Suggestion to the document
Listen to audio
Get a link from a document elementЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ ҚУРИЛИШ ВА УЙ-ЖОЙ КОММУНАЛ ХЎЖАЛИГИ ВАЗИРИНИНГ
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementБУЙРУҒИ
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementШНҚ 2.06.04-21 «Гидротехника иншоотларига бўладиган юкланиш ва таъсирлар» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларини тасдиқлаш тўғрисида
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element[Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги томонидан 2024 йил 29 июлда рўйхатдан ўтказилди, рўйхат рақами 265]
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЎзбекистон Республикасининг Шаҳарсозлик кодекси, Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2020 йил 13 мартдаги ПФ-5963-сон «Ўзбекистон Республикасининг қурилиш соҳасида ислоҳотларни чуқурлаштиришга доир қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида»ги ҳамда 2020 йил 27 ноябрдаги ПФ-6119-сон «Ўзбекистон Республикаси қурилиш тармоғини модернизация қилиш, жадал ва инновацион ривожлантиришнинг 2021 — 2025 йилларга мўлжалланган стратегиясини тасдиқлаш тўғрисида»ги фармонларига мувофиқ буюраман:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1. ШНҚ 2.06.04-21 «Гидротехника иншоотларига бўладиган юкланиш ва таъсирлар» шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари иловага мувофиқ тасдиқлансин.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2. Ўзбекистон Республикаси давлат архитектура ва қурилиш қўмитаси раисининг 1997 йил 19 мартдаги 20-сон буйруғи билан тасдиқланган ҚМҚ 2.06.04-97 «Гидротехника иншоотларига юклар ва таъсирлар (тўлқин, муз ва кемалардан)» қурилиш меъёрлари ва қоидалари ўз кучини йўқотган деб топилсин.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element3. Мазкур буйруқ Ўзбекистон Республикаси Сув хўжалиги вазирлиги, Қишлоқ хўжалиги вазирлиги ҳамда Тоғ-кон саноати ва геология вазирлиги билан келишилган.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element4. Ушбу буйруқ расмий эълон қилинган кундан эътиборан кучга киради.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementВазир Б. ЗАКИРОВ
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementТошкент ш.,
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2024 йил 9 июль,
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element01/2-25-сон
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementКелишилди:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementСув хўжалиги вазири Ш. ХАМРАЕВ
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2024 йил 26 июнь
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementҚишлоқ хўжалиги вазири И. АБДУРАҲМОНОВ
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2024 йил 28 июнь
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementТоғ-кон саноати ва геология вазири Б. ИСЛАМОВ
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2024 йил 1 июль
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЎзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг 2024 йил 9 июлдаги 01/2-25-сон буйруғига
ИЛОВА
ИЛОВА
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementШНҚ 2.06.04-21 «Гидротехника иншоотларига бўладиган юкланиш ва таъсирлар» шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementМазкур шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари (бундан буён матнда ШНҚ деб юритилади) янги қурилаётган ва реконструкция қилинадиган гидротехника иншоотларини лойиҳалаш ҳамда уларга нисбатан юклар, тўлқинлар, музлар ва кемалар таъсирининг меъёрий қийматларига оид талабларни белгилайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1-боб. Шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига ҳавола
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1. Мазкур ШНҚда ҚМҚ 2.06.01-97 «Гидротехника иншоотлари. Лойиҳалаштиришнинг асосий низомлари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига ҳавола қўлланилган.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2-боб. Атамалар ва таърифлар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2. Ушбу ШНҚда қуйидаги атама ва таърифлардан фойдаланилган:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementгидротехника иншоотлари — сув омборлари тўғонлари, дарёлар, сойлар, каналлар ва коллекторлардаги тўғонлар, дарёларнинг ўзанларини тўсувчи иншоотлар, сув олиш, сув ўтказиш, сув ташлаш ҳамда қирғоқларни ҳимоя қилиш иншоотлари, гидроэлектростанциялар, насос станциялари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementтўлқин элементлари (асосий) — тўлқин баландлиги, узунлиги ва тўлқин даври;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementмунтазам тўлқинлар — фазонинг суюқлик билан эгаллаган ушбу нуқтасида баландлик ва даври ўзгармас бўлиб қолувчи тўлқинлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementтурғун тўлқинлар — кўриниш шакли фазода кўчмайдиган тўлқинлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementтўлқин кесими (бош) — тўлқинланган сиртнинг тўлқин нури йўналиши бўйича вертикал текислик билан кесишиш чизиғи;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementтўлқин ўркачи — ўртача тўлқин чизиғидан юқорироқда жойлашган тўлқин қисми;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementтўлқин чўққиси — тўлқин ўркачининг энг баланд нуқтаси;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementтўлқин ётиғи — ўртача тўлқин чизиғидан пастроқда жойлашган тўлқин қисми;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementтўлқин таги — тўлқин ётиғининг энг пастки нуқтаси;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementтўлқин узунлиги — тўлқин кесимида икки ёнма-ён ўркачларнинг орасидаги горизонтал масофа;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementтўлқин нури — берилган нуқтада тўлқин кўламига тик йўналган чизиқ;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementтўлқин тезлиги — тўлқин ўркачининг унинг тарқалиш йўналишидаги кўчиш тезлиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementшамолнинг ҳисобий тезлиги (тўлқинларнинг элементларини аниқлашда) — сув сатҳидан 10 m баландликдаги шамол тезлиги.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element3-боб. Вертикал ва қия кесимли гидротехника иншоотларига юкланишлар ва тўлқин таъсирлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1-§. Вертикал кесимли гидротехника иншоотларига бўладиган тўлқинлардан юкланишлар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element3. Ҳисобий юк, унинг меъёрий қийматидан ноқулай томонга оғиш имконини ҳисобга оладиган, меъёрий юкланишни юкланишлар бўйича ишончлилик коэффициенти γf га кўпайтмаси сифатида аниқланиши, бунда γf гидротехника иншоотларини лойиҳалашда ҚМҚ 2.06.01-97 талаблари инобатга олиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementОчиқ ва тўсиқ акваториялардаги тўлқинларнинг ҳисобий элементлари ҳамда муз шароитлари муҳандислик изланишлари, кўп йиллик табиий шароитдаги кузатишлар ва лаборатория тадқиқотлари асосида аниқланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementТўлқинлар элементларини мазкур ШНҚнинг 1-иловасига мувофиқ ҳисоблаш йўли билан аниқлашга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementI ва II синф гидротехника иншоотлари учун тўлқин ва музлардан бўладиган юкланишларни табиий шароитда ва лаборатория тадқиқотлари асосида аниқлаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element4. Очиқ акватория томондан тик тўлқинларни таъсирига гидротехника иншоотларини ҳисоблаш (1-расм) db >1.5h тубгача бўлган чуқурликда ва берма устидаги чуқурлик dbr ≥ 1.25h амалга оширилиши, бунда эркин тўлқин сатҳи ва тўлқин босимини аниқлашга оид формулаларда db, m, тубгача чуқурлик ўрнига ҳисобланувчи ва қуйидаги формула орқали аниқланувчи чуқурлик d, m қўлланилиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementd = df + kbr (db — df) (1)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementdf — гидротехника иншооти таглиги устидаги чуқурлик, m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementkbr — мазкур ШНҚнинг 2-расмининг графиги бўйича қабул қилинадиган коэффициент;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementh — дастлабки келувчи тўлқин баландлиги, m.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1-расм. Тик тўлқинларни очиқ акватория томондан вертикал деворга бўлган босими эпюралари, вазнли тўлқиннинг берма массивларига бўлган босими эпюралари:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementа — тўлқин ўркачидаги, б — тўлқин чуқурлигида
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2-расм. kbr коэффициенти қийматларининг графиклари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element5. Вертикал деворнинг, ҳисобий сув сатҳидан ҳисобланган эркин тўлқин юзасининг кўтарилиши ёки пасайиши қуйидаги формула орқали аниқланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(2)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
— тўлқиннинг айланавий частотаси;Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
— тўлқиннинг ўртача даври, s;Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
— вақт, s;Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
— тўлқинли рақам;Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
— тўлқиннинг ўртача узунлиги, m.Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementТурғун тўлқинни вертикал деворга таъсирида h мазкур ШНҚнинг 2-формуласи бўйича coswt нинг қуйидаги миқдорлари учун аниқлашнинг уч ҳолатини инобатга олиш лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
4-расм. k4 ва k5 коэффициентлари қийматлари графиклариSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementcoswt =1 — ҳисобланган сатҳдан ηmax, m кўтарилувчи тўлқин чўққисини деворига келишида;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1>coswt>0 — горизонтал чизиқли тўлқин юкланишининг Pxc, kN/m, максимал қийматида, ҳисобланган сатҳдан hc га кўтарилувчи тўлқин ўркачи учун coswt қуйидаги формула орқали аниқланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(3)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementcoswt = -1 ҳисобланган сатҳдан пастда жойлашган тўлқин ётиқлиги учун горизонтал чизиқли тўлқин nt юкланиши Pxt, kN/m, максимал қийматида.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бўлганда ва бошқа барча ҳолларда мазкур ШНҚнинг 3-формуласи бўйича ўнг томони қиймати 1 дан катта бўлганда кейинги ҳисоблашларда coswt=1 деб қабул қилиш керак.Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element5-расм. k8 ва k9 коэффициентлар қиймати чизмаси
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element6. Турғун тўлқинлар чўққисида ёки саёзлигида чуқур сув зонасида вертикал деворга бўлган юкланишни Рх, kN/m, тўлқин босими эпюраси бўйича қабул қилиш лозим, бунда p миқдор, кPа, z,m чуқурликда қуйидаги формула орқали аниқланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(4)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementr — сув зичлиги, т/m3;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementg — эркин тушишнинг 9,81 m/s2 га тенг бўлган тезланиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementz — ( z1=hc; z2=0; z3=d ), m, ҳисобий сатҳдан ҳисобланувчи нуқталар ординатлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementz1=hc бўлганда ўркач учун соҳили учун эса z6 = 0 бўлганда р = 0 деб қабул қилиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element7. Турғун тўлқинлар чўққисида ёки саёз сув зонасида вертикал деворга бўлган юкланишни Рх, kN/m, тўлқин босими эпюраси бўйича қабул қилиш лозим, бунда p миқдор, кPа, z, m чуқурликда қуйидаги 1-жадвал орқали аниқланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element|
|
|
1-жадвал |
|
Нуқталар N |
Нуқталар чуқурлиги z, m |
Тўлқин босими қиймати p, кPa |
|
ўркачда |
||
|
1 |
ηc |
p1 = 0 |
|
2 |
0 |
p2 = k2pgh |
|
3 |
0,25 d |
p3 = k3pgh |
|
4 |
0,5 d |
p4 = k4pgh |
|
5 |
d |
p5 = k5pgh |
|
соҳилда |
||
|
6 |
0 |
p6 = 0 |
|
7 |
ηt |
p7 = pgηi |
|
8 |
0,5 d |
p8 = k8pgh |
|
9 |
d |
p9 = k9pgh |
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementИзоҳ: k2, k3, k4, k5, k8, k9 коэффициент қийматлари 3,4,5-расмлардаги графикларга мувофиқ олиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2-§. Вертикал кесимли гидротехника иншоотлари ва уларнинг элементларига (махсус ҳолат) юкланиш ва тўлқинлар таъсирлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element8. Гидротехника иншоотининг юқори ҳисобий даражасидан zsup, m, nmax, m, вертикал деворга бўлган тўлқин босими р, кPа мазкур ШНҚнинг 6 ва 7-бандларига мувофиқ олинган босим қийматларини қуйидаги формула орқали аниқланувчи kc коэффициентига кўпайтириш орқали аниқланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(5)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element«+» ва «-» белгилари гидротехника иншооти юқори қисмининг ҳисобий сув сатҳидан баланд ёки паст ҳолатига мос келади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementМазкур ШНҚнинг 5-бандига мувофиқ аниқланган эркин тўлқин сиртининг η, кўтарилиши ёки тушишини хам kc коэффициентига кўпайтириш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementКўриб чиқилаётган ҳолатдаги горизонтал чизиқли тўлқин юкланиши Pхс, kN/m, тўлқин босими эпюраси майдони бўйича вертикал девор баландлиги чегараларида аниқланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element9. Очиқ акваторий тарафдан тўлқин фронти гидротехника иншоотига α — бурчак остида яқинлашганда, (гидротехника иншоот барқарорлиги ва пойдевор грунтларни мустаҳкамлигини ҳисоблашда) мазкур ШНҚнинг 6, 7-бандларига мувофиқ қабул қилинган вертикал девор ушбу ШНҚнинг 2-жадвалида келтирилган kl коэффициентига кўпайтириш орқали камайтириш лозим, 2-жадвалга мувофиқ 
l-секция узунлиги, m — тўлқин узунлиги, m, α — вертикал девор ва тўлқин фронти йўналиши орасидаги бурчак.
l-секция узунлиги, m — тўлқин узунлиги, m, α — вертикал девор ва тўлқин фронти йўналиши орасидаги бурчак.Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element10. Тўсиқ билан ўралган акваторий томондан дифракцияланган тўлқинлардан бўлган горизонтал юкланишни гидротехника иншооти қисмининг нисбий узунлигида 
аниқлаш керак. Бунда, тўлқин босимининг р, кPа миқдорлар билан ҳисобий эпюрасини қуйидаги ҳолатларни кўриб чиқиш орқали уч нуқталар бўйича бажарилишига йўл қўйилади:
аниқлаш керак. Бунда, тўлқин босимининг р, кPа миқдорлар билан ҳисобий эпюрасини қуйидаги ҳолатларни кўриб чиқиш орқали уч нуқталар бўйича бажарилишига йўл қўйилади:Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementтўлқин тепаси гидротехника иншооти қисми ўртаси билан бириктирилган (ушбу ШНҚнинг 6-а расм):
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(6)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(7)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(8)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementтўлқин ётиқлиги гидротехника иншооти қисми ўртаси билан бириктирилганда (мазкур ШНҚнинг 6-б расм):
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(9)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(10)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(11)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementhdif — мазкур ШНҚнинг 1-иловасига мувофиқ аниқланувчи дифракцияланган тўлқин баландлиги, m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementkl — sina = бўлганда ушбу ШНҚнинг 2-жадвали бўйича қабул қилинувчи коэффициент.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element6-расм. Дифракцияланган тўлқинларни тўсиб қўйилган акватория томондан вертикал девор ва унинг тубига бўлган босими эпюралари: а — тўлқин ўркачида, б — тўлқин соҳилида
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element|
|
|
|
|
|
|
|
2-жадвал |
|
Қисмнинг нисбий узунлиги
|
0,1 |
0,2 |
0,3 |
0,4 |
0,5 ва катта |
||
|
kl коэффициенти |
0,98 |
0,94 |
0,86 |
0,76 |
0,70 |
||
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementИзоҳ. Тўсиб қўйилган акватория томондаги чуқурликда 
чуқурликда тўлқин босимини нолга тенг деб қабул қилиб, (6-расмга қаранг) тўлқин босимининг учбурчакли эпюрини ясаш керак.
чуқурликда тўлқин босимини нолга тенг деб қабул қилиб, (6-расмга қаранг) тўлқин босимининг учбурчакли эпюрини ясаш керак.Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element11. Гидротехника иншоотининг яхлит девори горизонтал чокларида ҳамда остидаги муаллақлашувчи тўлқин босими чекка нуқталаридаги горизонтал тўлқин босимига ва унинг гидротехника иншооти кенглиги доирасидаги чизиқли ўзгаришидаги қийматларига тенг қилиб олинади (ушбу ШНҚнинг 1 — 6-расмларида келтирилган).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element12. Вертикал девор олдидаги максимал таг тезлик Vb,max, m/s, (тик тўлқинлар таъсиридан), деворнинг олд ёқидан 
масофа остида бўлганда қуйидаги формула орқали аниқланиши лозим:
масофа остида бўлганда қуйидаги формула орқали аниқланиши лозим:Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(12)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementksl — мазкур ШНҚнинг 3-жадвали бўйича қабул қилинувчи коэффициент.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element|
|
|
|
|
|
|
3-жадвал |
|
Тўлқин
қиялиги |
8 |
10 |
15 |
20 |
30 |
|
|
ksl коэффициенти |
0,6 |
0,7 |
0,75 |
0,8 |
1 |
|
/h,Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЮвиб кетмайдиган туб тезликларнинг йўл қўйилувчи қийматлари Vb,adm, m/s, фракциялар йириклиги D, mm бўлган грунт учун қуйидаги 7-расм бўйича қабул қилиниши керак, Vb,max>Vb,adm бўлганда ювилиб кетмасликдан ҳимоя қилиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element7-расм. Ювилиб кетмайдиган таг тезликларнинг йўл қўйиладиган қийматлар графиги
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element13. Бермали массивларга бўладиган муаллақлашувчи тўлқин эпюраси мазкур ШНҚнинг 1-б расмига мувофиқ pbri кPа, ординаталар билан (i=1,2 ёки 3) бўлгандаги аниқланувчи трапеция шаклда қуйидаги формула орқали қабул қилиниши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
, (13)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбунда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
— девордан массивнинг мувофиқ ёқигача бўлган масофа, m;Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementkbri — ушбу ШНҚнинг 4-жадвали бўйича қабул қилинувчи коэффициент;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementρ f — гидротехника иншооти таглиги сатҳидаги тўлқин босими.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element|
|
|
4-жадвал |
|
Нисбий
чуқурлик d/ |
Тўлқинлар
ётиқлигидаги |
|
|
15 ва ундан кам |
20 ва ундан кўп |
|
|
0,27 дан кам |
0,86 |
0,64 |
|
0,27 дан 0,32 гача |
0,60 |
0,44 |
|
0,32 дан ортиқ |
0,30 |
0,30 |
/h
коэффициент kbrSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element3-§. Вертикал кесимли гидротехника иншоотларига парчаланувчи ва қирғоққа урилувчи тўлқинлардан бўладиган юкланишлар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element14. Очиқ акватория томонидан парчаланувчи тўлқинлар таъсирига гидротехника иншоотларини ҳисоблаш берма юқорисида бўлган dbr<1,25h ва тубигача бўлган чуқурликда dbr³1,5 h қуйидаги 8-расмга мувофиқ амалга оширилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element8-расм. Парчаланувчи тўлқинларнинг вертикал деворига ва унинг тубига берган босими эпюраси
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementПарчаланувчи тўлқинлардан бўлган горизонтал чизиқли юкланишни Pхс, kN/m, ён томондан бўладиган тўлқин босимининг эпюра юзаси бўйича қабул қилиш лозим, бунда z, m ординатлар қийматлари учун p, кPа қийматларни қуйидаги формулалар бўйича аниқлаш лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementz1 = -h, p1 = 0; (14)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementz2 = 0, p2 = 1,5pgh; (15)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementz3 = df, 
(16)
(16)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementПарчаланувчи тўлқинлардан бўлган вертикал чизиқли юкланишни Pzc, kN/m, муаллақлашувчи тўлқин босими эпюра юзасига тенг деб қабул қилиниши ҳамда қуйидаги формула бўйича аниқланиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(17)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementμ — 5-жадвал бўйича қабул қилинувчи коэффициент.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementПарчаланувчи тўлқинлар бўлганда вертикал девор олдидаги берма юзасидан сувнинг максимал тезлиги Vf,max, m/s қуйидаги формула орқали аниқланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(18)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element|
|
|
|
|
5-жадвал |
|
|
≤ 3 |
5 |
7 |
9 |
|
μ коэффициенти |
0,7 |
0,8 |
0,9 |
1,0 |
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element15. Очиқ акватория томондан қирғоққа урилувчи тўлқинлар таъсири остидаги гидротехника иншоотлар ҳисоби, туби девор билан уланган қисмининг камида 0,5 
m узунлик бўйича db<dcr чуқурлик остида амалга оширилиши лозим (9-расм), бунда қирғоққа урилувчи максимал тўлқин чўққисининг ҳисобланган сатҳдан кўтарилиши nc,sur, m, қуйидаги формула бўйича аниқланади:
m узунлик бўйича db<dcr чуқурлик остида амалга оширилиши лозим (9-расм), бунда қирғоққа урилувчи максимал тўлқин чўққисининг ҳисобланган сатҳдан кўтарилиши nc,sur, m, қуйидаги формула бўйича аниқланади:Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(19)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementhsur — қирғоққа урилувчи тўлқин баландлиги, m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementdcr — критик чуқурлик, m.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element9-расм. Вертикал девор ва унинг тубига қирғоққа урилувчи тўлқинлар босими эпюраси:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementа — туб сатҳидаги тўшама усти билан,
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementб — тўшама тубининг юқориси билан
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementҚирғоққа урилувчи тўлқинлардан бўлган горизонтал чизиқли юкланишни Pxc, kN/m, ён томон тўлқин босими эпюраси юзаси бўйича қабул қилиниши, бунда р қийматлар, кPа, z, m, ординатлар қиймати учун қуйидаги формула орқали аниқланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementz1 = -hzur, p1 = 0; (20)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
, p2 = 1,5pgh; (21)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementz3 = -df, 
, (22)
, (22)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
— қирғоққа урилувчи тўлқин узунлиги, m.Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementҚирғоққа урилувчи тўлқинлардан бўлган вертикал чизиқли юкланишни Pzc, kN/m, муаллақлашувчи тўлқин босими (р3 баландлик билан) эпюраси юзасига тенг қилиб олинади ва қуйидаги формула орқали аниқланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(23)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementОчиқ акватория томондан вертикал девор олдидаги қирғоққа урилувчи тўлқиннинг максимал туб тезлиги Vb,max, m/s қуйидаги формула орқали аниқланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(24)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element16. I ва II синф гидротехника иншоотларига парчаланувчи ва қирғоққа урилувчи тўлқин таъсирларидан бўлган юкланишларни, лаборатория тадқиқотлари ёки динамик услублар ҳисоби асосида аниқланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element4-§. Қия гидротехника иншоотларига юкланиш ва тўлқинларнинг таъсирлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element17. Тўлқинлар қиялигига бўлган орқага қайтиши баландлигини hrun, m, қуйидаги формула орқали аниқланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementhrun = krkpkspkrunkikαh1% (25)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementh1фоиз — тизимда 1 фоиз таъминланиш билан тўлқинлар баландлиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementkr ва kp — ушбу ШНҚнинг 6-жадвал бўйича қабул қилинувчи қияликнинг ғадир-будирлиги ва ўтказувчанлиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementksp — мазкур ШНҚнинг 7-жадвали бўйича қабул қилинувчи коэффициент;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementkrun — ушбу ШНҚнинг 10-расми графиклари бўйича қабул қилинувчи, гидротехника иншооти олдидаги сув чуқурлиги d ва тўлқин ётиқлигига боғлиқ 
коэффициент.
