Suggestion to the document
Listen to audio
Get a link from a document elementЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ ҚУРИЛИШ ВА УЙ-ЖОЙ КОММУНАЛ ХЎЖАЛИГИ ВАЗИРИНИНГ
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementБУЙРУҒИ
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementШНҚ 2.06.03-21 «Суғориш тизимлари. Лойиҳалаш талаблари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларини тасдиқлаш тўғрисида
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element[Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги томонидан 2026 йил 3 мартда ҳисобга олинди, ҳисоб рақами 388]
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЎзбекистон Республикасининг Шаҳарсозлик кодекси, Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2020 йил 27 ноябрдаги ПФ-6119-сон «Ўзбекистон Республикаси қурилиш тармоғини модернизация қилиш, жадал ва инновацион ривожлантиришнинг 2021 — 2025 йилларга мўлжалланган стратегиясини тасдиқлаш тўғрисида»ги Фармонига мувофиқ буюраман:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1. ШНҚ 2.06.03-21 «Суғориш тизимлари. Лойиҳалаш талаблари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари иловага мувофиқ тасдиқлансин.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2. Ўзбекистон Республикаси Давлат архитектура ва қурилиш қўмитаси раисининг 2013 йил 9 январдаги 41-сон буйруғи билан тасдиқланган ШНҚ 2.06.03-12 «Суғориш тизимлари. Лойиҳалаш нормалари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари ўз кучини йўқотган деб топилсин.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element3. Мазкур буйруқ Ўзбекистон Республикаси Сув хўжалиги вазирлиги, Қишлоқ хўжалиги вазирлиги, Энергетика вазирлиги, Фавқулодда вазиятлар вазирлиги, Экология ва иқлим ўзгариши миллий қўмитаси ҳамда Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Санитария-эпидемиологик осойишталик ва жамоат саломатлиги қўмитаси билан келишилган.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element4. Мазкур буйруқ расмий эълон қилинган кундан эътиборан кучга киради.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementВазир Ш. ХИДОЯТОВ
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementТошкент ш.,
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2026 йил 30 январь,
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element01/2-5-сон
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementКелишилди:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementҚишлоқ хўжалиги вазири И. АБДУРАХМОНОВ
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2026 йил 12 январь
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЭнергетика вазири Ж. МИРЗАМАҲМУДОВ
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2025 йил 30 декабрь
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЭкология ва иқлим ўзгариши миллий қўмитаси раиси А. АБДУХАКИМОВ
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2025 йил 26 декабрь
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementСанитария-эпидемиологик осойишталик ва жамоат саломатлиги қўмитаси раиси Б. ЮСУПАЛИЕВ
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2025 йил 23 декабрь
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementФавқулодда вазиятлар вазири Б. КУДРАТХОДЖАЕВ
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2025 йил 20 декабрь
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementСув хўжалиги вазири Ш. ХАМРАЕВ
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2025 йил 12 декабрь
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЎзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг 2026 йил 30 январдаги 01/2-5-сон буйруғига
ИЛОВА
ИЛОВА
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementШНҚ 2.06.03-21 «Суғориш тизимлари. Лойиҳалаш талаблари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementМазкур шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари (бундан буён матнда ШНҚ деб юритилади) суғориш тизимлари ва уларнинг элементларини (каналлар, коллекторлар, насос станциялари, инспекторлик йўллари, ёпиқ қувурлар, кўприклар ва сув тўсувчи дамбалар) лойиҳалашга оид талабларни белгилайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1-боб. Шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига ҳаволалар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1. Мазкур ШНҚда қуйидаги шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига ҳаволалар қўлланилган:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementШНҚ 2.05.03-22 «Кўприклар ва қувурлар».
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2-боб. Атамалар ва таърифлар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2. Ушбу ШНҚда қуйидаги атамалар ва уларнинг таърифлари қўлланилган:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementгидротехника иншоотлари — сув омборлари тўғонлари, дарёлардаги, сойлардаги, каналлардаги ва коллекторлардаги тўғонлар, дарёлар ўзанларидаги тўсувчи иншоотлар, сув олиш, сув ўтказиш, сув ташлаш ҳамда қирғоқларни ҳимоя қилиш иншоотлари, гидроэлектростанциялар, насос станциялари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementканаллар — сув билан манбадан сувдан фойдаланувчиларнинг чегарасига қадар таъминлаш учун мўлжалланган сув хўжалиги объектлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementсуғориш тизими — суғориш учун сув етказиб берадиган каналлар ва иншоотлар мажмуи;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementсуғориш тармоғи — сувдан фойдаланувчиларнинг суғориладиган майдонларига, шунингдек бошқа объектларга каналлардан ва бошқа сув объектларидан сув етказиб бериладиган, сувдан фойдаланувчиларга мақсадли фойдаланиш учун берилган сув хўжалиги объекти;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementвертикал зах қочириш — сизот сувлари сатҳини ёки ер ости сувларининг босимини пасайтириш мақсадида уларни чиқариб ташлаш учун мўлжалланган вертикал қудуқлар тизими;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementгоризонтал зах қочириш — суғориладиган майдонларда сизот сувларини критик чуқурлик сатҳидан паст даражага туширишни таъминлаш мақсадида уларни қабул қилиш ва чиқариб ташлаш учун мўлжалланган очиқ ёки ёпиқ турдаги зовурлар мажмуи.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element3-боб. Умумий қоидалар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element3. Суғориш тизимлари ҳамда уларнинг таркибий элементларини лойиҳалаш босқичи ШНҚ 1.03.03-23 талабларига мувофиқ амалга оширилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementСув хўжалиги ва мелиоратив объектларни қуриш ёки реконструкция қилиш бўйича лойиҳалар (ишчи лойиҳалар) таркиби ва мазмуни мазкур ШНҚнинг 1-иловасига мувофиқ белгиланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element4. Сув келтириш ва ташлаш схемалари, шунингдек асосий гидротехника иншоотлари конструкцияларининг техник ечимлари техник-иқтисодий кўрсаткичларни таққослаш натижаларига асосан қабул қилиниши, бунда қуйидаги талаблар таъминланиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementқишлоқ хўжалиги маҳсулотларининг лойиҳавий ҳосилдорлигига эришиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementсув, ер ҳамда ёқилғи-энергетика ресурсларидан самарали фойдаланиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementерларнинг мелиоратив ҳолатини яхшилаш ва сув ресурсларидан оқилона фойдаланиш мақсадида самарадорлиги юқори бўлган сувни тежайдиган технологиялар ва қишлоқ хўжалиги техникаларини қўллаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementтехник-иқтисодий ҳисоблашга асосланган ҳолда технологик жараёнларни комплекс автоматлаштириш даражасини белгилаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementатроф-муҳитни муҳофаза қилишда санитария-гигиена талабларига риоя қилиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementсувни тежайдиган технологияларни қўллашда ҳудуднинг грунт-иқлим шароити ва экин турини ҳисобга олган ҳолда мақбул сув истеъмолини таъминлаш, шунингдек комплекс ўғитлар ва химмелиорантларни етказиб бериш имкониятини яратиш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element5. Гидротехника иншоотлари ШНҚ 2.06.01-24, ШНҚ 2.06.04-21, ШҚН 2.06.08-21, ШНҚ 2.06.11-04 ҳамда ШНҚ 2.05.03-22 талабларига мувофиқ лойиҳалаштирилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element4-боб. Суғориш тизимлари таркибига кирувчи объектларни лойиҳалаш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1-§. Умумий қоидалар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element6. Суғориш тизимининг таркиби мазкур ШНҚнинг 2-иловаси талабларига мувофиқ белгиланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element7. Суғориш тизими суғориладиган ерларда мақбул мелиоратив режимларни яратиш учун зарур шароитларни таъминлаш мақсадида суғориладиган ҳудудлар ташқарисига оқова ва зах қочириш сувларининг тўсиқларсиз чиқариб юборилишини таъминлаши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element8. Суғориш тизимлари таркибига кирувчи гидротехника ва мелиоратив иншоотлар синфи уларга бириктирилган суғориладиган ер майдонлари ёки сув олиш майдонлари кўрсаткичларига асосан белгиланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementТ/р | Суғориладиган ерларнинг майдони (сув олиш майдонлари), минг ha | Синф |
1. | 150 минг ha дан ортиқ | I синф |
2. | 75 — 150 минг ha | II синф |
3. | 30 — 75 минг ha | III синф |
4. | 30 минг дан кам | IV синф |
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element9. Янги ерларни суғориш ҳамда мавжуд суғориладиган ерларни қайта қуришни лойиҳалашда қишлоқ хўжалиги экинларининг сувга эҳтиёжи ҳар бир экин тури ва табиий-иқлим минтақаси учун ҳисоб-китоб-баланс усули асосида аниқланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element10. Табиий дренаж қобилияти кучсиз бўлган ва ер ости сувлари сатҳини оптимал қуритиш нормасига тушириш имкони мавжуд бўлмаган ер майдонларида қайта шўрланишнинг олдини олиш мақсадида «шўр ювиш» тартибини (режимини) таъминлаш учун ҳисобий суғориш нормасини 10 — 30 фоизгача оширишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element11. Суғориш ва зах қочириш тизимларининг турини танлашда, шунингдек ердан фойдаланиш самарадорлигини аниқлаш учун қуйидаги кўрсаткичларни инобатга олиш керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementа) ердан фойдаланиш коэффициенти (ЕФК):
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementwnetto — «netto» майдони (қишлоқ хўжалик экинлари экиладиган фойдали майдон);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementwbrutto — каналлар, коллекторлар, йўллар ва бошқа объектлар остидаги майдонларга қўшилган «netto» майдони;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementб) ялпи майдондан фойдаланиш коэффициенти (ЯМФК):
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЯМФК = wnetto/wyalpi;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда, wyalpi — «қўшилган» ерлар, кўллар, сув остидаги ерлар, ботқоқлар, тепаликлар ва бошқа фойдаланиш имконияти чекланган ҳудудларни ўз ичига олган умумий ялпи майдон.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element12. Минераллашуви юқори бўлган сувлардан суғориш мақсадида фойдаланиш ҳажмлари сув-туз баланси ҳисоб-китоблари асосида аниқланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element13. Экинларнинг илдиз тизими ривожланган ҳисобий грунт қатламида даврий сув танқислиги кузатиладиган шароитларда суғориш тизимлари таркибида қурғоқчилик даврида грунтни сунъий намлантиришни таъминловчи гидротехника ва мелиоратив иншоотлар лойиҳаланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementГидротехника ва мелиоратив иншоотларни қуришнинг мақсадга мувофиқлиги техник-иқтисодий ҳисоб-китоблар ҳамда сув баланси ҳисоб-китоблари асосида асосланиши зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2-§. Суғориш тармоғи
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element14. Суғориш тармоқлари жой рельефининг юқори белгилари бўйича жойлаштирилиши ва лойиҳалаштирилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element15. Суғориш тармоқларини каналлар ёки лотоклар кўринишида очиқ турда, шунингдек ер остида жойлаштирилган қувурли сув ўтказгичлар кўринишида ёпиқ турда лойиҳалаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element16. Очиқ каналларни қияликлар ва асосни мустаҳкамловчи қопламалар билан мустаҳкамланган ҳолда ёки ер ўзанида лойиҳалашга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementСуғориш тармоқлари конструкциясини танлаш сув ресурсларини тежашни ҳисобга олган ҳолда турли вариантларни таққослаш ҳамда техник-иқтисодий ҳисоб-китоблар натижаларига асосан амалга оширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element17. Ички хўжалик суғориш тармоғининг барча каналлари ҳисобий «брутто» сув сарфи асосида, суғориш тизимининг фойдали иш коэффициенти (ФИК)ни ҳисобга олган ҳолда лойиҳалаштирилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element18. Эгатлаб суғориш усули қўлланилганда каналларнинг нормал (ҳисобий) сув сарфи суғориш тизимининг фойдали иш коэффициенти (ФИК) ва каналга бириктирилган суғориладиган майдонларни ҳисобга олган ҳолда максимал гидромодуль бўйича белгиланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element19. Бош сув тақсимлаш иншоотининг ҳисобий сув сарфи сув айланиш ҳисоб схемасига мувофиқ, шунингдек иншоотнинг фойдали иш коэффициенти (ФИК)ни ҳисобга олган ҳолда белгиланиши, бунда бош сув тақсимлаш иншоотининг сув сарфи бир вақтнинг ўзида сув оладиган қуйи даражали каналларнинг ҳисобий сув сарфлари йиғиндисига тенг қилиб қабул қилиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element20. Каналнинг фойдали иш коэффициенти (ФИК) канал орқали етказиб бериладиган фойдали сув сарфининг каналга киритиладиган бошланғич сув сарфига нисбати сифатида қабул қилиниши ва қуйидаги формула бўйича аниқланиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementFIK = Qnetto/Qyalpi
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element21. Суғориш тармоқларининг ҳисобий сув сарфи максимал гидромодуль ва суғориш участкаси майдони кўрсаткичларига асосан аниқланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element3-§. Қишлоқ хўжалиги экинларини анъанавий суғориш усуллари ва техникаси
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element22. Етиштириладиган экинлар учун мақбул агротехник ва мелиоратив шароитларни яратиш мақсадида экинлар томонидан сарфланадиган эвапотранспирация миқдорини қоплашни таъминловчи сунъий суғориш амалга оширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element23. Суғориш усули ва суғориш техникаси туридан қатъи назар қуйидаги талабларни таъминлаши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementсуғориш сувини суғориш даласи узунлиги бўйлаб ҳамда грунтнинг фаол қатлами чуқурлиги бўйича бир текис тақсимлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementсуғориш сувининг грунтнинг фаол қатлами остки қисмига ортиқча сизилишига, меъёрдан ортиқ буғланишига ва ташламалар орқали йўқотилишига йўл қўймаслик;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementгрунтнинг табиий донадорлик тузилишини сақлаш, грунтнинг ботқоқланишига йўл қўймаслик, шунингдек суғориш жараёнини механизациялаш ва автоматлаштириш имкониятини таъминлаш ҳамда юқори иш унумдорлиги ва суғориш сифатига эришиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementқишлоқ хўжалиги экинларидан юқори ва барқарор ҳосил олиш учун зарур бўлган мақбул сув режимини шакллантириш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element24. Етиштирилаётган қишлоқ хўжалиги экинларини суғоришга сарфланадиган сувнинг миқдори экиннинг баргларидан, танасидан ва грунт юзасидан буғланган сувнинг умумий йиғиндиси сифатида аниқланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element25. Қишлоқ хўжалиги экинларининг сув истеъмоли миқдори об-ҳаво шароити, грунт юзасига тушаётган иссиқлик энергияси миқдори, грунт намлиги, етиштирилаётган экин тури ҳамда ҳосилдорлик кўрсаткичларини ҳисобга олган ҳолда аниқлаш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element26. Қишлоқ хўжалиги экинларининг мавсумий суғориш нормаси жорий йилда режалаштирилган ҳосилдорликка эришишни таъминлаш мақсадида вегетация даврида 1 ha суғориладиган майдонга бериладиган умумий сув миқдори сифатида қабул қилиниши лозим. Мавсумий суғориш нормаси m³/ha ўлчов бирлигида белгиланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element27. Мавсумий суғориш нормаларининг миқдорлари экин турлари ҳамда экин етиштириладиган даланинг грунт шароитларини ҳисобга олган ҳолда аниқланиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЕр устидан эгатлаб суғориш усули учун мавсумий суғориш нормалари қуйидаги оралиқларда белгиланишига йўл қўйилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementғўза учун — 5 000 — 9 000 m3/ha;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementкўп йиллик ем-хашак экинлари учун — 2 000 — 10 000 m3/ha;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementмаккажўхори учун — 2 000 — 5 000 m3/ha;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementғалла (бошоқли дон) учун — 1 000 — 5 000 m3/ha;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementсабзавот-полиз экинлари учун — 2 000 — 8 000 m3/ha;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбоғ ва узумзор учун — 1 500 — 7 000 m3/ha.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementМуайян экиннинг мавсумий суғориш нормаси мавсум давомида амалга ошириладиган бир марталик суғориш нормаларининг йиғиндиси сифатида аниқланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element4-§. Қишлоқ хўжалиги экинларини суғориш тартиб (режим)лари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element28. Қишлоқ хўжалиги экинларини суғориш тартиби (режими) уларнинг биологик хусусиятлари, табиий-иқлим ва хўжалик шароитларини ҳисобга олган ҳолда суғориш нормалари, муддатлари ҳамда сонини инобатга олган ҳолда белгиланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementГрунтнинг ўсимликларнинг нормал ўсиши ва ривожланиши учун зарур бўлган намлик даражаси қабул қилинган суғориш тартиби (режими) асосида таъминланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element29. Суғориш тартиби (режими) экинларнинг сувга бўлган умумий талабини акс эттирувчи ҳисобий-ташкилий омил сифатида қабул қилиниши ва қуйидаги асосий кўрсаткичларни ўз ичига олиши зарур:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementумумий (мавсумий) суғориш нормаси;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбир марталик суғориш нормаси;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementсуғоришлар сони;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementсуғориш муддатлари (суғоришлар ўртасидаги оралиқ даврлар).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element30. Қишлоқ хўжалиги экинларининг суғориш тартиб (режим)ларини белгилашда қуйидагилар ҳисобга олиниши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementсуғориш тартиб (режим)и экинларининг ривожланиш фазалари ва агротехника талабларига мос келиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementгрунтнинг сув, озуқа ва иссиқлик тартиб (режим)ларининг мақбул ҳолатда бўлишига кўмаклашиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementгрунт унумдорлигини оширишига хизмат қилиши, ботқоқланиш, шўрланиш ва грунт эрозиясига йўл қўймаслиги.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element31. Қишлоқ хўжалиги экинларининг суғориш тартиби (режими) қуйидаги табиий ва хўжалик омиллари таъсирида шакллантирилиши ва асосланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementиқлим ва об-ҳаво шароитлари (ҳаво ҳарорати, атмосфера ёғинлари миқдори ва уларнинг йил давомида тақсимланиши, ҳаво намлиги, буғланиш интенсивлиги ҳамда шамол тезлиги кўрсаткичлари);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementэкин даласининг грунт шароитлари (грунтининг механик таркиби, тузилиши, сув-физик хусусиятлари, шўрланганлик даражаси);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementгидрогеологик шароитлари (сизот сувлари сатҳи, минерализацияси ва уларнинг вегетация даврида ўзгариш динамикаси);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementиқтисодий-хўжалик шароитлари (экинларни етиштиришнинг агротехникалари, грунт унумдорлиги, ҳосилдорлик).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element32. Бир гектар майдонда жойлашган қишлоқ хўжалиги экинини суғориш учун сарфланадиган умумий сув сарфи (E) буғланиш ва транспирация жараёнларига сарфланадиган сув миқдорларининг йиғиндиси сифатида қабул қилиниши ҳамда қуйидаги формула бўйича аниқланиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementE = Еbugʻ + Еtrans = k·Y;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЕbugʻ — буғланишга сарфланадиган сув миқдори, (m3/ha);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЕtrans — транспирацияга сарфланадиган сув миқдори, (m3/ha);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementY — режалаштирилган ҳосилдорлик, (t/га ёки q/га);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementk — бир бирлик (тонна, центнер) ҳосилни етиштириш учун сарфланадиган сув миқдори (m3/t, m3/q).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementМаълум миқдордаги бир марталик ҳосилни шакллантириш учун зарур бўладиган суғориш нормаси (ғўза учун) қуйидаги жадвалга асосан аниқланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementҲосилдорлик, q/ha | Сувнинг миқдори, m3/q |
20 | 190 — 280 |
30 | 140 — 240 |
40 | 130 — 200 |
50 | 120 — 175 |
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element33. Қишлоқ хўжалиги экинларини суғориш учун зарур бўлган суғориш нормаси ҳисобий грунт қатлами учун сув баланси тенгламаси асосида аниқланишига йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementҲисобий грунт қатлами учун сув баланси тенгламаси қуйидаги формула бўйича аниқланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementМ — суғориш нормаси, (m3/ha);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementWss — сизот сувлари ҳисобига мавсумнинг бошланишида шаклланган намликнинг миқдори, m3/ha;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementWvb — грунтдаги намликнинг мавсум бошланишидаги миқдори;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementWvo — грунтдаги намликнинг мавсум охиридаги миқдори;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementWqatosh — вегетация даврида грунт фаол қатламининг ошиши ҳисобига юзага келган намлик миқдори.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element34. Суғоришни режалаштиришда суғориш даврида далага етказиб берилаётган сувнинг маълум қисми фильтрация, буғланиш, оқиб кетиш ва бошқа технологик йўқотишлар ҳисобига йўқолиши ҳисобга олиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementСуғориш учун қабул қилинадиган сувнинг ушбу йўқотишлар ҳисобга олинган умумий миқдори брутто суғориш нормаси қуйидаги формула бўйича аниқланиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementМbrutto — брутто суғориш нормаси, (m3/ha);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementМnetto — нетто (соф) суғориш нормаси, (m3/ha);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementКsfk — суғоришда сувдан фойдаланиш коэффициенти, m3/ha.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element5-§. Қишлоқ хўжалиги экинларини эгатлаб суғориш техникаси
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element35. Грунтнинг фаол қатламида намликнинг бир текис тақсимланишини таъминлаш мақсадида грунтнинг механик таркибига кўра эгатларнинг кенглиги белгиланиши, бунда уларнинг кенглиги қуйидагича бўлиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementенгил механик таркибга эга қумоқ грунтли далаларда — 0,6-0,7 m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementўртача оғирликдаги соз грунтли далаларда — 0,7-0,8 m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementоғир механик таркибга эга соз грунтли далаларда — 0,9 m.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element36. Нам тўплаш ва экинни экишдан олдинги суғоришларда агар дала кузда шудгорланган бўлса, эгатларнинг кенглиги грунт хусусиятларини ҳисобга олган ҳолда 0,7 m дан 1,0 m гача қилиб белгиланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementБир йиллик қишлоқ хўжалиги экинларини парваришлаш учун қўлланиладиган эгатларнинг кенглиги мазкур экинларни етиштиришнинг ўзига хос хусусиятларидан келиб чиққан ҳолда 0,6-0,7 m қилиб қабул қилиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element37. Экинларни эгатлаб суғориш усули табиий ҳолда текис бўлган ёки агротехник тадбирлар натижасида текисланган ҳамда нишаблиги 0,02 — 0,03 дан катта бўлган экин майдонларида қўлланилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element38. Эгатлар экин майдонининг нишаблиги, грунтнинг сув ўтказувчанлиги, экин тури, қаторлар оралиғига (0,45 — 1,5 m) кўра бошидан охиригача ўзгармас, узунлиги эса қисқа (50 — 60 m) ёки узун (200 — 400 m) бўлишига йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element39. Эгатлаб суғоришда бир эгатга бериладиган сув сарфи 0,1 l/s дан 3,0 l/s гача оралиқда қабул қилинишига йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЭгатлар ариғининг чуқурлигига кўра қуйидаги турларга ажратилиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementкичик эгатлар — 8 — 12 cm;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementўрта эгатлар — 15 — 25 cm;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementчуқур эгатлар — 30 — 40 cm.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element40. Ариғи тўлдириб сув бериладиган эгатлар қуйидаги шароитларда қўлланилиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementнишабсиз ва нишаблиги кичик (0,002 дан кам) бўлган экин майдонларида суғоришни катта миқдорларда амалга ошириш зарур бўлган ҳолларда (нам тўпловчи суғоришлар вақтида), шунингдек кенг қаторли қишлоқ хўжалиги экинларини суғоришда;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementмайдон қиялиги катта (0,015 дан ортиқ) ва тўлдирилмайдиган ариқлар билан суғорилганда грунт эрозияси кучли бўладиган ерларда;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementгрунтнинг сув ўтказувчанлиги паст бўлган майдонларда суғориш сувини талаб этилган ҳажмда етказиб бериш ҳамда грунтнинг фаол қатламида намликни таъминлаш мақсадида.