22.10.2024 йилдаги 01/2-80-сон
ONLINE TRANSLATE
Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг буйруғи, 22.10.2024 йилдаги 01/2-80-сон
Date of entry into force
12.11.2024
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
буйруғи
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ШНҚ 2.06.01-24 «Гидротехника иншоотлари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларини тасдиқлаш тўғрисида
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
[Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги томонидан 2024 йил 12 ноябрда ҳисобга олинди, ҳисоб рақами 312]
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ўзбекистон Республикасининг Шаҳарсозлик кодексига мувофиқ буюраман:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1. ШНҚ 2.06.01-24 «Гидротехника иншоотлари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари иловага мувофиқ тасдиқлансин.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2. Ўзбекистон Республикаси давлат архитектура ва қурилиш қўмитаси раисининг 1997 йил 13 мартдаги 17-сон буйруғи билан тасдиқланган ҚМҚ 2.06.01-97 «Гидротехник иншоотлар» қурилиш меъёрлари ва қоидалари ўз кучини йўқотган деб топилсин.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
3. Мазкур буйруқ Ўзбекистон Республикаси Фавқулодда вазиятлар вазирлиги, Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги, Сув хўжалиги вазирлиги ҳамда Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Санитария-эпидемиологик осойишталик ва жамоат саломатлиги қўмитаси билан келишилган.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
4. Ушбу буйруқ расмий эълон қилинган кундан эътиборан кучга киради.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Вазир в.б. Ш. ХИДОЯТОВ
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Тошкент ш.,
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2024 йил 22 октябрь,
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
01/2-80-сон
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Келишилди:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Санитария-эпидемиологик осойишталик ва жамоат саломатлиги қўмитаси раиси Б. ЮСУПАЛИЕВ
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2024 йил 8 октябрь
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Сув хўжалиги вазири Ш. ХАМРАЕВ
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2024 йил 4 октябрь
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Фавқулодда вазиятлар вазири А. КУЛДАШЕВ
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2024 йил 27 сентябрь
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазири А. АБДУХАКИМОВ
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2024 йил 9 сентябрь
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг 2024 йил 22 октябрдаги 01/2-80-сон буйруғига
ИЛОВА
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ШНҚ 2.06.01-24 «Гидротехника иншоотлари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Мазкур шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари (бундан буён матнда ШНҚ деб юритилади) янги қуриладиган, реконструкция қилинадиган гидротехника иншоотларини лойиҳалашга оид талабларни белгилайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1-боб. Шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари ҳамда техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатларга ҳаволалар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1. Мазкур ШНҚда қуйидаги шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари ҳамда техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатларга ҳаволалар қўлланилган:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ШНҚ 2.01.14-21 Ҳисобий гидрологик тавсифларни аниқлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ҚМҚ 2.03.11-96 Қурилиш конструкцияларини коррозиядан ҳимоя қилиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ШНК 2.06.03-12 Суғориш тизимлари. Лойиҳалаш нормалари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ШНҚ 2.06.04-21 Гидротехника иншоотларига бўладиган юкланиш ва таъсирлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ГОСТ 9.602-2016 Коррозия ва эскиришдан ҳимоя қилиш ягона тизими. Ерости иншоотлари. Коррозиядан ҳимоялашга умумий талаблар (расмий манба: ГОСТ 9.602-2016 Единая система защиты от коррозии и старения. Сооружения подземные. Общие требования к защите от коррозии);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ГОСТ 26775-97 Ички сув йўлларидаги кўприкларнинг кўприк ости кема қатнов оралиқларининг ўлчамлари. Меъёрлар ва техник талаблар (расмий манба: Габариты подмостовые судоходных пролетов мостов на внутренних водных путях. Нормы и технические требования).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2-боб. Атамалар, таърифлар ва қисқартмалар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2. Ушбу ШНҚда қуйидаги атамалар ва уларнинг таърифлари қўлланилган:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
гидротехника иншоотлари — сув омборлари тўғонлари, дарёлар, сойлар, каналлар ва коллекторлардаги тўғонлар, дарёларнинг ўзанларини тўсувчи иншоотлар, сув олиш, сув ўтказиш, сув ташлаш ҳамда қирғоқларни ҳимоя қилиш иншоотлари, гидроэлектростанциялар, насос станциялари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
гидроузел — жойлашуви бўйича бирлашган гидротехника иншоотларининг гуруҳлари.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
3. Ушбу ШНҚда қўйидаги шартли белгиланишлар ва қисқартмалар қўлланилган:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
НЎМ — назорат-ўлчаш мосламалари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
НДС — нормал димланган сатҳ;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ЖДС — жадаллашган димланган сатҳ;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ГЭС — гидроэлектр станцияси;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ГТЭС — гидротўплаш электр станцияси;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
НС — насос станцияси.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
3-боб. Умумий қоидалар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1-§. Асосий талаблар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
4. Доимий гидротехника иншоотларининг турлари мазкур ШНҚнинг 1-иловасига мувофиқ бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Гидротехника иншоотларининг синфини ушбу ШНҚнинг 2-иловасига мувофиқ белгилаш зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
5. Гидротехника иншоотларини сув ресурсларидан комплекс фойдаланиш, сув хўжалиги тармоқларини ривожлантириш ва жойлаштириш схемалари ҳамда сув оқими ёки сув ҳавзасидан комплекс фойдаланиш схемалари асосида қурилиш объектларини умумийлаштириш талабларидан келиб чиққан ҳолда лойиҳалаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
6. Гидротехника иншоотларининг тури, уларнинг параметрлари ва компоновкалари ҳамда ҳисобланган сув сатҳлари техник-иқтисодий кўрсаткичларини таққослаш асосида ва қуйидагиларни ҳисобга олиш керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
гидротехника иншоотларни қуриш жойлари ва ҳудуднинг табиий шароитларини (иқлимий, муҳандислик-геологик, гидрогеологик, сейсмик, топографик, гидрологик, биологик);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
сув хўжалиги тармоқларини ривожлантириш ва жойлаштиришни, шунингдек транспорт схемасини ўзгартириш ва юк айланмасининг кўпайтиришни, суғориш ва зах қочиришни, сув таъминотини, сув омборлари ва сув оқимларининг қирғоқ бўйи майдонларини, нефт ва газ конларини, иссиқлик ва атом электр станцияларини ишлаб чиқишни;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
юқори ва қуйи бьефлардаги дарёларнинг гидрологик, термик тартибининг ўзгаришларини прогноз қилишни;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
дарёлар ва сув омборларининг ўзанлари ва қирғоқларини лойқа босиши ҳамда қайта шакллантирилишини;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ҳудудларни сув босиши ҳамда у ерда жойлашган бинолар ва иншоотларни муҳандислик жиҳатидан муҳофаза қилишни;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
кемасозлик, балиқчилик хўжалиги, сув таъминоти ва мелиорация тизимлари ишларининг шартлари ва вазифаларини ўзгаришларини;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
аҳолининг маиший шароитлари ва дам олишини (санатория, курорт зоналари).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
7. Сувнинг сифатини таъминлашда қуйидаги чора-тадбирлар амалга оширилиши зарур:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
биоген элементларни (таркибида азот бўлган моддалар, фосфор) келишини чеклаш, уларнинг сувдаги миқдори йўл қўйилган максимал концентрациясидан ошмаслигини таъминлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
гидротехника иншоотларидан доимий ва вақтинчалик фойдаланиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ишлаб чиқариш ишлари, меҳнат ресурсларини мавжудлиги шартлари ва усуллари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
табиий ресурсларни ишлаб чиқиш имкониятлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
сув оқими ва сув ҳавзалари қирғоқларида жойлашган гидротехника иншоотларига эстетик ва архитектура талабларини таъминлаш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
8. Гидротехника иншоотларини лойиҳалашда қуйидагиларни ҳисобга олиш керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
гидротехника иншоотлари ва уларнинг пойдеворларини ишончлилиги ва улардан фойдаланиш бўйича талаблар ҳамда чўкиндилар, селлар, муз, майда муз парчалари, оқувчи жисмларининг ноқулай таъсирини камайтириш шартларини;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қурилиш ва фойдаланиш даврида гидротехника иншоотлари ва ускуналарнинг ишлаши ва уларнинг ҳолатини доимий кузатувларини;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
гидротехника иншоотлари тармоғини архитектуравий безашни;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
энг юқори даражадаги механизация ишларини ва энг кам меҳнат сарфларида қурилишнинг норматив давомийлигини танлашни;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
сув омборининг жойини ва ён атрофидаги ҳудудларни тайёрлашни;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
балиқларни муҳофаза қилиш чора-тадбирларини ташкил этишни;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
фойдали қазилмалар конларини муҳофаза қилишни;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қишлоқ хўжалиги ерларини, қўриқхоналарни ва маданий ёдгорликларни сақланишини;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
кемасозликнинг зарур шартларини;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қуйи бьефда қулай сатҳ ва тезлик ҳамда ўзлаштирилган ерлар учун ер ости сувлари даражасининг қулай тартибини;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қурилишда ва фойдаланишда ёнғин хавфсизлиги ва ёнғин ўчириш воситаларини.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
9. Гидротехника иншоотларини лойиҳалашда техник-иқтисодий жиҳатдан мақсадга мувофиқлик ва қуйидаги имкониятларни ҳисобга олиш лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
турли фойдаланиш функцияларини бажарадиган гидротехника иншоотларини бирлаштиришни;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
гидротехника иншоотларини қуриш ва уларни алоҳида ишга тушириш мажмуалари билан фойдаланишга топширишни;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
мавжуд гидротехника иншоотларини реконструкциясини;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ускуналар, конструкциялар ва уларнинг ўлчамларини, қурилиш-монтаж ишларини бажариш усулларини бирхиллаштиришни;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
мелиоратив ва бошқа мақсадлар учун мўлжалланган гидроузелларда ҳосил бўладиган босимдан энергетика мақсадларида фойдаланишни.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
10. Ер ости гидротехника иншоотларини лойиҳалашда грунт массиви таркибини унинг сувлилигини, газ миқдори, геологик хусусиятларини ва радиоактивлигини ҳисобга олиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
11. Гидротехника иншоотларини қуриш жараёнида қуйидагилар инобатга олиниши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
атроф-муҳитни муҳофаза қилиш талабларига риоя этиш чора-тадбирлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ҳудуддаги дарахт ва буталар ҳамда яшил майдонларга зарар етказмаслик, дарахт ва буталар атрофи бетонлаб ташланмаслиги.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
12. I ва II синфдаги ҳамда III синф асосий гидротехника иншоотларини лойиҳалашда қуйидагиларни ҳисобга олиш керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қурилиш жараёнида ва фойдаланишда гидротехника иншоотларининг ишончлилигини баҳолашни;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
нуқсонларни ўз вақтида аниқлашни;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
таъмирлаш тадбирлари тайинлашни;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
аварияларнинг олдини олиш ва фойдаланишни яхшилаш учун қурилиш жараёнида ҳамда фойдаланиш вақтида гидротехника иншоотлари ва уларнинг асосларининг ишлашини табиий кузатиш учун назорат-ўлчов мосламалари ўрнатилишини.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
13. IV синфдаги гидротехника иншоотларида НЎМларни ўрнатиш, шунингдек III синфдаги гидротехника иншоотларида эса НЎМларни ўрнатмаслик техник-иқтисодий жиҳатдан асосланган бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Асосий гидротехника иншоотларини лойиҳалаштиришда, уларнинг таъсир доирасидаги ҳудудларда фавқулодда вазиятлар юз берганда хабар берувчи маҳаллий огоҳлантириш тизимлари лойиҳаланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
14. I ва II синф гидротехника иншоотларини лойиҳалашда қабул қилинган техник ечимни асослаш учун илмий-тадқиқот ишлари, экспериментал ва тажриба-конструкторлик ишлари олиб борилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
III ва IV синф гидротехника иншоотлари учун илмий-тадқиқот ишлари, экспериментал ва тажриба-конструкторлик ишларини бажариш асосланган ҳоллардагина йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2-§. Гидротехника иншоотларини реконструкция қилиш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
15. Доимий гидротехника иншоотларини реконструкция қилишда қуйидагилар бажарилиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
энергетика объектларида электроэнергия ишлаб чиқиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
суғориш тизимларини сув билан таъминланганлигини ошириш, зах қочириладиган ёки суғориладиган ва уларга туташ ҳудудларда, каналларнинг трассалари атрофида ер ости сувларини режимини яхшилаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
портларда ва кемасозлик иншоотларида юк ва кема ўтказиш имкониятини ошириш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
гидроузелнинг таъсир зонасини экологик шароитларини яхшилаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
гидротехника иншоотларининг ускуналарни алмаштириш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
гидротехника иншоотларининг хавфсизлигини таъминлашни ошириш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Асосий гидротехника иншоотлари реконструкция қилинганда, улардан фойдаланиш тўхтатилмаслиги лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
16. Гидротехника иншоотларини реконструкция қилишда мавжуд иншоотлар ва уларнинг юк кўтариш қобилияти захираларидан максимал даражада фойдаланиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Реконструкция қилинаётган гидротехника иншоотлари ва уларнинг элементлари пойдеворининг материаллари ва грунтларининг техник ҳолати махсус тадқиқотлар билан аниқланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2-боб. Асосий ҳисобий талаблар, юкланиш ва таъсирлар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
17. Гидротехника иншоотлари, уларнинг конструкциялари ва пойдеворларини чегаравий ҳолатлар усули бўйича ҳисоблаш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ҳисоблаш иккита чегаравий ҳолатлар гуруҳлари бўйича амалга оширилиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
гидротехника иншоотлари, уларнинг конструкциялари ва пойдеворларининг фойдаланишга тўлиқ яроқсизлиги — пойдевор умумий мустаҳкамлиги ва барқарорлигини ҳисоблаш, пойдевор ва грунтли иншоотларини умумий фильтрациялар мустаҳкамлиги, гидротехника иншоотларининг алоҳида элементларининг мустаҳкамлиги, уларнинг мустаҳкамлиги ёки барқарорлиги билан боғлиқ бўлган конструкцияларни силжиши ҳисоб-китоблари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
нормал фойдаланишда яроқсизлиги — маҳаллий мустаҳкамликка асосларни ҳисоблаш, силжиш ва деформацияларни чеклаш бўйича ҳисоб-китоблар, ёриқлар ва қурилиш чокларини шаклланишига ёки уларни топишга, маҳаллий фильтрациялаш мустаҳкамлигини ёки биринчи гуруҳнинг чегаравий ҳолатлари учун кўриб чиқилмайдиган гидротехника иншоотларининг алоҳида элементларининг мустаҳкамлигини бузилишига ҳисоблаш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
18. Гидротехника иншоотларини, уларнинг конструкцияларини ва пойдеворларини ҳисоблашда чегаравий ҳолатлар вужудга келмаслигини таъминлайдиган қуйидаги шартга риоя қилиш лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
γic Fc / γn
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
γic — юкларнинг уйғунлаштириш коэффициенти:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
нормал фойдаланиш даврида юклар ва таъсирларнинг асосий бирикмалари учун биринчи гуруҳнинг чегаравий ҳолатлари бўйича ҳисоб-китобларда — 1,0;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қурилиш ва таъмирлаш даври учун — 0,95;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
юклар ва таъсирларни махсус бирикмалари учун — 0,90;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
иккинчи гуруҳнинг чегаравий ҳолати бўйича ҳисоб-китобларда — 1,0.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
F — умумлаштирилган куч таъсирининг (куч, момент, кучланиш), деформация ёки чегара ҳолатини баҳолаш амалга ошириладиган бошқа параметрининг ҳисобий қиймати;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
R — умумлаштирилган юк кўтариш қобилияти, деформация билан белгиланадиган бошқа параметрларни ҳисобий қиймати;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
γс — гидротехника иншоотларининг турини, конструкциясини ёки пойдеворини, материал турини, ҳисобий чизмаларнинг яқинлигини, чегаравий ҳолати турини ва бошқа омилларни ҳисобга олган ҳолда ва айрим турдаги гидротехника иншоотларини, уларни конструкцияларини ва пойдеворларини лойиҳалаш учун иш шароитлари коэффициенти;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
γn — гидротехника иншоотларининг вазифасига кўра ишончлилик коэффициенти.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Биринчи гуруҳнинг чегаравий ҳолати бўйича ҳисоб-китобларда гидротехника иншоотлари синфи учун қуйидагича қабул қилиниши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
I — 1,25;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
II — 1,20;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
III — 1,15;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
IV — 1,10.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Иккинчи гуруҳнинг чегаравий ҳолатлари бўйича ҳисоб-китобларда γn ни 1,0 га тенг деб қабул қилиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Табиий қоялар барқарорлигини ҳисоб-китоб қилишда γn ни лойиҳалаштирилаётган гидротехника иншоотлари яқин жойлашган синфи учун каби қабул қилиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
19. Материалларнинг ҳисобий қаршиликлари ва грунтларнинг хусусиятларини аниқлаш учун қабул қилинган материаллар γm ва грунтлар γ g бўйича ишончлилик коэффициентларининг қийматлари гидротехника иншоотларининг алоҳида турларини, уларнинг конструкциялари ва асосларини лойиҳалаш ушбу ШНҚ бўйича белгиланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Материаллар ва грунтларнинг ҳисобий қаршиликлари экспериментал тадқиқотлар натижаларини статистик қайта ишлашдан сўнг аниқланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
20. Юкларнинг ҳисобий қиймати унинг норматив қийматига мос келадиган юк бўйича тегишли ишончлилик коэффициентига γ f кўпайтириш билан аниқланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Гидротехника иншоотларининг конструкцияларини ва пойдеворларини лойиҳалашда, юкларнинг норматив қийматларини мазкур ШНҚнинг талаблари бўйича аниқлаш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Биринчи гуруҳнинг чегаравий ҳолатлари учун ҳисоб-китобларда γ f юклар бўйича ишончлилик коэффициентининг қийматлари мазкур ШНҚнинг 3-иловасига мувофиқ қабул қилиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
21. Гидротехника иншоотлари, уларнинг конструкциялари ва пойдеворларини иккинчи гуруҳнинг чегаравий ҳолатлари бўйича ҳисоб-китобларини γf, юклар бўйича ишончлилик коэффициенти билан ҳамда материаллар γm ва грунтлар γ g ишончлилиги коэффициент билан уларнинг конструкцияларини ва пойдеворларини алоҳида турларини лойиҳалашга 1,0 га тенг бўлганда амалга оширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
22. Гидротехника иншоотларини ва конструкцияларини ҳисоблаш, керакли ҳолатларда, чизиқли бўлмаган ва эгилувчан бўлмаган деформацияларни, ёриқлар таъсирини ва материалларнинг бир турда бўлмаганлигини ҳисобга олган ҳолда амалга оширилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
23. Гидротехника иншоотларига тушадиган юклар ва таъсирлар мазкур ШНҚнинг 4-иловасига кўра олиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Гидротехника иншоотларининг алоҳида турларини, уларнинг конструкциялари ва пойдеворларини ҳамда бирикмаларини ҳисоблашда ҳисобга олиниши лозим бўлган юклар ва таъсирлар рўйхати ШНҚ 2.06.04-21га мувофиқ олиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
24. Гидротехника иншоотларини юклар ва таъсирларнинг асосий ва махсус бирикмаларига ҳисоблаш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Асосий бирикмалар доимий, узоқ давомий ва қисқа муддатли юклар ва таъсирларни ўз ичига олиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Махсус бирикмалар доимий, узоқ давомий, қисқа муддатли ва махсус юклар ҳамда таъсирларнинг биттасини ўз ичига олиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Юкламалар ва таъсирларни энг ноқулай, бироқ кўриб чиқилаётган ҳисобий ҳолат учун ҳақиқий (реал) бўлган бирикмаларда қурилиш, фойдаланиш даврлари ва таъмирлаш ҳолати учун алоҳида қабул қилиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
25. Доимий гидротехника иншоотларини лойиҳалашда ҳисобланган максимал сув сарфлари мазкур ШНҚнинг 1-жадвалига мувофиқ олиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бунда, гидрологик хусусиятларни ШНҚ 2.01.14-21 га мувофиқ аниқлаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
26. Гидроузелнинг доимий сув ўтказгичлари орқали фойдаланиш жараёнида ўтказилиши керак бўлган ҳисобий сувнинг сарфи, унинг ушбу гидротехника иншооти учун лойиҳалаштирилаётган сув омборлари ёки мавжуд сув омборлари томонидан ўзгартирилишини ва дарё ҳавзасидаги хўжалик фаолияти натижасида юзага келадиган оқимларни шакллантириш шартларининг ўзгаришини трансформациясини ҳисобга олган ҳолда, ушбу ШНҚнинг 25-бандига мувофиқ олинган ҳисобий максимал сарф асосида аниқланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

