Bank majburiy rezerv talablarining eng kam miqdorini saqlab turish toʻgʻrisidagi 28-modda qoidalarini bajarmagan taqdirda Markaziy bank qatʼiy tartibda bu bankdan yetishmayotgan mablagʻ summasini, shuningdek qayta moliyaviy taʼminlashning ikki stavkasidan oshmaydigan miqdorda jarima undirib oladi.

30-modda. Markaziy bankning banklarni qayta moliyaviy taʼminlashi

Oldingi tahrirga qarang.

Markaziy bank oʻzi belgilagan shartlarda banklarga kredit berishga haqli, bunda quyidagi aktivlar garovga qoʻyilishi mumkin:

(30-moddaning birinchi qismi birinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasining 2002-yil 13-dekabrdagi 447-II-son Qonuni tahririda — Oliy Majlis Axborotnomasi, 2003-y., 1-son, 8-modda)

oltin, chet el valyutasi, xalqaro rezervlar toifasiga kiruvchi valyuta boyliklari va boshqa boyliklar;

davlat qarz majburiyatlari va hukumat kafolatlagan boshqa qarz vositalari;

Markaziy bankda depozitga oʻtkazilgan va uning depozitariysi uchun maqbul boʻlgan, xarid qilinishi va sotilishiga ruxsat berilgan yoki Markaziy bank ular bilan ushbu Qonun doirasida boshqa xil operatsiyalar oʻtkazishi mumkin boʻlgan aktivlar;

toʻlanishiga banklar kafolat bergan tijorat veksellari.

LexUZ sharhi

Qarang: “Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki tomonidan tijorat banklariga qayta moliyalash kreditlarini berish tartibi toʻgʻrisida”gi nizom (roʻyxat raqami 2201, 23.02.2011-y.).

Oldingi tahrirga qarang.

Banklarda likvidlilik tanqisligi yuzaga kelgan va ushbu moddaning birinchi qismida koʻrsatilgan garov aktivlari mavjud boʻlmagan hollarda, Markaziy bank banklarga Markaziy bank tomonidan belgilanadigan tartibda va shartlarda qisqa muddatli taʼminotsiz kreditlar berishga haqli.

(30-modda Oʻzbekiston Respublikasining 2018-yil 3-yanvardagi OʻRQ-456-sonli Qonuniga asosan ikkinchi qism bilan toʻldirilgan — Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 05.01.2018-y., 03/18/456/0512-son)

Oldingi tahrirga qarang.

Markaziy bank banklarni kreditlash shartlarini ommaviy axborot vositalarida va oʻz rasmiy veb-saytida eʼlon qiladi.

(30-moddaning uchinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2018-yil 3-yanvardagi OʻRQ-456-sonli Qonuni tahririda — Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 05.01.2018-y., 03/18/456/0512-son)

31-modda. Markaziy bankning mijozlarga xizmat koʻrsatishi

Oldingi tahrirga qarang.

Markaziy bank qonun hujjatlarida nazarda tutilgan tartibda va shartlarda davlat hokimiyati va boshqaruv organlari, ularning muassasalari va tashkilotlari, Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi, Ichki ishlar vazirligi, Davlat xavfsizlik xizmati, Milliy gvardiyasi, Favqulodda vaziyatlar vazirligi, Davlat bojxona qoʻmitasi, shuningdek Markaziy bankka qarashli korxonalar, muassasalar va tashkilotlarning asosiy hisobvaraqlariga xizmat koʻrsatish boʻyicha bank operatsiyalarini amalga oshirishi mumkin.

(31-moddaning matni Oʻzbekiston Respublikasining 2019-yil 18-fevraldagi OʻRQ-522-sonli Qonuni tahririda — Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2019-y., 2-son, 47-modda)

V. PUL TIZIMI HAMDA PUL MUOMALASINI TAShKIL ETISh

32-modda. Pul tizimi

Oldingi tahrirga qarang.

Oʻzbekiston Respublikasining pul tizimi Oʻzbekiston Respublikasining pul birligini, pul muomalasi tashkil etilishini va uni tartibga solishni oʻz ichiga oladi.

Oʻzbekiston Respublikasining pul birligi soʻmdir. Bir soʻm yuz tiyindan iborat.