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element41. Ариғи тўлдириб суғориладиган эгатлар қиялик йўналиши бўйлаб олиниши ва уларнинг чуқурлиги 20 — 30 cm, узунлиги эса 40 — 80 m қилиб қабул қилиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЭгатнинг бутун узунлиги бўйлаб грунтнинг бир текис намланишини таъминлаш мақсадида эгатлар энг кичик қиялик йўналиши бўйлаб жойлаштирилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element42. Эгатлаб суғориш усулининг самарадорлиги 60 — 70 фоизни ташкил қилиши, бунда суғориш жараёнида берилаётган сувнинг камида 60 — 70 фоиз қисми экинлар томонидан ўзлаштирилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element43. Эгатлаб суғориш усулида суғоришга берилган сувнинг қолган 30 — 40 фоиз қисми буғланиш, грунтнинг фаол қатламидан пастга чуқур сингиш ҳамда эгатлар охиридан сарфланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element44. Эгатлар бўйича суғориш усули жойнинг қиялиги 0,05 гача бўлган майдонларда қўлланилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element45. Эгатлар бўйича сув тақсимлаш иншоотлари мавжуд бўлган ва техник-иқтисодий ҳамда технологик асосланиш таъминланган ҳолларда мазкур усулни жойнинг қиялиги 0,1 гача бўлган майдонларда қўллашга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element46. Жойнинг рельефи ҳамда грунтнинг механик таркиби ва сувни шимиш (сингдириш) хусусиятларига кўра бўйлама ёки кўндаланг суғориш схемаларини қўллаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element47. Кўндаланг суғориш схемаси бўйлама суғоришга нисбатан қўлланилишига йўл қўйилади, бунда эгатлар узунлиги 250 — 300 m дан кам бўлмаслиги лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element48. Кўндаланг суғориш схемасида кўндаланг ўқариқлар орасидаги масофа грунтнинг сувни сингдириш қобилиятига боғлиқ ҳолда 55 — 60 m дан ортиқ бўлмаслиги лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element49. Эгатлар узунлиги ва улардаги сув сарфи ер юзасининг қиялиги ҳамда грунтнинг сув-физикавий хусусиятларига мувофиқ қабул қилиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element50. Эгатлар бўйича суғориш техникаси элементларининг мақбул қийматлари мазкур ШНҚнинг 3-иловаси талабларига мувофиқ ҳамда лойиҳани асослаш учун бажарилган изланишлар натижаларига асосан тайинланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element51. Эгатлар узунлиги, кўндаланг ўқариқлар орасидаги масофа ва эгат учун сув сарфи лойиҳада қўлланиладиган суғориш техникаси ва суғориш қурилмалари хусусиятларига мувофиқ мослаштирилиши зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element52. Суғориш тизимлари орасидаги масофа бўйлама суғориш схемасида суғориш ускуналарининг узунлигига кўра, кўндаланг суғориш схемасида эса эгатлар узунлигига асосида қабул қилиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element53. Сув чиқариш ускуналари (гидрантлар) орасидаги масофа бўйлама суғориш схемасида эгат узунлигига тенг, кўндаланг суғориш схемасида эса суғориш ускунасининг узунлигига тенг қилиб қабул қилиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element54. Бўйлама суғориш схемасида суғориш участкалари майдони 8 — 12 ha, суғориш участкаси кенглиги 200 — 250 m қилиб қабул қилиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementСуғориш участкаси узунлиги эгатлар узунлигига каррали қилиб белгиланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element55. Суғориш участкаси узунлиги 500 — 600 m қилиб қабул қилиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementКўндаланг суғориш схемасида суғориш участкаси кенглиги эгат узунлигига тенг қилиб қабул қилиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementКўндаланг суғориш схемасида суғориш участкаларининг оптимал майдони 25 — 40 ha қилиб қабул қилиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element6-§. Экин даласини йўлакларга (полоса) бўлиб суғориш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element56. Ёйиб экиладиган (уруғи сепиладиган) экинларни, жумладан бошоқли дон экинлари, бир йиллик ва кўп йиллик ўтларни суғоришни ташкил қилиш мақсадида экин даласи йўлакларга (полоса) бўлиб чиқилиши ва суғориш шу йўлаклар (полоса) бўйича амалга оширилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element57. Экин даласини йўлакларга (полоса) бўлиб суғориш учун далада ҳар 3-4 m кенгликда грунт кўтармалари шакллантирилиши, бунда йўлакнинг (полоса) четларидаги грунт кўтармалари баландлиги h = 0,1-0,2 m қилиб қабул қилиниши ва сув ҳаракатини икки томондан чегаралаб, уни бир йўналишда ҳаракатлантириш таъминланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element58. Йўлакларга (полоса) юборилган сув ер юзаси бўйлаб ҳаракатланиши ҳамда йўлакнинг (полоса) бутун юзасини 2-3 cm қалинликда қоплаш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element59. Экин даласини йўлакларга (полоса) бўлиб суғоришда уларга сув бериш қуйидаги икки усулдан бири бўйича амалга оширилиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementсуғориладиган йўлакка (полоса) сув даланинг бош томонидан берилиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementйўлакка (полоса) сув ён томонда жойлашган бўйлама ариқдан берилиши.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element60. Экин даласини йўлакларга (полоса) бўлиб суғоришни ташкил этишда кўндаланг нишаблиги мавжуд бўлмаган тур танланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementКенглиги 3,6 — 4,2 m бўлган йўлаклар (полоса) учун кўндаланг нишаблик 0,003 дан ошмаслиги зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element61. Экин даласи йўлакларга (полоса) бўлиб суғорилганда бир марталик суғориш нормаси 1000 — 1500 m³/ha оралиғида белгиланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementДаланинг охиридан сувнинг ташланишининг (оқиб кетишини) олдини олиш мақсадида суғориш вақтида сув полосанинг 3/4 қисм узунлигини қоплаши билан далага сув бериш тўхтатилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element62. Йўлакларга (полоса) бўлиб суғоришда йўлаклар (полоса) кенглиги қишлоқ хўжалиги техникасининг осма қурилмалари (агрегатлар) параметрларини ҳисобга олган ҳолда белгиланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЕр юзасининг кичик қияликларига эга майдонларда йўлаклар (полоса) кенглигини 8,0 m дан ортиқ қилиб қабул қилишга асослантиришлар мавжуд бўлган ҳолларда йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element7-§. Экин даласини полларга бўлиб бостириб суғориш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element63. Экин даласини полларга бўлиб бостириб суғориш усулини доимий тарзда ҳам даврий равишда ҳам қўллашга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element64. Полларга бўлиб бостириб суғориш усули шоли майдонларини суғоришда ва шўрланган экин майдонларининг шўрини ювишда қўлланилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementУшбу усулни қўллаш учун дала майдони олдиндан 0,2 ha дан 0,5 ha гача бўлган полларга бўлиб чиқилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element65. Полларнинг тўрт тарафи баландлиги 0,2-0,3 m бўлган грунт кўтармалари билан ўраб чиқилиши лозим. Поллар нишабликсиз текис юзали қилиб тайёрланиши лозим. Пол тубининг нишаблиги 0,0005 — 0,001 қийматдан ошмаслиги керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element66. Суғориш вақтида пол суғориш суви билан 10 — 20 cm қалинликда тўлдирилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element67. Полларга сув белгиланган муддатларда берилиши ва сув бериш оралиғи одатда 7-8 кун қилиб қабул қилиниши керак. Шоли каби сувда ўсадиган экинларни суғоришда полда доимий равишда 10 — 15 cm қалинликдаги сув қатлами сақланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element8-§. Томчилатиб суғориш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element68. Томчилатиб суғориш тизимининг ҳисобий сув сарфи энг катта суғориш участкасидаги томизғичларнинг умумий сони ва битта томизғичнинг сув сарфи асосида қуйидаги формула бўйича аниқланиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementQc — бир вақтда суғориладиган участкасининг лойиҳавий сув сарфи, l/s;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementNt — участкадаги томизғичларнинг умумий сони, дона;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementqt — битта томизғичнинг бир соатдаги лойиҳавий сув сарфи, l/h;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element3600 — ўтиш коэффициенти.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЭнг катта суғориш участкасининг сув сарфи (Q) томчилатиб суғориш тизимининг ҳисобий сув сарфи (Qh) сифатида қабул қилинади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementҚабул қилинган ҳисобий сув сарфи ва қувурдаги сув оқимининг йўл қўйиладиган тезлиги (В=1,2 — 1,8 m/s) асосида тарқатувчи қувурнинг диаметри танланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementТомчилатиб суғориш тизимининг лойиҳавий сув сарфини белгилашда ҳисобий сув сарфини 30 фоизгача ошириш назарда тутилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementҚабул қилинган лойиҳавий сув сарфи асосида магистраль қувур диаметри, фильтрлаш қурилмалари ва насос ускуналарининг техник параметрлари белгиланиши зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element69. Томчилатиб суғориш тизимида магистраль қувурнинг бош қисмидаги сув босимини аниқлаш учун магистраль ва тарқатувчи қувурлар, шунингдек тизим таркибига кирувчи барча иншоотлардаги босим исрофлари ҳисоблаб чиқилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementМагистраль ва тарқатувчи қувурдаги ҳисобий босим исрофи 
қуйидаги формула бўйича аниқланиши лозим:
қуйидаги формула бўйича аниқланиши лозим:Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementh — узунлиги 100 m бўлган қувурдаги босими исрофи, kg/сm2;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementL — қувурнинг ҳақиқий узунлиги, m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementН — даланинг қувур бўйлаб нишаблиги, m.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementМагистраль ва тарқатувчи қувурдаги ҳисобий босим исрофи 
ни Шевелев жадваллари ёрдамида қуйидаги тенглик асосида ҳам аниқлашга йўл қўйилади:
ни Шевелев жадваллари ёрдамида қуйидаги тенглик асосида ҳам аниқлашга йўл қўйилади:Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1000 — солиштирма босим исрофи ёки узунлиги 1000 m бўлган қувурдаги босим исрофи, m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementL — магистраль ёки тарқатувчи қувурнинг узунлиги, km.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element70. Суғориш шлангларининг ишчи босими ҳамда тарқатувчи ва магистраль қувурлардаги ҳисобий босим исрофлари йиғиндиси томчилатиб суғориш тизимининг ҳисобий босими сифатида қабул қилиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element71. Томчилатиб суғориш тизимининг ҳисобий босими қуйидаги формула бўйича аниқланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementNtstx=hishchi+htqx+hmqx;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementNtstx — томчилатиб суғориш тизимининг ҳисобий босими, m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementНishchi — томчилатиб суғориш тизими суғориш шлангларининг ишчи босими, m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementНtqx — томчилатиб суғориш тизими тарқатувчи қувурининг ҳисобий босими, m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementНmqx — томчилатиб суғориш тизими магистраль қувурининг ҳисобий босими, m.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementТомчилатиб суғориш тизимининг ҳисобий босимини 10 фоизга ошириш орқали суғориш тизимининг лойиҳавий босимини белгилашга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element72. Томчилатиб суғориш тизимининг бош иншоотлари, жумладан ҳовуз-тиндиргич, насос станцияси ва фильтрлаш қурилмаларининг техник кўрсаткичлари суғориш тизимининг ҳисобий сув сарфи, ҳисобий босими ҳамда ишлатиладиган сувни тозалаш даражаси талабларига мувофиқ танланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element73. Томчилатиб суғориш тизимини лойиҳалашда тизимнинг гидравлик ҳисобини қуйидаги формулаларга асосан аниқлаш лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementа) томизғичли суғориш шланги (лента)даги томизғичларнинг оралиқ масофасини аниқлаш:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
mSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementXtir — томизғичлар оралиқ масофаси, m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementQtir — томизғичлар сув сарфи, l/h;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementItup — грунтнинг сувни сингдириш тезлиги, mm/h;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementб) томизғичли суғориш шланги (лента)даги томизғичлар сонини аниқлаш:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
донаSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementntir — томизғичли суғориш шланги (лента)даги томизғичлар сони, дона;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementLlen — суғориш қувурининг узунлиги, m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementХtir — томизгичларнинг оралиқ масофаси, m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementв) томизғичли суғориш шланг (лента)даги сув сарфини аниқлаш:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
m3/hSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementQlen — томизғичли суғориш шланг (лента)даги сув сарфи, m3/h;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementqtir — томизгичларнинг сув сарфи, l/h;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementг) томизғичли суғориш шланг (лента)ларининг максимал оралиқ масофасини аниқлаш:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
mSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementxlen.maks — томизғичли суғориш шланг (лента)ларининг максимал оралиқ масофаси, m,
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementxlen.maks ≥ хlen — эгат кенглигига мослаштирилади;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementд) тарқатувчи қувурдаги томизғичли суғориш шланг (лента)лари сонини аниқлаш:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementnlen — тарқатувчи қувурдаги томизғичли суғориш шланг (лента)лар сони, дона;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementLtar — тарқатувчи қувурнинг узунлиги, m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementxlen — томизғичли суғориш шланг (лента)ларни жойлаштириш оралиқ масофаси, m.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementе) тарқатувчи қувурнинг сув сарфини аниқлаш:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
m3/sSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementQtar — битта тарқатувчи қувурдаги сув сарфи, m3/s.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementё) тизимдаги қувурларнинг ҳисобий диаметрини аниқлаш:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
mmSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
— тармоқдаги қувурларнинг ҳисобий диаметри, mm,Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementv — қувурдаги сувнинг тезлиги, m/s;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementж) тизимдаги қувурларнинг ҳисобий диаметрини аниқлаш:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
m/sSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
— тармоқ қувурларидаги сувнинг тезлиги, m/s;Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementз) тизимдаги тарқатувчи қувурлардаги ва томизғичли суғориш шланг (лента)лардаги босим йўқолишини аниқлаш:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
mSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementNtar — тарқатувчи қувурлардаги ва томизғичли суғориш шланг (лента)лардаги босим йўқолиши, m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementАkv — қувурнинг солиштирма қаршилиги (Ф. Шевелев жадвалидан олинади);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementKv — сарф модули, квадрат қаршилик соҳасида 1 га тенг қабул қилинган;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementLtar — тарқатувчи қувурнинг узунлиги, m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementи) тизимдаги магистраль қувурнинг сув сарфини аниқлаш:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
m3/sSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
— магистраль қувур сув сарфи, m3/s;Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
— тарқатувчи қувурлар сони, дона;Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementй) тизимдаги магистраль қувурнинг диаметрини аниқлаш:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
; mmSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
— магистраль қувур диаметри, mm;Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementк) магистраль қувурдаги тарқатувчи қувурлар сонини аниқлаш:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
; mSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
— магистраль қувурларнинг ҳисобий қисмининг узунлиги, m;Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
— суғориш секторлари сони, дона;Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
— битта сектордаги тарқатувчи қувурлар сони, дона;Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementл) магистраль қувурлардаги босим йўқолишини аниқлаш:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
— магистраль қувурлар ҳисобий қисми боши ва охиридаги босимлар, m;Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
— магистраль қувурларнинг ҳисобий қисмини боши ва охиридаги геометрик сатҳлар, m;Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementƒ — ишқаланиш коэффициенти;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
— қувур диаметри, mm;Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
— қаршилик коэффициенти;Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
— бошланғич тезлик коэффициенти;Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
— сувнинг зичлиги.Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element74. Томчилатиб суғориш тизимини лойиҳалашда магистраль қувурлар ер остидан (0,7 — 1,0 m чуқурликда) ёки ер устидан жойлаштирилишига йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element75. Томчилатиб суғориш тизимининг тарқатувчи қувурлари зарур ҳажмдаги сувни ўтказиш ва текис тақсимлаш учун етарли диаметрга эга бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementТарқатувчи қувурларнинг диаметрлари энг катта суғориш секторининг ҳисобий сув сарфи (Q) ва ҳисобий босими (hishchi+htkh) асосида танланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element76. Томчилатиб суғориш тизимини лойиҳалашда кам нишабли майдонлар учун томизғичли шланг (лента)ларни сув сарфи, томизғичлар орасидаги масофа ва уларнинг диаметридан келиб чиқиб чегаравий узунликларини қуйидаги жадвалга асосан танлаш керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementТомизғичлар орасидаги масофа, сm | Қувурнинг диаметри Æ, mm | Сув сарфи, l/h | |||
1,4 | 1,6 | 2,0 | 4,0 | ||
Томчилатиб суғориш шлангларининг мақбул ҳисобланган узунлиги, m | |||||
Тарқатувчи қувурларда таъминланган босим 1,2 — 1,5 atm бўлганда | |||||
20 | 16 | 75 | 70 | 60 | 40 |
18 | 95 | 85 | 75 | 45 | |
20 | 110 | 100 | 90 | 55 | |
22 | 130 | 120 | 100 | 65 | |
30 | 16 | 100 | 95 | 80 | 50 |
18 | 120 | 110 | 95 | 60 | |
20 | 145 | 135 | 115 | 70 | |
22 | 170 | 155 | 135 | 85 | |
40 | 16 | 120 | 110 | 95 | 60 |
18 | 145 | 135 | 115 | 75 | |
20 | 180 | 160 | 140 | 85 | |
22 | 210 | 190 | 160 | 100 | |
50 | 16 | 190 | 180 | 160 | 120 |
18 | 220 | 205 | 185 | 135 | |
20 | 255 | 240 | 205 | 150 | |
22 | 290 | 270 | 240 | 170 | |
Тизим қувурларида таъминланган босим 1,5 — 2,0 atm бўлганда | |||||
20 | 16 | 105 | 95 | 80 | 50 |
18 | 130 | 120 | 100 | 60 | |
20 | 155 | 140 | 120 | 75 | |
22 | 175 | 160 | 135 | 90 | |
30 | 16 | 135 | 125 | 105 | 65 |
18 | 165 | 150 | 125 | 80 | |
20 | 195 | 180 | 155 | 95 | |
22 | 225 | 205 | 175 | 115 | |
40 | 16 | 160 | 150 | 130 | 80 |
18 | 195 | 180 | 155 | 95 | |
20 | 235 | 215 | 185 | 120 | |
22 | 275 | 250 | 215 | 135 | |
50 | 16 | 190 | 170 | 150 | 95 |
18 | 230 | 210 | 180 | 115 | |
20 | 270 | 250 | 215 | 130 | |
22 | 320 | 290 | 250 | 190 | |
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementИзоҳ. Томизғичли суғориш шланг (лента)лари узунлигини қабул қилишда уларда келтирилган босим таъминланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element9-§. Ёмғирлатиб суғориш тизимлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element77. Ёмғир томчисининг диаметри 1,0 — 1,5 mm оралиғида қабул қилинишига йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЁмғирлатиш жадаллиги 0,5 — 2,0 mm/min оралиғида қабул қилиниши ва мазкур қийматлар грунтнинг сув ўтказувчанлиги ҳамда намланиш хусусиятларига мувофиқ танланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element78. Ёмғирлатиб суғориш тизимининг ишчи лойиҳасини ишлаб чиқиш учун тизим жорий этиладиган ҳудуд бўйича қуйидаги дастлабки маълумотлар тўпланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementа) ер майдони харитаси ва унга оид маълумотлар:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementжойлашган ўрни ва рельефи;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementсув манбаси;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementэлектр таъминоти тизими (масофаси билан);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementэкин майдонининг ўлчамлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementб) грунт маълумотлари:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementгрунтнинг механик таркиби;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementгрунт шўрланиш даражаси ва тури;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementв) сув манбаси бўйича маълумотлар (сувнинг лойқалик даражаси ва сифат кўрсаткичи):
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementер усти сув манбасининг таъминланганлик даражаси;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementер ости сув манбасининг сув чиқариш ҳажми (дебити) ва сифат кўрсаткичлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementг) етиштириладиган экин бўйича маълумотлар:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementэкин тури;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementэкиннинг сувга бўлган талаби;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementэкинни экиш схемаси.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element79. Ёмғирлатиб суғориш тизимининг лойиҳасини ишлаб чиқиш қуйидаги кетма-кетликда амалга оширилиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementучастка харитасида ёмғирлатиб суғориш тизимининг умумий схемасини ишлаб чиқиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementёмғирлатиб суғориш тизими жорий қилинадиган майдонни суғориш секторларига бўлиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementёмғирлатиб суғориш тизими схемасида (контур харитасида) тизимнинг бош иншоотларини мақбул нуқтада жойлаштириш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementёмғирлатиб суғориш тизими иншоотлари, қувурлари ва суғориш тизимлари кўрсаткичларини аниқлаш (гидравлик ҳисоблар бажариш);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementёмғирлатиб суғориш тизими схемасида (контур харитасида) тизимнинг магистраль қувурларини жойлаштириш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementёмғирлатиб суғориш тизимининг лойиҳавий сметасини ишлаб чиқиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementёмғирлатиб суғориш тизими лойиҳасининг тушунтириш хатини шакллантириш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementлойиҳа ҳужжатларини жамлаш ва ягона лойиҳа ҳужжати шаклида расмийлаштириш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element80. Ёмғирлатиб суғориш тизимини лойиҳалашда мазкур ШНҚнинг 81 — 100-бандларида келтирилган формулалар асосида қуйидаги параметрлар ҳисоблаб чиқилиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementсуғориш секторлари бўйича сув сарфи;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementтарқатувчи ва магистраль қувурлар диаметри ва узунлиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementнасос агрегатининг ҳисобий сув сарфи ва ишчи параметрлари.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element81. Ёмғирлатиб суғориш нормаси қуйидаги формула асосида аниқланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
; mmSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
— суғориш нормаси, m3/ha;Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
— чегаравий дала нам сиғими, %;Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
— ўсимлик сўлиш намлиги (намликнинг қуйи чегараси), %;Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
— грунтнинг ҳажм оғирлиги, g/сm3;Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
— ҳисобий қатлам қалинлиги, m;Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
— суғориш режими, %;Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
— буғланишга кетадиган сув сарфи (шамол тезлиги ва ҳароратга боғлиқ 10 — 20 фоиз).Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element82. Экиннинг суғориш режими қуйидаги формула бўйича аниқланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
%Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда, 
— экиннинг ўсиши ва ривожланиши фазаларида белгиланган суғориш тартиб (режим)и (чегаравий дала нам сиғимига нисбатан 65÷85 фоиз), %.
— экиннинг ўсиши ва ривожланиши фазаларида белгиланган суғориш тартиб (режим)и (чегаравий дала нам сиғимига нисбатан 65÷85 фоиз), %.Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element83. Ёмғирлатиб суғориш оралиқ муддати қуйидаги формулага мувофиқ аниқланиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
кунSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
— ҳисобий суғориш оралиғи, d;Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
— ўсимликнинг эвапотранспирацияси миқдори, mm/d.Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element84. Ёмғирлатиб суғориш давомийлиги қуйидаги формулага мувофиқ аниқланиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
hSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
— ёмғирлатиб суғориш давомийлиги, h;Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
— битта спринклернинг сув сарфи, l/h;Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
— бир гектар майдондаги спринклерлар сони, дона.Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element85. Суғориш участкасининг максимал сони қуйидаги формулага мувофиқ аниқланиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
— суғориш секторининг максимал сони (бутун сон), сектор;Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
— насос станциясининг суткалик иш вақти (max-20 h/d);Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element86. Суғориш тизимининг ёмғирлатиш жадаллигини қуйидаги формулага мувофиқ ҳисоблаш керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
mm/hSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда, 
— ёмғирлатиш жадаллиги, mm/h.
— ёмғирлатиш жадаллиги, mm/h.Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element87. Суғориш сектори майдони қуйидаги формулага мувофиқ аниқланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
haSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
— суғориш секторининг майдони, ha;Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
— ёмғирлатиб суғориш контурининг умумий майдони, ha.Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element88. Спринклерлар жойлашган битта суғориш қувури сув сарфини қуйидаги формулага мувофиқ аниқланиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
m3/hSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
— битта суғориш қувуридаги сув сарфи, m3/h;Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
— битта суғориш қувуридаги спринклерлар сони, дона.Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element89. Спринклерларнинг максимал оралиқ масофасини қуйидаги формула орқали аниқлаш лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
mSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
— спринклерларнинг максимал оралиқ масофаси, m;Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
— спринклернинг ишчи радиуси, m.Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element90. Спринклерлар жойлашган суғориш қувурларининг максимал оралиқ масофаси қуйидаги шартга мувофиқ белгиланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда, Xs.q. — спринклерлар жойлашган суғориш қувурларини жойлаштиришнинг максимал оралиқ масофаси, m.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element91. Битта тарқатувчи қувурга (спринклерлар ўрнатилган) суғориш қувурлари сонини қуйидаги формулага мувофиқ аниқлаш керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
донаSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
— тарқатувчи қувурдаги томизгичли суғориш қувурлари сони;Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
— тарқатувчи қувурнинг узунлиги, m.Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element92. Спринклерлар ўрнатилган битта суғориш қувуридаги сув сарфи қуйидаги формулага мувофиқ аниқланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
m3/hSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда, Qs.s.q — спринклерлар ўрнатилган битта суғориш қувурдаги сув сарфи, m3/h.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element93. Битта тарқатувчи қувурдаги сув сарфи қуйидаги формулага мувофиқ аниқланиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
m3/hSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда, Qtar — битта тарқатувчи қувурдаги сув сарфи, m3/s.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element94. Тармоқдаги қувурларнинг ҳисобий диаметри қуйидаги формулага мувофиқ аниқланиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
mmSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
— тармоқдаги қувурларнинг ҳисобий диаметри, mm;Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
— қувурдаги сувнинг тезлиги, m/s.Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element95. Тармоқ қувурларидаги сувнинг тезлигини аниқлаш:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда, kv — тармоқ қувурларидаги сувнинг тезлиги, m/s.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element96. Тарқатувчи ва суғориш қувурларидаги босим йўқолишини қуйидаги формулага мувофиқ аниқлаш керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
mSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
— тарқатувчи ва суғориш қувурларидаги босим йўқолиши, m;Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
— қувурнинг солиштирма қаршилиги, Ф. Шевелев жадвалидан олинади;Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element — сарф модули, квадрат қаршилик соҳасида 1 га тенг қабул қилинган.Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element97. Магистраль қувур сув сарфи қуйидаги формулага мувофиқ аниқланиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
m3/sSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element — магистраль қувур сув сарфи, m3/s;Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element — тарқатувчи қувурлар сони, дона.Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element98. Магистраль қувур диаметри қуйидаги формулага мувофиқ аниқланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
mmSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда, 
— магистраль қувур диаметри, mm.