1-жадвал

Ҳисобий ҳолатлар

Гидротехника иншоотининг синфидан келиб чиқиб, ҳисобий максимал сув сарфларини Р,  фоиз ортиши йиллик эҳтимоллиги

I

II

III

IV

Асосий

0.1

1.0

3.0

5.0

Текшириладиган

0.01*

0.1

0.5

1.0

* ШНҚ 2.01.14-21 га мувофиқ тўғрилашни ΔQ1 ҳисобга олиш керак.

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
27. Асосий ҳисобий ҳолат учун ҳисобий сув сарфини ўтказиш юқори бьефнинг сув оқимининг нормал сатҳида фойдаланилган сув ташлаш иншоотлари тўлиқ очиқлигида таъминланиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Асосий ҳисоблаш ҳолати учун ҳисобий сув сарфини ўтказиш, юқори бьефнинг нормал димланган сатҳида сув ташлаш иншоотлари (ГЭС барча турбиналари ва уларни фойдаланишида нормал тартибда бошқа сув ўтказиш иншоотлари) орқали улар тўлиқ очилганда таъминланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Асосий ҳисобий ҳолатга мос келувчи юкланишлар ва таъсирларни, асосий бирикмалар таркибида мазкур ШНҚга мувофиқ ҳисобга олиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Асосий ҳисобий ҳолат учун сув сарфларининг ўтказиш, тартибга солинмайдиган сув ташлаш иншоотларидан (затворсиз), НДСдан фарқ қиладиган юқори бьеф даражаларида ҳам амалга оширишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
НДС дан юқори даражаларга мувофиқ келадиган юкламалар ва таъсирлар уларнинг асосий бирикмалари таркибида ҳамда сув тошқинларига қарши курашишга мўлжалланган гидротехника иншоотлари учун уларнинг махсус бирикмалари таркибида техник — иқтисодий асосланганда ҳисобга олиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
28. Текшириш-ҳисоблаш ҳолати учун ҳисобий сув сарфини ўтказиш гидроузелнинг барча сув ўтказиш иншоотлари, шунингдек сув ташлаш иншоотлари, ГЭС гидротурбиналари, сув таъминотининг суғориш тизимларининг сув йиғиш иншоотлари, балиқ ўтказиш иншоотлари ва захира сув ташлаш иншоотлари томонидан техник-иқтисодий асосланган ЖДСда таъминланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бунда, агар асосий ҳисобий ҳолати учун сув сарфларини ўтиши юқори бьефнинг сув сатҳларида ΔН катталигига НДСдан юқори бўлганда амалга оширилиши, текшириш ҳисоб-китоб ҳолатининг максимал сув сарфи трансформацияси ЖДС — (НДС + ΔН) белгилар атрофида амалга оширилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Сув тошқинининг энг кўп миқдорини қисқа вақтда ўтишини, максимал ҳисобий текшириш сарфини ўтказишни ҳисобга олиб қуйидагиларга йўл қўйилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ГЭС электр энергиясини ишлаб чиқишини камайишига;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
сув истеъмолчилари объектларида авария ҳолатларига олиб келмайдиган сув олиш иншоотларининг нормал ишлашининг бузилишига;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
асосий гидротехника иншоотларни ишончлилигини пасайтирмайдиган, захира сув туширгичларни бузилишига;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
сув қувурларини бузилишига олиб келмайдиган ўзгарувчан тартибларда ёпиқ кўндаланг кесмали қувурлар орқали сувнинг ўтишига;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
сув тошқини ўтганидан кейин оқибатлар бартараф этилиши мумкин бўлган, асосий иншоотлар, турар жой ва корхоналар ҳудудларини бузилишига таҳдид солмайдиган, гидроузелнинг қуйи бьефининг ўзан ва қирғоқ ёнбағирларининг ювилишига.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Текшириш ҳисобий ҳолатига мос келадиган юклар ва таъсирлар ушбу ШНҚнинг 23-бандига мувофиқ юкланишларнинг махсус бирикмасининг таркибида ҳисобга олиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
29. Гидроузеллар каскадли жойлашган дарёларда лойиҳалаштирилаётган гидроузел учун ҳисобий максимал сув сарфи унинг синфи, каскадда жойлашуви, НДС ва ЖДСда юқорида жойлашган гидроузелнинг сув ўтказиш қобилияти, шунингдек каскаднинг гидроузеллари ва сув омборларидан фойдаланиш режими, юқори беъфнинг гидроузелга туташган қисмларида қўшимча ён томондан оқиб келиш ҳажмини ҳисобга олган ҳолда аниқланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Каскадда жойлашган гидроузел иншоотларининг синфидан қатъий назар, асосий ҳисобий ҳолатида сув сарфининг ўтиши қуйи жойлашган гидроузелнинг асосий гидротехника иншоотларини нормал фойдаланишини бузилишига олиб келмаслиги керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

2-жадвал

Каскадда лойиҳалаштирилаётган гидроузелнинг жойлашиши

Лойиҳалаштирилаётган гидроузелнинг синфи мавжуд гидроузел синфидан юқори бўлганда

Лойиҳалаштирилаётган гидроузелнинг синфи мавжуд гидроузелнинг синфига тенг бўлганда

Лойиҳалаштирилаётган гидроузелнинг синфи мавжуд гидроузел синфидан паст бўлганда

Лойиҳалаштирилаётган гидроузел мавжуд гидроузелдан пастда жойлашганда

Асосий ва текшириш ҳолатлари учун  сув сарфи лойиҳалаштирилаётган гидроузел синфига мувофиқ қабул қилинади

Асосий ва текшириш ҳолатлари сув сарфлари лойиҳаланаётган гидроузелнинг синфига мувофиқ асосий ва текшириш ҳолатлари учун мавжуд гидроузел орқали ўтказиладиган асосий ҳисоб-китоб ҳолати сув сарфлари ва гидроузеллар орасидаги ҳудудида ён томон оқим харажатлари йиғиндисига тенг деб қабул қилинади

Лойиҳалаштирилаётган гидроузел мавжуд гидроузелдан юқорида жойлашганда

Асосий ва текшириш ҳолатларининг сув сарфи лойиҳалаштирилган гидроузел синфига мувофиқ қабул қилинади.

Мавжуд гидроузелнинг ўтказиш қобилияти лойиҳалаштирилаётган гидроузел орқали ўтказиладиган асосий ҳисобий ҳолат харажатлари ва мавжуд гидроузелнинг жавобгарлик даражасига жавоб берадиган асосий ва текшириш ҳолатлари учун гидроузеллар орасидаги участкада ёнлама оқим харажатлари йиғиндисига мувофиқлаштирилиши керак

Асосий ва текшириш ҳолатларининг сув сарфлари лойиҳалаштирилаётган гидроузелнинг муҳимлик даражасига мувофиқ қабул қилинади

Изоҳлар:

1. Мавжуд гидроузел — илгари ишга туширилиши мўлжалланган гидроузелни тушуниш лозим.

2. Уч ёки ундан ортиқ гидроузеллардан иборат каскадлар учун ушбу жадвалда келтирилган жараён, дарёнинг юқоридан пастга қараб ҳар бир жуфт гидроузеллар учун кетма-кет бажарилиши керак.