(32-moddaning birinchi va ikkinchi qismlari Oʻzbekiston Respublikasining 2002-yil 13-dekabrdagi 447-II-son Qonuni tahririda — Oliy Majlis Axborotnomasi, 2003-y., 1-son, 8-modda)

Soʻm Oʻzbekiston Respublikasida yagona, cheklanmagan va qonuniy toʻlov vositasi hisoblanadi.

33-modda. Markaziy bankning pul belgilarini chiqarishdagi vakolatlari

Markaziy bank Oʻzbekiston Respublikasi hududida qonuniy toʻlov vositasi sifatida banknotlar va tangalar koʻrinishidagi pul belgilarini muomalaga chiqarishda mutlaq huquqqa ega. Ularni qalbakilashtirish va noqonuniy tarzda tayyorlash qonun hujjatlariga muvofiq javobgarlikka sabab boʻladi.

Muomalada boʻlgan banknotlar va tangalar Markaziy bankning qatʼiy majburiyatlari hisoblanadi va uning jamiki aktivlari bilan taʼminlanadi.

Markaziy bank yoʻq qilib yuborilgan, yoʻqotilgan, qalbaki, yasama va qonuniy kuchini yoʻqotgan banknotlar va tangalarning oʻrnini qoplamaydi.

Oldingi tahrirga qarang.

Markaziy bank banknotlar va tangalarning namunalarini, shuningdek ularning dizaynini Oliy Majlis Senatining Kengashi bilan kelishgan holda tasdiqlaydi. Banknot va tangalarning dizayni Markaziy bankning mulki hisoblanadi. Markaziy bank yangi namunalardagi banknot va tangalar muomalaga chiqarilishi toʻgʻrisidagi axborotni, shuningdek ularning tavsifini ommaviy axborot vositalarida eʼlon qiladi.

(33-moddaning toʻrtinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2004-yil 3-dekabrdagi 714-II-sonli Qonuni tahririda — OʻR QHT, 2004-y., 51-son, 514-modda)

Markaziy bank va u vakolat bergan banklar talabga koʻra bir nominal qiymatdagi banknot va tangalarni boshqasiga hech qanday toʻlovsiz yoki vositachilik haqisiz ayirboshlab beradi.

34-modda. Pul belgilarini tayyorlash va saqlash

Markaziy bank banknotlar bosilishi va tangalar zarb qilinishi, muomalaga chiqarilmagan pul belgilari saqlanishini, shuningdek bosma qoliplar va boʻyoqlar saqlanishi hamda yoʻq qilinishini taʼminlaydi, naqd pullarni saqlash, tashish va inkasso qilish, shuningdek ularni yoʻq qilib yuborish qoidalarini belgilaydi.

35-modda. Muomaladagi pul belgilaridan foydalanishga qoʻyiladigan talablar

Markaziy bank muomalaga chiqargan banknot va tangalar Oʻzbekiston Respublikasining butun hududida toʻlovlarning barcha turlarida yozilgan qiymati boʻyicha qabul qilinishi, shuningdek hisobvaraqqa, omonatga oʻtkazish va joʻnatma sifatida oʻtkazish uchun qabul qilinishi majburiydir.

36-modda. Toʻlovlarni amalga oshirish

Toʻlovlar Oʻzbekiston Respublikasi hududida naqd pul bilan yoki naqd pulsiz hisob-kitoblar koʻrinishida amalga oshiriladi.

Naqd pulsiz hisob-kitoblar Oʻzbekiston Respublikasi hududida banklar orqali amalga oshiriladi. Markaziy bank naqd pulsiz hisob-kitoblar shakllari va qoidalarini belgilaydi.

LexUZ sharhi

Naqd pulsiz hisob-kitoblar shakllari va qoidalari Oʻzbekiston Respublikasida naqd pulsiz hisob-kitoblar toʻgʻrisida”gi nizom (roʻyxat raqami 2465, 03.06.2013-y.) bilan belgilangan.

Markaziy bank yuridik shaxslarning kassa operatsiyalarini amalga oshirish tartibini belgilaydi.

