Suggestion to the document
Listen to audio
Get a link from a document elementЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ ҚУРИЛИШ ВА УЙ-ЖОЙ КОММУНАЛ ХЎЖАЛИГИ ВАЗИРИНИНГ
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementБУЙРУҒИ
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementШНҚ 2.09.22-22 «Ер ости нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган газ омборлари. Лойиҳалаш талаблари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларини тасдиқлаш тўғрисида
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЎзбекистон Республикасининг Шаҳарсозлик кодекси, Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2020 йил 13 мартдаги ПФ-5963-сон «Ўзбекистон Республикасининг қурилиш соҳасида ислоҳотларни чуқурлаштиришга доир қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида»ги ҳамда 2020 йил 27 ноябрдаги ПФ-6119-сон «Ўзбекистон Республикаси қурилиш тармоғини модернизация қилиш, жадал ва инновацион ривожлантиришнинг 2021 — 2025 йилларга мўлжалланган стратегиясини тасдиқлаш тўғрисида»ги фармонларига мувофиқ буюраман:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1. ШНҚ 2.09.22-22 «Ер ости нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган газ омборлари. Лойиҳалаш талаблари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари иловага мувофиқ тасдиқлансин.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2. Мазкур буйруқ Ўзбекистон Республикаси Фавқулодда вазиятлар вазирлиги, Энергетика вазирлиги, Тоғ-кон саноати ва геология вазирлиги, Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги ҳамда Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Санитария-эпидемиологик осойишталик ва жамоат саломатлиги қўмитаси билан келишилган.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element3. Ушбу буйруқ расмий эълон қилинган кундан эътиборан кучга киради.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementВазир Ш. ХИДОЯТОВ
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementТошкент ш.,
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2024 йил 27 ноябрь,
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element01/2-83-сон
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementКелишилди:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЎзбекистон Республикаси Фавқулодда вазиятлар вазири А. КУЛДАШЕВ
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2024 йил 12 ноябрь
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЎзбекистон Республикаси тоғ-кон саноати ва геология вазири Б. ИСЛАМОВ
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2024 йил 6 ноябрь
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЎзбекистон Республикаси энергетика вазири Ж. МИРЗАМАҲМУДОВ
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2024 йил 29 октябрь
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЎзбекистон Республикаси экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазири А. АБДУХАКИМОВ
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2024 йил 24 октябрь
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementСанитария-эпидемиологик осойишталик ва жамоат саломатлиги қўмитаси раиси Б. ЮСУПАЛИЕВ
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2024 йил 8 октябрь
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЎзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг 2024 йил 27 ноябрдаги 01/2-83-сон буйруғига
ИЛОВА
ИЛОВА
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementШНҚ 2.09.22-22 «Ер ости нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород газ омборлари. Лойиҳалаш талаблари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementМазкур шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари (бундан буён матнда ШНҚ деб юритилади) нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород газларни сақлаш учун мўлжалланган ер ости омборларини лойиҳалашга оид талабларни белгилайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementУшбу ШНҚнинг талаблари ер ости лаҳимлари мавжуд бўлган қуйидаги ер ости суюлтирилган углеводород газ омборларига нисбатан татбиқ этилмайди:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementметалл ва темир-бетон;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementоддий бутан учун паст ҳароратли муз жинсли;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementсиқилган газлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementкомуфлет портлатиш усули билан қуриладиган;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementтехнологик қурилмалар сифатида ишлатиладиган.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1-боб. Шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари ҳамда техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатларга ҳаволалар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1. Ушбу ШНҚда қуйидаги шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари ҳамда техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатларга ҳаволалар келтирилган:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementШНҚ 2.01.02-04 «Бинолар ва иншоотларнинг ёнғин хавфсизлиги»;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementШНҚ 2.01.07-21 «Юкламалар ва таъсирлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementШНҚ 2.01.09-19 «Чўкиш хавфи юқори бўлган грунтли ҳудудлар ҳамда уларда қуриладиган бино ва иншоотларни лойиҳалаш»;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementШНҚ 2.02.02-20 «Гидротехника иншоотларининг заминлари»;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementШНҚ 2.03.01-24 «Бетон ва темир-бетон конструкциялар»;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementШНҚ 2.03.05-23 «Пўлат конструкциялар. Лойиҳалаш талаблари»;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementҚМҚ 2.03.11-96 «Қурилиш конструкцияларини коррозиядан ҳимоя қилиш»;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementШНҚ 2.04.01-22 «Биноларнинг ички сув таъминоти ва оқова сувларни чиқариб юбориш»;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementШНҚ 2.04.03-24 «Оқова сувларни чиқариб юбориш. Ташқи тармоқлар ва иншоотлар. Лойиҳалаш талаблари»;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementШНҚ 2.04.05-22 «Иситиш, вентиляция ва кондициялаш»;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementШНҚ 2.04.07-22 «Иссиқлик тармоқлари»;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementШНҚ 2.04.08-22 «Газ таъминоти. Лойиҳалаш талаблари»;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementШНҚ 2.04.09-22 «Бино ва иншоотларнинг ёнғин автоматикаси»;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementШНҚ 2.04.10-22 «Шартли босими 10 MPа гача бўлган технологик пўлат қувур ўтказгичларни лойиҳалаш»;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementШНҚ 2.04.11-22 «Пластик қувурларидан технологик қувур ўтказгичларни лойиҳалаш бўйича йўриқнома»;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementШНҚ 2.05.06-22 «Магистраль қувурлар»;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementШНҚ 2.06.02-23 «Гидротехника туннеллари»;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementШНҚ 2.06.04-21 «Гидротехника иншоотларига бўладиган юкланиш ва таъсирлар»;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementШНҚ 2.06.05-23 «Грунт материалларидан тўғонлар»;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementШНҚ 2.06.06-21 «Бетон ва темир-бетон тўғонлар»;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementШНҚ 2.06.08-21 «Гидротехника иншоотларининг бетон ва темир-бетон конструкциялари»;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementШНҚ 2.07.01-23 «Аҳоли пунктларининг ҳудудларини ривожлантириш ва қуришни шаҳарсозлик жиҳатидан режалаштириш»;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementШНҚ 2.09.02-23 «Корхоналарнинг ишлаб чиқариш ҳамда маъмурий-маиший бино ва иншоотлари. Лойиҳалаш талаблари»;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementШНҚ 2.09.19-22 «Нефть ва нефть маҳсулотлари омборхоналари»;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementГОСТ 9.602-2016 «Коррозия ва эскиришдан ҳимоя қилиш ягона тизими. Ерости иншоотлари. Коррозиядан ҳимоя қилишга қўйилган умумий талаблар» (расмий манба: Единая система защиты от коррозии и старения. Сооружения подземные. Общие требования к защите от коррозии);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementГОСТ 8420-2022 «Лок-бўёқ материаллари. Шартли ёпишқоқликни аниқлаш усуллари» (расмий манба: Материалы лакокрасочные. Методы определения условной вязкости);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementГОСТ 9544-2015 «Қувур арматураси. Қулфлар герметиклиги меъёрлари» (расмий манба: Арматура трубопроводная. Нормы герметичности затворов).