09.07.2024 yildagi 01/2-25-son
ONLINE TRANSLATE
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
OʻZBEKISTON RESPUBLIKASI QURILISH VA UY-JOY KOMMUNAL XOʻJALIGI VAZIRINING
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
BUYRUGʻI
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
SHNQ 2.06.04-21 “Gidrotexnika inshootlariga boʻladigan yuklanish va taʼsirlar” shaharsozlik normalari va qoidalarini tasdiqlash toʻgʻrisida
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
[Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan 2024-yil 29-iyulda roʻyxatdan oʻtkazildi, roʻyxat raqami 265]
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
1. SHNQ 2.06.04-21 “Gidrotexnika inshootlariga boʻladigan yuklanish va taʼsirlar” shaharsozlik normalari va qoidalari ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
2. Oʻzbekiston Respublikasi davlat arxitektura va qurilish qoʻmitasi raisining 1997-yil 19-martdagi 20-son buyrugʻi bilan tasdiqlangan QMQ 2.06.04-97 “Gidrotexnika inshootlariga yuklar va taʼsirlar (toʻlqin, muz va kemalardan)” qurilish meʼyorlari va qoidalari oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilsin.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
3. Mazkur buyruq Oʻzbekiston Respublikasi Suv xoʻjaligi vazirligi, Qishloq xoʻjaligi vazirligi hamda Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi bilan kelishilgan.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
4. Ushbu buyruq rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Vazir B. ZAKIROV
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Toshkent sh.,
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
2024-yil 9-iyul,
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
01/2-25-son
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Kelishildi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Suv xoʻjaligi vaziri Sh. XAMRAYEV
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
2024-yil 26-iyun
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Qishloq xoʻjaligi vaziri I. ABDURAHMONOV
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
2024-yil 28-iyun
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Togʻ-kon sanoati va geologiya vaziri B. ISLAMOV
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
2024-yil 1-iyul
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Oʻzbekiston Respublikasi qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vazirining 2024-yil 9-iyuldagi 01/2-25-son buyrugʻiga
ILOVA
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
SHNQ 2.06.04-21 “Gidrotexnika inshootlariga boʻladigan yuklanish va taʼsirlar” shaharsozlik normalari va qoidalari
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Mazkur shaharsozlik normalari va qoidalari (bundan buyon matnda SHNQ deb yuritiladi) yangi qurilayotgan va rekonstruksiya qilinadigan gidrotexnika inshootlarini loyihalash hamda ularga nisbatan yuklar, toʻlqinlar, muzlar va kemalar taʼsirining meʼyoriy qiymatlariga oid talablarni belgilaydi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
1-bob. Shaharsozlik normalari va qoidalariga havola
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
1. Mazkur SHNQda QMQ 2.06.01-97 “Gidrotexnika inshootlari. Loyihalashtirishning asosiy nizomlari” shaharsozlik normalari va qoidalariga havola qoʻllanilgan.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
2-bob. Atamalar va taʼriflar
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
2. Ushbu SHNQda quyidagi atama va taʼriflardan foydalanilgan:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
gidrotexnika inshootlari — suv omborlari toʻgʻonlari, daryolar, soylar, kanallar va kollektorlardagi toʻgʻonlar, daryolarning oʻzanlarini toʻsuvchi inshootlar, suv olish, suv oʻtkazish, suv tashlash hamda qirgʻoqlarni himoya qilish inshootlari, gidroelektrostansiyalar, nasos stansiyalari;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
toʻlqin elementlari (asosiy) — toʻlqin balandligi, uzunligi va toʻlqin davri;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
muntazam toʻlqinlar — fazoning suyuqlik bilan egallagan ushbu nuqtasida balandlik va davri oʻzgarmas boʻlib qoluvchi toʻlqinlar;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
turgʻun toʻlqinlar — koʻrinish shakli fazoda koʻchmaydigan toʻlqinlar;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
toʻlqin kesimi (bosh) — toʻlqinlangan sirtning toʻlqin nuri yoʻnalishi boʻyicha vertikal tekislik bilan kesishish chizigʻi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
toʻlqin oʻrkachi — oʻrtacha toʻlqin chizigʻidan yuqoriroqda joylashgan toʻlqin qismi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
toʻlqin choʻqqisi — toʻlqin oʻrkachining eng baland nuqtasi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
toʻlqin yotigʻi — oʻrtacha toʻlqin chizigʻidan pastroqda joylashgan toʻlqin qismi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
toʻlqin tagi — toʻlqin yotigʻining eng pastki nuqtasi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
toʻlqin uzunligi — toʻlqin kesimida ikki yonma-yon oʻrkachlarning orasidagi gorizontal masofa;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
toʻlqin nuri — berilgan nuqtada toʻlqin koʻlamiga tik yoʻnalgan chiziq;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
toʻlqin tezligi — toʻlqin oʻrkachining uning tarqalish yoʻnalishidagi koʻchish tezligi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
shamolning hisobiy tezligi (toʻlqinlarning elementlarini aniqlashda) — suv sathidan 10 m balandlikdagi shamol tezligi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
3-bob. Vertikal va qiya kesimli gidrotexnika inshootlariga yuklanishlar va toʻlqin taʼsirlari
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
1-§. Vertikal kesimli gidrotexnika inshootlariga boʻladigan toʻlqinlardan yuklanishlar
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
3. Hisobiy yuk, uning meʼyoriy qiymatidan noqulay tomonga ogʻish imkonini hisobga oladigan, meʼyoriy yuklanishni yuklanishlar boʻyicha ishonchlilik koeffitsiyenti γf ga koʻpaytmasi sifatida aniqlanishi, bunda γf gidrotexnika inshootlarini loyihalashda QMQ 2.06.01-97 talablari inobatga olinishi lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Ochiq va toʻsiq akvatoriyalardagi toʻlqinlarning hisobiy elementlari hamda muz sharoitlari muhandislik izlanishlari, koʻp yillik tabiiy sharoitdagi kuzatishlar va laboratoriya tadqiqotlari asosida aniqlanishi lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Toʻlqinlar elementlarini mazkur SHNQning 1-ilovasiga muvofiq hisoblash yoʻli bilan aniqlashga yoʻl qoʻyiladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
I va II sinf gidrotexnika inshootlari uchun toʻlqin va muzlardan boʻladigan yuklanishlarni tabiiy sharoitda va laboratoriya tadqiqotlari asosida aniqlash lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
4. Ochiq akvatoriya tomondan tik toʻlqinlarni taʼsiriga gidrotexnika inshootlarini hisoblash (1-rasm) db >1.5h tubgacha boʻlgan chuqurlikda va berma ustidagi chuqurlik dbr ≥ 1.25h amalga oshirilishi, bunda erkin toʻlqin sathi va toʻlqin bosimini aniqlashga oid formulalarda db, m, tubgacha chuqurlik oʻrniga hisoblanuvchi va quyidagi formula orqali aniqlanuvchi chuqurlik d, m qoʻllanilishi lozim:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
d = df + kbr (db — df) (1)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
bu yerda:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
df — gidrotexnika inshooti tagligi ustidagi chuqurlik, m;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
kbr — mazkur SHNQning 2-rasmining grafigi boʻyicha qabul qilinadigan koeffitsiyent;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
h — dastlabki keluvchi toʻlqin balandligi, m.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
1-rasm. Tik toʻlqinlarni ochiq akvatoriya tomondan vertikal devorga boʻlgan bosimi epyuralari, vaznli toʻlqinning berma massivlariga boʻlgan bosimi epyuralari:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
a — toʻlqin oʻrkachidagi, b — toʻlqin chuqurligida
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
2-rasm. kbr koeffitsiyenti qiymatlarining grafiklari
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
5. Vertikal devorning, hisobiy suv sathidan hisoblangan erkin toʻlqin yuzasining koʻtarilishi yoki pasayishi quyidagi formula orqali aniqlanishi lozim:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(2)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
bu yerda:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
— toʻlqinning aylanaviy chastotasi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
— toʻlqinning oʻrtacha davri, s;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
— vaqt, s;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
— toʻlqinli raqam;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
— toʻlqinning oʻrtacha uzunligi, m.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Turgʻun toʻlqinni vertikal devorga taʼsirida h mazkur SHNQning 2-formulasi boʻyicha coswt ning quyidagi miqdorlari uchun aniqlashning uch holatini inobatga olish lozim:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
4-rasm. k4 va k5 koeffitsiyentlari qiymatlari grafiklari
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
coswt =1 — hisoblangan sathdan ηmax, m koʻtariluvchi toʻlqin choʻqqisini devoriga kelishida;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
1>coswt>0 — gorizontal chiziqli toʻlqin yuklanishining Pxc, kN/m, maksimal qiymatida, hisoblangan sathdan hc ga koʻtariluvchi toʻlqin oʻrkachi uchun coswt quyidagi formula orqali aniqlanadi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(3)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
coswt = -1 hisoblangan sathdan pastda joylashgan toʻlqin yotiqligi uchun gorizontal chiziqli toʻlqin nt yuklanishi Pxt, kN/m, maksimal qiymatida.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
boʻlganda va boshqa barcha hollarda mazkur SHNQning 3-formulasi boʻyicha oʻng tomoni qiymati 1 dan katta boʻlganda keyingi hisoblashlarda coswt=1 deb qabul qilish kerak.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
5-rasm. k8 va k9 koeffitsiyentlar qiymati chizmasi
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
6. Turgʻun toʻlqinlar choʻqqisida yoki sayozligida chuqur suv zonasida vertikal devorga boʻlgan yuklanishni Rx, kN/m, toʻlqin bosimi epyurasi boʻyicha qabul qilish lozim, bunda p miqdor, kPa, z,m chuqurlikda quyidagi formula orqali aniqlanishi lozim:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(4)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
bu yerda:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
r — suv zichligi, t/m3;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
g — erkin tushishning 9,81 m/s2 ga teng boʻlgan tezlanish;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
z — ( z1=hc; z2=0; z3=d ), m, hisobiy sathdan hisoblanuvchi nuqtalar ordinatlari;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
z1=hc boʻlganda oʻrkach uchun sohili uchun esa z6 = 0 boʻlganda r = 0 deb qabul qilish lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
7. Turgʻun toʻlqinlar choʻqqisida yoki sayoz suv zonasida vertikal devorga boʻlgan yuklanishni Rx, kN/m, toʻlqin bosimi epyurasi boʻyicha qabul qilish lozim, bunda p miqdor, kPa, z, m chuqurlikda quyidagi 1-jadval orqali aniqlanishi lozim:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа

 

 

1-jadval

Nuqtalar N

Nuqtalar chuqurligi z,

m

Toʻlqin bosimi qiymati p,

kPa

oʻrkachda

1

ηc

p1 = 0

2

0

p2 = k2pgh

3

0,25 d

p3 = k3pgh

4

0,5 d

p4 = k4pgh

5

d

p5 = k5pgh

sohilda

6

0

p6 = 0

7

ηt

p7 = pgηi

8

0,5 d

p8 = k8pgh

9

d

p9 = k9pgh

Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Izoh: k2, k3, k4, k5, k8, k9 koeffitsiyent qiymatlari 3,4,5-rasmlardagi grafiklarga muvofiq olish kerak.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
2-§. Vertikal kesimli gidrotexnika inshootlari va ularning elementlariga (maxsus holat) yuklanish va toʻlqinlar taʼsirlari
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
8. Gidrotexnika inshootining yuqori hisobiy darajasidan zsup, m, nmax, m, vertikal devorga boʻlgan toʻlqin bosimi r, kPa mazkur SHNQning 6 va 7-bandlariga muvofiq olingan bosim qiymatlarini quyidagi formula orqali aniqlanuvchi kc koeffitsiyentiga koʻpaytirish orqali aniqlanadi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(5)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
bu yerda:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
“+” va “-” belgilari gidrotexnika inshooti yuqori qismining hisobiy suv sathidan baland yoki past holatiga mos keladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Mazkur SHNQning 5-bandiga muvofiq aniqlangan erkin toʻlqin sirtining η, koʻtarilishi yoki tushishini xam kc koeffitsiyentiga koʻpaytirish lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Koʻrib chiqilayotgan holatdagi gorizontal chiziqli toʻlqin yuklanishi Pxs, kN/m, toʻlqin bosimi epyurasi maydoni boʻyicha vertikal devor balandligi chegaralarida aniqlanishi lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
9. Ochiq akvatoriy tarafdan toʻlqin fronti gidrotexnika inshootiga α — burchak ostida yaqinlashganda, (gidrotexnika inshoot barqarorligi va poydevor gruntlarni mustahkamligini hisoblashda) mazkur SHNQning 6, 7-bandlariga muvofiq qabul qilingan vertikal devor ushbu SHNQning 2-jadvalida keltirilgan kl koeffitsiyentiga koʻpaytirish orqali kamaytirish lozim, 2-jadvalga muvofiq l-seksiya uzunligi, m — toʻlqin uzunligi, m, α — vertikal devor va toʻlqin fronti yoʻnalishi orasidagi burchak.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
10. Toʻsiq bilan oʻralgan akvatoriy tomondan difraksiyalangan toʻlqinlardan boʻlgan gorizontal yuklanishni gidrotexnika inshooti qismining nisbiy uzunligida aniqlash kerak. Bunda, toʻlqin bosimining r, kPa miqdorlar bilan hisobiy epyurasini quyidagi holatlarni koʻrib chiqish orqali uch nuqtalar boʻyicha bajarilishiga yoʻl qoʻyiladi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
toʻlqin tepasi gidrotexnika inshooti qismi oʻrtasi bilan biriktirilgan (ushbu SHNQning 6-a rasm):
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(6)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(7)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(8)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
toʻlqin yotiqligi gidrotexnika inshooti qismi oʻrtasi bilan biriktirilganda (mazkur SHNQning 6-b rasm):
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(9)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(10)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(11)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
bu yerda:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
hdif — mazkur SHNQning 1-ilovasiga muvofiq aniqlanuvchi difraksiyalangan toʻlqin balandligi, m;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
klsina = boʻlganda ushbu SHNQning 2-jadvali boʻyicha qabul qilinuvchi koeffitsiyent.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
6-rasm. Difraksiyalangan toʻlqinlarni toʻsib qoʻyilgan akvatoriya tomondan vertikal devor va uning tubiga boʻlgan bosimi epyuralari: a — toʻlqin oʻrkachida, b — toʻlqin sohilida
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа

 

 

 

 

 

 

 

2-jadval

Qismning nisbiy uzunligi

0,1

0,2

0,3

0,4

0,5 va katta

kl koeffitsiyenti

0,98

0,94

0,86

0,76

0,70

Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Izoh. Toʻsib qoʻyilgan akvatoriya tomondagi chuqurlikda chuqurlikda toʻlqin bosimini nolga teng deb qabul qilib, (6-rasmga qarang) toʻlqin bosimining uchburchakli epyurini yasash kerak.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
11. Gidrotexnika inshootining yaxlit devori gorizontal choklarida hamda ostidagi muallaqlashuvchi toʻlqin bosimi chekka nuqtalaridagi gorizontal toʻlqin bosimiga va uning gidrotexnika inshooti kengligi doirasidagi chiziqli oʻzgarishidagi qiymatlariga teng qilib olinadi (ushbu SHNQning 1 — 6-rasmlarida keltirilgan).
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
12. Vertikal devor oldidagi maksimal tag tezlik Vb,max, m/s, (tik toʻlqinlar taʼsiridan), devorning old yoqidan masofa ostida boʻlganda quyidagi formula orqali aniqlanishi lozim:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(12)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
bu yerda:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ksl — mazkur SHNQning 3-jadvali boʻyicha qabul qilinuvchi koeffitsiyent.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа

 

 

 

 

 

 

3-jadval

Toʻlqin qiyaligi /h,

8

10

15

20

30

ksl koeffitsiyenti

0,6

0,7

0,75

0,8

1

Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Yuvib ketmaydigan tub tezliklarning yoʻl qoʻyiluvchi qiymatlari Vb,adm, m/s, fraksiyalar yirikligi D, mm boʻlgan grunt uchun quyidagi 7-rasm boʻyicha qabul qilinishi kerak, Vb,max>Vb,adm boʻlganda yuvilib ketmaslikdan himoya qilinishi lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
7-rasm. Yuvilib ketmaydigan tag tezliklarning yoʻl qoʻyiladigan qiymatlar grafigi
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
13. Bermali massivlarga boʻladigan muallaqlashuvchi toʻlqin epyurasi mazkur SHNQning 1-b rasmiga muvofiq pbri kPa, ordinatalar bilan (i=1,2 yoki 3) boʻlgandagi aniqlanuvchi trapetsiya shaklda quyidagi formula orqali qabul qilinishi lozim:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
, (13)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
bunda:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
— devordan massivning muvofiq yoqigacha boʻlgan masofa, m;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
kbri — ushbu SHNQning 4-jadvali boʻyicha qabul qilinuvchi koeffitsiyent;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ρ f — gidrotexnika inshooti tagligi sathidagi toʻlqin bosimi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа

 

 

4-jadval

Nisbiy chuqurlik d/

Toʻlqinlar yotiqligidagi /h koeffitsiyent kbr

15 va undan kam

20 va undan koʻp

0,27 dan kam

0,86

0,64

0,27 dan 0,32 gacha

0,60

0,44

0,32 dan ortiq

0,30

0,30

Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
3-§. Vertikal kesimli gidrotexnika inshootlariga parchalanuvchi va qirgʻoqqa uriluvchi toʻlqinlardan boʻladigan yuklanishlar
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
14. Ochiq akvatoriya tomonidan parchalanuvchi toʻlqinlar taʼsiriga gidrotexnika inshootlarini hisoblash berma yuqorisida boʻlgan dbr<1,25h va tubigacha boʻlgan chuqurlikda dbr³1,5 h quyidagi 8-rasmga muvofiq amalga oshirilishi lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
8-rasm. Parchalanuvchi toʻlqinlarning vertikal devoriga va uning tubiga bergan bosimi epyurasi
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Parchalanuvchi toʻlqinlardan boʻlgan gorizontal chiziqli yuklanishni Pxs, kN/m, yon tomondan boʻladigan toʻlqin bosimining epyura yuzasi boʻyicha qabul qilish lozim, bunda z, m ordinatlar qiymatlari uchun p, kPa qiymatlarni quyidagi formulalar boʻyicha aniqlash lozim:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
z1 = -h, p1 = 0; (14)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
z2 = 0, p2 = 1,5pgh; (15)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
z3 = df, (16)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Parchalanuvchi toʻlqinlardan boʻlgan vertikal chiziqli yuklanishni Pzc, kN/m, muallaqlashuvchi toʻlqin bosimi epyura yuzasiga teng deb qabul qilinishi hamda quyidagi formula boʻyicha aniqlanishi kerak:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(17)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
bu yerda:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
μ — 5-jadval boʻyicha qabul qilinuvchi koeffitsiyent.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Parchalanuvchi toʻlqinlar boʻlganda vertikal devor oldidagi berma yuzasidan suvning maksimal tezligi Vf,max, m/s quyidagi formula orqali aniqlanishi lozim:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(18)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа

 

 

 

 

5-jadval

≤ 3

5

7

9

μ koeffitsiyenti

0,7

0,8

0,9

1,0

Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
15. Ochiq akvatoriya tomondan qirgʻoqqa uriluvchi toʻlqinlar taʼsiri ostidagi gidrotexnika inshootlar hisobi, tubi devor bilan ulangan qismining kamida 0,5 m uzunlik boʻyicha db<dcr chuqurlik ostida amalga oshirilishi lozim (9-rasm), bunda qirgʻoqqa uriluvchi maksimal toʻlqin choʻqqisining hisoblangan sathdan koʻtarilishi nc,sur, m, quyidagi formula boʻyicha aniqlanadi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(19)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
bu yerda:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
hsur — qirgʻoqqa uriluvchi toʻlqin balandligi, m;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
dcr — kritik chuqurlik, m.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
9-rasm. Vertikal devor va uning tubiga qirgʻoqqa uriluvchi toʻlqinlar bosimi epyurasi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
a — tub sathidagi toʻshama usti bilan,
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
b — toʻshama tubining yuqorisi bilan
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Qirgʻoqqa uriluvchi toʻlqinlardan boʻlgan gorizontal chiziqli yuklanishni Pxc, kN/m, yon tomon toʻlqin bosimi epyurasi yuzasi boʻyicha qabul qilinishi, bunda r qiymatlar, kPa, z, m, ordinatlar qiymati uchun quyidagi formula orqali aniqlanishi lozim:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
z1 = -hzur, p1 = 0; (20)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
, p2 = 1,5pgh; (21)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
z3 = -df, , (22)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
bu yerda:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
— qirgʻoqqa uriluvchi toʻlqin uzunligi, m.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Qirgʻoqqa uriluvchi toʻlqinlardan boʻlgan vertikal chiziqli yuklanishni Pzc, kN/m, muallaqlashuvchi toʻlqin bosimi (r3 balandlik bilan) epyurasi yuzasiga teng qilib olinadi va quyidagi formula orqali aniqlanadi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(23)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Ochiq akvatoriya tomondan vertikal devor oldidagi qirgʻoqqa uriluvchi toʻlqinning maksimal tub tezligi Vb,max, m/s quyidagi formula orqali aniqlanishi lozim:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(24)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
16. I va II sinf gidrotexnika inshootlariga parchalanuvchi va qirgʻoqqa uriluvchi toʻlqin taʼsirlaridan boʻlgan yuklanishlarni, laboratoriya tadqiqotlari yoki dinamik uslublar hisobi asosida aniqlanishi lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
4-§. Qiya gidrotexnika inshootlariga yuklanish va toʻlqinlarning taʼsirlari
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
17. Toʻlqinlar qiyaligiga boʻlgan orqaga qaytishi balandligini hrun, m, quyidagi formula orqali aniqlanishi lozim:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
hrun = krkpkspkrunkikαh1% (25)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
bu yerda:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
h1foiztizimda 1 foiz taʼminlanish bilan toʻlqinlar balandligi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
kr va kp — ushbu SHNQning 6-jadval boʻyicha qabul qilinuvchi qiyalikning gʻadir-budirligi va oʻtkazuvchanligi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ksp — mazkur SHNQning 7-jadvali boʻyicha qabul qilinuvchi koeffitsiyent;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
krun — ushbu SHNQning 10-rasmi grafiklari boʻyicha qabul qilinuvchi, gidrotexnika inshooti oldidagi suv chuqurligi d va toʻlqin yotiqligiga bogʻliq koeffitsiyent.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Qavssiz koʻrsatilgan `ld /h1foiz kattalik qiymatlari d ³ 2h1foiz holat uchun tegishlidir.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Gidrotexnika inshooti oldidagi d < 2h1foiz chuqurlikda krun koeffitsiyentni d = 2h1foiz chuqurlikda aniqlanuvchi va `ld/h1foiz kattalik ushbu SHNQning 10-rasmida qavslar ichida keltirilgan`ld qiymat boʻyicha qabul qilinadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа

 

 

 

6-jadval

Qiyalikni mahkamlash konstruksiyasi

Nisbiy gʻadir-budirlik

r/h1foiz,

kr koeffitsiyenti

kp koeffitsiyenti

Beton (temir-beton) plitalar bilan

-

1

0,9

Tosh-shagʻalli, toshli yoki betonli (temir-betonli) bloklar bilan mahkamlash

0,002 dan kam

1

0,9

0,005 — 0,01

0,95

0,85

0,02

0,9

0,8

0,05

0,8

0,7

0,1

0,75

0,6

0,2 dan katta

0,7

0,5

Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Gʻadir-budirlik xususiyatli oʻlchamini r, m mahkamlash materiali donachalari oʻrtacha diametrining yoki beton (temir-beton) bloklar oʻrtacha oʻlchamiga teng qilib olinishi kerak.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа

 

 

 

7-jadval

ctg j qiymati

1-2

3-5

5 dan katta

ksp koeffitsiyent shamol tezligi Vw, m/s:

 

 

 

20 m/s va katta

1,4

1,5

1,6

10 m/s

1,1

1,1

1,2

5 va undan kam

1

0,8

0,6

Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Izoh: φ — qiyalikni gorizontga boʻlgan nishabi burchagi, gradus (°).
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа

 

 

 

 

 

 

8-jadval

Orqaga ketish boʻyicha taʼminlanish

i,foiz

0,1

1

2

5

10

30

50

ki koeffitsiyenti

1,1

1,0

0,96

0,91

0,86

0,76

0,68

Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
kimazkur SHNQning 8-jadvali boʻyicha qabul qilinuvchi orqaga qaytishi boʻyicha taʼminlanish koeffitsiyenti.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
kaushbu SHNQning 9-jadvali boʻyicha suv qirqimi va toʻlqin koʻlami orasidagi a burchakka bogʻliq ravishda qabul qilinuvchi koeffitsiyent.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
10-rasm. krun koeffitsiyenti qiymatlari grafigi
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа

 

 

 

 

 

 

 

9-jadval

α, burchagi qiymati, grad

0

10

20

30

40

50

60

ka koeffitsiyenti

1

0,98

0,96

0,92

0,87

0,82

0,76

Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Izoh: Qumli va shagʻalli sohil boʻylaridagi toʻlqinlarning qaytish qalinligini aniqlashda, sohil boʻyining boʻron paytida qiyaligi oʻzgarishini hisobga olish lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Suv sathi chizigʻida sohil boʻyining eng koʻp pasayishini qirgʻoqda eng katta toʻlqin qaytishi balandligigacha nol qiymatga keltirilgan holda 0,3h deb qabul qilinadi, suv ostida esa d = dcr, m, chuqurlikkacha, yuviluvchi gruntlar uchun yoki d = dcr,u, m — yuvilib ketmaydigan gruntlar uchun (bunda h, dcr va dcr,u — mos ravishdagi toʻlqin balandligi, birinchi va oxirgi buzilish ustunlardagi suvning chuqurligi, m).
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
18. Monolit yoki yigʻma plitalar bilan mahkamlangan 1,5<ctgφ<5 ostidagi qiyalik ustiga taʼsir etuvchi toʻlqin bosimi epyurasi ushbu SHNQning 11-rasmi boʻyicha qabul qilinishi lozim. Bunda, maksimal hisoblangan toʻlqin bosimi Pd, kPa quyidagi formula orqali aniqlanadi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
pd=ks kf prel ρgh, (26)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
bu yerda:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ks — quyidagi formula orqali aniqlanuvchi koeffitsiyent:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(27)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
bu yerda:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
kf — mazkur SHNQning 10-jadvali boʻyicha aniqlanuvchi koeffitsiyent;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
prel — 2-nuqtadagi qiyalikka taʼsir etuvchi maksimal nisbiy toʻlqin bosimi (mazkur SHNQning 11-rasmi) boʻlib, ushbu SHNQning 11-jadvali boʻyicha yoki quyidagi formula boʻyicha qabul qilinadi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
11-rasm. Plitalar bilan mahkamlangan qiyalikka boʻlgan maksimal hisoblangan toʻlqin bosimining epyurasi
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа

 

 

 

 

 

 

10-jadval

Toʻlqin yotiqligi /h

10

15

20

25

35

kf koeffitsiyenti

1

1,15

1,3

1,35

1,45

Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа

 

 

 

 

 

 

 

11-jadval

Toʻlqin balandligi,

h, m

0,5

1

1,5

2,0

2,5

3,0

3,5

≥4

Maksimal nisbiy toʻlqin bosimi, prel

3,7

2,8

2,3

2,1

1,9

1,8

1,75

1,7

Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Maksimal hisoblangan toʻlqin bosimi Pd bilan bosiluvchi 2-nuqta ordinatasi z2, m, quyidagi formula orqali aniqlanishi lozim:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(28)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
bu yerda:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
A va V parametrlari quyidagi formula orqali aniqlanuvchi kattaliklardir:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(29)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(30)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Qiyalikka boʻlgan toʻlqin qaytishi balandligiga muvofiq keluvchi z3, m ordinata ushbu SHNQning 7-bandiga asosan aniqlanishi lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
2 — nuqtadan yuqori va past boʻlgan mahkamlangan qiyalik qismlarida (mazkur SHNQning 11-rasm), toʻlqin bosimi epyurasi ordinatalar qiymatlari r, kPa quyidagi masofalarda qabul qilinishi lozim, m:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
l1 = 0,0125 Lφ va l3 = 0,0265 Lφ p = 0,4 pd boʻlganda;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
l1 = 0,0325 Lφ va l4 = 0,0675 Lφ p = 0,1 pd boʻlganda;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
bu yerda:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(31)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Qiyalikka mahkamlangan plitalar ustidagi toʻlqin bosimiga qarshi bosim epyurasi ordinatlari Pc, kPa, quyidagi formula orqali aniqlanishi kerak:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Pc=ks kf pc,rel ρgh, (32)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
bu yerda:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
pc,relushbu SHNQning 12-rasmi boʻyicha qabul qilinuvchi nisbiy toʻlqin qarshi bosimi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
19. Murakkab shaklga ega boʻlgan qiyalik kesimli gidrotexnika inshootlari uchun (berma va oʻzgaruvchan nishablar) toʻlqin qaytish balandligi hrun va qiyaliklarga mahkamlangan toʻlqin yuklanishlari laboratoriya tadqiqotlari maʼlumotlari boʻyicha aniqlanishi kerak.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
20. Qiya kesimli gidrotexnika inshootlarini va buzib olingan tosh, oddiy va shakldor beton yoki temir-beton bloklardan mahkamlangan qiyaliklarni loyihalashtirishda alohida element massasini m yoki mz, t, quyidagicha aniqlanishi lozim:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
tosh yoki blokning gidrotexnika inshooti yuqorisidan z=0,7h chuqurlikkacha boʻlgan qismida joylashganda quyidagi formula orqali:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(33)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
12-rasm. Nisbiy toʻlqin qarshiligini aniqlash uchun grafiklar
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
z>0,7h quyidagi formula boʻyicha:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(34)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
bunda:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
kfr — ushbu SHNQning 12-jadvalidan boʻlganda, shuningdek murakkab qirqimdagi kfr koeffitsiyent boʻlib, tajriba maʼlumotlari boʻyicha aniqlanadi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
rm — mustahkamlovchi material zichligi, t/m3.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа

 

 

12-jadval

Oʻrnatish elementlari

kfr koeffitsiyenti

uyulgan holatda

yotqizilgan holatda

Tosh

0,025

-

Oddiy beton bloklar

0,021

-

Tetrapod va boshqa shakldor bloklar

0,008

0,006

Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
21. Qiyaliklarni saralanmagan tosh yotqizishlar bilan mahkamlash (togʻ massasi bilan) toʻlqin balandligining koʻpi bilan 3,0 m boʻlganda, agar qiyalikning yotiqligi ctgφ<5 va ctgφ>5 boʻlganda 3,5 m dan katta boʻlmaganda yoʻl qoʻyiladi. Bunday mahkamlashni loyihalashda tosh yotqizishlar turli xil oʻlchamdagi fraksiyalardan va bundan maydasi yotqizishlarda umumiy materiallar miqdorining i foizni tashkil qiladi, mi — alohida toshlarning i-fraksiyasining massasi, t, Toshning hisobiy massasini m ushbu SHNQning 20-bandi boʻyicha aniqlanadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Yotiqligi chegarasida boʻlgan qiyaliklarda, granulometrik tarkibni xususiyatlovchi va i — fraksiyaning har qaysisi uchun aniqlanuvchi kgr,i parametrning qiymatlari quyidagi formula orqali aniqlanadi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(35)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
bu yerda:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
D — hisoblanuvchi massa m ga mos keluvchi hisoblanuvchi diametr boʻlib, quyidagi 13-rasmda shtrixlangan zona orqali aniqlanuvchi oraliq ichida boʻlishi lozim. Qiyaliklar yotiqligi ctgj < 3 boʻlganda, laboratoriya tadqiqotlar oʻtkazilishi lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
13-rasm. Qiyaliklarni mahkamlash uchun saralanmagan tosh yotqizishni yoʻl qoʻyiluvchi donaviy tarkibini aniqlash grafigi
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
22. Saralanmagan turli donachalik tosh yotqizishlar orqali mahkamlangan qiyaliklar yotiqligi ctgφ> 5 sharoitida toshning shamol toʻlqinlari taʼsiridan boʻlgan chegaraviy muvozanat holatiga muvofiq keluvchi hisobiy tosh massasini m, t, boʻlganda hosil qilingan natijalarni mazkur SHNQning 13-jadvali boʻyicha aniqlanuvchi koeffitsiyentga koʻpaytirish bilan ushbu SHNQning 33-formulasi orqali aniqlanishi zarur.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа

 

 

 

 

 

 

 

13-jadval

ctgφ

6

8

10

12

15

/h ≥ 10 boʻlganda, , koeffitsiyent

0,78

0,52

0,43

0,25

0,2

Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Di ³ D oʻlchamli fraksiyalarning minimal tarkibi quyidagi 14-jadvalga muvofiq qabul qilinishi lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа

 

 

 

 

14-jadval

Turli donachalik koeffitsiyenti D60/D10

5

10

20

40 — 100

Di ³ D oʻlchamli fraksiyalar minimal miqdori,

foiz (ogʻirlik boʻyicha)

50

30

25

20

Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
4-bob. Silliq toʻsiqlarga va ochiq gidrotexnika inshootlariga toʻlqinlardan yuklanishlar
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
1-§. Vertikal silliq toʻsiqlarga toʻlqinlardan yuklanishlar
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
23. d > dst boʻlganda koʻndalang oʻlchamlari va (ushbu SHNQning 14-a rasm) boʻlgan vertikal silliq toʻsiqqa taʼsir qiluvchi toʻlqinlar maksimal Qmax, kN kuchini, toʻsiqning toʻlqinning eng nisbiy yuqorisiga turli xil holatlarida olinadigan bir qator qiymatlaridan quyidagi formula orqali aniqlanadi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(36)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
14-rasm. Silliq toʻsiqlarga boʻladigan toʻlqin yuklanishlarini aniqlash chizmalari: a — vertikal, b — gorizontal
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
bu yerda:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Qi,max va Qv,max — kN, muvofiq ravishda toʻlqinlar taʼsiridagi kuchning inersion va tezlik komponentlari boʻlib, quyidagi formula orqali aniqlanadi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(37)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(38)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
di va dvmazkur SHNQning 15-rasmi, 1 va 2-jadvaliga muvofiq ravishda qabul qilinuvchi, toʻlqinlar taʼsirlaridan boʻlgan maksimal kuchning inersion va tezlik komponetlarining mujassamlik koeffitsiyenti;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
h va lushbu SHNQning 1-ilovasining 4-bandiga muvofiq qabul qilinuvchi hisobiy toʻlqinning balandligi va uzunligi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
a — toʻlqin nuri boʻyicha toʻsiq oʻlchami, m;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
b — toʻlqin nuri boʻyicha normal boʻyicha toʻsiq oʻlchami, m;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
D — yumaloq kesimli toʻsiq diametri, m;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
kv — ushbu SHNQning 15-jadvali boʻyicha qabul qilinuvchi koeffitsiyent;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ai va avmazkur SHNQning 16-rasm a va b chizmalari boʻyicha qabul qilinuvchi chuqurli kN ning inersion va tezlik koeffitsiyenti;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
bi va bv — ushbu SHNQning 17-rasmi boʻyicha qabul qilinuvchi, koʻndalang kesimi doira, ellips va toʻgʻri burchakli uchburchak shaklida boʻlgan toʻsiq shakli inersion va tezlik koeffitsiyenti.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа

 

 

 

 

 

 