— магистраль қувур диаметри, mm.Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element99. Магистраль қувурдаги тарқатувчи қувурлар сони қуйидаги формулага мувофиқ аниқланиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
донаSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
— магистраль қувурлар ҳисобий қисмининг узунлиги, m;Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
— суғориш секторлари сони, дона;Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
— битта сектордаги тарқатувчи қувурлар сони, дона.Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element100. Магистраль қувурлардаги босим йўқолишини қуйидаги формулага мувофиқ аниқлаш керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element — магистраль қувурларнинг боши ва охиридаги ҳисобий босими, m;Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element — магистраль қувурларнинг боши ва охиридаги ҳисобий геометрик сатҳлари, m;Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementƒ — ишқаланиш коэффициенти;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element — қувур диаметри, mm;Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element — қаршилик коэффициенти;Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element — бошланғич тезлик коэффициенти;Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element — сувнинг зичлиги.Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element10-§. Дискрет суғориш тизими
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element101. Дискрет суғориш тизими қуйидаги турларга бўлинади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementпаст босимли дискрет суғориш тизими (сув босими 0,1 Atm дан кам бўлмаслиги лозим);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementўрта босимли дискрет суғориш тизими (сув босими 0,2 Atm дан кам бўлмаслиги керак);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementюқори босимли дискрет суғориш тизими (сув босими 0,5 Atm дан кам бўлмаслиги лозим).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element102. Дискрет суғориш тизимини лойиҳалашда экин майдонининг сув таъминоти ҳолати, грунтнинг механик таркиби ҳамда ер юзасининг нишаблиги ҳисобга олиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementПаст босимли дискрет суғориш усули экин даласига сув новлар (лоток) ёки қувурлар тизими орқали етказиб бериладиган ҳамда ушбу сув ўтказгичлардаги ишчи босим 0,1 Atm дан кам бўлмаган шароитларда қўлланилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementПахта майдонларини дискрет усулда суғоришда суғориш вақтини қисқартириш ва суғориш самарадорлигини ошириш мақсадида эгатлар узунлигини одатда қабул қилинадиган қийматларга нисбатан 50 фоизгача оширишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element103. Сув тақсимловчи қувурлар тешикчаларининг оралиқ масофаси экин тури ва қатор ораси кенглигига мувофиқ қабул қилиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementҒўза ва кузги бошоқли дон экинлари учун тешикчалар оралиқ масофаси қатор орасига мос равишда 0,6 m (қатор ораси 60 cm) ёки 0,9 m (қатор ораси 90 cm) қилиб қабул қилинишига йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementСабзавот экинлари учун тешикчалар оралиқ масофаси 0,7 m (қатор ораси 70 cm) қилиб қабул қилиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЭкин қатор оралатиб суғорилиши режалаштирилган ҳолатларда тешикчалар оралиқ масофасини мос равишда 1,2 m, 1,8 m ёки 1,4 m бўлишига йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element104. Сув тақсимловчи қувур тешикларининг диаметри эгат узунлиги, майдон нишаблиги ва эгатга бериладиган ҳисобий сув сарфига боғлиқ ҳолда белгиланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementҚумоқ ва тошлоқ ерларда, шунингдек эгат нишаблиги кичик бўлган майдонларда тешик диаметрини 20 — 30 mm қилиб қабул қилишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЮқори нишабликли майдонларда ёки сувнинг ҳаракати тезлашиши эҳтимоли юқори бўлган шароитларда тешик диаметрини 15 — 20 mm қилиб қабул қилишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementТешик диаметрини белгилашда тармоқдаги сувнинг ишчи босими ҳисобга олиниши ва ишчи босим ўзгарганда тешик диаметри мос равишда ўзгартирилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element105. Турли механик таркибга эга грунтлар ва нишабликка эга майдонларда дискрет суғориш усулида эгатга бериладиган сув сарфлари қуйидаги жадвал кўрсаткичларига асосан белгиланиши лозим, l/s.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementДала тупроғининг сув ўтказувчанлиги | Эгатнинг нишаблиги (ўртача кўрсаткичлар) | |||
0,00175 | 0,0025 | 0,005 | 0,0075 | |
юқори, А | 1,6 | 1,5 | 1,1 | 0,7 |
ўрта, Б | 1,25 | 1,2 | 1,0 | 0,6 |
паст, В | 1,0 | 0,95 | 0,8 | 0,5 |
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementГрунтнинг сув ўтказувчанлиги, нишаблиги, эгат узунлигини ҳисобга олган холда сув сарфи, сув бериш сони ва муддати белгиланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element11-§. Грунтнинг ичидан суғориш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element106. Грунт остидан суғоришда қўлланиладиган қувурлар қаттиқ (мустаҳкам) бўлиши ва грунт остидаги босим таъсирида эзилиб қолмаслиги лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element107. Илдиз қатламини ер ости намлантиргичларидан капилляр йўл билан намлантириш имконини яратадиган грунтни ичидан суғориш тизимларини қишлоқ хўжалиги экинларини суғоришда сув танқислиги кучли бўлган қирларда, ярим чўл ва чўл зоналарида қўллашга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element108. Грунтни ичидан суғориш тизимларини қўллашда қуйидаги шартлар таъминланиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementҳудуд рельефининг қиялиги 0,01 дан ошмаслиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementгрунт шўрланмаган бўлиши, енгил, ўрта ёки оғир механик таркибга эга бўлиши ҳамда капилляр кўтарилиш тезлиги 0,5 mm/min дан кам бўлмаслиги.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element109. Грунтни ичидан суғориш тизимларида сув тарқатувчи тармоқ пластмасса ёки хризотилцемент қувурлардан тайёрланиши ва ер остида ўрнатилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element110. Намлантиргичлар тизими лойиҳасида қуйидаги шартларга риоя қилиниши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementнамлантиргичлар узунлиги давомида жойнинг қиялиги 0,01 дан ошмаслиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementнамлантиргичларни ер остига ўрнатиш чуқурлиги 0,4 — 0,6 m оралиғида қабул қилиниши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementнамлантиргичларнинг максимал узунлиги 250 m дан ошмаслиги.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementСепиб (ёйиб) экиладиган экинлар учун намлантиргичлар орасидаги масофа грунтнинг гранулометрик таркибига боғлиқ ҳолда қуйидаги қийматларда қабул қилинишига йўл қўйилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementенгил механик таркибли грунтларда — 1,0 m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementўрта механик таркибли грунтларда — 1,5 m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementоғир механик таркибли грунтларда — 2,0 m.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element111. Ерга ишлов бериш қатламининг қуйи қисмида сув тортиш қобилияти юқори бўлган қумли-қумоқ ва енгил қумоқ грунтларда намлантиргичларни кенглиги 0,7 m бўлган полиэтилен қопламали экран устига ётқизишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementПолиэтилен экран қўлланилганда намлантиргичлар орасидаги масофани 2,0 m гача узайтиришга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element112. Боғ ва узумзорлар учун намлантиргичлар орасидаги масофа экин қаторлари орасидаги масофага тенг қилиб қабул қилиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementНамлантиргичлар сув чиқариш тешикларининг ўлчамлари ҳисобий босимда намлантиргичнинг узунлиги бўйича талаб этиладиган сув сарфини таъминлаши зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementТешиклар параметрлари қуйидагича қабул қилиниши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementайлана тешиклар диаметри — 1-2 mm, қадами — 50 — 100 mm;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбўйлама тешикларда эни — 1-2 mm, узунлиги — 35 — 40 mm, қадами — 200 — 400 mm.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element113. Тизимни ювиш ва бўшатиш учун мўлжалланган сув чиқарувчи қувурларни лойиҳада хризотилцемент ёки пластмасса материалидан қабул қилиб, ер остига 0,5 m дан кам бўлмаган чуқурликда ётқизиш лозим. Сув ташловчи қувурларни кузатиш ва бўшатиш қудуқлари билан таъминлаш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element114. Намлантиргичларнинг ҳисобий сув сарфи грунтнинг сув тортиш қобилияти билан боғланган ҳолда аниқланиши керак. Намлантиргич қувурининг ҳисобий сув сарфи Qₕ, m³/s, қуйидаги формула бўйича аниқланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementqu — грунтнинг намлантиргичнинг 1 m узунлигида сув тортиш қобилияти, m²/s, махсус изланишлар ва таҳлиллар асосида аниқланган;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementlh — намлантиргичнинг узунлиги, m.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element115. Қувурли суғориш тизимларида суғориш ва намлантирувчи қувурлардаги босим фарқи 30 фоиздан ошмаслиги керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element12-§. Шоличилик суғориш тизимлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element116. Шоличилик суғориш тизимидаги кичик тартибдаги тармоқлар, шох ариқ, карта суғориш тармоғи, суғориш ташлама тармоқлар, сув тақсимоти ва бошқарувни автоматлаштириш мақсадида нишабсиз ва дамбали қилиб, қолганлари эса нишабли қилиб лойиҳаланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element117. Шоличилик суғориш тизимларини лойиҳалашда қуйидаги шартлар таъминланиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementшоли чеклари ва ташламалардаги сув сатҳлари фарқи 0,5 m дан кам бўлмаслиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementсув берувчи тармоқларнинг остки эни қўлланиладиган механизмларнинг ишчи органлари ўлчамларига мувофиқ равишда 0,6; 0,8; 1,0; 1,2; 1,5; 2,5 m қийматларда қабул қилиниши, ташлама каналларда эса остки эни 1,0 m дан кам бўлмаслиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementтармоқларнинг ён деворлари қиялик коэффициенти грунтнинг механик таркибига боғлиқ ҳолда енгил грунтларда ички қиялик 2 — 4, ўрта грунтларда 1,5 — 2, оғир грунтларда 1 — 1,5, ташқи қиялик эса 1 — 1,5 оралиғида қабул қилиниши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementтармоқлардаги энг баланд сув сатҳи ва дамба усти сатҳи орасидаги эркин баландлик сув сарфига боғлиқ ҳолда 0,5 m³/s гача бўлганда 0,2 m, 0,5 — 2 m³/s ҳамда 0,3 m, 2 — 5 m³/s бўлганда 0,4 m бўлиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementўзанлардаги сув тезлиги енгил грунтларда 0,5 m/s, ўрта грунтларда 0,7 m/s, оғир грунтларда 1,0 m/s қийматдан ошмаслиги.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element118. Шўрланган грунтларда ташкил этиладиган шоличилик суғориш тизимларида оралиғи 200 m дан кам бўлмаган зовур тармоқларини ҳам лойиҳалашга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element119. Шоличилик суғориш тизимларидан ташланган сувлардан суғориш учун қайта фойдаланишга йўл қўйилади. Бунда сув таркибидаги эриган ўғитлардан самаралироқ фойдаланиш, шунингдек суғориш манбасининг таъминланганлик ва ишончлилик даражасини ошириш таъминланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element5-боб. Каналлар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element120. Каналлар конструкцияси ва уларнинг жой рельефида жойлашуви қуйидагиларни таъминлаши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementканалда сув йўқотишларини минималлаштиришни;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementқуйи даражадаги каналларда сув ресурсларини ўз-ўзи оқувчанлик шароитида ҳамда бириктирилган суғориладиган ерларга нисбатан баланд белгилари бўйича бошқарилиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementканал эгаллайдиган ер майдонини минималлаштириш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementканалга туташ ерларни сақлаб қолиш ҳамда уларнинг сув босишига йўл қўймаслик;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementзамонавий автоматлаштириш ва бошқарув тизимлари, шунингдек сувни онлайн ҳисобга олиш ва қайд этиш воситалари билан жиҳозлаш имкони.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element121. Бош режада ва бошқа лойиҳа ҳужжатларида магистраль каналлар қисқартирилган номлари қуйидагича белгиланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementмагистраль каналнинг ўнг тармоғи — МКЎТ;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementмагистраль каналнинг чап тармоғи — МКЧТ.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementАгар магистраль каналга алоҳида ном берилган бўлса, қисқартирилган белгига мазкур номнинг биринчи ҳарфи қўшилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementТақсимловчи каналларни белгилаш қуйидаги тартибда қабул қилиниши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбиринчи тартибли тақсимловчи каналлар — Т-1; Т-2; Т-3;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementиккинчи тартибли тақсимловчи каналлар — Т-1-1; Т-1-2.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element122. Аҳоли пунктларидан ўтувчи магистраль каналларни лойиҳалаш ва бетонлаштиришда аҳоли зичлигини ҳисобга олган ҳолда канал деворларида ҳар 50 — 150 m да зинапоялар ва пандуслар ўрнатилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementТурар жойлар ҳамда жамоат жойлари (парклар, савдо ва кўнгилочар марказлар, кафе ва ресторанлар) ҳудудидан ўтувчи магистраль каналлар бўйлаб панжаралар ўрнатилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementМагистраль каналларга туташ қувурлар ҳамда гидроэлектростанцияларга яқин шлюзлар панжаралар билан тўсилган бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementОдамлар гавжум бўлган канал бўйларида ҳар 300 — 400 m да сувга ташлаш учун пуфакли баллонлар ва арқонлардан иборат «ҳимоя пакетлари» ҳамда чақирув тугмалари ташкил этилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementКанал тубига уланган қувурлар ва шлюзларга яқин хавфли зоналар беркитилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element123. Каналларнинг режали жойлашуви жой рельефи, ер ости шароитлари, маъмурий бирликлар чегаралари, ердан фойдаланувчилар чегараси, йўллар, коммуникациялар ва бошқа маҳаллий шароитлар билан боғлиқ ҳолда белгиланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element124. Суғориш тармоқлари жойнинг энг юқори белгилари бўйича ва минимал узунликда йўналтирилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element125. Канални кўтармада жойлаштиришга маҳаллий пасайишлар мавжуд бўлган ҳолларда ҳамда каналларнинг сувни насос ёрдамида кўтарадиган канал билан кесишуви шароитида йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element126. Охирги қисмда сув сарфи 5,0 m³/s дан ортиқ бўлган магистраль ва хўжаликлараро каналларнинг охирида сув ташлаш иншоотлари назарда тутилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementМуқобил ечим сифатида қуйи тартибли каналларда охирги ташламаларни қуриш мумкин.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element127. Сўнгги сув ташлаш иншоотларидан ташқари фавқулодда сув ташлаш иншоотлари ҳам назарда тутилиши, бунда уларнинг жойлашуви мавжуд коллектор-сув ташлагичлар, кўллар ва бошқа қабул қилувчи объектларга яқин ҳудудларда қабул қилиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementФавқулодда сув ташлаш иншоотлари фавқулодда вазиятларда объектларни сув тошишидан ҳимоя қилишни таъминлаши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element128. Каналлар электр узатиш тармоқлари билан кесишиб ўтган ҳолларда канал бермаси ёки дамбаси сатҳидан электр узатиш тармоғининг энг пастки симигача бўлган вертикал масофа қуйидаги минимал қийматлардан кам бўлмаслиги лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element6 m — кучланиши 110 kV бўлган электр узатиш тармоқлари учун;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element7 m — кучланиши 150 — 220 kV бўлган электр узатиш тармоқлари учун;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element8 m — кучланиши 330 — 500 kV бўлган электр узатиш тармоқлари учун;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementалоқа тармоқлари учун — 4,5 m.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element129. Электр узатиш тармоқлари канал бўйлаб ўтган ҳолларда канал четидан электр узатиш устунигача бўлган горизонтал масофа устуннинг умумий баландлигидан кам бўлмаслиги керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element130. Суғориш қурилмаларидан фойдаланилганда суғориш тизимининг максимал ҳисобий сув сарфи бир вақтнинг ўзида ишлаётган барча суғориш қурилмаларининг максимал сув сарфлари йиғиндисига тенг бўлиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element131. Канал трассаси тоғ ёнбағири бўйлаб ўтган ҳолларда каналнинг кўндаланг кесими фақат қазилма (выемка) кўринишида қабул қилиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element132. Агар ҳисобий сув сатҳи чизиғи тоғ ёнбағирининг пастки қисмида ер юзаси чизиғини кесиб ўтса, каналнинг кўндаланг кесимини ярим қазилма, ярим кўтарма кўринишида қабул қилишга йўл қўйилади. Бунда дамбанинг асос билан туташиш қисми остона кўринишида лойиҳалаштирилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element133. Канални лойиҳалаш учун асосий параметр сифатида сувнинг ҳисобий сарфи олиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element134. Ҳисоблаб аниқланган нормал сув сарфи, маълум майдонга боғланган каналлар учун қуйидаги боғланиш билан аниқланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementQnorm — нормал сув сарфи, m3/s;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementw — канал тизимига бириктирилган ҳисоблаб аниқланган нетто майдони, h;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementQ — максимал гидромодул ординатаси, l/s. h;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementФИК — канал тизимининг фойдали иш коэффициенти.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element135. Канал сарфини бир вақтда ишловчи барча каналлардаги сув йўқотишларини ҳисобга олган ҳолда қуйи даражали тақсимлаш каналлари сарфларининг йиғиндиси бўйича аниқлашга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element136. Каналларнинг жадаллаштирилган сарфи нормал сув сарфига жадаллаштириш коэффициенти (Kф)га норматив кўпайтириш орқали белгиланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЖадаллаштириш коэффициентлари қуйидагича қабул қилиниши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1 — 10 m3/s миқдорда сарфланганда — Kф = 1,15 — 1,2;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element10 m3/s миқдордан ортиқ сарфланганда — Kф = 1,05 — 1,1.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element137. Сувни насос ёрдамида кўтарадиган канал ва унинг тармоқлари учун жадаллаштириш коэффициентларини кўрсатилган қийматлардан четга чиққан ҳолда, ташлаш иншоотлари сарфлари билан боғлиқ ҳолда қабул қилишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element138. Магистраль ва хўжаликлараро каналларнинг минимал сарфи нормал сув сарфининг камида 40 фоизи миқдорида қабул қилиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element139. Ёмғирлатиб суғоришда суғориш тизимининг минимал сув сарфи суғориш жадвалига мувофиқ ундан бир вақтда сув оладиган ёмғирлатиш қурилмаларининг ёки спринклерларнинг минимал сони бўйича ҳисобланган сув сарфига тенг қабул қилиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element140. Узлуксиз ҳаракатдаги каналларнинг ҳисоблаб аниқланган сув сарфлари лойиҳалаштириш ва гидравлик ҳисобларнинг ишончлилигини таъминлаш мақсадида катта қиймат томонга қуйидаги интервалларга мувофиқ яхлитланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementQ=1 — 10 m3/s сув сарфида 0,1 m3/s миқдорга;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementQ=10 — 50 m3/s сув сарфида 0,5 m3/s миқдорга;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementQ>50 m3/s сув сарфида 1,0 m3/s миқдорга.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element141. Фавқулодда вазиятларда сувни чиқариб юбориш (ташлаш) учун мўлжалланган иншоотларнинг ҳисобий сув сарфи каналнинг фавқулодда сув ташлаш кесимидаги нормал сув сарфининг 50 фоиз миқдорига тенг қилиб қабул қилиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element142. Канални бўшатиш функциясини бажарадиган сўнгги сув ташлаш иншоотларининг ҳисобий сарфи каналнинг сўнгги қисмидаги нормал сув сарфининг 20 фоизидан 50 фоизигача бўлган миқдорда қабул қилиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element143. Магистраль ва хўжаликлараро каналларнинг кўндаланг кесими, гидравлик ва конструктив талабларни ҳисобга олган ҳолда трапециясимон шаклда лойиҳалаштирилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementКичик сув сарфларига эга каналлар учун сув оқимининг барқарорлигини ва конструкциянинг иқтисодий самарадорлигини таъминлаш мақсадида канал кўндаланг кесимини новсимон (параболоид) шаклда қабул қилишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementКаналларнинг тўғри бурчакли кесими зич қурилган ҳудудларда, муҳандислик коммуникациялари мавжуд бўлган участкаларда ёки табиий шароитлар каналнинг бошқа шаклда жойлаштирилишини чеклаган ҳолларда қўлланилишига йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЧуқурлиги 4,0 m дан ортиқ бўлган йирик каналлар учун кўндаланг кесимни полигонал шаклда қабул қилишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element144. Суғориш тармоқларининг кўндаланг кесими қайси шаклда қабул қилинганлигидан қатъи назар қуйидаги шартлар бажарилиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementа) кўндаланг кесим юзасининг ювилмаслик шарти қуйидагича қабул қилиниши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementVm˂Vadm, m/s;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementVadm = Vtab ˖ R⅓, m/s
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementVtab — гидравлик радиус;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementR = 1m бўлгандаги йўл қўйилган ўртача тезлик, грунтнинг механик таркиби ва фойдаланиш ҳолатига кўра Vtab = (0,4 — 1,2) m/s бўлади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementАгар Vm > Vadm бўлса, унда канал ювилишига йўл қўйилган нишаблик бўйича лойиҳаланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementёки қоплама билан жиҳозланади;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementб) канал ости ўзанига лойқа чўкмаслиги керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
m/sSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
m/sSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
— лойқа чўкмайдиган критик тезлик, m/s;Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementА= 0,33 — 0,035 коэффициент.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element145. Каналлар ўзанларининг геометрик ва гидравлик параметрлари қуйидаги учта ҳисобий сув сарфи бўйича аниқланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementнормал сув сарфи бўйича — канал ўзанининг асосий гидравлик элементларини, жумладан канал кенглиги, чуқурлиги, кўндаланг кесим юзаси, гидравлик радиуси ва сув оқим тезлигини аниқлаш учун;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementжадаллаштирилган сув сарфи бўйича — канал дамбалари, бермаларининг жадаллаштирилган сув горизонтидан юқори қисми баландлигини белгилаш, шунингдек канал ўзани ва ён бағирларининг ювилиб кетмаслик шартини текшириш учун;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementминимал сув сарфи бўйича — канал ости ўзани лойқа билан тўкилмаслигини таъминлаш ва суғориладиган майдонлар устидаги лойиҳа бўйича сув сатҳини назорат қилиш мақсадида канал ва унинг тармоқлари бошқариш баландлиги шартларини текшириш учун.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element146. Каналларнинг гидравлик ҳисоб-китоблари қуйидаги Шези формуласи бўйича текис барқарор ҳаракат учун амалга оширилиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementV — каналдаги талаб этиладиган сув тезлиги, m/s;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementC — Шези коэффициенти, m0.5/s;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementR — гидравлик радиус, m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementi — гидравлик нишаблик.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementСув сарфи қуйидаги формула бўйича аниқлаш керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementω — каналнинг жўшқин (тўлқинланиб турган) кесими майдони, m2.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementШези коэффициентини қуйидаги формулага асосан аниқлаш керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда, n — нотекислик коэффициенти бўлиб, у мазкур ШНҚнинг 4-иловаси бўйича аниқланиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element147. Каналдаги сувнинг ҳисоблаб аниқланадиган тезликлари канал ўзанининг лойқаланмаслигини ва ювилиб кетмаслигини таъминлаши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element148. Каналларни лойиҳалашда кейинги тартибдаги каналнинг туби белгиси юқори тартибдаги каналнинг туби белгисига нисбатан тенг ёки паст қилиб қабул қилиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element149. Канал туби бўйлаб кенглигининг уни тўлдириш чуқурлигига нисбати қийматлари қуйидаги жадвал бўйича белгиланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementm | 1,0 | 1,5 | 2,0 | 2,5 |
β | 0,8 — 3,0 | 0,6 — 3,1 | 0,5 — 3,4 | 0,4 — 3,8 |