коэффициент.Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementҚавссиз кўрсатилган `ld /h1фоиз катталик қийматлари d ³ 2h1фоиз ҳолат учун тегишлидир.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementГидротехника иншооти олдидаги d < 2h1фоиз чуқурликда krun коэффициентни d = 2h1фоиз чуқурликда аниқланувчи ва `ld/h1фоиз катталик ушбу ШНҚнинг 10-расмида қавслар ичида келтирилган`ld қиймат бўйича қабул қилинади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element|
|
|
|
6-жадвал |
|
Қияликни маҳкамлаш конструкцияси |
Нисбий ғадир-будирлик r/h1фоиз, |
kr коэффициенти |
kp коэффициенти |
|
Бетон (темир-бетон) плиталар билан |
- |
1 |
0,9 |
|
Тош-шағалли, тошли ёки бетонли (темир-бетонли) блоклар билан маҳкамлаш |
0,002 дан кам |
1 |
0,9 |
|
0,005 — 0,01 |
0,95 |
0,85 |
|
|
0,02 |
0,9 |
0,8 |
|
|
0,05 |
0,8 |
0,7 |
|
|
0,1 |
0,75 |
0,6 |
|
|
0,2 дан катта |
0,7 |
0,5 |
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementҒадир-будирлик хусусиятли ўлчамини r, m маҳкамлаш материали доначалари ўртача диаметрининг ёки бетон (темир-бетон) блоклар ўртача ўлчамига тенг қилиб олиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element|
|
|
|
7-жадвал |
|
ctg j қиймати |
1-2 |
3-5 |
5 дан катта |
|
ksp коэффициент шамол тезлиги Vw, m/s: |
|
|
|
|
20 m/s ва катта |
1,4 |
1,5 |
1,6 |
|
10 m/s |
1,1 |
1,1 |
1,2 |
|
5 ва ундан кам |
1 |
0,8 |
0,6 |
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementИзоҳ: φ — қияликни горизонтга бўлган нишаби бурчаги, градус (°).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element|
|
|
|
|
|
|
8-жадвал |
|
|
Орқага кетиш бўйича таъминланиш i,фоиз |
0,1 |
1 |
2 |
5 |
10 |
30 |
50 |
|
ki коэффициенти |
1,1 |
1,0 |
0,96 |
0,91 |
0,86 |
0,76 |
0,68 |
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementki — мазкур ШНҚнинг 8-жадвали бўйича қабул қилинувчи орқага қайтиши бўйича таъминланиш коэффициенти.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementka — ушбу ШНҚнинг 9-жадвали бўйича сув қирқими ва тўлқин кўлами орасидаги a бурчакка боғлиқ равишда қабул қилинувчи коэффициент.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element10-расм. krun коэффициенти қийматлари графиги
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element|
|
|
|
|
|
|
|
9-жадвал |
|
α, бурчаги қиймати, град |
0 |
10 |
20 |
30 |
40 |
50 |
60 |
|
ka коэффициенти |
1 |
0,98 |
0,96 |
0,92 |
0,87 |
0,82 |
0,76 |
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementИзоҳ: Қумли ва шағалли соҳил бўйларидаги тўлқинларнинг қайтиш қалинлигини аниқлашда, соҳил бўйининг бўрон пайтида қиялиги ўзгаришини ҳисобга олиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementСув сатҳи чизиғида соҳил бўйининг энг кўп пасайишини қирғоқда энг катта тўлқин қайтиши баландлигигача ноль қийматга келтирилган ҳолда 0,3h деб қабул қилинади, сув остида эса d = dcr, m, чуқурликкача, ювилувчи грунтлар учун ёки d = dcr,u, m — ювилиб кетмайдиган грунтлар учун (бунда h, dcr ва dcr,u — мос равишдаги тўлқин баландлиги, биринчи ва охирги бузилиш устунлардаги сувнинг чуқурлиги, m).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element18. Монолит ёки йиғма плиталар билан маҳкамланган 1,5<ctgφ<5 остидаги қиялик устига таъсир этувчи тўлқин босими эпюраси ушбу ШНҚнинг 11-расми бўйича қабул қилиниши лозим. Бунда, максимал ҳисобланган тўлқин босими Pd, кPа қуйидаги формула орқали аниқланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementpd=ks kf prel ρgh, (26)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementks — қуйидаги формула орқали аниқланувчи коэффициент:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(27)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementkf — мазкур ШНҚнинг 10-жадвали бўйича аниқланувчи коэффициент;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementprel — 2-нуқтадаги қияликка таъсир этувчи максимал нисбий тўлқин босими (мазкур ШНҚнинг 11-расми) бўлиб, ушбу ШНҚнинг 11-жадвали бўйича ёки қуйидаги формула бўйича қабул қилинади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element11-расм. Плиталар билан маҳкамланган қияликка бўлган максимал ҳисобланган тўлқин босимининг эпюраси
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element|
|
|
|
|
|
|
10-жадвал |
|
Тўлқин ётиқлиги |
10 |
15 |
20 |
25 |
35 |
|
|
kf коэффициенти |
1 |
1,15 |
1,3 |
1,35 |
1,45 |
|
/hSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element|
|
|
|
|
|
|
|
11-жадвал |
|
|
Тўлқин баландлиги, h, m |
0,5 |
1 |
1,5 |
2,0 |
2,5 |
3,0 |
3,5 |
≥4 |
|
Максимал нисбий тўлқин босими, prel |
3,7 |
2,8 |
2,3 |
2,1 |
1,9 |
1,8 |
1,75 |
1,7 |
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementМаксимал ҳисобланган тўлқин босими Pd билан босилувчи 2-нуқта ординатаси z2, m, қуйидаги формула орқали аниқланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(28)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementА ва В параметрлари қуйидаги формула орқали аниқланувчи катталиклардир:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(29)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(30)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementҚияликка бўлган тўлқин қайтиши баландлигига мувофиқ келувчи z3, m ордината ушбу ШНҚнинг 7-бандига асосан аниқланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2 — нуқтадан юқори ва паст бўлган маҳкамланган қиялик қисмларида (мазкур ШНҚнинг 11-расм), тўлқин босими эпюраси ординаталар қийматлари р, кPа қуйидаги масофаларда қабул қилиниши лозим, m:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementl1 = 0,0125 Lφ ва l3 = 0,0265 Lφ p = 0,4 pd бўлганда;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementl1 = 0,0325 Lφ ва l4 = 0,0675 Lφ p = 0,1 pd бўлганда;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(31)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementҚияликка маҳкамланган плиталар устидаги тўлқин босимига қарши босим эпюраси ординатлари Pc, кPа, қуйидаги формула орқали аниқланиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementPc=ks kf pc,rel ρgh, (32)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementpc,rel — ушбу ШНҚнинг 12-расми бўйича қабул қилинувчи нисбий тўлқин қарши босими.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element19. Мураккаб шаклга эга бўлган қиялик кесимли гидротехника иншоотлари учун (берма ва ўзгарувчан нишаблар) тўлқин қайтиш баландлиги hrun ва қияликларга маҳкамланган тўлқин юкланишлари лаборатория тадқиқотлари маълумотлари бўйича аниқланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element20. Қия кесимли гидротехника иншоотларини ва бузиб олинган тош, оддий ва шаклдор бетон ёки темир-бетон блоклардан маҳкамланган қияликларни лойиҳалаштиришда алоҳида элемент массасини m ёки mz, т, қуйидагича аниқланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementтош ёки блокнинг гидротехника иншооти юқорисидан z=0,7h чуқурликкача бўлган қисмида жойлашганда қуйидаги формула орқали:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(33)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element12-расм. Нисбий тўлқин қаршилигини аниқлаш учун графиклар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementz>0,7h қуйидаги формула бўйича:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(34)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбунда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementkfr — ушбу ШНҚнинг 12-жадвалидан 
бўлганда, шунингдек мураккаб қирқимдаги kfr коэффициент бўлиб, тажриба маълумотлари бўйича аниқланади;
бўлганда, шунингдек мураккаб қирқимдаги kfr коэффициент бўлиб, тажриба маълумотлари бўйича аниқланади;Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementrm — мустаҳкамловчи материал зичлиги, t/m3.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element|
|
|
12-жадвал |
|
Ўрнатиш элементлари |
kfr коэффициенти |
|
|
уюлган ҳолатда |
ётқизилган ҳолатда |
|
|
Тош |
0,025 |
- |
|
Оддий бетон блоклар |
0,021 |
- |
|
Тетрапод ва бошқа шаклдор блоклар |
0,008 |
0,006 |
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element21. Қияликларни сараланмаган тош ётқизишлар билан маҳкамлаш (тоғ массаси билан) тўлқин баландлигининг кўпи билан 3,0 m бўлганда, агар қияликнинг ётиқлиги ctgφ<5 ва ctgφ>5 бўлганда 3,5 m дан катта бўлмаганда йўл қўйилади. Бундай маҳкамлашни лойиҳалашда тош ётқизишлар турли хил ўлчамдаги фракциялардан 
ва бундан майдаси ётқизишларда умумий материаллар миқдорининг i фоизни ташкил қилади, mi — алоҳида тошларнинг i-фракциясининг массаси, t, Тошнинг ҳисобий массасини m ушбу ШНҚнинг 20-банди бўйича аниқланади.
ва бундан майдаси ётқизишларда умумий материаллар миқдорининг i фоизни ташкил қилади, mi — алоҳида тошларнинг i-фракциясининг массаси, t, Тошнинг ҳисобий массасини m ушбу ШНҚнинг 20-банди бўйича аниқланади.Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЁтиқлиги 
чегарасида бўлган қияликларда, гранулометрик таркибни хусусиятловчи ва i — фракциянинг ҳар қайсиси учун аниқланувчи kgr,i параметрнинг қийматлари қуйидаги формула орқали аниқланади:
чегарасида бўлган қияликларда, гранулометрик таркибни хусусиятловчи ва i — фракциянинг ҳар қайсиси учун аниқланувчи kgr,i параметрнинг қийматлари қуйидаги формула орқали аниқланади:Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(35)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementD — ҳисобланувчи масса m га мос келувчи ҳисобланувчи диаметр бўлиб, қуйидаги 13-расмда штрихланган зона орқали аниқланувчи оралиқ ичида бўлиши лозим. Қияликлар ётиқлиги ctgj < 3 бўлганда, лаборатория тадқиқотлар ўтказилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element13-расм. Қияликларни маҳкамлаш учун сараланмаган тош ётқизишни йўл қўйилувчи донавий таркибини аниқлаш графиги
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element22. Сараланмаган турли доначалик тош ётқизишлар орқали маҳкамланган қияликлар ётиқлиги ctgφ> 5 шароитида тошнинг шамол тўлқинлари таъсиридан бўлган чегаравий мувозанат ҳолатига мувофиқ келувчи ҳисобий тош массасини m, т, 
бўлганда ҳосил қилинган натижаларни мазкур ШНҚнинг 13-жадвали бўйича аниқланувчи
коэффициентга кўпайтириш билан ушбу ШНҚнинг 33-формуласи орқали аниқланиши зарур.
бўлганда ҳосил қилинган натижаларни мазкур ШНҚнинг 13-жадвали бўйича аниқланувчи коэффициентга кўпайтириш билан ушбу ШНҚнинг 33-формуласи орқали аниқланиши зарур.Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element|
|
|
|
|
|
|
|
13-жадвал |
|
ctgφ |
6 |
8 |
10 |
12 |
15 |
||
|
|
0,78 |
0,52 |
0,43 |
0,25 |
0,2 |
||
/h ≥ 10 бўлганда, kφ, коэффициентSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementDi ³ D ўлчамли фракцияларнинг минимал таркиби қуйидаги 14-жадвалга мувофиқ қабул қилиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element|
|
|
|
|
14-жадвал |
|
Турли доначалик коэффициенти D60/D10 |
5 |
10 |
20 |
40 — 100 |
|
Di ³ D ўлчамли фракциялар минимал миқдори, фоиз (оғирлик бўйича) |
50 |
30 |
25 |
20 |
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element4-боб. Силлиқ тўсиқларга ва очиқ гидротехника иншоотларига тўлқинлардан юкланишлар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1-§. Вертикал силлиқ тўсиқларга тўлқинлардан юкланишлар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element23. d > dст бўлганда кўндаланг ўлчамлари 
ва 
(ушбу ШНҚнинг 14-a расм) бўлган вертикал силлиқ тўсиққа таъсир қилувчи тўлқинлар максимал Qmax, kN кучини, тўсиқнинг тўлқиннинг энг нисбий юқорисига 
турли хил ҳолатларида олинадиган бир қатор қийматларидан қуйидаги формула орқали аниқланади:
ва (ушбу ШНҚнинг 14-a расм) бўлган вертикал силлиқ тўсиққа таъсир қилувчи тўлқинлар максимал Qmax, kN кучини, тўсиқнинг тўлқиннинг энг нисбий юқорисига турли хил ҳолатларида олинадиган бир қатор қийматларидан қуйидаги формула орқали аниқланади:Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(36)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element14-расм. Силлиқ тўсиқларга бўладиган тўлқин юкланишларини аниқлаш чизмалари: а — вертикал, б — горизонтал
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementQi,max ва Qv,max — kN, мувофиқ равишда тўлқинлар таъсиридаги кучнинг инерцион ва тезлик компонентлари бўлиб, қуйидаги формула орқали аниқланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(37)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(38)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementdi ва dv — мазкур ШНҚнинг 15-расми, 1 ва 2-жадвалига мувофиқ равишда қабул қилинувчи, тўлқинлар таъсирларидан бўлган максимал кучнинг инерцион ва тезлик компонетларининг мужассамлик коэффициенти;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementh ва l — ушбу ШНҚнинг 1-иловасининг 4-бандига мувофиқ қабул қилинувчи ҳисобий тўлқиннинг баландлиги ва узунлиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementa — тўлқин нури бўйича тўсиқ ўлчами, m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementb — тўлқин нури бўйича нормал бўйича тўсиқ ўлчами, m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementD — юмалоқ кесимли тўсиқ диаметри, m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementkv — ушбу ШНҚнинг 15-жадвали бўйича қабул қилинувчи коэффициент;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementai ва av — мазкур ШНҚнинг 16-расм а ва б чизмалари бўйича қабул қилинувчи чуқурли kN нинг инерцион ва тезлик коэффициенти;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementbi ва bv — ушбу ШНҚнинг 17-расми бўйича қабул қилинувчи, кўндаланг кесими доира, эллипс ва тўғри бурчакли учбурчак шаклида бўлган тўсиқ шакли инерцион ва тезлик коэффициенти.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element|
|
|
|
|
|
|
15-жадвал |
|
|
Тўсиқнинг нисбий ўлчами a/l,b/l,D/l |
0,05 |
0,1 |
0,15 |
0,2 |
0,25 |
0,3 |
0,4 |
|
kv коэффициенти |
1 |
0,97 |
0,93 |
0,86 |
0,79 |
0,70 |
0,52 |
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementИзоҳ: икки боши очиқ гидротехника иншоотлари ёки алоҳида турадиган силлиқ тўсиқларни тўлқинлардан бўладиган юкланишларини ҳисоблаш, уларнинг юзаларининг ғадир-будирлигини ҳисобга олган ҳолда амалга оширилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementКоррозия ва тирик организмлар (органика) таъсирларини камайтириш бўйича тажрибавий маълумотлар мавжуд бўлганда, шаклнинг коэффициентлари қуйидаги формулалар орқали аниқланиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementβv = Cv; (40)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementCi ва Cv — инерцион ва тезлик қаршиликлари коэффициентларининг аниқланган тажрибавий қийматлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementтўлқинлар силлиқ тўсиқларга бурчак остида келганда (эллипс ёки тўғри бурчакли учбурчак кесимда) шакл коэффициентини аниқлаш уларнинг бош ўқлар бўйича қийматлари орасидаги интерполяция орқали аниқланишига йўл қўйилади;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қиймат бўлганда вертикал силлиқ тўсиққа максимал таъсир этувчи тўлқин кучини 
қиймат бўлганда эса Qmax=Qv,max. бошқа ҳолларда Qmax ни мазкур ШНҚнинг 36-формуласи орқали турли æ ларда олинган бир қатор қийматлардан аниқланади.Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element15-расм. Инерцион (1-чизма) ва тезлик δv (2-чизма) мужассамлик коэффициентлар қийматларининг тўлқин кучи компоненти таъсиридаги графиги
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element16-расм. Чуқурликнинг инерцион ai ва тезлик av коэффициентлари қийматлари графиги
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element17-расм. Инерцион bi ва тезлик bv шакл коэффициентлари қийматлари графиклари (эллипсли тўсиқлар учун — туташ чизиқлар, призма шакли тўсиқлар учун эса штрихли чизиқлар) a/b га боғлиқ равишда (Q, q ва Pх учун) ёки b/a (Pz учун) 1 — ғадир-будир эллипс шаклли тўсиқ учун, 2 — силлиқ тўсиқ учун, 3 — сув ости ғадир-будир ва сув усти қисми силлиқ вертикал эллипс шакли тўсиқлар учун
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element24. z, m, чуқурликдаги вертикал силлиқ тўсиққа q, kN/m тўлқинлардан бўладиган, тўлқинлар таъсирининг максимал кучи остида Qmax (мазкур ШНҚнинг 14-а расм) бўлишидаги чизиқли юкланиш қуйидаги формула орқали аниқланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(41)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementqi,maх ва qv,maх қуйидаги формулалар орқали аниқланувчи тўлқинлардан бўлган максимал чизиқли юкланишнинг инерцион ва тезлик компонентлари, кН/m:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(42)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(43)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
мос равишда мазкур ШНҚнинг 18-расмнинг 1 ва 2-графикларидан, x қийматида ушбу ШНҚнинг 23-бандига мувофиқ қабул қилинган тўлқинлардан бўладиган чизиқли юкланишнинг инерцион ва тезлик компонентларининг мужассамлик коэффициентлари.Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementqxi ва qxv — тўлқинлардан бўладиган чизиқли юкланиш коэффициентлари бўлиб, мазкур ШНҚнинг 19-расмининг а ва б чизмалари бўйича нисбий чуқурликнинг 
қийматлари бўйича қабул қилинади.