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2-боб. Атамалар ва таърифлар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2. Мазкур ШНҚда қуйидаги атамалар ва уларнинг таърифлари қўлланилган:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementзумпф — кон лаҳимининг, шахта стволи олди ҳовлисининг пастки қисмида жойлашган ва юклаш ва тушириш учун мўлжалланган кўтариш қурилмасини (скип ёки кўп қаватли клеть) жойлаштириш учун, шунингдек оқиб тушаётган сувни йиғиш учун мўлжалланган шахта стволининг бир қисми;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementер ости резервуари — тоғ конлари ва кон-сиғимларидан ташкил топган ҳамда суюқлик ва газларни қуйиш, узатиш ва сақлаш учун мўлжалланган сув ўтказмайдиган иншоот;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementшахта резервуари — ер ости тоғ конини бурғилаш, портлатиш усулида қуриладиган тоғ жинсларидаги резервуар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementшўр сув сақлаш омбори — шўр сувни сақлаш учун мўлжалланган сиғим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element3-боб. Умумий қоидалар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element3. Ер ости нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород газ омборлари мажмуаси таркибига кирувчи ер ости резервуарлари қуйидаги турларга бўлиниши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementтош тузида бурғилаш қудуқлари орқали гео-технологик жиҳатдан қурилган шахтасиз резервуарлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementмусбат ҳароратли жинсларда ва кон усулида қурилган шахтали резервуарлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementпаст ҳароратли сунъий музлатилган жинсларда қурилган паст ҳароратли резервуарлар.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element4. Оч рангли нефть маҳсулотларини тош тузида қурилган ер ости резервуарларида сақлаш муддатлари ушбу ШНҚнинг 1-иловасига мувофиқ белгиланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element5. Сунъий тарзда музлатилган тоғ жинсларида қурилган паст ҳароратли муз жинсли ер ости резервуарларидан пропан, пропиленни тўйинган газ буғларининг 1,02⋅102 Pа дан 1,05⋅105 Pа (765 дан 788 mm Нg гача) гача босимда ва унга мос қайнаш ҳароратида сақлаш учун фойдаланилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element6. Ер ости резервуарларни махсус қурилган ёки фойдали қазилмаларни қазиб чиқариш ва бошқа кон ишларини ўтказиш натижасида пайдо бўлган лаҳимларда Ўзбекистон Республикасининг «Ер қаъри тўғрисида»ги Қонуни талабларини инобатга олган ҳолда жойлаштириш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element7. Ер ости нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород газ омборларини лойиҳалаш, шунингдек резервуар турини танлашни мавжуд кон лаҳимларининг муҳандислик-геологик тадқиқотлари ва текшириш натижаларига асосан амалга ошириш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element8. Ер ости нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород газ омборларини фойдали қазилмаларни ишлаб чиқарувчи корхонанинг кон ҳудуди яқинида ёки ҳудудида жойлашишида уларнинг ер ости ва ер усти иншоотлари хавфсизлигини таъминловчи ҳимоя деворлари бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element9. Ҳимоя деворларининг ўлчамлари ШНҚ 2.01.09-19 талабларига мувофиқ белгиланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element10. Ер ости нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород газ омборларининг ҳажмий-режалаштириш схемалари ўраб турган тош қатламларидан самарали (қувватдан максимал ва майдондан минимал) фойдаланишни, шунингдек очувчи ва ёрдамчи лаҳимларнинг минимал ҳажми ва узунлигини таъминлаши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element11. Ер ости нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород газ омборларининг ҳажмий-режалаштириш схемаларини танлаш қуйидагиларни инобатга олган ҳолда амалга оширилиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementқурилиш жойининг кон-геологик шароитлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementер ости нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород газ омборларининг мақсади ва вазифаси;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбелгиланган ер ости нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород газ омборларининг сиғими;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementсақланиши мўлжалланган нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород гази тури ва уларнинг ҳажмий нисбати;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementасосий технологик қурилмаларнинг (маҳсулот насослари, қувурлар, назорат-ўлчаш асбоблари) тури ва сони;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementсақланадиган нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород газнинг хусусияти (суюқ, ёпишқоқ);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementрезервуарлардаги буғ фазасининг босими;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementнефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород газини сақлаш ҳарорати;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementрезервуарни қуриш технологияси.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element12. Ер ости резервуарлари қудуқларининг конструкцияси, уларни қудуқлар (оралиқ мустаҳкамлаш қувурлари, путур етказмайдиган жисмоний усуллар билан синовдан ўтказилган пайвандланган бирикмалар) кесиб ўтганда, маҳсулотнинг сув қатламларига оқиб ўтмаслигини таъминлаши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element13. Ичимлик суви таъминоти учун фойдаланиладиган сувларни ўз ичига олган сув қатламларининг режимини назорат қилиш учун лойиҳада бурғилаш қудуқлари орқали, тош тузида гидротехника усулида, мусбат ҳароратли тоғ жинсларида — кон усулида қурилган ер ости резервуарлари майдонида гидро-кузатув қудуқларини лойиҳаланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element14. Гидро-кузатув қудуқлари ер ости резервуарлари қурилиши бошланишидан олдин бурғиланиши, жиҳозланиши ва синовдан ўтказилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element15. Ер ости нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород газ омборларининг ер усти бино ва иншоотлари ҚМҚ 2.03.11-96, ШНҚ 2.04.05-22, ШНҚ 2.09.02-23, ШНҚ 2.09.19-22, ШНҚ 2.04.08-22 ҳамда ШНҚ 2.07.01-23, шунингдек ёнғин ҳақида хабарлашни ва одамларни эвакуация қилишни бошқариш, уларнинг ер усти бинолар ва иншоотларини яшиндан ҳимояси ШНҚ 2.01.02-04 талабларига мувофиқ бўлиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element4-боб. Ер ости нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород газ омборларини жойлаштириш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element16. Ер ости нефть, нефть маҳсулотлари ва омборлари ШНҚ 2.09.19-22 талабларига, суюлтирилган углеводород газ омборларини эса ШНҚ 2.04.08-22 талабларига мувофиқ жойлаштирилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЕр ости иншоотлари амалдаги ва режалаштирилган ер ости ҳамда ер усти сув таъминоти манбаларининг санитария муҳофаза ҳудудининг II зонасидан ташқарида, уларнинг кенгайиши истиқболларини ҳисобга олган ҳолда жойлаштирилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element17. Нефть ва нефть маҳсулотларини сақлаш учун мўлжалланган, шифти лаҳимнинг иккита максимал оралиғи (кенглиги, диаметри)дан ошадиган чуқурликда жойлашган барча турдаги ер ости резервуарларининг қудуқлари, стволлари, ишлаб чиқариш қудуқларининг бошидан ер ости нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород газ омборларига тегишли бўлмаган бинолар, иншоотлар ва бошқа объектларгача, шунингдек ер ости нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород газ омборларининг бино ва иншоотларигача бўлган минимал масофалар ШНҚ 2.09.19-22 талабларига мувофиқ қабул қилиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element18. Суюлтирилган углеводород газини сақлаш учун мўлжалланган барча турдаги ер ости резервуарларнинг қудуқлари, стволлари, ишлаб чиқариш қудуқлари бошидан ер ости нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород газ омборларига тегишли бўлмаган бино ва иншоотлар ва бошқа объектларгача бўлган минимал масофалар ушбу ШНКнинг 1-жадвалига мувофиқ, ер ости нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород газ омборларининг ер усти мажмуаси бино ва иншоотларигача бўлган минимал масофа эса ушбу ШНКнинг 2-жадвалига мувофиқ олиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЕр усти мажмуасининг ушбу ШНКнинг 1 ва 2-жадвалларида келтирилмаган бино ва иншоотларидан бошқа бинолар, иншоотлар ва ер ости суюлтирилган углеводород газ омборларига тегишли бўлган ва тегишли бўлмаган объектларгача бўлган масофалар ШНҚ 2.04.08-22 талабларига мувофиқ белгиланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element19. Газни ёқиш учун мўлжалланган шам қувуридан (свеча қувуридан) ҳар қандай портлаб-ёниш ва ёнғин хавфи тоифасидаги бино ва иншоотларгача бўлган масофа камида 100 m бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element20. Ер ости нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород газ омборларининг сиғимидан қатъий назар улардан умумий тармоқ автомобиль йўлларига ёки уларга кириш йўлакларига иккита чиқиш йўли лойиҳаланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element21. Ер ости резервуарларининг технологик қудуқлари, шахта стволлари ва фойдаланиладиган қудуқларининг оғзи (боши) ҳамда паст ҳароратли муз жинсли суюлтирилган углеводород гази резервуарлари ёнмайдиган материаллардан тайёрланган, баландлиги камида 2 m бўлган тўсиқлар билан ўралиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЎраладиган майдон ўлчами таъмирлаш (қудуқларининг оғзи ҳамда коммуникацияларни монтаж ва демонтаж қилиш, қувурларни тушириш ва кўтариш) ишларини ўтказиш эҳтимолини ҳисобга олиб белгиланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementТош тузидаги шахтасиз ер ости резервуарлар қудуқлари оғзининг тўсиқларини тўсиқ ва девор майдонларининг нисбатидан келиб чиққан ҳолда тўсилган майдон ичида ёки унинг ташқарисида жойлаштиришга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element22. Ер ости нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород газ омборлари жойлашадиган майдондаги ер ости лаҳимларининг таъсир зонасида ер юзасининг силжишини кузатиш учун реперларни ўрнатиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element23. Паст ҳароратли муз жинсли резервуарлардан металл суюлтирилган углеводород гази резервуарларигача бўлган минимал масофа ушбу ШНҚнинг 3-жадвалига мувофиқ қабул қилиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element|
|
|
|
1-жадвал |
|
Бино ва иншоотлар |
Масофа, m |
||
|
Шахтасиз (тош тузидаги) резервуарлар қудуқларининг бошидан ўлчанган |
Паст ҳароратли муз жинсли резервуарлардан, шахтасиз ҳамда шахтали (мусбат ҳароратли жинслардаги) резервуарлар қудуқлари бошидан ўлчанган сиғими |
||
|
50 минг m3 гача |
50 минг m3 дан юқори |
||
|
Маиший бинолар |
500 |
300 |
500 |
|
Турар жой бинолари |
300 |
250 |
300 |
|
Қўшни корхоналарнинг бино ва иншоотлари |
250 |
200 |
250 |
|
Ўрмонлар: |
|
|
|
|
a) игнабаргли |
100 |
50 |
50 |
|
b) қаттиқ ёғочли |
30 |
20 |
30 |
|
Темир йўллар: |
|
|
|
|
a) станциялар |
500 |
300 |
500 |
|
b) разъездлар ва платформалар |
100 |
60 |
80 |
|
c) икки станция оралиғи (перегон) |
80 |
40 |
50 |
|
Автомобиль йўллари |
|
|
|
|
a) I — III тоифа |
60 |
30 |
50 |
|
b) IV ва V тоифа |
50 |
25 |
25 |
|
Торф, пичан, толали моддалар, сомон омборлари ҳамда торфнинг очиқ жойлари |
100 |
100 |
100 |
|
Ҳаво электр узатиш линиялари |
ЭҚТҚ га кўра |
ЭҚТҚ га кўра |
ЭҚТҚ га кўра |
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementИзоҳлар:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1. Тош тузидаги шахтасиз лаҳим технологик қудуғи бошидан ўлчанган масофани қудуқ атрофидаги тўсиқнинг ички юзасидан ҳисоблаш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementТўсиқ ҳажмини ушбу ШНҚнинг 2-иловасига мувофиқ аниқлашга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2. Паст ҳароратли муз жинсли лаҳимлардан ўлчанган масофани тўсиқнинг тупроқ билан туташган ташқи юзасидан ҳисоблаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element3. Ер ости лаҳимлари стволи ва қудуқларидан ўлчанган масофа уларнинг марказий ўқларидан ҳисобланиши зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element|
|
|
|
2-жадвал |
|
Бино ва иншоотлар |
Масофа, m |
||
|
Шахтасиз (тош тузидаги) резервуарлар қудуқлари бошидан ўлчанган |
Паст ҳароратли муз жинсли резервуарлардан ўлчанган |
Шахтасиз резервуарлар қудуқларининг бошидан ўлчанган |
|
|
Тўкиш-қуйиш шохобчалари |
100 |
100 |
50 |
|
Темир йўл оқизиш-қуйиш эстакадалари, идишларга солинган нефть маҳсулотлари учун омборлар |
40 |
40 |
20 |
|
Автоцистерналар учун қуйиш-тўкиш қурилмалари, маҳсулот насос станциялари, компрессор, ишлаб чиқариш оқава сувларни чиқариб юбориш насос станциялари, газларни буғлатиш ва қориш учун қуйиш, қадоқлаш ва тарқатиш қурилмалари |
40 |
40 |
20 |
|
Сув қувурлари ва ёнғин ўчириш насос станциялари, ёнғин-қутқарув депо ва постлари, ёнғинга қарши сув ҳавзалари (омбор люкигача ёки сув ҳавзасидан сувни чиқариш жойигача) |
40 |
40 |
40 |
|
Оловбардошлилик даражаси I, II бўлган бино ва иншоотлар |
60 |
60 |
50 |
|
Бошқа бино ва иншоотлар |
40 |
30 |
40 |
|
Шўр сув сақлаш омборлари (очиқ) |
40 |
- |
- |
|
Резервуар тўсиқлари |
15 |
15 |
15 |
|
Ҳаво электр узатиш линиялари |
ЭҚТҚ га кўра |
ЭҚТҚ га кўра |
ЭҚТҚ га кўра |
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementИзоҳлар:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1. Тош тузидаги шахтасиз лаҳим технологик қудуғи бошидан ўлчанган масофани қудуқ атрофидаги тўсиқнинг ички юзасидан ҳисоблаш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementТўсиқ ҳажмини ушбу ШНҚнинг 2-иловасига мувофиқ аниқлашга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2. Паст ҳароратли муз жинсли лаҳимлардан ўлчанган масофани тўсиқнинг тупроқ билан туташган ташқи юзасидан ҳисоблаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element3. Ер ости лаҳимлари стволи ва қудуқларидан ўлчанган масофа уларнинг марказий ўқларидан ҳисобланиши зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element3-жадвал | ||
Металл резервуар | Резервуарларнинг умумий сиғими, m3 | Масофа, m |
Ер усти | 500 гача 500 дан 1000 гача | 150 200 |
