Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasining
Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasining Odob-axloq komissiyasini tuzish toʻgʻrisida
Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi deputatlarining oʻz deputatlik vakolatlarini amalga oshirish chogʻida deputatlik odob-axloq qoidalariga hamda umum qabul qilingan odob-axloq normalariga rioya etishini taʼminlash maqsadida Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasi qaror qiladi:
1. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasining vakolatlari muddatiga Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasining Odob-axloq komissiyasi
1-ilovaga muvofiq tarkibda tuzilsin.
2. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasining Odob-axloq komissiyasi toʻgʻrisidagi nizom
2-ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
3. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi deputatining odob-axloq qoidalari
3-ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
4. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasining 2023-yil 11-mayda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasining Odob-axloq komissiyasini tuzish toʻgʻrisida”gi 3161-IV-sonli (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2023-yil, № 5, 354-modda)
Qarori oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilsin.
5. Ushbu Qaror qabul qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.
Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasining Spikeri N. ISMOILOV
Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasining 2025-yil 21-yanvardagi 353-V-sonli
qaroriga1-ILOVA
Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi Odob-axloq komissiyasining
Xodjayeva Moxira Mirzaxmadovna | — | Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi Mehnat, sogʻliqni saqlash va ijtimoiy masalalar qoʻmitasining aʼzosi, komissiya raisi |
Kurbonboyev Maqsudbek Komulovich | — | Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi Budjet va iqtisodiy masalalar qoʻmitasi raisining oʻrinbosari, komissiya raisining oʻrinbosari |
Aripov Davron Raximovich | — | Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi Korrupsiyaga qarshi kurashish va sud-huquq masalalari qoʻmitasining aʼzosi |
Zaxidov Erkin Agzamovich | — | Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi Tadbirkorlik, raqobatni rivojlantirish va sanoat masalalari qoʻmitasining aʼzosi |
Zoxidov Zokirjon Tuxtasinovich | — | Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi Agrar va suv xoʻjaligi masalalari qoʻmitasining aʼzosi |
Litvinova Olga Ivanovna | — | Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi Budjet va iqtisodiy masalalar qoʻmitasining aʼzosi |
Utemuratova Sapargul Shashetovna | — | Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi Tadbirkorlik, raqobatni rivojlantirish va sanoat masalalari qoʻmitasi raisining oʻrinbosari. |
Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasining 2025-yil 21-yanvardagi 353-V-sonli
qaroriga2-ILOVA
Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasining Odob-axloq komissiyasi toʻgʻrisidagi
1. Ushbu Nizom Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasining Odob-axloq komissiyasining (bundan buyon matnda Komissiya deb yuritiladi) vazifalarini, vakolatlarini, faoliyatining asosiy yoʻnalishlarini, shuningdek uning ishini tashkil etish tartibini belgilaydi.
2. Komissiya Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasining Reglamentining (bundan buyon matnda Qonunchilik palatasi Reglamenti deb yuritiladi) normalariga, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi deputatining odob-axloq qoidalariga (bundan buyon matnda Odob-axloq qoidalari deb yuritiladi) rioya etilayotganligi ustidan nazoratni taʼminlash va ularga rioya etish bilan bogʻliq masalalarni koʻrib chiqish uchun tuziladi.
4. Komissiya Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi (bundan buyon matnda Qonunchilik palatasi deb yuritiladi) majlisida salmoqli tajribaga va Qonunchilik palatasining deputatlari (bundan buyon matnda deputat deb yuritiladi) oʻrtasida obroʻ-eʼtiborga ega boʻlgan deputatlar orasidan Qonunchilik palatasi vakolatlari muddatiga Qonunchilik palatasining qarori bilan tuziladi hamda Komissiya raisi, uning oʻrinbosari va aʼzolarini qoʻshganda yetti nafardan iborat boʻladi.
5. Komissiya aʼzolarining soni va uning tarkibi Qonunchilik palatasining qaroriga asosan oʻzgartirilishi mumkin.
6. Komissiya oʻz faoliyatini qonuniylik, xolislik va adolatlilik prinsiplariga asosan olib boradi.
7. Komissiyaning faoliyati Qonunchilik palatasining qarori bilan muddatidan ilgari tugatilishi mumkin.
8. Komissiyaning asosiy vazifalari quyidagilardan iborat:
Odob-axloq qoidalari loyihasini ishlab chiqish va Qonunchilik palatasi tasdigʻiga kiritish, Odob-axloq qoidalarini takomillashtirish yuzasidan takliflar ishlab chiqish;
oʻz faoliyatiga doir masalalar yuzasidan Qonunchilik palatasining qarorlari loyihalarini tayyorlash;
deputatlar tomonidan Odob-axloq qoidalariga, shuningdek umum qabul qilingan odob-axloq normalariga rioya etilishi masalalarini koʻrib chiqish;
deputatlar oʻrtasida qoidabuzarliklarning oldini olishga qaratilgan kompleks chora-tadbirlarni amalga oshirish;
Odob-axloq qoidalariga rioya etish boʻyicha deputatlarga maslahat va tavsiyalar berish;
deputat maqomini tartibga soluvchi normalar buzilganligi toʻgʻrisidagi masalalarni koʻrib chiqish;
deputatning Qonunchilik palatasining, oʻzi tarkibiga kirgan siyosiy partiya fraksiyasining (bundan buyon matnda fraksiya deb yuritiladi), shuningdek oʻzi tarkibiga saylangan qoʻmita, komissiyaning majlislarida uzrli sababsiz hozir boʻlmasligi toʻgʻrisidagi masalalarni koʻrib chiqish;
Qonunchilik palatasi topshiriqlarining deputat tomonidan bajarilmayotganligi toʻgʻrisidagi masalalarni koʻrib chiqish;
deputatlarning, Qonunchilik palatasi Spikerining va Spiker oʻrinbosarlarining, fraksiyalar rahbarlarining, komissiyalar, qoʻmitalar raislarining deputatning umum qabul qilingan odob-axloq normalarini, Odob-axloq qoidalarini buzadigan, deputat obroʻsiga va Qonunchilik palatasi nufuziga putur yetkazadigan xatti-harakatlar sodir etilganligi bilan bogʻliq murojaatlarini koʻrib chiqish;
jismoniy va yuridik shaxslarning ayrim deputatlarning xatti-harakatlariga doir murojaatlarini koʻrib chiqish;
deputatlarning qonun hujjatlarida nazarda tutilgan oʻz vakolatlarini amalga oshirishi chogʻida davlat organlari va ularning mansabdor shaxslari tomonidan deputatlarning huquqlari buzilishi haqidagi arizalarini koʻrib chiqish;
deputatlarning shaʼni va qadr-qimmatini himoya qilish hamda deputat faoliyatining boshqa kafolatlarini taʼminlash bilan bogʻliq masalalarni koʻrib chiqish;
Odob-axloq qoidalarini buzgan deputatga nisbatan taʼsir choralarini qoʻllash, shuningdek Qonunchilik palatasi Reglamenti qoidalarining buzilishi holatlarini bartaraf etish toʻgʻrisida Qonunchilik palatasining Kengashiga takliflar kiritish;
Qonunchilik palatasining yoki Qonunchilik palatasi Kengashining topshirigʻiga binoan Odob-axloq qoidalariga deputatlar tomonidan rioya etilish holatini oʻrganib chiqib, uning natijalari haqida Qonunchilik palatasini yoki Qonunchilik palatasining Kengashini xabardor qilish;
deputatning vakolatlarini muddatidan ilgari tugatish va uni chaqirib olish toʻgʻrisidagi materiallarni Qonunchilik palatasi koʻrib chiqishi uchun tayyorlash.
9. Komissiyaning vakolatlari quyidagilardan iborat:
deputatlarning Qonunchilik palatasi Reglamentining normalariga va Odob-axloq qoidalariga rioya etishi, shu jumladan Qonunchilik palatasi va uning organlari majlislarida doimiy ishtirok etishi yuzasidan monitoring olib borish;
Odob-axloq qoidalarining buzilishi bilan bogʻliq masalalar yuzasidan xulosalar tayyorlash;
Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokurorining taqdimnomasi boʻyicha deputatni jinoiy javobgarlikka tortish, ushlab turish, qamoqqa olish yoki unga nisbatan sud tartibida beriladigan maʼmuriy jazo choralarini qoʻllashga rozilik berish toʻgʻrisidagi materiallarni Qonunchilik palatasi koʻrib chiqishi uchun tayyorlash;
deputatlarni daxlsizlik huquqidan mahrum etish toʻgʻrisidagi materiallarni Qonunchilik palatasida koʻrib chiqish uchun tayyorlash;
oʻz vakolatlariga kiradigan masalalar yuzasidan Qonunchilik palatasi, fraksiyalar va qoʻmitalarning majlislarida Komissiya xulosasini berish;
deputat tomonidan Odob-axloq qoidalari buzilgan taqdirda, deputatdan hamda boshqa jismoniy va yuridik shaxslardan zarur axborotni soʻrab olish;
oʻzi koʻrib chiqishi uchun kiritilgan masalalarni hal etishda Komissiya majlislariga ekspertlar va mutaxassislarni taklif qilish.
Komissiya Qonunchilik palatasi va uning Kengashi qarorlariga, shuningdek ushbu Nizomga muvofiq boshqa vakolatlarga ham ega boʻlishi mumkin.
10. Komissiya fraksiyalar, qoʻmitalar, Qonunchilik palatasi Devonining tarkibiy boʻlinmalari, boshqa organlar, mansabdor shaxslar va jamoatchilik bilan hamkorlik qiladi.
11. Komissiya oʻz vakolati doirasidagi masalalarni Qonunchilik palatasining yoki uning Kengashining topshirigʻiga binoan yoxud oʻz tashabbusi bilan koʻrib chiqadi.
12. Komissiya oʻz ishini majlis shaklida tashkil etadi. Komissiya majlislari zaruriyatga qarab oʻtkaziladi.
Komissiya majlislari ochiq tarzda oʻtkaziladi. Zarur hollarda, Komissiya yopiq majlis oʻtkazish toʻgʻrisida qaror qabul qilishi mumkin.
13. Komissiya majlislarida unga taklif etilgan manfaatdor shaxslar ishtirok etishi mumkin. Komissiya sayyor majlislar oʻtkazishga haqli.
14. Komissiya majlisini Komissiya raisi, u yoʻqligida esa uning topshirigʻiga binoan uning oʻrinbosari yoki Komissiya aʼzolaridan biri olib boradi. Komissiya majlisida bayonnoma yuritiladi, uni raislik qiluvchi imzolaydi.
15. Komissiya majlislari, agar ularda Komissiya aʼzolarining koʻpchiligi ishtirok etsa, vakolatli hisoblanadi.
16. Komissiyaning navbatdagi kelgusi majlisi toʻgʻrisida uning raisi Komissiya aʼzolariga yozma ravishda, qoida tariqasida, kamida ikki kun oldin xabar beradi, shuningdek majlisning boshqa ishtirokchilarini oldindan xabardor qiladi.
17. Komissiya qarori ochiq ovoz berish yoʻli bilan qabul qilinadi. Komissiya qarori, agar uni majlisda hozir boʻlgan Komissiya aʼzolarining koʻpchiligi ovoz bergan boʻlsa, qabul qilingan hisoblanadi. Qarorni yoqlab va unga qarshi berilgan ovozlar teng boʻlib qolgan taqdirda, Komissiya majlisiga raislik qiluvchining ovozi hal qiluvchi hisoblanadi. Komissiya qarori raislik qiluvchi tomonidan majlisning oʻzida imzolanadi.
Komissiya ishini tashkil etadi va muvofiqlashtiradi;
Komissiya majlislarini chaqiradi va olib boradi;
Komissiya aʼzolariga topshiriqlar beradi;
Fraksiyalar, qoʻmitalar, Qonunchilik palatasi Devonining tarkibiy boʻlinmalari, boshqa organlar, mansabdor shaxslar va jamoatchilik bilan munosabatlarda Komissiya nomidan ish koʻradi;
Komissiya tomonidan tayyorlangan qarorlarni, xulosalar va takliflarni Qonunchilik palatasiga, Qonunchilik palatasining Kengashiga taqdim etadi;
Komissiya aʼzolarini Komissiyaga kelib tushayotgan barcha hujjatlar va materiallardan xabardor qiladi;
Komissiya majlislarida ishtirok etish uchun manfaatdor shaxslarni taklif etadi;
Komissiya aʼzolarini Komissiya qarorlarining bajarilishi haqida xabardor qiladi.
