yicha sug‘urta mukofoti to‘lanishi sanasida amalda bo‘lgan sug‘urta tariflari bo‘yicha to‘langan sug‘urta mukofoti miqdori shartnomaning amal qilish muddati ichida o‘zgarishiga olib kelmaydi.

Ish beruvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sug‘urta qilish bo‘yicha sug‘urta tariflari bazaviy stavka va koeffitsiyentlardan iboratdir.

Ish beruvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sug‘urta qilish bo‘yicha sug‘urta tarifining bazaviy stavkasi barcha ish beruvchilar va sug‘urtalovchilar uchun yagonadir.

Ish beruvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sug‘urta qilish bo‘yicha sug‘urta tariflarining koeffitsiyentlari ish beruvchi tomonidan amalga oshiriladigan faoliyat turlarining xavflilik darajasiga bog‘liq holda belgilanadi.

Sug‘urtalovchi ushbu Qonunga muvofiq belgilanganidan farq qiladigan bazaviy stavkani va ish beruvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sug‘urta qilish bo‘yicha sug‘urta tariflarining koeffitsiyentlarini qo‘llashga haqli emas.

Ish beruvchi faoliyati turlarining xavflilik darajasi O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlanadigan xavflilik darajalari tasnifiga va faoliyat turlarini muayyan xavflilik darajasiga kiritish tartibiga muvofiq belgilanadi.

Ish beruvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sug‘urta qilish shartnomasi bo‘yicha sug‘urta summasi quyidagicha belgilanadi:

ish beruvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sug‘urta qilish shartnomasi tuzilgan sanadagi holatga ko‘ra faoliyatini bir yildan ortiq amalga oshirib kelayotgan ish beruvchi uchun — mazkur shartnoma tuzilgan oydan oldingi o‘n ikki oy uchun ish beruvchi barcha xodimlarining bir yillik ish haqi miqdorida;

o‘z faoliyatini yangitdan amalga oshirayotgan ish beruvchi uchun — ish beruvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sug‘urta qilish shartnomasi tuzilgan oydan keyin keladigan o‘n ikki oy uchun ish beruvchi barcha xodimlarining bir yillik ish haqi miqdorida. Bunda yillik ish haqi birinchi oydagi ish haqi miqdorini o‘n ikkiga ko‘paytirish orqali hisoblab chiqariladi;

faoliyatini bir yildan kam bo‘lgan muddatga amalga oshiruvchi ish beruvchi uchun — ish beruvchi barcha xodimlarining ish beruvchining mazkur faoliyati amalga oshiriladigan muddatdagi ish haqi miqdorida.

Ish beruvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sug‘urta qilish shartnomasining amal qilish muddati davomida yillik ish haqi miqdori o‘zgargan taqdirda, bu shartnomaning sug‘urta summasi va sug‘urta mukofoti qismiga ushbu shartnomaga yozma ravishda qo‘shimcha kelishuv tuzish orqali o‘zgartishlar kiritiladi. Bunda ish beruvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sug‘urta qilish shartnomasi bo‘yicha sug‘urta mukofotini qayta hisob-kitob qilish mazkur shartnoma tuzilgan sanada amalda bo‘lgan sug‘urta tarifi bo‘yicha, qolgan sug‘urta davri va sug‘urta summasiga mutanosib ravishda amalga oshiriladi.

Agar sug‘urtalovchi ish beruvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sug‘urta qilish shartnomasining amal qilish davrida sug‘urta tovonini to‘lagan bo‘lsa, sug‘urta summasi to‘langan sug‘urta tovoni summasi miqdorida kamaytiriladi. Bunda ish beruvchi to‘langan sug‘urta tovoni summasiga hamda ish beruvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sug‘urta qilish shartnomasining qolgan amal qilish muddatiga mutanosib ravishda sug‘urta mukofotini yetti ish kuni ichida qo‘shimcha to‘lashi shart.