қийматлари бўйича қабул қилинади.Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element18-расм. Инерцион dxi (1-чизма) ва тезлик dxv (2-чизма) компонентлари тўлқинлардан бўладиган горизонтал чизиқли мужассамлик коэффициентлари қийматларининг чизмаси
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element25. Ҳисобланган сатҳ устидан тўлқинланган сатҳнинг ортиши n, m, қуйидаги формула орқали аниқланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementn = nrel h, (44)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementhrel — 20-расм бўйича аниқланувчи тўлқинланган сатҳнинг нисбий ортиши.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЎртача тўлқин чизиғининг ҳисобланган сатҳдан Dd, m, ортиши қуйидаги формула бўйича аниқланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
, (45)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementhc,rel — 20-расм бўйича χ = 0 қийматда аниқланувчи тўлқин чўққисининг нисбий ортиши.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element26. Тўлқин чўққисига нисбатан исталган ҳолда жойлашган, вертикал силлиқланган тўсиққа
m, бўлган тўлқин юкланишлари Q ва q мазкур ШНҚнинг 36 ва 41-формулалари орқали аниқланиши керак. Бунда, 
коэффициентлари мазкур ШНҚнинг 15-расмининг 1 ва 2-графигидан, 
ушбу ШНҚнинг 18-расмнинг 1 ва 2-графикларига мувофиқ қабул қилиниши лозим (белгиланган χ = x/λ қиймат учун).
m, бўлган тўлқин юкланишлари Q ва q мазкур ШНҚнинг 36 ва 41-формулалари орқали аниқланиши керак. Бунда, коэффициентлари мазкур ШНҚнинг 15-расмининг 1 ва 2-графигидан, ушбу ШНҚнинг 18-расмнинг 1 ва 2-графикларига мувофиқ қабул қилиниши лозим (белгиланган χ = x/λ қиймат учун).Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element19-расм. qxi, qxv, qzv тўлқинлардан бўлган чизиқли юкланиш коэффициентлари графиклари, d/l бўлганда, 1) 0,1, 2) 0,15, 3) 0,2, 4) 0,3, 5) 0,5, 6) 1, 7) 5 ва l/h = 40 — туташ чизиқлар, l/h = 8-15 — штрихли чизиқлар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element27. Ҳисобий сув сатҳидан вертикал силлиқланган тўсиқнинг тўлқинлар таъсиридаги максимал куч Qmax юкланадиган нуқтасига бўлган масофа ZQ,max, m, қуйидаги формула орқали аниқланиши зарур:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
, (46)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementdi ва dv — ушбу ШНҚнинг 15-расмининг 1 ва 2-чизмаларидан χ нинг Qmax га мувофиқ келишидаги қабул қилинувчи коэффициентлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementZQ,i ва ZQ,v — мувофиқ равишда инерцион ва тезлик кучлари, m компонентлари таъсир этувчи нуқталар ординатлари бўлиб қуйидаги формулалар орқали аниқланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementzi,rel ва zv,rel — инерцион ва тезлик кучлари компонентлари таъсир этувчи нуқталарнинг нисбий ординатлари бўлиб, мазкур ШНҚнинг 21-расми графиклари бўйича қабул қилинади;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementmi ва mv — мазкур ШНҚнинг 22-расми чизмалари бўйича қабул қилинувчи фаза инерцион ва тезлик коэффициентлари.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element20-расм. hrel коэффициент қийматлари графиги 1 — d/l=0,5 ва l/h=40 бўлганда, 2 — d/l =0,5 ва l/h =20, d/l =0,2 ва l/h=40 бўлганда, 3 — d/l =0,5 ва l/h =10 бўлганда, шунингдек d/l =0,2 ва l/h=20 бўлганда, 4 — d/l =0,2 ва l/h=10 бўлганда коэффициентлар 15-расмнинг 1 ва 2-чизмалари бўйича, dxi ва dxv эса 18-расмнинг 1 ва 2-чизмалари бўйича c=x/l берилган қиймат учун аниқланади
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element21-расм. Нисбий ординатлар миқдорлари графиги 1-zi,rel ва 2-zv,rel
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element22-расм. Фаза инерцион mi ва тезлик mv коэффициенти графиги
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementҲисоб сатҳидан Q куч таъсир этувчи нуқтагача x нинг тўлқин ўркачидан тўсиққача бўлган масофани zQ мазкур ШНҚнинг 46-формула бўйича аниқланади, бунда di ва dv коэффициентлар мазкур ШНҚнинг 15-расмнинг 1 ва 2-графикларига мувофиқ берилган c=x/l қиймат учун қабул қилиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2-§. Горизонтал силлиқ тўсиққа тўлқинлардан бўлган юкланишлар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element28. Pmax, kN/m тўлқинлардан тенг таъсир этувчи чизиқли юкланишнинг максимал қийматини, кўндаланг кесими ўлчамлари 
m бўлган ва zc ≥ b, бироқ 
ва 
бўлгандаги горизонтал силлиқ тўсиққа бўлган таъсири қуйидаги формула орқали аниқланиши лозим. (ушбу ШНҚнинг 14-б расм):
m бўлган ва zc ≥ b, бироқ ва бўлгандаги горизонтал силлиқ тўсиққа бўлган таъсири қуйидаги формула орқали аниқланиши лозим. (ушбу ШНҚнинг 14-б расм):Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(49)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementикки ҳолатлар учун:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementмаксимал ташкил этувчи горизонтал чизиқли юкланишни Px,max, kN/m, вертикал чизиқли ташкил этувчи юкланишнинг тегишли қийматида Pz, kN/m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementмаксимал вертикал ташкил этувчи чизиқли юкланиш Pz,max, kN/m, унга мувофиқ равишдаги чизиқли юкланишнинг Px, kN/m, горизонтал ташкил этувчиси қийматида.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementТўлқин чўққисидан тўсиқ марказигача бўлган масофа x, m, максимал чизиқли юкланишлар таъсирида Px,max ва Pz,max, c=x/l нинг нисбий катталигида ушбу ШНҚнинг 18 ва 23-расмларига мувофиқ қабул қилинади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element23-расм. Тўлқинлардан, вертикал чизиқли юкнинг инерцион δzi (1-графиклар) ва тўлиқ компонентларини йиғиндиси коэффициентлари қиймати графиги δzv — (2-графиклар)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element29. Тўлқинлардан бўладиган чизиқли юкланишнинг горизонтал ташкил этувчиси максимал қийматининг Px,max, kN/m, горизонтал силлиқ тўсиққа таъсири æ нинг турли қийматларида қабул қилинувчи бир қатор катталиклардан қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementPx,max=Pxi δxi+Pxv δxv, (50)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementPxi, Pxv — тўлқинлардан бўлган чизиқли юкланишнинг горизонтал ташкил этувчилари инерцион ва тезлик компонентлари бўлиб, kN/m қуйидаги формулалар бўйича аниқланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(51)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(52)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementdxi ва dxv — тўлқинлардан бўлган чизиқли юкланишнинг инерцион ва тезлик компонентлари мужассамлик коэффициентлари бўлиб, ушбу ШНҚнинг 18-расмининг 1 ва 2-чизмалари бўйича мос равишда ушбу ШНҚнинг 23-бандидаги х қийматларида қабул қилинади;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
— ифодалар ҳам мазкур ШНҚнинг 24-банди келтирилган;Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementbi ва bv — мазкур ШНҚнинг 17-расми графикларига мувофиқ a/b горизонтал ва b/a вертикал юкланиш қиймати учун қабул қилинади, кўндаланг кесим айлана, эллипс ва тўғри тўртбурчак шаклидаги тўсиқнинг инерцион ва тўлиқ коэффициенти.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element30. Горизонтал силлиқ тўсиққа Pz,max, kN/m, тўлқинлардан бўладиган чизиқли юкланишнинг вертикал ташкил этувчиси максимал қийматини χ нинг турли қийматларида олинувчи бир қатор катталикларида, қуйидаги формула бўйича аниқланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementPz,max=Pzi δxi + Pzv δzv, (53)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementPzi ва Pzv — тўлқинлардан бўлган чизиқли юкланишнинг вертикал ташкил этувчилари инерцион ва тезлик компонентлари бўлиб, kN/m, қуйидаги формулалар орқали аниқланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(54)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(55)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementdzi ва dzv — инерцион ва тезлик мужассамлик коэффициенти бўлиб, мазкур ШНҚнинг 23-расми 1 ва 2-графиклари бўйича χ нинг мазкур ШНҚнинг 23-бандига мувофиқ қийматларида қабул қилинади;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementqzi ва qzv — тўлқинлардан бўлган чизиқли юкланиш коэффициенти бўлиб, мос равишда мазкур ШНҚнинг 19-расми в ва г графиклари бўйича нисбий ординаталар қийматларида қабул қилинади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementβi ва βv — ифодалар мазкур ШНҚнинг 29-банди каби бўлади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element31. Тўлқин чўққисига нисбатан исталган ҳолатда x жойлашган горизонтал силлиқ тўсиққа тўлқинлардан бўладиган чизиқли юкланишни ташкил этувчи горизонтал Px, kN/m ёки Pz, kN/m ларнинг қийматлари мос равишда мазкур ШНҚнинг 50 ёки 53-формулалари орқали аниқланиши, бунда, 
мужассамлик коэффициентлари мазкур ШНҚнинг 18 ва 23-расмларидаги графиклар бўйича 
берилган қийматлар каби қабул қилинади.
мужассамлик коэффициентлари мазкур ШНҚнинг 18 ва 23-расмларидаги графиклар бўйича берилган қийматлар каби қабул қилинади.Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element32. Тўлқинлардан бўладиган тенг таъсир этувчи чизиқли юкланишлар максимал қиймати Pmax, kN/m нинг тубда ётувчи цилиндрик тўсиққа таъсири мазкур ШНҚнинг 14-б расмига кўра унинг диаметри 
m мазкур ШНҚнинг 49-формуласи бўйича мазкур ШНҚнинг 28-бандида келтирилган ҳолат учун аниқланиши лозим.
m мазкур ШНҚнинг 49-формуласи бўйича мазкур ШНҚнинг 28-бандида келтирилган ҳолат учун аниқланиши лозим.Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element33. Тубда ётувчи цилиндрик тўсиққа таъсир этувчи максимал горизонтал Px,max, kN/m, ва мос равишдаги вертикал Pz, kN/m тўлқинлардан бўлган чизиқли юкланиш проекциялари қуйидаги формулалар орқали аниқланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementPx,max=Pxiδxi+Pxvδxv; (56)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(57)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementPxi ва Pxv — тўлқинлардан бўлган чизиқли юкланишнинг kN/m, горизонтал ташкил этувчисининг мос равишдаги инерцион ва тезлик компонентлари бўлиб, қуйидаги формула орқали аниқланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(58)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(59)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
— ифодалар ушбу ШНҚнинг 29-банди каби.Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementТўлқинлардан бўлган чизиқли юкланишнинг максимал вертикал Px,max, kN/m ва мос равишда горизонтал Px, kN/m проекциялари 
тенг деб олиниши лозим.
тенг деб олиниши лозим.Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element3-§. Вертикал силлиқ тўсиққа парчаланувчи тўлқинлардан бўладиган юкланишлар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element34. Диаметри D ≤ 0,4dcr, m бўлган вертикал цилиндрик тўсиққа, парчаланувчи (бузилувчи) тўлқинларнинг таъсиридан Qcr,max, kN, максимал кучини, тўлқин ўркачидан бир қатор ҳолатлари учун ҳосил қилинган тўлқинлар таъсирлари кучининг айрим қийматлари бўйича (24-а расм) 0,1x/dt, оралиқда x/dt=0 дан бошлаб аниқланиши, бунда x — парчаланувчи тўлқин ўркачидан вертикал цилиндрик тўсиқ ўқигача бўлган масофа ҳисобланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЦилиндрик тўсиқнинг тўлқин чўққисига нисбатан исталган ҳолати учун тўлқинлар таъсир кучи Qcr, kN қуйидаги формула орқали аниқланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementQcr = Qi,cr + Qv,cr, (60)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementQi,cr ва Qv,cr — парчаланувчи тўлқинлар таъсирида бўлган кучларнинг инерцион ва тезлик компонентлари kN бўлиб қуйидаги формулалар орқали аниқланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(61)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(62)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementdt — тўлқин этаги остидаги сув чуқурлиги m:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementdt = dcr — (hsur — ηс,sur) (63)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementга тенг деб олинади (ушбу ШНҚнинг 24-а расмида келтирилган);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementhsur £ 0,8
шартга риоя қилиниши билан саёз сув доирасидаги тўлқиннинг биринчи бор ёпирилишидаги (шаклини ўзгартирган) тўлқин баландлиги, m;
шартга риоя қилиниши билан саёз сув доирасидаги тўлқиннинг биринчи бор ёпирилишидаги (шаклини ўзгартирган) тўлқин баландлиги, m;Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementηс,sur — тўлқин чўққисини сувнинг ҳисоб сатҳидан кўтарилиши (биринчи ёпирилишида), m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementdzi ва dzv — инерцион ва тезлик коэффициенти бўлиб, мазкур ШНҚнинг 24-б расми графиклари бўйича қабул қилинади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element24-расм. Парчаланувчи тўлқинлардан бўлган юкланишларни аниқлаш графиги ва di,cr — 1-эгри чизиқ, dv,cr — 2-эгри чизиқ коэффициентлар қийматлари графиги
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element35. Парчаланувчи тўлқинлардан бўлган чизиқли юкланишни, qcr, kN/m, z, m чуқурликдаги ҳисоб сатҳидан мазкур ШНҚнинг 24-а-расмига мувофиқ тўсиқ ўқининг тўлқин чўққисидан x/dt нисбий узоқлашувидаги вертикал цилиндрик тўсиққа таъсир кучи қуйидаги формула орқали аниқланиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementqcr = qi,cr + qv,cr (64)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementqi,cr ва qv,cr — парчаланувчи тўлқинлардан бўлган чизиқли юкланиш инерцион ва тезлик компонентларининг, kN/m, вертикал тўсиққа таъсири қуйидаги формулалар орқали аниқланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(65)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(66)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
i,cr ва v,cr — инерцион ва тезлик коэффициентлари бўлиб, мазкур ШНҚнинг 25-расми а ва б чизмалари бўйича мувофиқ равишда нисбий чуқурлик қийматларида қабул қилинади:Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element25-расм. Инерцион 
i,cr ва тезлик v,cr коэффициентлари қийматлари графиги
i,cr ва тезлик v,cr коэффициентлари қийматлари графигиSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementδi,cr (24-б расм) ва 
i,cr (25-а расм) коэффициентларини x/dt >0 бўлганда мусбат ва x/dt <0 бўлганда манфий деб олинади.
i,cr (25-а расм) коэффициентларини x/dt >0 бўлганда мусбат ва x/dt <0 бўлганда манфий деб олинади.Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element4-§. Силлиқ элементлардан бўлган икки боши очиқ бўлган гидротехника иншоотларига тўлқинлардан юкланишлар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element36. Стержен тизими кўринишидаги икки боши очиқ гидротехника иншоотларига тўлқинлар юкланишларини ҳар қайси элементни ҳисобланувчи тўлқин кесимига нисбатан турган ҳолатини ҳисобга олган ҳолда мазкур ШНҚнинг 23 — 31-бандларига мувофиқ аниқланган юкланишларни жамлаш орқали ҳосил қилинади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementГидротехника иншооти элементининг энг катта диаметри D, m, да уни элементлар ўқлари орасидаги масофа l, m, 3D ёки ундан катта бўлганда, алоҳида жойлашган силлиқ тўсиқ деб ҳисоблаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementl<3D бўлганда эса гидротехника иншоотининг алоҳида элементи учун ҳосил қилинган тўлқин юкланишини, кўлам бўйича яқинлашиш коэффициентига ψ t ҳамда қуйидаги 16-жадвал бўйича қабул қилинувчи тўлқинлар нури ψ i га кўпайтириш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element|
|
|
|
|
16-жадвал |
|
Тўсиқлар ўқлари орасидаги нисбий масофа l/D |
Нисбий диаметрлар D/l қийматларидаги яқинлашиш коэффициентлари ψ t и ψ i |
|||
|
ψt |
ψl |
|||
|
0,1 |
0,05 |
0,1 |
0,05 |
|
|
3 |
1 |
1 |
1 |
1 |
|
2.5 |
1 |
1.05 |
1 |
0.98 |
|
2 |
1.04 |
1.15 |
0.97 |
0.92 |
|
1.5 |
1.2 |
1.4 |
0.87 |
0.8 |
|
1.25 |
1.4 |
1.65 |
0.72 |
0.68 |
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element37. Икки боши очиқ гидротехника иншоотининг қия элементига тўлқинлардан юкланишни ташкил этувчи горизонтал ва вертикал эпюралари орқали ҳисобланиши, улар ординатлари ҳисоб сатҳи остида чуқурлашиш ва ҳисобий тўлқин чўққисидан элементнинг алоҳида қисмларини узоқлашувини ҳисобга олган ҳолда мазкур ШНҚнинг 31-бандига мувофиқ аниқланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementГидротехника иншоотининг элементларига 25° дан кичик бўлган бурчак остида горизонталга ёки вертикалга оғма ҳолда бўлган тўлқинлар юкланишларини мазкур ШНҚнинг 26 ва 31-бандларига мувофиқ ҳам вертикал ҳам горизонтал силлиқ тўсиққа нисбатан аниқлашга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element38. Силлиқ элементлардан бўлган икки боши очиқ гидротехника иншоотларига доимий бўлмаган шамол тўлқинлари таъсиридан бўлган динамик юкланишни мазкур ШНҚнинг 36 ва 37-бандларига мувофиқ олинган тизимда баландлик билан таъминланган ва ўртача узунликдаги тўлқинлардан бўлган статик юкланиш қийматини мазкур ШНҚнинг 17-жадвали бўйича қабул қилинувчи динамиклик коэффициенти — k d га кўпайтириш орқали аниқланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element|
|
|
|
|
17-жадвал |
|
Даврлар нисбати Tc /T |
0,01 |
0,1 |
0,2 |
0,3 |
|
kd динамиклик коэффициенти |
1 |
1,15 |
1,2 |
1,3 |
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementTc — гидротехника иншоотининг ўз тебраниш даври, s;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementT — ўртача тўлқин даври, s.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementДаврлар нисбати 
бўлганда, гидротехника иншоотининг динамик ҳисоби бажарилиши лозим.