19. Komissiya raisining oʻrinbosari:
Komissiya ish yurituvini taʼminlaydi;
Komissiya majlislari uchun materiallarni tayyorlash boʻyicha ishlarni tashkil etadi;
Komissiya aʼzolarini majlislar vaqti va kun tartibi toʻgʻrisida xabardor etish boʻyicha ishlarni tashkil qiladi;
Komissiya raisi yoʻqligida uning vazifalarini bajarib turadi.
20. Komissiya aʼzosi Komissiya majlisida hozir boʻlishi va oʻz zimmasiga yuklatilgan topshiriqlarni, majburiyatlarni bajarishi shart.
Komissiya aʼzosi Komissiya majlisida hozir boʻlish imkoni boʻlmaganda u Komissiya raisini oldindan xabardor etishi kerak.
Komissiya tomonidan koʻrib chiqiladigan barcha masalalar boʻyicha ovoz berishga;
Komissiya koʻrib chiqishi uchun masalalar va takliflar kiritishga;
qarorlarni tayyorlashda, muhokama qilishda, qabul qilishda, shuningdek ularning amalga oshirilishini tashkil etish hamda bajarilishini nazorat qilishda ishtirok etishga;
koʻrib chiqilayotgan masalaga doir hujjatlar, maʼlumotnomalar va boshqa zarur axborot bilan tanishishga;
Komissiya qaroriga rozi boʻlmagan taqdirda, oʻz nuqtai nazarini bayon etishga haqli.
Komissiya aʼzosi ushbu Nizomga muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin.
22. Odob-axloq qoidalarining deputat tomonidan buzilishi bilan bogʻliq oʻrganishni dastlabki tarzda oʻtkazish uchun quyidagilar asos boʻladi:
yuridik va jismoniy shaxslardan deputat tomonidan Odob-axloq qoidalarini buzish bilan bogʻliq shikoyatlarning kelib tushganligi;
ommaviy axborot vositalari, shu jumladan Internet jahon axborot tarmogʻi va ijtimoiy tarmoqlar orqali eʼlon qilingan deputatning nojoʻya harakatlari toʻgʻrisidagi xabarlar;
deputat tomonidan qonun hujjatlari, umum qabul qilingan odob-axloq normalari va Odob-axloq qoidalarini buzish faktlari boʻyicha materiallarni koʻrib chiqish haqida Qonunchilik palatasining, uning Kengashining topshirigʻi yoki Qonunchilik palatasi Spikerining, deputat tarkibiga kiritilgan fraksiya rahbarining, tarkibiga saylangan qoʻmita, komissiya raisining taklifi;
deputat degan nomga dogʻ tushiruvchi nojoʻya xatti-harakatlar sodir etilganligi haqidagi korxonalar, tashkilotlar, muassasalar va jamoat birlashmalari hamda mansabdor shaxslar tomonidan berilgan xabarlar;
huquqni muhofaza qiluvchi organlarning rasmiy xabarlari.
23. Odob-axloq qoidalarini buzish bilan bogʻliq oʻrganishlar Komissiya tomonidan bunday axborot kelib tushgan kundan eʼtiboran oʻn besh kun ichida oʻrganib chiqiladi.
Qoʻshimcha oʻrganish talab etiladigan ayrim hollarda, yuqoridagi muddat Qonunchilik palatasining Spikeri tomonidan koʻpi bilan yana oʻn besh kunga uzaytirilishi mumkin.
24. Deputat oʻzining huquqiga, shaʼniga, qadr-qimmatga va ishchanlik obroʻsiga daxl qiladigan murojaat boʻyicha amaldagi qonun hujjatlariga muvofiq oʻzini himoya qilishga haqli.
25. Haqiqiy holatlarni aniqlash va xolisona qaror qabul qilish maqsadida, Komissiya majlisiga oʻziga nisbatan masala koʻrib chiqilayotgan deputat, zarur boʻlgan hollarda esa murojaat qiluvchi va boshqa shaxslar taklif etiladi. Komissiya majlisining vaqti va joyi haqida tegishli ravishda xabardor etilgan shaxslarning kelmaganligi murojaatni koʻrib chiqish uchun toʻsqinlik qilmaydi.
kun tartibidagi masala oʻqib eshittiriladi;
Qonunchilik palatasining, uning Kengashining topshirigʻi, Qonunchilik palatasi Spikerining, deputat oʻzi tarkibiga kiritilgan fraksiya rahbarining, oʻzi tarkibiga saylangan qoʻmita, komissiya raisining taklifi yoki deputat tomonidan Odob-axloq qoidalari buzilganligi toʻgʻrisidagi murojaat oʻqib eshittiriladi;
Odob-axloq qoidalari buzilganligi toʻgʻrisida oʻziga nisbatan murojaat kelib tushgan deputat, zarur boʻlgan hollarda esa murojaat qiluvchi eshitiladi.
27. Oʻziga nisbatan oʻrganish oʻtkazilayotgan deputat quyidagi huquqlarga ega:
oʻrganish tayinlanganligi va unga asos boʻlgan hujjatning mazmuni bilan tanishib chiqish;
oʻrganish oʻtkazish boʻyicha Komissiya aʼzolari xususida eʼtirozi mavjud boʻlgan taqdirda, Qonunchilik palatasining Spikeriga asoslantirilgan raddiya berish;
hujjatlar, maʼlumotnomalarni va boshqa dalillarni taqdim etish;
oʻrganish natijasidan norozi boʻlgan taqdirda Qonunchilik palatasiga belgilangan tartibda shikoyat qilish.
28. Deputatning zimmasiga koʻrilayotgan ish yuzasidan aybsizligini yoki ishning boshqa biror holatlarini isbotlash majburiyatini uning zimmasiga yuklatish mumkin emas.
29. Deputat oʻrganish yuzasidan soʻralgan zarur hujjatlarni va boshqa axborotni Komissiyaga taqdim etishi shart. Bunda oʻrganishni oʻtkazishga toʻsqinlik qilishga, Komissiya aʼzolariga oʻz vazifalarini amalga oshirishiga xalaqit berishga va ularga taʼsir oʻtkazishga yoʻl qoʻyilmaydi.