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
30. I — III синфдаги доимий гидротехника иншоотлари учун қурилиш жараёнидаги вақтинчалик фойдаланиш даврида, сув сарфининг ҳисобий максимал қийматларидан ошиб кетишнинг йиллик эҳтимолликларини ишга тушириш мажмуаси гидротехника иншоотларининг синфига кўра мазкур ШНҚнинг 1-жадвалига мувофиқ қабул қилиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Гидротехника иншоотларининг вақтинча фойдаланиши чекланган муддатини ҳисобга олган ҳолда, ишга тушириш мажмуаси учун қабул қилинган сувнинг максимал сарфини техник-иқтисодий асослаш билан камайтиришга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бунда, ушбу давр учун максимал сув сарфини ошиб кетиши эҳтимолини ҳисоблаш мазкур ШНҚнинг 5-иловасига мувофиқ амалга оширилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
31. Вақтинчалик гидротехника иншоотларини лойиҳалашда, ҳисобий максимал сарфлар асосий ҳисобий ҳолат учун гидротехника иншоотининг синфи ва фойдаланиш муддатига кўра белгиланган йиллик ошиб кетиш эҳтимоли (таъминланганлик) дан келиб чиқиб қабул қилиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бунда, IV синфдаги вақтинчалик гидротехника иншоотлари учун ҳисобланган максимал сув сарфидан ошиб кетишнинг йиллик ҳисобий эҳтимоли қуйидагиларга тенг деб қабул қилиниши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
фойдаланиш муддати:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
3 йилгача бўлганда — 10 фоиз;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
3 йилдан ортиқ — 5 фоиз.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
III синфдаги вақтинчалик гидротехника иншоотлари учун эса:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
фойдаланиш муддати:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2 йилгача бўлганда — 10 фоиз;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2 йилдан ортиқ — 3 фоиз.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
32. Қурилиш даврида музларнинг тўпланиш ва тиқилиш ҳодисалари юзага келиши сабабли сув сатҳининг кўтарилиши эҳтимолини инобатга олган ҳолда ҳисобий сув сатҳини танлаш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
33. Комплекс гидроузел таркибига кирмайдиган кичик ва микро ГЭСлар учун ҳисобланган максимал сув сарфлари асосий ҳисобий ҳолат учун ушбу ШНҚнинг 26-бандига мувофиқ аниқланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Сув тошқини даврида кичик ГЭСларда электр энергияси ишлаб чиқаришнинг тўхтатилишига техник-иқтисодий асос бўлганда йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
3-боб. Тўғонлар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
34. Тўғоннинг тури ва конструкцияси унинг функционал мақсадига, муҳандислик-геологик, топографик, гидрологик ва иқлим шароитларига кўра ҳудуднинг сейсмиклигини, гидроузелнинг тўпланиши, ишларни ишлаб чиқаришини ташкил этиш чизмасидан келиб чиқиб, маҳаллий қурилиш материаллари мавжудлиги, қурилиш муддатлари ва тўғоннинг фойдаланиш шартларини ҳисобга олиб, вариантларни техник-иқтисодий таққослаш асосида танланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
35. Грунт материаллардан бўлган тўғонлар гидроузелнинг босимли юзасининг ёпиқ қисмлари учун қўлланилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бетон тўғонлардан асосан қояли пойдеворга эга бўлган устунлар ва гидроузелларнинг босимли юзасининг сув тушириш майдонлари учун фойдаланиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
36. Қояли даралар шароитида геологик шароитларга боғлиқ ҳолда тўғон створида аркали тўғонлар, фазовий ишлайдиган бетонли гравитация тўғонлар ва грунт материаллардан тўғонлар қуриш имкониятларини кўриб чиқиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
37. Бетон ёки темир-бетон тўғонлар турини танлашда турли енгиллаштирилган ва технологик конструкцияларни қўллаш мақсадга мувофиқлиги кўриб чиқилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бунда, кенгайтирилган чокли ва бўшлиқли гравитацион тўғонлар, контрфорсли тўғонлар, кам цементли зичланган бетондан қурилган тўғонлар ҳамда ГЭС биноси билан бирлаштирилган тўғон конструкциялари киритилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
38. Дамбаларнинг конструкциясини танлашда тўкма грунтли гидротехника иншоотларига устунлик бериш лозим (агар бу ҳимояланган ҳудудни қўшимча сув босишига олиб келмаса).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
4-боб. Гидроэлектр станциялари, гидротўплаш электр станциялар, насос станциялар, кичик ва микро гидроэлектр станциялар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1-§. Гидроэлектр станциялар, гидротўплаш электр станциялар ва насос станциялар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
39. Гидроэлектр станциялар, гидротўплаш электр станциялилари ва насос станциялари бинолар турини танлаш вариантларнинг техник — иқтисодий кўрсаткичларини таққослаш асосида ва қуйидагиларни ҳисобга олиб амалга оширилиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
станциянинг, унинг асосий ва ёрдамчи ускунасининг юқори самарадорлиги ишини таъминлашни;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
гидротехника иншоотлари ва ускуналар ишининг ишончлилигини, қулай доимий ва вақтинчалик фойдаланишни таъминлашни;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
гидротехника иншооти ва танланган технологик ускуна босимининг қийматини;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
гидроузелдаги станция биносининг ҳолатини ва асосий таянч иншоотларнинг турини;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
пойдевор грунтларининг кўринишини;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қурилиш-монтаж ишлаб чиқариш ва таъмирлаш-тиклаш ишларини шартлари ва усулларини.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
40. Ўзанли ва тўғонолди ГЭС ларнинг биноларини лойиҳалашда, сув ташлаш иншоотлари (ер усти ёки ер ости босимли сув ташлагичлар билан) мумкин бўлган турдаги гидроагрегатлар билан тўпламларни бирлаштирилган ва бирлаштирилмаган вариантларини кўриб чиқиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ГЭС биноси тор дарада жойлашган тоғли шароит учун гидроагрегатларнинг икки қаторли жойлашувини қўллашга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Деривацияли ГЭСлар учун жиҳозлар хонасининг ер устида ёки ер остида, гидроагрегатларнинг турли жойлашуви (бир ёки икки қаторли) билан алоҳида турган биноларни лойиҳалаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
41. ГЕС, ГТЭС ва НС биноларининг қурилиш гидротехника қисмининг таркибий ечимлари бинони ҳарорат чўкиш чоклари билан ажратилган агрегат секцияларга ажратиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Агрегат секцияларининг ўлчамлари агрегатларнинг габарит ўлчамларига, пойдевор грунтларининг турига ва бинонинг қурилиш қисмининг конструктив ечимига кўра белгиланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Техник-иқтисодий асосланганда, ГЭС, ГТЭС ва НС биноларининг сув ости қисмини ҳар қандай асослар учун бўлинмайдиган конструкцияда қабул қилишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Монтаж майдонини станциянинг асосий биносидан ҳарорат ёки ҳарорат-чўкиш чоклари билан ажратилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
42. Монтаж майдонининг ўлчамлари минимал қабул қилиниши ва битта монтаж агрегатни жойлаштириш ва бош кучайтирувчи трансформаторнинг ҳисоб–китоб билан танланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бунда, монтаж ишлари учун ускуналар хонасининг бир қисмини ишлатиш имкониятини ҳисобга олиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ер ости биноларида ер юзидаги майдонлардан фойдаланиш ҳисобига монтаж майдонини камайтириш имкониятини инобатга олиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
43. ГТЭСларда агрегатларни босимли сув қувурларининг устуни (створи)да жойлаштириш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ГТЭС биноси қояли бўлмаган пойдеворда жойлашганда, қурилиш ва фойдаланиш даврларда қияликларнинг барқарорлигини таъминлаши, босимли қувурлар ётқизилган табиий ёнбағирларини энг кам кесиш билан станцияларнинг тўплами ҳисобга олиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
44. ГТЭС ҳавзаларини лойиҳалашда, суткалик тўплаш тўплаш даврига эга юқори ҳавзада, уларнинг интенсив ишлатилиши ва тўлдирилиши режимини ҳисобга олиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Зарур бўлган ҳолларда, фильтрацияга қарши ва дренаж қурилмалари билан таъминлашни керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
45. ГЭСнинг сув қабул қилиш жойларида чиқиндини ушлаб қолиш панжараларини, авария-таъмирлаш ва таъмирлаш затворларини ўрнатиш учун тирқишларни инобатга олиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Панжаралар музлашдан ва муз парчалари билан тиқилиб қолишдан ҳимояланган бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Сўрувчи қувурларнинг чиқиш тешикларида кўчма таъмирлаш затворларини ўрнатиш учун тирқишлар ташкил этилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
46. Бириктирилган ГЭС биноларида, кириш жойида, босимли сув ташлагичлар учун чиқиш жойларида асосий, авария-таъмирлаш ва таъмирланадиган затворларни ўрнатиш учун тирқишлар мосламасини ҳисобга олиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Затворларни жойлашган жойини сув туширгичларнинг тўплами, тури ва конструкцияларидан келиб чиқиб аниқлаш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
47. ГТЭС ва НС нинг юқори ҳавзаларининг сув қабул қилиш жойлари авария-таъмирлаш затворлари тўсиладиган панжараларни ўрнатиш учун тирқишларга эга бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Панжараларнинг тирқишлари, таъмирлаш затворларининг тирқишлари билан бирлаштирилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
48. НС учун чиқиш тешикларида авария-таъмирлаш затворлари ёки сифонларни ўрнатилишини ҳисобга олиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
49. Ёпиқ ёки босимсиз деривация мавжуд бўлганда, уни текшириш ва таъмирлаш учун бўшатиш имкониятини инобатга олиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Затворлар билан тўсиладиган сув ўтказиш иншоотларини тўғри бурчакли тешикларининг ўлчамлари мазкур ШНҚнинг 6-иловасига мувофиқ қабул қилиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
50. Чуқур сув қабул қилгичли ГЭСнинг ёпиқ деривацияларида панжараларни механик ёки гидравлик тозалаш билан чиқиндиларни ушлаб турувчи панжарани сув қабул қилгич узунлиги бўйича жойлашиш вариантларини кўриб чиқиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
51. ГЭС, ГТЭС ва НС биноларининг сув ости қисмининг ўлчамлари агрегатнинг оқар қисми ўлчамларидан, асосий ва ёрдамчи ускуналарни жойлаштириш ва улардан фойдаланиш бўйича технологик талаблардан келиб чиққан ҳолда, шунингдек қурилиш конструкцияларининг ўлчамларини ҳисобга олган ҳолда минимал даражада бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
52. ГЭС биносида (ГТЭС, НС) ишлаб чиқариш, хизмат ва ёрдамчи хоналарнинг ўлчамлари сув ости қисми ўлчамларини ошишига олиб келмаслиги керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ёрдамчи хоналарни жойлаштириш учун оқим қисми устидаги мавжуд бўлган ҳажмлардан фойдаланиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ГЭС, ГТЭС ва НС биносининг сув ости қисмининг конструктив элементлари барча агрегат бўлимлари бўйича бирлаштириш (унификация) қилиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
53. Турбина камераларини текшириш ва таъмирлаш учун бинонинг сув ости қисмида чиқариш ва кириш қувурлари, хизмат галереялари, юриш йўллари, йўллар ва лифтлар (12 m ва ундан ортиқ чуқурликда) лойиҳаланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Галереянинг бошида ва охирида бошқа хоналардан ажратилган ва зинапоя катакларига эга бўлган чиқишлар бўлиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
54. Зинапоя катагининг юқориси қуйи бьефнинг максимал ҳисобий сув сатҳидан 0,5 m баландликда жойлаштирилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Галереяларни сув босишини олдини олиш учун герметик люклар ёки эшиклар бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
55. НС, тўғон олди ва деривацион ГЭС ва ГАЭСларнинг босимли сув қувурлари очиқ пўлатдан тайёрланган ҳолларда, станция биноларини қувурларнинг тўсатдан бузилиши оқибатларидан ҳимоя қилиш бўйича чоралар (очиқ темир-бетон, темир-пўлатли бетон ва туннель сув қувурлари бундан мустасно) кўрилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
56. Тоғли ҳудудларда ГЭС, ГТЭС ва НСларини лойиҳалашда ер ости ёки очиқ турдаги деривацияли ва турбинали сув қувурларини танлаш техник-иқтисодий таққослаш билан асосланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
57. Ёрдамчи ишлаб чиқариш учун мўлжалланган бинолар, (мой хўжалиги бинолари) агар махсус талаблар бўлмаса, ер юзасига олиб чиқилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
58. Ер ости гидротехника иншоотларини лойиҳалашда, транспорт галереялари ёки шахталар орқали ер усти билан алоқа ўрнатилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Галереялар ва шахталар орқали ускуналар, материалларни механизациялашган тарзда ташиш ва хизмат кўрсатувчи ходимларни ташиш амалга оширилишига йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
59. Хизмат кўрсатувчи ходимлар учун ер юзига чиқишни таъминлайдиган пиёда йўллари ёки зинапоялар бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
60. Транспорт галереялари ва шахталар монтаж майдонига яқин жойлашган бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Кабель коммуникациялари транспорт шахталари ва галереялари билан бирлаштирилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
61. Қуйи бьефдаги барча сув сатҳларида сув чиқариш туннелининг гидравлик режимини фақат босимли ёки босимсиз ушлаб туриш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
62. Сувни олиб кетувчи туннелда, тўғри асосланган ҳолда сувни босимли режимдан босимсиз режимга ўтиш ёки аксинча босимсиз режимдан босимлига ўтиш қисқа муддатларга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
63. Олиб кетувчи босимсиз туннеллар ҳар қандай иш ҳолатларида ҳаво билан таъминланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
64. Насос станцияларини лойиҳалашда сувни берилган ҳажмда ва сув таъминоти тизимининг барча иш тартиблари учун сув юбориш жадвалларига мувофиқ бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
65. Сувни юбориш ҳажми ва жадваллар тизимнинг сув хўжалиги баланси томонидан қуйидагиларни ҳисобга олиб белгиланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
лойиҳалаштирилаётган тизимнинг ҳисобий параметрлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
сув таъминоти манбасининг гидрологик параметрлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
сув сақлаш жойидан пастда жойлашган сув оқимида зарур сув сарфлари.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
66. Насос станциясида захира агрегатлари сонини сув юборилишининг ишончлилиги тоифасига мувофиқ белгиланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
67. Катта қувватли (10 — 15 минг kW дан ортиқ) насос станциясининг иш режимини белгилашда уни энергия тизими қувват ростлагичининг истеъмолчиси сифатида ишлатиш, ҳамда турбина режимида (қисман ёки тўлиқ қувватда) ишлаш имкониятларини кўриб чиқиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
68. Насос станцияларининг сув чиқариш иншоотларини лойиҳалашда оқимнинг тарқалиши, қайта тақсимланиши ва сув оқими тезлигининг пасайиши билан сувнинг каналга силлиқ чиқиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
69. Сувни чиқариш иншоотида қувурларни каналдан автоматик равишда узилишини таъминлайдиган ускунани ўрнатишни лозим (тескари клапанлар, затворлар, вакуумни бузиш клапанлари).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2-§. Кичик ва микро ГЭС лар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
70. Ўрнатилган қуввати 5 MW гача бўлган ГЭСлар кичик ГЭСларга, ўрнатилган қуввати 0,5 MW гача бўлган ГЭСлар эса микро ГЭСларга киритилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
71. Кичик ГЭСларни иккита турга ажратиш керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
марказлаштирилган энергия таъминоти тизимида ишлайдиган;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
энергия тизимидан ажратилган, энергия истеъмолчиларининг энергия таъминотини таъминлайдиган.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Энергия тизимидан ажратилган кичик ГЭСлар учун н қувватни энерго-иқтисодий ҳисоб-китоблар асосида аниқланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Микро ГЭСлар алоҳида истеъмолчини (истеъмолчиларни) энергия таъминоти учун ишлаши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
72. Комплекс гидроузел таркибида қуриладиган кичик ГЭСларни лойиҳалашда, уларнинг иш тартибини асосий сувдан фойдаланувчилар билан боғлаш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
73. Кичик ва микро ГЭСларни лойиҳалашда қуйидаги талабларни инобатга олган бирлаштирилган (унификацияланган) лойиҳаларни кенг қўллаш зарур:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
кичик ва микро ГЭСларнинг техник тавсифларини, ускуналарини ва қурилиш қисмларини максимал турларга ажратиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
технологик ускунанинг юқори завод тайёргарлигини;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
индустриал қурилиш конструкциялари ва буюмлари, маҳаллий (грунтли ва тошли) материаллардан кенг фойдаланишни;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ускуналар ва конструкцияларни автомобилли ва занжир (гусеница)ли кранлардан фойдаланиб монтаж қилишни.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
74. Кичик ва микро ГЭСлар максимал даражада автоматлаштирилган, масофадан бошқариладиган бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
75. Кичик ва микро ГЭСларнинг ускуналар хонасининг ўлчамлари технологик ускуналарни жойлаштириш шартларидан келиб чиққан ҳолда минимал даражада белгиланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ускуналарни монтаж қилиш жараёни учун очиқ монтаж қилиш майдонларини ва ечиб олинадиган томли майдонлардан фойдаланиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
76. Кичик ва микро ГЭС сув қабул қилувчилари авария-таъмирлаш затворлари ва чиқиндиларни ушлаб қолувчи панжаралар билан жиҳозланган бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Қуйи бьеф томонида, сув қабул қилувчиларининг чиқиш жойларида кўчма тўсиқни таъмирлаш учун тирқишлар ҳисобга олиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Авария-таъмирлаш затворларини сув қабул қилгичга ўрнатишдан кўра қуйи бьеф томонидан ўрнатишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
