Oʻzbekiston Respublikasi Hukumati bilan Qozogʻiston Respublikasi Hukumati oʻrtasida
Bitim
XALQARO AVTOMOBIL QATNOVI TOʻGʻRISIDA
Oʻzbekiston Respublikasi Hukumati bilan Qozogʻiston Respublikasi Hukumati, bundan keyin “Tomonlar” deb ataluvchilar,
yuklarni avtomobilda xalqaro tashish sohasida Tomonlar davlatlari oʻrtasida hamkorlikni yanada rivojlantirish zaruriyatiga amal qilib,
Tomonlar davlatlari oʻrtasida, shuningdek ularning hududlari orqali tranzit bilan avtomobilda yuklarni tashishni yengillashtirishga intilib,
oʻzaro yordam, hamkorlik va oʻzaro manfaatdorlik asosida ushbu masalalarni tartibga solishni istab,
kuyidagilar toʻgʻrisida ahdlashib oldilar:
Keyingi tahrirga qarang.
I. QOʻLLANISh SOHASI
1-modda.
1. Ushbu Bitimning qoidalari Tomonlardan birining davlati hududida roʻyxatga olingan avtotransport vositalari amalga oshiradigan Oʻzbekiston Respublikasi bilan Qozogʻiston Respublikasi oʻrtasida avtomobilda yuklarning xalqaro tashuvlari, ularning hududlari orqali tranzit bilan tashish, uchinchi mamlakatlardan/ga tashuvlarga qoʻllaniladi.
Keyingi tahrirga qarang.
2. Ushbu Bitim Tomonlarning ular ishtirok etayotgan boshqa xalqaro shartnomalardan kelib chiqadigan huquq va majburiyatlariga daxl qilmaydi.
II. ATAMALAR
2-modda.
Ushbu Bitim maqsadlarida unda qoʻllanilayotgan atamalar quyidagilarni anglatadi:
1. “Tashuvchi” atamasi:
Tomonlardan birining davlati hududida roʻyxatga olingan, milliy qonun hujjatlariga muvofiq toʻlov evaziga yoki oʻz hisobidan yuklarning xalqaro tashuvlarini bajarishga vakolatli boʻlgan jismoniy yoki yuridik shaxsni anglatadi.
Keyingi tahrirga qarang.
2. “Avtotransport vositasi” atamasi:
yuklarni tashish uchun moʻljallangan mexanik kuch bilan ishlaydigan har qanday avtotransport vositasi yoki texnik talablarga koʻra yigʻilgan, tirgak va yarim tirgak qoʻshilgan avtotransport vositasini anglatadi, basharti avtopoyezdning shatagi Tomonlardan birining davlati hududida roʻyxatdan oʻtgan boʻlishi lozim.
Keyingi tahrirga qarang.
3. “Uchinchi mamlakatlardan/ga tashuvlar” atamasi:
Tomonlardan birining davlati hududida roʻyxatdan oʻtgan avtomobil transportida punktlar oʻrtasida amalga oshiriladigan yuklarning tashuvlarni anglatadi, bunda punktlardan biri boshqa Tomon davlati hududida joylashgan va boshqasi — uchinchi mamlakat (ushbu Bitim qatnashchisi boʻlmagan) hududida.
4. “Ruxsatnoma” atamasi:
bir Tomon davlatining vakolatli organi beradigan va boshqa Tomon davlati hududida roʻyxatdan oʻtgan avtotransport vositasiga ruxsatnomani bergan Tomon davlati hududi boʻylab yoki u orqali oʻtib ketish xuquqini/imkoniyatini beruvchi hujjatni anglatadi.
5. “Maxsus ruxsatnoma” atamasi:
bir Tomon davlatining vakolatli organi beradigan va boshqa Tomon davlati hududida roʻyxatdan oʻtgan avtotransport vositasiga maxsus ruxsatnomani bergan Tomon davlati hududi boʻylab yoki u orqali maxsus toifadagi tashuvlarni amalga oshirish xuquqini/imkoniyatini beruvchi hujjatni anglatadi.
6. “Xavfli yuklar” atamasi:
tashuvlar, ortish va tushirish ishlari davomida oʻziga xosligi va xususiyatlari tufayli maʼlum bir omillar mavjudligi bilan portlash, yongʻin yoki tashilayotgan yuklar, texnik vositalar, qurilmalar, binolar va inshootlar hamda boshqa obyektlarning buzilishiga, shuningdek odamlarning hayoti va salomatligiga, atrof-muhitga zarar yetkazishiga sabab boʻlishi mumkin boʻlgan moddalar, materiallar, mahsulotlar, chiqindilarni anglatadi.