30. Murojaat materiallari, Qonunchilik palatasining yoki uning Kengashining topshirigʻi yoxud Qonunchilik palatasi Spikerining, deputat oʻzi tarkibiga kiritilgan fraksiya rahbarining, oʻzi tarkibiga saylangan qoʻmita, komissiya raisining taklifi bilan tanishib chiqish yakunlari boʻyicha Komissiya deputatning harakatlarida Odob-axloq qoidalari buzilishi faktining mavjudligini yoki mavjud emasligini aniqlaydi.
31. Odob-axloq qoidalarining deputat tomonidan buzilganligi fakti aniqlangan taqdirda, Komissiya:
Odob-axloq qoidalarini buzishga yoʻl qoʻyilmasligi koʻrsatib oʻtilgan holda deputatga ogohlantirish berishga;
deputatdan tegishincha Qonunchilik palatasi, shuningdek oʻzi tarkibiga saylangan qoʻmita, komissiya majlislarida uzr soʻrashni talab qilishga;
Odob-axloq qoidalari buzilishiga deputat tomonidan yoʻl qoʻyilganligi faktini palata majlisida oʻqib eshittirishga;
Qonunchilik palatasining Kengashiga deputatning ish haqidan ushlab qolish boʻyicha taklif kiritish toʻgʻrisida qaror qabul qilishga;
Qonunchilik palatasiga deputatning vakolatlarini muddatidan ilgari tugatish va uni chaqirib olish boʻyicha taklif kiritish toʻgʻrisida qaror qabul qilishga haqli.
32. Deputatlarning xatti-harakatiga doir quyidagi murojaatlar koʻrib chiqilmaydi:
komissiyada oldin koʻrib chiqilgan murojaat va aynan shu mazmundagi takroriy murojaatlar;
jismoniy va yuridik shaxslarning vakillari orqali berilgan murojaatlar, ularga tegishli vakolat berilganligini tasdiqlovchi hujjatlar mavjud boʻlmaganda;
qonun hujjatlarida belgilangan boshqa talablarga muvofiq boʻlmagan murojaatlar.
33. Komissiya qabul qilingan qaror haqida murojaat qiluvchiga, oʻziga nisbatan masala koʻrib chiqilgan deputatga va Qonunchilik palatasining Kengashiga yozma ravishda maʼlum qiladi.
Qonunchilik palatasi qarorining loyihasi Komissiya tomonidan Qonunchilik palatasi koʻrib chiqishi uchun kiritilganda unga qisqa tushuntirish xati va boshqa zarur materiallar ilova qilinadi.
34. Komissiya qarori ustidan Qonunchilik palatasiga shikoyat qilinishi mumkin. Qonunchilik palatasi Komissiya qarorini bekor qilishga va oʻz vakolatlari doirasida boshqa qaror qabul qilishga haqli.
35. Deputat tomonidan Qonunchilik palatasining majlisi jarayonida Odob-axloq qoidalarining buzilishiga yoʻl qoʻyilgan taqdirda Qonunchilik palatasi majlisida raislik qiluvchi Qonunchilik palatasining Reglamentiga muvofiq choralar koʻradi, shuningdek Komissiyaga deputat tomonidan Odob-axloq qoidalari talablarining buzilganligi masalasini koʻrib chiqishni taklif etishga haqli.
36. Murojaat Komissiya qarori qabul qilinguniga qadar uning tashabbuskori tomonidan qaytarib olinishi mumkin.
37. Taraflarning yarashuvi munosabati bilan, shuningdek deputat oʻz xohishi bilan oshkora uzr soʻragan hollarda, deputat taʼsir choralari qoʻllanilishidan ozod etilishi mumkin.
38. Komissiya faoliyatiga moddiy-texnika, axborotga oid va boshqa xizmatlar koʻrsatish Qonunchilik palatasining Devoni tomonidan taʼminlanadi.
39. Mazkur Nizom talablarini buzish tegishli huquqiy taʼsir choralarini qoʻllashga sabab boʻladi.
Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasining 2025-yil 21-yanvardagi 353-V-sonli
qaroriga3-ILOVA
Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi deputatining odob-axloq qoidalari
1. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi deputatining odob-axloq qoidalari (bundan buyon matnda Odob-axloq qoidalari deb yuritiladi) “Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi deputatining va Senati aʼzosining maqomi toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi
Qonuniga, umum qabul qilingan odob-axloq normalariga muvofiq ishlab chiqilgan boʻlib, unda Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasining deputati (bundan buyon matnda deputat deb yuritiladi) uchun uning oʻz deputatlik vakolatlarini amalga oshirishi chogʻida majburiy boʻlgan xulq-atvorning maʼnaviy-axloqiy prinsiplari va qoidalari belgilanadi.
2. Odob-axloq qoidalari deputatning Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi hamda qonunlari bilan kafolatlangan huquq va erkinliklarini cheklamaydi.
3. Deputat oʻz vakolatlarini amalga oshirishi chogʻida Oʻzbekiston Respublikasi
Konstitutsiyasiga, “Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy
Qonuniga, “Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasi deputatining va Senati aʼzosining maqomi toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi
Qonuniga, boshqa qonunlarga, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasining Reglamentiga, shuningdek Odob-axloq qoidalariga amal qiladi.
4. Deputat oʻz faoliyatida umum qabul qilingan odob-axloq normalariga qatʼiy rioya etishi, fuqarolarning, mansabdor shaxslarning huquqlarini, shaʼnini, qadr-qimmatini va ishchanlik obroʻsini hurmat qilishi, shuningdek deputat nomiga dogʻ tushiradigan va Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasining (bundan buyon matnda Qonunchilik palatasi deb yuritiladi) nufuziga, umuman davlat manfaatlariga putur yetkazadigan xatti-harakatlardan oʻzini tiyishi kerak.
5. Deputat oʻz vazifalarini vijdonan va halol bajarishi, oʻzi tarkibiga kirgan siyosiy partiya, siyosiy partiya fraksiyasining (bundan buyon matnda fraksiya deb yuritiladi), shuningdek oʻzi tarkibiga saylangan qoʻmitaning, komissiyaning ish rejalarida, qarorlarida belgilangan vazifalar ijrosini taʼminlashi, oʻz malakasini muntazam ravishda oshirib borishi, nazariy bilimlarini va amaliy koʻnikmalarini takomillashtirib borishi kerak.