77. Кичик ГЭСларнинг деривация сув қувурлари ер усти ва ер остида бўлишига йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Микро ГЭСларнинг деривация сув қувурлари очиқ каналлар, лотоклар ёки қувурлар кўринишида ер устида жойлаштирилиши зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
78. Кичик ГЭСлар каскадининг асосий (энг катта) тартибга солувчи станцияси дарёнинг юқори қисмига жойлаштирилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
5-боб. Сув ташлаш, сув тушириш ва сув чиқариш иншоотлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
79. Сув ташлаш, сув тушириш ва сув чиқариш иншоотлари қуйидаги функцияларни бажариш таъминланиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
а) сув ташлаш иншоотлари:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
юқори бьефда лойиҳада белгиланган сув сатҳидан ошиб кетмасликни олдини олиш учун тошқинларни ва ёмғирли тошқинларни сув сарфларини ҳамда бошқа фойдаланилмайдиган сув сарфларини ўтказиб юбориш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
муз, майда муз бўлакларини, чиқиндиларни ва бошқа юқори оқимдан қуйи оқимга сузадиган буюмларни чиқариб ташлаш (агар бу талаб гидроузелнинг фойдаланиш шартларига тўғри келса);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
б) сув тушириш иншоотлари:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
сув омборларини ёки канални тўлиқ ва қисман бўшатиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
сув тубидаги чўкиндиларни ювиб ташлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
в) сув чиқарувчи иншоотлар:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
сувни сув омборларидан ёки каналлардан чиқариб юбориш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Мазкур гидротехника иншоотларини ёки уларнинг бир қисмини гидроузел таркибига киритилиши гидроузелнинг аниқ шартлари ва вазифасига мувофиқ бўлиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Сув ташлаш, сув тушириш ва сув чиқариш иншоотларининг турларини иншоотнинг функционал йўналтирилганлигига, муҳандислик-геологик ва бошқа шароитларга қараб вариантларни техник-иқтисодий таққослаш асосида танлаш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Битта гидротехника иншоотида турли функцияларнинг бирлаштирилишини ушбу ШНҚнинг 9-бандига мувофиқ амалга оширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Сув ташлаш иншоотларининг турини танлашда ер усти гидротехника иншоотларига устунлик бериш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
80. Сув ташлаш, сув тушириш ва сув чиқариш иншоотларини лойиҳалашда қурилиш давридаги сув сарфини ўтказиб юбориш учун улардан фойдаланиш имкониятини кўриб чиқиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
81. Сув ташлаш иншоотлари тешикларининг тури, сони ва кўндаланг кесим ўлчамларини танлаш сувнинг ҳисобий сарфини ўтказиб юбориш талабларидан келиб чиқиб амалга оширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Текширув ҳисобий ҳолат учун ҳисобланган сув сарфининг ўтиши ушбу ШНҚнинг 27-бандига мувофиқ таъминланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
82. Затворлар билан тўсиб қўйиладиган сув ўтказадиган иншоотларнинг тўғри бурчакли тешикларининг оралиғини (кенглигини) ва баландлиги мазкур ШНҚнинг 6-иловасига мувофиқ белгиланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
83. Сув ташлаш, сув чиқариш иншоотларининг қуйи бьефида солиштирма сув сарфини белгилаш, уларнинг конструкциясини танлаш, бьефларни сув ўтказгич конструкциялари, рисбермалари, қирғоқларни маҳкамлаш конструкцияларини, алоҳида ва туташтирувчи деворларни танлаш махсус гидравлик ҳисоблар асосида вариантларни техник-иқтисодий таққослаш билан асосланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Асосий гидротехника иншоотлари учун математик моделлаштириш ва/ёки гидравлик модель тадқиқотлари асосида амалга оширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
84. Сув чиқариш иншоотларининг умумий тузилиши (компоновка қилиниши) ва лойиҳалашда уларнинг қуйи бьефи билан ўзаро боғлиқлигини танлашда гидроузел иншоотларининг пойдеворларини хавфли ювилиб кетилишидан, ГЭС биноларини тушадиган оқимлардан ҳимоя қилиш ва ушбу иншоотлардан фойдаланиш учун ноқулай бўлган канал деформацияларини олдини олишни таъминлаш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Сув ташлаш иншооти элементлари учун гидродинамик таъсирларни, оқим катта тезликлар билан оқиб ўтганда кавитация ва чўкиндилар билан ишқаланиш ҳодисаларини ҳисобга олиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
85. Сув оқими тезлиги 15 m/s дан ортиқ бўлган сув ташлаш иншоотларини ва қуйи бьефда маҳкамлагичларни лойиҳалашда оқим қисмининг геометрик шакллари кавитация бўлмаслигини таъминлайдиган тарзда бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
86. Агар ушбу ШНҚнинг 84-банди талабларини таъминлашнинг имкони бўлмаса, мумкин бўлган вакуумни вужудга келиши зонасига ҳаво етказиб беришни, кучайтирилган мустаҳкам бетондан фойдаланишни, ҳимоя қопламаларини ёки металл қопламани ўрнатиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
87. Босим 50 m дан ошганда, ёпиқ сув ташлагичнинг оқимга тушувчи юзаларини кавитация эрозиясидан ҳимоялаш ёки сув оқимининг пастки бьефга туташиши шароитларига кўра, кинетик энергияни оралиқ сўндириш талаб этилганда, шунингдек сув ташлаш йўлагининг бутун кесимини оқим билан тўлдириш ёки сув ташлаш миқдорини тартибга солишда режимларнинг ўзгаришини истисно қилиш зарур бўлганда, гидротехника иншооти ичида энергияни сўндирувчи сув ташлагичларни қўллашни кўриб чиқиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
88. Асосий ҳисобий ҳолат учун қабул қилинган сув ташлаш конструкциялари ва уларнинг юқори ва қуйи бьефлари билан бирикиш элементлари қуйидагиларга текширилиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
текшириладиган ҳисобий ҳолатга;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
сув ташлашнинг бир оралиғи (сув чиқарилиши, сув туширилиши) тўлиқ очилган ҳолатда, қолган қисми ёпиқ ва ГЭСнинг нормал ишлашига (белгиланган қувватнинг 80 фоизи).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ГЭС мавжуд бўлмаганда, қуйи бьефнинг даражасини, санитар-техник талабларга мувофиқ минимал йўл қўйилган даража сифатида қабул қилиниши, бунда ушбу ШНҚнинг 27-банди талабларига риоя қилиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
89. Сув ташлаш иншоотларини (сув чиқариш, сув тушириш) лойиҳалашда затворларнинг манёвр қилиш схемалари чизмаларини ишлаб чиқиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бунда, тавсия этилган затворларнинг манёвр қилиш схемалари пастки бьефда иншоотларни ва уларга туташган ўзан ҳудудларини ювилишдан ҳимоя қилиш бўйича қўшимча чора-тадбирларни амалга ошириш заруриятини келтириб чиқармаслиги керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
90. Гидроузел комплекси умумий тузилишида (компоновка қилинишида) юқори ва қуйи бьефда қурилиш сарфини ўтказиш учун ва унинг таркибига кирадиган иншоотлардан (ГЭС, сув йиғиш иншоотлари, сув қабул қилиш иншоотлари) фойдаланишда қийинчилик туғдирмайдиган гидравлик шароитларни таъминлаш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
91. Сув ташлаш, сув тушириш ва сув чиқариш иншоотларни лойиҳалашда асосий ва авария-таъмирлаш затворларини ҳисобга олиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
92. Асосий сирт затворлари олдида, фойдаланиш ва қурилиш чуқур сув ташлаш иншоотларининг асосий затворлари олдида, сув чиқариш ва сув тушириш иншоотларида авария-таъмирлаш затворларини инобатга олиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
93. Доимий чуқур сув ташлагичларга киришни бўшатишнинг иложи бўлмаганда, бош қисмининг кириш қисмида асосий ва авария-таъмирлаш затворларидан ташқари (масалан, қия ёпилган) таъмирлаш затворлари ҳам ўрнатиш назарда тутилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
94. Бир хил тешиклари бир нечта бўлган сирт сув ташлагичларда кўчма авария-таъмирлаш (таъмирлаш) ясси затворларидан фойдаланишга йўл қўйилади: уларнинг сони тешиклар сонидан кам бўлиши мумкин.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
95. Чуқур сув ташлагичлар остоналари қуйи бьеф сатҳидан пастда жойлашган бўлса, сув ташлагич чиқиш кесимида кўчма таъмирлаш затворларини ҳисобга олиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
96. Затворлар ва кўтариш механизмларининг турларини танлашда баҳорги тошқинлар ва ёмғир тошқинларининг ўсиш тезликларини, бьефларнинг туплаш қобилиятини, шунингдек қуйи бьефда турбиналарнинг бир қисми ёки барча ГЭСларнинг тўсатдан ўчиши ҳолатида минимал сув сарфини таъминлаш зарурлигини ҳисобга олиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
97. Йирик ясси затворли чуқур сув ташлаш мавжуд бўлганда (майдони 30 m2 дан ортиқ) ва сарфлар битта сув ташлаш тешигининг ўтказиш қобилиятидан сезиларли даражада кам бўлган тез-тез сув ташлашни амалга ошириш зарур бўлганда, сегментли ёки телескопик затвор билан жиҳозланган махсус сув чиқариш тешиги қурилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
6-боб. Сув тўплаш иншоотлари ва тиндиргичлар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1-§. Сув тўплаш иншоотлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
98. Сув тўплаш иншоотлари қуйидагиларни таъминлаши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ГЭС, ГТЭС ва НСларнинг сув қувурлари, суғориш тизимларининг магистраль каналлари ва бошқа сув фойдаланувчиларга узлуксиз сув жўнатишни;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
сув қувурларига ва каналларга режали кўрикдан ўтказишда, фойдаланиш тартибига мувофиқ таъмирлаш ва авария содир бўлганда уларга сув беришни тўхтатишни.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Сув қувурлари ва каналларга сингиб кетган чўкинди, сузиб юрувчи предметлар ва чиқинди, ёғоч қисмлари, муз, муз парчалари тушишидан ҳимоя қилиш учун ушлаб қолиш тўсинлари, чиқиндини ушлаб қолувчи панжаралар, тўсадиганлар, майда музларни ўтказувчи жойлар, остоналар, ювувчи галереялар, чўктиргичлар билан таъминлаш, шунингдек сувдан чиқиндиларни олиб ташлаш бўйича чора-тадбирлар ҳисобга олиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
99. Моллюскалар личинкалари тўпланган жойларда (агар моллюскаларни йўқ қилиш бўйича чоралар кўзда тутилмаган бўлса) сув олишга йўл қўйилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Босимсиз деривацияли сув қувурлари бўлган ГЭСларда майда музларни турбиналар орқали ўтказишни инобатга олиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
100. Кафолатланган сув олиш шартлари дарё ва канал майдонини ўрганилганлиги, фойдаланиш жараёнида каналнинг деформациясининг прогноз қилинган ҳисоб-китоблари, тартибга солинган каналнинг режалаштирилган шаклларини мақбул белгилаш асосида аниқлаш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
101. Сув олиш иншоотининг таркиби, конструкцияси ва тўплами унинг мақсадига мувофиқ ва сув қувурининг турига, фойдаланиш шароитларига, табиий шароитларга, сув ҳавзаси ва сув оқимининг гидрологик тартибига, қирғоқларнинг морфологиясига кўра танланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
102. Кириш қувурларига ҳаво киришини олдини олиш ва босим йўқотишларини минималлаштириш билан сув таъминотини таъминлаш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Сув қабул қилувчи иншоотни таъмирлаш ёки тозалаш учун ҳар қандай бўлимни ўчириш имкониятини таъминлаш мақсадида бир нечта бўлимдан иборат қилиб лойиҳалаштирилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
103. Сув омборларидан ичимлик суви олишда қирғоқ чизиғининг қайта ишланиши, уларни жойлаштириш мумкин бўлган жойларда сувнинг ҳақиқий ва прогноз қилинаётган сифати, аэрация ва сув сатҳи оқимларининг интенсивлиги, шунингдек ер усти оқимларидаги биомасса, шу жумладан сув ўтларининг миқдорий таркиби ҳисобга олиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
104. Сув тўплаш турини танлаш дарёдаги сув сатҳи ва лойиҳалаштирилган магистраль каналда талаб қилинадиган даражаларга қараб, топографик, гидрологик ва геологик шароитларни ҳисобга олган ҳолда амалга оширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
105. Сув олиш створида дарёдаги сув сатҳининг каналдаги сув сатҳидан баландлиги етарли бўлмаганда тўғонли сув олишни ҳисобга олиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Тўғонли сув олиш жойини насос станциялари орқали механик сув кўтарувчи сув олиш мосламасига алмаштиришга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
106. Дарёда табиий ҳолатдаги максимал сув сарфининг қиймати мазкур ШНҚнинг 26-банди талабларига мувофиқ белгиланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ҳисобий сув сатҳи сифатида қуйидагилар қабул қилиш лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
тўғонсиз сув олишда — маиший ёки юқорида жойлашган сув омбори томонидан бошқариладиган, ўзан жараёнларини ҳисобга олган ҳолда асосий ҳолатдаги максимал сув сарфининг ҳисоблангандаги сув сатҳи;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
тўғонли сув олишда — текшириш ҳисобий ҳолатига мос келадиган ҳисобланган максимал сув сарфи ўтказишда юқори бьефдаги сув сатҳи.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
107. Ўзини-ўзи тартибга солувчи сув қувурларнинг сув қабул қилиш жойларида авария-таъмирлаш затворлари ҳисобга олиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
108. Сирт сув олишли сув қабул қилгичларда босимли деривацияли чуқурлардан тўлиқ ўтувчи каналга фақат таъмирлаш затворларини ўрнатишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
109. Ўзини-ўзи тартибга солмайдиган сув қабул қилиш жойларида (босимсиз сув қувурларининг чуқур сув қабул қилиш жойларида) босим остида узлуксиз тартибга солиш учун мослаштирилган ва кўтариш механизмлари билан жиҳозланган асосий затворларни, шунингдек авариявий-таъмирлаш затворларни лойиҳалаш ҳисобга олиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
110. Сув қувурларига тушадиган чўкиндиларининг кириб келишидан ҳимоя қилиш учун оқимнинг юқори қатламларидан сув олинишини таъминлаш, шунингдек сув қабул қилгичга кириш қисмида қуйидагиларни таъминлаш керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
тубида ювиш тешиклари бўлган баланд остоналар мавжудлигини;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қия йўналган туб остонаси ва экран деворлари мавжудлигини;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
сув қабул қилгич чўмичлар, оқим-бошқарувчи қалқонлар ва шпорлар ўрнатилганлигини.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
тартибга солиш ва тузатиш иншоотларини қуришни;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қурилган сув олиш гидроузелларидан фойдаланиш шароитларида текширувдан ўтган бошқа тадбирларни ўтказиш имконияти мавжудлигини;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
111. Катта бўлмаган қувватли манбадан сув олиш иншоотларининг конструкцияси ва ўлчамлари шамол томонидан манбага олиб борадиган, сув оқимида ҳаракатда бўлмаган сув ёки чўл-дашт ўсимликларининг ҳаракатланиши шароитида уларнинг нормал ишлашини таъминлаши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
112. Агар турбиналар орқали муз ва майда муз бўлаклари ўтишининг имконияти бўлмаса, сув оқимининг муз, майда муз парчалари ва фойдаланиш шароитларидан келиб чиқиб, қуйидагиларни инобатга олиш керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
сув оқимининг тегишли ҳарорат ва тезлик тартиблари мавжуд бўлганда юқори бьефда муз қопламининг шаклланиши учун шароит яратишни;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
юқори бьефда майда муз бўлакларини ва устки музни ушлаб қолишни;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бош тармоқда майда муз бўлакларини ва устки музни тўғон орқали чиқариб ташлашни;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
юқори бьефда майда муз бўлакларини ушлаб туриш имконияти бўлмаганда, шунингдек қуйи бьефда майда муз бўлакларининг тўсиб қўйилиши хавфи мавжуд бўлганда, каналда ёки босимли ҳавзадаги майда муз бўлакларини туширадиган иншоотлари орқали майда муз бўлакларини туширишни.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
113. Майда муз бўлакларини ва музни қуйи бьефга тўкишда, шунингдек тўсиқлар пайдо бўлишининг олдини олиш учун зарур сарфларни ўтишини инобатга олиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
114. Сув олиш иншоотлари, олинадиган сувнинг тегишли равишда тозаланишини таъминлаши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бунинг учун гидроузел таркибида чиқиндиларни тутиб оладиган ва чиқиндиларни ушлаб қоладиган иншоотлар ва қурилмалар — тиндиргичлар, шағал ва қум ушлагичлар бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
115. Сув олиш иншоотларини лойиҳалашда ушбу ШНҚнинг 10-боби талабларига риоя қилиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2-§. Тиндиргичлар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
116. Чиқиндиларни тутиб оладиган ва чиқиндиларни ушлаб қоладиган иншоотлар ва қурилмалар қуйидагиларни таъминлаши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
йириклиги техник-иқтисодий ҳисоб-китоблар билан асосланган қийматдан ошиб кетадиган чўкинди зарраларини чўктириш ёки тутиб олиш йўли билан сувни тозалашни;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
сув таъминлаш жадвалларига биноан сув қувурларига тозаланган сувни узлуксиз узатишни;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
сиғим камераларида ётган чўкиндиларни бартараф қилишни.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Чиқиндиларни тутиб оладиган, чиқиндиларни ушлаб қоладиган иншоотлар ва суғориш тизимларини қурилмалари қуйидаги талабларни таъминлаши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
суғориш тармоғига фақат суғориш тизимини лойқаланишдан ҳимоя қилиш бўйича лойиҳада қабул қилинган чора-тадбирлар билан рухсат этилган миқдорли ва йирик бўлган ўша чўкиндиларни ўтказиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
силлиқланмаган каналларнинг ювилиб кетилишига олиб келмайдиган сувнинг тозалик даражасини;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қулай шароитларда сиғимда ётган чўкиндиларни гидравлик ювиш имкониятини.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
117. Дарёларнинг ўрта ва қуйи оқимларида сув олиш кўпайганда, чўккан оқизиқларни тиндиргичлардан дарёга оқизишга йўл қўйилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бундай шароитда тиндиргичлар чўкиндиларни чиқиндихоналарга чиқариб ташлаш имкониятини ҳисобга олган холда лойиҳаланиши, бунда уларни харита кўринишида жойлаштириш ва қишлоқ хўжалигида фойдаланиш учун яроқли ҳолатга келтириш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Чиқиндихоналар остидаги грунтнинг унумдор қатлами олиб ташланиши ва рекультивацияда ишлатилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
118. Суғориш тизими каналларидаги тиндиргичларни ҳисоблаш лойқалиги йиллик ўртача бўлган лойқа чўкиндилар таркиби учун амалга оширилади, кейинчалик лойиҳалаштирилган тиндиргичнинг лойқалиги максимал бўлган йил бўйича ишлаш қобилияти каналнинг иш режимларини ҳисобга олган ҳолда текширилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