LexUZ sharhi

Qarang: “Yuridik shaxslar tomonidan kassa operatsiyalarini amalga oshirish qoidalari” (roʻyxat raqami 2687, 22.06.2015-y.), “O`ZBEKISTON POCNTASI” AJning pochta aloqasi hududiy (viloyat) filiallari va obyektlarida kassa operatsiyalarini yuritish qoidalari” (roʻyxat raqami 904, 01.03.2000-y.), “Mikrokredit tashkilotlari va lombardlar tomonidan kassa operatsiyalarini amalga oshirish qoidalari” (roʻyxat raqami 1719, 24.09.2007-y.).

37-modda. Shikastlangan pul belgilari

Markaziy bank pul belgilarining foydalanishga yaroqliligini aniqlash hamda putur yetgan banknotlar va tangalarni almashtirish tartibini belgilaydi. Pul belgilari yaroqliligini aniqlash va ularni almashtirib berish tartibi eʼlon qilinishi lozim.

Banklar putur yetgan banknotlar va tangalarni belgilangan qoidalarga muvofiq cheklovsiz ayirboshlab beradi.

LexUZ sharhi

Qoʻshimcha maʼlumot uchun qarang: “Tijorat banklarida kassa ishini tashkil etish, naqd pul va boshqa qimmatliklarni inkassatsiya qilishga doir Yoʻriqnoma” (roʻyxat raqami 3028, 29.06.2018-y.).

38-modda. Naqd pul mablagʻlarini muomalaga chiqarish

Naqd pul mablagʻlarini muomalaga chiqarish va qaytarib olishni faqat Markaziy bank amalga oshiradi.

39-modda. Pul belgilarini muomaladan qaytarib olish

Oldingi tahrirga qarang.

Markaziy bank Oʻzbekiston Respublikasi hududida har qanday banknot va tangalarni muomaladan qaytarib olishga haqli. Bunga Markaziy bankning ayirboshlash tartibi va muddati koʻrsatilgan normativ hujjat asos boʻlib xizmat qilishi kerak.

(39-moddaning birinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2002-yil 13-dekabrdagi 447-II-son Qonuni tahririda — Oliy Majlis Axborotnomasi, 2003-y., 1-son, 8-modda)

Markaziy bank ayirboshlash uchun belgilagan muddat tugaganida ayirboshlanishi kerak boʻlgan banknot va tangalar qonuniy toʻlov vositasi sifatidagi oʻz kuchini yoʻqotadi.

VI. VALYUTANI TARTIBGA SOLISh VA XALQARO REZERVLARNI BOShQARISh

40-modda. Valyutani tartibga solish

Markaziy bank valyutani tartibga solish va valyutani nazorat qilish davlat organidir.

Markaziy bank:

ijro etish Oʻzbekiston Respublikasi hududida barcha shaxslar uchun majburiy boʻlgan valyutani nazorat qilishga doir normativ hujjatlar chiqaradi;

Oldingi tahrirga qarang.

banklarga chet el valyutasida operatsiyalar oʻtkazish uchun litsenziyalar beradi va litsenziyalarni qaytarib oladi, ularning faoliyatini nazorat qiladi va tartibga solib boradi;

(40-moddaning ikkinchi qismi uchinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasining 2014-yil 11-dekabrdagi OʻRQ-381-sonli Qonuni tahririda — OʻR QHT, 2014-y., 50-son, 588-modda)

Oldingi tahrirga qarang.

valyuta birjasini litsenziyalashni amalga oshiradi va uning faoliyatini tartibga soladi;

(40-moddaning ikkinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2015-yil 29-dekabrdagi OʻRQ-396-sonli Qonuniga asosan toʻrtinchi xatboshi bilan toʻldirilgan — OʻR QHT, 2015-y., 52-son, 645-modda)

banklar uchun ochiq valyuta mavqeyi chegaralarini va boshqa iqtisodiy normativlarni belgilaydi;

milliy valyutaning chet el valyutasiga nisbatan kursini aniqlash tartibini belgilaydi;

Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro rezervlarini tasarruf etadi va boshqaradi.

LexUZ sharhi

Qoʻshimcha maʼlumot uchun qarang: Oʻzbekiston Respublikasining “Valyutani tartibga solish toʻgʻrisida”gi Qonuni 10-moddasi.