6. Deputat oʻz vakolatlari davrida ilmiy, ijodiy va pedagogik faoliyatdan tashqari haq toʻlanadigan boshqa turdagi faoliyat bilan shugʻullanishi mumkin emas. Deputatning ilmiy, ijodiy va pedagogik faoliyat bilan shugʻullanishi uning asosiy kasbiy vazifalarini bajarishiga zarar yetkazmasligi kerak.
7. Deputat oʻz kasbiy faoliyatini quyidagi prinsiplar asosida amalga oshirishi kerak:
inson va fuqarolar huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarining ustuvorligi;
Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyasiga, qonunlariga va boshqa qonunchilik hujjatlariga rioya etish;
saylovchilarning, oʻzini deputatlikka nomzod qilib koʻrsatgan siyosiy partiyaning manfaatlarini Qonunchilik palatasida ifodalash;
deputatlik faoliyatining ochiqligi va oshkoraligi, oʻz faoliyati toʻgʻrisida saylovchilarni doimiy ravishda xabardor qilib borish.
8. Deputat Qonunchilik palatasining, fraksiyaning, oʻzi tarkibiga saylangan qoʻmita va komissiyaning majlislarida ishtirok etishi shart.
Majlisda ishtirok etish imkoniyati boʻlmagan taqdirda, deputat bu haqda tegishincha Qonunchilik palatasi Spikeriga, fraksiya rahbariga, qoʻmita, komissiya raisiga kamida bir kun oldin (majlisda ishtirok etish imkoniyatiga toʻsqinlik qiluvchi toʻsatdan yuzaga kelgan vaziyat boʻyicha majlis boshlanishidan oldin) xabar qilishi shart.
Deputat Qonunchilik palatasi, fraksiya, shuningdek oʻzi tarkibiga saylangan qoʻmita, komissiya majlislarida uzrli sabablarsiz ishtirok etmagan taqdirda, har bir ishtirok etilmagan holat uchun deputatning bir kunlik ish haqi uning roziligisiz ushlab qolinadi. Bunda deputatning vaqtincha mehnatga qobiliyatsizligi, xizmat safarida, mehnat taʼtilida yoki ijtimoiy taʼtilda boʻlganligi, shuningdek Qonunchilik palatasi Spikeriga, fraksiya rahbariga, qoʻmita, komissiya raisiga oldindan xabar berilgan, mazkur majlislarda ishtirok etmaslikning boshqa sabablari Qonunchilik palatasi, fraksiya, shuningdek oʻzi tarkibiga saylangan qoʻmita, komissiya majlislarida ishtirok etmasligi uchun uzrli sabablar hisoblanadi.
9. Qonunchilik palatasining, uning Kengashining, fraksiyaning, qoʻmita va komissiyaning majlislarida deputat:
oʻz nutqida deputatlarning yoki boshqa shaxslarning shaʼniga, qadr-qimmatiga yoki ishchanlik obroʻsiga putur yetkazadigan qoʻpol, haqoratomuz ibora va soʻzlarni, imo-ishoralarni qoʻllamasligi;
majlislarni oʻtkazishga xalaqit beradigan harakatlarga yoʻl qoʻymasligi: soʻzga chiqqanlarning soʻzini boʻlmasligi, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi Reglamentining
81 va
82-moddalarida nazarda tutilgan tartibga zid ravishda oʻz fikrini bayon qilishga urinmasligi;
oʻtirgan joyidan baqirmasligi, muhokama etilayotgan masala yuzasidan soʻzga chiqqanlarning oʻz nuqtai nazarini erkin bayon etishiga toʻsiqlar yuzaga keltirmasligi;
turli uzrsiz sabablarga koʻra majlislar zalidan namoyishkorona chiqib ketmasligi;
kun tartibidagi muhokama qilinayotgan masaladan imkon qadar chetga chiqib soʻzlamasligi, biror shaxsning shaʼniga, qadr-qimmatiga yoki ishchanlik obroʻsiga putur yetkazuvchi asossiz ayblovga yoʻl qoʻymasligi;
soʻzga chiqishlar, deputatlik faoliyatining boshqa shakllarini amalga oshirish chogʻida bila turib yolgʻon va notoʻgʻri axborotdan foydalanmasligi;
Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi Reglamentining va Odob-axloq qoidalarining talablarini buzadigan boshqa xatti-harakatlarni sodir etmasligi kerak.
10. Deputat Odob-axloq qoidalarining 9-bandida koʻrsatilgan xatti-harakatlarni sodir etgan taqdirda, majlisda raislik qiluvchi:
bunday qoidabuzarliklarga yoʻl qoʻyib boʻlmasligi toʻgʻrisida deputatni ogohlantirishga;
deputatni soʻzlash huquqidan mahrum qilishga;
deputatdan majlislar zalini tark etishni talab qilishga;
Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasining Odob-axloq komissiyasidan (bundan buyon matnda Komissiya deb yuritiladi) tegishli deputatning xatti-harakatiga baho berishni soʻrashga haqli.
11. Deputat majlisda shaxsan ovoz berishi hamda ovoz berish kartochkasining lozim darajada saqlanishini taʼminlashi shart.
Ovoz berishni boshqa deputatga yoki oʻzga shaxsga bergan deputatning xatti-harakatlari boʻyicha Komissiya yoki uning taklifi bilan palata tomonidan Odob-axloq qoidalarida hamda “Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi deputatining va Senati aʼzosining maqomi toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi
Qonunida belgilangan taʼsir choralari qoʻllanilishi mumkin.
12. Deputatlar oʻrtasidagi oʻzaro munosabatlar jinsi, irqi, millati, tili, dini, eʼtiqodi, ijtimoiy kelib chiqishi, ijtimoiy mavqeyidan qatʼi nazar, teng huquqlilik, bir-birini oʻzaro hurmat qilish asosida yoʻlga qoʻyiladi.
13. Deputatlar tanqidga sabr-toqat bilan yondashishi, oʻziga nisbatan bildirilgan tanqidiy fikrlarga qoʻpollik bilan munosabat bildirmasligi kerak.