Ish beruvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sug‘urta qilish shartnomasi bo‘yicha sug‘urta mukofoti sug‘urta summasini sug‘urta tarifiga ko‘paytirish orqali hisoblab chiqariladi.

Ish beruvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sug‘urta qilish shartnomasi bo‘yicha sug‘urta mukofoti bir yo‘la to‘lanadi.

Xodim o‘z mehnat vazifalarini bajarishi bilan bog‘liq holda mehnatda mayib bo‘lishi, kasb kasalligiga chalinishi yoki sog‘lig‘ining boshqacha tarzda shikastlanishi munosabati bilan uning hayoti yoki sog‘lig‘iga yetkazilgan zararning o‘rnini qoplash qonunchilikda belgilangan tartibda aniqlanadi.

Ish beruvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sug‘urta qilish bo‘yicha sug‘urta tovoni yetkazilgan zarar miqdorida, lekin sug‘urta summasi miqdoridan ko‘p bo‘lmagan miqdorda to‘lanadi.

Ish beruvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sug‘urta qilish bo‘yicha sug‘urta tovoni:

jabrlanuvchi mehnatda mayib bo‘lguniga qadar olgan o‘rtacha oylik ish haqiga nisbatan foiz hisobida, uning kasbga oid mehnat qobiliyatini yo‘qotganlik darajasiga muvofiq belgilanadigan har oylik to‘lov yoki kasb kasalligi aniqlanguniga qadar olgan o‘rtacha oylik ish haqiga nisbatan foiz hisobida belgilanadigan har oylik to‘lov;

marhumning o‘rtacha oylik ish haqi miqdoridagi, uning o‘ziga va qaramog‘ida bo‘lgan, lekin yetkazilgan zararning o‘rni qoplanishiga haqli bo‘lmagan, mehnatga qobiliyatli shaxslarga to‘g‘ri keladigan ulush chegirib tashlangan holdagi har oylik to‘lov;

qonunchilikda belgilangan hollarda jabrlanuvchiga yoki naf oluvchiga bir yo‘la beriladigan nafaqa to‘lovi;

xodim vafot etgan taqdirda ish beruvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sug‘urta qilish shartnomasida belgilangan miqdorda dafn etish xarajatlari;

ish beruvchining qo‘shimcha xarajatlarini qonunchilikka muvofiq kompensatsiya qilish tarzida amalga oshiriladi.

Mehnatga haq to‘lashning eng kam miqdori qonunchilikda belgilangan tartibda oshirilgan taqdirda, xodimning hayoti yoki sog‘lig‘iga zarar yetkazilganligi munosabati bilan zararning o‘rnini qoplashning belgilangan summasi mehnatga haq to‘lashning eng kam miqdorining oshirilishiga mutanosib ravishda ko‘paytiriladi. Bunda zarar o‘rnini qoplashning ko‘paytirilgan summasi qonunchilikda belgilangan tartibda qo‘shimcha tarzda to‘lanadi.

Jabrlanuvchiga yoki naf oluvchiga sug‘urta hodisasi yuz berganligi munosabati bilan yetkazilgan ma’naviy zararni kompensatsiya qilish qonunchilikda belgilangan tartibda amalga oshiriladi.

Ish beruvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sug‘urta qilish shartnomasi bo‘yicha sug‘urta hodisasi yuz berganda, ish beruvchi sug‘urta tovonini to‘lash talabi ko‘rsatilgan yozma yoki elektron shakldagi ariza bilan quyidagi hujjatlarni ilova qilgan holda sug‘urtalovchiga murojaat etadi:

ish beruvchining yetkazilgan zararning o‘rnini qoplash to‘g‘risidagi buyrug‘ining ko‘chirma nusxasi;

xodimning yoki naf oluvchining yetkazilgan zararning o‘rnini qoplash to‘g‘risidagi talabi ko‘rsatilgan, ish beruvchining nomiga yozilgan arizasining ko‘chirma nusxasi;