41-modda. Xalqaro kliring va toʻlov bitimlari

Markaziy bank oʻz nomidan yoki Hukumat topshirigʻiga koʻra Oʻzbekiston Respublikasi nomidan chet elda joylashgan kliring muassasalari bilan kliring hamda toʻlov bitimlari, shuningdek har qanday shartnomalar tuzishga haqlidir.

42-modda. Xalqaro rezervlar

Markaziy bank oʻzining balans hisobvaraqlarida Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro rezervlarini shakllantiradi. Bu rezervlar quyidagilarni:

oltin va boshqa qimmatbaho metallarni;

naqd chet el valyutasini;

chet el banklarida, xalqaro moliya tashkilotlarida hisobvaraqlar va depozitlarda boʻlgan chet el valyutasi qoldiqlarini;

chet el hukumatlari, banklari va xalqaro moliya tashkilotlari chiqargan yoki kafolatlagan chet el valyutasidagi qimmatli qogʻozlarni oʻz ichiga oladi.

Markaziy bank Oʻzbekiston Respublikasining monetar hamda valyuta siyosatini amalga oshirish uchun, shuningdek xalqaro operatsiyalar boʻyicha hisob-kitoblarni taʼminlash uchun yetarli boʻlgan darajada xalqaro rezervlar saqlab turilishiga yordam beradi.

43-modda. Chet el valyutasidagi operatsiyalar

Markaziy bank Oʻzbekiston Respublikasi hududi va uning tashqarisida Oʻzbekiston Respublikasining qonun hujjatlariga hamda xalqaro amaliyotga muvofiq chet el valyutasidagi operatsiyalarni amalga oshirishga haqlidir.

VII. MARKAZIY BANKNING HUKUMAT BILAN MUNOSABATLARI

44-modda. Markaziy bankning vazifalari

Markaziy bank Oʻzbekiston Respublikasi hukumatining bankiri, maslahatchisi va fiskal agenti (xazina vakili) sifatida ish tutadi.

Markaziy bank hukumatga Markaziy bankning vazifalariga hamda vakolatlariga daxldor barcha muhim masalalar boʻyicha maslahat beradi.

Markaziy bank har yili hukumatga iqtisodiy va moliyaviy masalalar, shuningdek monetar va valyuta siyosati boʻyicha davlat budjetini tayyorlashga doir tavsiyalarni oʻz ichiga olgan maʼruzani taqdim etadi.

45-modda. Davlat sektoriga qarz ajratish masalalarida maslahatlar berish

Hukumat kelgusi moliya yilida kreditlashning ichki va tashqi manbalaridan qarz ajratish, shu jumladan ushbu qarz doirasida toʻlanadigan summalarni berish rejalari, shuningdek kredit berishning taklif etilayotgan muddatlari va shartlari toʻgʻrisida Markaziy bank bilan maslahatlashadi. Moliya vazirligi Oʻzbekiston Respublikasi va uning davlat organlari olayotgan barcha qarzlar toʻgʻrisida Markaziy bankka xabar beradi.

LexUZ sharhi

Shuningdek, qarang Oʻzbekiston Respublikasining “Xorijdan mablagʻ jalb qilish toʻgʻrisida”gi Qonuni 9-moddasi.

46-modda. Depozitariy va kassirning vazifalari

Oldingi tahrirga qarang.

Markaziy bank hukumatning, shuningdek Moliya vazirligining ruxsatnomasi boʻlgan taqdirda boshqa davlat organlarining pul mablagʻlarini va valyuta qimmatliklarini depozitga qabul qilishi mumkin. Markaziy bank depozitariy sifatida pul mablagʻlarini va valyuta qimmatliklarini oladi va beradi, ularning hisobini yuritadi. Markaziy bank koʻrsatib oʻtilgan depozitlar yuzasidan foizlar toʻlashi mumkin.