Keyingi tahrirga qarang.
III. YuKLARNI TAShISh
Keyingi tahrirga qarang.
3-modda.
1. Ikkala davlat oʻrtasida yuklarni tashish yoki ularning hududlaridan tranzit bilan oʻtish ruxsatnomalarsiz amalga oshiriladi.
2. Har bir Tomon oʻz davlati hududi boʻylab, jumladan tranzit bilan uchinchi davlatga yoʻl olgan boshqa Tomon yuk tashuvchi avtotransport vositalarining oʻtishi uchun qulay sharoitlarni taʼminlaydi.
4-modda.
1. Tashuvchiga boshqa Tomon davlati hududida joylashgan ikkita punkt oraligʻida yuklarni tashishga ruxsat berilmaydi.
2. Bir Tomon davlatining tashuvchisi, agar bunga boshqa Tomon vakolatli organining ruxsati olingan boʻlsa, boshqa Tomon davlati hududidan uchinchi davlat hududiga va uchinchi davlat hududidan boshqa Tomon davlati hududiga yuklarni tashishi mumkin.
Keyingi tahrirga qarang.
5-modda.
1. Agar yuksiz yoki yuk bilan harakatlanayotgan avtotransport vositasining oʻlchamlari va ogʻirlik parametrlari boshqa Tomon davlati hududida belgilangan meʼyorlardan ortiq boʻlsa, tashuvchi boshqa Tomon vakolatli organining maxsus ruxsatnomasini olishi lozim.
2. Xavfli yuklar va harbiy kontingentlarni tashish, shuningdek Tomonlar davlatlarining hududi boʻylab ularning tranziti tashuv amalga oshirilayotgan hudud davlatining milliy qonun hujjatlariga muvofiq amalga oshiriladi.
Keyingi tahrirga qarang.
IV. UMUMIY QOIDALAR
6-modda.
1. Ushbu Bitimga koʻra talab qilinayotgan (4-moddaning 2-bandi, 5-moddaning 1-bandi) ruxsatnomalar, shuningdek boshqa tashuvlarga oid hujjatlar ushbu Bitimda koʻrsatilgan barcha tashuvlar davomida avtotransport vositasida boʻlishi kerak va Tomonlar davlatlarining vakolatli organlari vakillarining talabiga asosan tekshirish uchun taqdim etilishi lozim.
Keyingi tahrirga qarang.
2. Tashuvlarga oid hujjatlar safar boshlanishidan oldin toʻliq toʻldirilishi lozim.
7-modda.
1. Bir Tomon davlatining tashuvchilari boshqa Tomon davlatining milliy qonun hujjatlariga, shuningdek Tomonlar davlatlari ishtirok etayotgan avtomobil tashuvlari sohasidagi xalqaro shartnomalarning qoidalariga rioya qilishlari shart.
Ushbu Bitimda koʻzda tutilgan tashuvlar Tomonlar davlatlarining milliy qonun hujjatlariga muvofiq avtomobilda xalqaro harakatlanish uchun ochiq boʻlgan avtomobil yoʻllari orqali amalga oshirilishi lozim. Tomonlar davlatlarining vakolatli organlari zarur hollarda tashuv yoʻnalishini oʻrnatish huquqiga ega.
2. Tashuvchi yoki uning haydovchilari boshqa Tomon davlati hududida amal qilayotgan qonun hujjatlari yoki ushbu Bitim qoidalarini buzgan holda, huquqbuzarlik sodir etilgan davlat hududidagi Tomonning murojaatiga koʻra, avtotransport vositasi roʻyxatdan oʻtgan hudud Tomoni davlatining vakolatli organlari quyidagi choralardan birini qoʻllashi mumkin:
a) tashuvchini amal qilayotgan qoidalarga rioya qilish zarurligi toʻgʻrisida ogohlantirish;
b) ushbu Bitimga muvofiq tashuvlarni amalga oshirishni vaqtincha man qilish;
v) javobgar tashuvchiga ruxsatnomalarni berishni toʻxtatish yoki boshqa Tomon davlatining vakolatli organi ushbu tashuvchini tashuvlardan chetlatgan muddatga berilgan ruxsatnomani olib qoʻyish.
3. Ushbu moddaning 2-bandi “b” kichik bandiga muvofiq chora huquqbuzarlik sodir etilgan hudud Tomoni davlatining vakolatli organi tomonidan bevosita qoʻllanilishi mumkin.