sug‘urta hodisasi yuz berguniga qadar xodim olgan o‘rtacha oylik yoki yillik ish haqi to‘g‘risidagi ma’lumotnoma;

mehnat shartnomasining (kontraktning) ko‘chirma nusxasi;

kasb kasalligida — xodimning kasb kasalligi to‘g‘risidagi tibbiy xulosa;

ishlab chiqarishdagi baxtsiz hodisa sodir bo‘lganligini va xodim uchun uning oqibatini tasdiqlovchi hujjatlar (ishlab chiqarishdagi baxtsiz hodisani maxsus tekshirish dalolatnomasi, tibbiy-ijtimoiy ekspert komissiyasining xulosasi, nizolar yuzaga kelgan hollarda esa — sudning qarori).

Xodim vafot etgan taqdirda xodimning vafot etganligi to‘g‘risidagi guvohnomaning qonunchilikda belgilangan tartibda tasdiqlangan nusxasi va naf oluvchining zararning o‘rni qoplanishiga bo‘lgan huquqini tasdiqlovchi hujjatlar ham ilova qilinadi.

Ushbu moddada nazarda tutilmagan hujjatlar taqdim etilishini talab qilish taqiqlanadi.

Ish beruvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sug‘urta qilish shartnomasi bo‘yicha sug‘urta tovoni, agar yetkazilgan zararning o‘rnini qoplash bir yilgacha muddat uchun to‘lovni nazarda tutsa, sug‘urtalovchi tomonidan jabrlanuvchiga yoki naf oluvchiga to‘lanadi.

Ish beruvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sug‘urta qilish shartnomasining ish beruvchining xodim o‘z mehnat vazifalarini bajarishi bilan bog‘liq holda mehnatda mayib bo‘lishi, kasb kasalligiga chalinishi yoki sog‘lig‘ining boshqacha tarzda shikastlanishi munosabati bilan uning sog‘lig‘i yomonlashganligi yoxud vafot etganligi tufayli kelib chiqqan va har oylik tusga ega bo‘lmagan qo‘shimcha xarajatlarining kompensatsiya qilinishiga doir qismi bo‘yicha sug‘urta tovoni sug‘urtalovchi tomonidan ish beruvchiga to‘lanadi. Bunda sug‘urta tovoni ish beruvchi taqdim etgan, u shunday xarajatlarni amalga oshirganligini tasdiqlaydigan hujjatlar asosida to‘lanadi.

Agar yetkazilgan zararning o‘rnini qoplash bir yildan ortiq muddat uchun to‘lovni nazarda tutsa, ish beruvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sug‘urta qilish shartnomasi bo‘yicha sug‘urta tovoni sug‘urtalovchi tomonidan uch tomonlama annuitetlar shartnomasi shartlari bo‘yicha annuitetlar shartnomasi bo‘yicha sug‘urtalovchiga to‘lanadi. Bunda sug‘urtalovchi, ish beruvchi va annuitetlar shartnomasi bo‘yicha sug‘urtalovchi o‘rtasida annuitet shartnomasi tuzilishi va ish beruvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sug‘urta qilish shartnomasi bo‘yicha hisoblangan sug‘urta tovonidan faqat annuitetlar shartnomasi bo‘yicha sug‘urta mukofotini to‘lash uchun foydalanishi shart. Agar ish beruvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sug‘urta qilish shartnomasi bo‘yicha hisoblangan sug‘urta tovoni summasi annuitetlar shartnomasi bo‘yicha to‘lanishi lozim bo‘lgan sug‘urta mukofoti miqdoridan kam bo‘lsa, farq ish beruvchi hisobidan qo‘shimcha to‘lanishi kerak.

Annuitetlar shartnomasi ommaviy shartnomadir.