(46-moddaning matni Oʻzbekiston Respublikasining 2002-yil 13-dekabrdagi 447-II-son Qonuni tahririda — Oliy Majlis Axborotnomasi, 2003-y., 1-son, 8-modda)

47-modda. Fiskal agentning vazifalari

Markaziy bank Moliya vazirligi bilan kelishilgan shartlarda ish tutib, Oʻzbekiston Respublikasi va davlat organlarining fiskal agenti sifatida:

Moliya vazirligi va boshqa davlat organlari chiqargan qarz majburiyatlarini joylashtirish, bu joylashtirishlarni roʻyxatga olish va ularni topshirishda agent rolini bajarish;

koʻrsatib oʻtilgan qimmatli qogʻozlarning qiymatini, ular boʻyicha foizlar va boshqa toʻlovlarni toʻlash;

koʻrsatib oʻtilgan qimmatli qogʻozlar boʻyicha hisobvaraqlari yuritish va ularga doir toʻlov operatsiyalarini bajarish;

koʻrsatib oʻtilgan qimmatli qogʻozlar boʻyicha boshqa operatsiyalarni amalga oshirish borasida faoliyat koʻrsatishi mumkin.

Markaziy bank Moliya vazirligiga davlatning qimmatli qogʻozlarini chiqarish va davlat qarzini qaytarish jadvali hamda hajmi masalalari yuzasidan ularning bank tizimi likvidliligiga taʼsiri va monetar siyosatining ustuvor yoʻnalishlarini hisobga olgan holda maslahat beradi.

48-modda. Hukumatga kredit berish

Oldingi tahrirga qarang.

Kreditlar hukumatga Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi tomonidan tasdiqlangan miqdorda ushbu Qonun 30-moddasining birinchi qismida koʻrsatilgan va bir yil ichida qiymati toʻlanadigan aktivlar garovga qoʻyilishi sharti bilan beriladi.

(48-moddaning birinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2002-yil 13-dekabrdagi 447-II-son Qonuni tahririda — Oliy Majlis Axborotnomasi, 2003-y., 1-son, 8-modda)

Kredit berish hukumat va Markaziy bank oʻrtasida alohida kredit shartnomasi tuzish bilan rasmiylashtiriladi, unda kreditning miqdori, qaytarilish muddatlari, toʻlanadigan foizlar normasi va ssudani uzish tartibi kelishib olinadi.

Markaziy bank hukumatga obuna boʻyicha badallar uchun yoki respublikaning u yoki bu xalqaro tashkilotga aʼzoligidan kelib chiquvchi boshqa toʻlovlar uchun ancha uzoq muddatli kreditlar berishga haqli.

Markaziy bank hukumatga ushbu moddada nazarda tutilganlaridan tashqari hollarda moliyaviy yordam berishga haqli emas.

49-modda. Hukumat bilan Markaziy bank oʻrtasida axborot almashuvi

Hukumat bilan Markaziy bank iqtisodiyotdagi asosiy makroiqtisodiy koʻrsatkichlarni nazorat qilish uchun doimiy ravishda statistik axborot almashib turadilar.

Hukumat, vazirliklar va idoralar Markaziy bankka u oʻz vazifalarini bajarishi uchun zarur boʻlgan moliyaviy, iqtisodiy axborot va hujjatlarni taqdim etadilar.

Oldingi tahrirga qarang.

VIII. BANKLAR, MIKROKREDIT TAShKILOTLARI LOMBARDLAR VA KREDIT BYuROLARI FAOLIYATINI, ShUNINGDEK QIMMATLI QOGʻOZLAR BLANKALARI IShLAB ChIQARIShNI TARTIBGA SOLISh HAMDA NAZORAT QILISh

(VIII boʻlimning nomi Oʻzbekiston Respublikasining 2012-yil 29-dekabrdagi OʻRQ-345-sonli Qonuni tahririda — OʻR QHT, 2013-y., 1-son, 1-modda)

Oldingi tahrirga qarang.

50-modda. Banklar, mikrokredit tashkilotlari lombardlar va kredit byurolari faoliyatini, shuningdek qimmatli qogʻozlar blankalari ishlab chiqarishni tartibga solish hamda nazorat qilish borasidagi vazifalar

(50-moddaning nomi Oʻzbekiston Respublikasining 2012-yil 29-dekabrdagi OʻRQ-345-sonli Qonuni tahririda — OʻR QHT, 2013-y., 1-son, 1-modda)

Oldingi tahrirga qarang.