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementИзоҳ. Канал ён бағирларининг қиялик коэффициенти > 2,5 бўлганда, β катталиги гидравлик ҳисоб-китоблар натижалари ёки амалдаги аналог каналлар параметрлари асосида аниқланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element150. Каналларни лойиҳалашда канал ўзани ва ён бағирларининг ювилиб кетмаслигини таъминлаш мақсадида сув оқимининг ювмайдиган тезликлари мазкур ШНҚнинг 5-иловаси бўйича қабул қилиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element151. Канал сифатида фойдаланиладиган табиий ўзанларнинг гидравлик ҳисоб-китоблари сув ҳаракатининг ўзгарувчан хусусиятларини ҳисобга олган ҳолда нотекис ҳаракат формулалари асосида амалга оширилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementСув сарфи 50 m³/s дан кам бўлган ҳолларда, шунингдек табиий ўзанни ўзгармас қияликка (нишабликка) ва бир хил кўндаланг кесимга эга алоҳида участкаларга бўлиш имконияти мавжуд бўлганда ҳар бир участканинг гидравлик ҳисоб-китобларини текис барқарор ҳаракат формулалари асосида амалга оширишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element152. Каналларни лойиҳалашда канал ўзанида чўкинди заррачаларининг чўкиб қолишини ва ўзаннинг лойқаланишининг олдини олиш мақсадида лойқаланмаслик ҳисоб-китоблари амалга оширилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element153. Оқимнинг чўкиндиларни ташиш қобилиятларини қуйидаги формулалар бўйича аниқлашга йўл қўйилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementŴ — чўкиндиларнинг ўртача тортилган гидравлик катталиги, mm/s;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementρ — умумий лойқаланиш, kg/m3.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element154. Лойқаланмаслик учун сув тезлигини қуйидаги формула бўйича аниқлашга йўл қўйилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementV3 = 0,3 R1/4; m/s
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementёки қуйидаги формула бўйича аниқлашга йўл қўйилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementV3 = AQ0.2; m/s
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementА-Ŵ<1,5 mm/s ҳолатида — 0,33;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementŴ=1,5 — 3,5 mm/s ҳолатида — 0,44; Ŵ>3,5 mm/s ҳолатида — 0,55 га тенг коэффициент.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element155. Чўкиндилар парчаларининг гидравлик катталигини аниқлаш учун қуйидаги кўрсаткичлардан фойдаланиш лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementд, mm | W, mm/s | д, mm | W, mm/s | д, mm | W, mm/s |
0.005 | 0.0175 | 0.06 | 2.49 | 0.150 | 15.6 |
0.1 | 0.0692 | 0.07 | 3.39 | 0.175 | 18.9 |
0.2 | 0.277 | 0.08 | 4.43 | 0.2 | 21.6 |
0.3 | 0.623 | 0.09 | 5.61 | 0.225 | 24.3 |
0.4 | 1.11 | 0.1 | 6.92 | 0.25 | 27.0 |
0.5 | 1.73 | 0.125 | 10.81 | 0.275 | 29.9 |
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element156. Трапециясимон кесимли каналларнинг юмалоқланиш радиусларининг катталиги уларнинг сув кесими бўйича кенглигининг беш бараваридан кам бўлмаслиги керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementТўғри тўртбурчак кесимли каналлар учун юмалоқланиш радиусларини сув кесими бўйича кенглигининг уч бараваридан кам бўлмаслиги керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element157. Канал бурилиш жойларида бўртма қирғоқ бўйидаги сув сатҳининг ошиши қуйидаги формула бўйича аниқланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element∆h = V2∙by/(g∙R3); m
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementV — оқимнинг ўртача тезлиги, m/s;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementR3 — бурилиш радиуси, m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementby — сув сатҳи бўйича кенглиги.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element158. Каналлар ўзанлари қияликлари (нишабликлари) тиклигини мазкур ШНҚнинг 6-иловаси бўйича аниқлаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element159. Каналлардаги дамбалар, супачалар (бермалар)нинг сувнинг жадаллаштирилган сатҳи устидан баландлигини қуйидаги жадвал асосида қабул қилиш лозим (cm):
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementКаналлардаги сув сарфи, m3/s | Ер ўзанидаги каналлар | Қопламали каналлар | |
қияликлар критик қияликлардан кичик бўлганда | қияликлар критик қияликлардан катта бўлганда | ||
10 гача | 30 | 20 | 30 |
10 — 30 | 40 | 30 | 40 |
30 — 50 | 50 | 35 | 50 |
50 — 100 | 60 | 40 | 60 |
100 дан ортиқ | ҳисоб-китоб бўйича | ||
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementИзоҳ. 100m3/s миқдордан ортиқ сув сарфларида «қуруқ захира» тўлқинлар баландлигини ҳисобга олган ҳолда аниқланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element160. Каналларнинг қурилиш баландлигини ҳисобий қийматдан катта томонга 5 cm гача яхлитлашга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЯхлитлаш фақат катта томонга амалга оширилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element161. Кўтарма каналларда ёки ярим қазима-ярим кўтарма каналларда дамбанинг ҳисобий кенглиги каналнинг барқарорлигини таъминлаш ва фильтрация жараёнларини ҳисобга олган ҳолда канал ичидаги максимал сув сатҳига мос равишда критик гидравлик градиент графиги асосида аниқланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementДамбанинг кенглиги қуйидаги боғланиш асосида ҳисобланиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementX=a-(h*m)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementX — дамба кенглиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementh — каналдаги максимал сув сатҳи;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementa — асос кенглиги; a=h/iкр (мавжуд грунт турига кўра iкр қиймати лой 0,3-0,35; қумли лой 0,25-0,29; лойли қум 0,22-0,24; қум 0,2-0,22)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementm — кўтарманинг ташқи қиялик коэффициенти.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element162. Чўкувчи таркибида сувда эрувчи тузлар мавжуд бўлган ва лойроқ грунтларда ўзанни сув бостириш ишларини назарда тутиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element163. Ер ўзанларидаги узлуксиз ҳаракатдаги каналларда фильтрация йўқотишлари ҳисоб-китобини қуйидаги формула бўйича аниқлаш лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementQf = 0,0116 (By + 2h) Kf, m3/s каналнинг 1 km узунлигига;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementёки σ = 0,16 (By + 2h) Kf/ Qnetto, % каналнинг 1 km узунлигига.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementQf — каналнинг 1 km узунлигига нисбатан сувнинг фильтрация учун йўқотилиши, m3/s
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementBy — сув юзаси бўйича ўзан кенглиги, m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementh — каналдаги сувнинг чуқурлиги, m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementKf — канал ўзанини ташкил этувчи грунтнинг фильтрация коэффициенти, m/d;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementQnetto — сувнинг сарфи «netto», m3/s.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element164. Фильтрация коэффициентлари тадқиқотлар ёрдамида аниқланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementОлдиндан ҳисоб-китоб қилиб олиш учун фильтрация коэффициентларининг қуйидаги яқинлаштирилган қийматларидан фойдаланиш керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementзич лойлар | 0,01 m/d |
лой ва оғир қумоқ грунтлар | 0,01 — 0,05 m/d |
ўртача қумоқ грунтлар | 0,05 — 0,1 m/d |
енгил қумоқ грунтлар | 0,1 — 0,4 m/d |
лойли қумлар | 0,4 — 0,6 m/d |
чангсимон қумлар | 0,6 — 1,0 m/d |
майда қумлар | 1,0 — 3,0 m/d |
қум-шағалли грунтлар | 3,0 — 5,0 m/d |
шағалсимон-майда тошли грунтлар | 5,0 m/d дан катта |
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element165. Фильтрация йўқотишларни лойиҳанинг техник иқтисодий ҳисоб-китоб ва техник иқтисодий асослаш босқичларида қуйидаги формула бўйича аниқлашга йўл қўйилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
каналнинг 1 km узунлигига нисбатанSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementСув ўтказувчанлиги жиҳатидан оғир бўлган грунтлар учун — А=0,7 ва m=0,3;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementўртача грунтлар учун — А = 1,9 ва m=0,4;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementенгил грунтлар учун — А = 3,4 ва m=0,5.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЕр ости сувлари ер юзасига яқин жойлашганда (босимли фильтрация) фильтрация йўқотишларнинг олинган қийматларини қуйидаги тузатиш коэффициентларини киритиш орқали аниқлаш лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementКаналдаги сув сарфи m3/s | Ер ости сувларининг жойлашиш чуқурлиги, m | |||||
2 — 2,5 | 3 | 5 | 7,5 | 10 | 15 | |
0,3 | 0,82 | - | - | - | - | - |
1,0 | 0,63 | 0,79 | - | - | - | - |
3,0 | 0,5 | 0,63 | 0,82 | - | - | - |
10,0 | 0,41 | 0,5 | 0,65 | 0,79 | 0,91 | - |
20,0 | 0,36 | 0,45 | 0,57 | 0,71 | 0,82 | - |
30, | 0,35 | 0,42 | 0,54 | 0,66 | 0,77 | 0,94 |
50,0 | 0,32 | 0,37 | 0,49 | 0,60 | 0,69 | 0,84 |
100 | 0,28 | 0,33 | 0,42 | 0,52 | 0,58 | 0,73 |
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element166. Каналларни лойиҳалаш ва қуришда сувнинг грунтга сизиб кетишини камайтириш, каналнинг гидравлик самарадорлигини ошириш ва конструкциянинг хизмат муддатини узайтириш мақсадида қуйидаги фильтрацияга қарши муҳофаза чора-тадбирларни қўллашга йўл қўйилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementканал таги ва қия ён бағирларини қуйма бетон қоплама билан қоплаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementканал таги ва ён бағирларини йиғма темир-бетон плиталар билан қоплаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementканал ўзанини бетон-плёнкали қоплама билан муҳофаза қилиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementканал таги ва ён бағирларини полимер плёнкалар билан экранлаштириш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementгрунт экранлари (кам сув ўтказувчанликка эга грунт қатламлари)ни ташкил этиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementкольматаж усулини қўллаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementгрунтни чуқур зичлаштириш орқали унинг фильтрация коэффициентини пасайтириш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementканал ўзанини асфальтбетон қопламалар билан муҳофаза қилиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementканал таги ва ён бағирларини сув ўтказмайдиган юпқа қатлам ҳосил қилувчи кимёвий материаллар (латекс ва бошқа гидроизоляцион моддалар) билан ишлов бериш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element167. Фильтрацияга қарши чора-тадбирлар турини, шунингдек канал таги, қия ён бағирлари ва асосларини қоплаш (қоплама) турларини танлаш канал ўзанини ҳосил қилувчи грунтларнинг сув-физик хусусиятлари, муҳандислик-геологик ва гидрогеологик шароитлар, сув сифати ва чўкиндиларнинг тавсифи, каналнинг ўлчамлари ҳамда бошқа маҳаллий шарт-шароитларни ҳисобга олган ҳолда амалга оширилиши зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element168. Фильтрацияга қарши чора-тадбирларнинг самарадорлиги қуйидаги кўрсаткичлар бўйича аниқланиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementсувнинг иқтисод қилинган ҳажми;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementканалнинг эксплуатация шароитларининг яхшиланиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementфильтрацияга қарши қопламаларнинг хизмат муддати;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementерларнинг мелиоратив ҳолатини яхшилашга таъсири;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementчора-тадбирларнинг қиймати ва иқтисодий самарадорлиги.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element169. Фильтрацияга қарши қоплама хизмат муддатларининг тахминий муддатлари қуйидагича олиниши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementқуйма бетон қоплама | |
(бетон маркаси ва сув сифатига боғлиқ) қуйма темир-бетон қоплама йиғма темир-бетон қоплама қуйма бетон-геосинтетик экран билан йиғма бетон-геосинтетик экран билан полимер плёнкали экранлар лойли экранлар асфальтбетон қоплама кимёвий ишлов берилган қопламалар | 15 — 20 йил 20 — 25 йил 30 — 35 йил 20 — 25 йил 35 — 40 йил 8 — 10 йил 5 — 10 йил 7 — 10 йил 2 — 4 йил |
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element170. Фильтрацияга қарши чора-тадбирларнинг фильтрация йўқотишларини камайтириш даражаси қуйидаги тахминий қийматларда қабул қилинишига йўл қўйилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementқуйма бетон қоплама | 70 — 80 фоизга |
йиғма темир-бетон қоплама | 65 — 70 фоизга |
бетон-геосинтетик экранли қоплама | 95 — 98 фоизга |
полимер плёнкали экранлар | 60 — 98 фоизга |
лойли экранлар | 60 — 70 фоизга |
асфальтбетон қоплама | 75 — 85 фоизга |
кимёвий ишлов бериш | 50 — 70 фоизга |
сунъий кольматаж | 30 — 50 фоизга |
канал ўзанини боғловчи грунтларда чуқур зичлаш | 50 — 60 фоизга |
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element171. Кўтармалардаги ҳамда ярим қазима-ярим кўтармалардаги каналларда фильтрацияга қарши қопламалар дамбанинг устигача узлуксиз ҳолда кўзда тутилиши зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЧуқур қазилмали каналларда таъмирлаш-тиклаш ишларини бажаришда механизмларнинг ҳаракатланишини таъминлаш учун эни камида 5,0 m бўлган супачалар (бермалар) назарда тутилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element172. Суғориш каналларини лойиҳалаштиришда уюлган кўтармалар ва юмшоқ грунтларни зичлаш тадбирлари амалга оширилиши зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementКўтарма ҳамда ярим қазилма-ярим кўтарма каналларни лойиҳалашда кўтарма грунтини қаватма-қават зичлаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element173. Асоси боғланувчан грунтдан иборат бўлган каналларни йиғма темир-бетон плиталар билан қоплашда плиталарни асосга зич жойлаштиришни таъминлаш учун қумдан 10 cm гача қалинликда текислаш қатлами назарда тутилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element174. Шағалсимон ва майда тошли грунтлар орқали ўтган каналларда бетон-плёнкали ёки плёнка экранли қопламалар қўлланилганда қоплама яхлитлиги ва шикастланмаслигини таъминлаш мақсадида 10 — 15 cm қалинликда қумоқ грунтли тайёргарлик қатлами назарда тутилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЛой ёки қумоқ грунт устига плёнка ётқизиладиган ҳолларда плёнкани шикастлаши мумкин бўлган қаттиқ бўлакларни майдалаш ва юзани бирхиллаштириш учун шиббалаш ишлари амалга оширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element175. Асфальтбетон қоплама қўлланилганда ёки канал полиэтилен плёнка билан экранлаштирилганда канал таги ва ён қияликларда ўсимлик ўсишини чеклаш мақсадида гербицидли ишлов бериш тадбирлари амалга оширилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element176. Қопламали каналларда бетон ва темир-бетон қопламаларни ўрнатишда чоклар ва туташиш жойларида сув ўтказмасликни таъминлаш мақсадида герметизация тадбирлари амалга оширилиши керак. Бунда қуйидаги герметизация воситалари ва материаллардан фойдаланишга йўл қўйилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementкўндаланг резина қистирмалар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementэгилувчан герметик материаллар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementгерметик ўрамли (рулон) материаллар.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element177. Қопламали каналлар ён қияликларининг тиккалиги (қияликни қуриш) қуйидагилардан кам бўлмаган ҳолда қабул қилиниши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementқуйма бетон ва темир-бетон қопламали каналлар учун — 1:1,5;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementқуйма бетон геосинтетик экранли қопламали каналлар учун — 1:2,0 — 2,5;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementйиғма темир-бетон қопламали каналлар учун — 1:1,0.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementАгар яхлит бетоннинг асос билан ишончли бирикишини таъминлаш мақсадида асос юзасининг ғадир-будурлигини ошириш тадбирлари назарда тутилган бўлса, қуйма бетон геосинтетик экранли қопламалар учун ён қиялик тиккалигини 1:1,5 гача камайтиришга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementШунингдек, канал қиялигида қуйма бетон қопламани барқарор ҳолда жойлаштириш ва унинг силжишини олдини олишга қаратилган конструктив чора-тадбирлар назарда тутилган ҳолларда бетон қуйиш технологияси талабларига риоя қилинган ҳолда асос грунти турини ҳисобга олиб ён қиялик тиккалигини 1:1,5 гача қабул қилишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element178. Қуйма бетон қопламасининг қалинлиги каналдаги сув чуқурлигига кўра қуйидагича бўлиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementКаналдаги сув чуқурлиги, m | Бетон қопламанинг қалинлиги, сm | |
Сув оқимининг < 2 m/s тезлигида | Сув оқими тезлиги 2 m/s дан ортиқ бўлганда | |
1 гача | 8 — 10 | 10 |
1-2 | 10 — 12 | 12 |
2-3 | 12 | 15 |
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementСув чуқурлиги 3,0 m дан ортиқ ёки сув сарфи 50 m³/s дан ортиқ бўлган каналларда бетон қоплама қалинлиги канал конструкциясига таъсир этувчи барча юкланишлар, жумладан музлаш, тўлқин таъсири, гидростатик босим, грунт босими ва эксплуатация юкланишларини ҳисобга олган ҳолда гидравлик ва конструктив ҳисоб-китоблар асосида аниқланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element179. Бетон қопламани арматуралаш канал қопламасининг мустаҳкамлиги ва юк кўтариш қобилиятини ошириш, ёриқлар ҳосил бўлишининг олдини олиш, фильтрация йўқотишларини камайтириш, асос деформацияларига барқарорлигини таъминлаш ҳамда конструкциянинг хизмат муддатини ошириш мақсадида амалга оширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementБетон қопламани арматуралаш қуйидаги ҳолларда қўлланилиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementкучсиз, чўкувчан, кўтарма ва беқарор грунтлардан иборат асосларда;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementасоснинг нотекис деформациялари юзага келиши мумкин бўлган участкаларда;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementнамланиш, қуриш цикллари таъсири кузатиладиган шароитларда;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementҳарорат деформациялари таъсири юқори бўлган участкаларда.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementБетон қопламани арматуралаш унинг қалинлиги 20 cm гача бўлган ҳолларда назарда тутилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementБетон қоплама қалинлиги 20 cm дан ортиқ бўлган ҳолларда арматуралаш зарурати конструктив ҳисоб-китоблар асосида аниқланиши зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementАрматуралаш учун қуйидаги материалларни қўллашга йўл қўйилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementметалл арматура;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementнометалл композит материаллар, жумладан базальт ва полимер стерженлар, арматура тўрлари ва геотўрлар.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementСув сарфи 10 m3/s гача бўлган каналлар учун узилиш мустаҳкамлиги 50 kN/m дан кам бўлмаган базальт геотўрлардан фойдаланишга йўл қўйилади. Бунда бетон қоплама қалинлиги ҳисоб-китоблар асосида қабул қилиниши, бироқ 10 cm дан кам бўлмаслиги керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementМустаҳкамлаш тури | Замин тури | Қоплама қалинлиги, сm. |
Базальт геосетка | Мустаҳкам замин | ≥ 10 |
Базальт армосетка композит арматура | Кучсиз ёки беқарор замин | ≥ 10 — 15 |
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element180. Бетон қопламали каналларнинг хизмат муддатини ошириш ва фильтрация йўқотишларини камайтириш мақсадида бетон қоплама остида геосинтетик материаллардан (полиэтилен плёнка, геомембрана ёки бошқа сув ўтказмайдиган материаллар) тайёрланган қарши фильтрация қатлами назарда тутилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementҚарши фильтрация қатлами қуйидаги ҳолларда кўзда тутилиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementкўтарма каналларда;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementсув ўтказувчанлиги юқори бўлган грунтлардан ўтувчи участкаларда;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementқияликларда жойлашган каналларда;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementсув фильтрациясига йўл қўйилмайдиган шароитларда.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementГрунт сувлари сатҳи юқори бўлган ҳолларда геосинтетик қарши фильтрация қатламини қўллаш зарурати гидростатик босим ҳамда қопламанинг барқарорлигини ҳисобга олган ҳолда ҳисоб-китоблар билан асосланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element181. Қуйма бетон ва темир-бетон қопламаларда қуйидаги чоклар назарда тутилиши зарур:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementҳар 4 — 5 m да киришиш-чўкиш кўндаланг чоклари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementҳар 12 — 15 m да ҳарорат кўндаланг чоклари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementтаг ва ён қияликлар туташиш чизиғи бўйича узунасига чоклар.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element182. Бетон-геосинтетик ва геосинтетик (плёнкали) қопламалар учун қалинлиги 0,2 mm дан кам бўлмаган барқарор полиэтилен плёнкалар ёки тортиш ва тешишга қарши етарли даражада чидамли, сув ўтказмайдиган замонавий ўрамли (рулон) геосинтетик материаллардан фойдаланишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element183. Геосинтетик материалларнинг туташув жойлари пайвандланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementГеосинтетик экранлар ёки полиэтилен плёнкалар қулфлаш усули билан ёки махсус ускуналар орқали чокларни пайвандлаш йўли билан устма-уст жойлаштирилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element184. Канал яқинида жойлашган ер ости иншоотлари, ер ости йўллари (туннеллар) ва бошқа объектларни фильтрация сувларидан ишончли ҳимоя қилиш талаб қилинганда икки қаватли қопламалардан фойдаланишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementИкки қаватли қопламалар қуйма бетонли ёки темир-бетонли бўлиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementБетоннинг пастки қавати бўйича битумли гидроизоляция ва полиэтиленли қоплама бўлишига йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementПлёнка ўрнига полимер ёки резиналанган ўрамли (рулон) материалларни қўллашга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementИкки қаватли қопламада қуйидаги қийматлар таъминланиши зарур:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementпастки бетон қавати қалинлиги 8 — 10 cm;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementустки бетон қавати арматураланган бўлиб, қалинлиги 12 — 20 cm.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЧокларнинг гидроизоляцияси кўндаланг резина қистирмалар ва герметиклар ёрдамида кучайтирилган бўлиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element185. Полимер плёнкали экранлар бўш грунт устида қурилаётган каналларда чўкиш деформациялари намоён бўлиши мумкин бўлган давр учун вақтинчалик чора сифатида қўлланилиши мумкин.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementПлёнкали экранларнинг фақат ёпиқ тури, грунтнинг ҳимоя қавати билан таъминланган конструкцияси назарда тутилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element186. Ер ости сувларининг сатҳи канал тагидан юқори бўлган ҳолларда қумли грунт орқали ўтувчи йирик каналларда сунъий кольматажни қўллашга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element187. Сизот сувлари таъсири юқори бўлган ва табиий чашма-булоқлар мавжуд жойларда бетон қоплама орқали сувнинг мунтазам чиқиб туришини таъминлаш мақсадида тескари фильтрлар қўйилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element188. Сув сарфи 1 m³/s гача бўлган ҳолларда ички хўжалик суғориш тармоғи учун очиқ каналлар ўрнига ёпиқ қувурли сув ўтказгич ечимларини лойиҳалаштиришга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element189. Магистраль канал ва унинг тармоқлари бўйлаб эксплуатация ва таъмирлаш ишларини таъминлаш учун хизмат кўрсатиш йўллари, шунингдек экин далаларининг чегаралари бўйлаб дала йўллари назарда тутилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element6-боб. Новли (лоток) суғориш тизимлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element190. Новли (лоток) суғориш тизимлари қуйидаги ҳолларда лойиҳаланилиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementмураккаб топографик ва муҳандислик-геологик шароитларда;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementканал трассаси сунъий кўтармалар, тепаликлар ёки кўтарма иншоотлар орқали ўтганда;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementқаттиқ жинсли, юқори фильтрация коэффициентига эга ва чўкишга мойил грунтлар тарқалган ҳудудларда;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementгрунт сурилиши хавфи мавжуд бўлган тоғ ёнбағирлари ва барқарор бўлмаган қияликларда.