119. Тиндиргич жойлашувини бош гидроузел чегаралари ёки магистраль каналларида танлашда қуйидагиларни ҳисобга керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
геологик ва топографик шароитларни;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
камераларда чўкиндиларни чўкишини таъминлайдиган сиғимга сувни олиб келинишини;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
чўкинди камераларида чўкиб қолган чўкиндиларни олиб ташлаш ёки сақлаш имкониятларини;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
гидроузелнинг қуйи бьефидаги магистраль (деривацион) канал ва дарёнинг сув ташиш қобилиятини.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
120. Тиндиргич турини танлашда (доимий ёки даврий ювиш, механик тозалаш) қуйидаги талабларни инобатга олган ҳолда тиндиргични қурилиши ва фойдаланишида техник-иқтисодий таққослаш асосида амалга оширилиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ювиш трактининг етарлилиги, гидравлик қиялиги ва эркин сув сарфи мавжудлигида тиндиргичларни фақат гидравлик ювиш билан ишлатишни;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
чўкиндиларни тўлиқ ювиш учун зарур бўлган сув босимлари фарқи бўлмаганда, комбинацияланган (механик ва гидравлик) тозалаш билан тиндиргичлардан фойдаланишни.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
121. Сув қувурига ёки суғориш тармоқларига сув етказиб беришда узилишлар ёки тозаланмаган сувни қисқа муддатли етказиб беришга йўл қўйилган ҳолларда даврий ювиладиган бир камерали тиндиргичлардан фойдаланиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
7-боб. Ёпиқ кўндаланг кесимли сув ўтказгичлар ва улардаги иншоотлар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1-§. Умумий талаблар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
122. ГЭС, ГТЭС ва НСларнинг ёпиқ кўндаланг сув ўтказгичлари лойиҳада назарда тутилган барча фойдаланиш режимларида сувнинг ўтишини таъминлаши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
123. ГЭС, ГТЭС ва НСларнинг босимли сув ўтказгичларининг трассаси ва бўйлама профили, ҳар қандай иш тартибида сув ўтказгичларда вакуум ҳосил бўлишга йул қўйилмаслиги лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
124. Ёпиқ кўндаланг кесимли сув ўтказгичлар ва улардаги иншоотларни лойиҳалашда гидравлик ҳисоб-китоблар амалга оширилиши, I ва II синф гидротехника иншоотларининг сув ўтказгични узунлиги бўйлаб босимнинг йўқолишларини, гидравлик зарбани ҳисобга олган ҳолда босимли сув ўтказгичининг узунлиги бўйича, сувнинг нотекис ва беқарор ҳаракати билан босимсиз сув ўтказгичларда энг юқори ва энг паст сув сатҳларини аниқлаш учун лаборатория изланиш ишларини бажариш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
125. Бутун узунлиги бўйлаб ёки алоҳида ҳудудларда очиқ бўлган ГЭС ва ГТЭС турбинанинг пўлат сув қувурлари учун сув қабул қилгичда қувур ёрилганда босимли трактдан тезда узилишини таъминлайдиган индивидуал юритмали авария-таъмирлаш затворларини ўрнатиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Авария-таъмирлаш затвори олдида таъмирлаш затвори ўрнатилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ГЭС ва ГТЭС биноларини сув тошқинидан ҳимоя қилувчи иншоотлари инобатга олиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
126. Тўғон танасидан ёки тоғ массивидан ўтадиган қувурлар учун, пўлат-бетон ва темир-бетон қувурлар учун авария-таъмирлаш затворлари ва ҳимоя иншоотлари бўлмаслигига йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Авария-таъмирлаш затворлари орқасида қувурга ҳаво етказиб берилиши таъминланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2-§. Гидротехника тунеллари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
127. Трассани ва туннель турини (босимли ёки босимсиз), маҳкамлаш конструкциясини ва кўндаланг кесим шаклини танлашни вариантларни техник-иқтисодий таққослаш асосида амалга ошириш керак. Бунда, қуйидагилар ҳисобга олиниши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
гидроузел умумий тузилиши (компоновка қилиниши);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ернинг ҳисобий юзасига нисбатан жойлашиш чуқурлиги ва катталиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
муҳандислик-геологик ва тектоник шароитлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
туннелнинг гидравлик режими;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ишлаб чиқариш шартлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
гидроузелнинг қўшни ер ости ва ер усти иншоотларининг таъсирлари.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
128. Лойиҳалаштирилаётган туннель трассасини, тўғри чизиқли, энг қисқа узунликда танлаш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Туннелнинг тўғри чизиқли бўлмаган трассасига ўта мураккаб муҳандислик-геологик ёки гидрогеологик шароитларда (тектоник бузилишлар, ёриқлар, кўчкилар), мураккаб қурилиш шароитларида йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Гидроузел иншоотининг жойлашиш шароитларига кўра, агар туннель фаол тектоник ёриқ зонасини кесиб ўтса, туннель қопламасининг тузилишини ер массивидаги тектоник кучларга бардош берадиган, мослашувчан қилиб лойиҳалаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
129. Сув сарфларини ўтказиш учун туннелларни лойиҳалашда улардан қурилиш сув сарфларини хам ўтказиш учун фойдаланиш имкониятини ҳисобга олиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
130. Вақтинчалик туннелларни лойиҳалашда, уларнинг фойдаланиш муддати тугагандан сўнг, гидроузелнинг гидротехника иншоотлари асосида грунт массивининг талаб қилинган табиий хусусиятларини сақланишини таъминлайдиган тўлдиришни инобатга олиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Тўғоннинг фильтрацияга қарши элементи створини кесиб ўтадиган вақтинчалик туннеллар фойдаланиш муддати тугагандан сўнг, юқори бьеф босимига чидамли бетон тиқинлар билан ёпиб кетилиши керак. Бунда, қамровчи массивнинг юк кўтариш ва фильтрация қобилиятини туннель атрофида заифлашган зона мавжудлигини ҳисобга олган ҳолда қабул қилиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
131. Туннелларнинг конструкцияларини лойиҳалашда грунт массивининг юк кўтариш қобилиятидан максимал даражада фойдаланиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
3-§. Қувурлар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
132. Қувурнинг тури ва конструкциясини танлашда қувурнинг мақсадини, уни монтажи ва фойдаланиш шартларини, иншоотнинг тузилиши (компоновкаси), босимни қийматини, пойдевори грунтининг хусусиятларини ҳисобга олиб техник-иқтисодий таққослаш вариантлари асосида амалга оширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Турли хил вариантларнинг бир хил кўрсаткичларида пўлат-бетон ва темир-бетон конструкцияларга устунлик бериш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Қувурларни лойиҳалашда чўкувчан, сув босган, лойли грунтларда ва ботқоқ ҳудудларда алоҳида таянчлар ёки турли конструкцияли эстакадалар ёрдамида ер сатҳидан юқорида ўтказиш ва пойдеворнинг грунтларини мустаҳкамлаш бўйича махсус чоралар инобатга олиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
133. Ер усти ётқизилган қувурни қоясимон бўлмаган асосда лойиҳалашда унинг узунлиги бўйича компенсаторлар (ГЭС, ГТЭС ва НС сув қабул қилгичларида) қурилиши, улар қувур жойлашган ҳудудларнинг мустақил чўкишини ва уларнинг ҳарорат деформациясини ёки қувурнинг яхлит темир-бетон пойдевор конструкцияси бир текисда чўкишини таъминлай олиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
134. Қувурнинг конструкциясини танлаш (ўлчамларини, арматуралаш, материалларни) ҳисоб-китоб билан асосланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
135. Қувурларни лойиҳалашда металларни коррозиядан ҳимоя қилишни ГОСТ 9.602-2016 ва ҚМҚ 2.03.11-96 талабларига мувофиқ бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
136. Қувурни кириш қисмида ва трассада, қувурни сув билан олдиндан тўлдириш учун ҳамда ҳавони юбориш ва чиқариш учун мосламалар ҳисобга олиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Қувур тирсаги ўқининг радиуси камида учта қувур диаметридан иборат бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
137. Темир-бетон ва пўлат-бетон қувурларига, арматура ва бетоннинг коррозияси шартлари бўйича конструкциянинг узоқ муддатлилигини, шунингдек етарли даражада фильтрацияли ўтказмаслигини таъминлайдиган ёриқлар очилишининг кенглигини чеклаш талабини қўйиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Темир-бетон ва пўлат-темир-бетон қувурларга ёриқларнинг очилиш кенглигини чеклаш талабини қўйиш зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
4-§. Кунлик тартибга солинадиган ҳовузлар ГЭС, ГТЭС ва НСнинг босимли ҳовузлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
138. Техник-иқтисодий ҳисоб-китоблар билан асосланган бўлса, тўғонларнинг юқори бьефида ва деривацион сув қувурларида етарли даражада ростлаш сиғимлари мавжуд бўлмаганда деривацион ГЭСларнинг суткалик ростлаш ҳавзаларини лойиҳалашни ҳисобга олиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
139. Кунлик ростлаш ҳавзалари деривация йўналишида ёки унинг тармоқларида, босимли ҳавзага яқинроқ жойлаштирилиши лозим. Бунда, дарёлар водийси ва табиий чуқурликлардан фойдаланиш мақсадга мувофиқ бўлиб, ҳавзалардан сув сизиб чиқиши, лойқа ва оқизиқлар билан тўлиб қолиши эҳтимолини ҳисобга олиш зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Кунлик ростлаш ҳавзасини босимли ҳавза билан бирлаштиришга йул қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
140. Энг юқори иш режимига эга бўлган ГЭСнинг суткалик ростлаш ҳавзаларини ва ГТЭСнинг босимли ҳавзаларини лойиҳалашда сув сатҳининг кескин ўзгариши, қияликларда музлашнинг тўсувчи иншоотларининг турғунлиги, уларнинг қопламалари мустаҳкамлилигига таъсирини ҳисобга олиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
141. Босимли ҳавзаларни лойиҳалашда қуйидагиларни инобатга олиш керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ортиқча сувни ҳамда сузадиган буюмларни, чиқиндини, музни ва майда муз бўлакларини чиқариб ташлашни;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ҳавзада туриб қолган чўкиндиларни бартараф қилишни;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
турбина сув қувурлари авариявий ёки фойдаланишдан бўшатилганда уларга ҳаво киритиш, сув қувурлари сув билан тўлдирилганда ҳавони чиқариш қурилмаларни.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
142. Босим ҳавзаларида максимал сатҳ ўрнатишда ГЭС ва ГТЭСларнинг юкланишларини тўкишда ҳосил бўлган димланган сув тўлқинини ҳисобга олиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Босимли ҳавзадаги сувнинг минимал фойдаланиш сатҳини ГЭС ва ГТЭС нинг фойдаланиш шароитларига кўра энг катта юкламани ишга туширишда ўрнатилмаган режимда тўлқиннинг оқишини ҳисобга олган ҳолда аниқлаш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
143. Деривацион сув қувурларини лойиҳалашда босимли ҳавза ёнида автоматик ишлайдиган сув ташлаш иншоотларини (затворларсиз сув тоширгич, сифонли сув ташлагич, гидравлик автоматик затворли сув ташлагич) бўлиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бу иншоотлар ГЭСнинг барча ҳисобланган сув сарфини ўтказиб юборишни ёки ГЭС тўхтатилганда, пастроқда жойлашган сув истеъмолчиларига сув етказиб беришни таъминлаши керак. Бунда, сув истеъмолчиларининг захира сиғимлари мавжудлиги ҳисобга олиниши зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
144. Босимли ҳавзаларнинг қоя бўлмаган асосларида (чўкадиган грунтларда) жойлашганда, сув ҳавзаси фильтрацияси натижасида юзага келиши мумкин бўлган кўчки ҳодисалари, нотекис ёғингарчиликларнинг олдини олиш чораларини инобатга олиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
145. НС босимли ҳавзаларини лойиҳалашда қуйидаги чора-тадбирларни инобатга олиш керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
босимли қувурлардан чиқадиган сувнинг кинетик қувватини сўндириш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
босимли ҳавзаларда қолиб кетган чўкиндиларни бартараф қилиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
босимли бассейннинг канал ёки ундан чиқувчи сув қувурлари билан равон туташиши.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
146. Босимли қувурларни босимли ҳавзалар билан бирикиши қуйидаги холларда бажарилишига йўл қўйилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
босимли қувурлардан сувнинг босимли ҳавзадаги сув сатҳигача оқиши схемасига кўра, ҳар бир босимли қувурнинг бошида тескари клапан (насос тўхтатилганда сувнинг тескари оқишини олдини олиш учун) ва задвижка (клапанни таъмирлаш вақтида босимли қувурни ажратиб қўйиш учун) ўрнатилганда;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
сифонли сув чиқариш қурилмалари ёрдамида, уларнинг ҳар бири насос тўхтатилганда сифондаги вакуумни узиш ва босимли ҳавзадан насосга сувнинг тескари оқимини олдини олиш учун автоматик ҳаво клапани билан жиҳозланганида.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Мазкур вариантни танлаш техник-иқтисодий таққослаш билан асосланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
5-§.Тенглаштирувчи резервуарлар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
147. Тенглаштирувчи резервуар мосламасининг зарурлиги, чиқадиган деривация босими, гидравлик зарба ҳисоб-китоблари ва агрегатларнинг иш шароитларини таҳлил қилиш билан асосланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
148. Тенглаштирувчи резервуарларнинг ўтувчи тартибларининг гидравлик ҳисоби юкланишни ўчиришга (тушириш) ва ёқишга (кўтариш) учун амалга оширилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Тенглаштирувчи резервуаридаги сув сатҳининг энг катта қийматини ГЭСнинг барча агрегатлари юкламаси тўлиқ бўшатилганда аниқлаш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бунда, юқори бьефдаги сув сатҳини энг юқори, босим йўқотилишини эса энг кам деб қабул қилиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Тенглаштирувчи резервуардаги сув сатҳининг энг кўп пасайиши қиймати фойдаланиш шароитларига кўра юкланиш энг юқори даражада ошган ҳолда аниқлаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бунда, юқори бьефдаги сув сатҳини энг паст, босим йўқотилишини эса мумкин бўлган энг юқори даражада деб қабул қилиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
8-боб. Каналлар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
149. Канал трассасини, сув оқимини, кўндаланг кесмаларини, конструктив параметрларини танлаш каналнинг мақсади ва маҳаллий шароитларни ҳисобга олган ҳолда техник-иқтисодий асослаш асосида амалга оширилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
150. Каналларнинг режали жойлашуви ҳудуднинг рельефи, грунтли шароитлар, ҳудуднинг ўзлаштирилганлиги ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш бўйича талабларга мувофиқ бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
151. Каналларни лойиҳалашда уларни чуқурликда ёки ярим чуқурлик, кўтармада жойлаштириш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Каналнинг кўтармада қурилишига унинг йўналиши маҳаллий пастликлар билан кесишганда йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
152. Каналлардаги сувнинг тезлигини уларнинг каналларини лойқаланмаслиги ва ювилмаслиги шартларидан келиб чиқиб ҳисоб-китоблар билан аниқлаш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
153. Канал ўзанининг ювилишини олдини олиш мақсадида уни қоплаш зарурати қиёсий техник-иқтисодий ҳисоб-китоблар асосида белгиланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
154. Каналларни лойиҳалашда кучли ўтказувчан грунтларда ва қуйи жойлашган ер майдонларини сув босишини олдини олиш учун филтрлашга қарши чора-тадбирларни инобатга олиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
155. Каналларнинг охирги қисмида, каналларни бўшатиш учун сув ташловчи иншоотлар лойиҳаланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Канал узунлигининг охирги қисмида сув ташлаш иншоотлардан ташқари, авария сув ташлагичлари ташкил этилиши керак, уларнинг жойлашуви муҳофаза қилинадиган объектлар ва маҳаллий шароитларга қараб танланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
156. Каналлар бўйлаб каналлар ва ундаги иншоотларнинг ҳолатини назорат қилиш учун хизмат (инспекторлик) автомобиль йўлларини, шунингдек аҳоли пунктлари ҳудудларида чегара-химоя тўсиқларни ўрнатиш зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
157. Тоғли ҳудудларнинг қиялигидан ўтган каналларни ёмғир, эриган ва оқава сувлар ювиб кетмаслиги учун ҳимоялаш чора-тадбирларини ҳисобга олиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
158. Жарликлар ва сойлар билан кесишган жойларда махсус сув ва сел ўтказиш иншоотларини лойиҳалаш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
159. Сойлардан тошқинлар ўтиши даври суғориш каналларидаги сув талаби даврига тўғри келганда, сув чиқариш иншоотларини лойиҳалаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
160. Чуқур ўйиқлардан ўтадиган каналларнинг майдонларида (суғориладиган зоналарда) қияликларнинг вайрон бўлиши ва кўчиши ва канални грунт билан тўсиб қўйишнинг олдини оладиган чора-тадбирларни инобатга олиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
161. Канал дамбасининг максимал сув сатҳидан баландлиги каналнинг параметрлари ва мақсадига кўра белгиланиши зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Насос станцияларининг сув олиб келиш каналларини лойиҳалашда дамба ўркачининг сув сатҳидан баландлигини насос станциясини ўчиришда тўлқин ва авария захирасини ҳисобга олган холда лойиҳалаштириши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
162. Тўғонларнинг ўркачи ва бермалари кенглиги қурилиш ва таъмирлаш ишларини амалга оширишни ҳисобга олган ҳолда фойдаланиш талабларидан келиб чиққан ҳолда белгиланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
163. Агар канал орқали моторли қайиқлар ва бошқа сузиш воситалари ўтиши мумкин бўлса, қирғоқни тўлқинлар деформациясидан ва ювилишидан ҳимоя қилиш бўйича чора-тадбирларни амалга ошириш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
164. Магистраль каналларнинг трассалари бурилишларининг айланма радиуси махсус гидравлик ҳисоб-китоб натижалари асосида белгиланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
165. Канал лойиҳаларида сувни муҳофаза қилиш зоналари ва қирғоқ бўйи чизиқлари белгиланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
166. Суғориш мақсадлари учун каналларнинг ҳисобий сарфлари ШНҚ 2.06.03-12 га мувофиқ аниқланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
9-боб. Қирғоқларни мустаҳкамлаш, муҳофаза қилиш ва тартибга солиш иншоотлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