4. Ikkala Tomon davlatlarining vakolatli organlari koʻrilgan choralar toʻgʻrisida bir-birlarini xabardor qiladilar.
5. Tomonlar davlatlarining avtotransport vositalari haydovchilari ular boshqarayotgan avtotransport vositasi toifasiga mos milliy yoki xalqaro haydovchilik guvohnomasi va Birlashgan Millatlar Tashkilotining Yoʻl harakati toʻgʻrisida 1963-yil 8-noyabrda Venada tuzilgan konvensiya talablariga javob beruvchi avtotransport vositasining roʻyxatdan oʻtganligi haqida guvohnomaga ega boʻlishlari kerak.
6. Tomonlar davlatlarining avtotashuvchilari huquqbuzarlikni sodir etganliklari uchun huquqbuzarlik sodir etilgan hudud davlatining milliy qonun hujjatlarida belgilangan javobgarlikka tortiladi.
8-modda.
1. Ushbu Bitimda koʻzda tutilgan tashuvlarni oʻz davlatlarining milliy qonun hujjatlariga asosan faqat yuklarning xalqaro tashuvlarini amalga oshirish uchun ruxsat etilgan tashuvchilar bajaradi.
2. Yuklarning xalqaro tashuvlarini amalga oshiradigan avtotransport vositalari oʻz davlatining roʻyxatga olish va farqlovchi belgilariga ega boʻlishlari kerak.
Yuk tashuvchi avtomobillar shatakchilari Tomonlar davlatlarining roʻyxatga olish va farqlovchi belgilariga ega boʻlgandagina, tirkamalar va yarim tirkamalar boshqa mamlakatlarning roʻyxatga olish va farqlovchi belgilariga ega boʻlishlari mumkin.
3. Tomonlarning tashuvchilari yuk tashuvlari amalga oshirilayotgan hudud davlatining harakat qoidalari va boshqa qonunlariga rioya qilishga majbur.
Keyingi tahrirga qarang.
9-modda.
Ushbu Bitimga asosan yuklarni tashish uchinchi shaxslarga yetkazilgan zarar uchun avtotransport vositalari egalarining fuqarolik javobgarligini majburiy sugʻurtalash sharti bilan amalga oshiriladi. Tashuvchi avtotransport vositasi roʻyxatga olingan Tomon davlatining amaldagi qonun hujjatlariga muvofiq koʻrsatilgan tashuvlarni amalga oshirayotgan har bir avtotransport vositasini oldindan sugʻurtalashga majbur.
Keyingi tahrirga qarang.
10-modda.
Ushbu Bitimda, shuningdek ikkala Tomon ishtirok etayotgan xalqaro shartnomalarda tartibga solinmagan masalalar har bir Tomon davlatining milliy qonun hujjatlariga muvofiq hal etiladi.
11-modda.
1. Harakat xavfsizligini taʼminlash uchun zamonaviy jihozlangan shovqin darajasi past va chiqayotgan tutunida zararli moddalar kam boʻlganligi bilan farqlanadigan avtotransport vositalaridan foydalanishga Tomonlar koʻmaklashadilar.
2. Ushbu moddaning 1-bandida koʻzda tutilgan choralar ushbu Bitimning 14-moddasiga asosan tashkil etilgan Qoʻshma komissiya tomonidan kelishib olinadi.
12-modda.
1. Ushbu Bitimga asosan amalga oshirilayotgan tashuvlarda Tomonlar davlatlari hududiga olib kirilayotgan quyidagilar bojxona toʻlovlari va yigʻimlaridan oʻzaro ozod qilinadi:
a) har bir avtotransport vositasi modeli uchun tayyorlovchi koʻzda tutgan, dvigatellarning taʼminot tizimiga texnologik va konstruktiv jihatdan bogʻlangan standart idishlarda, shuningdek texnologik jihatdan muzlatgich va avtotransport vositalaridagi boshqa qurilmalar bilan bogʻliq qoʻshimcha sigʻimlarda joylashgan yonilgʻi;
b) yuklarni tashish davomida foydalanish uchun zarur boʻlgan miqdordagi moylash materiallari;
Keyingi tahrirga qarang.
v) yuklarning xalqaro tashuvini amalga oshirayotgan avtotransport vositasini taʼmirlash uchun moʻljallangan ehtiyot qismlar va asbob-uskunalar.
Keyingi tahrirga qarang.
Foydalanilmagan ehtiyot qismlar qaytarib olib chiqilishi, almashtirilgan ehtiyot qismlar davlatdan olib chiqilishi yoxud yoʻq qilinishi yoki tegishli Tomon davlati hududida oʻrnatilgan tartibda topshirilishi lozim.