15-jadval

Toʻsiqning nisbiy oʻlchami a/l,b/l,D/l

0,05

0,1

0,15

0,2

0,25

0,3

0,4

kv koeffitsiyenti

1

0,97

0,93

0,86

0,79

0,70

0,52

Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Izoh: ikki boshi ochiq gidrotexnika inshootlari yoki alohida turadigan silliq toʻsiqlarni toʻlqinlardan boʻladigan yuklanishlarini hisoblash, ularning yuzalarining gʻadir-budirligini hisobga olgan holda amalga oshirilishi lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Korroziya va tirik organizmlar (organika) taʼsirlarini kamaytirish boʻyicha tajribaviy maʼlumotlar mavjud boʻlganda, shaklning koeffitsiyentlari quyidagi formulalar orqali aniqlanishi kerak:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
βv = Cv; (40)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
bu yerda:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Ci va Cv — inersion va tezlik qarshiliklari koeffitsiyentlarining aniqlangan tajribaviy qiymatlari;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
toʻlqinlar silliq toʻsiqlarga burchak ostida kelganda (ellips yoki toʻgʻri burchakli uchburchak kesimda) shakl koeffitsiyentini aniqlash ularning bosh oʻqlar boʻyicha qiymatlari orasidagi interpolyatsiya orqali aniqlanishiga yoʻl qoʻyiladi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
qiymat boʻlganda vertikal silliq toʻsiqqa maksimal taʼsir etuvchi toʻlqin kuchini qiymat boʻlganda esa Qmax=Qv,max. boshqa hollarda Qmax ni mazkur SHNQning 36-formulasi orqali turli æ larda olingan bir qator qiymatlardan aniqlanadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
15-rasm. Inersion (1-chizma) va tezlik δv (2-chizma) mujassamlik koeffitsiyentlar qiymatlarining toʻlqin kuchi komponenti taʼsiridagi grafigi
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
16-rasm. Chuqurlikning inersion ai va tezlik av koeffitsiyentlari qiymatlari grafigi
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
17-rasm. Inersion bi va tezlik bv shakl koeffitsiyentlari qiymatlari grafiklari (ellipsli toʻsiqlar uchun — tutash chiziqlar, prizma shakli toʻsiqlar uchun esa shtrixli chiziqlar) a/b ga bogʻliq ravishda (Q, q va Px uchun) yoki b/a (Pz uchun) 1 — gʻadir-budir ellips shaklli toʻsiq uchun, 2 — silliq toʻsiq uchun, 3 — suv osti gʻadir-budir va suv usti qismi silliq vertikal ellips shakli toʻsiqlar uchun
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
24. z, m, chuqurlikdagi vertikal silliq toʻsiqqa q, kN/m toʻlqinlardan boʻladigan, toʻlqinlar taʼsirining maksimal kuchi ostida Qmax (mazkur SHNQning 14-a rasm) boʻlishidagi chiziqli yuklanish quyidagi formula orqali aniqlanadi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(41)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
bu yerda:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
qi,max va qv,max quyidagi formulalar orqali aniqlanuvchi toʻlqinlardan boʻlgan maksimal chiziqli yuklanishning inersion va tezlik komponentlari, kN/m:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(42)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(43)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
mos ravishda mazkur SHNQning 18-rasmning 1 va 2-grafiklaridan, x qiymatida ushbu SHNQning 23-bandiga muvofiq qabul qilingan toʻlqinlardan boʻladigan chiziqli yuklanishning inersion va tezlik komponentlarining mujassamlik koeffitsiyentlari.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
qxi va qxv — toʻlqinlardan boʻladigan chiziqli yuklanish koeffitsiyentlari boʻlib, mazkur SHNQning 19-rasmining a va b chizmalari boʻyicha nisbiy chuqurlikning qiymatlari boʻyicha qabul qilinadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
18-rasm. Inersion dxi (1-chizma) va tezlik dxv (2-chizma) komponentlari toʻlqinlardan boʻladigan gorizontal chiziqli mujassamlik koeffitsiyentlari qiymatlarining chizmasi
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
25. Hisoblangan sath ustidan toʻlqinlangan sathning ortishi n, m, quyidagi formula orqali aniqlanishi lozim:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
n = nrel h, (44)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
bu yerda:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
hrel20-rasm boʻyicha aniqlanuvchi toʻlqinlangan sathning nisbiy ortishi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Oʻrtacha toʻlqin chizigʻining hisoblangan sathdan Dd, m, ortishi quyidagi formula boʻyicha aniqlanishi lozim:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
, (45)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
bu yerda:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
hc,rel — 20-rasm boʻyicha χ = 0 qiymatda aniqlanuvchi toʻlqin choʻqqisining nisbiy ortishi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
26. Toʻlqin choʻqqisiga nisbatan istalgan holda joylashgan, vertikal silliqlangan toʻsiqqam, boʻlgan toʻlqin yuklanishlari Q va q mazkur SHNQning 36 va 41-formulalari orqali aniqlanishi kerak. Bunda, koeffitsiyentlari mazkur SHNQning 15-rasmining 1 va 2-grafigidan, ushbu SHNQning 18-rasmning 1 va 2-grafiklariga muvofiq qabul qilinishi lozim (belgilangan χ = x/λ qiymat uchun).
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
19-rasm. qxi, qxv, qzv toʻlqinlardan boʻlgan chiziqli yuklanish koeffitsiyentlari grafiklari, d/l boʻlganda, 1) 0,1, 2) 0,15, 3) 0,2, 4) 0,3, 5) 0,5, 6) 1, 7) 5 va l/h = 40 — tutash chiziqlar, l/h = 8-15 — shtrixli chiziqlar
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
27. Hisobiy suv sathidan vertikal silliqlangan toʻsiqning toʻlqinlar taʼsiridagi maksimal kuch Qmax yuklanadigan nuqtasiga boʻlgan masofa ZQ,max, m, quyidagi formula orqali aniqlanishi zarur:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
, (46)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
bu yerda:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
di va dv — ushbu SHNQning 15-rasmining 1 va 2-chizmalaridan χ ning Qmax ga muvofiq kelishidagi qabul qilinuvchi koeffitsiyentlar;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ZQ,i va ZQ,v — muvofiq ravishda inersion va tezlik kuchlari, m komponentlari taʼsir etuvchi nuqtalar ordinatlari boʻlib quyidagi formulalar orqali aniqlanadi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
bu yerda:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
zi,rel va zv,rel — inersion va tezlik kuchlari komponentlari taʼsir etuvchi nuqtalarning nisbiy ordinatlari boʻlib, mazkur SHNQning 21-rasmi grafiklari boʻyicha qabul qilinadi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
mi va mv — mazkur SHNQning 22-rasmi chizmalari boʻyicha qabul qilinuvchi faza inersion va tezlik koeffitsiyentlari.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
20-rasm. hrel koeffitsiyent qiymatlari grafigi 1 — d/l=0,5 va l/h=40 boʻlganda, 2 — d/l =0,5 va l/h =20, d/l =0,2 va l/h=40 boʻlganda, 3 — d/l =0,5 va l/h =10 boʻlganda, shuningdek d/l =0,2 va l/h=20 boʻlganda, 4 — d/l =0,2 va l/h=10 boʻlganda koeffitsiyentlar 15-rasmning 1 va 2-chizmalari boʻyicha, dxi va dxv esa 18-rasmning 1 va 2-chizmalari boʻyicha c=x/l berilgan qiymat uchun aniqlanadi
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
21-rasm. Nisbiy ordinatlar miqdorlari grafigi 1-zi,rel va 2-zv,rel
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
22-rasm. Faza inersion mi va tezlik mv koeffitsiyenti grafigi
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Hisob sathidan Q kuch taʼsir etuvchi nuqtagacha x ning toʻlqin oʻrkachidan toʻsiqqacha boʻlgan masofani zQ mazkur SHNQning 46-formula boʻyicha aniqlanadi, bunda di va dv koeffitsiyentlar mazkur SHNQning 15-rasmning 1 va 2-grafiklariga muvofiq berilgan c=x/l qiymat uchun qabul qilinishi lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
2-§. Gorizontal silliq toʻsiqqa toʻlqinlardan boʻlgan yuklanishlar
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
28. Pmax, kN/m toʻlqinlardan teng taʼsir etuvchi chiziqli yuklanishning maksimal qiymatini, koʻndalang kesimi oʻlchamlari m boʻlgan va zcb, biroq va boʻlgandagi gorizontal silliq toʻsiqqa boʻlgan taʼsiri quyidagi formula orqali aniqlanishi lozim. (ushbu SHNQning 14-b rasm):
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(49)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ikki holatlar uchun:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
maksimal tashkil etuvchi gorizontal chiziqli yuklanishni Px,max, kN/m, vertikal chiziqli tashkil etuvchi yuklanishning tegishli qiymatida Pz, kN/m;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
maksimal vertikal tashkil etuvchi chiziqli yuklanish Pz,max, kN/m, unga muvofiq ravishdagi chiziqli yuklanishning Px, kN/m, gorizontal tashkil etuvchisi qiymatida.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Toʻlqin choʻqqisidan toʻsiq markazigacha boʻlgan masofa x, m, maksimal chiziqli yuklanishlar taʼsirida Px,max va Pz,max, c=x/l ning nisbiy kattaligida ushbu SHNQning 18 va 23-rasmlariga muvofiq qabul qilinadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
23-rasm. Toʻlqinlardan, vertikal chiziqli yukning inersion δzi (1-grafiklar) va toʻliq komponentlarini yigʻindisi koeffitsiyentlari qiymati grafigi δzv — (2-grafiklar)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
29. Toʻlqinlardan boʻladigan chiziqli yuklanishning gorizontal tashkil etuvchisi maksimal qiymatining Px,max, kN/m, gorizontal silliq toʻsiqqa taʼsiri æ ning turli qiymatlarida qabul qilinuvchi bir qator kattaliklardan quyidagi formula boʻyicha aniqlanadi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Px,max=Pxi δxi+Pxv δxv, (50)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
bu yerda:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Pxi, Pxvtoʻlqinlardan boʻlgan chiziqli yuklanishning gorizontal tashkil etuvchilari inersion va tezlik komponentlari boʻlib, kN/m quyidagi formulalar boʻyicha aniqlanadi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(51)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(52)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
dxi va dxvtoʻlqinlardan boʻlgan chiziqli yuklanishning inersion va tezlik komponentlari mujassamlik koeffitsiyentlari boʻlib, ushbu SHNQning 18-rasmining 1 va 2-chizmalari boʻyicha mos ravishda ushbu SHNQning 23-bandidagi x qiymatlarida qabul qilinadi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
— ifodalar ham mazkur SHNQning 24-bandi keltirilgan;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
bi va bv — mazkur SHNQning 17-rasmi grafiklariga muvofiq a/b gorizontal va b/a vertikal yuklanish qiymati uchun qabul qilinadi, koʻndalang kesim aylana, ellips va toʻgʻri toʻrtburchak shaklidagi toʻsiqning inersion va toʻliq koeffitsiyenti.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
30. Gorizontal silliq toʻsiqqa Pz,max, kN/m, toʻlqinlardan boʻladigan chiziqli yuklanishning vertikal tashkil etuvchisi maksimal qiymatini χ ning turli qiymatlarida olinuvchi bir qator kattaliklarida, quyidagi formula boʻyicha aniqlanishi lozim:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Pz,max=Pzi δxi + Pzv δzv, (53)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
bu yerda:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Pzi va Pzvtoʻlqinlardan boʻlgan chiziqli yuklanishning vertikal tashkil etuvchilari inersion va tezlik komponentlari boʻlib, kN/m, quyidagi formulalar orqali aniqlanadi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(54)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(55)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
dzi va dzv — inersion va tezlik mujassamlik koeffitsiyenti boʻlib, mazkur SHNQning 23-rasmi 1 va 2-grafiklari boʻyicha χ ning mazkur SHNQning 23-bandiga muvofiq qiymatlarida qabul qilinadi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
qzi va qzv — toʻlqinlardan boʻlgan chiziqli yuklanish koeffitsiyenti boʻlib, mos ravishda mazkur SHNQning 19-rasmi v va g grafiklari boʻyicha nisbiy ordinatalar qiymatlarida qabul qilinadi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
βi va βv — ifodalar mazkur SHNQning 29-bandi kabi boʻladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
31. Toʻlqin choʻqqisiga nisbatan istalgan holatda x joylashgan gorizontal silliq toʻsiqqa toʻlqinlardan boʻladigan chiziqli yuklanishni tashkil etuvchi gorizontal Px, kN/m yoki Pz, kN/m larning qiymatlari mos ravishda mazkur SHNQning 50 yoki 53-formulalari orqali aniqlanishi, bunda, mujassamlik koeffitsiyentlari mazkur SHNQning 18 va 23-rasmlaridagi grafiklar boʻyicha berilgan qiymatlar kabi qabul qilinadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
32. Toʻlqinlardan boʻladigan teng taʼsir etuvchi chiziqli yuklanishlar maksimal qiymati Pmax, kN/m ning tubda yotuvchi silindrik toʻsiqqa taʼsiri mazkur SHNQning 14-b rasmiga koʻra uning diametri m mazkur SHNQning 49-formulasi boʻyicha mazkur SHNQning 28-bandida keltirilgan holat uchun aniqlanishi lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
33. Tubda yotuvchi silindrik toʻsiqqa taʼsir etuvchi maksimal gorizontal Px,max, kN/m, va mos ravishdagi vertikal Pz, kN/m toʻlqinlardan boʻlgan chiziqli yuklanish proyeksiyalari quyidagi formulalar orqali aniqlanishi lozim:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Px,max=Pxiδxi+Pxvδxv; (56)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(57)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
bu yerda:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Pxi va Pxv — toʻlqinlardan boʻlgan chiziqli yuklanishning kN/m, gorizontal tashkil etuvchisining mos ravishdagi inersion va tezlik komponentlari boʻlib, quyidagi formula orqali aniqlanadi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(58)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(59)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
— ifodalar ushbu SHNQning 29-bandi kabi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Toʻlqinlardan boʻlgan chiziqli yuklanishning maksimal vertikal Px,max, kN/m va mos ravishda gorizontal Px, kN/m proyeksiyalari teng deb olinishi lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
3-§. Vertikal silliq toʻsiqqa parchalanuvchi toʻlqinlardan boʻladigan yuklanishlar
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
34. Diametri D ≤ 0,4dcr, m boʻlgan vertikal silindrik toʻsiqqa, parchalanuvchi (buziluvchi) toʻlqinlarning taʼsiridan Qcr,max, kN, maksimal kuchini, toʻlqin oʻrkachidan bir qator holatlari uchun hosil qilingan toʻlqinlar taʼsirlari kuchining ayrim qiymatlari boʻyicha (24-a rasm) 0,1x/dt, oraliqda x/dt=0 dan boshlab aniqlanishi, bunda x — parchalanuvchi toʻlqin oʻrkachidan vertikal silindrik toʻsiq oʻqigacha boʻlgan masofa hisoblanadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Silindrik toʻsiqning toʻlqin choʻqqisiga nisbatan istalgan holati uchun toʻlqinlar taʼsir kuchi Qcr, kN quyidagi formula orqali aniqlanadi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Qcr = Qi,cr + Qv,cr, (60)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
bu yerda:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Qi,cr va Qv,crparchalanuvchi toʻlqinlar taʼsirida boʻlgan kuchlarning inersion va tezlik komponentlari kN boʻlib quyidagi formulalar orqali aniqlanadi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(61)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(62)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
bu yerda:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
dt — toʻlqin etagi ostidagi suv chuqurligi m:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
dt = dcr — (hsurηs,sur) (63)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ga teng deb olinadi (ushbu SHNQning 24-a rasmida keltirilgan);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
hsur £ 0,8 shartga rioya qilinishi bilan sayoz suv doirasidagi toʻlqinning birinchi bor yopirilishidagi (shaklini oʻzgartirgan) toʻlqin balandligi, m;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ηs,sur — toʻlqin choʻqqisini suvning hisob sathidan koʻtarilishi (birinchi yopirilishida), m;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
dzi va dzv — inersion va tezlik koeffitsiyenti boʻlib, mazkur SHNQning 24-b rasmi grafiklari boʻyicha qabul qilinadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
24-rasm. Parchalanuvchi toʻlqinlardan boʻlgan yuklanishlarni aniqlash grafigi va di,cr1-egri chiziq, dv,cr — 2-egri chiziq koeffitsiyentlar qiymatlari grafigi
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
35. Parchalanuvchi toʻlqinlardan boʻlgan chiziqli yuklanishni, qcr, kN/m, z, m chuqurlikdagi hisob sathidan mazkur SHNQning 24-a-rasmiga muvofiq toʻsiq oʻqining toʻlqin choʻqqisidan x/dt nisbiy uzoqlashuvidagi vertikal silindrik toʻsiqqa taʼsir kuchi quyidagi formula orqali aniqlanishi kerak:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
qcr = qi,cr + qv,cr (64)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
bu yerda:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
qi,cr va qv,cr — parchalanuvchi toʻlqinlardan boʻlgan chiziqli yuklanish inersion va tezlik komponentlarining, kN/m, vertikal toʻsiqqa taʼsiri quyidagi formulalar orqali aniqlanadi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(65)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(66)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
bu yerda:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
i,cr va v,cr — inersion va tezlik koeffitsiyentlari boʻlib, mazkur SHNQning 25-rasmi a va b chizmalari boʻyicha muvofiq ravishda nisbiy chuqurlik qiymatlarida qabul qilinadi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
25-rasm. Inersion i,cr va tezlik v,cr koeffitsiyentlari qiymatlari grafigi
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
δi,cr (24-b rasm) va i,cr (25-a rasm) koeffitsiyentlarini x/dt >0 boʻlganda musbat va x/dt <0 boʻlganda manfiy deb olinadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
4-§. Silliq elementlardan boʻlgan ikki boshi ochiq boʻlgan gidrotexnika inshootlariga toʻlqinlardan yuklanishlar
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
36. Sterjen tizimi koʻrinishidagi ikki boshi ochiq gidrotexnika inshootlariga toʻlqinlar yuklanishlarini har qaysi elementni hisoblanuvchi toʻlqin kesimiga nisbatan turgan holatini hisobga olgan holda mazkur SHNQning 23 — 31-bandlariga muvofiq aniqlangan yuklanishlarni jamlash orqali hosil qilinadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Gidrotexnika inshooti elementining eng katta diametri D, m, da uni elementlar oʻqlari orasidagi masofa l, m, 3D yoki undan katta boʻlganda, alohida joylashgan silliq toʻsiq deb hisoblash lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
l<3D boʻlganda esa gidrotexnika inshootining alohida elementi uchun hosil qilingan toʻlqin yuklanishini, koʻlam boʻyicha yaqinlashish koeffitsiyentiga ψ t hamda quyidagi 16-jadval boʻyicha qabul qilinuvchi toʻlqinlar nuri ψ i ga koʻpaytirish lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа

 

 

 

 

16-jadval

Toʻsiqlar oʻqlari orasidagi nisbiy masofa l/D

Nisbiy diametrlar D/l qiymatlaridagi yaqinlashish koeffitsiyentlari ψ t i ψ i

ψt

ψl

0,1

0,05

0,1

0,05

3

1

1

1

1

2.5

1

1.05

1

0.98

2

1.04

1.15

0.97

0.92

1.5

1.2

1.4

0.87

0.8

1.25

1.4

1.65

0.72

0.68

Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
37. Ikki boshi ochiq gidrotexnika inshootining qiya elementiga toʻlqinlardan yuklanishni tashkil etuvchi gorizontal va vertikal epyuralari orqali hisoblanishi, ular ordinatlari hisob sathi ostida chuqurlashish va hisobiy toʻlqin choʻqqisidan elementning alohida qismlarini uzoqlashuvini hisobga olgan holda mazkur SHNQning 31-bandiga muvofiq aniqlanishi lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Gidrotexnika inshootining elementlariga 25° dan kichik boʻlgan burchak ostida gorizontalga yoki vertikalga ogʻma holda boʻlgan toʻlqinlar yuklanishlarini mazkur SHNQning 26 va 31-bandlariga muvofiq ham vertikal ham gorizontal silliq toʻsiqqa nisbatan aniqlashga yoʻl qoʻyiladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
38. Silliq elementlardan boʻlgan ikki boshi ochiq gidrotexnika inshootlariga doimiy boʻlmagan shamol toʻlqinlari taʼsiridan boʻlgan dinamik yuklanishni mazkur SHNQning 36 va 37-bandlariga muvofiq olingan tizimda balandlik bilan taʼminlangan va oʻrtacha uzunlikdagi toʻlqinlardan boʻlgan statik yuklanish qiymatini mazkur SHNQning 17-jadvali boʻyicha qabul qilinuvchi dinamiklik koeffitsiyenti — k d ga koʻpaytirish orqali aniqlanadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа

 

 

 

 

17-jadval

Davrlar nisbati Tc /T

0,01

0,1

0,2

0,3

kd dinamiklik koeffitsiyenti

1

1,15

1,2

1,3

Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Tc — gidrotexnika inshootining oʻz tebranish davri, s;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
T — oʻrtacha toʻlqin davri, s.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Davrlar nisbati boʻlganda, gidrotexnika inshootining dinamik hisobi bajarilishi lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
5-§. Katta diametrli vertikal silindrlarga toʻlqinlardan yuklanishlar (maxsus holatlar)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
39. Tosh-shagʻal yoki tosh tashlangan asos ustida joylashgan vertikal yumaloq silindrik toʻsiqning butunligicha tubiga nisbiy toʻlqin bosimidan boʻlgan tubining markaziga nisbatan maksimal agʻdaruvchi moment Mz,por, kN•m quyidagi formula orqali aniqlanadi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(67)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
bu yerda:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
bporquyidagi 18-jadval boʻyicha qabul qilinuvchi asosning oʻtkazishini hisobga olgandagi agʻdaruvchi moment koeffitsiyenti.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа

 

 

 

 

 

 

 

18-jadval

D/λ

0,2

0,3

0,4

0,5

0,6

0,7

0,8

βpor

1,02

1,30

1,39

1,39

1,34

1,29

1,23

Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
40. Tubining markaziga nisbatan toʻsiqqa taʼsir koʻrsatuvchi toʻla maksimal agʻdaruvchi momenti ikki moment yigʻindisi Mz,por mazkur SHNQning 67-formulasi orqali va maksimal kuchdan boʻlgan moment Qmax orqali aniqlanadi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(68)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
bu yerda:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Cq — quyidagi 19-jadval boʻyicha qabul qilinuvchi koeffitsiyent.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа

 

 

 

 

 

 

 

19-jadval

D/λ

0,2

0,3

0,4

0,5

0,6

0,7

0,8

Cq

0,93

1,07

1,05

0,98

0,90

0,84

0,79

Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
41. Gorizontal kuch Qmax maksimum sarfidagi z³0 chuqurlikda boʻlgan vertikal yumaloq silindrik toʻsiq yuzasi nuqtasida boʻladigan toʻlqin bosimi r, kPa, quyidagi formula orqali aniqlanishi lozim:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(69)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
bu yerda:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
χ — ushbu SHNQning 20-jadvali boʻyicha qabul qilinuvchi taqsimlanish koeffitsiyenti.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа

 

 

 

20-jadval

θ, grad

D/l boʻlganda c koeffitsiyenti qiymatlari

0,2

0,3

0,4

0

0,73

0,85

0,86

15

0,7

0,83

0,85

30

0,68

0,81

0,84

45

0,6

0,74

0,8

60

0,5

0,65

0,7

75

0,35

0,51

0,55

90

0,22

0,34

0,34

105

0,03

0,11

0,1

120

-0,09

-0,08

-0,1

135

-0,23

-0,23

-0,23

150

-0,32

-0,36

-0,33

165

-0,37

-0,42

-0,38

180

-0,41

-0,45

-0,4

Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Izoh: q — keluvchi toʻlqin nuri bilan toʻsiq markazidan qurilayotgan nuqtaga qarab yoʻnalgan yoʻnalish orasidagi burchak (silindrning old tashkil etuvchisi uchun q = 0).
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Suvning hisob sathidan yuqorisida yotgan nuqtalardagi r bosim c >0 boʻlganda (z<0) mazkur SHNQning 69-formulasi orqali aniqlanuvchi z =0 sathda chiziqli jadval r, hamda r =0 orasida z = — ch sathda, c <0 boʻlganda esa 0 < z < -ch nuqtalar uchun ham chiziqli jadval r = 0 z = 0 boʻlganda va r oraligʻida 69-formula orqali aniqlanuvchi z = -ch boʻlganda qabul qilinadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
42. Toʻsiq doirasi aylanasida joylashgan (Ø = 90° va 270°) nuqtalardagi va toʻsiq oldida toʻsiq aylanasidan masofada (Ø = 0°) boʻlgan nuqtalardagi maksimal tub tezligi Vb,max, m/s, quyidagi formula orqali aniqlanadi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(70),
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
bu yerda:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
φv koeffitsiyent mazkur SHNQning 21-jadvali boʻyicha olinadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа

 

 

 

21-jadval

Hisob nuqtalari holati

φv koeffitsiyentining D/l boʻlgandagi qiymati

0,2

0,3

0,4

Aylana toʻsiqlarga

0,98

0,87

0,77

Toʻsiq oldida

0,67

0,75

0,75

Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
5-bob. Qirgʻoq mahkamlash gidrotexnika inshootlariga shamol toʻlqinlari va kanal qirgʻoqlariga kema toʻlqinlari yuklanishlari
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
1-§. Qirgʻoq mahkamlash gidrotexnika inshootlariga shamol toʻlqinlaridan yuklanishlar
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
43. Toʻlqin yotiqligidagi undan boʻladigan teng taʼsir etuvchi chiziqli yuklanish bilan suv osti toʻlqin sindirgichiga taʼsiri gorizontal Rx, kN/m va vertikal Pz hamda Pc, kN/m, proyeksiyalarining maksimal qiymatlarini yon tomon va muallaqlashtiruvchi toʻlqin bosimi epyuralari boʻyicha mazkur SHNQning 26-rasmiga koʻra qabul qilish lozim, bunda R, kPa qiymat, z ga bogʻliq holda tubning nishabi i hisobga olingani holda quyidagi formula orqali aniqlanishi lozim:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
26-rasm. Suv osti toʻlqin sindirgichga boʻlgan toʻlqin bosimi epyuralari
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
tub nishabi i £ 0,04 boʻlganda:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
z = z1 boʻlganda z < z2, p1 = pg(z1z4); (71)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
z1z2 boʻlganda, p1 = p2; (72)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
z = z2, (73)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
z = z3 =d, p3 = kwp2 (74)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
tub nishabi i > 0,04 boʻlganda: z=z1, p1 71 va 72-formulalari orqali aniqlanadi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
z = z2, p2 = pg(z2z4) (75)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
z = z3 = d, p3 = p2 (76)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
bu yerda:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
z1 — gidrotexnika inshooti yuqorisi ordinati, m;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
z2 — ushbu SHNQning 22-jadvali boʻyicha toʻlqin tagi ordinati, m;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
kw — mazkur SHNQning 23-jadvali boʻyicha qabul qilinuvchi koeffitsiyent;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
z4 — suv osti toʻlqin sindirgich ortidagi suv sathi ordinati, m boʻlib, quyidagi formula orqali aniqlanadi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
z4 = — krd(z1z5) + z1; (77)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
krdushbu SHNQning 22-jadvali boʻyicha qabul qilinuvchi koeffitsiyent;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
z5 — mazkur SHNQning 22-jadvali boʻyicha qabul qilinuvchi suv osti toʻlqin sindirgichi oldidagi toʻlqin oʻrkachi ordinati.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа

 

 

 

 

 

 

22-jadval

Toʻlqinning nisbiy balandligi h/d

0,4

0,5

0,6

0,7

0,8

0,9

1

Toʻlqin tagining nisbiy pasayishi z2/d

0,14

0,17

0,20

0,22

0,24

0,26

0,28

Toʻlqin oʻrkachining nisbiy koʻtarilishi z5/d

-0,13

-0,16

-0,20

-0,24

-0,28

-0,32

-0,37

krd koeffitsiyenti

0,76

0,73

0,69

0,66

0,63

0,60

0,57

Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
44. Qirgʻoq mahkamlash gidrotexnika inshooti oldidagi maksimal tub tezligi Vb,max, m/s, u 12-formula orqali aniqlanadi ksl koeffitsiyenti quyidagicha qabul qilinishi lozim:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
vertikal yoki katta qiyalikka ega boʻlgan devor uchun mazkur SHNQning 23-jadvali boʻyicha;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
suv osti toʻlqin sindirgich uchun mazkur SHNQning 24-jadvali boʻyicha.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа

 

 

 

 

 

 

 

 

23-jadval

Toʻlqin yotiqligi /h

8

10

15

20

25

30

35

kw koeffitsiyenti

0,73

0,75

0,8

0,85

0,9

0,95

1

Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа

 

 

 

 

24-jadval

Toʻlqinning nisbiy uzunligi /d

≤5

10

15

20 va katta

ksl koeffitsiyenti

0,5

0,7

0,9

1,1

Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Parchalanuvchi va qirgʻoqqa uriluvchi toʻlqinlarda qirgʻoq mahkamlash gidrotexnika inshootlari oldidagi suvning maksimal tub tezligi Vb,max, m/s, muvofiq ravishda 18 va 24-formulalari orqali aniqlanishi lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Yuvib ketmaydigan tub tezliklari yoʻl qoʻyilgan qiymatlari ushbu SHNQning 22-bandiga asosan qabul qilinishi lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
45. Vertikal toʻlqindan himoyalash devoriga parchalanuvchi va uziluvchi toʻlqinlar teng taʼsir etuvchi chiziqli yuklanishlari gorizontal Px, kN/m, va vertikal Pz, kN/m, proyeksiyalari maksimal qiymatlari (qirgʻoq tomondan grunt agʻdarmasi mavjud boʻlmaganda) yon tomon va muallaqlashtiruvchi toʻlqin bosimlari epyuralari mazkur SHNQning 27-rasmi boʻyicha qabul qilinadi, bunda p, kPa, va nc m qiymatlar gidrotexnika inshooti joylashgan yerga bogʻliq holda aniqlanishi lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Gidrotexnika inshootining suv yoʻli yopilgan oxirgi qirgʻoq toʻlqinlari bostirib keluvchi joyida joylashishida mazkur SHNQning 27-a rasmiga koʻra quyidagi formula orqali aniqlanadi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(78)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(79)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Gidrotexnika inshootini urez zonasi oldida joylashishida (mazkur SHNQning 27-b rasmi) quyidagi formulalar orqali aniqlanadi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(80)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(81)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Gidrotexnika inshootini urez chizigʻi tashqarisida toʻlqinlarni qirgʻoqqa urilish doirasida mazkur SHNQning 27-v rasmiga koʻra quyidagi formula orqali aniqlanadi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(82)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(83)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
bu yerda:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
hc — toʻlqin oʻrkachini toʻlqindan himoya devori tik tekisligi hisobiy sathidan ortishi, m;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
hbr — parchalanuvchi (buziluvchi) toʻlqinlar balandligi, m;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
an — toʻlqinni oxirgi bosib keluvchi tekisligidan urez chizigʻigacha boʻlgan masofa, m;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ai — toʻlqinni oxirgi bosib keluvchi tekisligidan gidrotexnika inshootigacha boʻlgan masofa, m;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
al — suvning urez chizigʻidan gidrotexnika inshootigacha boʻlgan masofa, m;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ar — suvning urez chiziqdan buzilgan toʻlqinlarni qirgʻoqqa urilish chegarasigacha boʻlgan masofa (gidrotexnika inshooti mavjud boʻlmaganida), m quyidagi formula orqali aniqlanadi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ar = h run1foiz ctgφ, (84)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
hrun1foizqirgʻoqqa keluvchi toʻlqinlar balandligi, m boʻlib, mazkur SHNQning 17-bandi boʻyicha aniqlanadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
27-rasm. Vertikal toʻlqindan himoya devoriga, gidrotexnika inshootining quyidagicha joylashuvida toʻlqin bosimi epyuralari: a — qirgʻoqqa urilish toʻlqini doirasida, b — urez chizigʻi doirasida, v — urez chizigʻidan tashqarida
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа

 

 

 

 

25-jadval

Gidrotexnika inshooti yuqorisi ordinati z1,m

-0,3h

0,0

+0,3h

+0,65h

kzd koeffitsiyenti

0,95

0,85

0,8

0,5

Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Izohlar:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
1. Agar gidrotexnika inshooti yuqorisi ordinati z1>> -0,3h, m, boʻlsa (78), (80) va (82) formulalar orqali aniqlanuvchi toʻlqin bosimi qiymatini ushbu SHNQning 25-jadvali boʻyicha qabul qilinadigan kzd koeffitsiyentga koʻpaytirish lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
2. Qirgʻoqqa uriluvchi toʻlqindan himoya devoriga boʻlgan yuklanish, ularni toʻlqin urilish doirasida joylashishi ushbu SHNQning 12-bandiga asosan aniqlanadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
46. Vertikal toʻlqindan himoya devoriga (qirgʻoq tomondan grunt agʻdarish orqali) buzilgan toʻlqinlardan teng taʼsir qiluvchi chiziqli yuklanishlar proyeksiyalari gorizontal Px, kN/m va vertikal Pz, kN/m maksimal qiymatlarini, toʻlqinlarni qaytishida yon tomon va muallaqlashtiruvchi toʻlqin bosimi mazkur SHNQning 28-rasmiga muvofiq epyuralari boʻyicha qabul qilinishi, bunda pr, kPa qiymat quyidagi formula orqali aniqlanishi lozim:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
pr = pgzr — 0,75hbr) (85)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
bu yerda:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Δzr — toʻlqin qaytishida vertikal devor oldida suvning yuzasi hisob sathidan pasayishi boʻlib, suv chizigʻidan gidrotexnika inshootigacha boʻlgan al masofaga bogʻliq ravishda, al ≥ 3hbr Δzr = 0 va al < 3hbr Δzr = 0,25 hbr boʻlgan holatlarda qabul qilinadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
28-rasm. Vertikal toʻlqindan himoya devoriga toʻlqin qaytishidagi toʻlqin bosimi epyuralari
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
47. Toʻlqin bosimi p, kPa, devorning egri chiziqli qismida mazkur SHNQning 44-bandiga muvofiq vertikal devorga boʻlgan toʻlqin bosimi epyurasi boʻyicha bu epyurani quyidagi 29-rasmga koʻra egri chiziqli yuzaga boʻlgan normal boʻyicha yoʻnaltirish orqali qabul qilinishi lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
29-rasm. Toʻlqindan himoya devorining egri chiziqli qismidagi toʻlqin bosimi epyurasi
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
48. Qirgʻoq himoyalagich elementiga toʻlqinlardan teng taʼsir etuvchi chiziqli yuklanish proyeksiyalari gorizontal Px,ext, Px,int, kN va vertikal Pz, kN maksimal qiymatlari yon tomon va muallaqlashtiruvchi toʻlqin bosimi mazkur SHNQning 30-rasmiga koʻra epyuralari boʻyicha qabul qilinishi lozim, bunda qirgʻoq himoyalagich tashqi pext, kPa va soya tomon pint, kPa, qirralariga toʻlqin bosimi qiymatlari va toʻlqin oʻrkachining muvofiq holdagi koʻtarilishlari ηext, m, va ηint, m, quyidagi formulalar orqali aniqlanishi lozim:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(86)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(87)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
bu yerda:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
kα — mazkur SHNQning 26-jadvali orqali qabul qilinuvchi toʻlqin koʻlamini qirgʻoq himoyalagichga yaqinlashib kelish burchagiga bogʻliq boʻlgan koeffitsiyent.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
30-rasm. Qirgʻoq himoyalagichga boʻlgan toʻlqin bosimi epyurasi
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа

 

 

 

 

 

26-jadval

Qirgʻoq himoyalagich yogʻi

ctgα

l/ qiymatida kα koeffitsiyent

0,03 va kam

0,05

0,1

0,2 va koʻp

Tashqi soya yoqi

-

1

0,75

0,65

0,6

0

1

0,75

0,65

0,6

0,2

0,45

1,45

0,45

0,45

0,5

0,29

0,22

0,30

0,35

1

0

0

0

0

Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
2-§. Kanal qirgʻoqlari mahkamlanishlariga kema toʻlqinlaridan yuklanishlar
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
49. Kema toʻlqini balandligini hsh, m quyidagi formula orqali aniqlanishi lozim:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(88)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
bu yerda:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ds va lu — kemaning oʻtirishi va uzunligi, m;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
δ — kemaning suv sigʻimining toʻliqlik koeffitsiyenti;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Vadm — kemaning foydalanish talablari boʻyicha yoʻl qoʻyiluvchi tezligi, m/s boʻlib, quyidagi formula orqali aniqlanadi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(89)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ka — kemaning koʻndalang kesim yuzasining kanalning tirik kesimi yuzasiga boʻlgan nisbati A, m2;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
b — kanalning suv urezi boʻyicha kengligi, m.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
50. Kema toʻlqinini qiyalikka borish balandligini hrsh mazkur SHNQning 31-rasmiga koʻra quyidagi formula orqali aniqlanadi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(90)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
bu yerda:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
βsltekis plitalar bilan qoplangan qiyaliklar uchun 1,4 ga teng boʻlgan, tosh yotqizish bilan — 1,0 va tosh tashlash bilan — 0,8 deb qabul qilinuvchi koeffitsiyent.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
51. Kemalar toʻlqinidan boʻladigan chiziqli yuklanishning maksimal qiymati kanal qirgʻoqlari mahkamlanishlari uchun R, kN/m toʻlqin bosimi epyuralari boʻyicha qabul qilinishi lozim (mazkur SHNQning 31-rasmi). Bunda, p, kPa qiymatlar z ga bogʻliq holda quyidagi formulalar orqali aniqlanadi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
plitalar bilan mahkamlangan qiyalikka toʻlqinni urilishida (31-a rasm):
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(91)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(92)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(93)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
plitalar bilan mahkamlangan qiyalikdan toʻlqin qaytishida (31-b rasm):
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(94)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(95)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(96)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
vertikal devor oldidan suv toʻlqinlanib oqishida (31-v rasm):
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(97)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(98)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(99)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(100)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
bu yerda:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
dinf — qiyalik mahkamlanishning tag chuqurligi, m;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
dh — qoziq qoqilish chuqurligi, m;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
filtratsiya oqibatida kanal qirgʻogʻining mahkamlash yerlaridan boshqa joylarda suv sathining pasayishi m quyidagilarga teng qilib qabul qilinadi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
0,25 hsh — qiyalik boʻyicha mahkamlangan, suv hisob sathidan 4 m dan kam boʻlmagan uzunlikda suv oʻtkazmaydigan tayanch bilan;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
0,2 hsh — qiyalik boʻyicha mahkamlangan, suv hisob sathidan 4 m dan katta uzunlikda, tosh koʻrinishidagi tayanch bilan;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
0,1 hshtish-tirnoqli vertikal devor uchun.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
31-rasm. Qirgʻoq kanallari mahkamlanishlariga kema toʻlqinlari bosimi epyuralari: a — qiyalikka toʻlqinni urilishida, b — qiyalikdan toʻlqin qaytishida, v-vertikal devor oldidan suv toʻlqinlanib oqishida
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
6-bob. Gidrotexnika inshootlariga kemalardan (suzuvchi obyektlardan) boʻladigan yuklanishlar
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
1-§. Asosiy talablar
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
52. Gidrotexnika inshootlarini kemalardan (suzuvchi obyektlardan) boʻladigan yuklanishni hisoblashda quyidagilar aniqlanishi lozim:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
mazkur SHNQning 49 — 51-bandlariga muvofiq suzuvchi obyektlarga shamol, oqim va toʻlqinlardan boʻladigan yuklanishlar;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
kema bogʻlangan gidrotexnika inshootlariga shamol, oqim va toʻlqinlar taʼsirida qirgʻoq gidrotexnika inshootiga yonlari bilan tegishidan boʻladigan yuklanishlar;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
kemaning bogʻlash gidrotexnika inshootiga yoni bilan yaqinlashib kelishida boʻladigan yuklanishlar;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
kemaga shamol va oqimni taʼsir qilishida bogʻlovchi arqonni tortilish — taranglashishidan boʻladigan yuklanishlar.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
2-§. Suzuvchi obyektlarga shamol, oqim va toʻlqinlardan boʻladigan yuklanishlar
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
53. Suzuvchi obyektlarga shamol taʼsiridan boʻlgan kuchlarni tashkil etuvchilari, koʻndalang Wq, kN va uzunasiga Wn, kN quyidagi formulalar orqali aniqlanadi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
arqondan boʻshatilgan kemalar va suzuvchi bogʻlash joylar uchun:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Wq = 73.6 10−5 Aqq ξ; (101)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Wn = 49.0·10−5 An n ξ; (102)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
suzuvchi kema ustaxonalari uchun
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Wq = 79.5 10−5 Aqq (103)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Wn =79.5 10−5 Ann, (104)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
bu yerda:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Aq va An — suzuvchi obyektlarning yelkanligini (siluetlarini) muvofiq holdagi yon va old suv usti yuzalari, m2;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Vq va Vn — kema qatnovi davrida 2 foiz shamol tezligi taʼminlanishining mos ravishda koʻndalang va uzunasiga tashkil etuvchilari, m/s;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ξ — ushbu SHNQning 27-jadvali boʻyicha qabul qilinuvchi koeffitsiyent boʻlib, unda ah — suzuvchi obyektning suv usti qismining koʻndalang va uzuna siluetlarining eng katta gorizontal oʻlchami.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Yelkanlik yuzalari shamol kelish tomonga joylashgan ekranlashtiruvchi toʻsiqlar yuzalarini hisobga olgan holda aniqlanadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа

 

 

 

27-jadval

Suzuvchi obyekt siluetining eng katta oʻlchami ah, m

25gacha

50

100 va katta

ξ koeffitsiyenti

1,00

0,80

0,65

Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
54. Suzuvchi obyektga oqimni taʼsiridan boʻlgan kuchning koʻndalang Qw, kN va uzunasiga Nw, kN tashkil etuvchilari quyidagi formula orqali aniqlanishi kerak:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Qw =0.59 Alt ; (105)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
N w =0.59 Alt (106)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
bu yerda:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Al va At — suzuvchi obyektlarning mos ravishdagi yon va old tomoni suv osti yelkanlik yuzalari, m;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Vt va Vlkema qatnovi mavsumi davrining 2 foiz taʼminlangan koʻndalang va uzuna oqim tezligi tashkil etuvchilari, m/s.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
55. Suzuvchi obyektlarga toʻlqinlar taʼsiridan boʻladigan koʻndalang Q, kN va uzuna N, kN gorizontal kuchlarni amplitudasining maksimal qiymati boʻlib quyidagi formula orqali aniqlanishi kerak:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Q = x γ1 ρghAl, (107)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
N = x ρ ghAt, (108)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
bu yerda:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
c — mazkur SHNQning 32-rasmi boʻyicha qabul qilinuvchi koeffitsiyent, unda ds — suzuvchi obyektning oʻtirishi, m;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
γ1 — mazkur SHNQning 28-jadvali orqali qabul qilinadigan koeffitsiyent, unda al — suzuvchi obyektning suv osti qismining uzuna siluetining eng katta gorizontal oʻlchami, m;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
h — tizimda 5 foiz taʼminlanganlik bilan toʻlqinlar balandligi, m;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Al va At — belgilanishlar mazkur SHNQning 54-bandida keltirilgan kabi boʻlishi kerak.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
32-rasm. æ koeffitsiyentining qiymatlari grafigi
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа

28-jadval

al/λ

0,5 va kam

1

2

3

4 va undan ortiq

γ1 koeffitsiyenti

1

0,73

0,5

0,42

0,4

Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Izoh. Toʻlqinli yuklanishning oʻzgarish davrini oʻrtacha toʻlqinlar davriga teng deb qabul qilinishi kerak.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
56. Gidrotexnika inshootlarini suzuvchi obyektlardan pallarga uzatiluvchi yuklanishlarini, kema bogʻlash joylari asosi qismlarni va ankerli tayanchlarni (qabul qilingan miqdorga, kalibrni va bogʻlanishlar uzunligini, bogʻlamlarni tarangliklarini dastlabki holati qiymatlari, osilgan yuklar massalari va ularning mahkamlangan joylari) hisoblashlarda quyidagilar aniqlanishi lozim:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
gidrotexnika inshootiga va ankerli tayanchlarga tushadigan gorizontal va vertikal yuklanishlar;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
bogʻlangandagi eng katta kuchlanishlar;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
suzuvchi obyektlarning harakatlanishi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Suv omborlarida mahkamlash elementlaridagi kuchlanishlarni aniqlashni suvning eng baland va past sathlarida amalga oshirilishi lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
57. Ankerli tayanchlarga boʻlgan yuklanishlar, bogʻlanganlardagi kuchlanishlar va suzuvchi obyektlarning harakatlanishini toʻlqinlar taʼsirlari dinamikasini hisobga olgan holda aniqlanishi lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
3-§. Gidrotexnika inshootiga bogʻlangan kemaning yoni bilan tegish yuklanishi
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
58. Bogʻlangan kemaning shamol, suv oqimi va toʻlqinlar taʼsirida gidrotexnika inshootiga koʻrsatadigan chiziqli yuklanishini q, kN/m balandligi mazkur SHNQning 29-jadvali boʻyicha yoʻl qoʻyiladigan qiymatlardan ortiq boʻlganda quyidagi formula orqali aniqlanishi kerak:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(109)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
bu yerda:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Qtot — oqimning shamolidan va toʻlqinlarning yigʻindisi taʼsiridan koʻndalang kuch, kN boʻlib mazkur SHNQning 53, 54, 55 va 57-bandlariga muvofiq aniqlanadi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
— kemaning gidrotexnika inshooti bilan tutashish qismi uzunligi, m boʻlib, kema bogʻlash joy uzunligi L, m va kema bortining toʻgʻri chiziqli qismi l m nisbatlariga bogʻliq ravishda qabul qilinadi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
L l boʻlganda ld = l;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
L < l boʻlganda ld = L.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Bir nechta tayanchlardan yoki pallardan tashkil topgan kema bogʻlash joyi koʻlami uchun bogʻlangan kemadan boʻladigan yuklanishning taqsimlanishini, kema bortining toʻgʻri chiziqli qismiga mos keluvchi joylaridagina qabul qilinadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа

 

 

 

 

29-jadval

Toʻlqinlar koʻlami burchagini kema diametral tekisligiga yondashish burchagi a, grad

Hisobiy suv siqib chiqarish bilan kema uchun toʻlqinlar yoʻl qoʻyiluvchi h5foiz, m, balandligi, D, ming t.

2 gacha

5

10

20

45 gacha

0,6

0,7

0,9

1,1

90

0,9

1,2

1,5

1,8

Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
4-§. Kemaning gidrotexnika inshootiga yaqinlashishida yon orqali beradigan yuklanishlari
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
59. Kemaning bandargoh bogʻlash gidrotexnika inshootiga yondashib kelishidagi, kema yon urilishi kinetik energiyasi Eq, kDj quyidagi formula orqali aniqlanadi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(110)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
bu yerda:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
D — kemaning hisobiy suv siqib chiqarishi, t;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
V — mazkur SHNQning 30-jadvali boʻyicha qabul qilinuvchi kemaning yondashib kelish tezligi (gidrotexnika inshooti yuzasiga) moʻtadil tashkil etuvchisi, m/s;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Ψ — ushbu SHNQning 31-jadvali boʻyicha qabul qilinuvchi koeffitsiyent, bunda posangi yoki boʻsh holda bogʻlanuvchi kemalar uchun y ning jadval qiymatlari 15 foizga kamaytirilishi kerak.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа

 

 

 

30-jadval

Hisobiy suv siqib chiqarishi, D, ming t

2 gacha

5

10

Kemaning yondashish tezligi moʻtadil tashkil etuvchisi, V, m/s

0,2

0,15

0,1

Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа

 

31-jadval

Kema bogʻlash gidrotexnika inshootlari qurilmalari

Kemalar uchun y koeffitsiyenti

Oddiy yoki shakldor massivlardan qirgʻoqboʻylar, massiv-gigantlar, katta diametrli qobiqlar va burchak turidagi qirgʻoqboʻylar, old, tish-tirnoqli qoziq tayanchlardagi qirgʻoqboʻylar

0,30

Estakada yoki koʻprik turidagi qirgʻoqboʻylar, orqa tish-tirnoqli qoziq tayanchlardagi qirgʻoqboʻylar

0,40

Estakada yoki koʻprik turidagi pirslar, bogʻlash pallari

0,45

Bogʻlash pallari bosh yoki aylantirma pallar

-

Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
33-rasm. Uruvchi moslamasining (va kema bogʻlash gidrotexnika inshooti) bogʻliqlik deformatsiyalari grafigini tuzish sxemasi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
aEtot energiyadan;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
bFg — yuklanishdan.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
60. Kemaning gidrotexnika inshootiga yondashib kelishida uning yon urilishidan boʻladigan koʻndalang gorizontal kuchni Fq, kN, kemaning yon urilishi energiyasi Eq, kDj berilgan qiymatlari uchun mazkur SHNQning 33-rasmi chizmasiga muvofiq yoʻnalish strelkalari bilan shtrix chiziqlar yoʻnalishi boʻyicha aniqlanadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Deformatsiyaning jami energiyasi Etot, kJ, uruvchi moslamalarining deformatsiyasi yigʻma energiyasi Ee, kJ va kema bogʻlash gidrotexnika inshooti deformatsiyasi energiyasini Ei, kJ oʻz ichiga olishi lozim, Ee³10Ei boʻlganda, Ei ni hisobga olmaslikka yoʻl qoʻyiladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Kema bogʻlash gidrotexnika inshooti deformatsiyasi energiyasi Ei, kJ quyidagi formula orqali aniqlanadi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(111)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
bu yerda:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ki — gorizontal koʻndalang yoʻnalishdagi kema bogʻlash gidrotexnika inshooti qattiqlik koeffitsiyenti, kN/m.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Kemaning gidrotexnika inshootiga yondashib kelishidagi uning yon urilishidan boʻladigan koʻndalang kuch Fn, kN quyidagi formula orqali aniqlanishi lozim:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Fn Fq, (112)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
bu yerda:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
mtoʻlqin kuchini qirquvchi ust yuzasi materialiga bogʻliq holda qabul qilinuvchi ishqalanish koeffitsiyenti:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ust yuzasi beton yoki rezinadan boʻlganda m =0,5;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
yogʻochdan boʻlganda esa m =0,4.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
61. Gidrotexnika inshooti yuzasiga kemaning moʻtadil yondoshib kelish tezligi Vadm, m/s miqdori quyidagi formula orqali aniqlanadi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(113)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
bu yerda:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Eq — kema bogʻlash gidrotexnika inshootiga (yoki kema bortiga) taʼsir etuvchi eng kam yoʻl qoʻyiluvchi kuch Fq uchun mazkur SHNQning 33-rasmi sxemasiga muvofiq qabul qilingan, grafik boʻyicha qabul qilinuvchi kema yonini urilishi energiyasi, kJ;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Ψ va D — belgilanishlar mazkur SHNQning 58-bandida keltirilganidek boʻlishi kerak.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
5-§. Kema bogʻlash arqonlari taranglashishidan gidrotexnika inshootlariga boʻlgan yuklanishlar
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
62. Kema bogʻlash arqonlari taranglashishidan boʻladigan yuklanishlar jami kuchi Qtot, kN koʻndalang tashkil etuvchisining bitta hisobiy kemaga taʼsir etuvchi shamol va oqim natijasidagi bogʻlash ustunlariga (yoki rimlarga) taqsimlanuvchi kuchlarni hisobga olgan holda aniqlanishi lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Qtot, kN qiymatlari mazkur SHNQning 53 va 54-bandlariga muvofiq aniqlanadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Kemalar sonidan qatʼiy nazar, ustunga bogʻlangan arqonlar, shuningdek uning koʻndalang Sq, kN, uzunasiga Sn, kN vertikal Sv, kN proyeksiyalarini, yopqich sathidagi (34-rasm) bir ustunlari tomonidan qabul qilinadigan kuch S, kN quyidagi formulalar orqali aniqlanadi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(114)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(115)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Sn = S cosα cosβ (116)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Sv =S sinβ, (117)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
bu yerda:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
n — mazkur SHNQning 32-jadvali boʻyicha qabul qilinuvchi ishlovchi ustunlar soni;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
a, bushbu SHNQning 33-jadvali boʻyicha qabul qilinuvchi bogʻlash arqonlari qiyaligi burchaklari, grad.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
34-rasm. Bogʻlash arqonlari taranglashishidan boʻladigan kuchlanishni bogʻlash ustuni boʻyicha taqsimlanish sxemasi
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа

 

 

 

 

32-jadval

Kemaning eng katta uzunligi lmax, m

50 va undan kam

150

250

300 va undan ortiq

Bogʻlash ustunlari orasidagi eng koʻp masofa ls, m

20

25

30

30

Ishlovchi bogʻlash ustunlari soni, n

2

4

6

8

Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Bogʻlash arqonlarining taranglashishidan boʻlgan kuch S, kN qiymati daryo floti kemalari uchun mazkur SHNQning 34-jadvali boʻyicha qabul qilinishi lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа

 

 

 

33-jadval

Kemalar

Kema bogʻlash arqonlari qiyalik burchagi, gradus

a

b

yuk ostidagi kema

boʻsh kema

Yoʻlovchi va yuk yoʻlovchi tashish kemasi

45

0

0

Yuk kemasi

30

0

0

Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Izoh: kema bogʻlash ustunlarini alohida boʻlgan poydevorlarda joylashishida β burchagi qiymati 30 gradusga teng qilib olinadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа

 

 

34-jadval

Yuk ostida kemaning hisobiy suv siqib chiqarishi, D, ming.t

Kema bogʻlash arqonlari taranglashishidan boʻladigan kuch S, kN, kemalar uchun

yoʻlovchi, yuk-yoʻlovchi, texnik flot butunligicha ust qurma bilan

yuk va texnik floti, butunligicha ustqurmasiz

0,1 va undan kam

50

30

0,11 — 0,5

100

50

0,51 — 1

145

100

1,1 — 2

195

125

2,1 — 3

245

145

3,1 — 5

-

195

5,1 — 10

-

245

Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
7-bob. Gidrotexnika inshootlariga muzlardan boʻladigan yuklanishlar
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
1-§. Asosiy talablar
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
63. Gidrotexnika inshootlariga muzdan boʻladigan yuklanishlar muzning fizik-mexanik xususiyatlari, eng koʻp muz taʼsirlari davri vaqtlari uchun gidrotexnika inshooti joylashgan yerning gidrometeorologik sharoitlari toʻgʻrisidagi statistik maʼlumotlar asosida aniqlanishi lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
64. Muzning siqilishdagi Rc va egilishidagi Rf, MPa mustahkamlik tavsifnomalari muz yuklanishining qiymatini aniqlovchi asosiy mustahkamlik tavsifnomalari quyidagi formula orqali hisoblanadi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(118)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Rf =0,4(Cb +∆b ), (119)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
bu yerda:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
N — bir xil qalinlikdagi qatlamlar miqdori unga (qalinligi boʻyicha) koʻrib chiqilayotgan muz maydoni taqsimlanadi, bunda N ³ 3;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Ciplastik buzilishdan moʻrt-plastik holatga, MPa i — qatlamda tajribaviy maʼlumotlar boʻyicha aniqlanuvchi harorat ostida ti boʻlgan muzning oʻrtacha (arifmetik) mustahkamlik qiymati (bir oʻq orqali muzni siqish sinovlari oʻtkazish uslubi mazkur SHNQning 2-ilovasida berilgan);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Di — ishonchlilik ehtimolining a va parallel oʻlchashlar miqdori berilgan qiymatlaridagi matematik statistika uslublari orqali aniqlanuvchi, aniqlanishlarning tasodifiy xatoliklarning ishonchlilik chegarasi Ci, MPa, (sinalgan namunalar sonida) n;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Cb va Db — plastik buzilish holatidan moʻrt — plastik holatiga oʻtishidagi, MPa, koʻrib chiqilayotgan muz maydonining pastki qatlamida muzlashning 0 °S harorati ostida va Cb, MPa ni aniqlashning tasodifiy xatoligi ishonchlilik chegarasi, qaysiki Ci va Di ni aniqlash kabi bir taraflama siqishdagi muzning mustahkamlik oʻrta (arifmetik) qiymati.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Tajribaviy maʼlumotlar mavjud boʻlmagan taqdirda (Ci +Di) qiymatni mazkur SHNQning 35-jadvali orqali qabul qilinishiga yoʻl qoʻyiladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа

 

 

 