бўлганда, гидротехника иншоотининг динамик ҳисоби бажарилиши лозим.Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element5-§. Катта диаметрли вертикал цилиндрларга тўлқинлардан юкланишлар (махсус ҳолатлар)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element39. Тош-шағал ёки тош ташланган асос устида жойлашган вертикал юмалоқ цилиндрик тўсиқнинг бутунлигича тубига нисбий тўлқин босимидан бўлган тубининг марказига нисбатан максимал ағдарувчи момент Mz,por, kN•m қуйидаги формула орқали аниқланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(67)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementbpor — қуйидаги 18-жадвал бўйича қабул қилинувчи асоснинг ўтказишини ҳисобга олгандаги ағдарувчи момент коэффициенти.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element|
|
|
|
|
|
|
|
18-жадвал |
|
D/λ |
0,2 |
0,3 |
0,4 |
0,5 |
0,6 |
0,7 |
0,8 |
|
βpor |
1,02 |
1,30 |
1,39 |
1,39 |
1,34 |
1,29 |
1,23 |
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element40. Тубининг марказига нисбатан тўсиққа таъсир кўрсатувчи тўла максимал ағдарувчи моменти икки момент йиғиндиси Mz,por мазкур ШНҚнинг 67-формуласи орқали ва максимал кучдан бўлган момент Qmax орқали аниқланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(68)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementCq — қуйидаги 19-жадвал бўйича қабул қилинувчи коэффициент.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element|
|
|
|
|
|
|
|
19-жадвал |
|
D/λ |
0,2 |
0,3 |
0,4 |
0,5 |
0,6 |
0,7 |
0,8 |
|
Cq |
0,93 |
1,07 |
1,05 |
0,98 |
0,90 |
0,84 |
0,79 |
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element41. Горизонтал куч Qmax максимум сарфидаги z³0 чуқурликда бўлган вертикал юмалоқ цилиндрик тўсиқ юзаси нуқтасида бўладиган тўлқин босими р, кPа, қуйидаги формула орқали аниқланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(69)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementχ — ушбу ШНҚнинг 20-жадвали бўйича қабул қилинувчи тақсимланиш коэффициенти.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element|
|
|
|
20-жадвал |
|
θ, град |
D/l бўлганда c коэффициенти қийматлари |
||
|
0,2 |
0,3 |
0,4 |
|
|
0 |
0,73 |
0,85 |
0,86 |
|
15 |
0,7 |
0,83 |
0,85 |
|
30 |
0,68 |
0,81 |
0,84 |
|
45 |
0,6 |
0,74 |
0,8 |
|
60 |
0,5 |
0,65 |
0,7 |
|
75 |
0,35 |
0,51 |
0,55 |
|
90 |
0,22 |
0,34 |
0,34 |
|
105 |
0,03 |
0,11 |
0,1 |
|
120 |
-0,09 |
-0,08 |
-0,1 |
|
135 |
-0,23 |
-0,23 |
-0,23 |
|
150 |
-0,32 |
-0,36 |
-0,33 |
|
165 |
-0,37 |
-0,42 |
-0,38 |
|
180 |
-0,41 |
-0,45 |
-0,4 |
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementИзоҳ: q — келувчи тўлқин нури билан тўсиқ марказидан қурилаётган нуқтага қараб йўналган йўналиш орасидаги бурчак (цилиндрнинг олд ташкил этувчиси учун q = 0).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementСувнинг ҳисоб сатҳидан юқорисида ётган нуқталардаги р босим c >0 бўлганда (z<0) мазкур ШНҚнинг 69-формуласи орқали аниқланувчи z =0 сатҳда чизиқли жадвал р, ҳамда р =0 орасида z = — ch сатҳда, c <0 бўлганда эса 0 < z < -ch нуқталар учун ҳам чизиқли жадвал р = 0 z = 0 бўлганда ва р оралиғида 69-формула орқали аниқланувчи z = -ch бўлганда қабул қилинади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element42. Тўсиқ доираси айланасида жойлашган (Ø = 90° ва 270°) нуқталардаги ва тўсиқ олдида тўсиқ айланасидан 
масофада (Ø = 0°) бўлган нуқталардаги максимал туб тезлиги Vb,max, m/s, қуйидаги формула орқали аниқланади:
масофада (Ø = 0°) бўлган нуқталардаги максимал туб тезлиги Vb,max, m/s, қуйидаги формула орқали аниқланади:Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(70),Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementφv коэффициент мазкур ШНҚнинг 21-жадвали бўйича олинади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element|
|
|
|
21-жадвал |
|
Ҳисоб нуқталари ҳолати |
φv коэффициентининг D/l бўлгандаги қиймати |
||
|
0,2 |
0,3 |
0,4 |
|
|
Айлана тўсиқларга |
0,98 |
0,87 |
0,77 |
|
Тўсиқ олдида |
0,67 |
0,75 |
0,75 |
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element5-боб. Қирғоқ маҳкамлаш гидротехника иншоотларига шамол тўлқинлари ва канал қирғоқларига кема тўлқинлари юкланишлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1-§. Қирғоқ маҳкамлаш гидротехника иншоотларига шамол тўлқинларидан юкланишлар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element43. Тўлқин ётиқлигидаги ундан бўладиган тенг таъсир этувчи чизиқли юкланиш билан сув ости тўлқин синдиргичига таъсири горизонтал Рх, kN/m ва вертикал Pz ҳамда Pc, kN/m, проекцияларининг максимал қийматларини ён томон ва муаллақлаштирувчи тўлқин босими эпюралари бўйича мазкур ШНҚнинг 26-расмига кўра қабул қилиш лозим, бунда Р, кPа қиймат, z га боғлиқ ҳолда тубнинг нишаби i ҳисобга олингани ҳолда қуйидаги формула орқали аниқланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element26-расм. Сув ости тўлқин синдиргичга бўлган тўлқин босими эпюралари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementтуб нишаби i £ 0,04 бўлганда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementz = z1 бўлганда z < z2, p1 = pg(z1 — z4); (71)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementz1 ≥ z2 бўлганда, p1 = p2; (72)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementz = z2, 
(73)
(73)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementz = z3 =d, p3 = kwp2 (74)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementтуб нишаби i > 0,04 бўлганда: z=z1, p1 71 ва 72-формулалари орқали аниқланади;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementz = z2, p2 = pg(z2 — z4) (75)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementz = z3 = d, p3 = p2 (76)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementz1 — гидротехника иншооти юқориси ординати, m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementz2 — ушбу ШНҚнинг 22-жадвали бўйича тўлқин таги ординати, m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementkw — мазкур ШНҚнинг 23-жадвали бўйича қабул қилинувчи коэффициент;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementz4 — сув ости тўлқин синдиргич ортидаги сув сатҳи ординати, m бўлиб, қуйидаги формула орқали аниқланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementz4 = — krd(z1 — z5) + z1; (77)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementkrd — ушбу ШНҚнинг 22-жадвали бўйича қабул қилинувчи коэффициент;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementz5 — мазкур ШНҚнинг 22-жадвали бўйича қабул қилинувчи сув ости тўлқин синдиргичи олдидаги тўлқин ўркачи ординати.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element|
|
|
|
|
|
|
22-жадвал |
|
|
Тўлқиннинг нисбий баландлиги h/d |
0,4 |
0,5 |
0,6 |
0,7 |
0,8 |
0,9 |
1 |
|
Тўлқин тагининг нисбий пасайиши z2/d |
0,14 |
0,17 |
0,20 |
0,22 |
0,24 |
0,26 |
0,28 |
|
Тўлқин ўркачининг нисбий кўтарилиши z5/d |
-0,13 |
-0,16 |
-0,20 |
-0,24 |
-0,28 |
-0,32 |
-0,37 |
|
krd коэффициенти |
0,76 |
0,73 |
0,69 |
0,66 |
0,63 |
0,60 |
0,57 |
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element44. Қирғоқ маҳкамлаш гидротехника иншооти олдидаги максимал туб тезлиги Vb,max, m/s, у 12-формула орқали аниқланади ksl коэффициенти қуйидагича қабул қилиниши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementвертикал ёки катта қияликка эга бўлган девор учун мазкур ШНҚнинг 23-жадвали бўйича;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementсув ости тўлқин синдиргич учун мазкур ШНҚнинг 24-жадвали бўйича.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element|
|
|
|
|
|
|
|
|
23-жадвал |
|
|
Тўлқин ётиқлиги |
8 |
10 |
15 |
20 |
25 |
30 |
35 |
||
|
kw коэффициенти |
0,73 |
0,75 |
0,8 |
0,85 |
0,9 |
0,95 |
1 |
||
/hSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element|
|
|
|
|
24-жадвал |
|
Тўлқиннинг нисбий узунлиги |
≤5 |
10 |
15 |
20 ва катта |
|
ksl коэффициенти |
0,5 |
0,7 |
0,9 |
1,1 |
/dSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementПарчаланувчи ва қирғоққа урилувчи тўлқинларда қирғоқ маҳкамлаш гидротехника иншоотлари олдидаги сувнинг максимал туб тезлиги Vb,max, m/s, мувофиқ равишда 18 ва 24-формулалари орқали аниқланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЮвиб кетмайдиган туб тезликлари йўл қўйилган қийматлари ушбу ШНҚнинг 22-бандига асосан қабул қилиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element45. Вертикал тўлқиндан ҳимоялаш деворига парчаланувчи ва узилувчи тўлқинлар тенг таъсир этувчи чизиқли юкланишлари горизонтал Px, kN/m, ва вертикал Pz, kN/m, проекциялари максимал қийматлари (қирғоқ томондан грунт ағдармаси мавжуд бўлмаганда) ён томон ва муаллақлаштирувчи тўлқин босимлари эпюралари мазкур ШНҚнинг 27-расми бўйича қабул қилинади, бунда p, кPа, ва nc m қийматлар гидротехника иншооти жойлашган ерга боғлиқ ҳолда аниқланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementГидротехника иншоотининг сув йўли ёпилган охирги қирғоқ тўлқинлари бостириб келувчи жойида жойлашишида мазкур ШНҚнинг 27-а расмига кўра қуйидаги формула орқали аниқланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(78)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(79)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementГидротехника иншоотини урез зонаси олдида жойлашишида (мазкур ШНҚнинг 27-б расми) қуйидаги формулалар орқали аниқланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(80)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(81)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementГидротехника иншоотини урез чизиғи ташқарисида тўлқинларни қирғоққа урилиш доирасида мазкур ШНҚнинг 27-в расмига кўра қуйидаги формула орқали аниқланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(82)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(83)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementhc — тўлқин ўркачини тўлқиндан ҳимоя девори тик текислиги ҳисобий сатҳидан ортиши, m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementhbr — парчаланувчи (бузилувчи) тўлқинлар баландлиги, m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementan — тўлқинни охирги босиб келувчи текислигидан урез чизиғигача бўлган масофа, m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementai — тўлқинни охирги босиб келувчи текислигидан гидротехника иншоотигача бўлган масофа, m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elemental — сувнинг урез чизиғидан гидротехника иншоотигача бўлган масофа, m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementar — сувнинг урез чизиқдан бузилган тўлқинларни қирғоққа урилиш чегарасигача бўлган масофа (гидротехника иншооти мавжуд бўлмаганида), m қуйидаги формула орқали аниқланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementar = h run1фоиз ctgφ, (84)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementhrun1фоиз — қирғоққа келувчи тўлқинлар баландлиги, m бўлиб, мазкур ШНҚнинг 17-банди бўйича аниқланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element27-расм. Вертикал тўлқиндан ҳимоя деворига, гидротехника иншоотининг қуйидагича жойлашувида тўлқин босими эпюралари: а — қирғоққа урилиш тўлқини доирасида, б — урез чизиғи доирасида, в — урез чизиғидан ташқарида
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element|
|
|
|
|
25-жадвал |
|
Гидротехника иншооти юқориси ординати z1,m |
-0,3h |
0,0 |
+0,3h |
+0,65h |
|
kzd коэффициенти |
0,95 |
0,85 |
0,8 |
0,5 |
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementИзоҳлар:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1. Агар гидротехника иншооти юқориси ординати z1>> -0,3h, m, бўлса (78), (80) ва (82) формулалар орқали аниқланувчи тўлқин босими қийматини ушбу ШНҚнинг 25-жадвали бўйича қабул қилинадиган kzd коэффициентга кўпайтириш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2. Қирғоққа урилувчи тўлқиндан ҳимоя деворига бўлган юкланиш, уларни тўлқин урилиш доирасида жойлашиши ушбу ШНҚнинг 12-бандига асосан аниқланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element46. Вертикал тўлқиндан ҳимоя деворига (қирғоқ томондан грунт ағдариш орқали) бузилган тўлқинлардан тенг таъсир қилувчи чизиқли юкланишлар проекциялари горизонтал Px, kN/m ва вертикал Pz, kN/m максимал қийматларини, тўлқинларни қайтишида ён томон ва муаллақлаштирувчи тўлқин босими мазкур ШНҚнинг 28-расмига мувофиқ эпюралари бўйича қабул қилиниши, бунда pr, кPа қиймат қуйидаги формула орқали аниқланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementpr = pg(Δzr — 0,75hbr) (85)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementΔzr — тўлқин қайтишида вертикал девор олдида сувнинг юзаси ҳисоб сатҳидан пасайиши бўлиб, сув чизиғидан гидротехника иншоотигача бўлган al масофага боғлиқ равишда, al ≥ 3hbr Δzr = 0 ва al < 3hbr Δzr = 0,25 hbr бўлган ҳолатларда қабул қилинади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element28-расм. Вертикал тўлқиндан ҳимоя деворига тўлқин қайтишидаги тўлқин босими эпюралари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element47. Тўлқин босими p, кPа, деворнинг эгри чизиқли қисмида мазкур ШНҚнинг 44-бандига мувофиқ вертикал деворга бўлган тўлқин босими эпюраси бўйича бу эпюрани қуйидаги 29-расмга кўра эгри чизиқли юзага бўлган нормал бўйича йўналтириш орқали қабул қилиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element29-расм. Тўлқиндан ҳимоя деворининг эгри чизиқли қисмидаги тўлқин босими эпюраси
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element48. Қирғоқ ҳимоялагич элементига тўлқинлардан тенг таъсир этувчи чизиқли юкланиш проекциялари горизонтал Px,ext, Px,int, kN ва вертикал Pz, kN максимал қийматлари ён томон ва муаллақлаштирувчи тўлқин босими мазкур ШНҚнинг 30-расмига кўра эпюралари бўйича қабул қилиниши лозим, бунда қирғоқ ҳимоялагич ташқи pext, кPа ва соя томон pint, кPа, қирраларига тўлқин босими қийматлари ва тўлқин ўркачининг мувофиқ ҳолдаги кўтарилишлари ηext, m, ва ηint, m, қуйидаги формулалар орқали аниқланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(86)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(87)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementkα — мазкур ШНҚнинг 26-жадвали орқали қабул қилинувчи тўлқин кўламини қирғоқ ҳимоялагичга яқинлашиб келиш бурчагига боғлиқ бўлган коэффициент.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element30-расм. Қирғоқ ҳимоялагичга бўлган тўлқин босими эпюраси
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element|
|
|
|
|
|
26-жадвал |
|
Қирғоқ ҳимоялагич ёғи |
ctgα |
l/ |
|||
|
0,03 ва кам |
0,05 |
0,1 |
0,2 ва кўп |
||
|
Ташқи соя ёқи |
- |
1 |
0,75 |
0,65 |
0,6 |
|
0 |
1 |
0,75 |
0,65 |
0,6 |
|
|
0,2 |
0,45 |
1,45 |
0,45 |
0,45 |
|
|
0,5 |
0,29 |
0,22 |
0,30 |
0,35 |
|
|
1 |
0 |
0 |
0 |
0 |
|
қийматида kα
коэффициентSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2-§. Канал қирғоқлари маҳкамланишларига кема тўлқинларидан юкланишлар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element49. Кема тўлқини баландлигини hsh, m қуйидаги формула орқали аниқланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(88)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementds ва lu — кеманинг ўтириши ва узунлиги, m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementδ — кеманинг сув сиғимининг тўлиқлик коэффициенти;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementVadm — кеманинг фойдаланиш талаблари бўйича йўл қўйилувчи тезлиги, m/s бўлиб, қуйидаги формула орқали аниқланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(89)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementka — кеманинг кўндаланг кесим юзасининг каналнинг тирик кесими юзасига бўлган нисбати А, m2;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementb — каналнинг сув урези бўйича кенглиги, m.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element50. Кема тўлқинини қияликка бориш баландлигини hrsh мазкур ШНҚнинг 31-расмига кўра қуйидаги формула орқали аниқланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(90)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementβsl — текис плиталар билан қопланган қияликлар учун 1,4 га тенг бўлган, тош ётқизиш билан — 1,0 ва тош ташлаш билан — 0,8 деб қабул қилинувчи коэффициент.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element51. Кемалар тўлқинидан бўладиган чизиқли юкланишнинг максимал қиймати канал қирғоқлари маҳкамланишлари учун Р, kN/m тўлқин босими эпюралари бўйича қабул қилиниши лозим (мазкур ШНҚнинг 31-расми). Бунда, p, кPа қийматлар z га боғлиқ ҳолда қуйидаги формулалар орқали аниқланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementплиталар билан маҳкамланган қияликка тўлқинни урилишида (31-а расм):
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(91)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(92)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(93)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementплиталар билан маҳкамланган қияликдан тўлқин қайтишида (31-б расм):
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(94)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(95)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(96)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementвертикал девор олдидан сув тўлқинланиб оқишида (31-в расм):
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(97)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(98)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(99)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(100)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementdinf — қиялик маҳкамланишнинг таг чуқурлиги, m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementdh — қозиқ қоқилиш чуқурлиги, m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
фильтрация оқибатида канал қирғоғининг маҳкамлаш ерларидан бошқа жойларда сув сатҳининг пасайиши m қуйидагиларга тенг қилиб қабул қилинади:Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element0,25 hsh — қиялик бўйича маҳкамланган, сув ҳисоб сатҳидан 4 m дан кам бўлмаган узунликда сув ўтказмайдиган таянч билан;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element0,2 hsh — қиялик бўйича маҳкамланган, сув ҳисоб сатҳидан 4 m дан катта узунликда, тош кўринишидаги таянч билан;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element0,1 hsh — тиш-тирноқли вертикал девор учун.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element31-расм. Қирғоқ каналлари маҳкамланишларига кема тўлқинлари босими эпюралари: а — қияликка тўлқинни урилишида, б — қияликдан тўлқин қайтишида, в-вертикал девор олдидан сув тўлқинланиб оқишида
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element6-боб. Гидротехника иншоотларига кемалардан (сузувчи объектлардан) бўладиган юкланишлар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1-§. Асосий талаблар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element52. Гидротехника иншоотларини кемалардан (сузувчи объектлардан) бўладиган юкланишни ҳисоблашда қуйидагилар аниқланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementмазкур ШНҚнинг 49 — 51-бандларига мувофиқ сузувчи объектларга шамол, оқим ва тўлқинлардан бўладиган юкланишлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementкема боғланган гидротехника иншоотларига шамол, оқим ва тўлқинлар таъсирида қирғоқ гидротехника иншоотига ёнлари билан тегишидан бўладиган юкланишлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementкеманинг боғлаш гидротехника иншоотига ёни билан яқинлашиб келишида бўладиган юкланишлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementкемага шамол ва оқимни таъсир қилишида боғловчи арқонни тортилиш — таранглашишидан бўладиган юкланишлар.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2-§. Сузувчи объектларга шамол, оқим ва тўлқинлардан бўладиган юкланишлар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element53. Сузувчи объектларга шамол таъсиридан бўлган кучларни ташкил этувчилари, кўндаланг Wq, kN ва узунасига Wn, kN қуйидаги формулалар орқали аниқланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementарқондан бўшатилган кемалар ва сузувчи боғлаш жойлар учун:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementWq = 73.6 10−5 Aq V² q ξ; (101)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementWn = 49.0·10−5 An V²n ξ; (102)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementсузувчи кема устахоналари учун