Ер ости | 500 гача 500 дан 1000 гача 1000 дан 2000 гача | 75 100 150 |
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element5-боб. Ер ости резервуарлари қурилиш майдонларининг муҳандислик-геологик шароитларига қўйилган талаблар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element24. Ер ости резервуарларини барча морфологик турдаги (қатлам, қатлам-линзасимон, линзасимон, гумбаз ва шток) туз конларида қуришга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementБунда, вертикал қудуқлар орқали ер ости резервуарларини қуриш учун туз конининг қуввати камида 10 m ни, вертикал-горизонтал ҳамда қия-горизонтал қудуқлар орқали эса, техник-иқтисодий асослардан келиб чиққан ҳолда камида 5 m бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element25. Ер ости резервуарларининг жойлашиш чуқурлиги 60 дан 2500 m гача лойиҳаланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element26. Тош тузидаги эримайдиган жинсларнинг резервуар чуқурлигининг жойлашиш оралиғида тарқоқ қўшимчалар миқдори 35 фоиздан ошмаслиги (массасига кўра), NaCl миқдори эса камида (массасига кўра) 64 фоизни ташкил этиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element27. Тош тузидаги битта эримайдиган жинслар қатламининг ер ости резервуарлари жойлашган чуқурлик оралиғидаги қалинлиги 2,5 m дан ошмаслиги лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element28. Ер ости нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород газ омборлари чуқурлиги оралиғидаги тош тузи таркибида калий, магний ва бошқа тез эрийдиган тузларни ҳамда битумоид, олтингугурт ва газ қўшимчаларини сақламаслиги керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element29. Ер ости резервуарларини қуриш жараёнидан олинадиган қурилиш шўр сувини чучук сув ва ер ости сувлари қатламларидан ҳамда 35 g/L дан ортиқ минерализациялашган истеъмол учун фойдаланилмайдиган (яроқсиз) ер ости сувларидан сув тўсиқлари билан мустаҳкам изоляцияланган чуқур сув қатламларига қуйишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element30. Қурилишда шўр суви оқизиш кўзда тутилган сув қатламларининг ўтказувчанлик параметри 10-11 m3 (10 m⋅D) дан паст бўлмаслиги керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element31. Шўр сув қазиб олувчи корхоналарнинг ер ости лаҳимлари мазкур ШНҚнинг 23, 27 ва 46-бандларига ва қуйидаги шартларга мувофиқ бўлганда, улардан ер ости сақлаш резервуари сифатида фойдаланишга йўл қўйилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementқудуқлар ва ер ости лаҳимлар герметик бўлса (шўр сув олишда фойдаланилган қудуқлар 25 йилдан кўпроқ вақт олдин бурғиланган бўлганда, уларни кичикроқ диаметрли мустаҳкамлаш қувур бирикмалари билан қўшимча маҳкамлаш керак);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementлаҳим томи устида қалинлиги камида 10 m бўлган туз устуни мавжуд бўлганда;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementқўшни иншоотлар орасидаги туз устунининг кенглиги туз конини ишлатиш лойиҳасида келтирилган ўлчамга тенг ёки ундан катта бўлса.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element32. Битта қудуқ орқали 2,5 m дан катта қалинликдаги эримайдиган жинслар қатламлари билан ажратилган бир нечта туз қатламлари мавжуд бўлганда, нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород гази фақат юқори қатламда ҳосил бўлган лаҳимда сақланиши ва ушбу лаҳимнинг максимал диаметри уларни сақлаш оралиғидаги шўр сувни қазиб чиқариш камералари учун лойиҳа билан белгиланган диаметрдан катта бўлмаслиги керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element33. Лаҳимларни III мустаҳкамлик тоифасидаги ўтказмайдиган жинсларда қуришга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element34. Лаҳимларни сақлаш мўлжалланган нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород гази учун ўтказмайдиган тоғ жинсларида ёки сув босимли ёриқсимон жинс массаларида жойлаштириш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementТоғ жинсларининг нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород газига нисбатан экранлаш (ўтказмаслик) хусусиятини ушбу ШНҚнинг 3-иловасига мувофиқ аниқланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element35. Лаҳимларни жойлаштиришга йўл қўйиладиган тоғ жинсларининг нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород гази учун ўтказмайдиган қалинлигининг қуввати m камида қуйидагича бўлиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementmr — лаҳим томи устидаги ўтказмайдиган жинсларнинг минимал йўл қўйиладиган қалинлиги, m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementi — лаҳим тупроғининг қиялиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elements — лаҳим узунлиги, m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementmg, — лаҳим тупроғи остидаги ўтказмайдиган жинсларнинг минимал йўл қўйиладиган қалинлиги, m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementmr, mg — лаҳимларнинг барқарорлигига кўра белгиланиши, бироқ ҳар бири 5 m дан кам бўлмаган ҳолда қабул қилиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element36. Формулаларнинг ҳарфли белгилари мазкур ШНҚнинг 4-иловасига мувофиқ бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element37. Ер ости нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород газ омборлари сифатида ишлатиб бўлинган чуқур тош массивларидан фойдаланишга йўл қўйилади, бунда уларнинг жойлашиш чуқурлиги ушбу ШНҚнинг 33 — 36-бандларига мувофиқ бўлиши зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementҲар қандай конфигурациядаги ишлатилган кон лаҳимларини, уларни очиш усулидан қатъи назар, ер ости нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород газ омборларига айлантиришга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementРезервуарлар сифатида фойдаланишга яроқсиз лаҳимлар бошқа лаҳимлардан герметик тўсиқлар билан ажратилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element6-боб. Ер ости нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород газ омборларининг мажмуаси
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1-§. Тош тузидаги ер ости резервуарлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element38. Ер ости резервуарларини чуқурлик бўйлаб битта даражада ётқизиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element39. Ер ости резервуарларининг минимал ётқизиш чуқурлиги ушбу ШНҚнинг 5-иловасига мувофиқ белгиланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element40. Мустаҳкамлик шартлари бўйича резервуарнинг максимал кенглиги (диаметри)ни ушбу ШНҚнинг 6-иловасида келтирилган усули бўйича ҳисоблаб чиқишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element41. Ер ости резервуарида ҳимоя устуни мавжуд бўлганда, ҳарорат таъсирида нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород гази ҳажмининг ўзгариши ҳисобига ер ости резервуаридан фойдаланиш коэффициенти қуйидагича қабул қилиниши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementнефть ҳамда нефть маҳсулоти резервуарлари учун — 0,985;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementсуюлтирилган углеводород гази резервуарлари учун — ер ости резервуарининг оралиқ ҳимоя устуни пастки учидан юқоридан ҳисобланган сиғими учун — 0,95.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element42. Ер ости резервуарида ҳимоя устуни мавжуд бўлмаганида, ҳарорат таъсирида нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород гази ҳажмининг ўзгариши ер ости резервуаридан фойдаланиш коэффициенти қуйидагича қабул қилинишига йўл қўйилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementнефть ва нефть маҳсулотлари резервуарлари учун — 0,95;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementсуюлтирилган углеводород гази резервуарлари учун — 0,9.