2. Ushbu Bitim doirasida yuk tashuvlarini amalga oshirayotgan avtotransport vositalari avtotransport vositalariga egalik qilish yoki undan foydalanish, boshqa Tomon davlatining avtomobil yoʻllaridan foydalanish va ularni taʼminlash bilan bogʻliq yigʻim va toʻlovlardan oʻzaro ozod etiladi, toʻlovli avtomobil yoʻllari, avtomagistrallar, koʻpriklar va tonnellardan foydalanish uchun yigʻim va toʻlovlar, agar bunday yigʻim va toʻlovlar ushbu davlatning avtotransport vositalaridan undiriladigan boʻlsa, bundan mustasno.
Keyingi tahrirga qarang.
3. Tomonlar, shuningdek ikki mamlakat tashuvchilarini depozit hamda oʻz davlatlarining hududlari boʻylab tranzit bilan tashilayotgan yuklardan olinadigan garov summalaridan Tomonlar davlatlarining milliy qonun hujjatlariga muvofiq oʻzaro ozod etadilar.
13-modda.
1. Chegarani kesib oʻtish bilan bogʻliq chegara, bojxona, sanitariya va veterinariya, shuningdek fitosanitariya nazorati hamda atrof-muhitni muhofaza qilish boʻyicha nazoratiga nisbatan Tomonlar davlatlari ishtirok etayotgan xalqaro shartnomalar qoidalari qoʻllaniladi, ushbu shartnomalarda tartibga solinmagan masalalarni hal etishda har bir Tomon davlatlarining qonun hujjatlari qoʻllaniladi.
2. Hayvonlar, tez buziladigan hamda xavfli yuklarni avtotransport vositasida tashishda chegara, bojxona, sanitariya, veterinariya hamda fitosanitariya nazorati ustuvor tartibda amalga oshiriladi.
V. QOʻShMA KOMISSIYA
14-modda.
1. Ushbu Bitimni bajarish va u bilan bogʻliq boʻlgan masalalarni muhokama qilish maqsadida Tomonlar davlatlarining vakolatli organlari vakillari tarkibiga kiradigan Qoʻshma komissiya tuziladi.
2. Qoʻshma komissiya majlislari zarur hollarda Tomonlardan birining davlatlari vakolatli organlari taklifiga koʻra oʻtkaziladi.
3. Qoʻshma komissiya, zaruriyat boʻlganda, boshqa vakolatli organlar ishtirokida ushbu Bitim qoidalarini oʻzgartirish boʻyicha takliflarni ishlab chiqadi.
15-modda.
1. Tomonlar ushbu Bitimning bajarilish tartibini Ijro Bayonnomasida belgilaydilar.
Ijro Bayonnomasi Bitim bilan birga bir vaqtning oʻzida imzolanadi va uning ajralmas qismi hisoblanadi.
2. Tomonlarning oʻzaro kelishuviga koʻra ushbu Bitim va ushbu Bitimni qoʻllash toʻgʻrisida Ijro Bayonnomasiga ushbu Bitimning ajralmas qismi hisoblangan alohida bayonnomalar bilan rasmiylashtiriladigan oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritishlari mumkin.
3. Tomonlar ushbu Bitim qoidalarini talqin qilish va qoʻllashda yuzaga kelishi mumkin boʻlgan barcha nizo va kelishmovchiliklarni Tomonlarning Qoʻshma komissiya doirasida oʻtkaziladigan muzokaralar va maslahatlashuvlar yoʻli bilan hal etadilar.
VI. YAKUNIY QOIDALAR
16-modda.
Ushbu Bitim imzolangan kundan boshlab vaqtincha qoʻllaniladi va uning kuchga kirishi uchun zarur boʻlgan davlat ichki protseduralarini Tomonlar bajarganliklari toʻgʻrisida oxirgi yozma xabarnoma olingan sanadan boshlab kuchga kiradi.
Ushbu Bitim noaniq muddatga tuziladi va Tomonlardan biri uning amal qilishini toʻxtatish niyati toʻgʻrisida boshqa Tomonni yozma shaklda xabardor etgan kundan 6 oy oʻtgunga qadar oʻz kuchida qolaveradi.
Toshkent shahrida 2006-yil 20-martda ikki asl nusxada, har biri oʻzbek, qozoq va rus tillarida tuzildi, bunda barcha matnlar bir xil kuchga ega.
Ushbu Bitim qoidalarini talqin qilishda kelishmovchiliklar yuzaga kelgan holda, Tomonlar rus tilidagi matnga murojaat qiladilar.
(imzolar)
(Oʻzbekiston Respublikasi xalqaro shartnomalari toʻplami, 2007-y., 1-son)