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementWq = 79.5 10−5 Aq V²q (103)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementWn =79.5 10−5 An V²n, (104)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementAq ва An — сузувчи объектларнинг елканлигини (силуэтларини) мувофиқ ҳолдаги ён ва олд сув усти юзалари, m2;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementVq ва Vn — кема қатнови даврида 2 фоиз шамол тезлиги таъминланишининг мос равишда кўндаланг ва узунасига ташкил этувчилари, m/s;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementξ — ушбу ШНҚнинг 27-жадвали бўйича қабул қилинувчи коэффициент бўлиб, унда ah — сузувчи объектнинг сув усти қисмининг кўндаланг ва узуна силуэтларининг энг катта горизонтал ўлчами.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЕлканлик юзалари шамол келиш томонга жойлашган экранлаштирувчи тўсиқлар юзаларини ҳисобга олган ҳолда аниқланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element|
|
|
|
27-жадвал |
|
Сузувчи объект силуэтининг энг катта ўлчами ah, m |
25гача |
50 |
100 ва катта |
|
ξ коэффициенти |
1,00 |
0,80 |
0,65 |
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element54. Сузувчи объектга оқимни таъсиридан бўлган кучнинг кўндаланг Qw, kN ва узунасига Nw, kN ташкил этувчилари қуйидаги формула орқали аниқланиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementQw =0.59 AlV²t ; (105)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementN w =0.59 AlV²t (106)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementAl ва At — сузувчи объектларнинг мос равишдаги ён ва олд томони сув ости елканлик юзалари, m
;
;Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementVt ва Vl — кема қатнови мавсуми даврининг 2 фоиз таъминланган кўндаланг ва узуна оқим тезлиги ташкил этувчилари, m/s.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element55. Сузувчи объектларга тўлқинлар таъсиридан бўладиган кўндаланг Q, kN ва узуна N, kN горизонтал кучларни амплитудасининг максимал қиймати бўлиб қуйидаги формула орқали аниқланиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementQ = x γ1 ρghAl, (107)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementN = x ρ ghAt, (108)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementc — мазкур ШНҚнинг 32-расми бўйича қабул қилинувчи коэффициент, унда ds — сузувчи объектнинг ўтириши, m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementγ1 — мазкур ШНҚнинг 28-жадвали орқали қабул қилинадиган коэффициент, унда al — сузувчи объектнинг сув ости қисмининг узуна силуэтининг энг катта горизонтал ўлчами, m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementh — тизимда 5 фоиз таъминланганлик билан тўлқинлар баландлиги, m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementAl ва At — белгиланишлар мазкур ШНҚнинг 54-бандида келтирилган каби бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element32-расм. æ коэффициентининг қийматлари графиги
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element28-жадвал | |||||
al/λ | 0,5 ва кам | 1 | 2 | 3 | 4 ва ундан ортиқ |
γ1 коэффициенти | 1 | 0,73 | 0,5 | 0,42 | 0,4 |
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementИзоҳ. Тўлқинли юкланишнинг ўзгариш даврини ўртача тўлқинлар даврига тенг деб қабул қилиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element56. Гидротехника иншоотларини сузувчи объектлардан палларга узатилувчи юкланишларини, кема боғлаш жойлари асоси қисмларни ва анкерли таянчларни (қабул қилинган миқдорга, калибрни ва боғланишлар узунлигини, боғламларни тарангликларини дастлабки ҳолати қийматлари, осилган юклар массалари ва уларнинг маҳкамланган жойлари) ҳисоблашларда қуйидагилар аниқланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementгидротехника иншоотига ва анкерли таянчларга тушадиган горизонтал ва вертикал юкланишлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбоғлангандаги энг катта кучланишлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementсузувчи объектларнинг ҳаракатланиши.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementСув омборларида маҳкамлаш элементларидаги кучланишларни аниқлашни сувнинг энг баланд ва паст сатҳларида амалга оширилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element57. Анкерли таянчларга бўлган юкланишлар, боғланганлардаги кучланишлар ва сузувчи объектларнинг ҳаракатланишини тўлқинлар таъсирлари динамикасини ҳисобга олган ҳолда аниқланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element3-§. Гидротехника иншоотига боғланган кеманинг ёни билан тегиш юкланиши
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element58. Боғланган кеманинг шамол, сув оқими ва тўлқинлар таъсирида гидротехника иншоотига кўрсатадиган чизиқли юкланишини q, kN/m баландлиги мазкур ШНҚнинг 29-жадвали бўйича йўл қўйиладиган қийматлардан ортиқ бўлганда қуйидаги формула орқали аниқланиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(109)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementQtot — оқимнинг шамолидан ва тўлқинларнинг йиғиндиси таъсиридан кўндаланг куч, kN бўлиб мазкур ШНҚнинг 53, 54, 55 ва 57-бандларига мувофиқ аниқланади;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
— кеманинг гидротехника иншооти билан туташиш қисми узунлиги, m бўлиб, кема боғлаш жой узунлиги L, m ва кема бортининг тўғри чизиқли қисми l m нисбатларига боғлиқ равишда қабул қилинади:Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementL ≥ l бўлганда ld = l;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementL < l бўлганда ld = L.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementБир нечта таянчлардан ёки паллардан ташкил топган кема боғлаш жойи кўлами учун боғланган кемадан бўладиган юкланишнинг тақсимланишини, кема бортининг тўғри чизиқли қисмига мос келувчи жойларидагина қабул қилинади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element|
|
|
|
|
29-жадвал |
|
Тўлқинлар кўлами бурчагини кема диаметрал текислигига ёндашиш бурчаги a, град |
Ҳисобий сув сиқиб чиқариш билан кема учун тўлқинлар йўл қўйилувчи h5фоиз, m, баландлиги, D, минг t. |
|||
|
2 гача |
5 |
10 |
20 |
|
|
45 гача |
0,6 |
0,7 |
0,9 |
1,1 |
|
90 |
0,9 |
1,2 |
1,5 |
1,8 |
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element4-§. Кеманинг гидротехника иншоотига яқинлашишида ён орқали берадиган юкланишлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element59. Кеманинг бандаргоҳ боғлаш гидротехника иншоотига ёндашиб келишидаги, кема ён урилиши кинетик энергияси Eq, kDj қуйидаги формула орқали аниқланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(110)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementD — кеманинг ҳисобий сув сиқиб чиқариши, t;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementV — мазкур ШНҚнинг 30-жадвали бўйича қабул қилинувчи кеманинг ёндашиб келиш тезлиги (гидротехника иншооти юзасига) мўътадил ташкил этувчиси, m/s;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementΨ — ушбу ШНҚнинг 31-жадвали бўйича қабул қилинувчи коэффициент, бунда посанги ёки бўш ҳолда боғланувчи кемалар учун y нинг жадвал қийматлари 15 фоизга камайтирилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element|
|
|
|
30-жадвал |
|
Ҳисобий сув сиқиб чиқариши, D, минг t |
2 гача |
5 |
10 |
|
Кеманинг ёндашиш тезлиги мўътадил ташкил этувчиси, V, m/s |
0,2 |
0,15 |
0,1 |
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element|
|
31-жадвал |
|
Кема боғлаш гидротехника иншоотлари қурилмалари |
Кемалар учун y коэффициенти |
|
Оддий ёки шаклдор массивлардан қирғоқбўйлар, массив-гигантлар, катта диаметрли қобиқлар ва бурчак туридаги қирғоқбўйлар, олд, тиш-тирноқли қозиқ таянчлардаги қирғоқбўйлар |
0,30 |
|
Эстакада ёки кўприк туридаги қирғоқбўйлар, орқа тиш-тирноқли қозиқ таянчлардаги қирғоқбўйлар |
0,40 |
|
Эстакада ёки кўприк туридаги пирслар, боғлаш паллари |
0,45 |
|
Боғлаш паллари бош ёки айлантирма паллар |
- |
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element33-расм. Урувчи мосламасининг (ва кема боғлаш гидротехника иншооти) боғлиқлик деформациялари графигини тузиш схемаси:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementа — Etot энергиядан;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementб — Fg — юкланишдан.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element60. Кеманинг гидротехника иншоотига ёндашиб келишида унинг ён урилишидан бўладиган кўндаланг горизонтал кучни Fq, kN, кеманинг ён урилиши энергияси Eq, kDj берилган қийматлари учун мазкур ШНҚнинг 33-расми чизмасига мувофиқ йўналиш стрелкалари билан штрих чизиқлар йўналиши бўйича аниқланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementДеформациянинг жами энергияси Etot, kJ, урувчи мосламаларининг деформацияси йиғма энергияси Ee, kJ ва кема боғлаш гидротехника иншооти деформацияси энергиясини Ei, kJ ўз ичига олиши лозим, Ee³10Ei бўлганда, Ei ни ҳисобга олмасликка йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementКема боғлаш гидротехника иншооти деформацияси энергияси Ei, kJ қуйидаги формула орқали аниқланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(111)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementki — горизонтал кўндаланг йўналишдаги кема боғлаш гидротехника иншооти қаттиқлик коэффициенти, kN/m.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementКеманинг гидротехника иншоотига ёндашиб келишидаги унинг ён урилишидан бўладиган кўндаланг куч Fn, kN қуйидаги формула орқали аниқланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementFn =µFq, (112)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementm — тўлқин кучини қирқувчи уст юзаси материалига боғлиқ ҳолда қабул қилинувчи ишқаланиш коэффициенти:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementуст юзаси бетон ёки резинадан бўлганда m =0,5;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementёғочдан бўлганда эса m =0,4.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element61. Гидротехника иншооти юзасига кеманинг мўътадил ёндошиб келиш тезлиги Vadm, m/s миқдори қуйидаги формула орқали аниқланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(113)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementEq — кема боғлаш гидротехника иншоотига (ёки кема бортига) таъсир этувчи энг кам йўл қўйилувчи куч Fq учун мазкур ШНҚнинг 33-расми схемасига мувофиқ қабул қилинган, график бўйича қабул қилинувчи кема ёнини урилиши энергияси, kJ;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementΨ ва D — белгиланишлар мазкур ШНҚнинг 58-бандида келтирилганидек бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element5-§. Кема боғлаш арқонлари таранглашишидан гидротехника иншоотларига бўлган юкланишлар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element62. Кема боғлаш арқонлари таранглашишидан бўладиган юкланишлар жами кучи Qtot, kN кўндаланг ташкил этувчисининг битта ҳисобий кемага таъсир этувчи шамол ва оқим натижасидаги боғлаш устунларига (ёки рымларга) тақсимланувчи кучларни ҳисобга олган ҳолда аниқланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementQtot, kN қийматлари мазкур ШНҚнинг 53 ва 54-бандларига мувофиқ аниқланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementКемалар сонидан қатъий назар, устунга боғланган арқонлар, шунингдек унинг кўндаланг Sq, kN, узунасига Sn, kN вертикал Sv, kN проекцияларини, ёпқич сатҳидаги (34-расм) бир устунлари томонидан қабул қилинадиган куч S, kN қуйидаги формулалар орқали аниқланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(114)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(115)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSn = S cosα cosβ (116)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSv =S sinβ, (117)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementn — мазкур ШНҚнинг 32-жадвали бўйича қабул қилинувчи ишловчи устунлар сони;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementa, b — ушбу ШНҚнинг 33-жадвали бўйича қабул қилинувчи боғлаш арқонлари қиялиги бурчаклари, град.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element34-расм. Боғлаш арқонлари таранглашишидан бўладиган кучланишни боғлаш устуни бўйича тақсимланиш схемаси
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element|
|
|
|
|
32-жадвал |
|
Кеманинг энг катта узунлиги lmax, m |
50 ва ундан кам |
150 |
250 |
300 ва ундан ортиқ |
|
Боғлаш устунлари орасидаги энг кўп масофа ls, m |
20 |
25 |
30 |
30 |
|
Ишловчи боғлаш устунлари сони, n |
2 |
4 |
6 |
8 |
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementБоғлаш арқонларининг таранглашишидан бўлган куч S, kN қиймати дарё флоти кемалари учун мазкур ШНҚнинг 34-жадвали бўйича қабул қилиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element|
|
|
|
33-жадвал |
|
Кемалар |
Кема боғлаш арқонлари қиялик бурчаги, градус |
||
|
a |
b |
||
|
юк остидаги кема |
бўш кема |
||
|
Йўловчи ва юк йўловчи ташиш кемаси |
45 |
0 |
0 |
|
Юк кемаси |
30 |
0 |
0 |
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementИзоҳ: кема боғлаш устунларини алоҳида бўлган пойдеворларда жойлашишида β бурчаги қиймати 30 градусга тенг қилиб олинади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element|
|
|
34-жадвал |
|
Юк остида кеманинг ҳисобий сув сиқиб чиқариши, D, минг.t |
Кема боғлаш арқонлари таранглашишидан бўладиган куч S, kN, кемалар учун |
|
|
йўловчи, юк-йўловчи, техник флот бутунлигича уст қурма билан |
юк ва техник флоти, бутунлигича устқурмасиз |
|
|
0,1 ва ундан кам |
50 |
30 |
|
0,11 — 0,5 |
100 |
50 |
|
0,51 — 1 |
145 |
100 |
|
1,1 — 2 |
195 |
125 |
|
2,1 — 3 |
245 |
145 |
|
3,1 — 5 |
- |
195 |
|
5,1 — 10 |
- |
245 |
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element7-боб. Гидротехника иншоотларига музлардан бўладиган юкланишлар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1-§. Асосий талаблар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element63. Гидротехника иншоотларига муздан бўладиган юкланишлар музнинг физик-механик хусусиятлари, энг кўп муз таъсирлари даври вақтлари учун гидротехника иншооти жойлашган ернинг гидрометеорологик шароитлари тўғрисидаги статистик маълумотлар асосида аниқланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element64. Музнинг сиқилишдаги Rc ва эгилишидаги Rf, MPa мустаҳкамлик тавсифномалари муз юкланишининг қийматини аниқловчи асосий мустаҳкамлик тавсифномалари қуйидаги формула орқали ҳисобланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(118)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementRf =0,4(Cb +∆b ), (119)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementN — бир хил қалинликдаги қатламлар миқдори унга (қалинлиги бўйича) кўриб чиқилаётган муз майдони тақсимланади, бунда N ³ 3;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementCi — пластик бузилишдан мўрт-пластик ҳолатга, MPa i — қатламда тажрибавий маълумотлар бўйича аниқланувчи ҳарорат остида ti бўлган музнинг ўртача (арифметик) мустаҳкамлик қиймати (бир ўқ орқали музни сиқиш синовлари ўтказиш услуби мазкур ШНҚнинг 2-иловасида берилган);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementDi — ишончлилик эҳтимолининг a ва параллел ўлчашлар миқдори берилган қийматларидаги математик статистика услублари орқали аниқланувчи, аниқланишларнинг тасодифий хатоликларнинг ишончлилик чегараси Ci, MPa, (синалган намуналар сонида) n;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementCb ва Db — пластик бузилиш ҳолатидан мўрт — пластик ҳолатига ўтишидаги, MPa, кўриб чиқилаётган муз майдонининг пастки қатламида музлашнинг 0 °С ҳарорати остида ва Cb, MPa ни аниқлашнинг тасодифий хатолиги ишончлилик чегараси, қайсики Ci ва Di ни аниқлаш каби бир тарафлама сиқишдаги музнинг мустаҳкамлик ўрта (арифметик) қиймати.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementТажрибавий маълумотлар мавжуд бўлмаган тақдирда (Ci +Di) қийматни мазкур ШНҚнинг 35-жадвали орқали қабул қилинишига йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element|
|
|
|
35-жадвал |
|
Музнинг кристалл тузилиши тури |
Муз майдонининг i-қатламидаги музнинг ҳарорати ti, °C |
||
|
0 |
-3 |
-15 |
|
|
Ci±Δi қиймати Mpa, α = 0.95, n = 5 бўлганда |
|||
|
Донадор |
1.2±0.1 |
3.1±0.2 |
4.8±0.3 |
|
Призматик |
1.5±0.2 |
3.5±0.3 |
5.3±0.4 |