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element191. Новли (лоток) каналнинг фойдали иш коэффициенти (ФИК) 0,95 дан кам бўлмаган қийматда қабул қилиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element192. Новли (лоток) канал тармоғини жойнинг энг юқори белгилари бўйлаб жойлаштириш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementНовларнинг (лоток) конструкцияси топографик, муҳандислик-геологик, гидрогеологик ва иқлим шароитларини ҳисобга олган ҳолда техник-иқтисодий ҳисоб-китоблар асосида танланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element193. Турли чуқурликдаги новларни (лоток) бирлаштириш қўшни новларнинг (лоток) тубларини улаш орқали амалга оширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementНов (лоток) устунлари тагининг чуқурлиги асосдаги грунт музлаши чуқурлигидан кам бўлмаслиги лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element194. Новли (лоток) тизимда катта новдан (лоток) кичик новга (лоток) сув бериш нуқтасида ҳисобий сув сатҳлари қуйидаги талабларга мувофиқ қабул қилиниши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementкатта новдан (лоток) кичик новга (лоток) сув беришда сув сатҳлари фарқи сув чиқариш иншоотидаги гидравлик йўқотишлардан кам бўлмаслиги, конструктив жиҳатдан бу фарқ 5 — 10 cm бўлиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementкичик новдаги (лоток) сув сатҳининг ер юзасига нисбатан жойлашуви суғориш техникаси, сув чиқариш қурилмалари тури, эгатлар узунлиги ва жойнинг ҳисобий қиялиги асосида талаб этиладиган сув сарфини таъминлаши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementновли (лоток) каналлардан суғориш тармоқларига сув беришда сув сатҳлари фарқи сув чиқариш қурилмалари орқали ҳисобий сув сарфини таъминлаш учун етарли бўлиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementвақтинчалик суғориш тармоқларига сифонли сув чиқариш қурилмалари орқали сув беришда сув сатҳлари фарқи 0,5 m дан кам бўлмаслиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementкўчма ёки доимий (стационар) эгилувчан ва қаттиқ қувурларга сув беришда новдаги (лоток) сув сатҳи фарқи қувурларда зарур гидравлик босимни таъминлаши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementновларда (лоток) сув оқимининг максимал тезлиги 6 m/s дан ошмаслиги, минимал тезлиги эса чўкиндиларнинг тўпланиб қолмаслигини таъминлаши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element195. Новнинг (лоток) чуқурлиги нов (лоток) юқори четининг белгиси максимал ҳисобий сув сатҳидан камида 10 cm юқорида жойлашиш шартидан келиб чиққан ҳолда белгиланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementАгар новли (лоток) тизимдаги сув сатҳларини бошқаришда автомат ускуналаридан фойдаланилса, унинг чуқурлиги Нl, cm қуйидаги шартни бажариши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementНl≥ dl + hf + a1;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementdl — ҳисобий сув сарфини ўтказадиган новдаги (лоток) сув чуқурлиги, сm;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementhf — ҳисобий сув сарфини ўтказишда автомат бошқарув ускуналаридаги гидравлик йўқотиш, сm;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementa1 — нов (лоток) юқори чети сатҳининг максимал сув сатҳидан фарқи 5 сm га тенг деб қабул қилинади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element196. Новли (лоток) каналларнинг гидравлик ҳисоби мазкур ШНҚнинг 7-иловасига мувофиқ амалга оширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element197. Суғориш тизимларида парабола шаклидаги ЛР4, ЛР6, ЛР8, ЛР10 турдаги навлардан (лоток) фойдаланиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element7-боб. Ёпиқ суғориш тармоқлари (қувур)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element198. Ёпиқ суғориш тармоқлари қуйидагиларни таъминлаши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementсувнинг фильтрация ва буғланиш орқали йўқотишларини камайтиришни (суғориш тармоғининг фойдали иш коэффициентини (ФИК) 0,94 — 0,99 гача ошириш ҳамда сув манбаининг суғориш қобилиятини оширишни таъминлаши);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementердан фойдаланиш коэффициенти 0,97 дан юқори бўлиши ва ёпиқ суғориш тармоқлари қишлоқ хўжалиги техникалари ҳамда замонавий суғориш технологияларига халақит бермаслигини;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementсуғориш тармоқларини автоматлаштириш ишларига қулай бўлишини;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementернинг қия қисмида табиий босим ҳосил қилган ҳолда фойдаланиш имконияти юзага келишини ( и=0,003-0,015).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element199. Ер юзасининг нишаблиги 0,003 дан катта бўлса, ер усти суғориш тизимларида ўз оқими(гравитация) режимида ишловчи қувурли суғориш тизимларини қўллаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementБунда насос ускуналари ёрдамида сув бериш фақат техник-иқтисодий ҳисоблар асосида асослантирилган ҳолда қабул қилинишига йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element200. Қувурли суғориш тизимининг ҳисобий сув сарфи қуйидагиларни ҳисобга олган ҳолда аниқланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementқувур материалининг гидравлик хусусиятлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementқувур деворининг ғадир-будурлиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementқувурдаги босим йўқотишлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementқувур узунлиги ва диаметри;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementсуғориш қурилмаларининг сувга бўлган эҳтиёжи.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element201. Қувурли суғориш тизимида қувурнинг ички диаметри қуйидаги шартларни таъминлайдиган ҳолда қабул қилиниши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementсуғорувчи қувурлар учун — битта ёмғирлатиш қурилмаси ёки суғориш қурилмасига зарур бўлган ҳисобий сув сарфини таъминлаш шартидан келиб чиқиб;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementсув тарқатувчи қувурлар учун — бир вақтда ишловчи бир нечта ёмғирлатиш ёки суғориш қурилмаларига сув етказиб бериш шартидан келиб чиқиб;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementмагистраль қувурлар учун — бир вақтда ишловчи бир нечта сув тарқатувчи қувурларга ҳисобий сув сарфини етказиб бериш шартидан келиб чиқиб.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element202. Қувурли суғориш тизимида ишчи босим сифатида суғориш қурилмалари, ёмғирлатиш қурилмаси ва бошқа суғориш аппаратларининг энг ноқулай эксплуатация шароитларда ишлашини таъминлайдиган ҳолда сув ҳаракатининг турғун режимида ҳосил бўладиган энг катта ички босим қабул қилиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element203. Қувурли суғориш тизимларини лойиҳалашда гидравлик зарба (гидравлик урилиш) ҳосил бўлиш эҳтимоли текширилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementГидравлик зарбани олдини олиш мақсадида қуйидаги ҳимоя мосламаларини лойиҳалаш керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementтескари клапанлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementгидравлик затворлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбосимни барқарорлаштирувчи сув устунлари.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementҲимоя мосламаларининг тури ва ўрнатиш жойлари гидравлик ҳисоблар асосида аниқланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementГидравлик зарба ҳолатида ҳисобий босим сифатида сув ҳаракатининг турғун бўлмаган режимида юзага келадиган максимал босим қабул қилиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element204. Қувурларнинг мустаҳкамлик ҳисобини қуйидаги юклар таъсирини ҳисобга олган ҳолда бажариш лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementгрунт ва транспорт воситаларининг сувдан бўш қувурга таъсир этувчи босими;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementқувурдаги сувнинг ишчи босими, шунингдек грунт ва транспорт юкларининг биргаликдаги таъсири;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementгидравлик зарба ёки вакуум ҳолатида қувурда юзага келадиган босимлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementгрунт босими ва ташқи юкларнинг комплекс таъсири.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element205. Қувурли суғориш тизимларида босимли нометалл қувурлардан (темир-бетон, хризотилцемент ва пластмасса қувурлар) фойдаланилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element206. Пўлат қувурлардан фойдаланишга қуйидаги ҳолларда йўл қўйилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementҳисобий ички босими 1,5 MPa (15 kgf/сm2) дан кўп бўлган участкаларда;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementтемир ва автомобиль йўллари тагидан, тўсиқлар ва жарликлар остидан ўтиш участкаларида;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementқувурларни автомобиль ва шаҳар кўприкларида, эстакадаларда, туннелларда ва ўрнатишда.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element207. Пўлат қувур деворининг қалинлиги мустаҳкамлик ва босимга чидамлилик ҳисоблари асосида аниқланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element208. Қувурли суғориш тизими қувурлари табиий рельеф шароитларини ҳисобга олган ҳолда ер остига ўрнатилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element209. Қувурни ер остига ўрнатиш чуқурлиги қувур устидан ҳисоблаганда 2,0 m дан ошмаслиги керак (бундан техник ва геологик шароитлар асосида асосланган ҳоллар мустасно).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element210. Манфий ҳарорат кузатиладиган ҳудудларда қувур материаллари ва уланиш элементлари музлаш таъсирига чидамли бўлиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element211. Транспорт юклари таъсирида ишлайдиган қувурлар ер юзасидан камида 1,0 m чуқурликда ётқизилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element212. Қувурлар табиий тузилмаси бузилмаган грунтларда ётқизилиши, бунда қувур ётқизиладиган траншея туби олдиндан текисланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element213. Қувурларни қаттиқ жинслар ёки ҳарсангтошлар аралашган грунтларда ётқизишда траншея тубига қум, қумоқ ёки қаттиқ қўшимчалардан ҳоли грунт қатлами ётқизилиши, текисланиши ва зичланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element214. Зичланган грунт қалинлиги 10 сm дан кам бўлмаслиги керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element215. Ер ости қувурларини лойиҳалашда қувур устини тўлдириш учун ишлатиладиган грунт қатламларини қатма-қат ётқизиш ва ҳар бир қатламни норматив зичлик даражасигача зичлаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element216. Қувурли суғориш тизими қуйидаги ускуна ва мосламалар билан жиҳозланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementсуғориш ва ёмғирлатиш техникасини улаш учун гидрантлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementҳар бир суғориш қувурининг бош қисмида ўрнатиладиган ёпувчи қурилмалар (затворлар);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementқувурларни бўшатиш учун сув ташлаш затворлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementқувурнинг энг юқори нуқталарида, бош ва охирги қисмларида гидравлик зарбага қарши ҳимоя қурилмалари ҳамда ҳаво киритиш ва чиқариш клапанлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementсув тарқатувчи қувурларнинг охирги нуқталарида босим ортиб кетишининг олдини олувчи сув ташлаш қурилмалари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбосимни назорат қилиш ва бошқариш ускуналари.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element217. Диаметри 500 мм ва ундан катта бўлган қувурларда, техник-иқтисодий ҳисоб-китоблар натижасига кўра, бир ўлчамга камроқ затвор ўрнатишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element218. Пайвандланган қувурларда ускуналарни ўрнатишда, шунингдек грунт чўкиши эҳтимоли мавжуд бўлган участкаларда ускуналар монтаж компенсаторлари орқали ўрнатилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element219. Қиш мавсумида қувурлардаги сув тўлиқ бўшатилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element220. Қувурларни сувдан бўшатиш, сувнинг ўз оқими билан ташкил қилиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementҚувурнинг сув ташлаш томонга қараб қиялиги 0,001 дан кам бўлмаслиги керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementАгар сувни ўз оқими билан бўшатиш имконияти мавжуд бўлмаса, сувни насос ёрдамида бўшатишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element221. Пўлат қувурларни лойиҳалашда ташқи гидроизоляция қатламини назарда тутиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementГидроизоляция тури қуйидаги омиллар асосида танланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementгрунтнинг агрессивлик даражаси;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementер ости сувлари мавжудлиги ва минерализацияси;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementкоррозия хавфи даражаси.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element8-боб. Суғориладиган ерлардан зах қочириш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1-§. Зах қочириш тизимлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element222. Ернинг мақбул сув-туз режимини таъминловчи ер ости сувларининг лойиҳавий чуқурлик сатҳи қуйидагилар асосида белгиланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementўхшаш табиий-иқлим шароитлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementгеологик ва гидрогеологик шароитлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementамалдаги зах қочириш тизимларининг эксплуатация тажрибаси;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementгидрогеологик ҳисоб-китоблар натижалари.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element223. Қуйидаги шароитларда вертикал зах қочириш қудуқларини лойиҳалаш назарда тутилиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementгрунтнинг икки қатламли ёки кўп қатламли тузилиши мавжуд бўлганда;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementер ости сувлари босимли горизонтларга боғланган бўлганда;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementсув ўтказувчан қум, шағал ёки майда тош қатламлари мавжуд бўлганда;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementгрунтнинг сув бериш қобилияти 100 m/d ва ундан юқори бўлганда.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element224. Қуйидаги ҳолларда аралаш зах қочириш тизимларини қўллаш лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementгрунтнинг икки қатламли ёки кўп қатламли тузилиши мавжуд бўлганда;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementсув ўтказувчан қатлам устини қоплаб турган сув ўтказувчанлиги паст грунт қатламининг қалинлиги 15 m га етганда.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element225. Суғориладиган ерларда зах қочириш тизими бутун эксплуатация даври мобайнида мунтазам ишлаш шарти билан лойиҳалаштирилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementВақтинчалик зах қочириш тизимларини қуйидаги ҳолларда қўллашга йўл қўйилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementшўрланган ерларни ювиш жараёнида;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementвақтинчалик мелиоратив тадбир сифатида;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementгоризонтал очиқ зовурлар кўринишида.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element226. Зах қочириш зовурларини лойиҳалашда зах қочириш сувларидан қайта фойдаланиш имконияти кўриб чиқилиши, бунда қуйидагилар назарда тутилиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementзах қочириш сувларидан суғориш мақсадларида фойдаланиш имконияти;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementзах қочириш сувларидан шўрланган ерларни ювишда фойдаланиш имконияти;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementсувнинг минерализацияси ва сифати;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementиқтисодий ва техник жиҳатдан мақсадга мувофиқлиги.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementАгар зах қочириш сувларидан фойдаланиш имконияти мавжуд бўлмаса ёки мақсадга мувофиқ бўлмаса, бу ҳолат техник-иқтисодий асослар билан асосланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2-§. Очиқ ётиқ (горизонтал) зах қочириш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element227. Очиқ зах қочириш зовурларининг гидравлик ҳисоб-китоблари сув оқимининг текис ҳаракат формулалари асосида амалга оширилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementҚуйидаги ҳолларда текис ҳаракат формулаларидан фойдаланиш лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementҳисобий сув сарфи 0,5 m³/s дан ортиқ бўлганда;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementкичик сув сарфларида қуйидаги минимал қияликлар таъминланган ҳолларда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementқумли грунтларда — 0,0005 дан катта;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementқумоқ грунтларда — 0,003 дан катта;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementгилли грунтларда — 0,005 дан катта.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementОчиқ лойиҳаланаётган зовурларнинг узунлиги 700 — 1500 m, нишаблиги гил грунтларда 0,0003 дан, қумлоқ грунтларда 0,0005 дан катта ҳамда қумлоқ грунтларда 0,003 дан, гил грунтларда эса 0,005 дан кичик бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementОчиқ зовурнинг ҳисобий сув сарфи сифатида ушбу зовурга уланган барча дреналар, коллекторлар ва зах қочириш тизимларидан келиб тушаётган сув сарфларининг йиғинди қиймати қабул қилиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element228. Зах қочириш сувларини ўз оқими билан чиқариб юбориш имконияти мавжуд бўлмаса, лойиҳада мелиоратив насос станцияларини кўзда тутиш лозим. Бунда насос станциялари қуйидагиларни таъминлаши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementзах қочириш сувларини белгиланган қабул қилувчи иншоотга чиқариш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementтизимнинг узлуксиз ишлашини таъминлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementҳисобий сув сарфини ишончли равишда ўтказиш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element229. Бирламчи дренаж тармоқлари ёпиқ дренаж кўринишида лойиҳаланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementБирламчи дренажлар қуйидаги конструкцияларда қабул қилиниши мумкин:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementер ости дренаж қувурлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementфильтрли дренаж тизимлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementперфорацияланган қувурлар асосидаги дренаж тизимлари.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element230. Бирламчи дренажлардан сувни қабул қилувчи коллекторлар, агар мавжуд нишабликлар ва гидравлик шароитлар кичик диаметрли қувурлар орқали сувни ўз оқими билан ўтказиш имконини берса, ёпиқ ҳолда лойиҳаланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element231. Коллектор-дренаж тармоғини жойлаштириш суғориш тармоғи схемаси билан ўзаро боғлиқ ҳолда лойиҳаланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementКоллектор ва дренаж тармоқларини жойлаштиришда қуйидаги талабларга риоя қилиниши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementернинг табиий рельефи ҳисобга олиниши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementернинг энг паст нуқталари бўйлаб жойлаштирилиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementсувнинг ўз оқими билан чиқиб кетиш шароитини таъминлаш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element232. Дренаж тармоқларини суғориш каналлари ва суғориш ариқларига параллель равишда жойлаштиришга йўл қўйилади. Бунда дренажлар орасидаги масофа қуйидагилар асосида белгиланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementгрунтнинг фильтрация коэффициенти;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementгрунтнинг сув ўтказувчанлиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementгрунтнинг механик таркиби;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementер ости сувлари сатҳи;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementгидрогеологик ҳисоб-китоблар натижалари.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element233. Йиғувчи очиқ коллектор ва дренажлар кўндаланг кесимларини трапециясимон шаклда лойиҳалаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementСув чуқурлигининг ўзан туби кенглигига йўл қўйиладиган нисбати 1:2 ни ташкил этиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЁн қияликларнинг тиклиги грунт ва унинг шўрлигига боғлиқ ҳолда аниқланиши зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementГрунтларнинг номланиши | Ён қияликларнинг тиклиги | |
Шўрланмаган ва кам шўрланган грунт | Ўрта ва ўта шўр грунт | |
лой ва оғир қумоқ грунт | 1,0 | 1,0 — 1,25 |
ўрта қумоқ грунтлар | 1,25 — 1,5 | 1,5 — 1,75 |
енгил қумоқ грунт ва қумли грунт | 2,0 | 2,5 |
майда донали қум | 2,5 | 2,5 |
чангсимон ва майин қум | 2,5 — 3,0 | 3,0 — 3,5 |
шағал-майда тош | 1,0 — 1,25 | 1,0 — 1.25 |
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element234. Дренаж ва коллектор тармоқларининг ҳисобий сув сарфи зах қочириш модули, ер усти оқим модули ҳамда зах қочириладиган майдоннинг ҳисобий ўлчамлари асосида аниқланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementНорматив сув сарфи зах қочириш оқимининг ўртача вегетация давридаги модули асосида қабул қилиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element235. Шўрланган ва шўрланишга мойил бўлган ерларда зах қочириш тизимларини лойиҳалашда қуйидагилар ҳисобга олиниши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementерларни шўрдан тозалаш (шўр ювиш) режими;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementсув-туз баланси ҳисоб-китоблари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementгрунтнинг мелиоратив ҳолатини яхшилаш талаблари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementер ости сувлари сатҳини мақбул ҳисобий чуқурликда ушлаб туриш шартлари.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element236. Ёғингарчилик сувларини қабул қилувчи табиий пастликларда жойлашган магистраль коллекторлар ва коллекторларнинг ҳисобий сув сарфи тошқин сувларини ҳисобга олган ҳолда аниқланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementБунда, ҳисобий сув сарфи 10 фоиз таъминланганлик эҳтимолига эга бўлган максимал оқим сарфи асосида қабул қилиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementҲисоб-китоблар гидрологик маълумотлар, ёғингарчилик интенсивлиги ва сув йиғилиш ҳавзаси параметрлари асосида амалга оширилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element237. Суғориш натижасида ҳосил бўладиган ортиқча сувларни очиқ коллекторлар ва дренажлар орқали қабул қилишда, коллектор ўзанларининг эрозияга учраши ва деформацияланишининг олдини олиш учун махсус муҳофаза иншоотлари назарда тутилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element238. Очиқ коллекторлар ва дренажлар ўзанларининг барқарорлигини таъминлаш ва уларни эрозия ҳамда деформациядан муҳофаза қилиш мақсадида муҳофаза зоналари белгиланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementМуҳофаза зоналарининг параметрлари қуйидагилар асосида белгиланиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementгрунтнинг литологик тузилиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementгрунтнинг сув таъсиридаги физик-механик хусусиятлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementгрунтнинг фильтрация хусусиятлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementгидрогеологик шароитлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementканал ва дренажларнинг геометрик параметрлари.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementМуҳофаза зоналари чегараларида қишлоқ хўжалиги экинларини экишга йўл қўйилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element3-§. Ёпиқ ётиқ зах қочириш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element239. Ёпиқ ётиқ зах қочириш дренажларини ташкил этишда махсус фильтрловчи элементлар билан жиҳозланган зовур қувурларидан фойдаланилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЁпиқ горизонтал зах қочириш тизимларида қуйидаги талабларга жавоб берадиган нометалл қувурлардан фойдаланиш керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementгрунт босими таъсирига чидамли;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementқишлоқ хўжалиги техникалари таъсирида юзага келадиган вақтинчалик юкламаларни қабул қила оладиган;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementгрунт ва сизот сувларининг агрессив таъсирига бардошли.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element240. Ёпиқ ётиқ зовур тармоқларини қуришда сопол, пластмасса, ғовак бетон, ёғоч, асбестцемент, бетон ва темир-бетон ҳамда перфорацияланган силлиқ полиэтилен қувурлардан фойдаланиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЗовур қувурлари грунт босимига, қишлоқ хўжалиги техникаларининг вақтинчалик босимига, грунт ва сизот сувлари ҳарорати ва минераллашувининг ўзгаришига чидамли бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element241. Ёпиқ коллекторлар учун фильтрловчи материал билан ўралган ва қуйи ярим периметри бўйича сунъий перфорацияланган, ички сирти силлиқ полиэтилен қувурлардан фойдаланишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element242. Қувурдаги умумий перефарацияланган юза қувурнинг умумий устки юзасининг 0,8 — 1 фоиздан кам бўлмаслиги керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element243. Катта ҳисобий сув сарфига эга ёпиқ коллекторларда қуйи ярим периметри перфорацияланган темир-бетон қувурлардан фойдаланишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element244. Ҳисоб-китоблар асосида танланадиган махсус фракцияли таркибга эга шағал-қум фильтрларини назарда тутилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element245. Ёпиқ зах қочириш дренажларининг узунлиги 800 — 1000 m дан ошмаслиги керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element246. Ёпиқ зах қочириш дренаж қувурлари ёки коллекторларнинг диаметрлари гидравлик ҳисоб-китоблар билан аниқланиши, бунда ёпиқ ётиқ зовурларда қўлланиладиган қувурларнинг ўлчами D>50 mm, нишаблиги i>0,003, қувурдаги сув тезлиги V>0,3 m/s, ҳисобий қисм узунлиги эса L≤600 m бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element247. Дренаж ва коллекторларни ювиш ва техник хизмат кўрсатишни таъминлаш мақсадида қуйидаги жойларда кузатув қудуқлари ўрнатилиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementҳар 200 — 250 m дан ошмаган тўғри участкаларда;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementқувур йўналиши ўзгарган жойларда;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementқувур диаметри ўзгарган жойларда;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementнишаблик ўзгарган жойларда;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementколлекторлар уланган нуқталарда.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element248. Трубкасимон дренажлар учун қуйидаги жадвалда келтирилган нишабликларни қабул қилишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementҚувур диаметри, mm | Нишаблик |
50 — 100 | 0,002 |
125 — 200 | 0,0015 |
200 дан ортиқ | 0,001 |