Annuitetlar shartnomasi bo‘yicha sug‘urtalovchi annuitetlar shartnomasida shartlashilgan haq (sug‘urta mukofoti) evaziga, sug‘urta summasi doirasida tegishincha:

jabrlanuvchiga u o‘z mehnat vazifalarini bajarishi bilan bog‘liq holda mehnatda mayib bo‘lishi, kasb kasalligiga chalinishi yoki sog‘lig‘ining boshqacha tarzda shikastlanishi munosabati bilan uning hayoti yoki sog‘lig‘iga yetkazilgan zarar uchun;

xodim o‘z mehnat vazifalarini bajarishi bilan bog‘liq holda vafot etgan taqdirda sug‘urta tovonini olish huquqiga ega bo‘lgan naf oluvchiga joriy to‘lovlar tarzida bir yildan ortiq muddat uchun sug‘urta tovoni to‘lash majburiyatini oladi.

Annuitetlar shartnomasi sug‘urtalovchi, ish beruvchi va annuitetlar shartnomasi bo‘yicha sug‘urtalovchi o‘rtasida tuziladi. Annuitetlar shartnomasini tuzish uchun ish beruvchining arizasi asos bo‘ladi.

Annuitetlar shartnomasi shartlari va uni tuzish tartibi O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.

Annuitetlar shartnomasida ko‘rsatilishi lozim bo‘lgan shartlarning to‘liq emasligi uchun javobgarlik annuitetlar shartnomasi bo‘yicha sug‘urtalovchi zimmasida bo‘ladi.

Annuitetlar shartnomasi qonunchilikka muvofiq jabrlanuvchiga mehnat qobiliyatini yo‘qotganlik darajasi belgilangan muddatga yoki naf oluvchi sug‘urta tovonini olish huquqiga ega bo‘ladigan muddatga tuziladi.

Annuitetlar shartnomasi bo‘yicha sug‘urta summasi jabrlanuvchiga yoki naf oluvchiga qonunchilikka muvofiq o‘rni qoplanishi lozim bo‘lgan yetkazilgan zarar miqdorida belgilanadi.

Yetkazilgan zarar miqdorini aniqlashda jabrlanuvchiga uning o‘z mehnat vazifalarini bajarishi bilan bog‘liq holda mehnatda mayib bo‘lishi, kasb kasalligiga chalinishi yoki sog‘lig‘ining boshqacha tarzda shikastlanishi munosabati bilan tayinlangan nogironlik pensiyasi, xuddi shuningdek boshqa turdagi pensiyalar, nafaqalar va sog‘lig‘i shikastlanguniga qadar ham, undan keyin ham bo‘lgan boshqa shunga o‘xshash to‘lovlar hisobga olinmaydi va yetkazilgan zararning o‘rni qoplanishi lozim bo‘lgan miqdori kamaytirilishiga olib kelmaydi (yetkazilgan zararning o‘rnini qoplash hisobiga kiritilmaydi). Jabrlanuvchi sog‘lig‘i shikastlanganidan keyin oladigan ish haqi (daromad) ham yetkazilgan zararning o‘rnini qoplash hisobiga kiritilmaydi.

Annuitetlar shartnomasi bo‘yicha sug‘urta mukofoti sug‘urtalovchi tomonidan annuitetlar shartnomasi bo‘yicha sug‘urtaning butun davri uchun bir yo‘la to‘lanadi.

Ish beruvchi quyidagi huquqlarga ega:

ushbu Qonunga muvofiq ish beruvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sug‘urta qilish shartnomasini tuzish uchun sug‘urtalovchini va annuitetlar shartnomasini tuzish uchun annuitetlar shartnomasi bo‘yicha sug‘urtalovchini tanlash;

sug‘urtalovchidan va (yoki) annuitetlar shartnomasi bo‘yicha sug‘urtalovchidan ish beruvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sug‘urta qilish shartnomasining va (yoki) annuitetlar shartnomasining shartlarini tushuntirib berishni talab qilish;

sug‘urtalovchining sug‘urta tovonini to‘lashni rad etish to‘g‘risidagi qarori ustidan belgilangan tartibda shikoyat qilish;

yillik ish haqi miqdori kamayganda sug‘urta mukofotining yillik ish haqi miqdorining kamayishiga va ish beruvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sug‘urta qilish shartnomasining tugallanmagan davriga mutanosib qismini olish.