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementБу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementti — муз майдонининг i — қатламидаги музнинг ҳарорати, °С тажрибавий маълумотлар бўйича улар мавжуд бўлмаганда қуйидаги формула орқали аниқланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementti =tuzi, (120)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementtu — музнинг ҳаво (ёки қор) — муз чегарасидаги ҳарорати бўлиб, °С, ҳавонинг ҳарорати тўғрисидаги маълумотлар бўйича иссиқлик ва масса алмашиниш, қор қопламининг қалинлиги ва шамол тезлиги ёки музнинг берилган қалинликларида: 0,5 m — 5 d, 0,75 m — 11 d, 1,0 m — 19 d, 1,5 m — 43 d да қабул қилинувчи ўртача суткалик ҳароратда музнинг гидротехника иншоотига кўрсатадиган таъсири орқали аниқланади;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementzi — муз — сув чегарасидан то муз майдонининг қалинлиги улушларида i — қатлами ўртасигача бўлган масофа.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementБаҳорги муз ҳаракати даврида ҳаво ҳароратини ноль орқали музнинг гидротехника иншоотига ҳисобий таъсирларининг музни қуйидагича қалинликларида 0,5 m — 1 d да; 1,0 m — 5 d да, 1,5 m — 11 d да, tu =0° С деб олинишига йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element65. Текис музнинг ҳисобий қалинлиги hd, m, қиш давридаги максимал муз қалинлигининг 1фоизли таъминланганлик билан 0,8 миқдорида қабул қилинади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element66. Муз майдонининг тузилиши (қалинлиги бўйича) кристаллографик тадқиқотлари маълумотлари бўйича аниқланади. Бу маълумотлар мавжуд бўлмаган тақдирда, очиқ кўллар, сув омборлари ва йирик дарёларнинг донадор ва призматик музлардан тузилган муз қопламини қабул қилинишига йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementМуз қопламининг юқори қисмида жойлашган донадор музнинг қатлам қалинлиги, призматик муз қатлами қалинлигининг 1:4 нисбати каби бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementRc ва Rf миқдорлар ишончлилик эҳтимоли II ва III синф гидротехника иншоотлари учун муз юкланишларини ҳисоблашларда α =0,95 деб, I синф гидротехника иншоотлари учун мувофиқ равишдаги асослашлар бўлганда, катта ишончлилик эҳтимоли тайинланиши, бироқ α=0,99 дан ортиқ бўлмаган миқдорда бўлиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementДарё муз қопламининг биринчи силжишида, мазкур ШНҚнинг 118 ва 119-формулалари орқали аниқланган Rc ва Rf қийматларни уларни Марказий Осиё дарёлари учун (α=0,95 бўлганда) 0,45 коэффициентига кўпайтириш йўли билан камайтирилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2-§. Гидротехника иншоотларига муз майдонларидан бўладиган юкланишлар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element67. Ҳаракатланаётган муз майдонларидан вертикаль олд ёққа эга бўлган гидротехника иншоотига юкланишни қуйидагича аниқланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementолд ёғи учбурчак, кўпбурчак ёки цилиндрик чизмага эга бўлган алоҳида турган таянчга Fс.р, MN қуйидаги формула орқали аниқланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(121)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementузунасига бўлган гидротехника иншоотининг бўлимига (36-расм) Fc.w, MN, қуйидаги формула орқали аниқланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(122)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementV — кузатишлар маълумотлари бўйича аниқланувчи муз майдонининг ҳаракат тезлиги, m/s улар мавжуд бўлмаган тақдирда уни қуйидагиларга тенг деб олинади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementдарёлар учун — сув оқими тезлиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementсув омборлари учун — вақтнинг ҳисобий давридаги 1 фоиз таъминланганлик билан шамол тезлигининг 3 фоиз миқдори;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementm — мазкур ШНҚнинг 36-жадвали бўйича қабул қилинувчи тархдаги таянч шакли коэффициенти;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementA — кузатишлар бўйича 1 фоиз таъминланганлик билан аниқланувчи муз майдонининг максимал майдони, m2 (ёки бир-бирига босим берувчи бир нечта муз майдонларининг жами майдони);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementkb — мазкур ШНҚнинг 37-жадвали орқали қабул қилинувчи коэффициент;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementkv — мазкур ШНҚнинг 38-жадвали орқали қабул қилинувчи коэффициент;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementg — муз ҳаракати сатҳидаги, тархдаги таянч олд ёғи ўткир бурчаги ярми, градус (олд ёғи кўп қиррали ёки яримциркул чизмали таянч учун g =70° деб қабул қилинади).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element35-расм. Ҳаракатланаётган муз майдонидан алоҳида турган вертикал таянчга ўтувчи юкланиш схемаси
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element36-расм. Ҳаракатланаётган муз майдонидан гидротехника иншооти бўлимига тушувчи юкланиш схемаси
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element|
|
|
|
|
|
|
|
36-жадвал |
|
Тархдаги таянчнинг шакл коэффициенти |
Олд ёки қуйидаги кўринишдаги таянчлар учун |
||||||
|
ўткир бурчакли учбурчак тархда 2g, градус |
Кўп бурчак ёки ярим циркуль чизмада |
Тўғри тўрт-бурчакли |
|||||
|
45 |
60 |
75 |
90 |
120 |
|||
|
m |
0.41 |
0.47 |
0.52 |
0.58 |
0.71 |
0.83 |
1 |
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element|
|
|
|
|
|
|
37-жадвал |
|
b/hd қиймати |
0,3 ва ундан кам |
1 |
3 |
10 |
20 |
30 ва ундан ортиқ |
|
kb коэффициенти |
5,3 |
3,1 |
2,5 |
1,9 |
1,6 |
1,3 |
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementИзоҳ: b — муз ҳаракати сатҳидаги кўлам бўйича таянч кенглиги ёки гидротехника иншооти бўлими, m.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element|
|
|
|
|
|
|
38-жадвал |
|
εe, с -1 қиймати |
10-7 ва ундан кам |
5·10-5 |
10-4-5·10-4 |
10 |
5·10-3 |
10-2 ва ундан ортиқ |
|
kv коэффициенти |
0.1 |
0.9 |
1.0 |
0.8 |
0.5 |
0.3 |
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementИзоҳ: εe — музнинг таянч билан ўзаро таъсири доирасида, с-1, қуйидаги формула орқали аниқланувчи муз деформациясининг самарали тезлиги:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementεe = V/k e b, (123)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementke b/hd< 30 бўлганда 4 га тенг, b/hd > 30 бўлганда 2 га тенг қилиб олинувчи коэффициент.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementБунда, Fc.p, юкланиш ушбу ШНҚнинг 121-формуласи бўйича аниқланиб, Fb.p, MN юкланишдан ортиқ бўлишига йўл қўйилмайди. Бунда, қуйидаги формула орқали аниқланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementFb.p = mkb kv Rc bhd (124)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementFc.w юкланиш эса мазкур ШНҚнинг 122-формуласи орқали аниқланувчи бўлиб қуйидаги формула орқали аниқланувчи Fb.w, MN юкланишдан катта бўлмайди:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementFb.w =kkv Rc bhd (125)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementk — мазкур ШНҚнинг 39-жадвали бўйича қабул қилинувчи коэффициент.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementОлд ёғи тўғри тўртбурчак кўринишидаги таянчга муз майдони таъсиридан бўладиган юкланиш ушбу ШНҚнинг 124-формуласи орқали аниқланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element|
|
|
|
|
|
|
39-жадвал |
|
b/h (ёки nf / hd) |
0,3 ва ундан кам |
1 |
3 |
10 |
20 |
30 ва ундан ортиқ |
|
k коэффициенти (ёки kn) |
1 |
0,9 |
0,8 |
0,6 |
0,5 |
0,4 |
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementRc ва hd — белгиланишлар 64 ва 65-бандлар каби бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element68. Ҳаракатланаётган муз майдонини алоҳида турган конус кўринишидаги таянчга мазкур ШНҚнинг 37-расмига кўра ёки муз билан қўшилиб музлаш мавжуд бўлмаганда полициркул чизмали конусли муз кесгичга таъсиридан бўладиган юкланиш қуйидаги формула орқали аниқланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementюкланишнинг горизонтал ташкил этувчиси, Fh.p, MN,
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementFh.p =[kh1 Rf h²d + kh2 ρghd d²+kh3 ρghd (d²-d²t )]kh4 (126)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementюкланишнинг вертикал ташкил этувчисини Fv.p, MN,
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementFv.p =kv1Fh.p +kv2 ρghd (d²-d²t) (127)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementқия кесимли бўлимга (38-расм) ёки оғма тарздаги олд ёқли тўғри тўртбурчак кесимли алоҳида турган таянчга қуйидаги формула орқали:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementюкланишнинг горизонтал ташкил этувчисини Fh, MN,
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementFh =0.1Rf bhd tgβ; (128)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementюкланишнинг вертикал ташкил этувчисини Fv, MN,
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementFv = Fh ctgβ, (129)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementkh1, kh2 — мазкур ШНҚнинг 40-жадвали бўйича қабул қилинувчи коэффициентлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementkh.3,kh.4,kv.1,kv.2 — ушбу ШНҚнинг 41-жадвали бўйича қабул қилинувчи коэффициентлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementρ — сувнинг зичлиги, kg/m
;
;Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementg — 9.81 m/s
га тенг бўлган эркин тушиш тезланиши;
га тенг бўлган эркин тушиш тезланиши;Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementd — муз таъсири сатҳидаги конус диаметри, m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementdt — конуснинг юқори диаметри, m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementβ — горизонтга нисбатан конус ташкил этувчи оғма бурчаги (қия кесимли гидротехника иншооти олд ёғи), град;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementRf, hd ва b — белгиланишлар 60, 61 ва 63-бандларда келтирилган.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element37-расм. Ҳаракатланувчи муз майдонидан алоҳида турган конус тарзидаги таянчга бериладиган юкланиш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element38-расм. Ҳаракатланаётган муз майдонидан қия кесимли гидротехника иншоотига бериладиган юкланиш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
40-жадвал |
|
|
|
0.1 |
0,5 |
1 |
5 |
10 |
25 |
50 |
100 |
||
|
kh.1 коэффициентлари |
1,6 |
1,6 |
1,7 |
1,9 |
2,1 |
2,5 |
2,9 |
3,5 |
||
|
kh.2 |
0,31 |
0,24 |
0,21 |
0,11 |
0,08 |
0,05 |
0,02 |
0,02 |
||
қийматиSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element|
|
|
|
|
|
|
41-жадвал |
|
β, град қиймати |
20 |
30 |
40 |
50 |
60 |
70 |
|
kh3 коэффициентлари |
0.25 |
0.27 |
0.31 |
0.36 |
0.46 |
0.67 |
|
kh4 |
0.7 |
0,9 |
1.3 |
1.8 |
2.6 |
5.3 |
|
kv1 |
2.2 |
1.6 |
1.1 |
0.8 |
0.5 |
0.3 |
|
kv2 |
0.041 |
0.042 |
0.039 |
0.034 |
0.026 |
0.017 |
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementИзоҳ: ушбу жадвалда келтирилганлар муз ва гидротехника иншооти орасидаги ишқаланиш коэффициентига мувофиқ бўлиб, 0,15 га тенг.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element69. Ҳаракатланувчи муз майдони таъсиридан вертикал устунлар мажмуасидан иборат гидротехника иншоотига бўладиган юкланиш Fp, MN (мазкур ШНҚнинг 39-расми) қуйидаги формула орқали аниқланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementFp = nt K1 K2 Fb.p, (130)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementnt — гидротехника иншоотида бўлган устунларнинг умумий сони;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementK1 — қуйидаги формула орқали аниқланувчи коэффициент:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementK1 =0,83 + 0.17nt−1/2 ; (131)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementK2 — мазкур ШНҚнинг 42-жадвали бўйича қабул қилинувчи коэффициент
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementhd,Fb.p,b и k — белгиланишлар мазкур ШНҚнинг 61 ва 63-бандларида келтирилган.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element39-расм. Ҳаракатланаётган муз майдонининг вертикал устунлар тизимидан иборат бўлган гидротехника иншоотига бериладиган юкланиши схемаси
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element|
|
|
|
42-жадвал |
|
b/a қиймати |
0,1 ва ундан кам |
0,5 |
1 |
|
K2 коэффициент |
1 |
|
|
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementa — устунлар қадами, m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementkn — 39-жадвал бўйича қабул қилинувчи (nf b) / hd бўлгандаги коэффициенти;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementnf — гидротехника иншооти олд кўлами бўйлаб биринчи қатордаги устунлар сони.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementМазкур ШНҚнинг 132-формуласи бўйича аниқланувчи коэффициент қийматлари K1 музнинг бир ўқи бўйича сиқилишидаги 0,2 га тенг бўлган мустаҳкамликка мувофиқ бўлиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element70. Ҳаракатдан тўхтаган муз майдонининг сув оқими ва шамол таъсирида гидротехника иншоотига уюлиб келган тарзда таъсиридан бўладиган юкланиш Fs, MN, қуйидаги формула орқали аниқланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementFs = ( pµ+ pv + pi + pµ.a )A, (132)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementБунда, қийматлар pµ, pv, pt и pµ.a, MPa қуйидаги формулалар бўйича аниқланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementpµ =5·10−6V²max; (133)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(134)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementpi = 9,2·10−3 hd i; (135)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementpµ. a = 2·10−8V²w.max, (136)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementVmax — 1 фоиз таъминланганлик билан муз остидаги сув оқимининг максимал тезлиги, m/s;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementVw.max — 1 фоиз таъминланганлик билан муз силжиш давридаги шамолнинг максимал тезлиги, m/s;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementLm — оқим йўналиши бўйича муз майдонининг ўртача узунлиги бўлиб, амалий кузатишлар маълумотлари бўйича қабул қилинади улар мавжуд бўлмаган тақдирда эса дарёлар учун Lm дарёнинг кенглигини уч баробарига тенг қилиб олинади, m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementi — оқим юзасининг нишаби;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementhd ва A — белгиланишлар ҳам мазкур ШНҚнинг 65 ва 67-бандларида белгиланганидек бўлади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementБунда, мазкур ШНҚнинг 133-формуласи орқали аниқланган Fs юкланиш ушбу ШНҚнинг 125-формуласи бўйича аниқланган kv = 0.1 бўлгандаги Fb.w юкланишдан ортиқ бўлишига йўл қўйилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementМуз майдонининг ҳисобий кенглиги амалий кузатишлар маълумотлари бўйича қабул қилинади ҳамда затворлар ёки шу каби гидротехника иншоотлари учун иншоотнинг устунлар оралиғи (қулочи) кенглигидан ортиқ бўлишига йўл қўйилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element71. Мазкур ШНҚнинг 63 — 66-бандларига мувофиқ аниқланган тенг таъсир этувчи муз юкланиши берилиши нуқтасини сувнинг ҳисоб сатҳидан қиш даврида 0.2hd, баҳорги муз силжиш даврида эса 0.4hd миқдорга паст ҳолда қабул қилиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element3-§. Гидротехника иншоотларига ялпи муз қопламидан унинг ҳароратли кенгайишидаги бўладиган юкланишлар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element72. Муз қопламидан унинг ҳарорати ортишидан бўладиган горизонтал чизиқли юкланишни q, MN/m (узунасига кетган гидротехника иншоотининг кўлами бўйича 1 m узунлигига) бир неча йиллар давомида кўриб чиқилувчи маълумотларнинг энг катта қийматига тенг қилиб олиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementq қиймат мазкур ШНҚнинг 40-расми бўйича ҳаво ҳароратининг ўзгаришларининг берилган қийматларида 
Dq, °C ва уларга мувофиқ равишда музнинг ҳақиқий ва келтирилган қалинликлари hc, m ва hred, m бўйича аниқланади.
Dq, °C ва уларга мувофиқ равишда музнинг ҳақиқий ва келтирилган қалинликлари hc, m ва hred, m бўйича аниқланади.Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element40-расм. Чизиқли юкланиш q қийматлари графиги
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementD q қиймат ҳар қайси йил учун кўриб чиқилаётган қатор йиллар (30 йил ва ундан ортиқ) ўзгаришларнинг 5 h дан 2,0 d гача бўлган музлаб турган даврларни кузатиш маълумотлари бўйича ҳароратлар бориши графиги бўйича танланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementhc қийматлар ҳарорат ўзгариши вақти мобайнидаги музнинг ўртача қалинлигига тенг қилиб олинади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementhred, m, қуйидаги формула орқали аниқланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementhred =hc +1,43hs +hr, (137)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elemenths — ҳарорат ўзгариши вақтидаги қорнинг ўртача қалинлиги, m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementhr — музнинг қўшимча қалинлиги, m мазкур ШНҚнинг 43-жадвали бўйича қабул қилинади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element|
|
|
|
43-жадвал |
|
Ҳарорат ўзгариши пайтидаги шамолнинг ўртача тезлиги Vw,m/s |
Ўзгариш вақти мобайнидаги ҳавонинг ўртача ҳароратидаги qd, °C музнинг қўшимча қалинлиги hr, m |
||
|
0 |
-10 |
-20 |
|
|
0 |
0.57 |
0.46 |
0.39 |
|
2.5 |
0.32 |
0.26 |
0.22 |
|
5 |
0.16 |
0.14 |
0.12 |
|
10 |
0.05 |
0.05 |
0.05 |
|
20 |
0.01 |
0.01 |
0.01 |
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element73. Муз қоплами таъсиридан бўладиган юкланиш алоҳида турган гидротехника иншооти учун Ft, MN қуйидаги формула орқали аниқланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementFt =kl qb, (138)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementkl — 44-жадвал бўйича қабул қилинувчи коэффициент;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementb ва q — белгиланишлар мазкур ШНҚнинг 64 ва 69-бандлари каби бўлади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementБунда, мазкур ШНҚнинг 138-формуласи бўйича аниқланган Ft юкланиш, қуйидаги формула орқали аниқланувчи Ft.b, MN юкланишдан ортиқ бўлишига йўл қўйилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementFt.b =Rc bhc, (139)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementRc — белгиланиш мазкур ШНҚнинг 60-банди каби бўлади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element|
|
|
|
|
|
|
44-жадвал |
|
|
L/b қиймат |
1 |
5 |
15 |
25 |
50 |
75 |
100 |
|
kl коэффициенти |
1 |
2 |
4 |
6 |
10 |
14 |
17 |
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementL — алоҳида турган гидротехника иншоотидан қирғоққача ёки узунасига кетган гидротехника иншоотигача бўлган масофа, m.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element74. Мазкур ШНҚнинг 71 ва 72-бандларига мувофиқ аниқланган музнинг тенг таъсир этувчи юкланиши берилиш нуқтасини сувнинг ҳисоб сатҳидан 0.25hc миқдорга паст қилиб қабул қилиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element4-§. Муз ва қорларнинг тўпланиб қолишидаги муз массаларидан гидротехника иншоотларига бўладиган юкланишлар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element75. Тўпланган ҳаракатдаги муз массаларидан алоҳида турган таянчга бўладиган юкланишни
, MN қуйидаги формула орқали аниқланади:
, MN қуйидаги формула орқали аниқланади:Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementFb.i = 0.5mRb.i bhb.i, (140)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementRb.i — амалий кузатишлар маълумотлари бўйича аниқланувчи тўпланиб келган муз массаси эзилишга бўлган меъёрий қаршилиги улар мавжуд бўлмаган тақдирда 0,25 MPa га тенг қилиб олинишига йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementhb.i — амалий кузатишлар маълумотлари бўйича аниқланувчи тўпланиб қолган муз массаси ҳисобий қалинлиги, улар мавжуд бўлмаган тақдирда қуйидаги формула орқали:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementhb.i = ai Нb.i, (141)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
— ушбу ШНҚнинг 45-жадвали бўйича қабул қилинувчи коэффициент;Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementНb.i — музларни тўпланиб юриш даври сувнинг максимал сарфидаги муз тўпламлари усти бўйича дарёнинг ўртача чуқурлиги, m.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementm, b — белгиланиш мазкур ШНҚнинг 63-банди каби бўлади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element|
|
|
|
|
|
|
45-жадвал |
|
Нb.i қиймат |
3 |
5 |
10 |
15 |
20 |
25 |
|
ai коэффициенти |
0.85 |
0.75 |
0.45 |
0.40 |
0.35 |
0.28 |
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element76. Тўпланган ҳаракатдаги муз ва музлаб улгурмаган қор массаларининг алоҳида турган таянчга бўладиган юкланишлари Fb.j, MN қуйидаги формула орқали аниқланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementFb.j =m Rb.j bhj, (142)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementRb.j — муз ва қор тўпламининг эзилишга бўлган меъёрий қаршилиги MPa бўлиб, амалий кузатишлар маълумотлари бўйича аниқланиши, улар мавжуд бўлмаган тақдирда 0,12 MPa га тенг қилиб олинишига йўл қўйилади;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementhj — амалий кузатишлар маълумотлари бўйича аниқланувчи, муз-қор тўпламининг ҳисобий қалинлиги, m улар мавжуд бўлмаган тақдирда муз-қор тўпланиши даври сув сарфидаги оқимнинг ўртача чуқурлигининг 0,8 га тенг қилиб олишга йўл қўйилади;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementm, b — белгиланиши 67-банди каби бўлади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element5-§. Гидротехника иншоотига музлаб ёпишган муз қопламининг сув сатҳи ўзгаришидаги юкланиши