Markaziy bank moliya-bank tizimi barqarorligini saqlab turish, omonatchilar, qarz oluvchilar va kreditorlarning manfaatlari himoya qilinishini taʼminlash maqsadida banklar, mikrokredit tashkilotlari lombardlar va kredit byurolari faoliyatini tartibga soladi hamda nazorat qiladi, shuningdek ular tomonidan ichki nazorat qoidalariga hamda jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirgʻin qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashish bilan bogʻliq axborotni maxsus vakolatli davlat organiga taqdim etish tartibiga rioya etilishi ustidan monitoring hamda nazorat qiladi.

(50-moddaning birinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2019-yil 15-yanvardagi OʻRQ-516-sonli Qonuni tahririda — Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 16.01.2019-y., 03/19/516/2484-son)

Oldingi tahrirga qarang.

Markaziy bank banklarni, kredit byurolarini roʻyxatga oladi, shuningdek bank operatsiyalarini amalga oshirish huquqini beruvchi litsenziyalar beradi, mikrokredit tashkilotlari, lombardlar, kredit byurolari faoliyatini va qimmatli qogʻozlar blankalari ishlab chiqarishni litsenziyalaydi.

(50-moddaning ikkinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2012-yil 29-dekabrdagi OʻRQ-345-sonli Qonuni tahririda — OʻR QHT, 2013-y., 1-son, 1-modda)

Oldingi tahrirga qarang.

Banklarni, kredit byurolarini roʻyxatga olish, banklarga, mikrokredit tashkilotlari va lombardlarga litsenziyalar berish Markaziy bank tomonidan belgilangan tartibda haq evaziga amalga oshiriladi. Qimmatli qogʻozlar blankalari ishlab chiqarishga litsenziya berish qonun hujjatlarida belgilangan tartibda haq evaziga amalga oshiriladi. Berilgan litsenziyalar toʻgʻrisidagi axborot eʼlon qilinishi, shuningdek Markaziy bankning rasmiy veb-saytiga joylashtirilishi kerak hamda tanishib chiqish uchun ochiqdir.

LexUZ sharhi

Qarang: “Banklarni roʻyxatga olish va ular faoliyatini litsenziyalash tartibi toʻgʻrisida”gi Nizom (roʻyxat raqami 2014, 08.10.2009-y.), “Lombard faoliyatini litsenziyalash tartibi toʻgʻrisida”gi Nizom (roʻyxat raqami 1291, 10.12.2003-y.).

(50-moddaning uchinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2012-yil 29-dekabrdagi OʻRQ-345-sonli Qonuni tahririda — OʻR QHT, 2013-y., 1-son, 1-modda)

Oldingi tahrirga qarang.

Markaziy bank Banklarni davlat roʻyxatiga olish daftari, banklar, mikrokredit tashkilotlari, lombardlar, kredit byurolariga hamda qimmatli qogʻozlar blankalari ishlab chiqarishga berilgan litsenziyalar reyestrini yuritadi.

(50-moddaning toʻrtinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2012-yil 29-dekabrdagi OʻRQ-345-sonli Qonuni tahririda — OʻR QHT, 2013-y., 1-son, 1-modda)

51-modda. Markaziy bankning nazorat vazifalarini bajarishga doir vakolatlari

Oldingi tahrirga qarang.

Markaziy bank:

bank operatsiyalarini amalga oshirish, buxgalteriya hisobi va bank statistika hisobotini yuritish, yillik hisobotlar tuzish yuzasidan banklar uchun majburiy boʻlgan qoidalarni;

LexUZ sharhi

Qarang: “Oʻzbekiston Respublikasi tijorat banklarida buxgalteriya hisobining hisobvaraqlar Rejasi” (roʻyxat raqami 773-17, 13.08.2004-y.), “Oʻzbekiston Respublikasi banklarida buxgalteriya hisobini yuritish va buxgalteriya ishlarini tashkil qilish tartibi toʻgʻrisida”gi Yoʻriqnoma (roʻyxat raqami 1834, 11.07.2008-y.) va “Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki tomonidan tijorat banklarining chop etiladigan yillik moliyaviy hisobotlariga qoʻyiladigan talablar toʻgʻrisida”gi nizom (roʻyxat raqami 1419, 25.10.2004-y.).