35-jadval

Muzning kristall tuzilishi turi

Muz maydonining i-qatlamidagi muzning harorati ti, °C

0

-3

-15

Ci±Δi qiymati Mpa, α = 0.95, n = 5 boʻlganda

Donador

1.2±0.1

3.1±0.2

4.8±0.3

Prizmatik

1.5±0.2

3.5±0.3

5.3±0.4

Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Bu yerda:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ti — muz maydonining i — qatlamidagi muzning harorati, °S tajribaviy maʼlumotlar boʻyicha ular mavjud boʻlmaganda quyidagi formula orqali aniqlanadi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ti =tuzi, (120)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
bu yerda:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
tu — muzning havo (yoki qor) — muz chegarasidagi harorati boʻlib, °S, havoning harorati toʻgʻrisidagi maʼlumotlar boʻyicha issiqlik va massa almashinish, qor qoplamining qalinligi va shamol tezligi yoki muzning berilgan qalinliklarida: 0,5 m — 5 d, 0,75 m — 11 d, 1,0 m — 19 d, 1,5 m — 43 d da qabul qilinuvchi oʻrtacha sutkalik haroratda muzning gidrotexnika inshootiga koʻrsatadigan taʼsiri orqali aniqlanadi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
zi — muz — suv chegarasidan to muz maydonining qalinligi ulushlarida i — qatlami oʻrtasigacha boʻlgan masofa.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Bahorgi muz harakati davrida havo haroratini nol orqali muzning gidrotexnika inshootiga hisobiy taʼsirlarining muzni quyidagicha qalinliklarida 0,5 m — 1 d da; 1,0 m — 5 d da, 1,5 m — 11 d da, tu =0° S deb olinishiga yoʻl qoʻyiladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
65. Tekis muzning hisobiy qalinligi hd, m, qish davridagi maksimal muz qalinligining 1foizli taʼminlanganlik bilan 0,8 miqdorida qabul qilinadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
66. Muz maydonining tuzilishi (qalinligi boʻyicha) kristallografik tadqiqotlari maʼlumotlari boʻyicha aniqlanadi. Bu maʼlumotlar mavjud boʻlmagan taqdirda, ochiq koʻllar, suv omborlari va yirik daryolarning donador va prizmatik muzlardan tuzilgan muz qoplamini qabul qilinishiga yoʻl qoʻyiladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Muz qoplamining yuqori qismida joylashgan donador muzning qatlam qalinligi, prizmatik muz qatlami qalinligining 1:4 nisbati kabi boʻlishi kerak.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Rc va Rf miqdorlar ishonchlilik ehtimoli II va III sinf gidrotexnika inshootlari uchun muz yuklanishlarini hisoblashlarda α =0,95 deb, I sinf gidrotexnika inshootlari uchun muvofiq ravishdagi asoslashlar boʻlganda, katta ishonchlilik ehtimoli tayinlanishi, biroq α=0,99 dan ortiq boʻlmagan miqdorda boʻlishi lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Daryo muz qoplamining birinchi siljishida, mazkur SHNQning 118 va 119-formulalari orqali aniqlangan Rc va Rf qiymatlarni ularni Markaziy Osiyo daryolari uchun (α=0,95 boʻlganda) 0,45 koeffitsiyentiga koʻpaytirish yoʻli bilan kamaytirilishi lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
2-§. Gidrotexnika inshootlariga muz maydonlaridan boʻladigan yuklanishlar
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
67. Harakatlanayotgan muz maydonlaridan vertikal old yoqqa ega boʻlgan gidrotexnika inshootiga yuklanishni quyidagicha aniqlanishi lozim:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
old yogʻi uchburchak, koʻpburchak yoki silindrik chizmaga ega boʻlgan alohida turgan tayanchga Fs.r, MN quyidagi formula orqali aniqlanadi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(121)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
uzunasiga boʻlgan gidrotexnika inshootining boʻlimiga (36-rasm) Fc.w, MN, quyidagi formula orqali aniqlanadi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(122)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
bu yerda:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
V — kuzatishlar maʼlumotlari boʻyicha aniqlanuvchi muz maydonining harakat tezligi, m/s ular mavjud boʻlmagan taqdirda uni quyidagilarga teng deb olinadi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
daryolar uchun — suv oqimi tezligi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
suv omborlari uchun — vaqtning hisobiy davridagi 1 foiz taʼminlanganlik bilan shamol tezligining 3 foiz miqdori;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
m — mazkur SHNQning 36-jadvali boʻyicha qabul qilinuvchi tarxdagi tayanch shakli koeffitsiyenti;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
A — kuzatishlar boʻyicha 1 foiz taʼminlanganlik bilan aniqlanuvchi muz maydonining maksimal maydoni, m2 (yoki bir-biriga bosim beruvchi bir nechta muz maydonlarining jami maydoni);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
kb — mazkur SHNQning 37-jadvali orqali qabul qilinuvchi koeffitsiyent;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
kv — mazkur SHNQning 38-jadvali orqali qabul qilinuvchi koeffitsiyent;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
gmuz harakati sathidagi, tarxdagi tayanch old yogʻi oʻtkir burchagi yarmi, gradus (old yogʻi koʻp qirrali yoki yarimsirkul chizmali tayanch uchun g =70° deb qabul qilinadi).
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
35-rasm. Harakatlanayotgan muz maydonidan alohida turgan vertikal tayanchga oʻtuvchi yuklanish sxemasi
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
36-rasm. Harakatlanayotgan muz maydonidan gidrotexnika inshooti boʻlimiga tushuvchi yuklanish sxemasi
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа

 

 

 

 

 

 

 

36-jadval

Tarxdagi tayanchning shakl koeffitsiyenti

Old yoki quyidagi koʻrinishdagi tayanchlar uchun

oʻtkir burchakli uchburchak tarxda 2g, gradus

Koʻp burchak yoki yarim sirkul chizmada

Toʻgʻri toʻrt-burchakli

45

60

75

90

120

m

0.41

0.47

0.52

0.58

0.71

0.83

1

Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа

 

 

 

 

 

 

37-jadval

b/hd qiymati

0,3 va undan kam

1

3

10

20

30 va undan ortiq

kb koeffitsiyenti

5,3

3,1

2,5

1,9

1,6

1,3

Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Izoh: b — muz harakati sathidagi koʻlam boʻyicha tayanch kengligi yoki gidrotexnika inshooti boʻlimi, m.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа

 

 

 

 

 

 

38-jadval

εe, s -1 qiymati

10-7 va undan kam

5·10-5

10-4-5·10-4

10

5·10-3

10-2 va undan ortiq

kv koeffitsiyenti

0.1

0.9

1.0

0.8

0.5

0.3

Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Izoh: εe — muzning tayanch bilan oʻzaro taʼsiri doirasida, s-1, quyidagi formula orqali aniqlanuvchi muz deformatsiyasining samarali tezligi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
εe = V/k e b, (123)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
bu yerda:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ke b/hd< 30 boʻlganda 4 ga teng, b/hd > 30 boʻlganda 2 ga teng qilib olinuvchi koeffitsiyent.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Bunda, Fc.p, yuklanish ushbu SHNQning 121-formulasi boʻyicha aniqlanib, Fb.p, MN yuklanishdan ortiq boʻlishiga yoʻl qoʻyilmaydi. Bunda, quyidagi formula orqali aniqlanadi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Fb.p = mkb kv Rc bhd (124)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Fc.w yuklanish esa mazkur SHNQning 122-formulasi orqali aniqlanuvchi boʻlib quyidagi formula orqali aniqlanuvchi Fb.w, MN yuklanishdan katta boʻlmaydi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Fb.w =kkv Rc bhd (125)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
bu yerda:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
k — mazkur SHNQning 39-jadvali boʻyicha qabul qilinuvchi koeffitsiyent.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Old yogʻi toʻgʻri toʻrtburchak koʻrinishidagi tayanchga muz maydoni taʼsiridan boʻladigan yuklanish ushbu SHNQning 124-formulasi orqali aniqlanishi lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа

 

 

 

 

 

 

39-jadval

b/h qiymati

(yoki nf / hd)

0,3 va undan kam

1

3

10

20

30 va undan ortiq

k koeffitsiyenti

(yoki kn)

1

0,9

0,8

0,6

0,5

0,4

Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Rc va hd — belgilanishlar 64 va 65-bandlar kabi boʻlishi kerak.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
68. Harakatlanayotgan muz maydonini alohida turgan konus koʻrinishidagi tayanchga mazkur SHNQning 37-rasmiga koʻra yoki muz bilan qoʻshilib muzlash mavjud boʻlmaganda politsirkul chizmali konusli muz kesgichga taʼsiridan boʻladigan yuklanish quyidagi formula orqali aniqlanadi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
yuklanishning gorizontal tashkil etuvchisi, Fh.p, MN,
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Fh.p =[kh1 Rf d + kh2 ρghd+kh3 ρghd (d²-d²t )]kh4 (126)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
yuklanishning vertikal tashkil etuvchisini Fv.p, MN,
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Fv.p =kv1Fh.p +kv2 ρghd (d²-d²t) (127)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
qiya kesimli boʻlimga (38-rasm) yoki ogʻma tarzdagi old yoqli toʻgʻri toʻrtburchak kesimli alohida turgan tayanchga quyidagi formula orqali:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
yuklanishning gorizontal tashkil etuvchisini Fh, MN,
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Fh =0.1Rf bhd tgβ; (128)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
yuklanishning vertikal tashkil etuvchisini Fv, MN,
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Fv = Fh ctgβ, (129)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
bu yerda:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
kh1, kh2 — mazkur SHNQning 40-jadvali boʻyicha qabul qilinuvchi koeffitsiyentlar;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
kh.3,kh.4,kv.1,kv.2 — ushbu SHNQning 41-jadvali boʻyicha qabul qilinuvchi koeffitsiyentlar;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ρ — suvning zichligi, kg/m;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
g — 9.81 m/s ga teng boʻlgan erkin tushish tezlanishi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
d — muz taʼsiri sathidagi konus diametri, m;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
dt — konusning yuqori diametri, m;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
β — gorizontga nisbatan konus tashkil etuvchi ogʻma burchagi (qiya kesimli gidrotexnika inshooti old yogʻi), grad;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Rf, hd va b — belgilanishlar 60, 61 va 63-bandlarda keltirilgan.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
37-rasm. Harakatlanuvchi muz maydonidan alohida turgan konus tarzidagi tayanchga beriladigan yuklanish
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
38-rasm. Harakatlanayotgan muz maydonidan qiya kesimli gidrotexnika inshootiga beriladigan yuklanish
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа

 

 

 

 

 

 

 

 

 

40-jadval

 qiymati

0.1

0,5

1

5

10

25

50

100

kh.1 koeffitsiyentlari

1,6

1,6

1,7

1,9

2,1

2,5

2,9

3,5

kh.2

0,31

0,24

0,21

0,11

0,08

0,05

0,02

0,02

Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа

 

 

 

 

 

 

41-jadval

β, grad qiymati

20

30

40

50

60

70

kh3 koeffitsiyentlari

0.25

0.27

0.31

0.36

0.46

0.67

kh4

0.7

0,9

1.3

1.8

2.6

5.3

kv1

2.2

1.6

1.1

0.8

0.5

0.3

kv2

0.041

0.042

0.039

0.034

0.026

0.017

Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Izoh: ushbu jadvalda keltirilganlar muz va gidrotexnika inshooti orasidagi ishqalanish koeffitsiyentiga muvofiq boʻlib, 0,15 ga teng.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
69. Harakatlanuvchi muz maydoni taʼsiridan vertikal ustunlar majmuasidan iborat gidrotexnika inshootiga boʻladigan yuklanish Fp, MN (mazkur SHNQning 39-rasmi) quyidagi formula orqali aniqlanishi lozim:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Fp = nt K1 K2 Fb.p, (130)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
bu yerda:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
nt — gidrotexnika inshootida boʻlgan ustunlarning umumiy soni;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
K1 — quyidagi formula orqali aniqlanuvchi koeffitsiyent:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
K1 =0,83 + 0.17nt−1/2 ; (131)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
K2 — mazkur SHNQning 42-jadvali boʻyicha qabul qilinuvchi koeffitsiyent
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
hd,Fb.p,b i k — belgilanishlar mazkur SHNQning 61 va 63-bandlarida keltirilgan.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
39-rasm. Harakatlanayotgan muz maydonining vertikal ustunlar tizimidan iborat boʻlgan gidrotexnika inshootiga beriladigan yuklanishi sxemasi
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа

 

 

 

42-jadval

b/a qiymati

0,1 va undan kam

0,5

1

K2 koeffitsiyent

1

Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
bu yerda:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
a — ustunlar qadami, m;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
kn — 39-jadval boʻyicha qabul qilinuvchi (nf b) / hd boʻlgandagi koeffitsiyenti;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
nf — gidrotexnika inshooti old koʻlami boʻylab birinchi qatordagi ustunlar soni.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Mazkur SHNQning 132-formulasi boʻyicha aniqlanuvchi koeffitsiyent qiymatlari K1 muzning bir oʻqi boʻyicha siqilishidagi 0,2 ga teng boʻlgan mustahkamlikka muvofiq boʻlishi lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
70. Harakatdan toʻxtagan muz maydonining suv oqimi va shamol taʼsirida gidrotexnika inshootiga uyulib kelgan tarzda taʼsiridan boʻladigan yuklanish Fs, MN, quyidagi formula orqali aniqlanishi lozim:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Fs = ( pµ+ pv + pi + pµ.a )A, (132)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Bunda, qiymatlar pµ, pv, pt i pµ.a, MPa quyidagi formulalar boʻyicha aniqlanadi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
pµ =5·10−6max; (133)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(134)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
pi = 9,2·103 hd i; (135)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
pµ. a = 2·108w.max, (136)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
bu yerda:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Vmax1 foiz taʼminlanganlik bilan muz ostidagi suv oqimining maksimal tezligi, m/s;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Vw.max — 1 foiz taʼminlanganlik bilan muz siljish davridagi shamolning maksimal tezligi, m/s;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Lm — oqim yoʻnalishi boʻyicha muz maydonining oʻrtacha uzunligi boʻlib, amaliy kuzatishlar maʼlumotlari boʻyicha qabul qilinadi ular mavjud boʻlmagan taqdirda esa daryolar uchun Lm daryoning kengligini uch barobariga teng qilib olinadi, m;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
i — oqim yuzasining nishabi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
hd va A — belgilanishlar ham mazkur SHNQning 65 va 67-bandlarida belgilanganidek boʻladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Bunda, mazkur SHNQning 133-formulasi orqali aniqlangan Fs yuklanish ushbu SHNQning 125-formulasi boʻyicha aniqlangan kv = 0.1 boʻlgandagi Fb.w yuklanishdan ortiq boʻlishiga yoʻl qoʻyilmaydi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Muz maydonining hisobiy kengligi amaliy kuzatishlar maʼlumotlari boʻyicha qabul qilinadi hamda zatvorlar yoki shu kabi gidrotexnika inshootlari uchun inshootning ustunlar oraligʻi (qulochi) kengligidan ortiq boʻlishiga yoʻl qoʻyilmaydi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
71. Mazkur SHNQning 63 — 66-bandlariga muvofiq aniqlangan teng taʼsir etuvchi muz yuklanishi berilishi nuqtasini suvning hisob sathidan qish davrida 0.2hd, bahorgi muz siljish davrida esa 0.4hd miqdorga past holda qabul qilinishi lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
3-§. Gidrotexnika inshootlariga yalpi muz qoplamidan uning haroratli kengayishidagi boʻladigan yuklanishlar
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
72. Muz qoplamidan uning harorati ortishidan boʻladigan gorizontal chiziqli yuklanishni q, MN/m (uzunasiga ketgan gidrotexnika inshootining koʻlami boʻyicha 1 m uzunligiga) bir necha yillar davomida koʻrib chiqiluvchi maʼlumotlarning eng katta qiymatiga teng qilib olinishi lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
q qiymat mazkur SHNQning 40-rasmi boʻyicha havo haroratining oʻzgarishlarining berilgan qiymatlarida Dq, °C va ularga muvofiq ravishda muzning haqiqiy va keltirilgan qalinliklari hc, m va hred, m boʻyicha aniqlanadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
40-rasm. Chiziqli yuklanish q qiymatlari grafigi
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
D q qiymat har qaysi yil uchun koʻrib chiqilayotgan qator yillar (30 yil va undan ortiq) oʻzgarishlarning 5 h dan 2,0 d gacha boʻlgan muzlab turgan davrlarni kuzatish maʼlumotlari boʻyicha haroratlar borishi grafigi boʻyicha tanlanadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
hc qiymatlar harorat oʻzgarishi vaqti mobaynidagi muzning oʻrtacha qalinligiga teng qilib olinadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
hred, m, quyidagi formula orqali aniqlanishi lozim:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
hred =hc +1,43hs +hr, (137)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
bu yerda:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
hs — harorat oʻzgarishi vaqtidagi qorning oʻrtacha qalinligi, m;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
hr — muzning qoʻshimcha qalinligi, m mazkur SHNQning 43-jadvali boʻyicha qabul qilinadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа

 

 

 

43-jadval

Harorat oʻzgarishi paytidagi shamolning oʻrtacha tezligi Vw,m/s

Oʻzgarish vaqti mobaynidagi havoning oʻrtacha haroratidagi qd, °C muzning qoʻshimcha qalinligi hr, m

0

-10

-20

0

0.57

0.46

0.39

2.5

0.32

0.26

0.22

5

0.16

0.14

0.12

10

0.05

0.05

0.05

20

0.01

0.01

0.01

Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
73. Muz qoplami taʼsiridan boʻladigan yuklanish alohida turgan gidrotexnika inshooti uchun Ft, MN quyidagi formula orqali aniqlanishi lozim:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Ft =kl qb, (138)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
bu yerda:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
kl — 44-jadval boʻyicha qabul qilinuvchi koeffitsiyent;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
b va q — belgilanishlar mazkur SHNQning 64 va 69-bandlari kabi boʻladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Bunda, mazkur SHNQning 138-formulasi boʻyicha aniqlangan Ft yuklanish, quyidagi formula orqali aniqlanuvchi Ft.b, MN yuklanishdan ortiq boʻlishiga yoʻl qoʻyilmaydi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Ft.b =Rc bhc, (139)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
bu yerda:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Rc — belgilanish mazkur SHNQning 60-bandi kabi boʻladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа

 

 

 

 

 

 

44-jadval

L/b qiymat

1

5

15

25

50

75

100

kl koeffitsiyenti

1

2

4

6

10

14

17

Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
L — alohida turgan gidrotexnika inshootidan qirgʻoqqacha yoki uzunasiga ketgan gidrotexnika inshootigacha boʻlgan masofa, m.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
74. Mazkur SHNQning 71 va 72-bandlariga muvofiq aniqlangan muzning teng taʼsir etuvchi yuklanishi berilish nuqtasini suvning hisob sathidan 0.25hc miqdorga past qilib qabul qilish lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
4-§. Muz va qorlarning toʻplanib qolishidagi muz massalaridan gidrotexnika inshootlariga boʻladigan yuklanishlar
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
75. Toʻplangan harakatdagi muz massalaridan alohida turgan tayanchga boʻladigan yuklanishni, MN quyidagi formula orqali aniqlanadi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Fb.i = 0.5mRb.i bhb.i, (140)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
bu yerda:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Rb.i — amaliy kuzatishlar maʼlumotlari boʻyicha aniqlanuvchi toʻplanib kelgan muz massasi ezilishga boʻlgan meʼyoriy qarshiligi ular mavjud boʻlmagan taqdirda 0,25 MPa ga teng qilib olinishiga yoʻl qoʻyiladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
hb.i — amaliy kuzatishlar maʼlumotlari boʻyicha aniqlanuvchi toʻplanib qolgan muz massasi hisobiy qalinligi, ular mavjud boʻlmagan taqdirda quyidagi formula orqali:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
hb.i = ai Nb.i, (141)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
— ushbu SHNQning 45-jadvali boʻyicha qabul qilinuvchi koeffitsiyent;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Nb.i — muzlarni toʻplanib yurish davri suvning maksimal sarfidagi muz toʻplamlari usti boʻyicha daryoning oʻrtacha chuqurligi, m.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
m, b — belgilanish mazkur SHNQning 63-bandi kabi boʻladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа

 

 

 

 

 

 