167. Қирғоқни мустаҳкамлаш, ҳимоя қилиш ва тартибга солиш иншоотларини ҳимоя қилинадиган майдондан фойдаланиш мақсади ва хусусиятига кўра дарё оқимини тартибга солиш, сув омбори ёки дарё каналининг қирғоқ чизиғини қайта ишлаш прогнози, чўкинди, тўлқин ва муз таъсирлари ҳаракатини, мумкин бўлган кўчкиларни ҳисобга олган ҳолда лойиҳалаш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бунда, зарур ҳолларда кемасозлик, сувдан фойдаланиш, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш, шунингдек аҳоли пунктлари истиқболли ривожлантириш талабларини ҳисобга олиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
168. Қирғоқларни мустаҳкамлаш, ҳимоя қилиш ва тартибга солиш иншоотларини улардан ижтимоий мақсадларда (муҳандислик иншоотлари сифатида, аҳолининг оммавий дам олиши ва спорт-соғломлаштириш тадбирлари учун) фойдаланиш имкониятларини ҳисобга олган ҳолда лойиҳаланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
169. Дарёнинг туби ва сув сатҳини барқарорлаштириш учун боғловчи (сув сақловчи) иншоотлар каскадини қуриш мақсадга мувофиқлигини кўриб чиқиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
170. Гидротехника иншоотлари конструкцияларини танлашда уларнинг мақсадига қўшимча равишда, маҳаллий қурилиш материалларининг мавжудлиги ва мумкин бўлган ишлаб чиқариш усулларини ҳисобга олиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Қирғоқни муҳофаза қилиш иншоотларининг конструктив турлари ва улардан фойдаланишнинг асосий шартлари мазкур ШНҚнинг 7-иловасида келтирилган.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Қирғоқни муҳофаза қилиш иншоотларининг узунлиги бўйича геологик хусусиятлари, чуқурлиги, тўлқинларнинг ҳолати мувофиқ турли конструкциялардан фойдаланишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
171. Қирғоқларни емирилишдан ҳимоялаш сунъий иншоотлар (тўлқинлардан ҳимояловчи ва тўлқинларни энергиясини сўндирувчи) ёрдамида ёки келаётган чўкиндилардан фойдаланиб зарур кенгликдаги қумлоқ яратиш орқали, ёхуд қумлоқ материаллари конларидан олинган қум билан қумлоқ ҳосил қилиш йўли билан амалга оширилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
172. Гидротехника иншоотларнинг қирғоқларини мустаҳкамлаш турлари ва уларни қўллашнинг асосий шартлари мазкур ШНҚнинг 8-иловасига мувофиқ олиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
10-боб. Балиқни ўтказувчи ва балиқни муҳофаза қилиш иншоотлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
173. Дарёлар, сув омборлари, кўллар ёки балиқчилик хўжалиги аҳамиятига эга бўлган ички сув ҳавзаларида (ҳовузларда) гидроузел иншоотларини лойиҳалашда техник-иқтисодий ҳисоб-китоблар асосида танланадиган балиқ ўтказувчи ва балиқни ҳимоя қилиш иншоотларини ўрнатишни инобатга олиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
174. Балиқчилик сув ҳавзаларида сув олиш иншоотларини лойиҳалашда балиқларни сув олиш иншоотларига киришдан ҳимоя қилиш учун махсус қурилмалар ўрнатилишини керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
11-боб. Сув омборлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1-§. Асосий талаблар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
175. Сув омборларини лойиҳалашда қуйидагилар амалга оширилиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қишлоқ хўжалиги ерларини сув босишидан ҳимоя қилиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
аҳоли пунктларини, ишлаб чиқариш объектларини, алоҳида иншоотларни ёки биноларни, тарихий ёки меъморий ёдгорликларни муҳандислик муҳофазаси қилиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
автомобиль ва темир йўллар, газ ва нефть қувурлари, электр узатиш ва алоқа линиялари, сув омбори тубини санитария ҳолатига келтириш, дарахтлар ва буталарни олиб ташлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
сув ҳавзаларида балиқчиликни ривожлантириш учун шарт-шароитлар яратиш, шунингдек уларни муҳофаза қилиш ва улардан оқилона фойдаланиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
сув, гидробиологик, ўсимлик ва бошқа табиий ресурсларни муҳофаза қилиш ҳамда улардан оқилона фойдаланиш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
гидрологик, геологик, гидрогеологик, геоботаник, қишлоқ хўжалиги, экологик ва бошқа омилларни ҳисобга олган ҳолда сув омборларини яратиш натижасида табиий атроф-муҳитнинг ўзгариши прогнозларини, шу жумладан сув сифати, сув омборларининг лойқаланиши, қирғоқларни қайта ишлаш, ер ости сувлари сатҳларининг, грунт хусусиятларини ўзгаришини прогнозларини тузиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
сув омборининг эркин сатҳини эгри юзаси поналаш зонасида сув тубида ва қирғоқларида сурилиб борадиган чўкиндиларининг чиқишини ҳисобга олиш,
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
сув омборларидан фойдаланиш даврида сузувчи ёғочлар, чиқиндилар, музли қор ва бошқа тўсиқлардан келиб чиқадиган қийинчиликларни бартараф этишга қаратилган чоралар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
сув омборларни сув муҳофазаси ва қирғоқ бўйи зоналарини белгилаш ва улар учун тегишли чора тадбирлар ишлаб чиқиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
сув омборларидан фойдаланиш бўйича кўрсатмалар.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
176. Қирғоқларнинг қайта ишлаш прогнози 10 йилга ва охирги босқич учун тузилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
10 йиллик қайта ишлаш ҳудудида бинолар, қабристон ва бошқа иншоотларни кўчириш бўйича чораларни кўзда тутиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2-§. Иссиқлик ва атом электр станцияларни сув билан таъминлаш учун сув омборлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
177. Сув омборлари-совитгичларининг параметрлари, сув тўкувчи ва сув олувчи гидротехника иншоотларининг тўпламини термик ҳисоб-китоблари асосида аниқланиши, моделларда тадқиқотлар билан аниқлаш ва техник-иқтисодий кўрсаткичларни вариантларини таққослаш натижаларига кўра танланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
178. Сув омборлари-совитгичлар сифатида сувдан фойдаланувчилар ва сув истеъмолчиларининг манфаатларини ҳисобга олган ҳолда комплекс мақсадларда сув омборларини ёки уларнинг ажратилган қисмидан фойдаланиш имкониятини кўриб чиқиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
179. Сув омборлари-совитгичларни лойиҳалашда улардан балиқ хўжалиги, суғориш, дам олиш масканларини ташкил этиш учун комплекс фойдаланиш имкониятини инобатга олиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
12-боб. Портли иншоотлар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
180. Порт гидротехника иншоотларини (причал ва қирғоқни мустаҳкамлаш) улар асосида порт тўпламлари, иншоотларнинг узунлиги, вертикал режалаштириш белгилари, норматив фойдаланиш юклари ўрнатиладиган технологик талаблардан келиб чиқиб лойиҳалаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
181. Порт объектларининг жойлашуви порт акваториясининг зарур кенглиги ва майдонини яратиш, қулай сув, темир йўл ва автомобиль ёндашувлари, ҳудуднинг ва порт акваториясини яратиш бўйича минимал грунт ишлари ҳажмини, қазиб олиш ва тўкишлар ҳажмининг мақбул мувозанати, портнинг ривожланиш истиқболлари, геологик ва бошқа табиий ва шаҳар қуришни режалаштириш билан боғланганлигида фойдаланиш шароитларини ҳисобга олган ҳолда белгиланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
182. Порт акваториясининг лойиҳа жойлашуви (навигацияси) чуқурлигини ҳисобий чўкишидан ва зарур захираларга қараб белгиланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Лойиҳавий жойлашуви (навигацияси) чуқурлигини ички сув йўллари учун — сувнинг энг паст даражасига кўра ҳисоблаш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
183. Кема қатнови учун мўлжалланган энг паст сув сатҳи қуйидагилардан ошмаслиги керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
жойлашув (навигация) даражаси узоқ йиллик даврда кундалик маълумотлардан (сув йўллари майдонларининг тартибга солинадиган майдонларида кунлик тебранишларни ҳисобга олган ҳолда) аниқланган ҳолда, I ва II тоифадаги портлар учун — 99 фоиз, III ва IV тоифадаги портлар учун — мувофиқ равишда 97 ва 95 фоиз;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
сув йўлининг ён қўшни майдонлардаги лойиҳадаги сув сатҳи, унинг ўзгариши истиқболларини ва сув омборларида эса максимал жойлашуви (навигацияси) ишлаб кетишини даражасини ҳисобга олиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Жойлашув (навигация) даври — портларда жойлашув (навигация) муддатларини ҳисобга олган ҳолда белгиланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
184. Мавжуд портнинг тоифасини ўзгартирганда, тегишли асослар билан, илгари қурилган иншоотларда қабул қилинган, ҳисобланган сув сатҳларини ёки кордон ва причаллар (кемалар боғлаб қўйиладиган махсус жойлар) олдида акватория тубининг белгиларини ўзгартирмасликка йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
185. Чуқурликларнинг катталашиши, фойдаланиш юкларининг кўтарилиши билан боғлиқ бўлган порт иншоотларини реконструкция қилишни лойиҳалашда мавжуд иншоотларнинг конструкцияларининг юк кўтариш қобилиятининг захираларидан фойдаланиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
186. Иншоотнинг турини ва конструкциясини танлашни причални, технологик талабларни, портнинг ҳудуди ва акваториясининг ўлчамлари, ишлаб чиқариш ишлари мумкин бўлган усуллари ҳисобга олиб амалга ошириш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
187. Кордон яқинидаги причал ҳудудининг белгиси дарё портининг тоифасига, сув сатҳи ва музнинг силжишига қараб, мақсади, қўшни ҳудуднинг рельефи, сув сатҳининг кутилаётган ўзгаришини, ишлатиладиган технологик ускуналар ҳисобга олган ҳолда белгиланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Дарёларда юк причаллари ҳудудининг белгиси портлар учун йиллик эҳтимоли фоиз дан ортиқ бўлган сув тошқини чўққиси даражасидан кам бўлмаган ҳолда белгиланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Дарёларда портлар учун юк причаллари ҳудудининг белгиси сув тошқинининг энг юқори даражасидан кам бўлмаган йиллик эҳтимоллик кўрсаткичи билан белгиланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
I тоифасини…………..…..1 фоиз;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
II ва III тоифаларни...……5 фоиз;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
IV тоифани............………10 фоиз.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Сув омборларида кордонда яқинидаги причалнинг белгиси кўрсатилганидан паст бўлмаслиги ва НДС дан камида 2 m баландликда бўлиши керак, бунда, қоида тариқасида, у тирбандлик ҳодисаларини ҳисобга олган ҳолда сўнгги 60 йил ичида белгиланган муз силжишининг энг юқори даражадаги белгисидан камида 0,2 m баланд бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
188. Причал иншоотларини лойиҳалашда муҳандислик тармоқларини ётқизишни, ёнғинга қарши ўтиш жойлари мосламаси, урадиган ғилдиракларни брусларини, нарвонларини, урадиган ва боғлаш мосламаларини ўрнатишни, ер усти сувларини олиб бориб ҳудудни қоплаш, чуқурни маҳкамлаш ва бошқалар.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
189. Кранларни ортиқча юкланган ускуналари ўрнатилмаган причаллар учун (паромли ўтиш жойлари, оғир вазнли причаллар, нефт причаллари ва бошқалар) кеманинг чўкиши ўзгарганда ва акватория сатҳини тебранишларида, уларнинг нормал фойдаланишини таъминлайдиган конструктив чора-тадбирлар ва қурилмаларни инобатга олиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Сузувчи причалларни маҳкамлаш мосламалари ўзгарувчан сув сатҳларида кеманинг хавфсиз боғланишини таъминлаши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
190. Қирғоқ бўйларни мустаҳкамлаш иншоотларини лойиҳалашда ушбу ШНҚнинг 9-боби талабларига мувофиқ амалга оширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ШНҚ 2.06.01-24 «Гидротехника иншоотлари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
1-ИЛОВА
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Доимий гидротехника иншоотлар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1. Асосий гидротехника иншоотларига қуйидагилар киради:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
тўғонлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
босим майдонининг таркибига таянчлар ва ҳимоя деворлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ўраб турадиган дамбалар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қирғоқни мустаҳкамлайдиган (портдан ташқари), тартибга соладиган ва панжарали иншоотлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
сув ташловчилар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
сув қабул қилувчи ва сув йиғиш иншоотлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
деривацияли каналлар, акведуклар, дюкерлар, канал-кўприклар, қувурлар-селни туширгичлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
туннеллар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қувурлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
босимли ҳавзалар ва текислайдиган резервуарлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
гидравлик ва гидроаккумуляцияловчи электрстанциялар, насос станциялар, кичик ва микро гидроэлектрстанциялар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
портларнинг (пристанлар, қирғоқ бўйи, пирслар), кемаларни таъмирлайдиган корхоналарни, паромли ўтказгичларни гидротехника иншоотлари, иккинчи даражалиларга тегишлилардан ташқари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
иссиқлик электрстанцияларнинг гидротехника иншоотлари.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2. Иккинчи даражали гидротехника иншоотларига қуйидагилар киради:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
муздан ҳимоя қиладиган иншоотлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
сув оқимини бўладиган деворлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
босимли майдон таркибига кирмайдиган устунлари ва таянч деворлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қирғоқни мустаҳкамлайдиган портларнинг иншоотлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
балиқларни ҳимоя қиладиган иншоотлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
асосий гидротехника иншоотларнинг таркибида кўрсатилмаган бошқа иншоотлар.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бузилишида мумкин бўлган зарарга кўра ва тегишли асослар билан портларнинг қирғоқни ҳимоя қилиш иншоотларини асосий иншоотларга киритишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ШНҚ 2.06.01-24 «Гидротехника иншоотлари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
2-ИЛОВА
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Гидротехника иншоотлари синфининг вазифаси
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1. Асосий гидротехника иншоотлари синфи 1 — 3-жадвалларга мувофиқ аниқланган энг юқори қиймати бўйича олиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Иккинчи даражали гидротехника иншоотлари синфи ушбу гидроузелнинг асосий иншоотлари синфидан пастроқ бирликка, бироқ III синфдан юқори бўлмаган қабул қилиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Вақтинчалик иншоотлар IV синфга киритилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Агар ушбу иншоотларнинг бузилиши ҳалокатли оқибатларга олиб келиши ёки I ва II синфдаги асосий иншоотларни қуришда сезиларли кечикишларга олиб келиши мумкин бўлса, уларни тегишли асослар билан III синфга киритилишига йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2. Бир вақтнинг ўзида сув хўжалиги комплексининг бир нечта иштирокчиларини (энергетика, мелиорация, сув таъминоти, сув тошқини билан кураш) таъминлайдиган гидроузел мажмуасининг асосий гидротехника иншоотлари синфини, кўрсаткичлари юқори синфга мос келадиган иштирокчи учун каби белгиланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Босим майдонининг таркибига кирадиган асосий иншоотлар синфи, юқори синфга тўғри келадиган иншоотга кўра белгиланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
3. Агар асосий гидротехника иншоотининг бузилиши шаҳарлар, йирик саноат корхоналари, гидроузеллар, транспорт магистраллари учун олиб келиши мумкин бўлса, 1-жадвал бўйича аниқланадиган иншоотнинг синфи, каналлар учун эса 3-жадвалга мувофиқ, тегишли асослар билан гидротехника иншоотлари синфини бирликка оширишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
4. Ушбу илованинг 3-жадвалга мувофиқ аниқланадиган, қуввати 1,5 миллион kW дан кам бўлган гидравлик ёки иссиқлик электр станциясининг асосий гидротехника иншоотлари синфини, агар бу электр станциялари энергия тизимларидан ажратилган бўлса ва йирик аҳоли пунктларига, саноат корхоналарига, транспорт ва бошқа истеъмолчиларга хизмат қилса, йирик аҳоли пунктлари ва саноат корхоналарини иссиқлик, иссиқ сув ва буғ билан таъминлайдиган бўлса, гидротехника иншоотлари синфини бирликка оширилишига йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
5. 1, 2 ва 3-тоифали дарё портларини асосий гидротехника иншоотларини III синфга, қолганларини IV синфга киритилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Порт тоифасини 4-жадвалга асосан белгилаш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Юк айланмаси ва йўловчилар айланмаси дарё портларини технологик лойиҳалаш талабларига мувофиқ белгиланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
6. Баландлиги 15 m гача бўлган махсус конструкциядаги тўғонлар (филтрлайдиган, тўлдирувчи затворли, сув бостирадиган ва босимсиз дамбалар) IV синфли иншоотларга киритилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
7. Комплекс гидроузел таркибига кирувчи кичик ва микро ГЭСларни III синфга киритилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
8. Битта гидротехника иншоотининг юқори синфдаги бошқа иншоотлар билан кесишган жойида лойиҳалаштирилган гидротехника иншооти синфининг ошиши асосланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
9. Бош сув олиш жойидан биринчи тартибга солувчи сув омборигача бўлган канал ҳудудининг синфи, шунингдек тартибга солувчи сув омборлари орасидаги канал ҳудудлари, агар оқибатларини бартараф этиш даврида асосий сув истеъмолчисига сув етказиб берилса, каналдаги авария сув омборлари ёки бошқа манбаларнинг тартибга солиш сиғими ҳисобидан таъминланганда унинг синфи мумкин бўлган бирликка қисқартирилиши мумкин.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
10. Қирғоқни мустаҳкамлайдиган гидротехника иншоотлари III ва IV синфларга киритилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Агар қирғоқни мустаҳкамлайдиган иншоотда ҳалокатли оқибатларга олиб келиши мумкин бўлса (кўчки, сувнинг ювиб кетиши) гидротехника иншоотининг синфини бирликка ошириш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Асосий доимий гидротехника иншоотларни уларнинг баландлигидан ва пойдевори тупроқларининг туридан келиб чиққан холда синфланиши
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