14. Deputatlar oʻz ishida har qanday masalani erkin jamoaviy muhokama qilishi, fikrlar xilma-xilligini hurmat qilishi, nizolarga yoʻl qoʻymasligi, kelishmovchiliklarni ochiq fikr almashish orqali bartaraf etish yoʻllarini birgalikda izlashi kerak.
15. Deputat oʻz okrugidagi saylovchilar bilan doimiy ravishda aloqada boʻlib turadi. Deputatning saylovchilar bilan oʻzaro munosabatlari oʻzaro hurmat, saylovchilar tomonidan koʻtariladigan muammolar va masalalarga deputatning eʼtibor bilan munosabatda boʻlishiga asoslanadi.
oʻz saylovchilarining huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarini taʼminlash choralarini koʻrishi;
saylovchilardan tushgan takliflarni, arizalarni, shikoyatlarni koʻrib chiqishi, ularda koʻrsatilgan masalalarning toʻgʻri va oʻz vaqtida hal etilishiga oʻz vakolatlari doirasida koʻmaklashishi;
jismoniy shaxslarni va yuridik shaxslarning vakillarini oldindan belgilangan jadval asosida shaxsan qabul qilishi kerak.
17. Deputat saylovchilar bilan ishlashga vijdonan va halol yondashishi, ular bilan boʻladigan uchrashuvlarda shaxsan ishtirok etishi, bu jarayonda rasmiyatchilikka yoʻl qoʻymasligi hamda soxta hisobotlar taqdim etmasligi shart.
18. Deputat oʻz ishi haqida saylovchilarni belgilangan tartibda vaqti-vaqti bilan, shu jumladan ommaviy axborot vositalaridan foydalangan holda xabardor qiladi.
Deputat tomonidan saylovchilarga taqdim etiladigan axborot toʻliq, toʻgʻri va xolisona boʻlishi kerak.
19. Deputat uni deputatlikka nomzod qilib koʻrsatgan siyosiy partiya va fraksiya bilan aloqa bogʻlab turadi hamda ularning ustavida (nizomida) belgilangan odob-axloq va intizom qoidalariga amal qiladi.
Deputat Qonunchilik palatasida uni deputatlikka nomzod qilib koʻrsatgan siyosiy partiya manfaatlarini ifoda etadi.
20. Deputatning Qonunchilik palatasi Devoni xodimlari hamda yordamchilari bilan oʻzaro munosabati hurmat, professionallik asosida amalga oshiriladi.
Deputat Qonunchilik palatasi Devoni xodimlari hamda yordamchilari uchun oʻrnak boʻlishi, ularga xushmuomalalik bilan munosabatda boʻlishi, ularni jinsi, irqi, millati, tili, dini, eʼtiqodi, ijtimoiy kelib chiqishi va ijtimoiy mavqeyidan qatʼi nazar boʻyicha kamsitmasligi kerak.
Deputat Qonunchilik palatasi Devoni xodimlari hamda yordamchilaridan shaxsiy manfaatlari yoʻlida foydalanmasligi yoki ularning zimmasiga xizmat majburiyatlari jumlasiga kirmaydigan vazifalarni yuklatmasligi kerak.
Deputat yaqin qarindoshlari (ota-onasi, aka-ukalari, opa-singillari, farzandi, eri (xotini), shuningdek erining (xotinining) ota-onasi, aka-ukalari va opa-singillari) uning yordamchisi boʻlishi mumkin emasligi toʻgʻrisidagi qonun talabiga qatʼiy rioya etishi shart.
21. Deputat joylarga chiqib, aholi bilan oʻtkazilgan muloqotlar chogʻida va sohalarni oʻrganish jarayonida oldiga qoʻyilgan vazifalarni sidqidildan bajarishi, oʻrganilayotgan masalaning tub mohiyatiga yetishi, uchrashuvlarda shaxsan ishtirok etishi shart.
22. Joylarga chiqqanda rasmiyatchilikka va koʻzboʻyamachilikka yoʻl qoʻymasligi hamda xolis va haqqoniy hisobotlar taqdim etishi kerak.
23. Joylardagi ishlarning holatini oʻrganishda deputatning davlat organlariga, shu jumladan mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlariga tazyiq oʻtkazishiga, ular faoliyatiga aralashishiga yoki ularning qonuniy faoliyatiga toʻsqinlik qilishiga, oʻz faoliyatini qonunchilikka zid ravishda amalga oshirishga undashiga, bunday harakatni bajarmaganlik uchun doʻq-poʻpisa qilishiga va bosim oʻtkazishiga yoʻl qoʻyilmaydi.
24. Deputat ommaviy axborot vositalaridagi, matbuot konferensiyalaridagi, boshqa jamoat tadbirlaridagi va omma oldidagi bayonotlarida, shu jumladan Internet jahon axborot tarmogʻida ochilgan shaxsiy sahifalarida hamda ijtimoiy tarmoqlardagi chiqishlarida (blog, post, izoh qoldirishda):
Qonunchilik palatasining, uni nomzod qilib koʻrsatgan siyosiy partiya va fraksiyaning nufuzini tushirishga olib kelishi yoki oʻz vakolatlarini vijdonan amalga oshirishiga shubha tugʻdirishi mumkin boʻlgan harakatlardan tiyilishi;
oʻzining xatti-harakati, axloqi tufayli jamoatchilikning tanqidiga uchramasligi hamda asosli va konstruktiv tanqidni toʻgʻri qabul qilishi;
davlat organlari, boshqa tashkilotlar, mansabdor shaxslar faoliyatiga hamda fuqarolarga nisbatan eʼtirozlari mavjud boʻlsa, ularni asoslangan, aniq muammoga qaratilgan holda bayon etishi, tekshirilmagan, isbotlanmagan maʼlumotlar va dalillardan foydalanmasligi;
yuridik shaxslarning ishchanlik obroʻsiga, jismoniy shaxslarning shaʼniga, qadr-qimmatiga yoki ishchanlik obroʻsiga putur yetkazishi mumkin boʻlgan asossiz, yolgʻon yoki notoʻgʻri maʼlumotlarni tarqatmasligi;
fuqarolar bilan muloqotda ularning shaʼniga, qadr-qimmatiga yoki ishchanlik obroʻsiga putur yetkazadigan qoʻpol, haqoratomuz iboralar va soʻzlarni qoʻllamasligi hamda asossiz ayblovlarga yoʻl qoʻymasligi, qonunga xilof xatti-harakatlarga daʼvat etmasligi hamda bila turib yolgʻon va notoʻgʻri axborotdan foydalanmasligi kerak.