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element43. Қўшни технологик қудуқларнинг оғизлари ўртасидаги масофа мазкур ШНҚнинг 7-иловасига мувофиқ аниқланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЁндош қудуқларнинг бошлари ўртасидаги минимал масофа 50 m бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element44. Ер ости сувларининг туз қатламига киришига йўл қўймайдиган сув тўсиқлари мавжуд бўлмаганда, резервуар томида қалинлиги ҳисоб-китоблар билан асосланган тош тузи ҳимоя устунлари қолдирилиши керак. Бунда, ҳисоб-китобларни мазкур ШНҚнинг 8-иловасида келтирилган формулага мувофиқ амалга оширишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element45. Қудуқ боши атрофида баландлиги 1 m дан кам бўлмаган ва тепаси бўйлаб кенглиги камида 0,5 m бўлган тўсиқ лойиҳаланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementТўсиқнинг ҳажми ва қудуқ оғзи зарарланганда, тошиб чиқиши мумкин бўлган суюқлик қийматини ушбу ШНҚнинг 2-иловасида келтирилган формулага мувофиқ ҳисоблашга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element46. Сақланаётган нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород газларини ер ости резервуарларидан сиқиб чиқариш учун шўр сувдан фойдаланиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЕр ости нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород газ омборлари сиғимини ошириш режалаштирилганда фойдаланишда тўйинмаган шўр сувдан фойдаланишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element47. Технологик қудуқ конструкцияси қуйидагиларни таъминлаши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementер ости резервуарининг герметиклигини;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementочилган ер ости сув қатламларини ишончли ажратиш ва изоляциялашни;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementер ости резервуарларини лойиҳада белгиланган параметрларга мувофиқ қуриш ва ишлатишни.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element48. Технологик қудуқларни бурғилаш лойиҳасида геологик шароитларни, эримайдиган қўшимчаларнинг кимёвий таркибини, миқдорини ҳамда тузнинг физик-механик хусусиятларини аниқлаш учун лойиҳаланаётган резервуарни тахминий жойлашиш оралиғидан ва ундан 50 m баланддан яхлит намуналар (керн) олиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementТехнологик қудуқларни бурғилаш жараёнида сув қатламларининг ҳолатини аниқлаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element49. Қудуқ ўқининг вертикалдан оғиши ўртача оғишлар чегарасидан чиқмаслиги, бунда унинг ҳосиласи қудуқ усти орқали вертикал ўтиш билан 1° C бурчакни ҳосил қилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementҚудуқнинг ўртача оғишлар конуси чегарасидан 4° C дан ортиқ чиқмаган алоҳида оралиқларда оғишига йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element50. Қудуқнинг мустаҳкамлаш қувурлари конструкцияси муайян кон-геологик шароитлардан келиб чиқиб қабул қилиниши ва кондуктор ҳамда асосий мустаҳкамловчи қувурдан иборат бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementМураккаб геологик кесим ва сув қатламлари шароитида оралиқ мустаҳкамлаш қувурларидан фойдаланиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementБарча мустаҳкамлаш қувурларининг атрофидаги бўшлиқ бутун чуқурлиги бўйлаб қудуқ бошигача цементланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element51. Оқишга мойил бўлган жинсларнинг ётиш оралиғида, мустаҳкамлаш устунига ташқи юклама бутун тош босими бўйлаб аниқланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementКоррозия жиҳатдан фаол муҳитларда қудуқларни мустаҳкамлаш учун устунларни тўплашда, қувурларни қуйидаги ҳимоя қилиш чораларини амалга оширилиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementкоррозияга қарши қопламалар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementэлектр таъсиридан ҳимоя қилиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementингибиторлар (реакцияни секинлантирадиган модда) ёки махсус пўлатлардан тайёрланган қувурлардан фойдаланиш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element52. Асосий мустаҳкамловчи қувур диаметри мазкур ШНҚ талаблари ва ишлатиш даврида кичик диаметрли мустаҳкамлаш қувури билан қудуқни қўшимча мустаҳкамлаш имкониятини ҳисобга олган ҳолда аниқланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element53. Ишчи осма устун қувурларининг диаметри ишлатиш даврида шўр сув ва сақланадиган нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород гази ҳаракатининг гидравлик қаршилигининг тенглиги шартидан келиб чиқиб, осма устунлар қувурларининг диаметри эса резервуарларни қуриш учун тузни эритиш пайтида сув ва шўр сув ҳаракати гидравлик қаршилигининг тенглиги шартидан келиб чиқиб аниқланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element54. Махсус демпферлаш қурилмаси билан жиҳозланмаган осма устунлардаги суюқликларнинг ҳаракат тезлиги қуйидаги 4-жадвалда келтирилган қийматлардан ошмаслиги керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element4-жадвал | |||
Осма устунлар диаметри, mm | Осма устунлардаги суюқликларнинг ҳаракатланиш тезлиги, m/s, резервуардаги эркин осилган устунларнинг узунлиги, m | ||
100 | 150 | 200 | |
114; 127; 140; 146; 168 178; 194; 219; 245 | 3,5 4,0 | 2,5 3,0 | 1,5 2,0 |
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element55. Мустаҳкамлаш қувури тош тузи қатлами қалинлигига кўмилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element56. Ер ости нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород газ омборлари томи ва асосий мустаҳкамлаш қувури бошмоғи ўртасида узунлиги 5 — 15 m гача бўлган мустаҳкамланмаган қисм қолдирилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element57. Ер ости резервуарни ишлатиш даври учун асосий ишчи қувур резервуар тубидан 1,5 m дан кам бўлмаган баландликда ўрнатилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element58. Ер ости суюлтирилган углеводород газ омборлари учун шўр сув конларини, биргаликда ишлаганда эса ер ости нефть, нефть маҳсулотлари омборлари учун иккита бир хил осма қувурлар ўрнатилиши, бунда марказий ишчи қувур бошмоғи ташқи ҳимоя ишчи қувури бошмоғидан пастда ўрнатилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementОсма ишчи устунлар ўртасидаги бўшлиқдан резервуарнинг суюқликка тўлишини назорат қилиш ва суюқликнинг тошиб кетишини олдини олишда фойдаланилиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementОсма ишчи устунларнинг бошмоқлари ўртасидаги масофа назорат тизими ишга тушган вақт давомида ва маҳсулотни ҳайдаш автоматик тарзда тўхтатилганда, лаҳимнинг тўлиб тошишининг олдини олиши шарти билан аниқланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element59. Тош тузидаги ер ости нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород газ омборларининг лаҳимларини қуришда, тузни қудуққа ҳайдалаётган сувда циркуляцион эритилиши ва шу билан бир вақтда ҳосил бўлган шўр сувни ер устига сиқиб чиқарилиши таъминланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementТузларнинг эриши пайтида лаҳим шаклини назорат қилиш учун қудуққа эримайдиган нефть маҳсулоти, сиқилган газ ёки ҳаво киритиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element60. Ер ости нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород газ омборларининг лаҳимлари битта қудуқ оралаб жойлаштирилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element61. Лаҳимларни битта қудуқ оралатиб қуришда қуйидаги тузни сувда эритиш технологик схемаларидан бири танланиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementпастдан юқорига ҳар бир босқичда ташқи ишчи қувурни силжитиш билан (ушбу ШНҚнинг 1, а расми);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementпастдан юқорига ташқи ишчи қувурни силжитмаган ҳолда (1, б-расм);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementэриткични тешилган қувур орқали узатиш билан (1, в расм);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementюқоридан пастга, эритувчи лаҳимнинг юқори қисмида эритмагични аста-секин тўпланиши билан (1, г-расм);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element«аралаш» схема, ҳовузнинг пастки қисми «пастдан юқорига» схемаси бўйича, юқори қисми эса «юқоридан пастга» схемаси бўйича қурилади (1, д-расм);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element«сув босган томчилар» энергиясидан фойдаланиб лаҳимнинг пастки қисмига махсус ўрнатгичлар орқали эриткични киритиш билан (1, е-расм).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1-расм. I — V ер ости нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород газ омборларини қуришнинг технологик схемаларининг босқичи