Ish beruvchi:

o‘zi davlat ro‘yxatidan o‘tkazilgan sanadan e’tiboran yoki ish beruvchilar — jismoniy shaxslar uchun mehnat shartnomasi (kontrakt) tuzilgan sanadan e’tiboran o‘n besh ish kunidan kechiktirmay o‘zining fuqarolik javobgarligini ushbu Qonunga muvofiq sug‘urtalashi;

ish beruvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sug‘urta qilish shartnomasi bo‘yicha va ayrim hollarda annuitetlar shartnomasi bo‘yicha qonunchilikda belgilangan shartlar asosida va tartibda sug‘urta mukofotini to‘lashi;

yillik ish haqi miqdori o‘zgargan paytdan e’tiboran besh ish kunidan kechiktirmay bu haqda sug‘urtalovchiga yozma shaklda xabar qilishi;

ish beruvchi tomonidan amalga oshirilayotgan faoliyat turlarining xavflilik darajasi o‘zgargan paytdan e’tiboran besh ish kunidan kechiktirmay bu haqda sug‘urtalovchiga yozma shaklda bildirishi va zarur bo‘lgan hollarda, qo‘shimcha hisoblab chiqarilgan sug‘urta mukofotini to‘lashi;

ishlab chiqarishdagi baxtsiz hodisa yuz berganligi o‘ziga ayon bo‘lgan paytdan e’tiboran uch ish kunidan kechiktirmay bu haqda sug‘urtalovchiga yozma shaklda bildirishi;

xodimlarni ish beruvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sug‘urta qilish shartnomasi shartlari bilan tanishtirishi, shu jumladan mazkur shartnoma bo‘yicha taraflarning huquq va majburiyatlarini tushuntirishi;

sug‘urtalovchi va annuitetlar shartnomasi bo‘yicha sug‘urtalovchi haqidagi barcha zarur ma’lumotlarni jabrlanuvchi yoki naf oluvchi yozma shakldagi ariza bilan murojaat qilgan sanadan e’tiboran ikki ish kuni ichida taqdim etishi;

agar sug‘urta tovoni jabrlanuvchi yoki naf oluvchi tomonidan qilingan suiiste’molliklar oqibatida asossiz ravishda to‘langan bo‘lsa, ortiqcha to‘langan sug‘urta tovoni haqida sug‘urtalovchiga xabar qilishi va ortiqcha to‘langan mablag‘larni sug‘urtalovchiga qaytarish yuzasidan zarur chora-tadbirlarni ko‘rishi shart.

Ish beruvchi qonunchilikka muvofiq boshqa huquqlarga ham ega bo‘lishi va uning zimmasida boshqa majburiyatlar ham bo‘lishi mumkin.

Sug‘urtalovchi quyidagi huquqlarga ega:

ishlab chiqarishdagi baxtsiz hodisalarni tekshirishda ishtirok etish va zarur bo‘lgan hollarda tegishli ekspertlarni jalb etish;

ishlab chiqarishdagi baxtsiz hodisaga doir axborotni tekshirish;

sug‘urta mukofotini aniqlash uchun sug‘urta xavfini baholash;

ishlab chiqarishdagi baxtsiz hodisalarning oldini olish yuzasidan tavsiyalar berish.