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element77. Гидротехника иншоотига музлаб ёпишган муз қопламининг сув сатҳи ўзгаришидаги келтирадиган вертикал чизиқли юкланишини (гидротехника иншооти кўлами бўйича 1 m узунликка)fd, MN/m (мазкур ШНҚнинг 41-расми) қуйидаги формула орқали аниқланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(143)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementho — сув сатҳининг ўзгариши, m бу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementhmax — 1 фоиз таъминланганлик билан муз қопламининг максимал қалинлиги, m.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element41-расм. Гидротехника иншоотига музлаб ёпишган қопламнинг, сув сатҳини ўзгаришидаги (УВ), гидротехника иншоотига берадиган юкланиш схемаси:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementа — УВ — сув сатҳининг пасайишида; б — УВ — сув сатҳининг кўтарилишида; УВЛ — батамом музлашдаги сув сатҳи
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementБунда, мазкур ШНҚнинг 143-формуласи бўйича аниқланган юкланиш fd, қуйидаги формула орқали аниқланувчи fd.lim, MN/m юкланишдан катта бўлишига йўл қўйилмайди:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(144)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementσс.lim — эгилувчи муз қопламининг сиқилган қатламидаги чегаравий кучланиш MPa бўлиб, муз қопламининг пастки қатлами учун 0 °С ҳарорат остида сув сатҳини пасайиши ёки муз қопламининг устки қатлами учун tu ҳарорат остида сув сатҳининг кўтарилиши ҳолатларида (ci + Δi) каби аниқланади;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementσt.lim — эгилаётган муз қопламининг чўзилган қатламидаги чегаравий кучланиш MPa бўлиб, муз қатламининг юқори қатлами учун сув сатҳининг пасайиши тақдирда tu ҳарорат остида σ ёки муз қатламининг пастки қатлами учун 0 °С ҳарорат остида сув сатҳининг кўтарилишда) 0.3 (ci + Δi) каби аниқланади;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementci, Δi, tu ва tb — белгиланишлар мазкур ШНҚнинг 64-банди каби бўлади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element78. Сув сатҳининг ўзгаришида музлаб ёпишган муз қопламидан узунасига кетган гидротехника иншоотининг 1 m қисмидан қабул қилинган куч моменти Ml, MN×m/m мазкур ШНҚнинг 41-расмига кўра қуйидаги формула орқали аниқланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(145)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementho, hmax — белгилашлар мазкур ШНҚнинг 73-банди каби бўлади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementБунда, мазкур ШНҚнинг 145-формуласи бўйича аниқланган куч моменти Ml қуйидаги формула орқали аниқланувчи Ml.lim, MN×m/m моментдан ортиқ бўлишига йўл қўйилмайди:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(146)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementσс.lim, σt.lim — белгилашлар мазкур ШНҚнинг 73-банди каби бўлади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element79. Сув сатҳининг ўзгаришидаги алоҳида турган таянчга ёки қоқилган қозиқ устунлар дастасига гидротехника иншоотига музлаб ёпишган муз қопламидан бўладиган юкланиш Fd.p мазкур ШНҚнинг 42-расмига кўра қуйидаги формула орқали аниқланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementFd.p =kf Rf h²max, (147)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementkf — қуйидаги формула орқали аниқланувчи коэффициент:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementkf =0.6 +0,15D/hmax, (148)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementD — таянч ёки қоқилган қозиқ устунларнинг кўндаланг кесими (диаметри), m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementRf ва hmax — белгиланишлар мазкур ШНҚнинг 64 ва 77-бандлари каби бўлади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementТаянчнинг тархдаги b ва c, m томонлар асосидаги тўғри тўртбурчак шаклида ёки устунлар тизимидан ташкил топган гидротехника иншооти учун ёки таянч қисми ташқи қамровлари b ва c, m муз таъсир сатҳида бўлган қоқилган қозиқ устунлар дастаги учун (m) деб қабул қилинишига йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element42-расм. Алоҳида турган таянчга музлаб ёпишган қопламнинг сув сатҳи ўзгаришидаги кўрсатадиган юкланиши
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementа — сув сатҳи камайишида; б — сув сатҳи ортишида
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element80. Вертикал устунлар мажмуасидан тузилган гидротехника иншооти таянчларига музлаб ёпишган муз қопламининг сув сатҳи ўзгаришидаги юкланиши Fd.f, MN (43-расм) қуйидаги формула орқали аниқланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementFd.f =K Fd.p, (149)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementk — устунлар учун Kk коэффициентлари ҳосиласи сифатида аниқланувчи коэффициент мазкур ШНҚнинг 44-расми графиги бўйича ak,b ва hmax берилган қийматларида қабул қилинувчи.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementak — эркин танланган асосий устунининг ўқигача бўлган масофа (43-расмда келтирилган), m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element43-расм. Вертикал устунлар мажмуасидан иборат гидротехника иншоотига музлаб ёпишган муз қопламини сув сатҳи кўтарилишидаги юкланиши схемаси (сув сатҳи пасайишида куч пастга қараган бўлади)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element44-расм. Kk коэффициентининг қийматлари чизмаси
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementШНҚ 2.06.04-21 «Гидротехника иншоотларига бўладиган юкланиш ва таъсирлар» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
1-ИЛОВА
1-ИЛОВА
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementОчиқ ва ўралган акваторияларда тўлқин элементларини аниқлаш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1. Очиқ ва ўралган акваторияларда тўлқин элементларини аниқлашда тўлқин вужудга келтирувчи омиллар ҳисобга олиниши (шамол тезлиги унинг қиймати ва йўналиши, сув юзасида шамолнинг узлуксиз ҳаракатининг давомийлиги, шамол қамровидаги акваториянинг ўлчами ва шакллари, сув сатҳини ўзгариб туриши, сув омбори тубининг тузилиши ва чуқурлиги) лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2. Сувнинг ҳисоб сатҳи ва шамолнинг тавсифлари бир қатор кўп йиллик музсиз мавсумлардаги кузатувларга статистик ишлов бериш натижалари бўйича аниқланиши лозим (камида 25 йил), бунда сувнинг ҳисобий сатҳлари ҳайдалиш, мавсумий ва сатҳларнинг йиллик ўзгаришини ҳисобга олингани ҳолда аниқланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element3. Тўлқин элементлари ҳисоблари сув омборининг қуйидаги чуқурликлар бўйича доираларга бўлинишини ҳисобга олган ҳолда амалга оширилиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementчуқур сув — 
чуқурликда. Бунда, сув туби тўлқинларнинг асосий тавсифномаларига таъсир кўрсатмайди;
чуқурликда. Бунда, сув туби тўлқинларнинг асосий тавсифномаларига таъсир кўрсатмайди;Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementсаёз сув — 
чуқурликда. Бунда, сув туби тўлқинлар ривожига ва асосий тавсифномаларига таъсир этади;
чуқурликда. Бунда, сув туби тўлқинлар ривожига ва асосий тавсифномаларига таъсир этади;Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementқирғоққа урилувчи — dcr дан dcr.u гача бўлган чуқурлик, сув тўлқинлари бузилиши бошланиш ва тугалланиш доираси;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementсув горизонт сатҳи — dcr.u дан кам чуқурлик. Бунда, парчаланган тўлқинлардан бўлган оқим даврий равишда қирғоққа урилиб туради.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element4. Гидротехника иншоотлари ва улар элементларининг турғунлиги ва мустаҳкамлигини мажмуадаги тўлқинлар баландликларининг ҳисобий таъминланганлиги қуйидаги 1-жадвал орқали аниқланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element|
|
1-жадвал |
|
Гидротехник иншоотлари |
Мажмуадаги тўлқин баландлиги ҳисобий таъминланганлиги, фоиз |
|
Вертикал кесимли гидротехника иншоотлари |
|
|
Икки ёки очиқ ва қуйидаги синфга мансуб тўсиқлар |
1 |
|
I |
1 |
|
II |
5 |
|
III, IV |
13 |
|
Қуйидаги синфга мансуб қирғоқ маҳкамлаш гидротехника иншоотлари: |
|
|
I, II |
1 |
|
III, IV |
5 |
|
Қия кесимли маҳкамланишлар билан бўлган чегараловчи гидротехника иншоотлари: |
|
|
Бетон плиталар билан |
1 |
|
Тош ётқизилган оддий ёки шаклдор массивлар билан |
2 |
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementИзоҳлар:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1. Гидротехника иншоотларига бўладиган юкланишларини аниқлашда 
мажмуадаги берилган таъминланган тўлқин баландлигини hi ва ўртача тўлқин узунлигини 
деб олиниши, икки ёғи очиқ қурилмалар учун ҳисобий тўлқин узунлигининг 0,8 дан чегараларда ўзгаришидаги тўлқин максимал таъсири аниқланади.
мажмуадаги берилган таъминланган тўлқин баландлигини hi ва ўртача тўлқин узунлигини деб олиниши, икки ёғи очиқ қурилмалар учун ҳисобий тўлқин узунлигининг 0,8 дан чегараларда ўзгаришидаги тўлқин максимал таъсири аниқланади.Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2. Тизимдаги тўлқинлар ҳисобий баландлигини таъминланиши қуйидагича қабул қилиниши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбандаргоҳ акваторияларининг ҳимояланганлигини аниқлашда ...... 5 фоиз;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementтўлқинлар қирғоққа келишини аниқлашда ......... 1 фоиз.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element3. Очиқ акваторияларда қурилувчи икки ёғи очиқ гидротехника иншоотларининг баландлик белгиларини тайинланишида, тизимда тўлқинлар баландликларини ҳисобий таъминланишини тегишли асослаш билан 0,1 фоиз деб қабул қилинишига йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementСувнинг ҳисобий сатҳлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element5. Сатҳларнинг ҳисобий таъминланганлиги кунидаги йиллар музсиз даври энг юқори сатҳларидан ортиқ бўлмаслиги (1 фоиз 100 йилда 1 марта, II ва III синф учун — 5 фоиз 20 йилда 1 марта, IV синф учун эса 10 фоиз 10 йилда 1 марта) лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element6. Шамол босиб келиш баландлиги Δhset, m амалий кузатишлар маълумотлари асосида, улар мавжуд бўлмаган тақдирда эса (тубнинг доимий чуқурлигидаги d қирғоқ чизиғи шаклини ҳисобга олмаган ҳолда) кетма-кетликда яқинлашиш услуби орқали қуйидаги формула орқали аниқлашга йўл қўйилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(150)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementaw — сув омборининг узунасига бўлган ўқи билан шамол йўналиши орасидаги бурчак, градус;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementVw — шамолнинг ҳисобий тезлиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementL — қувиш, m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementkw — 2-жадвал бўйича қабул қилинувчи коэффициент.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element|
|
|
|
|
2-жадвал |
|
Шамол тезлиги Vw, m/s |
20 |
30 |
40 |
50 |
|
kw·106 |
2,1 |
3 |
3,9 |
4,8 |
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementШамолнинг ҳисобий тавсифномалари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element7. Шамол тўлқинлари элементлари ва шамол босиб келишини аниқлашда гидротехника иншоотларининг қуйидаги синфлари учун ҳисобий бўрон таъминланишлари I, II синф учун — 2 фоиз (50 йилда 1 марта) ва III, IV синф учун — 4 фоиз (25 йилда 1 марта) қилиб олиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementI ва II синф гидротехника иншоотлари учун ҳисобий бўрон таъминланишлари 1 фоиз (100 йилда 1 марта) асослашлар билан қабул қилиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element8. Сув сатҳи таъминланиши билан шамол тезлигини таъминланиши бир турдалиги, I ва II синф иншоотлари учун сув омборларининг мўътадил тўғонли босимда (МТБ) 5 ва 7-бандларга мувофиқ қабул қилиниши ва амалий кузатишлар маълумотлари асосида аниқланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element9. Сув омборининг юзаси устидаги 10 m баландликдаги шамолнинг ҳисобий тезлиги Vw, m/s, қуйидаги формула орқали аниқланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementVw=kflklVl, (151)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementVl — Vl — ер юзасидан 10 м баландликдаги шамол тезлиги (сув омборининг) бўлиб, ўртача қийматга келтириш ва таъминлашнинг 10-минутли оралиғига мувофиқ равишда 7-банд бўйича қабул қилинади, kfl — флюгер бўйича ўлчанган шамол тезликлари бўйича берилганларни ҳисоблаш коэффициенти бўлиб қуйидаги формула орқали аниқланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбироқ, 1 дан ортиқ эмас;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementkl — хос бўлган 20 km гача масофага чўзилган сув омборлари учун (шу жумладан лойиҳалаштирилувчи) тезликни сув юзаси шароитларига келтириш коэффициенти бўлиб, қуйидагича қабул қилинади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementтекис сув юзаси, текис қумли (қирғоқ бўйлари қум тепалари ва бошқалар) ёки қор билан қопланган ерлар устидаги шамол тезлиги ўзгаришида Vl бирга тенг қилиб;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementшамол юкланишлари ва уларга қўшимчалар билан ўрнатилувчи А, В ёки С туридаги жойлар устидаги шамол тезлигини ўзгаришида 3-жадвал бўйича аниқланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element|
|
|
|
3-жадвал |
|
Шамол тезлиги, Vl, m/s |
Жой турларидаги kl коэффициенти қиймати |
||
|
А |
В |
С |
|
|
10 |
1.1 |
1.3 |
1.47 |
|
15 |
1.1 |
1.28 |
1.44 |
|
20 |
1.09 |
1.26 |
1.42 |
|
25 |
1.09 |
1.25 |
1.39 |
|
30 |
1.09 |
1.24 |
1.38 |
|
35 |
1.09 |
1.22 |
1.36 |
|
40 |
1.08 |
1.21 |
1.34 |
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element10. Тўлқин элементларини аввалдан аниқлашда, шамолнинг берилган ҳисобий тезлиги Vw, m/s учун тезлашиш ўртача қийматини, m, қуйидаги формула орқали аниқлашга йўл қўйилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementkvis — 5·1011 га тенг қилиб олинувчи коэффициент;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementv — 10-5 m2/s га тенг қилиб олинувчи, ҳавонинг кинематик қовушқоқлик коэффициенти.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЧегаравий тезлашиш қийматини Lu, m, шамолнинг берилган ҳисобий тезлиги учун Vw, m/s қуйидаги 4-жадвал бўйича қабул қилинишига йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element|
|
|
|
|
|
4-жадвал |
|
Шамол тезлиги Vw, m/s |
20 |
25 |
30 |
40 |
50 |
|
Чегаравий тезлашиш қиймати Lu·10-3, m/s |
1600 |
1200 |
600 |
200 |
100 |
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element11. 100 km дан кам бўлган тезлашишлардаги шамолнинг ҳисобий тезликларини, шамол тезликларини ҳар йилги максимал тезликларини, улар давомийлигини ҳисобга олмаган ҳолдаги кузатишлар маълумотлари бўйича аниқлашга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element12. 100 km дан ортиқ бўлган тезлашишлардаги шамолнинг ҳисобий тезликлари, уларни фазовий тақсимланишларини ҳисобга олган ҳолда мазкур ШНҚнинг 2-иловасига асосан аниқланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЧуқур сув доирасидаги тўлқин элементлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element13. Чуқур сув доирасидаги ўртача баландлик
, m ва ўртача тўлқин даври 
, 1-расмдаги юқори букувчи эгри чизиғи бўйича аниқланади.
, m ва ўртача тўлқин даври , 1-расмдаги юқори букувчи эгри чизиғи бўйича аниқланади.Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЎлчамсиз катталиклар қийматлари gt/Vw ва gL/
ва юқори айланиб ўтиш эгри чизиғи бўйича 
ва 
қийматларини аниқлаш ва уларнинг кичик миқдорлари бўйича тўлқинларнинг ўртача баландлигини аниқланиши ва ўртача тўлқин даври қабул қилинниши лозим. 
нинг маълум қийматида тўлқиннинг ўртача узунлиги 
m қуйидаги формула орқали аниқланади:
ва юқори айланиб ўтиш эгри чизиғи бўйича ва қийматларини аниқлаш ва уларнинг кичик миқдорлари бўйича тўлқинларнинг ўртача баландлигини аниқланиши ва ўртача тўлқин даври қабул қилинниши лозим. нинг маълум қийматида тўлқиннинг ўртача узунлиги m қуйидаги формула орқали аниқланади:Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(153)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementТўлқинлар тезлашиши бўйича шамолнинг ўзгарувчан тезликларида, 
ни шамол тезлигининг доимий қийматлари билан бўлган қисмлар учун тўлқин баландликларини кетма-кетликда аниқлаш натижалари бўйича қабул қилишга йўл қўйилади.
ни шамол тезлигининг доимий қийматлари билан бўлган қисмлар учун тўлқин баландликларини кетма-кетликда аниқлаш натижалари бўйича қабул қилишга йўл қўйилади.Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element14. Қирғоқ чизиғининг мураккаб шаклларида ўртача тўлқин баландлиги , m қуйидаги формула орқали аниқланиши лозим:
, m қуйидаги формула орқали аниқланиши лозим:Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(154)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementБунда, hn, m (n=1; ±2; ±3; ±4 бўлганда) тўлқинлар ўртача баландлиги 1-расмга мувофиқ шамол йўналишига мос тушувчи асосий нур йўналишига бўлган шамолнинг ҳисобий тезлиги ва Ln, m, нурлар проекциялари бўйича қабул қилиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementНурлар ҳисобий нуқтадан қирғоқ чизиғи билан кесишгунча асосий нурдан ±22,5 оралиқ билан ўтказилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementҲисобий тўғон чизиғи олдида 22,5 градусдан кам бурчак ўлчамларига эга бўлган ҳамда бурчак ўлчамлари йиғиндиси 22,5 градусдан катта бўлган оролчалар кўринишидаги кўп сонли тўсиқлар мавжуд бўлганда, n бўлимдаги ўртача тўлқин баландлиги 
, m, қуйидаги формула орқали аниқланиши лозим:
, m, қуйидаги формула орқали аниқланиши лозим:Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(155)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбунда, 
, 
— нур йўналишидан ±11,25 градус оралиқда тайинланувчи n — бўлим доираларида 22,5 градус (i=1,2,3....kn; j=1,2,3,.....ln), бурчакка тааллуқли бўлган қўшни тўсиқлар j — оралиғи ва i — тўсиқларнинг мувофиқ равишдаги бурчакли ўлчамлари;
, — нур йўналишидан ±11,25 градус оралиқда тайинланувчи n — бўлим доираларида 22,5 градус (i=1,2,3....kn; j=1,2,3,.....ln), бурчакка тааллуқли бўлган қўшни тўсиқлар j — оралиғи ва i — тўсиқларнинг мувофиқ равишдаги бурчакли ўлчамлари;Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
, 
m ўртача тўлқин баландликлари шамолнинг ҳисобий тезлиги ва шамол йўналиши Lni, Lnj, m нурлар проекциясига тенг бўлган тезлашиш L бўйича 1-расмга биноан аниқланади. Lni ва Lnj нурлар мувофиқ равишда ҳисобий нуқтадан i — тўсиқ ёки j — оралиқдаги шамол остидаги қирғоқни кесишишигача бўлган масофага тенг.Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementТўлқинларнинг ўртача даври ўлчамсиз маълум катталикда 
1-расмга мувофиқ қабул қилинувчи 
ўлчамсиз миқдор бўйича аниқланади.
1-расмга мувофиқ қабул қилинувчи ўлчамсиз миқдор бўйича аниқланади.Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementТўлқинларнинг ўртача узунликлари (153) формула орқали аниқланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementАгар миқдор Lmax / Lmin ³ 2 бўлса, қирғоқ чизиғи шакли мураккаб деб қабул қилиниши, бунда Lmax ва Lmin — мувофиқ равишда ±45 градусдаги бўлимда ҳисобий нуқтали шамол йўналишидан шамол остидаги қирғоқ билан кесишгунча ўтказилган мос равишдаги энг катта ва энг кичик нурлар аниқланиши зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element15. hd.i, m мажмуада 1 фоиз таъминланган тўлқин баландлиги мазкур илованинг 2-расм графиклари орқали gL/
ўлчамсиз катталик учун қабул қилинувчи ki коэффициентга ўртача тўлқин баландлигини кўпайтириш орқали аниқланади. Қирғоқ чизиғининг мураккаб шаклларида gL/
қиймат 
ва 1-расмдаги юқори букувчи эгри чизиқ бўйича қабул қилиниши лозим.