45-jadval

Nb.i qiymat

3

5

10

15

20

25

ai koeffitsiyenti

0.85

0.75

0.45

0.40

0.35

0.28

Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
76. Toʻplangan harakatdagi muz va muzlab ulgurmagan qor massalarining alohida turgan tayanchga boʻladigan yuklanishlari Fb.j, MN quyidagi formula orqali aniqlanadi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Fb.j =m Rb.j bhj, (142)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
bu yerda:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Rb.j — muz va qor toʻplamining ezilishga boʻlgan meʼyoriy qarshiligi MPa boʻlib, amaliy kuzatishlar maʼlumotlari boʻyicha aniqlanishi, ular mavjud boʻlmagan taqdirda 0,12 MPa ga teng qilib olinishiga yoʻl qoʻyiladi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
hj — amaliy kuzatishlar maʼlumotlari boʻyicha aniqlanuvchi, muz-qor toʻplamining hisobiy qalinligi, m ular mavjud boʻlmagan taqdirda muz-qor toʻplanishi davri suv sarfidagi oqimning oʻrtacha chuqurligining 0,8 ga teng qilib olishga yoʻl qoʻyiladi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
m, b — belgilanishi 67-bandi kabi boʻladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
5-§. Gidrotexnika inshootiga muzlab yopishgan muz qoplamining suv sathi oʻzgarishidagi yuklanishi
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
77. Gidrotexnika inshootiga muzlab yopishgan muz qoplamining suv sathi oʻzgarishidagi keltiradigan vertikal chiziqli yuklanishini (gidrotexnika inshooti koʻlami boʻyicha 1 m uzunlikka)fd, MN/m (mazkur SHNQning 41-rasmi) quyidagi formula orqali aniqlanishi lozim:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(143)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
bu yerda:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ho — suv sathining oʻzgarishi, m bu yerda:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
hmax — 1 foiz taʼminlanganlik bilan muz qoplamining maksimal qalinligi, m.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
41-rasm. Gidrotexnika inshootiga muzlab yopishgan qoplamning, suv sathini oʻzgarishidagi (UV), gidrotexnika inshootiga beradigan yuklanish sxemasi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
a — UV — suv sathining pasayishida; b — UV — suv sathining koʻtarilishida; UVL — batamom muzlashdagi suv sathi
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Bunda, mazkur SHNQning 143-formulasi boʻyicha aniqlangan yuklanish fd, quyidagi formula orqali aniqlanuvchi fd.lim, MN/m yuklanishdan katta boʻlishiga yoʻl qoʻyilmaydi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(144)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
bu yerda:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
σs.lim — egiluvchi muz qoplamining siqilgan qatlamidagi chegaraviy kuchlanish MPa boʻlib, muz qoplamining pastki qatlami uchun 0 °S harorat ostida suv sathini pasayishi yoki muz qoplamining ustki qatlami uchun tu harorat ostida suv sathining koʻtarilishi holatlarida (ci + Δi) kabi aniqlanadi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
σt.lim — egilayotgan muz qoplamining choʻzilgan qatlamidagi chegaraviy kuchlanish MPa boʻlib, muz qatlamining yuqori qatlami uchun suv sathining pasayishi taqdirda tu harorat ostida σ yoki muz qatlamining pastki qatlami uchun 0 °S harorat ostida suv sathining koʻtarilishda) 0.3 (ci + Δi) kabi aniqlanadi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ci, Δi, tu va tb — belgilanishlar mazkur SHNQning 64-bandi kabi boʻladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
78. Suv sathining oʻzgarishida muzlab yopishgan muz qoplamidan uzunasiga ketgan gidrotexnika inshootining 1 m qismidan qabul qilingan kuch momenti Ml, MN×m/m mazkur SHNQning 41-rasmiga koʻra quyidagi formula orqali aniqlanadi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(145)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
bu yerda:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ho, hmax — belgilashlar mazkur SHNQning 73-bandi kabi boʻladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Bunda, mazkur SHNQning 145-formulasi boʻyicha aniqlangan kuch momenti Ml quyidagi formula orqali aniqlanuvchi Ml.lim, MN×m/m momentdan ortiq boʻlishiga yoʻl qoʻyilmaydi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(146)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
bu yerda:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
σs.lim, σt.lim — belgilashlar mazkur SHNQning 73-bandi kabi boʻladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
79. Suv sathining oʻzgarishidagi alohida turgan tayanchga yoki qoqilgan qoziq ustunlar dastasiga gidrotexnika inshootiga muzlab yopishgan muz qoplamidan boʻladigan yuklanish Fd.p mazkur SHNQning 42-rasmiga koʻra quyidagi formula orqali aniqlanishi lozim:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Fd.p =kf Rf max, (147)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
bu yerda:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
kf — quyidagi formula orqali aniqlanuvchi koeffitsiyent:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
kf =0.6 +0,15D/hmax, (148)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
bu yerda:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
D — tayanch yoki qoqilgan qoziq ustunlarning koʻndalang kesimi (diametri), m;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Rf va hmax — belgilanishlar mazkur SHNQning 64 va 77-bandlari kabi boʻladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Tayanchning tarxdagi b va c, m tomonlar asosidagi toʻgʻri toʻrtburchak shaklida yoki ustunlar tizimidan tashkil topgan gidrotexnika inshooti uchun yoki tayanch qismi tashqi qamrovlari b va c, m muz taʼsir sathida boʻlgan qoqilgan qoziq ustunlar dastagi uchun (m) deb qabul qilinishiga yoʻl qoʻyiladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
42-rasm. Alohida turgan tayanchga muzlab yopishgan qoplamning suv sathi oʻzgarishidagi koʻrsatadigan yuklanishi
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
a — suv sathi kamayishida; b — suv sathi ortishida
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
80. Vertikal ustunlar majmuasidan tuzilgan gidrotexnika inshooti tayanchlariga muzlab yopishgan muz qoplamining suv sathi oʻzgarishidagi yuklanishi Fd.f, MN (43-rasm) quyidagi formula orqali aniqlanishi lozim:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Fd.f =K Fd.p, (149)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
bu yerda:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
k — ustunlar uchun Kk koeffitsiyentlari hosilasi sifatida aniqlanuvchi koeffitsiyent mazkur SHNQning 44-rasmi grafigi boʻyicha ak,b va hmax berilgan qiymatlarida qabul qilinuvchi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ak — erkin tanlangan asosiy ustunining oʻqigacha boʻlgan masofa (43-rasmda keltirilgan), m;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
b, nt, hmax va Fd.pbelgilashlar mazkur SHNQning 67, 69, 77 va 79-bandlari kabi belgilanishi lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
43-rasm. Vertikal ustunlar majmuasidan iborat gidrotexnika inshootiga muzlab yopishgan muz qoplamini suv sathi koʻtarilishidagi yuklanishi sxemasi (suv sathi pasayishida kuch pastga qaragan boʻladi)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
44-rasm. Kk koeffitsiyentining qiymatlari chizmasi
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
SHNQ 2.06.04-21 “Gidrotexnika inshootlariga boʻladigan yuklanish va taʼsirlar” shaharsozlik normalari va qoidalariga
1-ILOVA
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Ochiq va oʻralgan akvatoriyalarda toʻlqin elementlarini aniqlash
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
1. Ochiq va oʻralgan akvatoriyalarda toʻlqin elementlarini aniqlashda toʻlqin vujudga keltiruvchi omillar hisobga olinishi (shamol tezligi uning qiymati va yoʻnalishi, suv yuzasida shamolning uzluksiz harakatining davomiyligi, shamol qamrovidagi akvatoriyaning oʻlchami va shakllari, suv sathini oʻzgarib turishi, suv ombori tubining tuzilishi va chuqurligi) lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
2. Suvning hisob sathi va shamolning tavsiflari bir qator koʻp yillik muzsiz mavsumlardagi kuzatuvlarga statistik ishlov berish natijalari boʻyicha aniqlanishi lozim (kamida 25 yil), bunda suvning hisobiy sathlari haydalish, mavsumiy va sathlarning yillik oʻzgarishini hisobga olingani holda aniqlanishi lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
3. Toʻlqin elementlari hisoblari suv omborining quyidagi chuqurliklar boʻyicha doiralarga boʻlinishini hisobga olgan holda amalga oshirilishi lozim:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
chuqur suv — chuqurlikda. Bunda, suv tubi toʻlqinlarning asosiy tavsifnomalariga taʼsir koʻrsatmaydi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
sayoz suv — chuqurlikda. Bunda, suv tubi toʻlqinlar rivojiga va asosiy tavsifnomalariga taʼsir etadi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
qirgʻoqqa uriluvchi — dcr dan dcr.u gacha boʻlgan chuqurlik, suv toʻlqinlari buzilishi boshlanish va tugallanish doirasi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
suv gorizont sathi — dcr.u dan kam chuqurlik. Bunda, parchalangan toʻlqinlardan boʻlgan oqim davriy ravishda qirgʻoqqa urilib turadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
4. Gidrotexnika inshootlari va ular elementlarining turgʻunligi va mustahkamligini majmuadagi toʻlqinlar balandliklarining hisobiy taʼminlanganligi quyidagi 1-jadval orqali aniqlanishi lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа

 

1-jadval

Gidrotexnik inshootlari

Majmuadagi toʻlqin balandligi hisobiy taʼminlanganligi, foiz

Vertikal kesimli gidrotexnika inshootlari

 

Ikki yoki ochiq va quyidagi sinfga mansub toʻsiqlar

1

I

1

II

5

III, IV

13

Quyidagi sinfga mansub qirgʻoq mahkamlash gidrotexnika inshootlari:

 

I, II

1

III, IV

5

Qiya kesimli mahkamlanishlar bilan boʻlgan chegaralovchi gidrotexnika inshootlari:

 

Beton plitalar bilan

1

Tosh yotqizilgan oddiy yoki shakldor massivlar bilan

2

Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Izohlar:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
1. Gidrotexnika inshootlariga boʻladigan yuklanishlarini aniqlashda majmuadagi berilgan taʼminlangan toʻlqin balandligini hi va oʻrtacha toʻlqin uzunligini deb olinishi, ikki yogʻi ochiq qurilmalar uchun hisobiy toʻlqin uzunligining 0,8 dan chegaralarda oʻzgarishidagi toʻlqin maksimal taʼsiri aniqlanadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
2. Tizimdagi toʻlqinlar hisobiy balandligini taʼminlanishi quyidagicha qabul qilinishi lozim:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
bandargoh akvatoriyalarining himoyalanganligini aniqlashda ...... 5 foiz;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
toʻlqinlar qirgʻoqqa kelishini aniqlashda ......... 1 foiz.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
3. Ochiq akvatoriyalarda quriluvchi ikki yogʻi ochiq gidrotexnika inshootlarining balandlik belgilarini tayinlanishida, tizimda toʻlqinlar balandliklarini hisobiy taʼminlanishini tegishli asoslash bilan 0,1 foiz deb qabul qilinishiga yoʻl qoʻyiladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Suvning hisobiy sathlari
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
5. Sathlarning hisobiy taʼminlanganligi kunidagi yillar muzsiz davri eng yuqori sathlaridan ortiq boʻlmasligi (1 foiz 100 yilda 1-marta, II va III sinf uchun — 5 foiz 20 yilda 1-marta, IV sinf uchun esa 10 foiz 10 yilda 1-marta) lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
6. Shamol bosib kelish balandligi Δhset, m amaliy kuzatishlar maʼlumotlari asosida, ular mavjud boʻlmagan taqdirda esa (tubning doimiy chuqurligidagi d qirgʻoq chizigʻi shaklini hisobga olmagan holda) ketma-ketlikda yaqinlashish uslubi orqali quyidagi formula orqali aniqlashga yoʻl qoʻyiladi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(150)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
bu yerda:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
aw — suv omborining uzunasiga boʻlgan oʻqi bilan shamol yoʻnalishi orasidagi burchak, gradus;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Vwshamolning hisobiy tezligi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
L — quvish, m;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
kw — 2-jadval boʻyicha qabul qilinuvchi koeffitsiyent.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа

 

 

 

 

2-jadval

Shamol tezligi Vw, m/s

20

30

40

50

kw·106

2,1

3

3,9

4,8

Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Shamolning hisobiy tavsifnomalari
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
7. Shamol toʻlqinlari elementlari va shamol bosib kelishini aniqlashda gidrotexnika inshootlarining quyidagi sinflari uchun hisobiy boʻron taʼminlanishlari I, II sinf uchun — 2 foiz (50 yilda 1-marta) va III, IV sinf uchun — 4 foiz (25 yilda 1-marta) qilib olinishi lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
I va II sinf gidrotexnika inshootlari uchun hisobiy boʻron taʼminlanishlari 1 foiz (100 yilda 1-marta) asoslashlar bilan qabul qilinishi lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
8. Suv sathi taʼminlanishi bilan shamol tezligini taʼminlanishi bir turdaligi, I va II sinf inshootlari uchun suv omborlarining moʻtadil toʻgʻonli bosimda (MTB) 5 va 7-bandlarga muvofiq qabul qilinishi va amaliy kuzatishlar maʼlumotlari asosida aniqlanishi kerak.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
9. Suv omborining yuzasi ustidagi 10 m balandlikdagi shamolning hisobiy tezligi Vw, m/s, quyidagi formula orqali aniqlanadi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Vw=kflklVl, (151)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
bu yerda:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Vl — Vl — yer yuzasidan 10 m balandlikdagi shamol tezligi (suv omborining) boʻlib, oʻrtacha qiymatga keltirish va taʼminlashning 10-minutli oraligʻiga muvofiq ravishda 7-band boʻyicha qabul qilinadi, kfl — flyuger boʻyicha oʻlchangan shamol tezliklari boʻyicha berilganlarni hisoblash koeffitsiyenti boʻlib quyidagi formula orqali aniqlanadi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
biroq, 1 dan ortiq emas;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
kl — xos boʻlgan 20 km gacha masofaga choʻzilgan suv omborlari uchun (shu jumladan loyihalashtiriluvchi) tezlikni suv yuzasi sharoitlariga keltirish koeffitsiyenti boʻlib, quyidagicha qabul qilinadi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
tekis suv yuzasi, tekis qumli (qirgʻoq boʻylari qum tepalari va boshqalar) yoki qor bilan qoplangan yerlar ustidagi shamol tezligi oʻzgarishida Vl birga teng qilib;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
shamol yuklanishlari va ularga qoʻshimchalar bilan oʻrnatiluvchi A, V yoki S turidagi joylar ustidagi shamol tezligini oʻzgarishida 3-jadval boʻyicha aniqlanadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа

 

 

 

3-jadval

Shamol tezligi, Vl, m/s

Joy turlaridagi kl koeffitsiyenti qiymati

A

V

S

10

1.1

1.3

1.47

15

1.1

1.28

1.44

20

1.09

1.26

1.42

25

1.09

1.25

1.39

30

1.09

1.24

1.38

35

1.09

1.22

1.36

40

1.08

1.21

1.34

Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
10. Toʻlqin elementlarini avvaldan aniqlashda, shamolning berilgan hisobiy tezligi Vw, m/s uchun tezlashish oʻrtacha qiymatini, m, quyidagi formula orqali aniqlashga yoʻl qoʻyiladi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
bu yerda:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
kvis — 5·1011 ga teng qilib olinuvchi koeffitsiyent;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
v — 10-5 m2/s ga teng qilib olinuvchi, havoning kinematik qovushqoqlik koeffitsiyenti.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Chegaraviy tezlashish qiymatini Lu, m, shamolning berilgan hisobiy tezligi uchun Vw, m/s quyidagi 4-jadval boʻyicha qabul qilinishiga yoʻl qoʻyiladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа

 

 

 

 

 

4-jadval

Shamol tezligi Vw, m/s

20

25

30

40

50

Chegaraviy tezlashish qiymati Lu·10-3, m/s

1600

1200

600

200

100

Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
11. 100 km dan kam boʻlgan tezlashishlardagi shamolning hisobiy tezliklarini, shamol tezliklarini har yilgi maksimal tezliklarini, ular davomiyligini hisobga olmagan holdagi kuzatishlar maʼlumotlari boʻyicha aniqlashga yoʻl qoʻyiladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
12. 100 km dan ortiq boʻlgan tezlashishlardagi shamolning hisobiy tezliklari, ularni fazoviy taqsimlanishlarini hisobga olgan holda mazkur SHNQning 2-ilovasiga asosan aniqlanadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Chuqur suv doirasidagi toʻlqin elementlari
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
13. Chuqur suv doirasidagi oʻrtacha balandlik, m va oʻrtacha toʻlqin davri , 1-rasmdagi yuqori bukuvchi egri chizigʻi boʻyicha aniqlanadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Oʻlchamsiz kattaliklar qiymatlari gt/Vw va gL/ va yuqori aylanib oʻtish egri chizigʻi boʻyicha va qiymatlarini aniqlash va ularning kichik miqdorlari boʻyicha toʻlqinlarning oʻrtacha balandligini aniqlanishi va oʻrtacha toʻlqin davri qabul qilinnishi lozim. ning maʼlum qiymatida toʻlqinning oʻrtacha uzunligi m quyidagi formula orqali aniqlanadi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(153)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Toʻlqinlar tezlashishi boʻyicha shamolning oʻzgaruvchan tezliklarida, ni shamol tezligining doimiy qiymatlari bilan boʻlgan qismlar uchun toʻlqin balandliklarini ketma-ketlikda aniqlash natijalari boʻyicha qabul qilishga yoʻl qoʻyiladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
14. Qirgʻoq chizigʻining murakkab shakllarida oʻrtacha toʻlqin balandligi , m quyidagi formula orqali aniqlanishi lozim:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(154)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Bunda, hn, m (n=1; ±2; ±3; ±4 boʻlganda) toʻlqinlar oʻrtacha balandligi 1-rasmga muvofiq shamol yoʻnalishiga mos tushuvchi asosiy nur yoʻnalishiga boʻlgan shamolning hisobiy tezligi va Ln, m, nurlar proyeksiyalari boʻyicha qabul qilinishi lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Nurlar hisobiy nuqtadan qirgʻoq chizigʻi bilan kesishguncha asosiy nurdan ±22,5 oraliq bilan oʻtkaziladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Hisobiy toʻgʻon chizigʻi oldida 22,5 gradusdan kam burchak oʻlchamlariga ega boʻlgan hamda burchak oʻlchamlari yigʻindisi 22,5 gradusdan katta boʻlgan orolchalar koʻrinishidagi koʻp sonli toʻsiqlar mavjud boʻlganda, n boʻlimdagi oʻrtacha toʻlqin balandligi , m, quyidagi formula orqali aniqlanishi lozim:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(155)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
bunda, , — nur yoʻnalishidan ±11,25 gradus oraliqda tayinlanuvchi n — boʻlim doiralarida 22,5 gradus (i=1,2,3....kn; j=1,2,3,.....ln), burchakka taalluqli boʻlgan qoʻshni toʻsiqlar j — oraligʻi va i — toʻsiqlarning muvofiq ravishdagi burchakli oʻlchamlari;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
, m oʻrtacha toʻlqin balandliklari shamolning hisobiy tezligi va shamol yoʻnalishi Lni, Lnj, m nurlar proyeksiyasiga teng boʻlgan tezlashish L boʻyicha 1-rasmga binoan aniqlanadi. Lni va Lnj nurlar muvofiq ravishda hisobiy nuqtadan i — toʻsiq yoki j — oraliqdagi shamol ostidagi qirgʻoqni kesishishigacha boʻlgan masofaga teng.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Toʻlqinlarning oʻrtacha davri oʻlchamsiz maʼlum kattalikda 1-rasmga muvofiq qabul qilinuvchi oʻlchamsiz miqdor boʻyicha aniqlanadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Toʻlqinlarning oʻrtacha uzunliklari (153) formula orqali aniqlanishi lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Agar miqdor Lmax / Lmin ³ 2 boʻlsa, qirgʻoq chizigʻi shakli murakkab deb qabul qilinishi, bunda Lmax va Lmin — muvofiq ravishda ±45 gradusdagi boʻlimda hisobiy nuqtali shamol yoʻnalishidan shamol ostidagi qirgʻoq bilan kesishguncha oʻtkazilgan mos ravishdagi eng katta va eng kichik nurlar aniqlanishi zarur.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
15. hd.i, m majmuada 1 foiz taʼminlangan toʻlqin balandligi mazkur ilovaning 2-rasm grafiklari orqali gL/ oʻlchamsiz kattalik uchun qabul qilinuvchi ki koeffitsiyentga oʻrtacha toʻlqin balandligini koʻpaytirish orqali aniqlanadi. Qirgʻoq chizigʻining murakkab shakllarida gL/ qiymat va 1-rasmdagi yuqori bukuvchi egri chiziq boʻyicha qabul qilinishi lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
1, 2, 4 foiz tartib boʻyicha taʼminlanganlik bilan toʻlqin elementlari amaliy maʼlumotlar boʻyicha aniqlangan taqsimlanish funksiyalari boʻyicha qabul boʻlmagan yoki yetarli boʻlmagan taqdirda esa sinoptik xaritalarni tahlil qilish natijalari boʻyicha qabul qilinishi lozim (mazkur SHNQning 2-ilovasida keltirgan).
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
2-rasm. ki koeffitsiyenti qiymatlari grafiklari
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
16. Toʻlqin oʻrkachini hisobiy sathdan ηc, m ortishi, ηc/hi (mazkur ilovaning 3-rasm) oʻlchamsiz kattalik boʻyicha berilgan ushbu uchun, ga teng deb qabul qilgan holda aniqlanadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
3-rasm. ηc/hi sayoz suv va ηc,sur/hi qirgʻoqqa uriluvchi toʻlqin doiralarida qiymatlarni aniqlash uchun grafiklar
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Sayoz suv doiralarida toʻlqin elementlari
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
17. i foiz taʼminlangan toʻlqin balandliklari hi, m sayoz suv doirasida tubning 0,002 va undan ortiq nishabligida quyidagi formula orqali aniqlanadi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
hi=ktkrklkihd (156)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
bu yerda:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
kt — transformatsiya koeffitsiyenti;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
kr — refraksiya koeffitsiyenti;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
kl — yoʻqotishlarning yigʻilgan koeffitsiyenti.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
kt, kr va kl koeffitsiyentlar ushbu SHNQning 18-bandi boʻyicha aniqlanadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Chuqur suv doirasidan sayoz suv doirasiga oʻtuvchi toʻlqin uzunligi 4-rasm boʻyicha berilgan va , oʻlchamsiz kattaliklarda aniqlanadi. Bunda, toʻlqinlar davri chuqur suv doirasidagi toʻlqinlar davriga teng qilib olinadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
4-rasm. qiymatlarini sayoz suv va qirgʻoqqa uriluvchi toʻlqin doiralarida aniqlash grafigi
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Toʻlqin oʻrkachini , m hisob sathidan ortishi va oʻlchamsiz miqdorlar uchun, 3-rasm boʻyicha aniqlanadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
18. Transformatsiya koeffitsiyenti 1-rasm grafigi boʻyicha aniqlanadi. Refraksiya koeffitsiyenti quyidagi formula boʻyicha aniqlanishi lozim:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(157)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
bu yerda:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ad — chuqur suv doirasida, yonma-yon toʻlqin nurlari orasidagi masofa, m;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
a — sayoz suv doirasida berilgan nuqta orqali oʻtuvchi chiziq boʻyicha xuddi oʻsha nurlar orasidagi masofa, m
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
5-rasm. Aniqlash uchun grafiklar: 1 — kt koeffitsiyentni, 2, 3 va 4 — miqdorni
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Chuqur suv doirasida refraksiya tarxida toʻlqinlar nurlari toʻlqinlar tarqalishi berilgan yoʻnalishi boʻyicha qabul qilinadi, sayoz suv doirasida esa ularni 6-rasm grafiklariga muvofiq sxema bilan davom ettiriladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Umumlashtirilgan yoʻqotishlar koeffitsiyenti kl miqdorni berilgan qiymatlari boʻyicha va i tubning nishabning berilgan qiymatlarida aniqlanishi lozim (5-jadval), tubning 0,03 va undan ortiq nishabligida yoʻqotishlar umumlashtirilgan koeffitsiyentini bir butunga teng deb qabul qilinadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа

 

 

5-jadval

 nisbiy chuqurlik

ki koeffitsiyentining i tubning nishabligidagi qiymatlari

0,025

0,02 — 0,002

0,01

0,82

0,66

0,02

0,85

0,72

0,03

0,87

0,76

0,04

0,89

0,78

0,06

0,9

0,81

0,08

0,92

0,84

0,1

0,93

0,86

0,2

0,96

0,92

0,3

0,98

0,95

0,4

0,99

0,98

0,5 va undan ortiq

1

1

Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
kr koeffitsiyenti qiymatini toʻlqin nurlari uchun hisob nuqtasidan bosh nurdan 22,5 gradus oraliqda oʻtkaziluvchi refraksiya koeffitsiyentlarni aniqlash natijalari boʻyicha qabul qilishga yoʻl qoʻyiladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
6-rasm. Refraksiya tarxini tuzish uchun (a) sxema va (b) grafiklar
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
19. Tub nishabligi 0,001 va undan oz boʻlgan sayoz suv doiralarida toʻlqinlar oʻrtacha balandligi va oʻrtacha toʻlqin davri 1-rasm grafiklari boʻyicha aniqlanadi. gL/ va gd/ oʻlchamsiz kattaliklar boʻyicha va qiymatlar qabul qilinib, ular boʻyicha va aniqlanadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Tizimda 1 foiz taʼminlangan toʻlqin balandligini 2-rasm grafiklari boʻyicha qabul qilinuvchi ki koeffitsiyentga oʻrtacha toʻlqin balandligini koʻpaytirish orqali aniqlanadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
va oʻlchovsiz kattaliklar boʻyicha ki koeffitsiyenti qiymatlari aniqlanadi,ulardan eng kami qabul qilinadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Toʻlqinlar oʻrtacha uzunligi oʻrtacha davr qiymati maʼlum boʻlgan holda mazkur SHNQning 13-bandiga muvofiq aniqlanadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Toʻlqin choʻqqisining hisoblangan sathdan ortishi 3-rasm boʻyicha aniqlanishi lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Tubining nishabligi 0,001 va undan kam boʻlgandagi sayoz suv doirasidan tubining nishabligi 0,002 va undan ortiq boʻlgan doiraga oʻtuvchi toʻlqinlar elementini dastlabki oʻrtacha balandlik qiymati olinadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Qirgʻoqqa uriluvchi toʻlqin doirasidagi toʻlqin elementlari
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
20. Qirgʻoqqa uriluvchi toʻlqin doirasidagi toʻlqin balandligi hsur1foiz, m tubning berilgan i nishablari uchun 5-rasmning 2, 3 va 4-grafiklari boʻyicha aniqlanadi, bunda oʻlchamsiz kattalik boʻyicha qiymat aniqlanishi lozim va muvofiq ravishda hsur1foiz aniqlanadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Toʻlqin uriluvchi qirgʻoq doirasida , m, 4-a rasmning yuqori bukuvchi egri chizigʻi boʻyicha toʻlqin uzunligi, toʻlqin oʻrkachining hisob sathidan ortishi ηc,sur, m esa 3-rasmning yuqori bukuvchi egri chizigʻi boʻyicha aniqlanadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
21. Toʻlqinning birinchi bosib kelishidagi dcr, m kritik chuqurlik, tubning berilgan i nishablari uchun 5-rasmning 2, 3 va 4-grafiklari boʻyicha ketma-ket yaqinlashishlar uslubi bilan aniqlanishi lozim. d chuqurlikning berilgan bir qator qiymatlari boʻyicha 17 va 18-bandlariga muvofiq kattalik aniqlanadi hamda 5-rasmning 2, 3 va 4-grafiklari boʻyicha ularga mos holdagi qiymatlardan berilgan d chuqurliklarning soniy biriga mos keluvchi dcr qabul qilinadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
22. Tubning doimiy nishabligidagi oxirgi toʻlqin bosib kelishiga dcr,u muvofiq keluvchi kritik chuqurlikni quyidagi formula orqali aniqlanadi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(158)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
bu yerda:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ku — 6-jadval boʻyicha qabul qilinuvchi koeffitsiyent.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
n — bosib kelish (shu jumladan birinchisi) va tengsizliklar bajarilgandagi n=2-, 3- va 4-tengsizliklardan qabul qilinadi: va .
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа

 

 

 

 

 

 

 

 

6-jadval

 tub nishablari

0,01

0,015

0,02

0,025

0,03

0,035

0,04

0,045

0,05

ku koeffitsiyenti

0,75

0,63

0,56

0,5

0,45

0,42

0,4

0,37

0,35

Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Oxirgi bosib kelish chuqurligini aniqlashda dcr,u, ku koeffitsiyent yoki koeffitsiyentlar koʻpaytmasi 0,35 dan kam qabul qilinmasligi lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Tubning 0,35 dan kam boʻlgan nishabliklarida kritik chuqurlik qiymati dcr = dcr,u deb olinadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Tubning oʻzgaruvchan nishabliklarida dcr,u doimiy nishabli tub qismlari uchun kritik chuqurliklarni ketma-ket aniqlashlar natijalari boʻyicha qabul qilishga yoʻl qoʻyiladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Oʻralgan akvatoriyadagi toʻlqin elementlari
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
23. Oʻralgan akvatoriyadagi difraksiyalangan toʻlqin balandligi hdif, m quyidagi formula boʻyicha aniqlanadi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Ndif=kdifhi (159)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
bu yerda:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
kdif — a toʻlqinlar difraksiyasi koeffitsiyenti;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
hi — 1foiz taʼminlanganlikni dastlabki toʻlqin balandligi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Hisobiy uzunlik sifatida akvatoriyaga kirishdagi dastlabki uzunlik olinadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
24. Toʻlqinlar difraksiyasi koeffitsiyenti kdif,s yolgʻiz holdagi toʻlqin qaytargich orqali oʻralgan akvatoriya uchun (φ burchakning berilgan qiymatida, gradus, toʻlqin qaytargichning boshidan hisobiy toʻgʻon toʻsigʻida r/ va φ burchak qiymatida, gradus), 7-rasm sxema va grafiklariga muvofiq ravishda strelkalar bilan shtrixli chiziqlarga binoan qabul qilinadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
7-rasm. kdif koeffitsiyenti qiymatlarini aniqlash grafiklari
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
25. Mos holdagi toʻlqin qaytargichlar orqali oʻralgan akvatoriyada toʻlqinlar difraksiya koeffitsiyenti kdif,s quyidagi formula orqali aniqlanadi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
kdif,s = kdif,s ψc, (160)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
bu yerda:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ψcdc va kdif,cp qiymatlari uchun 8-rasm boʻyicha qabul qilinuvchi koeffitsiyent, dc qiymat quyidagi formula orqali aniqlanadi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
bu yerda:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
l1 va l2 — toʻlqin soyasi chegarasidan (TSCH) toʻlqin difraksiyasi chegarasigacha (TDCH) boʻlgan masofa boʻlib, mazkur ilovaning 9-rasmi va grafiklar bilan strelkalar bilan shtrixli chiziqlarga binoan qabul qilinadi;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
b — toʻlqin qaytargich boshlari orasidagi dastlabki toʻlqin koʻlami proyeksiyalari masofalariga teng qilib qabul qilinuvchi bandargohga chiqish kengligi, m.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
8-rasm. y koeffitsiyenti qiymatlari grafiklari
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
9-rasm. l va la qiymatlarini aniqlash sxemasi (a) va grafiklari (b)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
kdif,cp koeffitsiyentining qiymati xuddi kdif,s kabi hisobiy ustunida toʻlqinlar koʻlami bilan bosh nurning kesishish nuqtasi uchun ushbu ilovaning 24-bandiga muvofiq aniqlanadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Mazkur ilovaning 9-a rasmdagi sxemadagi bosh nurning holati, toʻlqin qaytargichning toʻlqin soyasi chegarasidan (TSCH) kichik burchak ostida φi gradus x, m, masofalarda joylashgan nuqtalar boʻyicha, quyidagi formula orqali aniqlanadi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
bu yerda:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
la1 va la2 — ushbu ilovaning 9-rasm sxema va grafiklarga muvofiq qabul qilinuvchi qiymatlar.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
26. Toʻlqin qaytargich bilan oʻralgan akvatoriya uchun toʻlqinlar difraksiyasi koeffitsiyenti kdif,b quyidagi formula orqali aniqlanadi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(163)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
bu yerda:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
kdif,s1 va kdif,s2 — toʻlqin qaytargich bosh qismlari uchun mazkur ilovaning 24-bandiga muvofiq aniqlanuvchi toʻlqinlar difraksiyasi koeffitsiyentlari.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
27. Difraksiyalangan toʻlqin balandligi oʻralgan akvatoriyaning berilgan nuqtasida uning gidrotexnika inshooti va toʻsiqlardan kdif,r, m qaytarilishini hisobga olgan holda quyidagi formula orqali aniqlanadi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
hdif,r=(kdif+kref)hi (164)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Bu yerda:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(165)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
kdif,s — qaytaruvchi yuza toʻsiq chizigʻidagi difraksiya koeffitsiyenti;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
kr va kp14-bandga muvofiq aniqlanuvchi koeffitsiyentlar;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Θr — toʻlqin koʻlami va qaytaruvchi yuza orasidagi burchak, gradus;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
r/ — qaytaruvchi yuzadan qaytarilgan toʻlqin nuri boʻyicha hisobiy nuqtagacha boʻlgan masofa; bunda qaytarilgan toʻlqin nuri yoʻnalishi toʻlqinlarni kelish va qaytarilish burchaklari tengligi lozimlaridan kelib chiqqan holda qabul qilinishi lozim;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
kref,i — qaytarish koeffitsiyenti boʻlib, 7-jadval boʻyicha qabul qilinadi; qaytarish yuzasining gorizontga nisbatan 45 gradusdan ortiq boʻlgan ogʻish burchagida, qaytarish koeffitsiyentini kref,i =1 deb olishini lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа

 

 

 

7-jadval

/hdif toʻlqin qiyaligi

Qaytaruvchi yuza i nishabligidagi kref,i qiymatlari

1

0,5

0,25

10

0,5

0,02

0,0

15

0,8

0,15

0,0

20

1

0,5

0,0

30

1

0,7

0,05

40

1

0,9

0,18

Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
SHNQ 2.06.04-21 “Gidrotexnika inshootlariga boʻladigan yuklanish va taʼsirlar” shaharsozlik normalari va qoidalariga
2-ILOVA
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Muzni bir oʻqli siqish bilan sinash
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
1-§. Namunalarini tanlash, yasash va sinovga tayyorlash
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Muz namunalarini muz maydonining N qatlamlaridan ularning uzun oʻqlari kristallar oʻsish yoʻnalishiga tik yoʻnalgan boʻlishi, bunda N≥3 boʻladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Muz namunalari kvadrat kesimli prizmalar yoki balandligini kengligiga nisbati (diametri) 2,5 ga teng boʻlgan yumaloq kesimli silindr koʻrinishida yasaladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Namuna kengligi kristallografiya tadqiqotlari maʼlumotlari boʻyicha aniqlanuvchi kristallning oʻrtacha koʻndalang kesimidan kamida 10-marta ortiq boʻlishi lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Namunalar oʻlchamlarini ogʻishi oʻrtachadan farqi ±1 foizdan ortishiga yoʻl qoʻyilmaydi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Namunalar silliq va tekis boʻlib, ularda yoriqsiz, siniqsiz, teshikliksiz, gʻadir-gʻudurliklarsiz boʻlishi lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Silindrik namunalarni tokar dastgohida, prizmatik namunalarni esa gorizontal — frezer dastgohida yasalishi kerak.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Prizmatik namunalar yon yoqlarini juftlashtirilgan holda ular orasidagi masofa yon qirralarini ishlanayotganda namuna eniga, tayanch yoqlarini ishlanayotganda esa namuna balandligiga teng boʻlgan holda bir oʻqqa oʻrnatilgan holda ishlov berish zarur.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Tadqiqot qilinayotgan qatlam namunalarini sinashdan oldin tajribaviy maʼlumotlar boʻyicha aniqlanuvchi qatlam harorati ti, ostida eng kamida 1 h tutib turiladi, bular mavjud boʻlmagan taqdirda esa mazkur SHNQning 120 va 121-formulalari orqali aniqlanadi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
2-§. Asbob-uskunalar
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Sinov mashinalari deformatsiya tezligini boshqariladigan mashinalar turi boʻyicha tuzilgan boʻlishlari lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Mashina orqali tuziladigan eng katta yuklanish sinalayotgan namunalar uchun buziladigan yuklanishidan kamida ikki marta ortiq boʻlishi kerak.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Sinash mashinalari “yuklanish-deformatsiya” egri chizigʻini avtomatik tarzda qayd qilinishini va yuklanishni koʻpi bilan ±5 foiz xatolikda oʻlchashni taʼminlashi lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
3-§. Sinovlarni oʻtkazish
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Namunalar uzun oʻqlar atrofida siqilishi, tadqiqot qilinuvchi qatlam namunalari ti harorat ostida va εc = 3·10-4, c-1 ga teng qilib olinuvchi deformatsiya doimiy tezligida sinalishi zarur.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
4-§. Natijalarni tahlil qilish
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Buzuvchi yuklanish (bir oʻqli siqishga boʻlgan mustahkamlik) har bir namuna uchun Cj, MPa quyidagi formula orqali hisoblanadi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
bu yerda:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(Pmax)j — “yuklanish-deformatsiya” diagrammasi boʻyicha aniqlanuvchi, j — namuna uchun buzuvchi (eng yuqori) yuklanish, MN;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
f — namunaning dastlabki koʻndalang kesimi yuzasi, m2.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Tadqiqot qilinayotgan qatlam namunalari seriyalarini sinov natijalari sifatida Ci ± Δi qabul qilinadi, bunda Ci — muzning bir oʻqqa siqishga mustahkamligini parallel aniqlashlar oʻrtacha (arifmetik) qiymati boʻlib MPa quyidagi formula orqali hisoblanadi:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(167)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
bu yerda:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Δi va n — belgilanish mazkur SHNQning 60-bandi kabi boʻladi.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Tadqiqot qilinayotgan qatlam namunalar seriyalarini sinash natijalari grafik tarzda nuqta va bu nuqtadan yuqoriga va pastga ikkita teng kesmalar holida ajratiladi, nuqta, muzning mustahkamlik chegarasi oʻrta (arifmetik) qiymatiga, kesma esa, oʻlchovlar tasodifiy xatoligi oʻrtacha kvadratik ogʻishiga muvofiq kelishi lozim.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Chuchuk suv muzining bir oʻq boʻyicha siqilishdagi mustahkamligining (plastik buzilish holatidan moʻrt — plastik holatga oʻtishdagi) haroratga bogʻliqligi (n=5)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
prizmatik muz (namuna oʻlchamlari 25x25x50sm);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
donador (qorlik) muz (15x15x30 sm)