Oldingi tahrirga qarang.

moliyaviy operatsiyalarni amalga oshirish, buxgalteriya hisobi va hisobotini yuritish yuzasidan mikrokredit tashkilotlari uchun majburiy boʻlgan qoidalarni;

(51-modda birinchi qismining uchinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasining 2012-yil 29-dekabrdagi OʻRQ-345-sonli Qonuni tahririda — OʻR QHT, 2013-y., 1-son, 1-modda)

Oldingi tahrirga qarang.

faoliyat va operatsiyalarni amalga oshirish yuzasidan lombardlar va kredit byurolari uchun majburiy boʻlgan qoidalarni belgilaydi.

(51-modda birinchi qismining toʻrtinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasining 2012-yil 10-apreldagi OʻRQ-321-sonli Qonuni tahririda — OʻR QHT, 2012-y., 15-son, 163-modda)

LexUZ sharhi

Qarang: “Lombard tomonidan oʻz faoliyatini va operatsiyalarni amalga oshirish tartibi toʻgʻrisida” qoidalar (roʻyxat raqami 1290, 10.12.2003-y.).

Markaziy bank:

Oldingi tahrirga qarang.

banklar, mikrokredit tashkilotlari lombardlar va kredit byurolarining hisoboti va boshqa hujjatlarini olish va tekshirish, ularning faoliyati, shu jumladan operatsiyalari toʻgʻrisida axborot soʻrash hamda olish;

(51-modda ikkinchi qismining ikkinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasining 2012-yil 29-dekabrdagi OʻRQ-345-sonli Qonuni tahririda — OʻR QHT, 2013-y., 1-son, 1-modda)

olingan axborot yuzasidan izoh talab qilish;

Oldingi tahrirga qarang.

banklar va mikrokredit tashkilotlarining, ularning filiallari va ular bilan uzviy bogʻlangan shaxslarning, shuningdek lombardlar va kredit byurolarining faoliyatini tekshirish, qoidabuzarlarga nisbatan sanksiyalar qoʻllash;

LexUZ sharhi

Qarang: “Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki tomonidan banklar va ularning filiallarida inspeksiya (tekshirish) oʻtkazish tartibi toʻgʻrisida”gi nizom (roʻyxat raqami 2217, 14.04.2011-y.) va “Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki tomonidan mikrokredit tashkilotlari va lombardlar faoliyatini tekshirish tartibi toʻgʻrisida”gi nizom (roʻyxat raqami 2209, 14.03.2011-y.).

(51-modda ikkinchi qismining toʻrtinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasining 2012-yil 29-dekabrdagi OʻRQ-345-sonli Qonuni tahririda — OʻR QHT, 2013-y., 1-son, 1-modda)

Oldingi tahrirga qarang.

banklar va kredit byurolarining ichki auditiga doir talablarni belgilash;

(51-modda ikkinchi qismining beshinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasining 2012-yil 10-apreldagi OʻRQ-321-sonli Qonuni tahririda — OʻR QHT, 2012-y., 15-son, 163-modda)

LexUZ sharhi

Qarang: “Tijorat banklarining ichki auditiga Markaziy bank tomonidan qoʻyiladigan talablar toʻgʻrisida”gi nizom (yangi tahrirda) (roʻyxat raqami 992-1, 20.04.2004-y.).

bank aktivlari sifatini tasnif qilish va aktivlar boʻyicha koʻrilishi mumkin boʻlgan zararlar oʻrnini qoplash uchun shunga monand rezervlar yaratishga doir talablarni belgilash;

LexUZ sharhi

Qarang: “Tijorat banklarida aktivlar sifatini tasniflash va aktivlar boʻyicha ehtimoliy yoʻqotishlarni qoplash uchun zaxiralar shakllantirish hamda ulardan foydalanish tartibi toʻgʻrisida”gi nizom (roʻyxat raqami 2696, 14.07.2015-y.).

ishonchsiz aktivlarni hisobdan chiqarish shartlari va taomilini aniqlash;