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element62. Лаҳимларни иккита қудуқ оралатиб қуришда (мазкур ШНҚнинг 1, ж расм) сувнинг эркин ҳамда биргаликда узатиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЛаҳимларни гидро-ўйиш (гидровруб) билан ёки махсус қурилмалар ёрдамида бирлаштириш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element63. Лаҳимни қуриш схемасининг вариантларини таққослаш асосида қуйидагиларни инобатга олган ҳолда амалга оширилиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementтанланган схемани муайян кон-геология шароитларида қўллаш техник имконияти;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementрежалаштирилган қурилиш муддатлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementлаҳим шакли ва сиғими;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementлаҳимнинг мустаҳкамлик шартига мувофиқ йўл қўйиладиган ўлчамлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementэримайдиган қўшимчалар миқдори, уларнинг тури ҳамда нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород газининг тозалигига таъсири.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element64. Тош тузидаги ер ости шўр сув омборларини нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород газини сақлаш лаҳимларига ўхшаш тарзда лойиҳалаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element65. Нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород газини сақлаш учун мўлжалланган тош тузидаги ер ости шўр сув омбори ва лаҳим битта қудуқда жойлаштиришга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element66. Тош тузидаги ер ости шўр сув омборларидан шўр сувни ажратиб олишда қуйидагилар кўзда тутилиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementсув ёрдамида сиқиб чиқариш билан ер ости шўр сув омбори сиғимини ошириб бориш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementсиқилган газ билан сиқиб чиқариш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementчўктирма насослар ёки бошқа махсус қурилмалар билан;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementер ости лаҳимлари ҳамда ер ости нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород газ омборларининг жойлашиш белгиларининг турличалиги ҳисобига.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element67. Шўр сувни ер ости нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород газ омборлари майдонидан чиқариб ташлаш учун қуйидаги усуллардан бирини қўллаш лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementшўр сувни ишлатиб бўлинган кон лаҳимларига чиқариб ташлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementшўр сувни табиий парлатиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementшўр сувни нефть конларининг сув етказиш тизимларига узатиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementшўр сувни чуқур сув қатламларига чиқариш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementшўр сувни ташқи акваторияларга чиқариб ташлаш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementТегишли техник-иқтисодий асос мавжуд бўлганида бир вақтнинг ўзида шўр сувни чиқариб ташлаш усулларидан бир нечтасидан фойдаланишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element68. Шўр сувни чиқариб ташлаш бўйича мажмуа иншоотларни қуйидагиларни ўз ичига олади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementшўр сув ўтказгичлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementнасос станциялари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбуферли лаҳимлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementтозалаш иншоотлари.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementШўр сувни чиқариб ташлаш усулига кўра, уни чиқариш иншоотлари мажмуасига бостирма қудуқлар ва шўр сув учун буғлатиш хариталарини ҳам киритишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element69. Шўр сувни эримайдиган қўшимчалардан тозалаш иншоотларини лойиҳалаш ШНҚ 2.04.03-24 талабларига мувофиқ амалга оширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element70. Шўр сув ўтказгичларини ШНҚ 2.04.03-24, ШНҚ 2.04.10-22 ҳамда ШНҚ 2.04.11-22 талабларига мувофиқ лойиҳалаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element71. Шўр сувни чуқур сув қатламларига қуйиш иншоотларининг техник тавсифлари ушбу ШНҚнинг 9-иловасига мувофиқ белгиланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element72. Шўр сувни чуқур сув қатламларига қуйиш учун янги лойиҳалаштирилаётган ва мавжуд бўлган (қидирув қудуқлари, ишлатиб бўлинган нефть — газ қудуқлари) қудуқлардан фойдаланиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element73. Чуқур сувли қатламларга «шўр сув ташлаш» лойиҳасида босимли қудуқларнинг ҳақиқий қабул қилиш қобилиятини лойиҳада кўзда тутилган даражада сақлаш учун уларнинг қабул қилиш қобилиятини тиклашни режалаштириш зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element74. Шўр сувни чуқур сув қатламларига чиқариш учун мўлжалланган ҳайдаш қудуқлари қуйидагиларни таъминлаши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementютувчи сув қатламини юқорида жойлашган чучук ва бошқа ер ости сувларини сақловчи сув қатламларидан ишончли изоляция қилишни;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementютувчи сув сақловчи қатламни самарали очиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбостирма қудуқнинг қабул қилувчанлигини тиклаш бўйича ишларни амалга ошириш имконияти;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementқудуқ усти босим ва қудуққа қуйилаётган шўр сув истеъмолини ўлчаш имконияти.