Sug‘urtalovchi:

ish beruvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sug‘urta qilish shartnomasi shartlari bilan ish beruvchini tanishtirishi, shu jumladan uning huquq va majburiyatlarini tushuntirishi;

o‘z faoliyatini amalga oshirish natijasida olingan, ish beruvchi va (yoki) jabrlanuvchi yoxud naf oluvchi to‘g‘risidagi ma’lumotlarning maxfiyligini ta’minlashi;

sug‘urta tovonini to‘lashni rad etish to‘g‘risida qaror qabul qilingan taqdirda, ish beruvchi sug‘urta tovonini to‘lash uchun murojaat etganidan keyin o‘n besh ish kunidan kechiktirmay bu haqda ish beruvchiga rad etish sabablarini dalillar bilan asoslantirgan holda yozma shaklda xabar qilishi;

ushbu Qonunning 13-moddasida nazarda tutilgan barcha zarur hujjatlar taqdim etilgan sanadan e’tiboran o‘n ish kunidan kechiktirmay qaror qabul qilishi va sug‘urta tovonini to‘lashi;

o‘zi almashtirilgan taqdirda bu haqda ish beruvchiga darhol yozma shaklda xabar berishi shart.

Sug‘urtalovchi qonunchilikka muvofiq boshqa huquqlarga ham ega bo‘lishi va uning zimmasida boshqa majburiyatlar ham bo‘lishi mumkin.

Jabrlanuvchi quyidagi huquqlarga ega:

ish beruvchiga yoki sug‘urtalovchiga yoxud annuitetlar shartnomasi bo‘yicha sug‘urtalovchiga sug‘urta tovonini to‘lash haqida yozma shakldagi ariza bilan murojaat etish;

qonunchilikda belgilangan shartlar asosida va tartibda sug‘urta tovoni olish;

ish beruvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sug‘urta qilish shartnomasining yoki annuitetlar shartnomasining shartlari to‘g‘risida ish beruvchidan yoki sug‘urtalovchidan yoxud annuitetlar shartnomasi bo‘yicha sug‘urtalovchidan bepul axborot olish;

ishlab chiqarishdagi baxtsiz hodisani tekshirishda zaruriyat bo‘lganda, kasaba uyushmasi yoki xodimlarning boshqa vakillik organi vakillarini yoxud o‘zining ishonchli shaxsini jalb etgan holda belgilangan tartibda ishtirok etish;

ish beruvchidan sug‘urtalovchi va annuitetlar shartnomasi bo‘yicha sug‘urtalovchi haqidagi barcha zarur ma’lumotlarni olish.

Naf oluvchi quyidagi huquqlarga ega:

sug‘urta tovonini olish haqidagi talab bilan ish beruvchiga yoki sug‘urtalovchiga murojaat etish;

qonunchilikda belgilangan shartlar asosida va tartibda sug‘urtalovchi va (yoki) annuitetlar shartnomasi bo‘yicha sug‘urtalovchidan sug‘urta tovonini olish;

ish beruvchidan, sug‘urtalovchidan ish beruvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sug‘urta qilish shartnomasining shartlari to‘g‘risida hamda annuitetlar shartnomasi bo‘yicha sug‘urtalovchidan annuitetlar shartnomasi shartlari haqida bepul axborot olish;

xodim o‘z mehnat vazifalarini bajarayotganda vafot etganligi haqida ish beruvchiga xabar qilish;

ishlab chiqarishdagi baxtsiz hodisani tekshirishda belgilangan tartibda ishtirok etish, zarur bo‘lgan hollarda kasaba uyushmasi vakillarini yoki xodimlarning boshqa vakillik organi vakillarini yoxud o‘zining ishonchli shaxsini jalb etgan holda ishtirok etish;

ish beruvchidan sug‘urtalovchi va annuitetlar shartnomasi bo‘yicha sug‘urtalovchi haqidagi barcha zarur ma’lumotlarni olish.