Deputat ommaviy chiqishlari chogʻida sud tizimi va sudyalar haqida tanqidiy fikr bildirishda ularning mustaqilligi va xolisligiga taʼsir koʻrsatmasligi, tanqidiy fikrlar dalillar bilan asoslangan va aniq boʻlishi hamda sudga hurmatsizlikni ifoda etmasligi kerak. Deputat sudlar siyosatdan xoli ekanligini va tanqidlarga javob berishi uning xolisligini shubha ostiga qoʻyishi mumkinligini inobatga olishi zarur.
25. Agar deputatning omma oldidagi bayonotlarida fuqarolarning shaʼniga, qadr-qimmatiga yoki ishchanlik obroʻsiga, yuridik shaxsning ishchanlik obroʻsiga putur yetkazadigan fikrlar mavjud boʻlsa, deputat oʻz fikrlariga yanglishligini yoki notoʻgʻriligini oshkora tan olishi hamda shaʼniga, qadr-qimmatiga yoki ishchanlik obroʻsiga daxl qilingan fuqarodan va (yoki) yuridik shaxsdan uzr soʻrashi kerak.
26. Deputat boshqa deputatlarning kasbiy va shaxsiy sifatlarini oshkora shubha ostiga qoʻymasligi lozim.
27. Deputat oʻziga rasman vakolat berilgan hollardagina Qonunchilik palatasi nomidan soʻzlashi mumkin.
28. Deputat oʻz maqomidan fuqarolarning, jamiyat va davlatning qonuniy manfaatlariga zarar yetkazadigan tarzda foydalanishi mumkin emas.
Deputatning oʻz maqomidan, shu jumladan nazorat vakolatlaridan:
oʻzi, qarindoshlari va oʻziga yaqin boshqa shaxslar uchun manfaat, xizmatlar, tijoratga oid naf yoki boshqa naf olish;
sud hokimiyati organlari faoliyatiga aralashish, shaxsiy masalalar boʻyicha davlat organlariga va tashkilotlariga, davlat xizmatchilariga va boshqa shaxslarga taʼsir oʻtkazish;
ijro etuvchi hokimiyat organlarining kadrlar siyosatiga aralashishga, muayyan shaxslarni ishga qabul qilishga, lavozimini koʻtarishga yoki moddiy yoxud maʼnaviy ragʻbatlantirishga undash;
qonunchilikda nazarda tutilmagan imtiyozlar, preferensiyalar yoki afzalliklar olish maqsadida yoxud qonunchilikka zid boʻlgan boshqa maqsadlarda foydalanishiga yoʻl qoʻyilmaydi.
29. Deputat moddiy manfaatdorlik evaziga Qonunchilik palatasi, fraksiya, qoʻmita, komissiya majlisida biror masalani olib chiqishi yoki uni qoʻllab-quvvatlab ovoz berishi mumkin emas.
30. Deputat deputatlik blankalaridan faqat deputatlik vakolatlarini amalga oshirish uchun zarur boʻlgan rasmiy xatlari, soʻrovlarni va boshqa hujjatlarni rasmiylashtirishda foydalanishi shart.
Deputat davlat mulkining but saqlanishini taʼminlashi hamda oʻziga ishonib topshirilgan davlat mulkidan faqat xizmat maqsadlarida foydalanishi zarur.
31. Deputat deputatlik vakolatlarini amalga oshirishi munosabati bilan oʻziga maʼlum boʻlib qolgan maʼlumotlarni, agar ushbu maʼlumotlar:
Qonunchilik palatasining, uning Kengashining, fraksiyaning, qoʻmita va komissiyaning yopiq majlislarida koʻrib chiqilgan masalalarga taalluqli boʻlsa;
davlat siriga va qonun bilan qoʻriqlanadigan boshqa sirga taalluqli boʻlsa;
deputatning daxlsizligini cheklash yoki deputat tomonidan Odob-axloq qoidalarining buzilganligi bilan bogʻliq boʻlsa;
saylovchining yoki boshqa shaxsning shaxsiy hayotiga oid siri boʻlsa va deputatga ularni oshkor etmaslik sharti bilan ishonib maʼlum qilingan boʻlsa, oshkor etmasligi shart.
32. Deputat davlat organlari, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, korxonalar, muassasalar va tashkilotlar, mansabdor shaxslar tomonidan oʻziga taqdim etilgan xizmatga oid rasmiy maʼlumotdan shaxsiy naf koʻrish uchun foydalanishga haqli emas.
33. Deputat rasmiy delegatsiyalar tarkibida va chet el fuqarolari bilan uchrashuvlarda oliy davlat vakillik organining vakili ekanligini namoyish eta bilishi zarur.
34. Deputat rasmiy delegatsiyalar tarkibida chet davlatlarda boʻlgan paytida xizmat safarining maqsadlari va vazifalarini amalga oshirishga, Qonunchilik palatasi nufuzini va, umuman, Oʻzbekiston Respublikasining manfaatlarini himoya qilishga koʻmaklashishi, oʻzi borgan mamlakatning qonunchiligi talablariga hamda rasmiy va norasmiy tadbirlarni oʻtkazish chogʻida umum qabul qilingan odob-ahloq normalariga rioya etishi kerak.
35. Deputat xizmatdan tashqari vaqtda deputatning yuksak nomiga dogʻ tushiradigan, oʻzining shaʼniga, qadr-qimmatiga va ishchanlik obroʻsiga, Qonunchilik palatasi nufuziga putur yetkazadigan xatti-harakatlardan tiyilishi, shu jumladan:
jamoat joylarida (kafe, restoran va boshqa koʻngilochar maskanlarda) oʻzini tutish qoidalariga rioya etishi, atrofdagilarning eʼtiborini tortuvchi ortiqcha va salbiy harakatlarga yoʻl qoʻymasligi;
dabdababozlik, shuhratparastlik, guruhbozlik, maishatbozlik, ichkilikbozlik va boshqa salbiy illatlarga yoʻl qoʻymasligi;
jamoat tartibi va xavfsizligiga qarshi qaratilgan xatti-harakatlarni sodir etmasligi hamda boshqalarni gʻayriqonuniy harakatlarga daʼvat qilmasligi;
shaxsiy munosabatlarda kamtar, halol, xushmuomala boʻlishi va hech kimga nisbatan qoʻpol munosabatda boʻlmasligi shart.