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element75. Сирт ва ер ости сувларининг ифлосланиши ва тупроқнинг шўрланишини олдини олишда ҳар бир бостирма қудуқ ёнида бостирма қудуқларнинг қабул қилувчанлигини тиклаш жараёнида юзага чиқариб олинган шўр сувни чиқариш учун фильтрлашга қарши тўсиқ билан ҳимояланган тиндириш қудуқларини лойиҳалаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element76. Шўр сувни табиий буғлатишни буғлатиш қурилмаларини ўрнатиш учун кам қийматли (шўрланган, қумли) ерлар мавжуд бўлган қурғоқ (адир иқлимли) ҳудудларда амалга оширилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element77. Ер ости резервуарларини қуриш тугалланганидан сўнг, шўр сувни чиқариш иншоотлари мажмуасидан фойдаланиш имкониятсиз бўлганда ёки кейинги ишлатиш мақсадга мувофиқ бўлмаганда, улар йўқ қилиниши ҳамда бузилган ерлар қайта тикланиши (рекультивация) керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2-§. Мусбат ҳароратли жинсларда кон усулида қурилган ер ости резервуарлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element78. Лаҳим-сиғим сифатида камера туридаги горизонтал ер ости лаҳимлари лойиҳалаш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element79. Очиш схемасини танлашда очувчи лаҳимлар сони минимал бўлиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element80. Йўлак очишда уларнинг оғзи лаҳим-сиғимларда сақланаётган нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород гази сатҳидан юқори жойлашиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementУшбу талабга риоя этиш имкони мавжуд бўлмаганда йўлаклар ҳамда ёндош лаҳимларида қўшимча герметик тўсиқ (туташтиргич)ларни тиклаш ва лаҳим-сиғимларнинг фавқулодда герметиксизланишида нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород газининг ер устига оқиб чиқишини олдини олувчи чоралар кўрилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element81. Лаҳимларини қазиш пайтида транспорт турига кўра ер ости лаҳимлари тупроғида бўйлама қияликлар кўзда тутилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element82. Лаҳимлар ўртасидаги тўсиқлар кенглиги мустаҳкамлик ҳисоб-китоблари бўйича қабул қилиниши, бироқ қазилган лаҳим кенглигининг уч бараваридан кам бўлмаслиги керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element83. Жуфтланган лаҳимлардаги устунлар орасидаги масофа қазиш технологиясига кўра қабул қилиниши, бироқ қазилган сиғим тўсиқлар кенглигининг икки бараваридан кам бўлмаслиги лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element84. Махсус лаҳимларда қазиш ускунасини яшириш учун токчаларни қуришга йўл қўйилади. Бунда, ўра чуқурлиги имкон қадар минимал (жиҳоз ўлчамларига кўра) бўлиши, ўралар билан туташ лаҳим ўртасидаги тўсиқлар кенглиги ҳисобланганидан кичик бўлмаслиги керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element85. Ер ости нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород газ омборларининг девор зумпфлари лаҳимнинг энг қуйи нуқталарида жойлашиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element86. Зумпфлар сони ҳимояланган лаҳимлар сонига мос бўлиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЖуфтланган лаҳимларда битта зумпф бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element87. Бир вақтнинг ўзида бир нечта хил нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород газини сақлашга мўлжалланган ер ости нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород газ омборларида махсус коллектор лаҳим лойиҳаланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element88. Ҳаво ўтказувчи ва технологик қувурларни ётқизиш учун ер устидан лаҳимга томон бурғиланган қудуқлардан фойдаланишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element89. Бир неча хил ер ости нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород газ омборларида чўктирма бўлмаган насослардан фойдаланиш учун махсус камералар, коллектор ёки ёнма-ён лаҳимларда ер ости насос станциялари лойиҳаланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element90. Бир неча хил ер ости нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород газ омборларида чўктирма насосларни ер устидан лаҳимнинг девор зумпфларига томон бурғиланган қудуқларда ўрнатиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element91. Бир хил ер ости нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород газ омборларида чўктирма бўлмаган насослардан фойдаланишда насос станцияларини бевосита очувчи лаҳимлар яқинидан ўтувчи ва уларга туташ лаҳимлар ёки камераларда жойлаштиришга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЧўктирма насослардан фойдаланишда уларни бевосита вертикал стволларда ёки технологик қудуқларда жойлаштириш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element92. Лаҳимларни қазиш учун зарур бўлган махсус қурилиш лаҳимлари (кириш йўлаклари, устунлар, турли мақсадларга мўлжалланган камералар, қудуқлар), очиқ қолдирилиши ёки иш шароитлари (ҳаво айланиши, хавфсизлиги) оғирлашганида туташтиргичлар билан изоляцияланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element93. Махсус қурилиш лаҳимларининг сони минимал бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element94. Ер ости нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород газ омборларининг очувчи лаҳимлари кўндаланг кесимининг майдони қуйидаги шартлардан келиб чиқиб, минимал қабул қилиниши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementдоимий ишлатиладиган ускунани жойлаштириш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementтоғ-кон қазиш ускунасини жойлаштириш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementзарур ҳаво миқдорини унинг тезлиги 8 m/s дан юқори бўлмаган шароитда ўтказиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementэнг катта ўлчамлардаги ускуна ёки унинг тугунларни чуқурликка тушириш имкони.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element95. Очувчи лаҳимлар кесими ўлчамини уларда турғун (стационар) ускунани жойлаштиришда қуйидагилар ҳисобга олиниши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementвертикал ва 45° дан катта эгик бурчакли қия лаҳимлар ёки одамларнинг эркин ўтиши учун горизонтал ва 45° дан кичик бурчакли қия лаҳимлар учун зина бўлимларини меҳнат муҳофазаси ва техника хавфсизлиги қоидалари талабларига мувофиқ қуриш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementвертикал ва қия лаҳимларда одамлар ҳамда юкларни кўтариш қурилмаларини кўзда тутиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementвертикал лаҳимларда узун ўлчамли предметларни тушириш-кўтариш учун бўшлиқлар қолдириш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementмажбурий ҳаво айлантириш қувурларини ётқизиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementтаъмирлаш-тиклаш ишларини ўтказиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementнефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород газининг қувурлари ва кабелларни ётқизиш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element96. Вертикал қудуқлар устида керакли чуқурликда қувур ҳамда кабелларни киритиш-чиқариш учун дарчаларни лойиҳалаш ва қуйидагиларни инобатга олиш лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementвертикал стволга қувур ва кабелларни қудуқ устидан пастки нуқтадан киритиш ҳамда чиқариш стволга сирт сувлари ҳамда тупроқ сувларининг кириб келишига тўсқинлик қилувчи зичлаштирувчи мосламалар орқали;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementқувурларнинг бир қисмини қудуқ устидан юқори нуқтадан киритишга йўл қўйилади, бироқ сув таъминоти қувури ва ҳар қандай мақсадларга мўлжалланган кабеллар фақат қудуқ устидан пастки нуқтадан киритилиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementсув чиқариш қувурларини қудуқ устидан юқори нуқтадан чиқаришга йўл қўйилади, бироқ ундаги сувни стволга яқин сув қабул қилиш қудуқларига чиқариб ташлаш шартига риоя этиш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element97. Тўлиқ ёки қисман нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород газини сақлаш учун фойдаланиладиган очувчи лаҳимлар сақланаётган нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород газини ва сувни ўтказмайдиган бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element98. Сув ўтказмайдиган маҳкамлагич тури билан мустаҳкамланган очувчи лаҳимларда қуйидаги талаблардан келиб чиқиб оқимни чеклаш чоралари кўрилиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementочувчи лаҳимларга келувчи қолдиқ сувлар оқимининг ҳажми унинг ҳар 100 m учун 1 m3/h дан ошмаслиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбарча турдаги очувчи лаҳимларда сувнинг эркин томишига йўл қўйилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element99. Ер ости нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород газ омборларининг вертикал ва қия стволлари зумпфларининг ҳажми қурилиш даврида кутилаётган ер ости сувларининг оқимига кўра белгиланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЗумпфлардан ягона сув тўплагич сифатида фойдаланишда уларнинг ҳажми икки соатда кутилаётган сув оқими учун ҳисобланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element100. Горизонтал турдаги герметик тўсиқни вертикал стволнинг пастки қисмида ўрнатишда таянч ҳалқани тўсиқнинг устида, ўтказмайдиган жинслар қалинлиги томидан камида 5 m пастда ўрнатилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element101. Кучли сув оқимли ёриқсимон массивда ер ости резервуарини қуришда таянч ҳалқа юқори мустаҳкамлик хусусиятига эга жинслар майдонидаги туташтиргичдан юқорида ўрнатилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2-расм. Чўктирма ва чўктирма бўлмаган насосли ер ости резервуари расми