ўлчамсиз катталик учун қабул қилинувчи ki коэффициентга ўртача тўлқин баландлигини кўпайтириш орқали аниқланади. Қирғоқ чизиғининг мураккаб шаклларида gL/ қиймат ва 1-расмдаги юқори букувчи эгри чизиқ бўйича қабул қилиниши лозим.Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1, 2, 4 фоиз тартиб бўйича таъминланганлик билан тўлқин элементлари амалий маълумотлар бўйича аниқланган тақсимланиш функциялари бўйича қабул бўлмаган ёки етарли бўлмаган тақдирда эса синоптик хариталарни таҳлил қилиш натижалари бўйича қабул қилиниши лозим (мазкур ШНҚнинг 2-иловасида келтирган).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2-расм. ki коэффициенти қийматлари графиклари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element16. Тўлқин ўркачини ҳисобий сатҳдан ηc, m ортиши, ηc/hi (мазкур илованинг 3-расм) ўлчамсиз катталик бўйича берилган ушбу 
учун, 
га тенг деб қабул қилган ҳолда аниқланади.
учун, га тенг деб қабул қилган ҳолда аниқланади.Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element3-расм. ηc/hi саёз сув ва ηc,sur/hi қирғоққа урилувчи тўлқин доираларида қийматларни аниқлаш учун графиклар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementСаёз сув доираларида тўлқин элементлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element17. i фоиз таъминланган тўлқин баландликлари hi, m саёз сув доирасида тубнинг 0,002 ва ундан ортиқ нишаблигида қуйидаги формула орқали аниқланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementhi=ktkrklkihd (156)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementkt — трансформация коэффициенти;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementkr — рефракция коэффициенти;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementkl — йўқотишларнинг йиғилган коэффициенти.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementkt, kr ва kl коэффициентлар ушбу ШНҚнинг 18-банди бўйича аниқланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЧуқур сув доирасидан саёз сув доирасига ўтувчи тўлқин узунлиги 4-расм бўйича берилган 
ва 
, ўлчамсиз катталикларда аниқланади. Бунда, тўлқинлар даври чуқур сув доирасидаги тўлқинлар даврига тенг қилиб олинади.
ва , ўлчамсиз катталикларда аниқланади. Бунда, тўлқинлар даври чуқур сув доирасидаги тўлқинлар даврига тенг қилиб олинади.Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element4-расм. 
қийматларини саёз сув ва 
қирғоққа урилувчи тўлқин доираларида аниқлаш графиги
қийматларини саёз сув ва қирғоққа урилувчи тўлқин доираларида аниқлаш графигиSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementТўлқин ўркачини 
, m ҳисоб сатҳидан ортиши 
ва 
ўлчамсиз миқдорлар учун, 3-расм бўйича аниқланади.
, m ҳисоб сатҳидан ортиши ва ўлчамсиз миқдорлар учун, 3-расм бўйича аниқланади.Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element18. Трансформация коэффициенти 1-расм графиги бўйича аниқланади. Рефракция коэффициенти қуйидаги формула бўйича аниқланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(157)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementad — чуқур сув доирасида, ёнма-ён тўлқин нурлари орасидаги масофа, m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementa — саёз сув доирасида берилган нуқта орқали ўтувчи чизиқ бўйича худди ўша нурлар орасидаги масофа, m
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element5-расм. Аниқлаш учун графиклар: 1 — kt коэффициентни, 2, 3 ва 4 — 
миқдорни
миқдорниSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЧуқур сув доирасида рефракция тархида тўлқинлар нурлари тўлқинлар тарқалиши берилган йўналиши бўйича қабул қилинади, саёз сув доирасида эса уларни 6-расм графикларига мувофиқ схема билан давом эттирилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementУмумлаштирилган йўқотишлар коэффициенти kl 
миқдорни берилган қийматлари бўйича ва i тубнинг нишабнинг берилган қийматларида аниқланиши лозим (5-жадвал), тубнинг 0,03 ва ундан ортиқ нишаблигида йўқотишлар умумлаштирилган коэффициентини бир бутунга тенг деб қабул қилинади.
миқдорни берилган қийматлари бўйича ва i тубнинг нишабнинг берилган қийматларида аниқланиши лозим (5-жадвал), тубнинг 0,03 ва ундан ортиқ нишаблигида йўқотишлар умумлаштирилган коэффициентини бир бутунга тенг деб қабул қилинади.Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element|
|
|
5-жадвал |
|
|
ki коэффициентининг i тубнинг нишаблигидаги қийматлари |
|
|
0,025 |
0,02 — 0,002 |
|
|
0,01 |
0,82 |
0,66 |
|
0,02 |
0,85 |
0,72 |
|
0,03 |
0,87 |
0,76 |
|
0,04 |
0,89 |
0,78 |
|
0,06 |
0,9 |
0,81 |
|
0,08 |
0,92 |
0,84 |
|
0,1 |
0,93 |
0,86 |
|
0,2 |
0,96 |
0,92 |
|
0,3 |
0,98 |
0,95 |
|
0,4 |
0,99 |
0,98 |
|
0,5 ва ундан ортиқ |
1 |
1 |
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementkr коэффициенти қийматини тўлқин нурлари учун ҳисоб нуқтасидан бош нурдан 22,5 градус оралиқда ўтказилувчи рефракция коэффициентларни аниқлаш натижалари бўйича қабул қилишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element6-расм. Рефракция тархини тузиш учун (а) схема ва (б) графиклар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element19. Туб нишаблиги 0,001 ва ундан оз бўлган саёз сув доираларида тўлқинлар ўртача баландлиги ва ўртача тўлқин даври 1-расм графиклари бўйича аниқланади. gL/ 
ва gd/ 
ўлчамсиз катталиклар бўйича 
ва 
қийматлар қабул қилиниб, улар бўйича 
ва 
аниқланади.
ва gd/ ўлчамсиз катталиклар бўйича ва қийматлар қабул қилиниб, улар бўйича ва аниқланади.Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementТизимда 1 фоиз таъминланган тўлқин баландлигини 2-расм графиклари бўйича қабул қилинувчи ki коэффициентга ўртача тўлқин баландлигини кўпайтириш орқали аниқланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ва 
ўлчовсиз катталиклар бўйича ki коэффициенти қийматлари аниқланади,улардан энг ками қабул қилинади.Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementТўлқинлар ўртача узунлиги ўртача давр қиймати маълум бўлган ҳолда мазкур ШНҚнинг 13-бандига мувофиқ аниқланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementТўлқин чўққисининг ҳисобланган сатҳдан ортиши 3-расм бўйича аниқланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementТубининг нишаблиги 0,001 ва ундан кам бўлгандаги саёз сув доирасидан тубининг нишаблиги 0,002 ва ундан ортиқ бўлган доирага ўтувчи тўлқинлар элементини дастлабки ўртача баландлик 
қиймати олинади.
қиймати олинади.Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementҚирғоққа урилувчи тўлқин доирасидаги тўлқин элементлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element20. Қирғоққа урилувчи тўлқин доирасидаги тўлқин баландлиги hsur1фоиз, m тубнинг берилган i нишаблари учун 5-расмнинг 2, 3 ва 4-графиклари бўйича аниқланади, бунда 
ўлчамсиз катталик бўйича 
қиймат аниқланиши лозим ва мувофиқ равишда hsur1фоиз аниқланади.
ўлчамсиз катталик бўйича қиймат аниқланиши лозим ва мувофиқ равишда hsur1фоиз аниқланади.Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementТўлқин урилувчи қирғоқ доирасида 
, m, 4-а расмнинг юқори букувчи эгри чизиғи бўйича тўлқин узунлиги, тўлқин ўркачининг ҳисоб сатҳидан ортиши ηc,sur, m эса 3-расмнинг юқори букувчи эгри чизиғи бўйича аниқланади.
, m, 4-а расмнинг юқори букувчи эгри чизиғи бўйича тўлқин узунлиги, тўлқин ўркачининг ҳисоб сатҳидан ортиши ηc,sur, m эса 3-расмнинг юқори букувчи эгри чизиғи бўйича аниқланади.Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element21. Тўлқиннинг биринчи босиб келишидаги dcr, m критик чуқурлик, тубнинг берилган i нишаблари учун 5-расмнинг 2, 3 ва 4-графиклари бўйича кетма-кет яқинлашишлар услуби билан аниқланиши лозим. d чуқурликнинг берилган бир қатор қийматлари бўйича 17 ва 18-бандларига мувофиқ 
катталик аниқланади ҳамда 5-расмнинг 2, 3 ва 4-графиклари бўйича уларга мос ҳолдаги 
қийматлардан берилган d чуқурликларнинг соний бирига мос келувчи dcr қабул қилинади.
катталик аниқланади ҳамда 5-расмнинг 2, 3 ва 4-графиклари бўйича уларга мос ҳолдаги қийматлардан берилган d чуқурликларнинг соний бирига мос келувчи dcr қабул қилинади.Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element22. Тубнинг доимий нишаблигидаги охирги тўлқин босиб келишига dcr,u мувофиқ келувчи критик чуқурликни қуйидаги формула орқали аниқланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(158)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementku — 6-жадвал бўйича қабул қилинувчи коэффициент.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementn — босиб келиш (шу жумладан биринчиси) 
ва 
тенгсизликлар бажарилгандаги n=2-, 3- ва 4-тенгсизликлардан қабул қилинади: 
ва 
.
ва тенгсизликлар бажарилгандаги n=2-, 3- ва 4-тенгсизликлардан қабул қилинади: ва .Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element|
|
|
|
|
|
|
|
|
6-жадвал |
|
|
|
0,01 |
0,015 |
0,02 |
0,025 |
0,03 |
0,035 |
0,04 |
0,045 |
0,05 |
|
ku коэффициенти |
0,75 |
0,63 |
0,56 |
0,5 |
0,45 |
0,42 |
0,4 |
0,37 |
0,35 |
туб
нишаблариSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementОхирги босиб келиш чуқурлигини аниқлашда dcr,u, ku коэффициент ёки коэффициентлар кўпайтмаси 0,35 дан кам қабул қилинмаслиги лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementТубнинг 0,35 дан кам бўлган нишабликларида критик чуқурлик қиймати dcr = dcr,u деб олинади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementТубнинг ўзгарувчан нишабликларида dcr,u доимий нишабли туб қисмлари учун критик чуқурликларни кетма-кет аниқлашлар натижалари бўйича қабул қилишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЎралган акваториядаги тўлқин элементлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element23. Ўралган акваториядаги дифракцияланган тўлқин баландлиги hdif, m қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementНdif=kdifhi (159)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementkdif — а тўлқинлар дифракцияси коэффициенти;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementhi — 1фоиз таъминланганликни дастлабки тўлқин баландлиги.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementҲисобий узунлик сифатида акваторияга киришдаги дастлабки узунлик олинади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element24. Тўлқинлар дифракцияси коэффициенти 
kdif,s ёлғиз ҳолдаги тўлқин қайтаргич орқали ўралган акватория учун (φ бурчакнинг берилган қийматида, градус, тўлқин қайтаргичнинг бошидан ҳисобий тўғон тўсиғида r/ ва φ бурчак қийматида, градус), 7-расм схема ва графикларига мувофиқ равишда стрелкалар билан штрихли чизиқларга биноан қабул қилинади.
kdif,s ёлғиз ҳолдаги тўлқин қайтаргич орқали ўралган акватория учун (φ бурчакнинг берилган қийматида, градус, тўлқин қайтаргичнинг бошидан ҳисобий тўғон тўсиғида r/ ва φ бурчак қийматида, градус), 7-расм схема ва графикларига мувофиқ равишда стрелкалар билан штрихли чизиқларга биноан қабул қилинади.Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element7-расм. kdif коэффициенти қийматларини аниқлаш графиклари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element25. Мос ҳолдаги тўлқин қайтаргичлар орқали ўралган акваторияда тўлқинлар дифракция коэффициенти kdif,с қуйидаги формула орқали аниқланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementkdif,с = kdif,s ψc, (160)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementψc — dc ва kdif,cp қийматлари учун 8-расм бўйича қабул қилинувчи коэффициент, dc қиймат қуйидаги формула орқали аниқланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementl1 ва l2 — тўлқин сояси чегарасидан (ТСЧ) тўлқин дифракцияси чегарасигача (ТДЧ) бўлган масофа бўлиб, мазкур илованинг 9-расми ва графиклар билан стрелкалар билан штрихли чизиқларга биноан қабул қилинади;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementb — тўлқин қайтаргич бошлари орасидаги дастлабки тўлқин кўлами проекциялари масофаларига тенг қилиб қабул қилинувчи бандаргоҳга чиқиш кенглиги, m.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element8-расм. y коэффициенти қийматлари графиклари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element9-расм. l ва la қийматларини аниқлаш схемаси (а) ва графиклари (б)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementkdif,cp коэффициентининг қиймати худди kdif,s каби ҳисобий устунида тўлқинлар кўлами билан бош нурнинг кесишиш нуқтаси учун ушбу илованинг 24-бандига мувофиқ аниқланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementМазкур илованинг 9-а расмдаги схемадаги бош нурнинг ҳолати, тўлқин қайтаргичнинг тўлқин сояси чегарасидан (ТСЧ) кичик бурчак остида φi градус x, m, масофаларда жойлашган нуқталар бўйича, қуйидаги формула орқали аниқланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementla1 ва la2 — ушбу илованинг 9-расм схема ва графикларга мувофиқ қабул қилинувчи қийматлар.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element26. Тўлқин қайтаргич билан ўралган акватория учун тўлқинлар дифракцияси коэффициенти kdif,b қуйидаги формула орқали аниқланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(163)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementkdif,s1 ва kdif,s2 — тўлқин қайтаргич бош қисмлари учун мазкур илованинг 24-бандига мувофиқ аниқланувчи тўлқинлар дифракцияси коэффициентлари.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element27. Дифракцияланган тўлқин баландлиги ўралган акваториянинг берилган нуқтасида унинг гидротехника иншооти ва тўсиқлардан kdif,r, м қайтарилишини ҳисобга олган ҳолда қуйидаги формула орқали аниқланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementhdif,r=(kdif+kref)hi (164)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementБу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(165)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementkdif,s — қайтарувчи юза тўсиқ чизиғидаги дифракция коэффициенти;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementkr ва kp — 14-бандга мувофиқ аниқланувчи коэффициентлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementΘr — тўлқин кўлами ва қайтарувчи юза орасидаги бурчак, градус;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementr/
— қайтарувчи юзадан қайтарилган тўлқин нури бўйича ҳисобий нуқтагача бўлган масофа; бунда қайтарилган тўлқин нури йўналиши тўлқинларни келиш ва қайтарилиш бурчаклари тенглиги лозимларидан келиб чиққан ҳолда қабул қилиниши лозим;
— қайтарувчи юзадан қайтарилган тўлқин нури бўйича ҳисобий нуқтагача бўлган масофа; бунда қайтарилган тўлқин нури йўналиши тўлқинларни келиш ва қайтарилиш бурчаклари тенглиги лозимларидан келиб чиққан ҳолда қабул қилиниши лозим;Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementkref,i — қайтариш коэффициенти бўлиб, 7-жадвал бўйича қабул қилинади; қайтариш юзасининг горизонтга нисбатан 45 градусдан ортиқ бўлган оғиш бурчагида, қайтариш коэффициентини kref,i =1 деб олишини лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element|
|
|
|
7-жадвал |
|
|
Қайтарувчи юза i нишаблигидаги kref,i қийматлари |
||
|
1 |
0,5 |
0,25 |
|
|
10 |
0,5 |
0,02 |
0,0 |
|
15 |
0,8 |
0,15 |
0,0 |
|
20 |
1 |
0,5 |
0,0 |
|
30 |
1 |
0,7 |
0,05 |
|
40 |
1 |
0,9 |
0,18 |
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementШНҚ 2.06.04-21 «Гидротехника иншоотларига бўладиган юкланиш ва таъсирлар» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
2-ИЛОВА
2-ИЛОВА
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementМузни бир ўқли сиқиш билан синаш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1-§. Намуналарини танлаш, ясаш ва синовга тайёрлаш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementМуз намуналарини муз майдонининг N қатламларидан уларнинг узун ўқлари кристаллар ўсиш йўналишига тик йўналган бўлиши, бунда N≥3 бўлади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementМуз намуналари квадрат кесимли призмалар ёки баландлигини кенглигига нисбати (диаметри) 2,5 га тенг бўлган юмалоқ кесимли цилиндр кўринишида ясалади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementНамуна кенглиги кристаллография тадқиқотлари маълумотлари бўйича аниқланувчи кристаллнинг ўртача кўндаланг кесимидан камида 10 марта ортиқ бўлиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementНамуналар ўлчамларини оғиши ўртачадан фарқи ±1 фоиздан ортишига йўл қўйилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementНамуналар силлиқ ва текис бўлиб, уларда ёриқсиз, синиқсиз, тешикликсиз, ғадир-ғудурликларсиз бўлиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЦилиндрик намуналарни токар дастгоҳида, призматик намуналарни эса горизонтал — фрезер дастгоҳида ясалиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementПризматик намуналар ён ёқларини жуфтлаштирилган ҳолда улар орасидаги масофа ён қирраларини ишланаётганда намуна энига, таянч ёқларини ишланаётганда эса намуна баландлигига тенг бўлган ҳолда бир ўққа ўрнатилган ҳолда ишлов бериш зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementТадқиқот қилинаётган қатлам намуналарини синашдан олдин тажрибавий маълумотлар бўйича аниқланувчи қатлам ҳарорати ti, остида энг камида 1 h тутиб турилади, булар мавжуд бўлмаган тақдирда эса мазкур ШНҚнинг 120 ва 121-формулалари орқали аниқланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2-§. Асбоб-ускуналар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementСинов машиналари деформация тезлигини бошқариладиган машиналар тури бўйича тузилган бўлишлари лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementМашина орқали тузиладиган энг катта юкланиш синалаётган намуналар учун бузиладиган юкланишидан камида икки марта ортиқ бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementСинаш машиналари «юкланиш-деформация» эгри чизиғини автоматик тарзда қайд қилинишини ва юкланишни кўпи билан ±5 фоиз хатоликда ўлчашни таъминлаши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element3-§. Синовларни ўтказиш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementНамуналар узун ўқлар атрофида сиқилиши, тадқиқот қилинувчи қатлам намуналари ti ҳарорат остида ва εc = 3·10-4, c-1 га тенг қилиб олинувчи деформация доимий тезлигида синалиши зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element4-§. Натижаларни таҳлил қилиш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementБузувчи юкланиш (бир ўқли сиқишга бўлган мустаҳкамлик) ҳар бир намуна учун Cj, MPa қуйидаги формула орқали ҳисобланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element(Pmax)j — «юкланиш-деформация» диаграммаси бўйича аниқланувчи, j — намуна учун бузувчи (энг юқори) юкланиш, MN;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementf — намунанинг дастлабки кўндаланг кесими юзаси, m2.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementТадқиқот қилинаётган қатлам намуналари серияларини синов натижалари сифатида Ci ± Δi қабул қилинади, бунда Ci — музнинг бир ўққа сиқишга мустаҳкамлигини параллел аниқлашлар ўртача (арифметик) қиймати бўлиб MPa қуйидаги формула орқали ҳисобланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(167)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementΔi ва n — белгиланиш мазкур ШНҚнинг 60-банди каби бўлади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementТадқиқот қилинаётган қатлам намуналар серияларини синаш натижалари график тарзда нуқта ва бу нуқтадан юқорига ва пастга иккита тенг кесмалар ҳолида ажратилади, нуқта, музнинг мустаҳкамлик чегараси ўрта (арифметик) қийматига, кесма эса, ўлчовлар тасодифий хатолиги ўртача квадратик оғишига мувофиқ келиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЧучук сув музининг бир ўқ бўйича сиқилишдаги мустаҳкамлигининг (пластик бузилиш ҳолатидан мўрт — пластик ҳолатга ўтишдаги) ҳароратга боғлиқлиги (n=5)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementпризматик муз (намуна ўлчамлари 25х25х50см);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementдонадор (қорлик) муз (15х15х30 см)