36. Kundalik turmushda odob normalariga rioya etish Odob-axloq qoidalarining ajralmas qismidir. Deputat kiyinish uslubining sipoligi va kamtaronaligi bilan ajralib turishga harakat qilishi kerak.
Deputat, ayniqsa, deputatlik vakolatlarini amalga oshirish chogʻida oʻta dabdabali kiyim-bosh kiymasligi, ortiqcha bezaklar va boshqa aksessuarlar taqmasligi kerak.
Siyosiy partiyaga aʼzoligi toʻxtatilgan Qonunchilik palatasi rahbariyati palata, fraksiya va qoʻmitalar majlislarida ishtirok etganda kiyim-boshida biror-bir siyosiy partiyaning shiori yoki ramzi boʻlmasligi lozim.
37. Deputat oʻz faoliyatida manfaatlar toʻqnashuviga yoʻl qoʻymasligi, begʻaraz va xolis boʻlishi kerak. Basharti Qonunchilik palatasining, uning Kengashining, fraksiyaning, qoʻmitaning, komissiyaning majlisida bevosita yoxud yaqin qarindoshlar orqali shaxsiy manfaatdorlikka ega boʻlgan masala koʻrib chiqilayotgan boʻlsa, deputat bu haqda raislik qiluvchini xabardor qilishi shart.
Raislik qiluvchi manfaatlar toʻqnashuvining oldini olish maqsadida shaxsiy manfaatdorligi boʻlgan deputatning muhokamalarda soʻz olish huquqini cheklashi mumkin.
38. Deputatning oʻz vakolatlarini jismoniy va yuridik shaxslar manfaatlarini koʻzlab bajarish yoki bajarmaslik evaziga ulardan har qanday sovgʻa olishi taqiqlanadi.
Deputat alohida xizmatlari uchun Qonunchilik palatasining yoki uning Kengashining qarori asosida olingan sovgʻalar, shuningdek musobaqalar va tanlovlarda erishgan yutuqlari, davlat bayramlari, nishonlanadigan sanalar hamda boshqa rasmiy tadbirlar munosabati bilan mukofotlash natijasida yoxud xizmat safarlari, chet el delegatsiyalarining Oʻzbekistonga tashrifi vaqtida, shuningdek xalqaro va boshqa rasmiy tadbirlar munosabati bilan sovgʻalar olishi mumkin.
Xizmat safarlari, chet el delegatsiyalarining Oʻzbekistonga tashrifi vaqtida, shuningdek xalqaro va boshqa rasmiy tadbirlar munosabati bilan olingan sovgʻa qiymati bazaviy hisoblash miqdorining toʻrt baravaridan oshmasligi lozim, ushbu miqdordan oshadigan sovgʻalar Qonunchilik palatasi muzeyiga topshiriladi.
39. Deputat oʻz vakolatlarini amalga oshirish chogʻida korrupsiyaga nisbatan murosasiz munosabatda boʻlishi va korrupsiyaga olib kelishi mumkin boʻlgan harakatlarning (harakatsizlikning) oldini olishi shart.
Agar deputat korrupsiya faktlari toʻgʻrisidagi axborotga ega boʻlsa, u korrupsiyaning oldini olish uchun zarur choralar koʻrishi, shu jumladan Qonunchilik palatasini yoki uning organlari rahbarlarini yoki korrupsiyaga qarshi kurashish boʻyicha maxsus vakolatli davlat organini darhol xabar qilishi yoxud huquqni muhofaza qiluvchi organga murojaat etishi kerak.
40. Odob-axloq qoidalari buzilgan taqdirda deputatning xulq-atvori toʻgʻrisidagi masala Komissiya tomonidan koʻrib chiqilishi hamda Komissiya taklifiga binoan Qonunchilik palatasiga yoki uning Kengashiga koʻrib chiqish uchun kiritilishi mumkin.
Odob-axloq qoidalarini buzgan deputatga nisbatan quyidagi taʼsir choralari qoʻllanilishi mumkin:
deputatga Odob-axloq qoidalarini buzishga yoʻl qoʻyilmasligini koʻrsatib oʻtgan holda ogohlantirish berish;
deputatdan Komissiya yoki Qonunchilik palatasi, shuningdek oʻzi tarkibiga saylangan qoʻmita, komissiya majlislarida uzr soʻrashni talab qilish;
Odob-axloq qoidalari buzilishiga deputat tomonidan yoʻl qoʻyilganligi faktini palata majlisida oʻqib eshittirish;
deputatning ish haqidan ushlab qolish;
deputatning vakolatlarini muddatidan ilgari tugatish va uni chaqirib olish.
Odob-axloq qoidalari buzilgan taqdirda, Komissiya yoki Qonunchilik palatasi, uning Kengashi qaroriga asosan deputatning xulq-atvori toʻgʻrisidagi masala koʻrib chiqiladi hamda unga nisbatan ushbu bandning uchinchi, toʻrtinchi va beshinchi xatboshilarida nazarda tutilgan taʼsir choralari qoʻllaniladi. Ushbu bandning oltinchi xatboshisida nazarda tutilgan taʼsir chorasi Qonunchilik palatasi Kengashining qaroriga asosan qoʻllaniladi, ushbu bandning yettinchi xatboshisida nazarda tutilgan taʼsir chorasi esa Qonunchilik palatasining qaroriga asosan qoʻllaniladi.
41. Deputat tomonidan Odob-axloq qoidalari buzilgan taqdirda, alohida hollarda, Qonunchilik palatasi deputatni “adolatli deputat”, “xalqparvar deputat” yoki “mehnatkash deputat” maqomidan mahrum qilishi mumkin.
42. Deputat tomonidan umum qabul qilingan odob normalarini, deputatlik odobini qoʻpol tarzda buzadigan, deputatning yuksak nomiga dogʻ tushiradigan xatti-harakatlar sodir etilgan taqdirda, u qonunda belgilangan tartibda chaqirib olinishi yoxud Qonunchilik palatasi qarori bilan uning vakolatlari muddatidan oldin tugatilishi mumkin.