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementФильтрловчи материал билан ўралган, қум-шағал фильтр қатламига ётқизилган гофраланган зах қочириш қувурларидан фойдаланилганда, гидравлик ва фильтрация ҳисоб-китоблари билан асосланган ҳолда, мазкур жадвалда белгиланган минимал нишаблик қийматларини камайтиришга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element249. Дренаж қувурлари ва коллекторларнинг бирикиши қуйидаги талабларга мувофиқ амалга оширилиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementёпиқ дренажлар ёпиқ коллекторлар билан кузатув қудуқлари орқали бириктирилиши ҳамда дренаж қувури тагининг белгиси коллектор қувури тагининг белгисидан коллектор қувури диаметрининг камида 0,8 қисмига тенг баландликда юқори жойлаштирилиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementёпиқ дренажлар очиқ коллекторлар билан махсус қуйилиш иншоотлари орқали бириктирилиши ҳамда қуйилиш қувури тагининг белгиси коллектордаги нормал сув сатҳидан 0,2-0,3 m юқори бўлиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementочиқ дренажларнинг очиқ коллекторлар билан бирикишида сув сатҳлари орасидаги фарқ 0,1 m дан кам бўлмаслиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementдрена қувурларида сув ҳаракатининг минимал тезлиги 0,3 m/s дан кам бўлмаслиги.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element250. Фильтрловчи материал билан ўралган, қум-шағал фильтр қатламига ётқизилган гофраланган зах қочириш қувурларидан ташкил топган ёпиқ дренаж тизимларида оралиқ кузатув қудуқларини кўзда тутмасликка йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element251. Ёпиқ зах қочириш дренаж тизимлари ва зовурлари бир вақтнинг ўзида ҳам зах қочириш ҳам сув ташлаш вазифасини бажаришига йўл қўйилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element4-§. Вертикал зах қочириш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element252. Вертикал зах қочириш қудуқларининг конструкцияси ва параметрлари қуйидаги омиллар ҳисобга олинган ҳолда белгиланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementқатламларнинг геологик-литологик тузилиши ва механик таркиби;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementнам сақлайдиган қатламларнинг сув-физик хусусиятлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementфункционал талаблар (майдонлардаги сув пасайиши, ер ости сув оқимини тутиб олиш, муайян ҳудуднинг сув сатҳи пасайиши).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element253. Вертикал зах қочириш қудуқларидан сув чиқариш учун насос агрегатлари сифатида электр двигатель билан жиҳозланган марказдан қочма насослар ҳамда ҳисоб-китоблар билан асосланган бошқа турдаги насос агрегатларидан фойдаланишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element254. Қудуқдан фойдаланиш самарадорлигини таъминлаш учун насос агрегатини танлаш қуйидагиларни ҳисобга олган ҳолда амалга оширилиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementқудуқнинг ҳисобий дебити;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementқудуқдаги сувнинг динамик сатҳи;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementсув сатҳининг пасайиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element255. Вертикал зах қочириш қудуқларини бурғилаш қуйидаги усуллар билан амалга оширилиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementорқага қайтариш орқали тоза сув билан ювишга асосланган ротор бурғилаш усули;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementзарбли-арқонли бурғилаш усули.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element256. Махсус техник ва геологик асосланиш мавжуд бўлганда, шағалли, майда тошли ва катта тошли грунтларда ўзидан-ўзи парчаланадиган бурғилаш эритмаларидан фойдаланган ҳолда лойли эритма билан бурғилашга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element257. Эксплуатацион устунлар қудуқларнинг диаметри ва чуқурлигига кўра чоксиз пўлат қувурлар ёки пластмасса қувурлардан бўлиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementАсбестцементли қувурлардан техник-иқтисодий асослантирилганда ва унча чуқур бўлмаган қудуқлар учун фойдаланишга йўл қўйилади (20-25 m).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementПластмасса ёки бошқа нометалл қувурлардан фойдаланилганда, фильтр қисми пўлат қувурлардан бажарилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element258. Вертикал зах қочириш қудуғининг диаметри 600 mm дан кам бўлмаслиги керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementМайда донали грунтларда қудуқларни бурғилаш диаметри 1,0 m дан кам бўлмаслиги лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementШағалли, майда тошли ва катта тошли грунтларда бурғилаш диаметри фильтр атрофида ҳимоя фильтр қатламини жойлаштириш ва механик суффозиянинг олдини олиш талабларидан келиб чиққан ҳолда ҳисоб-китоб билан аниқланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element259. Қудуқ фильтрининг конструкцияси ва унинг узунлиги қуйидаги омиллар ҳисобга олинган ҳолда белгиланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementсув сақловчи қатламнинг литологик тузилиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementгранулометрик таркиби;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementфильтрланувчи қатламнинг қалинлиги ва фильтрацион хусусиятлари.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element260. Фильтрнинг тирқишлар майдони фильтр қувурининг умумий ташқи юзасига нисбатан камида 15 — 20 фоизни ташкил қилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementФильтрнинг мақбул конструкцияси сифатида каркасли-ўзакли фильтр белгиланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element261. Фильтрнинг узунлигини қуйидаги нисбатда белгилаш лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1f = 0,8 m
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1f — фильтр узунлиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementm — каптаж қилинадиган қатламнинг нам сақлайдиган қуввати.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementФильтр узунлиги 25 — 30 m дан кўп бўлмаслиги лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementНам сақлайдиган қатламнинг қуввати 10 m дан кам бўлганда 1f = (0,9-0,95) m.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementФильтр узунлигини қуйидаги боғлиқликда текшириш лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementQ max — қудуқнинг максимал сув чиқариш ҳажми (дебити);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementD skv — қудуқни бурғилаш диаметри;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementV k — сувнинг фильтрга киришнинг кескин (мумкин бўлган) тезлиги
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementV k= 65 3√K
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда, K — нам сақлайдиган қатламнинг фильтрланиш коэффициенти, m/h.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element262. Фильтрли сепма ҳисобий йирикликдаги фракция таркибига эга бўлган майда тошли-қумли материалдан тайёрланган, бир қатламли қилиб қабул қилиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementФильтр таркиби (фракцияси) ҳар бир лойиҳа ва ҳар бир қудуқ учун алоҳида, гидрогеологик ва гранулометрик маълумотларга асосланган ҳолда танланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element263. Майда тошли-қумли материал қудуқнинг бутун чуқурлиги бўйлаб, қуйилиш жойигача жойлаштирилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementҚурилиш даврида қудуқни сувдан тортиб олиш вақтида ҳамда фойдаланишнинг биринчи кунларида фильтр материалининг йўқотишларини қоплаш мақсадида материал захираси қўшимча равишда назарда тутилиши, бунда қўшимча захира умумий ҳисобий ҳажмнинг 10 фоизигача миқдорда қабул қилинишига йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element264. Қурилиш даврида сув тортиш ва компрессорлар сони қудуқнинг ҳисобий дебити ҳамда каптаж қилинадиган қатлам грунт турига мувофиқ белгиланиши лозим. Бунда қурилиш давридаги сув тортиш ишларининг давомийлиги 15 суткадан ошмаслиги керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element265. Бир қудуқнинг бир нечта нам сақлайдиган горизонтларни каптаж қилишига йўл қўйилади. Бунда, ҳар бир каптаж қилинаётган қатлам учун алоҳида фильтр қисмлари (ёки алоҳида фильтр интерваллари) назарда тутилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element266. Вертикал зах қочириш қудуқларини 70 m дан чуқурроқ лойиҳалашга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementТиндиргичнинг узунлиги 5,0 m дан катта бўлмаслиги керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element267. Қудуқларда майдончаларнинг ўлчамлари 150 m2 дан ошмаслиги лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementМайдонча тепасининг баландлиги ер сатҳидан 0,5 m дан ошмаслиги керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementМайдонча майда тошли ёки қора майда тошли қопламага эга бўлиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element268. Насос-кучли ускуналарни бошқариш станцияси ҳамда сув ўлчаш қурилмаси махсус уйча (шкаф/павильон)да жойлаштирилган бўлиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element269. Вертикал зах қочириш қудуқларида насос агрегатларининг иш режими қудуқдаги сув сатҳига мувофиқ автоматлаштирилган бошқарув тизими орқали таъминланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element270. Сув чиқариш тармоғи ёпиқ қувурларда, ёпиқ новларда (лоток) ёки қопланган каналларда бажарилиши мумкин.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementҚудуқлардан сув чиқариш ва ташлашларни грунтли (қопламасиз) ўзанларда лойиҳалашга йўл қўйилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element271. Трансформатор подстанцияси махсус тўсиқ (ҳимоя панжараси) билан ўралган бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element272. Вертикал зах қочиришни қуриш лойиҳаси ҳужжатларида алоҳида бўлим (ёки бўлимлар) назарда тутилиши, унда қудуқларнинг йўл қўйиладиган иш режимлари, эксплуатация параметрлари ҳамда режимларни тузатиш (регулировка) бўйича кўрсатмалар ҳисоб-китоблар билан асосланган ҳолда келтирилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element5-§. Аралаш зах қочириш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element273. Аралаш зовур сув қабул қилгичлар — коллекторлар ёки дренажлар ва вертикал кучайтирувчи қудуқлардан иборат бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element274. Кучайтиргич-қудуқларнинг сув қабул қилиш қисми биринчи босимли нам сақлайдиган қатлам доирасида жойлаштирилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element275. Кучайтиргич-қудуқларни бурғилаш диаметри 250 — 300 mm оралиғида қабул қилиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementФойдаланиладиган эксплуатация устун (қувур) диаметри 120 — 150 mm дан ошмаслиги керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element276. Кучайтиргич-қудуқларни лойли эритма билан бурғилашга йўл қўйилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element277. Шағалли грунтда кучайтиргич-қудуқларни шағалли-қумли фильтрсиз қуришга йўл қўйилади. Бунда бурғилаш диаметри фойдаланадиган устун диаметрига тенг бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element6-§. Хўжаликлараро ва магистраль коллекторлар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element278. Коллекторлар тошқин сувларини қабул қиладиган ҳолларда, тошқин сарфлари 10 фоиз таъминланганлик бўйича қабул қилиниши лозим. Бунда тошқин оқимининг вақт бўйича кечикиши ва узоқлашиш (маршрут) бўйича трансформацияси таъсири ҳисобга олиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element279. Коллектор ўзанларининг гидравлик ҳисоби каналларни ҳисоблашга қўйиладиган талаблар асосида бажарилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementКоллектордаги ҳисобий оқим тезликлари ўзаннинг ювилиб кетмаслиги ва балчиқланмаслигини таъминлаши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element280. Коллектор ўзанларининг кўндаланг кесимлари трапециясимон шаклда қабул қилиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element281. Йирик магистраль сув ташлаш коллекторларида кўндаланг кесимни полигонал шаклда қабул қилиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementСув сарфига кўра оқим чуқурлиги (h)нинг туб бўйича ўзан кенглиги (b)га йўл қўйиладиган нисбати қуйидагича қабул қилиниши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementQ ≤ 5,0 m³/s бўлганда: h:b = 1:2 — 1:3
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementQ ≤ 10,0 m³/s бўлганда: h:b = 1:3 — 1:4
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementQ > 10,0 m³/s бўлган ҳолларда ушбу нисбат қатъий белгиланмайди. Бунда туб бўйича ўзан кенглиги оқим тезликлари асосида, коллектор ўзанининг балчиқланмаслиги ва ювилиб кетмаслиги шартларини таъминлайдиган қилиб белгиланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element282. Ён қияликларнинг тиккалиги ўзан грунтининг турига ва хоссаларига кўра қуйидаги жадвалга асосан қабул қилиниши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementГрунт номланиши | «m» қиялигининг жойланиши | |
сув остидаги | сув устидаги | |
ярим қояли | 0,5 | 0,5 |
шағалли | 1,25 — 1,5 | 1,0 |
лой, оғир қумоқ грунтлар | 1,0 — 1,5 | 1,0 — 1,5 |
ўртача қумоқ грунтлар | 1,25 — 1,5 | 1,5 |
енгил қумоқ грунтлар, қумлоқ грунтлар | 2,0 — 2,5 | 2,0 |
майда донали қум | 2,0 — 2,5 | 2,0 |
чангсимон ва барханли қум | 3,0 — 3,5 | 2,5 |
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element283. Янги коллекторларнинг трассасини лойиҳалаштиришда қуйидаги талабларга риоя қилиниши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementколлектор трассаси жой рельефининг энг паст белгиларидан ўтказилиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementйўналиш имкон қадар тўғри чизиқли бўлиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementтрасса имконият даражасида тўғри чизиқли бўлиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementколлектор узунлиги минимал бўлиши.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЛойиҳалаш жараёнида коллектор трассасининг бир нечта вариантлари ишлаб чиқилиши ва улар орасидаги танлов солиштирма техник-иқтисодий ҳисоблар асосида амалга оширилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementАҳоли пунктлари ҳудудидан ўтувчи коллекторларнинг ўзан туби ва ён қияликларини бетонлашга қуйидаги шартлар бажарилган тақдирда йўл қўйилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementколлекторнинг асосий вазифаси бўлган фильтрация оқимларини қабул қилиш имконияти сақланиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementфильтрация босимини пасайтириш ва ер ости сувларини қабул қилиш функциясига салбий таъсир кўрсатмаслиги.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element284. Коллекторларни вертикал яссиликда бириктириш фақат сув сатҳлари бўйича амалга оширилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementҚабул қилувчи коллектордаги сув сатҳи, сув қабул қилиш қурилмасидаги сув сатҳидан 0,1-0,2 m паст бўлиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element9-боб. Сув тўплаш-чиқариш тармоғи
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element285. Сув тўплаш-чиқариш тармоғи суғориладиган ҳудудлар чегараларида жойлаштирилиши ва суғориш жараёнида ҳосил бўладиган ташлама сувларни қабул қилиш, уларни коллектор-зах қочириш тармоқларига, дренаж тизимларига ёки суғориш каналларига хавфсиз ва бошқариладиган тарзда буришни таъминлаши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element286. Коллектор-зах қочириш тармоқлари мавжуд бўлмаган ва табиий зах қочириш шароити етарли даражада таъминланган ҳудудларда, суғориш натижасида ҳосил бўладиган ташлама сувларни чиқариш мақсадида махсус сув ташлаш каналларини лойиҳалаштириш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element287. Сув ташлаш каналлари ёмғир ва қор сувларини ҳам қабул қилиш ва чиқариш имкониятини таъминлайдиган қилиб лойиҳалаштирилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element288. Сув тўплаш-чиқариш тармоғини фақат очиқ ҳолда лойиҳалаштириш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element289. Бирламчи сув қабул қилиш иншоотлари суғориладиган ҳудудларнинг рельеф бўйича энг паст белгиларида жойлаштирилиши лозим. Бунда битта сув олиш иншооти бир нечта суғориш участкаларидан келиб тушаётган ташлама сувларни қабул қилиш имкониятини таъминлаши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element290. Катта нишабликка эга бўлган участкаларда сув ташлаш иншоотларини лойиҳалаштиришда йиғма темир-бетон тарновлардан фойдаланишга йўл қўйилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementСув ташлаш жойларини темир-бетон қопламалар билан лойиҳалаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element291. Суғориладиган ҳудудлардан ташланадиган сувларнинг ҳисобий сарфи ер юзаси нишаблиги, суғориш усули ва гидравлик шароитларни ҳисобга олган ҳолда аниқланиши, бунда ташлама сув сарфи суғориш учун бериладиган умумий сув сарфининг 5 фоизидан 30 фоизигача бўлган қисми миқдорида қабул қилинишига йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element292. Сув ташлаш каналларининг ҳисобий сув сарфи сув йиғувчи майдоннинг гидрологик тавсифи, ёмғир ва тошқин сувларининг эҳтимолий ҳажми ҳамда 10 фоиз таъминланганлик даражасига мос келувчи гидрологик ҳисоблар асосида аниқланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element293. Сув ташлаш каналларини коллектор ва дренаж тармоқларига улаш жойларида оқимнинг ювиш таъсирини олдини олиш, ўзаннинг деформацияланишига йўл қўймаслик ва гидравлик режимнинг барқарорлигини таъминлаш мақсадида махсус туташтирувчи иншоотлар назарда тутилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element294. Туташтирувчи сув ташлаш иншоотлари коллектор ва дренажларнинг ўзанларини тозалаш вақтида қурилиш техникасининг ҳаракатини таъминлаш учун қувурли бўлиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element295. Сув ташлаш каналларининг гидравлик ҳисоблари суғориш каналларини ҳисоблаш учун қабул қилинган гидравлик формулалар ва ҳисоблаш усулларига мувофиқ ҳолда, сув сарфи, оқим тезлиги, гидравлик радиус ва ўзан барқарорлиги шартларини ҳисобга олган ҳолда бажарилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element10-боб. Суғориш каналлари ва коллекторлардаги гидротехника иншоотлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element296. Суғориш каналлари ва коллекторларда жойлаштириладиган гидротехника иншоотларини лойиҳалаштиришда қуйидагилар инобатга олиниши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementсуғориладиган ерларнинг сувга бўлган эҳтиёжларини ҳисобга олган ҳолда, суғориш жадвалига мувофиқ муддатларда ва зарур миқдорда сув етказиб бериш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementиншоотлар ва уларнинг конструктив элементларининг мустаҳкамлиги, барқарорлиги ва ҳисобий юкланишларга чидамлилигини таъминлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementиншоотларнинг эксплуатация жараёнида ишончлилиги, узлуксиз ишлаши ва техник хизмат кўрсатиш учун қулайлигини таъминлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementсув тақсимлаш иншоотларида сув сарфини аниқ ҳисобга олиш ва назорат қилиш имкониятини таъминловчи сув ўлчаш воситаларини назарда тутиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementасоси грунт бўлган каналларда фильтрацияга қарши барқарорликни таъминлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementиншоотларни реконструкция қилиш, таъмирлаш ва модернизация қилиш имкониятини таъминлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementқурилиш ишларини индустриаллаштириш даражасини ошириш ва йиғма конструкциялардан самарали фойдаланиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementқурилиш материалларидан оқилона ва тежамкор фойдаланиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementмаҳаллий қурилиш материалларидан техник-иқтисодий жиҳатдан асосланган ҳолда кенг фойдаланиш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element297. Сув чиқариш ва сув тақсимлаш иншоотларининг конструкцияси канал бўйлаб сув оқимининг эркин ҳаракатланишини таъминлаши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element298. Ҳисобий сув сарфи 10 m³/s гача бўлган гидротехника иншоотларини лойиҳалаштиришда намунавий лойиҳалардан фойдаланиш лозим. Бунда, муҳандислик-геологик, гидрогеологик ва гидравлик шароитлар, иншоотларнинг ишлаш режими, йиғма темир-бетон конструкциялар хусусиятлари ҳамда маҳаллий шароитлар ҳисобга олинган ҳолда лойиҳага асосланган ўзгартиришлар киритилишига йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementКириш ва чиқиш жойларида махсус (йиғма ёки монолит) бетон қурилмаларни (оголовки) қўллаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementҚувурлар остида монолит пойдеворларни қўллаш учун махсус асос бўлиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element299. Акведук устунлари сув оқимининг ювиш таъсири ва муз таъсиридан ҳимоя қилинган бўлиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementУстунларнинг пойдевор чуқурлиги ўзаннинг ҳисобий максимал ювилиш чуқурлигини ҳисобга олган ҳолда гидравлик ва геотехник ҳисоблар асосида аниқланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element300. Дюкерларнинг гидравлик ҳисобини бажаришда қувур ичидаги сув оқими, тезлиги канал ўзанидаги сув тезлигидан кам бўлмаслиги лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element301. Дюкернинг кўндаланг кесими ўлчамлари уни эксплуатация қилиш, техник хизмат кўрсатиш ва тозалаш технологиясини ҳисобга олган ҳолда танланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element302. Суғориш каналларида жойлаштириладиган сув ташлаш ва сув тақсимлаш иншоотлари автоматик бошқарув тизимлари билан жиҳозланган бўлиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element303. Босим ва сув сарфини тартибга солиш мақсадида суғориш ва ёмғирлатиш қурилмаларига сув етказиб берувчи қувурларда гидрантлар, сув чиқариш мосламалари ва бошқарувчи арматуралар ўрнатилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element304. Қувурли суғориш тизимларида қувурларни сувдан бўшатиш ва ювиш имкониятини таъминлаш мақсадида сув чиқарувчи мосламалар қувур трассасининг паст нуқталарида, шунингдек қувурнинг охирги нуқталарида ўрнатилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element305. Қувурлар автомобиль ва темир йўллар остида ўтган ҳолларда қувур устидаги грунт қопламасининг қалинлиги транспорт юкланишлари ва грунт хусусиятларини ҳисобга олган ҳолда мустаҳкамлик ҳисоб-китоблари асосида белгиланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element11-боб. Насос станциялари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element306. Сув келтиришнинг ишончлилиги бўйича насос станциялар қуйидаги учта тоифага бўлинади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1-тоифа — ишдан чиқиши ёки тўхтаб қолиши инсонлар ҳаёти ва соғлиғига хавф туғдириши, шунингдек қишлоқ хўжалиги, саноат ёки бошқа соҳаларга катта иқтисодий зарар етказиши мумкин бўлган насос станциялари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2-тоифа — якка тартибдаги ёки каскад тизимида ишловчи насос станциялари (уларнинг вақтинча ишдан чиқишига 2 суткадан ортиқ бўлмаган муддат давомида йўл қўйилади);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element3-тоифа — вақтинча ишдан чиқишига 5 сутка ва ундан ортиқ муддат давомида йўл қўйилиши мумкин бўлган насос станциялари.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element307. Насос станциясининг ҳисобий сув сарфи суғориладиган майдонларда етиштирилаётган қишлоқ хўжалиги экинларининг максимал сув истеъмоли ординатасига мувофиқ равишда, сув хўжалиги ҳисоб-китоблари асосида, жадаллаштириш коэффициенти ҳисобга олинган ҳолда аниқланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element308. Экинлар таркиби, экиш схемаси ёки қайта экишлар ўзгарган ҳолларда насос станциясининг ҳисобий сув сарфи қайта ҳисоблаб чиқилиши ва тегишли тузатишлар киритилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element309. Насос агрегатларининг тури ва сони насос станциясининг ҳисобий сув сарфини ишончли таъминлаш шартидан келиб чиққан ҳолда танланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element310. Бир нечта вариантлар мавжуд бўлган ҳолларда насос агрегатлари ва уларнинг жойлашуви насос станцияси биносининг минимал ўлчамларини таъминлайдиган ва техник-иқтисодий жиҳатдан энг мақбул бўлган вариант асосида қабул қилиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element311. Насос агрегатларининг якуний танлови қурилиш қиймати, ускуналар қиймати, эксплуатация ва техник хизмат кўрсатиш харажатлари ҳамда энергетик самарадорлик кўрсаткичларини ҳисобга олган ҳолда солиштирма техник-иқтисодий ҳисоб-китоблар асосида амалга оширилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element312. Захира насос агрегатларининг сони насос станциясининг ишончлилик тоифасига мувофиқ қуйидаги тартибда қабул қилиниши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1-тоифа насос станцияларида ҳар 6 та ишчи насос агрегатига камида 1 та захира насос агрегати;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2-тоифа насос станцияларида ҳар 8 та ишчи насос агрегатига камида 1 та захира насос агрегати;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element3-тоифа насос станцияларида захира насос агрегатини ўрнатмасликка йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2 ва 3-тоифа насос станцияларида захира насос агрегатларини насос станцияси ҳудудидаги омборхоналарда сақлашга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementНасос агрегатлари оғир эксплуатация шароитларида ишлаганда, жумладан сув таркибида абразив заррачалар миқдори юқори бўлган, узлуксиз иш режимида ишлайдиган ёки бошқа оғир шароитларда, захира насос агрегатлари сонини техник-иқтисодий асосланишга мувофиқ оширишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element313. Насос станцияси мажмуаси унинг функционал вазифаси, ишлаш шароити ва конструктив ечимларига мувофиқ равишда қуйидаги асосий бино ва иншоотлардан ташкил топиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementсув олиш иншооти;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementсув келтирувчи канал ёки қувур;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementаванкамералар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementқабул қилувчи камералар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementсўрувчи қувурлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementнасос станцияси биносининг ер ости қисми;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementнасос станциясининг биноси;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementчиқиндини ушлаб қолувчи иншоотлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementёрдамчи хоналар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбосимли қувур;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementсув чиқарувчи иншоот;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementтрансформатор подстанцияси;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementнасос станцияси ҳудудини эксплуатация қилиш учун мўлжалланган ободонлаштирилган майдонча.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementНасос станциясининг функционал мақсади, жойлашуви, сув таъминоти схемаси ва техник хусусиятларига қараб, насос станцияси мажмуасида айрим бино ва иншоотларни назарда тутмасликка техник-иқтисодий асосланиш асосида йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementБунда насос станциясининг ишончлилиги, хавфсизлиги ва функционал вазифаларини тўлиқ бажариш имконияти таъминланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element314. Сув омборлари ва дарёлардан сув олишда минимал ҳисобий сув сатҳлари насос станциясининг ишончлилик тоифасига мувофиқ қуйидаги таъминланганлик даражаларида қабул қилиниши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1-тоифа насос станциялари учун — 97 %;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2-тоифа насос станциялари учун — 95 %;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element3-тоифа насос станциялари учун — 90 %.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element315. Сув манбасида лойқалик даражаси юқори бўлган, шунингдек сув ости чўкиндилари ва муаллақ заррачалар мавжуд бўлган ҳолларда сув олиш иншоотлари ва тиндиргичларнинг махсус конструкциялари назарда тутилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element316. Балиқчилик аҳамиятига эга бўлган сув манбаларидан сув олишда балиқларни муҳофаза қилишни таъминловчи махсус муҳофаза қурилмалари (балиқ муҳофаза панжаралари, экранлар ва бошқа қурилмалар) назарда тутилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element317. Сув келтирувчи каналнинг гидравлик параметрлари сув манбасидаги минимал сув сатҳлари шароитида ҳам насос станциясининг максимал ҳисобий сув сарфини узлуксиз ва ишончли ўтказиш имкониятини таъминлаши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element318. Аванкамера конструкцияси сув оқимининг барқарор гидравлик режимини таъминлаши, чўкиндиларнинг сўриб олувчи қувурларга тушишининг олдини олиши ва барча насос агрегатларига сувнинг бир текис тақсимланишини таъминлаши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element319. Аванкамерада ҳар бир сўриб олувчи қувур олдида чиқиндиларни ушлаб қолувчи механизациялаштирилган тозалаш имкониятига эга бўлган муҳофаза панжаралари назарда тутилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementПанжараларнинг иш режими сув таркибидаги чиқиндилар ва муаллақ заррачаларнинг тўпланиш интенсивлигига мувофиқ лойиҳада асосланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element320. Сўриб олувчи қувурларни пўлат қувурлардан лойиҳалашга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementҲар бир насос агрегатида алоҳида сўриб олувчи қувур бўлиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementСўриб олувчи қувур диаметри насос агрегатининг кириш патрубоги диаметридан кам бўлмаслиги лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementСўриб оладиган қувурларда сув оқими тезлиги қуйидагича бўлиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element|