1-жадвал

Иншоотлар

Пойдевор тупроғининг тури

Гидротехника иншоотининг баландлиги, m,

уларнинг қуйидаги синфида

I

II

III

IV

1. Грунтли материаллардан тўғонлар

А

100 дан ортиқ

70 дан 100 гача

25 дан 70 гача

25 дан кам

Б

75 дан ортиқ

35 дан 75 гача

15 дан 35 гача

15 дан кам

В

50 дан ортиқ

25 дан 50 гача

15 дан 25 гача

15 дан кам

2. Босимли юзанинг ҳосил қилишда иштирок этадиган бетонли ва темир-бетони тўғонлар, электростанциялар бинолари ер ости конструкциялари иншоотлар

А

100 дан ортиқ

60 дан 100 гача

25 дан 60 гача

25 дан кам

Б

50 дан ортиқ

25 дан 50 гача

10 дан 25 гача

10 дан кам

В

25 дан ортиқ

20 дан 25 гача

10 дан 20 гача

10 дан кам

3. Таянч деворлар

А

40 дан ортиқ

25 дан 40 гача

15 дан 25 гача

15 дан кам

Б

30 дан ортиқ

20 дан 30 гача

12 дан 20 гача

12 дан кам

В

25 дан ортиқ

18 дан 25 гача

10 дан 18 гача

10 дан кам

4. Дарёвий, причалли иншоотлар

А, Б, В

25 дан ортиқ

20 дан 25 гача

20 дан камроқ

-

5. Пассив ҳимояланган дарёвий портли қирғоқли мустаҳкамлашлар; тор йўналтирилган ва чиқинди-ларни ушлаб қоладиган дамбалар

А, Б, В

-

15 дан юқори

15 ва камроқ

-

Изоҳлар:

1. А грунтлар — қояли, Б — қумли, йирик бўлакли ва қаттиқ ва ярим қаттиқ ҳолатда лойли; В — лойли, пластик сув билан тўйинган ҳолатда.

2. Гидротехника иншоотининг баландлигини ва унинг пойдеворини баҳолашни ушбу ШНҚга мувофиқ аниқланиши керак.

3. Мазкур жадвалнинг 4-позициясида иншоотнинг баландлиги ўрнига иншоот олдидаги чуқурлик олинган.

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ҳимояланадиган иншоотларнинг синфи
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

2-жадвал

Ҳимояланадиган ҳудудлар

Ҳимояланадиган гидротехника иншоотларининг синфида сув таянч иншоотига максимал ҳисобий босим, m

I

II

III

IV

1. Аҳоли пунктлари. Яшаш жойининг ҳудудини яшаш жамланмаси зичлиги, 1 ha m2

2500 дан ортиқ

х)

5 гача

3 гача

-

2100 дан 2500 гача

-

8 гача

5 гача

2 гача

1800 дан 2100 гача

-

10 гача

8 гача

5 гача

1800 гача

-

10 дан кўп

10 гача

8 гача

Соғломлаштириш-рекреацион ва санитар-ҳимоя мўлжалланган

-

-

10 дан кўп

10 гача

Саноат:

Ишлаб чиқаришнинг йиллик ҳажми билан саноат корхоналари

500 дан ортиқ

х)

5 гача

3 гача

-

100 дан 500 гача

-

8 гача

5 гача

2 гача

100 гача

-

8 дан кўп

8 гача

5 гача

4. Коммунал-омборли:

умумшаҳарга мўлжалланган коммунал-омборхона корхоналари

-

8 гача

5 гача

2 гача

бошқа коммунал-омборхона корхоналари

-

8 дан кўп

8 гача

5 гача

5. Маданият ва табиат ёдгорликлари

-

3 гача

-

-

х) Тегишли асослар билан, агар авария оқибатида улардаги ҳимояланадиган йирик шаҳарлар ва саноат корхоналари учун ҳалокатли хусусиятли оқибатларга олиб келиши мумкин бўлган, ҳимоя иншоотларини I синфга киритишга йўл қўйилади.

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Асосий гидротехника иншоотларининг улардан фойдаланиши бузилиши оқибатларига кўра синфи (ижтимоий-иқтисодий масъулиятини)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

3-жадвал

Гидротехника қурилишининг объектлари

Иншоотлар синфи

1. Гидравлик, гидротўпловчи, гидротехника иншоотларининг ва иссиқлик электрстанцияларининг қуввати, минг kVt:

1,5 ва ундан кўп

I

1,5 дан кам

IIIV

2. Ички сув йўлларида гидротехника иншоотлар ва кема юрадиган каналлар (дарё портларининг иншоотларидан ташқари):

юқори магистраль

II

магистраль ва маҳаллий аҳамиятли

III

3. Иншоотлар томонидан хизмат кўрсатиладиган суғориш ва қуритиш майдонида мелиоратив тизимларнинг гидротехника иншоотлари, минг.га:

300 дан кўпроқ

I

100 дан кўп 300 гача

II

50 дан кўп 100 гача

III

50 ва ундан кам

IV

4. Ҳажми мелиоратив мақсадлар учун бўлган сув омборларининг таянч иншоотлари, млн. м3:

1000 дан катта

I

200 дан катта 1000 гача

II

50 дан катта 200 гача

III

50 ва ундан кам

IV

5. Дарё портлари ва кема таъмирлаш корхоналарининг тўсиқ иншоотлари

III

Изоҳ: Юқори магистраль бўлиб I ва II синфларга ГОСТ 26775-97 га тегишли сув йўллари ҳисобланади, магистраллиларга — III ва IV синфларга тегишли, маҳаллий аҳамиятли сув йўллари — бошқа барча ички сув йўллари

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Дарё портларининг тоифалари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

4-жадвал

Портнинг тоифаси

Ўртача кунлик

Юк айланмаси, шартли t

Йўловчи ташиш айланмаси, шартли йўловчи

1

15000 дан кўп

2000 дан кўп

2

3501 — 15000

501 2000

3

751 — 3500

201500

4

750 ва кам

200 ва кам

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ШНҚ 2.06.01-24 «Гидротехника иншоотлари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
3-ИЛОВА
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Биринчи гуруҳ чекланган ҳолати ҳисоб-китобларда γf юкланиш бўйича ишончлилик коэффициентларининг қийматлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

1-жадвал

Юкланишлар ва таъсирлар

γf  юкланиш бўйича ишончлилик коэффициентининг қийматлари

Тўғридан-тўғри иншоотнинг ва пойдевор юзасида сув босими, филтрловчи сувнинг куч таъсири; тўлқинли босим, остонадаги босим

1,0

Туннелларни қоплашга ер ости сувларини гидростатик босими

1,1 (0,9)

Иншоотнинг оғирлиги (грунтнинг оғирлигисиз)

1,05 (0,95)

Туннелларнинг қопламаларини оғирлиги

1,2 (0,8)

Грунтнинг оғирлиги (грунтнинг оғирлигидан вертикал босим)

1,1 (0,9)

Грунтнинг ён босими (жадвалга 2 ва 3 эслатмага қаранг)

1,2 (0,8)

Насосларнинг босими

1,2

Кўтарадиган юк ўтказиш ва транспорт воситаларидан юкланишлар

1,2

Кран йўллари, йўловчи, хизмат ва бошқа причаллари ва қирғоқлари ичидаги юк причаллари ҳудудида омборланадиган юклардан (қуйма юклардан ташқари) юкланишлар

1,2

Юк кўтариш йўлларини чеккасида ва бошқа иншоотларида

1,3

Қуйма юклардан юкланишлар

1,3 (1,0)

Конструкцияларни олдиндан кучланишидан юкланишлар

1,0

Кемалардан юкланишлар (оғирлик, қуймалар, швартли ва зарбли)

1,2

Музли юкланишлар

1,1

Маълумотли ва адабий маълумотлардан қабул қилинадиган ҳароратли ва намли таъсирлардан кучлар

1,1

Сейсмик таъсирлар

1,0

Экспериментал тадқиқотлар, ҳақиқий ўлчовлар ва динамик коэффициентларининг ҳисобга олиб белгиланадиган кўп йиллик қатор кузатувларни статистик қайта ишлаш асосида белгиланадиган юкланишлар, меъёрий қийматлар

1,0

Изоҳлар:

1. Қавслар ичида келтирилган юкланиш бўйича ишончлилик коэффициентларнинг қийматлари, коэффициентларнинг минимал қийматидан фойдаланиш иншоотнинг фойдасиз юкланишига олиб келадиган ҳолатларга тегишли.

2. Грунт хусусиятлари (солиштирма оғирликнинг ва мустаҳкамлик хусусиятлари) ва материалларнинг (бетоннинг солиштирма оғирлиги) ҳисобий қийматларини қўллаб ҳисобланган, барча грунт юкланишлари ва иншоотнинг оғирлиги учун бирга тенг бўлиши керак.

3. Грунтнинг норматив тавсифларидан фойдаланганда грунтнинг ён босимидан юкланишлар учун γ=1,2 (0,8) коэффициентининг қиймати.