Ish beruvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sug‘urta qilishni amalga oshirish uchun sug‘urtalovchi va annuitetlar shartnomasi bo‘yicha sug‘urtalovchi belgilangan tartibda faoliyatni amalga oshirish huquqini beruvchi tegishli litsenziyaga ega bo‘lishi kerak.

Sug‘urtalovchi va annuitetlar shartnomasi bo‘yicha sug‘urtalovchi Qoraqalpog‘iston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahrida o‘zining alohida bo‘linmalariga ega bo‘lishi kerak, ular ish beruvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sug‘urta qilish shartnomasi yoki annuitetlar shartnomasini tuzish, ish beruvchilarning va (yoki) jabrlanuvchilarning yoxud naf oluvchilarning sug‘urta tovoni to‘g‘risidagi talablarini ko‘rib chiqish hamda belgilangan tartibda sug‘urta tovonini to‘lash vakolatiga ega bo‘lishi lozim.

Ish beruvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sug‘urta qilishni amalga oshirishda raqobatni cheklash yoki bartaraf etish, ayrim sug‘urtalovchilarga va annuitetlar shartnomasi bo‘yicha sug‘urtalovchilarga boshqalariga nisbatan asossiz imtiyozlar berish yoki olish, ish beruvchilar, jabrlanuvchilar va naf oluvchilarning huquqlari hamda qonuniy manfaatlari kamsitilishiga qaratilgan faoliyatni amalga oshirishga yo‘l qo‘yilmaydi.

Agar ish beruvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sug‘urta qilishni amalga oshirishda mazkur sug‘urta turi bo‘yicha sug‘urtalovchining daromadlari va xarajatlari orasidagi farq bir yilda ushbu daromadlarning besh foizidan ortiq bo‘lsa, ortiqcha summa keyingi yillarda sug‘urta tovonini to‘lash xarajatlarini kompensatsiya qilish uchun sug‘urtalovchi tomonidan qonunchilikda belgilangan tartibda sug‘urta zaxirasini shakllantirishga yo‘naltiriladi.

Sug‘urtalovchini va (yoki) annuitetlar shartnomasi bo‘yicha sug‘urtalovchini almashtirishga quyidagi hollarda yo‘l qo‘yiladi:

sug‘urtalovchi yoki annuitetlar shartnomasi bo‘yicha sug‘urtalovchi qayta tashkil etilganda yoki tugatilganda;

sug‘urtalovchiga yoki annuitetlar shartnomasi bo‘yicha sug‘urtalovchiga nisbatan to‘lovga qobiliyatsizlik tartib-taomili qo‘llanilganda;

sug‘urta faoliyatini amalga oshirish huquqini beruvchi tegishli litsenziyaning amal qilishi belgilangan tartibda tugatilganda yoki u bekor qilinganda.

Ushbu Qonunda belgilangan majburiy sug‘urta bo‘yicha majburiyatning ish beruvchilar tomonidan bajarilishini nazorat qilish mehnatni muhofaza qilish sohasidagi maxsus vakolatli davlat organi tomonidan amalga oshiriladi.

Ish beruvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sug‘urta qilish sohasidagi nizolar qonunchilikda belgilangan tartibda hal etiladi.

Ish beruvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sug‘urta qilish to‘g‘risidagi qonunchilikni buzganlikda aybdor shaxslar belgilangan tartibda javobgar bo‘ladi.

O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:

hukumat qarorlarini ushbu Qonunga muvofiqlashtirsin;

davlat boshqaruvi organlari ushbu Qonunga zid bo‘lgan o‘z normativ-huquqiy hujjatlarini qayta ko‘rib chiqishlari va bekor qilishlarini ta’minlasin.

Ushbu Qonun rasmiy e’lon qilingan kundan e’tiboran kuchga kiradi, 17-moddaning ikkinchi qismi bundan mustasno.

Ushbu Qonun 17-moddasining ikkinchi qismi qoidalari mazkur Qonun kuchga kirganidan keyin olti oy o‘tgach amalga kiritiladi.