Қувур диаметри, mm |
Сув оқими тезлиги, m/s |
|
300 — 500 |
1 — 1,5 |
|
500 — 800 |
1,5 — 1,9 |
|
800 дан ортиқ |
2,0 дан ошмаслиги лозим |
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЎрта ва йирик насос станциялари учун сув оқими тезлиги гидравлик ҳисоб-китоблар асосида аниқланиши ва оқим барқарорлиги асосланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element321. Сўриб олувчи қувурлар конструкцияси тўғри оқимли ёки сифонли турда қабул қилинишига йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementСифонли сўриб олувчи қувурлар қўлланилганда қуйидагилар таъминланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementнасосларни ишга туширишни енгиллаштириш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementёпиш арматуралари сонини камайтириш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementнасос станцияси биносининг ўлчамларини оптималлаштириш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementСўриб олиш турини танлаш техник ва техник-иқтисодий ҳисоб-китоблар асосида амалга оширилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element322. Сўриб олувчи қувурлар конструкцияси сув оқимига ҳаво киришининг олдини олувчи тўлиқ герметикликни таъминлаши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element323. Сув фильтрациясининг олдини олиш мақсадида сўриб олувчи қувурлар насос станциясининг ер ости қисми деворларидан ўтадиган жойларда фильтрацияга қарши махсус диафрагмалар назарда тутилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element324. Насос станциясининг ерости қисми ташқи деворларида замонавий гидроизоляция материалларидан фойдаланган ҳолда кучайтирилган гидроизоляция назарда тутилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element325. Насос станцияси биноси ускуналарни жойлаштириш, эксплуатация қилиш ва техник хизмат кўрсатиш учун қулай шароитларни таъминлаши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element326. Насос станцияси биносининг ер ости қисми ҳажми ер усти қисми ҳажмидан кичик бўлишига йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementМонтаж майдончалари ва ёрдамчи технологик ускуналарни ер усти қисмида жойлаштириш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element327. Насос станцияси биносида технологик жиҳозларнинг ишлашини таъминлаш мақсадида вентиляция, иситиш ва микроклиматни таъминловчи тизимлар назарда тутилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element328. Насос станциясида ускуналарни монтаж қилиш ва хизмат кўрсатиш учун кўтарма-транспорт ускуналари қуйидаги тартибда қабул қилиниши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementмонтаж қилинадиган юк массаси 5 t гача бўлганда — қўлда бошқариладиган тал ёки осма кран-балка;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementюк массаси 5 t дан ортиқ бўлганда — қўлда бошқариладиган кўприксимон кран;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementюкни кўтариш баландлиги 6 m дан ортиқ бўлганда ёки кран йўли узунлиги 18 m дан ортиқ бўлганда — электр билан бошқариладиган кўприксимон кран.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element329. Босимли қувурлар ҳисобий манометрик босим ва гидравлик зарба таъсирларига чидамли бўлган материаллардан тайёрланган қувурлардан лойиҳалаштирилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element330. Қувурлар уланиш жойларининг мустаҳкамлиги қувур материалининг мустаҳкамлигидан кам бўлмаслиги ва тўлиқ герметикликни таъминлаши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element331. Газ таъминоти соҳасида фойдаланилган пўлат қувурлардан техник ҳолати ва мустаҳкамлиги текширилган тақдирда фойдаланишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element332. Босимли қувурлар сони ва уларнинг диаметрлари қуйидагилар асосида белгиланиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementгидравлик ҳисоб-китоб натижалари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementқувурларнинг мавжудлиги ва таъминот имкониятлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementтехник-иқтисодий ҳисоб-китоблар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementнасос ускуналарини ишлаб чиқарувчи заводларнинг техник талаблари.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element333. Босимли қувурлар жойнинг рельефи, гидрогеологик шароитлари, қувур материаллари ва техник-иқтисодий асосланишга мувофиқ ер ости ёки ер усти усулида жойлаштирилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element334. Сув чиқариш иншоотлари конструкцияси сув оқимининг энергиясини иншоот чегарасида тўлиқ сўндириш ва гидравлик таъсирларнинг хавфсиз даражада тарқалишини таъминлаши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element335. Сувни ёпиш ва ўтказиш арматураси қуйидаги талабларни таъминлаши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementнасос агрегатлари тўхтаганда қайтиш оқимининг олдини олиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementқувур тизимига ҳаво кириш ва чиқишини таъминлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementвакуум ҳосил бўлишининг олдини олиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementқувурларни тез ва хавфсиз ўчириш имкониятини таъминлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementгидравлик зарба хавфини камайтириш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element12-боб. Суғориш тизимлари ва суғориладиган ерларни реконструкция қилиш ҳамда каналлар ва дренаж тизимларида таъмирлаш-тиклаш ишларини олиб бориш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element336. Суғориладиган ерларни реконструкция қилиш ишларини мелиоратив ҳолати ноқулай бўлган, шўрланган, ботқоқлашган, сизот сувлари сатҳи юқори жойлашган, сув таъминоти ва зах қочириш шароитлари қониқарсиз бўлган ер участкаларидан бошлаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element337. Тизимларнинг қайта тикланишини хўжаликлараро каналлардан бошлаш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element338. Суғориладиган ерларни комплекс равишда қайта тиклашда ишлар таркиби қуйидагиларни ўз ичига олиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementсуғориш майдонларини тўғри геометрик шаклга келтириш, уларнинг ўлчамларини мақбул қийматларгача оптималлаштириш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementсуғориш тизимини қайта тиклаш (реконструкция қилиш ва таъмирлаш-тиклаш ишларини бажариш);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementзах қочириш қувватини оширган ҳолда уни қайта тиклаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementички хўжалик йўл тармоғини қайта тиклаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementшўрланган ерларни ювиш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element339. Суғориладиган ерларни қайта тиклаш билан боғлиқ бўлган асосий ишларни вегетация бўлмаган даврида ташкиллаштириш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element13-боб. Суғориладиган ерларнинг мелиоратив ҳолатини яхшилаш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element340. Суғориладиган ерларнинг мелиоратив ҳолатини яхшилаш бўйича тадбирлар суғориладиган ерларни қайта тиклаш лойиҳалари таркибида назарда тутилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementМавжуд суғориш тармоғи ўсимликларнинг нормал ўсиши ва ривожланиши, шунингдек профилактик ювиш ишларини амалга ошириш учун зарур бўлган сув таъминотини кафолатлаши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementМазкур талаб таъминланмаган ҳолларда, мелиорация тадбирлари таркибида камида суғориш тармоғининг қисман реконструкция қилиниши назарда тутилиши, паст самарадорлик аниқланганда эса суғориш тармоғини такомиллаштириш бўйича чора-тадбирлар кўзда тутилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element341. Суғориладиган ерларнинг мелиоратив ҳолатини яхшилаш бўйича чора-тадбирлар қуйидагиларни ўз ичига олиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementмавжуд зах қочириш тизимларини қайта тиклаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementзах қочириш қувватини ошириш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element342. Мелиоратив ҳолатни яхшилаш бўйича чора-тадбирлар махсус грунт-мелиоратив ҳамда гидрогеологик изланишлар натижалари асосида белгиланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element343. Зах қочириш тури муҳандислик-геологик ва гидрогеологик шароитлар инобатга олинган ҳолда, қиёсий техник-иқтисодий ҳисоблар асосида, келтирилган энг кам сарф-харажатлар мезони бўйича танланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element344. Шўрланган ерларда ерларнинг мелиоратив ҳолатини яхшилаш лойиҳаларида мукаммал ювиб тозалаш ишларини ўтказиш назарда тутилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element345. Суғориладиган ерларнинг мелиоратив ҳолатини яхшилаш лойиҳалари таркибида кузатув қудуқлари тармоғини назарда тутиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element14-боб. Суғориш тизимларидаги инспекторлик йўллари ва уларнинг иншоотлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1-§. Инспекторлик йўллари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element346. Каналлар бўйлаб жойлаштириладиган инспекторлик йўлларининг жойлашуви транспорт воситаларининг ҳаракати вақтида каналлар, коллекторлар ва иншоотларни визуал кўрикдан ўтказиш имкониятини таъминлаши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element347. Инспекторлик йўлларининг конструкцияси ва геометрик параметрлари транспорт воситаларининг ҳаракат тезлигида хавфсиз ҳаракатланишини таъминлайдиган ҳолда лойиҳалаштирилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element348. Инспекторлик йўлларини лойиҳалаштиришда улардаги ер кўтармаларининг ҳажми каналлар, коллекторлар ва иншоотларни қуриш жараёнида ҳосил бўладиган ер массаси балансида ҳисобга олиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element349. Инспекторлик йўлларининг жойлашуви каналлар, коллекторлар ва бошқа иншоотлар учун ажратилган ер полосасининг минимал кенглигини таъминлайдиган ҳолда қабул қилиниши, бунда инспекторлик йўлларини дамбалар устида ёки уларга яқин жойлаштиришга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element350. Инспекторлик йўлларининг кўндаланг кесими қуйидаги асосий параметрларга мувофиқ қабул қилиниши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementер кўтармаси кенглиги — 6,5 m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementюриладиган қисм кенглиги — 3,5 m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementйўл ёқаси кенглиги — 1,5 m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementйўл ёқасининг бирикма қисми кенглиги — 0,5 m.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element351. Инспекторлик йўлларида йўл қопламаси сифатида қалинлиги камида 0,15 m бўлган қум-шағал аралашмаси қатламини кўзда тутиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element352. Йўл қопламасининг қалинлиги ва конструкцияси қуйидаги омилларни ҳисобга олган ҳолда техник-иқтисодий ва муҳандислик ҳисоб-китоблари асосида белгиланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementер кўтармаси грунтининг физик-механик хусусиятлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementер кўтармасининг баландлиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementгрунтнинг шўрланганлик даражаси;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementтранспорт ҳаракатининг интенсивлиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementканалларни таъмирлаш ва тиклаш ишларида қўлланиладиган қурилиш техникаси ва механизмларининг тури ва юкланиши.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЙирик магистраль каналлар бўйлаб жойлашган инспекторлик йўлларида юриладиган қисм қопламасини қора шағал ёки унга тенг мустаҳкамликка эга материаллардан бажаришга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element353. Баландлиги 2,0 m дан ортиқ бўлган кўтармаларда жойлашган инспекторлик йўлларида, шунингдек эгри участкаларда, бошқа йўллар билан кесишиш ёки туташиш жойларида ҳаракат хавфсизлигини таъминлаш мақсадида сигнал устунчаларини ўрнатиш лозим. Сигнал устунчалари орасидаги масофа 10 m дан ошмаслиги керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2-§. Кўприклар ва қувурлар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element354. Йўлларнинг каналлар, коллекторлар ва бошқа очиқ сув оқимлари, шунингдек жарликлар ва сувсиз водийлар билан кесишиб ўтадиган жойларида ўтиш иншоотларининг тури ва конструкцияси техник-иқтисодий ҳисоб-китоблар асосида танланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element355. Қувурли ўтиш иншоотлари қўлланиладиган ҳолларда диаметри 1,4 m ва ундан катта қувурлардан фойдаланишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element356. Йўлларнинг сув сарфи 0,3 m³/s дан кам бўлган бирламчи ер ости зах қочириш тармоқлари (канал ёки қувур), коллекторлар ҳамда унча катта бўлмаган суғориш каналлари билан кесишиш жойларида ҳисоб-китоб асосида кичик диаметрли қувурли ўтиш иншоотларини қўллашга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЕр ости зах қочириш тармоқлари ва коллекторларида диаметри 1,0 m дан кичик бўлган қувурлардан фойдаланишга йўл қўйилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element15-боб. Атроф-муҳит муҳофазаси
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element357. Барча сув хўжалиги ва мелиоратив қурилиш объектларини лойиҳалашда атроф-муҳит муҳофазаси бўйича махсус бўлимлар ишлаб чиқилиши ва лойиҳа ҳужжатлари таркибига киритилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element358. Атроф-муҳит муҳофазаси бўлимида лойиҳаланадиган объектларнинг қурилиши ва эксплуатацияси қуйидаги табиий компонентларга эҳтимолий таъсири ҳар томонлама баҳоланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementер юзаси ва ер ости сувлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementер ресурслари ва грунтлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementатмосфера ҳавоси;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementўсимлик дунёси;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementҳайвонот дунёси;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementтабиий экотизимлар.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementАтроф-муҳитга зарарли таъсир эҳтимоли мавжуд бўлган ҳолларда, мазкур таъсирларнинг олдини олиш, камайтириш ва уларнинг оқибатларини бартараф этиш бўйича техник ва ташкилий чора-тадбирлар лойиҳада асосланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element359. Сув хўжалиги ва мелиоратив объектларни лойиҳалашда қуйидаги табиатни муҳофаза қилиш чора-тадбирлари назарда тутилиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementа) асосий каналлар учун:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementфильтрация оқимларининг пастда жойлашган ерларга салбий таъсирининг олдини олиш бўйича чора-тадбирлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбалиқчилик аҳамиятига эга бўлган сув манбаларидан сув олишда балиқ муҳофаза қурилмаларини назарда тутиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementқирғоқбўйи муҳофаза йўлаклари ва сувни муҳофаза қилиш зоналарини ажратиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementвақтинчалик фойдаланилган ерларни рекултивация қилиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementб) коллекторлар ва зах қочириш тизимлари учун:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementер юзаси сув манбаларини ифлосланишдан муҳофаза қилиш бўйича чора-тадбирлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementқирғоқбўйи муҳофаза йўлаклари ва сувни муҳофаза қилиш зоналарини белгилаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementв) насос станциялари учун:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбалиқчилик аҳамиятига эга бўлган сув объектларидан сув олишда балиқ муҳофаза қурилмаларини ўрнатиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementвақтинчалик қурилиш ишлари учун фойдаланилган ерларни рекултивация қилиш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementШНҚ 2.06.03-21 «Суғориш тизимлари. Лойиҳалаш талаблари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
1-ИЛОВА
1-ИЛОВА
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementСув хўжалиги ва мелиоратив объектларни қуриш (реконструкция қилиш) лойиҳалари (ишчи лойиҳалари) таркиби ва мазмуни
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1. Лойиҳа ҳужжатларининг таркиби:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementтушунтириш хати;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementқурилишни ташкил қилиш бўлими;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementмуҳандислик-геологик ва гидрогеологик шароитлар бўлими;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementгрунт-мелиоратив шароитлар бўлими;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementгидрологик шароитлар бўлими;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementграфик материаллар (чизмалар);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementсмета ҳужжатлари.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementКичик ҳажмли ва техник жиҳатдан содда объектлар учун табиий шароитлар бўйича маълумотларни алоҳида шаклда эмас, балки тушунтириш хати таркибида келтиришга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2. Тушунтириш хатининг таркиби:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1) кириш қисми (лойиҳани ишлаб чиқиш учун асос бўлган ҳужжатлар, лойиҳанинг мақсади ва вазифалари);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2) объектнинг жойлашган ўрни;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element3) табиий шароитлар, (иқлим, муҳандислик-геология ва гидрогеологик, гидрологик ва грунт-мелиоратив шароитлар);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element4) мавжуд қишлоқ хўжалиги ишлаб чиқариши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element5) техник ечимлар (бош режа бўйича қабул қилинган ечимлар, сув хўжалиги ҳисоб-китоблари, конструкциялар ва уларнинг элементлари бўйича техник ечимлар, қабул қилинган техник ечимларнинг асосланиши ва вариантларни таққослаш натижалари).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element6) иш ҳажми;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element7) қурилишни ташкил қилиш бўлими;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element8) объектни эксплуатация қилишни ташкил этиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element9) атроф-муҳит муҳофазаси бўлими;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element10) иқтисодий самарадорлик бўлими.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element3. Иловалар:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1) лойиҳалаш учун техник топшириқ;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2) нуқсон далолатномаси (реконструкция объектлари учун).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementОбъектнинг хусусияти ва техник мураккаблигига қараб, айрим бўлимларни лойиҳа таркибига киритмасликка техник жиҳатдан асосланган ҳолларда йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementШНҚ 2.06.03-21 «Суғориш тизимлари. Лойиҳалаш талаблари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
2-ИЛОВА
2-ИЛОВА
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementСуғориш тизими таркиби
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementСуғориш тизими таркибига қуйидаги асосий иншоотлар, тармоқлар ва муҳандислик-техник элементлар киритилиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбош сув олиш иншоотлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementмагистраль каналлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementхўжаликлараро суғориш тармоқлари (каналлар);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementички хўжалик суғориш тармоқлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementнов (лоток) тармоқлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementмагистраль ва хўжаликлараро коллекторлар ҳамда сув ташлаш иншоотлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementсув ва сел-сув омборлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementканаллардаги сув тиндиргичлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementнасос станциялари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementсув олиб кетувчи каналлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementканаллар ва коллекторларнинг коммуникация ва йўллар билан кесишиб ўтган жойларидаги гидротехника иншоотлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбошқарув ва автоматика тизимлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementсув тежовчи суғориш технологиялари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementсуғориш қудуқлари ва мелиоратив кузатув қудуқлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementкузатиш қудуқлари тизими (ер ости сизот сувлари ёпиқ-ётиқ дренаж сувларини кузатиш учун);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementҳимоя қилувчи ва ўраб турувчи дамбалар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementалоқа воситалари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementэлектр таъминоти воситалари ва электр ускуналари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementинспекторлик ва шохобча автойўллар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementхизмат кўрсатувчилар учун ишлаб чиқариш бинолари ва иншоотлар.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementШНҚ 2.06.03-21 «Суғориш тизимлари. Лойиҳалаш талаблари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
3-ИЛОВА
3-ИЛОВА
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЭгат тортиб суғориш юзасидан йўл қўйиладиган параметрлар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementГрунтнинг сув ўтказувчанлик даражаси | Кўрсаткичлар | Суғориш ариқларининг нишаблиги | |||||
0.05 — 0.025 | 0.025 — 0.0075 | 0.0075 — 0.0025 | 0.0025 — 0.001 | 0.001-0 | Катта нишабликлар 0.05 — 0.1 | ||
Баланд | L | 40 | 105 | 180 | 200 | 150 | |
Q | 0.1 | 0.5 | 0.75 | 1.5 | 1 | ||
T | 8 | 3.2 | 3.5 | 2 | 2 | ||
Оширилган | L | 75 | 130 | 250 | 300 | 250 | 60 |
Q | 0.1 | 0.25 | 0.75 | 1 | 0.75 | 0.075 — 0.035 | |
T | 14 | 9.4 | 5.9 | 5.2 | 5.8 | 19.4 | |
Ўрта | L | 100 | 175 | 300 | 300 | 350 | 100 |
Q | 0.1 | 025 | 0.5 | 0.5 | 0.5 | 0.075 — 0.035 | |
T | 23 | 16 | 13 | 12.5 | 14 | 38.5 | |
Пасайтирилган | L | 150 | 200 | 325 | 400 | 600 | 125 |
Q | 0.1 | 0.1 | 0.25 | 0.25 | 0.5 | 0.05 — 0.025 | |
T | 41.5 | 47 | 36 | 37 | 21 | 70 | |
Паст | L | 125 | 150 | 250 | 300 | 600 | |
Q | 0.05 | 0.05 | 0.1 | 0.1 | 0.25 | ||
T | 90 | 87.5 | 75 | 75 | 55 | ||
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementл — ариқ узунлиги, m
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementқ — ариққа кетадиган сув сарфи, ℓ/s
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementт — суғориш вақти, h
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementШНҚ 2.06.03-21 «Суғориш тизимлари. Лойиҳалаш талаблари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
4-ИЛОВА
4-ИЛОВА
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementКаналлар ва табиий очиқ сув оқимларининг «n» нотекислик коэффициенти
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1-жадвал | ||
Каналда сув сарфи m3/s | Суғориш каналларининг ўзанида «n» нотекислик коэффициенти | |
Равон ва қумли грунтда | Шағал ва тош-шағал ерда | |
25 дан ортиқ | 0,0200 | 0,0225 |
1 — 25 | 0,0225 | 0,0250 |
1 дан кам | 0,0250 | - |
вақти-вақти билан фойдаланиладиган каналлар | 0,0275 | - |
ариқлар | 0,0300 | - |