Oldingi tahrirga qarang.

banklar, mikrokredit tashkilotlari lombardlar va kredit byurolariga ularning faoliyatida aniqlangan qoidabuzarliklarni bartaraf qilish toʻgʻrisida ijro etilishi majburiy boʻlgan koʻrsatmalar yuborish;

(51-modda ikkinchi qismining sakkizinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasining 2012-yil 29-dekabrdagi OʻRQ-345-sonli Qonuni tahririda — OʻR QHT, 2013-y., 1-son, 1-modda)

bank aksiyadorlari ustav kapitalining qonun hujjatlarida belgilangan miqdordan ortiqroq qismini sotib olgan taqdirda ularning moliyaviy ahvoli hamda obroʻ-eʼtibori haqida axborot soʻrash va olish;

Oldingi tahrirga qarang.

banklarning va ular filiallarining rahbarlari, boshqaruv aʼzolari hamda bosh buxgalterlariga, mikrokredit tashkilotlari va kredit byurolari ijro organlarining rahbarlariga nisbatan malaka talablarini qoʻyish huquqiga ega.

(51-modda ikkinchi qismining oʻninchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasining 2012-yil 29-dekabrdagi OʻRQ-345-sonli Qonuni tahririda — OʻR QHT, 2013-y., 1-son, 1-modda)

(51-moddaning birinchi va ikkinchi qismlari Oʻzbekiston Respublikasining 2006-yil 20-sentabrdagi OʻRQ-54-sonli Qonuni tahririda — OʻR QHT, 2006-y., 37-38-son, 373-modda)

Tekshirishlar Markaziy bankning vakolatli vakillari va Markaziy bank belgilaydigan auditorlar tomonidan amalga oshiriladi.

Oldingi tahrirga qarang.

Qonun hujjatlarida belgilangan hollarda bank aksiyalarini sotib olish uchun oldindan Markaziy bankning roziligini olish talab qilinadi. Markaziy bank aksiya sotib oluvchilarning moliyaviy ahvoli qoniqarsizligi aniqlangan taqdirda bank aksiyalari xarid qilinishi va sotilishiga rozilik bermaslik huquqiga ega. Markaziy bank oʻz qarori toʻgʻrisida ariza beruvchiga iltimosnoma olingan kundan boshlab oʻttiz kundan kechiktirmay yozma ravishda xabar beradi.

LexUZ sharhi

Qarang: “Bankning ustav fondi miqdorini, aksiyadorlari tarkibini, nomlanishi va joylashgan joyini oʻzgartirish, ustaviga oʻzgartirish va qoʻshimchalarni roʻyxatdan oʻtkazish tartibi toʻgʻrisida”gi nizomning (roʻyxat raqami 573, 19.12.1998-y.) 3-boʻlimi.

(51-moddaning toʻrtinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 1999-yil 15-apreldagi 772-I-son Qonuni tahririda — Oliy Majlis Axborotnomasi, 1999-y., 5-son, 124-modda)

Markaziy bank auditorlardan Markaziy bankning normativ hujjatlariga, shu jumladan tartib va uslubiyotlariga rioya etishlarini talab qilishga, shuningdek ulardan bank auditi bilan bogʻliq har qanday maʼlumotlarni bevosita olishga haqli.

Oldingi tahrirga qarang.

Markaziy bank maxsus vakolatli davlat organi bilan birgalikda banklar, mikrokredit tashkilotlari va lombardlar uchun majburiy boʻlgan ichki nazorat qoidalarini tasdiqlaydi.

(51-moddaning oltinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2012-yil 29-dekabrdagi OʻRQ-345-sonli Qonuni tahririda — OʻR QHT, 2013-y., 1-son, 1-modda)

52-modda. Iqtisodiy normativlar

Markaziy bank banklar uchun majburiy boʻlgan iqtisodiy normativlarni, shu jumladan:

kapitalning monandlik koeffitsiyentini;

LexUZ sharhi

Qarang: “Tijorat banklari kapitalining monandligiga qoʻyiladigan talablar toʻgʻrisida”gi nizom (roʻyxat raqami 2693, 06.07.2015-y.).