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ШНҚ 2.06.01-24 «Гидротехника иншоотлари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
4-ИЛОВА
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Гидротехника иншоотларига таъсир қиладиган юклар ва таъсирлар рўйхати
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1. Гидротехника иншоотларининг лойиҳалашда қуйидаги юклар ва таъсирларни ҳисобга олиш керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Доимий ва вақтинчалик (давомий ва қисқа муддатли):
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
а) конструкциялар ва иншоотнинг оғирлиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
б) фойдаланиш жараёнида, унинг иншоотдаги жойи ўзгармайдиган, доимий технологик ускунанинг оғирлиги (затворларни, гидроагрегатларни, трансформаторларни);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
в) иншоот ва пойдеворнинг айни юзасига сувнинг босими, филтрлашга қарши ва дренаж мосламаларининг асосий ҳисобий ҳолатидан ошиб кетишнинг ҳисобий эҳтимоллигининг ва нормал ишлашининг максимал сув сарфларига мос келадиган, нормал таянч даражасида босимга қарши босим, иншоот ва пойдеворнинг сув билан тўйинган қисмларида ҳажмий кучларни филтрлашни ва ўлчашни ҳисобга оладиган филтрловчи сувнинг кучли таъсири;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
г) грунтни оғирлиги ва унинг ён босими, тоғ босими, ташқи юкланишлар ва ҳароратли таъсирлар билан вужудга келадиган пойдеворни ва конструкцияни деформацияси оқибатида пайдо бўладиган грунтнинг босими;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
д) ташқарига чиққан чўкиндиларнинг босими;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
е) конструкцияларнинг олдиндан кучланишидан юкланишлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ж) филтрлашга қарши ва дренаж қурилмаларининг нормал таянч даражасида ва нормал ишлашида сув билан тўйинган грунтда тугатилмаган бирлаштиришни керагидан ортиқ остона босими билан юзага келадиган юкланишлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
з) ўртача ойлик ташқи ҳаво ҳароратининг ўртача тебраниш амплитудаси билан бир йил учун белгиланадиган қурилиш ва фойдаланиш даврларининг ҳароратли таъсирлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
и) қайта юклаш ва юкларни транспорт воситаларидан, шунингдек иншоотнинг фойдаланиши билан боғлиқ бошқа юкланишлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
к) шамолнинг ўрта кўп йиллик тезлигида кўрсатилган босимни портли иншоотлардан ташқари, тўлқиннинг босими;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
л) кемалардан (оғирлик, қуйма, швартли ва зарбли) ва сузувчи жисмлардан юкланишлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
м) қор ва шамол юклари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
н) кўтарувчи ва бошқа механизмлардан юклар (кўприкли ва осилувчан кранларни);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
о) нормал фойдаланиш даврида гидравлик зарбдан босим;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
п) нормал таянч сатҳида босимсиз ва босимли сув қувурлар бўйича сарфларни ўтказишда динамик юклар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
р) сувни ўтказувчи иншоотларга чўкиндиларни тозаловчи таъсири.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2. Махсус (юкларнинг махсус бирикмасида уларни уларга мос келадиган доимий, вақтинчалик, давомий ва қисқа муддатли юклар билан алмаштирилади):
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
с) тўғридан-тўғри иншоот ва пойдевор юзасидаги сув босими;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
филтрловчи сувнинг куч таъсири, иншоотнинг сувга тўйинган қисмлари чегарасида қарши босим ва иншоотнинг ва пойдеворнинг сувга тўйинган қисмларида филтрлашни ва тортишни ҳажмий кучлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
асосий ҳисобий ҳолатдан ошиб кетишнинг ҳисобланган эҳтимоли даражаси максимал сув сарфига мос келадиган НДС дан юқори бўлган текшириш ҳисобий ҳолатидан ошиб кетишнинг ҳисобланган эҳтимолининг ва юқори бьефнинг сатҳларида сувнинг максимал сарфларига мос келадиган юқори бьефнинг кучайтирилган даражасида сув билан тўйинган тупроғида тугатилмаган бирлашишининг жуда кўп бўлган остона босими билан филтрланишга қарши ёки дренаж ускуналарини асосий ҳисобий ҳолатини ҳисобий эҳтимолини максимал сув сарфларига мос келадиган ва нормал ишлашини бузилишида («в» ва «ж» банд остиларнинг юклари ўрнига), юқори бьефнинг нормал таянч даражасида филтрланишга қарши нормал ишида ёки юқори бьефнинг юклари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
т) ўртача ойлик ташқи ҳаво ҳароратининг энг катта тебраниш амплитудаси бўлган йил учун аниқланган, қурилиш ва фойдаланиш даврларининг ҳароратли таъсири («з» кичик бандидаги юклар ўрнига);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
у) шамолнинг максимал ҳисобий тезлигида белгиланадиган, сувнинг босими («к» банд ости юкланиши ўрнига);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ф) юкнинг тўлиқ туширилишида гидравлик зарбадан босим («о» банд ости юки ўрнига);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
х) юқори бьефнинг тезлаштирилган сатҳида босимсиз ва босимли сув қувурлари бўйича сарфларни ўтказиш пайтида динамик юклар («п» банд ости юк ўрнига);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ц) сейсмик таъсирлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ч) портлатишлардан динамик юклар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ш) сувнинг шиддатли оқимларидан гидродинамик ва ўлчанадиган таъсирлари.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ШНҚ 2.06.01-24 «Гидротехника иншоотлари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
5-ИЛОВА
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Гидротехника иншоотларининг вақтинчалик фойдаланиш даври учун сув сарфларининг ортиб кетиши эҳтимолини ҳисоблаш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Сув оқимидан ортиб кетишнинг ҳисобланган эҳтимоли Р, фоиз (сувнинг ҳисобий оқими Qр ҳар қандай йилда содир бўлиши эҳтимоли), бир марта такрорланишнинг ўртача даври Т, йиллар ва ишончлилик R қуйидаги боғлиқликлар билан боғлиқ:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Гидротехника иншоотларини қуриш ёки реконструкция қилиш даврида максимал сув сарфидан ошиб кетишнинг ҳисобланган эҳтимолини, қабул қилинган иншоотнинг синфи учун Р текшириш ҳисобий ҳолатига мос келадиган нормал даражадаги ишончлилик даражаси билан « иншоотнинг вақтинчалик фойдаланиш даврининг давомийлигидан келиб чиқиб, қуйидаги жадвал бўйича белгилашга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ишончлиликнинг норматив даражаси — РQ нинг текшириш ҳисобий ҳолатга мос келадиган максимал сув сарфи Qр, иншоотнинг ҳисобий хизмат муддати давомида содир бўлмаслиги эҳтимоли.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

1-жадвал

Гидротехника иншоотининг вақтинчалик даврининг фойдаланиш давомийлиги n, йиллар

Иншоотнинг синфи

I

II

1

1,0

3,0

2

0,5

3,0

3

0,3

3,0

5

0,2

2,0

10

0,1

1,0

100

0,01

0,1

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
III синф иншоотлар учун вақтинчалик фойдаланиш муддати 10 йилгача бўлган сув сарфи дан ошиб кетишининг ҳисобланган эҳтимоли 5 фоизга тенг деб қабул қилинади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Иншоотнинг вақтинчалик фойдаланишининг бошланиши лойиҳада қурилишнинг календар режасида белгиланган ёки ҳужжат билан қайд этилган иншоотни ёки иншоотнинг тугалланмаган қурилишида бошланғич фойдаланиш юкларига ва таъсирларига ёки ҳисобий юкларга ва таъсирларига унинг алоҳида элементларини юклар ва таъсирга ўрнатиш санаси ҳисобланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ШНҚ 2.06.01-24 «Гидротехника иншоотлари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
6-ИЛОВА
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Затворлар билан тўсиладиган сув ўтказиш иншоотларини тўғри бурчакли тешикларининг ўлчамлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1. Затворлар билан тўсиб қўйилган тўғри бурчакли тешикларнинг кенглиги (оралиғи) ва баландлиги қуйидаги 1-жадвалга мувофиқ олиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Тешикларнинг кенглиги ва баландлиги ўртасидаги муносабатини, ушбу объектнинг аниқ лойиҳалаш шароитларидан келиб чиқиб танлаш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2. Техник-иқтисодий асослашда, қуйидаги 1-жадвалда келтирилган, тешикларнинг ўлчамларидан четга чиқишига йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

1-жадвал

Тешикларнинг кенглиги (оралиғи), м

0,4; 0,6; 0,8; 1; 1,25; 1,5; 2; 2,5; 3; 3,5; 4; 4,5; 5; 5,5; 6; 7; 8; 10; 12; 14; 16; 18; 20; 24; 30

Тешикларнинг баландлиги, м

0,6; 0,8; 1; 1,25; 1,5; 1,75; 2; 2,5; 3; 3,5; 4; 4,5; 5; 5,5; 6; 7; 8; 9; 10; 12; 14; 16; 18; 20

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
3. Тешикнинг оралиғи учун ён вертикал қирралари орасидаги минимал ўлчам олинади (оқимнинг маҳаллий четга чиқарувчиларини ҳисобга олмасдан).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
4. Тешиклар баландлигига қабул қилинади: юза тешиклари учун — остонанинг юқори қиррасидан то затворнинг тикилган юқори четигача бўлган ўлчам, чуқур бўлгани учун — текис затворларда ва силжиш текислигида ўлчанадиган, тешикнинг шифтигача бўлган остонанинг юқори қиррасигача ўлчами, бошқа затворлар турида — сув қувури ўқи бўйича.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ШНҚ 2.06.01-24 «Гидротехника иншоотлари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
7-ИЛОВА
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Кема юрадиган каналларнинг ва каналлаштирилган дарёларнинг ҳисобий сатҳлари ва ўлчамлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1. Дарё ёки сув омборининг унга қўшни қисмида уларнинг даражаси сувнинг тебраниши билан белгиланадиган каналларда, узоқ муддатли ўрнатилган навигация даври учун кунлик маълумотлардан аниқланган, таъминланган ҳисобий энг паст кема юрадиган сувнинг даражаси билан навигация сув даражасини қабул қилиш керак, сув йўллари учун:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
юқори магистралли ……….. 99 фоиз;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
магистралли ……………... 97 фоиз;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
маҳаллий аҳамиятли ....……... 95 фоиз.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Очиқ каналларда сувнинг энг юқори кема юрадиган сатҳини ҳисобий ортиб кетиш эҳтимоли билан сув сарфи бўйича, сув йўллари учун кўп йиллик кесимда қабул қилиш керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
юқори магистралли ……….... 1 фоиз;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
магистралли ……………..... 3 фоиз;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
маҳаллий аҳамиятли ……..... 5 фоиз.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2. Ҳисобий энг паст кема юрадиган сатҳларни белгилашда каналнинг кўп йиллик эрозияси;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
тагини чуқурлаштириш ишлари туфайли сатҳнинг пасайишини;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
шамол кўтарилишини;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
навигация даврида уни узайтириш истиқболларини ҳисобга олган ҳолда сув омборини сув тошқини олдидан тортиб олиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
сувнинг беқарор ҳаракати (ГЭС ва ГТЭСда чақириладиган кунлик тартибга солиш, насос станцияларининг иши билан) ҳисобига қабул қилинади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
3. Ҳисобий энг юқори кема юриши сатҳларини белгилашда сатҳнинг шамол ҳайдаши, тиқилишлар вужудга келиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
сувнинг белгиланмаган ҳаракати билан чақирилувчи сатҳнинг кўтарилишини (ГЭС, ГТЭС, НС, бўш туширилиши оқибатида) ҳисобга олиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
4. Икки томонлама ҳаракатга эга бўлган кема ҳаракатланадиган каналнинг ҳисобий кенглигини шамол силкинишини ҳисобга олган ҳолда келаётган ҳисобий кемалар ва таркибларнинг фарқ қилиши ҳолатидан, сувни ёндан танлаш ёки жўнатиш майдонларида оқим туфайли чақириладиган дрейф ҳисобига аниқлаш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ҳисобий энг паст кема юрадиган сув сатҳида унинг ҳисобий чуқурлигини сатҳида кемаларнинг икки томонлама ҳаракати билан каналнинг кенглигини кеманинг (таркиб) ҳисобий кенглиги энг камида 2.6, бир томонлама ҳаракат билан майдонларда эса — энг камида унинг бир яримли кенглиги деб қабул қилиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
5. Каналларнинг ҳисобий энг паст кема юришининг сув сатҳи ҳисобланган чуқурлигини, ҳисоб-китоб билан, дарё каналлари учун эса унинг тўлиқ тўлганида ҳисобий кеманинг статик тушишини энг камида 1,3 деб аниқлаш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
6. Ҳисобий кема юриши сув сатҳида каналнинг тирик кесими майдони, уни тўлиқ тўлганида ҳисобий кеманинг (таркибнинг) энг камида мидел кесимининг беш карра майдони бўлиши, унинг тўлиқ тўлганида ҳисобий кеманинг (таркибнинг) мидел кесимининг кема юрадиган шлюзининг камераси мидел кесимига нисбати, худди ўша сатҳда энг камида, 0,7 бўлиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Каналдаги сув оқимининг тезлиги, унинг ҳаракати пайтида кеманинг тирик кесимининг торайишидан келиб чиқадиган, каналдаги оқимнинг ўтиш тезлигини ҳисобга олган ҳолда, босиб тубини ва қирғоқларини ювилиб кетишини чақирмаслиги ва кемаларнинг нормал ҳаракат қилишига халақит бермаслиги керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
7. Пастки қияликли ва кемачилик учун ишлатиладиган мажмуавий мақсадлар учун каналлар ва оқимларни ўтказиш учун каналларида, 4 ва 5 остиларнинг талаблари, оқим бўлмаганда ҳар бир бьефнинг юқори кесимида риоя қилиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
8. Каналларнинг айланиши радиуслари ҳисобий биттали ўзи юрар кеманинг, ҳисобий кеманинг буксири таркибида ёки қаттиқ ушлаш билан таркибнинг энг камида беш карра узунлиги бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Айланишларда канални, иккита бир-бири билан кўришишга ҳаракатланаётган ҳисобий кемаларни (таркибларни) тўсиқсиз ўтишини таъминлайдиган ўлчамгача кенглигини камайтириш қабул қилиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
9. Тўкилганларда барпо этилаётган чуқурликда канал бермасининг ёки канал дамбасининг қирраси белгиси ҳисобий энг юқори кема юриши сув сатҳи кема тўлқинининг максимал юқори белгисидан энг камида 0,5 m га ортиб кетиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
10. Кўприк-каналлар туташ каналларнинг ҳудудларининг ўлчамларидан кам бўлмаган кема ҳаракати ўлчамларига эга бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Кўприк-каналнинг юқориси ҳисобий бўш бўлган кеманинг пастки кўтариладиган брусидан, ҳисобий энг юқори сатҳда энг камида 0,5 м га баланд бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
11. Авария-таъмирлаш тўсиқнинг тешиклари кенглиги ҳисобий энг паст кеманинг юриши сув сатҳида ҳисобий чуқурликда каналнинг кенглигидан энг камида 1,2 бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
12. Каналларни кесиб ўтувчи иншоотларнинг кўприк ости габаритлари ГОСТ 26775-97 га мувофиқ бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ШНҚ 2.06.01-24 «Гидротехника иншоотлари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
8-ИЛОВА
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Гидротехника иншоотларининг қирғоқларини мустаҳкамлаш турлари ва уларни қўллашнинг асосий шартлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

1-жадвал

Қирғоқларни мустаҳкамлаш иншоотлари

Қўллашнинг асосий шартлари

1. Пляжлар

Пляжни ташкил қилиш ёки кенгайтириш зарурлиги; Карьер материалларини етарли даражадаги захиралари мавжудлигида бухталарда ва қирғоқнинг чекланган ҳудудларида ҳисобий кенглигини пляжни барқарорлигини таъминлаш

а) иншоотсиз:

даврий тўлдириш билан

Пляжнинг даврий мавсумий эрозияси, қирғоқ тўлқини
ва ости кесилган зоналари атрофида сув ости ён бағирларини ювилишлари, чўкиндиларнинг табиий етарли даражада келмаганлигида

доимий тўлдириш билан

Қирғоқ чизиғини тизимий кетиб қолиши, чўкиндиларни табиий келишини амалий бўлмаслиги, унча катта бўлмаган узунликдаги қирғоқнинг алоҳида ҳудудларида

б) иншоотлар билан:

деворлар билан

Қирғоқнинг сув ости ёнбағрининг қирғоқ тўлқини ва ости кесилган зоналарида тошлар ва қум чўкиндилари билан ювилиши

сув ости тўлқин қайтаргичлар билан

Қирғоқ тўлқини ва ости кесилган зоналарда 0,05 гача қиялик билан ер ости нишабини ювилиши, чўкиндиларни етарли даражада бўлмаган табиий келишида, тўлқинларни қийшиқ бурчакда келишида (15° дан ортиқ), сунъий пляж билан биргаликда кўчки жойларида ва қирғоқнинг пастки қисмидаги пляжларни тўлдиришда

2. Қиялик туридаги иншоотлар

Сув ости қисмини ювилиши ва бузилишига учраган қиялама қирғоқлар

3. Ярим очиқ ёки ярим вертикал иншоотлар

Причал сифатида ишлатилганда қиялама қирғоқлар; мустаҳкамланадиган нишабни узунлигини қисқартириш кераклигида, порт ичидаги ва шаҳар қирғоқлари учун

4. Деворлар

тикка нишаблар билан қирғоқлар учун