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementИзоҳлар:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1. Сув олувчи-оқова сувлар тармоқлари каналлари учун «n» нотекислик коэффициенти қиймати суғориш каналларига нисбатан 10 фоизга оширилган ҳолда қабул қилиниши ва жадвалда келтирилган қийматлар сатҳигача яхлитланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2. Портлаш усулида барпо этилган каналлар учун «n» нотекислик коэффициенти қиймати каналнинг кўндаланг кесимига қўшимча ишлов бериш ҳажми ва даражасига қараб 10 — 20 фоизга оширилган ҳолда қабул қилиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2-жадвал | |
Канал ўзани юзасининг хусусиятлари | Қоялардаги каналларнинг «n» нотекислик коэффициенти |
яхши ишлов берилган юза учун | 0,02 — 0,025 |
ўртача ишлов берилган, туртиб чиққан жойлари йўқ юза учун | 0,03 — 0,35 |
ўртача ишлов берилган, туртиб чиққан жойлари мавжуд юза учун | 0,04 — 0,045 |
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element3-жадвал | |
Қоплама | Қопламали каналларнинг «n» нотекислик коэффициенти |
яхши ишлов берилган бетон қоплама учун | 0,012 — 0,014 |
ишлов берилмаган (йирик ғадир-будур) бетон қоплама учун | 0,015 — 0,017 |
йиғма темир-бетон новлар (лотоклар) учун | 0,012 — 0,015 |
асфальт-битум материаллардан қоплама учун | 0,013 — 0,016 |
чим бостирилган (ўт қопламали) ўзан учун | 0,03 — 0,035 |
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element4-жадвал | |||
Ўзаннинг хусусиятлари | Табиий очиқ сув оқимларининг «n» нотекислик коэффициенти | Ўзаннинг хусусиятлари | Табиий очиқ сув оқимларининг «n» нотекислик коэффициенти |
қулай шароитлардаги табиий ўзан (тоза, текис, ифлосланмаган, эркин оқадиган) | 0,025 — 0,033 | дарёларнинг ўтлар билан қопланган, ўта секин оқимли ва чуқур ўйиқларга эга участкалари | 0,05 — 0,08 |
қулай шароитлардаги табиий ўзан (тошли) | 0,03 — 0,04 | дарёларнинг ўтлар билан қопланган ботқоқ участкалари (чакалакзорлар, дўнгликлар, кўп жойларда деярли оқмайдиган сувлар ва бошқалар) | 0,075 — 0,15 |
юзаси ва ўзани шакли яхши ҳолатдаги даврий оқимлар (катта ва кичик) | 0,033 | нисбатан ишлов берилган, ўт-ўланлар билан қопланган (ўтлар, чангалзорлар) катта ва ўртача дарёларнинг қайирлари | 0,05 |
нисбатан яхши шароитлардаги қуруқ жарликлар ўзани | 0,04 | секин оқадиган ва катта чуқур жарликлари бор, ўтлар билан қопланган дарё қайирлари | 0,08 |
даврий очиқ сув оқимлари ўзани, тошқин пайтида йирик шағал чўкиндиларини оқизиб келади ёки сув ўтлари билан қопланган, даврий сув оқимлари, жуда ифлосланган ва илон изига эга | 0,05 | секин оқадиган ва катта чуқур жарликлари бор, нотўғри эгри — бугри оқимли ва катта қўлтиқли ва бошқалар | 0,1 |
тоза, илон изили ўзан, кичик жарликлар ва саёзликлари билан | 0,033 — 0,045 | сердарахт, катта бўм — бўш кенгликлар, маҳаллий ўпирилган жойлар, кўллар ва бошқаларга эга қайирлар | 0,133 |
тоза, илон изили ўзан, кичик жарликлар ва саёзликлари билан, фақат озроқ ўтлар билан қопланган ва тошлари бор | 0,035 — 0,05 | овлоқ қайирлар, ўсимликлар билан қопланган (ўрмон, тайга типидаги) | 0,2 |
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementШНҚ 2.06.03-21 «Суғориш тизимлари. Лойиҳалаш талаблари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
5-ИЛОВА
5-ИЛОВА
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementСув оқимининг ювмайдиган тезликлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1-жадвал | |||||||||
Грунт заррачаларининг ўртача ўлчами, mm | Таркибида лой 0,1 kg/m3, оқим чуқурлиги, m бўлган бир жинсли равон грунт учун оқимнинг йўл қўйиладиган ювиб кетмайдиган ўртача тезликлари m/s | Грунт заррачаларининг ўртача ўлчами, mm | Таркибида лой 0,1 kg/m3, оқим чуқурлиги, m бўлган бир жинсли равон грунт учун оқимнинг йўл қўйиладиган ювиб кетмайдиган ўртача тезликлари, m/s | ||||||
0,5 | 1 | 3 | 5 | 0,5 | 1 | 3 | 5 | ||
0,05 | 0.52 | 0.55 | 0.60 | 0.62 | 10.00 | 1.10 | 1.23 | 1.42 | 1.51 |
0,15 | 0.36 | 0.38 | 0.42 | 0.44 | 14.00 | 1.26 | 1.42 | 1.65 | 1.76 |
0,25 | 0.37 | 0.39 | 0.41 | 0.45 | 20.00 | 1.37 | 1.55 | 1.84 | 1.96 |
0,37 | 0.38 | 0.41 | 0.46 | 0.48 | 25.00 | 1.46 | 1.65 | 1.93 | 2.12 |
0.50 | 0.41 | 0.44 | 0.50 | 0.52 | 30.00 | 1.56 | 1.76 | 2.10 | 2.26 |
0.75 | 0.47 | 0.51 | 0.57 | 0.59 | 40.00 | 1.68 | 1.93 | 2.32 | 2.50 |
1.00 | 0.51 | 0.55 | 0.62 | 0.65 | 75.00 | 2.01 | 2.35 | 2.89 | 3.14 |
2.00 | 0.64 | 0.70 | 0.79 | 0.83 | 100.00 | 2.15 | 2.54 | 3.14 | 3.46 |
2.50 | 0.69 | 0.75 | 0.86 | 0.90 | 150.00 | 2.35 | 2.84 | 3.62 | 3.96 |
3.00 | 0.73 | 0.80 | 0.91 | 0.96 | 200.00 | 2.47 | 3.03 | 3.92 | 4.31 |
5.00 | 0.87 | 0.96 | 1.10 | 1.17 | 300.00 | 2.90 | 3.32 | 4.40 | 4.94 |
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementИзоҳ. Жадвалда оқимнинг йўл қўйиладиган ювиб кетмайдиган тезликлари, зичлиги 2650 kg/m3 бўлган грунт учун келтирилган.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementГрунт зичлиги паст бўлганда йўл қўйиладиган ювиб кетмайдиган тезликни 10 фоизга камайтириш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2-жадвал | ||||||||||||||||
Грунт заррачаларининг ўртача ўлчами, mm | Канал тўлалигининг 5 фоизгача ўйилиб кетган чуқурликлар ва канал ўзанига чўккан лойнинг бир жинслилик коэффициенти Ку бўлган бир жинсли равон грунт учун оқимнинг йўл қўйиладиган ювиб кетмайдиган тезликлари, m/s | |||||||||||||||
Кy -0,5 | Кy -0,3 | Кy -0,2 | Кy -0,15 | |||||||||||||
Оқим чуқурлиги, m | ||||||||||||||||
0,5 | 1 | 3 | 5 | 0,5 | 1 | 3 | 5 | 0,5 | 1 | 3 | 5 | 0,5 | 1 | 3 | 5 | |
0.25 | 0.44 | 0.47 | 0.52 | 0.55 | 0.53 | 0.58 | 0.64 | 0.68 | 0.62 | 0.67 | 0.76 | 0.80 | 0.65 | 0.75 | 0.85 | 0.89 |
0.37 | 0.48 | 0.47 | 0.58 | 0.61 | 0.59 | 0.64 | 0.72 | 0.75 | 0.65 | 0.75 | 0.84 | 0.89 | 0.66 | 0,83 | 0,94 | 1,00 |
0.50 | 0.53 | 0.52 | 0.64 | 0.67 | 0.63 | 0.70 | 0.79 | 0.83 | 0.67 | 0.81 | 0.92 | 0.97 | 0.66 | 0,86 | 1,03 | 1,09 |
0.75 | 0.59 | 0.57 | 0.73 | 0.77 | 0.68 | 0.79 | 0.89 | 0.94 | 0.70 | 0.87 | 1.05 | 1.11 | 0.66 | 0,88 | 1,17 | 1,24 |
1.00 | 0.63 | 0.65 | 0.79 | 0.86 | 0.71 | 0.83 | 0.96 | 1.02 | 0.70 | 0.89 | 1.13 | 1.20 | 0.66 | 0,91 | 1,26 | 1,34 |
2.00 | 0.79 | 0.70 | 1.04 | 1.10 | 0.83 | 1.01 | 1.26 | 1.34 | 0.76 | 0.99 | 1.41 | 1.56 | 0.70 | 0,93 | 1,44 | 1,72 |
2.50 | 0.84 | 0.89 | 1.13 | 1.20 | 0.87 | 1.06 | 1.36 | 1.46 | 0.78 | 1.02 | 1.48 | 1.70 | 0,71 | 0,94 | 1,48 | 1,79 |
3.00 | 0.88 | 0.96 | 1.21 | 1.28 | 0.90 | 1.11 | 1.4 | 1.56 | 0.80 | 1.04 | 1.54 | 1.78 | 0,73 | 0,96 | 1,51 | 1,84 |
5.00 | 1.01 | 1.02 | 1.45 | 1.56 | 0.98 | 1.23 | 1.67 | 1.86 | 0.86 | 1.11 | 1.68 | 1.98 | 0,78 | 1,01 | 1,58 | 1,95 |
10.00 | 1.19 | 1.42 | 1.82 | 2.00 | 1.00 | 1.38 | 1.97 | 2.26 | 0.95 | 1.21 | 1.86 | 2.22 | 0,86 | 1,10 | 1,67 | 2,07 |
14.00 | 1.29 | 1.57 | 2.05 | 2.28 | 1.17 | 1.48 | 2.13 | 2.48 | 1.02 | 1.29 | 1.92 | 2.34 | 0,93 | 1,17 | 1,74 | 2,14 |
20.00 | 1.38 | 1.68 | 2.22 | 2.48 | 1.23 | 1.55 | 1.55 | 2.24 | 2.64 | 1.07 | 1.35 | 1.99 | 0,98 | 1,23 | 1,80 | 2,20 |
25.00 | 1.44 | 1.76 | 2.36 | 2.65 | 1.28 | 1.61 | 2.33 | 2.75 | 1.11 | 1.40 | 2.05 | 2.48 | 1,01 | 1,27 | 1,85 | 2,25 |
30.00 | 1.50 | 1.83 | 2.47 | 2.79 | 1.32 | 1.66 | 2.40 | 2.84 | 1.15 | 1.44 | 2.10 | 2.54 | 1,04 | 1,31 | 1,90 | 2,30 |
40.00 | 1.59 | 1.95 | 2.64 | 3.01 | 1.39 | 1.74 | 2.52 | 2.99 | 1.20 | 2.52 | 2.19 | 2.63 | 1,07 | 1,38 | 1,99 | 2,38 |
75.00 | 1.79 | 2.22 | 3.05 | 3.51 | 1.51 | 1.94 | 2.79 | 3.31 | 1.28 | 1.68 | 2.43 | 2.88 | 1,13 | 1,51 | 2,20 | 2,62 |
100.00 | 1.87 | 2.35 | 3.24 | 3.75 | 1.56 | 2.02 | 2.93 | 3.48 | 1.30 | 1.74 | 2.55 | 3.02 | - | - | - | - |
150.00 | 1.98 | 2.52 | 3.54 | 4.09 | 1.60 | 2.14 | 3.14 | 3.71 | - | - | - | - | - | - | - | - |
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementИзоҳ:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1. Ку=dm/d 95 %;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2. 1-жадвалнинг изоҳида келтирилган.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element3-жадвал | |||||||||
Ҳисобланган солиштирма илашиш 105/Pa | Осон эрувчан тузлар таркиби грунт массасининг 0,2 фоиздан кам миқдорини ташкил қилганда, боғловчи грунтлар учун оқим чуқурлиги (m) да ювмайдиган оқимнинг ўртача жоиз тезликлари, m/s | Ҳисобланган солиштирма илашиш 105/Pa | Осон эрувчан тузлар таркиби грунт массасининг 0,2 фоиздан кам миқдорини ташкил қилганда, боғловчи грунтлар учун оқим чуқурлиги (m) да ювмайдиган оқимнинг ўртача жоиз тезликлари, m/s | ||||||
0.5 | 1 | 3 | 5 | 0.5 | 1 | 3 | 5 | ||
0.005 | 0.39 | 0.43 | 0.49 | 0.52 | 0.175 | 1.21 | 1.33 | 1.52 | 1.60 |
0.01 | 0.44 | 0.48 | 0.55 | 0.58 | 0.20 | 1.28 | 1.40 | 1.60 | 1.69 |
0.02 | 0.52 | 0.57 | 0.65 | 0.69 | 0.225 | 1.36 | 1.48 | 1.70 | 1.80 |
0.03 | 0.59 | 0.64 | 0.74 | 0.78 | 0.25 | 1.42 | 1.55 | 1.78 | 1.88 |
0.04 | 0.65 | 0.71 | 0.81 | 0.86 | 0.30 | 1.54 | 1.69 | 1.94 | 2.04 |
0.05 | 0.71 | 0.77 | 0.89 | 0.98 | 0.35 | 1.67 | 1.83 | 2.09 | 2.21 |
0.075 | 0.83 | 0.91 | 1.04 | 1.10 | 0.40 | 1.79 | 1.96 | 2.25 | 2.38 |
0.10 | 0.96 | 1.04 | 1.20 | 1.27 | 0.45 | 1.88 | 2.06 | 2.35 | 2.49 |
0.125 | 1.03 | 1.13 | 1.30 | 1.37 | 0.50 | 1.99 | 2.17 | 2.05 | 2.63 |
0.15 | 1.13 | 1.23 | 1.41 | 1.49 | 0.60 | 2.16 | 2.38 | 2.72 | 2.83 |
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementИзоҳлар:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1. 1-жадвалнинг изоҳида келтирилган.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2. Ҳисобланган солиштирма илашиш норматив солиштирма илашишнинг ушбу грунтнинг бир жинслилик коэффициентига кўпайтмаси сифатида аниқланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementСиновлар маълумотлари бўйича олинган ўртача илашиш қиймати норматив солиштирма илашиш сифатида қабул қилиниши керак (энг камида 25).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЛой грунтнинг бир жинслилик коэффициенти қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementБу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementα — минимал илашиш эҳтимолини тавсифлайдиган коэффициент ва магистраль каналлар учун — 2.65; биринчи тартиб тақсимлагичлари учун — 2.5; кейинги тартиблар тақсимлагичлари учун — 2.0 га тенг;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementσ — тақсимлаш эгри чизиғининг стандарти (ўртача квадратли хато);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementC — грунтнинг норматив солиштирма илашиши.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element4-жадвал | |||||||||
Мўлжалланган солиштирма илашиш 105/Pа | Осон эрувчан тузлар таркиби грунт массасининг 0,2-0,3 % дан кам миқдорини ташкил қилган тақдирда, боғловчи шўрлаган грунтлар учун оқим чуқурлиги m да ювмайдиган оқимнинг ўртача тезликлари, m/s | Мўлжалланган солиштирма илашиш 105/Pа | Осон эрувчан тузлар таркиби грунт массасининг 0,2-0,3 %дан кам миқдорини ташкил қилган тақдирда, боғловчи шўрлаган грунтлар учун оқим чуқурлиги m да ювмайдиган оқимнинг ўртача тезликлари, m/s | ||||||
0.5 | 1 | 3 | 5 | 0.5 | 1 | 3 | 5 | ||
0.005 | 0.36 | 0.40 | 0.46 | 0.49 | 0.18 | 0.70 | 0.77 | 0.89 | 0.94 |
0.01 | 0.39 | 0.43 | 0.49 | 0.52 | 0.20 | 0.75 | 0.82 | 0.93 | 1.00 |
0.02 | 0.41 | 0.45 | 0.52 | 0.55 | 0.23 | 0.80 | 0.88 | 1.00 | 1.07 |
0.03 | 0.43 | 0.48 | 0.55 | 0.59 | 0.25 | 0.82 | 0.91 | 1.04 | 1.10 |
0.04 | 0.46 | 0.51 | 0.58 | 0.62 | 0.30 | 0.90 | 0.99 | 1.12 | 1.20 |
0.05 | 0.48 | 0.53 | 0.61 | 0.65 | 0.35 | 0.97 | 1.06 | 1.22 | 1.30 |
0.075 | 0.51 | 0.56 | 0.64 | 0.69 | 0.40 | 1.03 | 1.15 | 1.31 | 1.40 |
0.10 | 0.55 | 0.61 | 0.70 | 0.75 | 0.45 | 1.09 | 1.20 | 1.39 | 1.46 |
0.125 | 0.60 | 0.67 | 0.76 | 0.81 | 0.50 | 1.26 | 1.28 | 1.46 | 1.56 |
0.15 | 0.65 | 0.72 | 0.82 | 0.88 | 0.60 | 1.27 | 1.38 | 1.60 | 1.70 |
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementИзоҳлар:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1. Боғловчи грунтлар таркибида осон эрувчан тузлар миқдори 0,3 % дан юқори бўлган тақдирда, ювмайдиган оқимнинг тезликлари махсус тадқиқотлар асосида белгиланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2. 1-жадвалнинг изоҳида келтирилган.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element5-жадвал | ||||
Қоплама бетоннинг мустаҳкамлик бўйича синфи | Йиғма темир-бетон ва асфалт-бетон қопламали яхлит (монолит) бетонларга эга каналлар учун оқим чуқурлиги m да оқимнинг рухсат этилган тезликлари, m/s | |||
0.5 m | 1.0 m | 3.0 m | 5.0 m | |
В 7,5 | 12.5 m/s | 13.8 m/s | 16.0 m/s | 17.0 m/s |
В 10, В 12,5 | 14.0 m/s | 14.6 m/s | 18.0 m/s | 19.1 m/s |
В 15 | 14.6 m/s | 17.3 m/s | 20.0 m/s | 21.2 m/s |
В 25 | 19.2 m/s | 21.2 m/s | 24.6 m/s | 26.1 m/s |
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element6-жадвал | |||
Канал ўзани грунти | Оқимда лой зарралари таркиби 0.1 kg/m3 ва ундан юқори миқдорда бўлган тақдирда, боғловчи ва боғловчи бўлмаган грунтли каналлар учун Кс ишлаш шарт-шароитлари коэффициенти | ||
магистраль каналлар ва уларнинг тармоқлари учун | юқори тартиблар тақсимлагичлари учун | қуйи тартиблар тақсимлагичлари учун | |
Қум: | |||
майда ва ўртача катталик | 1.3 | 1.4 | 1.5 |
йирик ва шағалли | 1.5 | 1.6 | 1.7 |
Шағал: | |||
майда | 1.5 | 1.6 | 1.7 |
ўртача | 1.4 | 1.5 | 1.7 |
йирик | 1.2 | 1.3 | 1.4 |
Майда тош: | 1.1 | 1.2 | 1.3 |
лой грунтлар, қуйидагилар мавжудлигида: | |||
коллоид ҳолатдаги чўкиндилар | 1.3 | 1.4 | 1.6 |
тубидаги коррозиялайдиган чўкиндилар | 0.75 | 0.8 | 0.85 |
туби ва қияликлари ўсимлик билан қопланган | 1.1 | 1.15 | 1.2 |
етарли даражада ёғингарчилик бўлмайдиган ҳудудлар учун каналлар ишидаги узоқ муддатли танаффусларда | 0.2 | 0.22 | 0.25 |
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementИзоҳлар:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1. Грунтларнинг ювилиб кетишга қаршилигини пасайтиришга олиб келадиган қуриб қолиши (қақраб кетиши) юз берадиган танаффус узоқ муддатли ҳисобланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2. Ишлаш давомийлиги ҳисобга олинмайди ва жоиз тезликлар ювилиб кетиш норматив эксплуатацияга тўсқинлик қилмайдиган каналлар (сув олиш-ташлаш тармоғи каналлари, камдан-кам ишлайдиган ташлашлар) учун камайтирилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementШНҚ 2.06.03-21 «Суғориш тизимлари. Лойиҳалаш талаблари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
6-ИЛОВА
6-ИЛОВА
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementКаналларнинг қиялик миқдори коэффициентлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementГрунт | Қўшилувчи ўзан грунтга қараб, каналлар қиялиги (нишаблиги)нинг «m» миқдори коэффициентлари | Грунт | Қўшилувчи ўзан грунтга қараб, каналлар қиялиги (нишаблиги)нинг «m» миқдори коэффициентлари | ||
қияликлар | қияликлар | ||||
сув остидаги | сув устидаги | сув остидаги | сув устидаги | ||
қоя тошли | 0.00 — 0.50 | 0.00 — 0.25 | майда қум | 1.50 — 2.50 | 1.00 — 2.00 |
ярим қоя тошли | 0.50 — 1.00 | 0.50 | чангсимон қум | 3.00 — 3.50 | 2.50 |
шағал босган ва қумли шағал | 1.25 — 1.50 | 1.00 | |||
лой грунт, оғир ва ўртача қумоқ грунтли ер | 1.00 — 1.50 | 0.50 — 1.00 | |||
енгил қумоқ грунтли ер, қумлоқ грунт | 1.25 — 2.00 | 1.00 — 1.50 | |||
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementГрунт | Уймалар ёки ярим уймалар ҳосил қиладиган каналлар дамбалари ташқи қияликлари (нишабликлари)нинг «m» миқдори коэффициентлари | Грунт | Уймалар ёки ярим уймалар ҳосил қиладиган каналлар дамбалари ташқи қияликлари (нишабликлари)нинг «m» миқдори коэффициентлари |
лой грунт, оғир ва ўртача қумоқ грунтли ер | 0.75 — 1.0 | қумоқ грунт | 1.0 — 1.5 |
енгил қумоқ грунтли ер | 1.0 — 1.25 | қум | 1.25 — 2.0 |
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementИзоҳлар:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1. Биринчи рақам сув сарфи 0,5 m3/s кам бўлган, иккинчиси — сув сарфи 10 m3/s ортиқ бўлган каналлар учун қияликларнинг миқдорлари.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2. Қурилиш ишларини амалга оширишнинг илғор усулларини қўллаш шарт-шароитлари бўйича зарур бўлган тақдирда, каналлар ички ва ташқи қияликларининг миқдорлари жадвалда кўрсатилган қийматларга нисбатан ошишига йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementШНҚ 2.06.03-21 «Суғориш тизимлари. Лойиҳалаш талаблари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
7-ИЛОВА
7-ИЛОВА
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementСуғориш каналлари кўндаланг кесимининг кўринишлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1-§. Трапеция шаклидаги кўндаланг кесим
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementТрапеция шаклидаги кўндаланг кесим учун канал асосий ўлчамлари тагининг кенглигини сув тўлиш баландлигига нисбати билан боғлиқ равишда (β — канал тагининг нисбий кенглиги), сув сарфи Қ ва қиялик м бўйича қуйидаги эмпирик формула билан ҳисобланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(1)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementb — канал тагининг кенглиги, m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementh — каналдаги сув чуқурлиги, m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementQ — каналдаги сув сарфи, m3/s;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementm — қиялик коэффициенти (m=ctgθ; θ — қиялик бурчаги) ёки ушбу илованинг 1-жадвалида келтирилган қийматлар билан.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementКанал таги кенглигининг сув чуқурлигига нисбати қийматлари m ˃2.5 бўлганда β қиймати ҳисоб билан ёки ўхшаш ҳолатлар маълумоти бўйича олинади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1-жадвал | ||||
м | 1,0 | 1,5 | 2,0 | 2,5 |
β | 0,8 — 3 | 0,6 — 3,1 | 0,5 — 3,4 | 0,4 — 3,8 |
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementКўндаланг кесим элементлари ўлчамларини аниқлаш формулалари 2-жадвалда келтирилган.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2-жадвал | ||
Кўндаланг кесим элементлари | Ҳисоблаш формулалари | Формула рақами |
1 | 2 | 3 |
канал юқори кенглиги | B=b+2mh=h(β+2m) | (2) |
ўртача кенглик | bm=b+mh=h(β+m) | (3) |
bm=m(1+σ)Р/σ | (4) | |
ўртача чуқурлик | hm=ω/B=(β+m)h/( β+2m ) | (5) |
кўндаланг кесим майдони | ω =(b+mh)h=(β+m)h2 | (6) |
ω=m(1+σ)2 Р2 /σ=mh2 /σ | (7) | |
ҳўлланган периметр | h=b+2h = h(β+2 | (8) |
гидравлик радиус | Р=(b+mh)h/(b+2h = (β+m)h/(β+2 | (9) |
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementИзоҳ. б — канал таги кенглиги, m; ҳ — каналда сув чуқурлиги, m; β — канал таги кенглигининг нисбий қиймати (β=б/ҳ); m — қиялик коэффициенти (m=cтг θ, θ — қиялик бурчаги).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementСуғориш каналининг трапеция шаклидаги кўндаланг кесими кўриниши ушбу илованинг 1-чизмасида келтирилган.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1-чизма. Каналнинг трапеция шаклидаги кўндаланг кесим кўриниши
B — юқори кенглик, b — канал таги кенглиги, h — каналда сув чуқурлиги, m — қиялик коэффициенти (m=ctgθ, θ — қиялик бурчаги)
B — юқори кенглик, b — канал таги кенглиги, h — каналда сув чуқурлиги, m — қиялик коэффициенти (m=ctgθ, θ — қиялик бурчаги)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2-§. Тўғри бурчакли кўндаланг кесим
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementТўғри бурчакли кўндаланг кесимда қиялик коэффициенти m=0 га тенг бўлади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementТўғри бурчакли кўндаланг кесим элементи ўлчамларини ҳисоблаш формулалари мазкур илованинг 3-жадвалида келтирилган.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element3-жадвал | ||
Кўндаланг кесим элементлари | Ҳисоблаш формулалари | Формула рақами |
1 | 2 | 3 |
юқори кенглик | B=b | (10) |
кўндаланг кесим майдони | ꞷ=bh | (11) |
ҳўлланган периметр | χ=b+2h | (12) |
гидравлик радиус |
| (13) |
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementИзоҳ. b — канал таги кенглиги, m; h — каналда сув чуқурлиги, m.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementСуғориш каналининг тўғри бурчакли кўндаланг кесими кўриниши ушбу илованинг 2-чизмасида келтирилган.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2-чизма. Тўғри бурчакли канал кўндаланг кесими кўриниши
b — канал таги кенглиги, h — каналда сув чуқурлиги
b — канал таги кенглиги, h — каналда сув чуқурлиги
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element3-§. Параболик кўндаланг кесим
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementПараболик кўндаланг кесим учун канал шакли қуйидаги формула билан аниқланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(14)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementh — канал чуқурлиги, m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementbh — h чуқурликдаги канал кенглиги, m.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementПараболик кўндаланг кесим элементи ўлчамларини ҳисоблаш формулалари ушбу илованинг 4-жадвалида келтирилган.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element4-жадвал | ||
Кўндаланг кесим элементлари | Ҳисоблаш формулалари | Формула рақами |
1 | 2 | 3 |
юқори кенглик |
| (15) |
ўртача чуқурлик | Нm = 2ҳ/3 | (16) |
кўндаланг кесим майдони |
| (17) |
| (18) | |
ҳўлланган периметр |
| (19) |
гидравлик радиус |
| (20) |
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementИзоҳ:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementh — каналдаги сув чуқурлиги, m; р — парабола параметри; 
— параболик кесим функцияси.
— параболик кесим функцияси.Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementПараболик кесимлар учун қиялик қиймати сув сатҳида берилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementНов (лоток) чуқурлиги нов (лоток) устининг максимал сув сатҳидан 10 сm юқорида бўлиш шарти билан тайинланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementСуғориш каналининг параболик кўндаланг кесими кўриниши ушбу илованинг 3-чизмасида келтирилган.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element3-чизма. Параболик канал кўндаланг кесими кўриниши
B — юқори кенглик, h — каналдаги сув чуқурлиги
B — юқори кенглик, h — каналдаги сув чуқурлиги
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element4-§. Доиравий (сегментли) кўндаланг кесим
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЎзаннинг доиравий кўндаланг кесими суғориш каналининг радиуси билан шакллантирилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementДоиравий кўндаланг кесим элементи ўлчамларини ҳисоблаш формулалари мазкур илованинг 5-жадвалида келтирилган.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element5-жадвал | ||
Кўндаланг кесим элементлари | Ҳисоблаш формулалари | Формула рақами |
1 | 2 | 3 |
юқори кенглик |
| (21) |
чуқурлик |
| (22) |
ўртача чуқурлик |
| (23) |
кўндаланг кесим майдони |
| (24) |
ҳўлланган периметр |
| (25) |
гидравлик радиус |
| (26) |
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementИзоҳ:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementh — каналдаги сув чуқурлиги, m; p — кўндаланг кесим радиуси, m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementСуғориш каналининг доиравий кўндаланг кесими кўриниши ушбу илованинг 4-чизмасида келтирилган.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element4-чизма. Доиравий канал кўндаланг кесими кўриниши
B — юқори кенглик, h — каналдаги сув чуқурлиги, р — кўндаланг кесим радиуси, φ — кўндаланг кесим марказий бурчаги
B — юқори кенглик, h — каналдаги сув чуқурлиги, р — кўндаланг кесим радиуси, φ — кўндаланг кесим марказий бурчаги
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element5-§. Полигонал кўндаланг кесим
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementПолигонал кўндаланг кесим канал туби кенглиги (b) ва бир неча қават симметрик қияликларга (m1 m2 m3) эга бўлган трапеция шаклдаги кесимлардан иборат бўлади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementКесимнинг юқориги қисми m1 ва h1, ўрта қисми m2 ва h2, қуйи қисми m3 ва h3 билан белгиланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementКанал кўндаланг кесимининг барча параметрлари, юқори қисмининг чуқурлиги h1 қиймати орқали берилган (қирғоқнинг сув сатҳидан баландлигини ҳисобга олмаган ҳолда)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element5-чизма. Полигонал канал кўндаланг кесими кўриниши
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementb — канал туби кенглиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementB — юқори кенглик;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementB1 — юқори қияликлардаги канал кенглиги, m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementB2 — ўрта қияликлардаги канал кенглиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementh1 — қирғоқнинг сув сатҳидан баландлигини ҳисобга олмаган ҳолда канал юқори қисмининг чуқурлиги, m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementh2 — каналнинг ўрта қисми чуқурлиги, m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementm1 — юқори қиялик қиймати;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementm2 — ўрта қиялик қиймати;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementm3 — қуйи қиялик қиймати.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementПолигонал кўндаланг кесим элементи ўлчамларини ҳисоблаш формулалари мазкур илованинг 6-жадвалида келтирилган.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element6-жадвал | ||
Кўндаланг кесим элементлари | Ҳисоблаш формулалари | Формула рақами |
1 | 2 | 3 |
юқори кенглик | B=b+2(m1h1+ m2h2+ m3h3) | (27) |
нисбий кенглик |
| (28) |
ўрта қисм нисбий чуқурлиги |
| (29) |
қуйи қисм нисбий чуқурлиги |
| (30) |
ўрта қисм чуқурлиги |
| (31) |
қуйи қисм чуқурлиги |
| (32) |
кўндаланг кесим майдони |
| (33) |
| (34) | |
ҳўлланган периметр |
| (35) |
Гидравлик радиус |
| (36) |
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementb — канал туби кенглиги, m; h — каналдаги сув чуқурлиги, m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementβ — канал туби нисбий кенглиги (β=b/h1);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementm — қиялик коэффициенти қиймати (m=cтг θ, θ — қиялик бурчаги);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementB1 — юқори қияликдаги канал кенглиги, m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementh1 — қирғоқнинг сув сатҳидан баландлигини ҳисобга олмаган ҳолда канал юқори қисмининг чуқурлиги, m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementh2 — канал ўрта қисми чуқурлиги, m; h3 — канал қуйи қисми чуқурлиги, m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementm1 — юқори қиялик қиймати; m2 — ўрта қиялик қиймати;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementm3 — канал қуйи қисми қиялик қиймати.