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1-қазилган сиғим, 2-зумпф, 3-герметик туташтиргич, 4-чўктирма бўлмаган насослар, 5-насос камераси, 6-кириш лаҳими, 7-коллектор лаҳими, 8-нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород газини қуйиш қувурлари, 9-нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород газини олиш қудуқлари, 10-ствол, 11-технологик қудуқ, 12-чўктирма насос
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element102. Лаҳимлар томининг жойлашиш чуқурлиги сақланадиган нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород газининг тури ва ер ости резервуарида кутилган, аниқланган ички босимга кўра белгиланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element103. Лаҳимларнинг кўндаланг кесими ўлчамлари муайян кон-геологик шароитлар учун максимал тарзда, лаҳим баландлигининг кенглигига нисбатан катталиги эҳтимоли билан қабул қилиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЛаҳимнинг ўлчами ва шакли уни бутун ишлатиш даврида юқорида жойлашган жинсларнинг силжиш эҳтимолини истисно қилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element104. Лаҳимларнинг фойдали (маҳсулот билан тўлдириш учун мўлжалланган) ҳажмларини аниқлаш резервуардан фойдаланиш коэффициентини инобатга олган ҳолда амалга оширилиши лозим. Бунда, нефть ва нефть маҳсулотлари учун кўпи билан 0,97, суюлтирилган углеводород газлари учун эса — кўпи билан 0,9 этиб қабул қилиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element105. Лаҳимлар маҳкамлагичсиз ёки анкерли маҳкамлагичдан фойдаланган ҳолда лойиҳалаштирилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementТекис юк кўтарувчи устунлар геологик бузилишлар мавжуд бўлган майдонларда тампонлаш билан бирга, мустаҳкамлаш ва ўтказувчанлигини камайтириш учун лойиҳаланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element106. Маҳкамланмаган лаҳимлар ва ёрдамчи лаҳимларнинг ўлчамларини ҳамда мустаҳкамлигини ШНҚ 2.01.07-21 талабларига мувофиқ ҳисоблаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element107. Узоқ муддатли юкламалар таркибида лаҳимлардаги нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород газларининг ички босимини ҳисобга олиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementДоимий ва вақтинчалик юкламалар ҳамда таъсирларни (ички босим юкламасидан ташқари) ШНҚ 2.06.02-23 талабларига мувофиқ аниқлаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element108. Сақланаётган нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород газининг ички босимидан келиб чиқувчи вақтинчалик юкламаларни уларнинг гидростатик босими ва уларнинг максимал белгиланган ҳароратдаги буғларнинг эгилувчанлигидан келиб чиқиб аниқлаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementМаҳкамлагичларни ҳисоблашни ШНҚ 2.06.02-23 талабларига мувофиқ амалга ошириш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element109. Девор зумпфлари монолит бетон бўлаги билан маҳкамланиши ва металл пайванд гардиш (обечайка)лар билан силлиқланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element110. Ер ости суюлтирилган углеводород газ омборларида чўктирма насослардан фойдаланишда девор зумпфлари ҳажми чўктирма насосларни лаҳимларни герметиксизлантирмасдан чиқариб олишда технологик қудуқларни тўлдириш учун зарур бўлган сув ҳажмининг икки бараваридан кам бўлмаслиги керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element111. Ер ости сувларининг доимий оқимисиз ишлатиладиган ер ости резервуарларида нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород газининг девор зумпфига тўлиқ оқиб келишини таъминлаш учун В 7,5 бетон синфидан паст бўлмаган монолит бетондан тайёрланган текис поллар кўзда тутилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element112. Коллектор ва ёндош лаҳимларини уларда техник ускунани жойлаштиришни шунингдек одамларнинг ўтиши ҳамда ускунани ташиш йўлакларини ҳисобга олган ҳолда минимал узунлик ва кесим билан лойиҳалаш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element113. Коллектор лаҳимларидаги кўндаланг кесим майдони тезлиги 8 m/s юқори бўлмаган миқдордаги ҳавонинг айланиши бўйича текширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element114. Коллектор ва ёндош лаҳимларини маҳкамлаш зарурати ўхшаш лаҳимларга мос равишда амалга оширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element115. Коллектор ва нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород газининг қувурлари ётқизиладиган ёндош лаҳимларида камида В 7,5 синфига мансуб монолит бетондан тайёрланган текис поллар кўзда тутилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element116. Фавқулодда вазиятларда одамларни кўтариш учун технологик, вентиляция ва махсус қудуқлардан фойдаланишда уларнинг диаметри қутқарув кўтариш зинасининг (ёки бошқа ўхшаш мослама) ўлчамини ҳисобга олган ҳолда белгиланиши, бироқ 600 mm дан кам бўлмаслиги керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element117. Ишлатиш қувурлари сифатида мустаҳкамлаш қувурларидан фойдаланишга йўл қўйилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element118. Герметик туташтиргич ёндош лаҳимларида ўрнатилган ҳолда, ер ости резервуарларининг вертикал стволлари насослар ўрнатилган жойдан қатъий назар, қуйидаги чуқурликда жиҳозланиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element25 m гача — зина бўлинмаси ва юк бўлмаси;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element25 m дан ортиқ зина бўлинмаси, механик юк ва одам кўтаргич.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element119. Стволдаги горизонтал лаҳим ёки камера билан туташиш даражасидаги юк бўлмаси (агар у бевосита стволга ёпишган бўлса) ер юзаси билан товуш-чироқли хабарлагичга эга қабул қилиш майдончаси билан жиҳозланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element120. Ер ости нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород газ омборларини ишлатиш даврида механик одамлар ва юкларни кўтаргич сифатида лифтли кўтаргич қўлланилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element121. Лифт кўтаргичининг юк кўтарувчанлиги ташилаётган ускуна ёки унинг қисмларининг энг юқори оғирлигига кўра белгиланиши, бироқ 3500 Н (350 kgf) дан кам бўлмаслиги керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element122. Лифт ер устидан, лифт хонасидан туриб бошқарилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element123. Кучли сув оқимли ёриқсимон жинсларда қурилган ер ости нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород газ омборларида лаҳимлардаги сувни чиқариб ташлаш учун сув йўли бўлиши ва тўлиқ автоматлаштирилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element124. Лаҳимларни изоляциялаш герметик туташтиргичлар ёрдамида таъминланиши, улар нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород гази билан тўлдирилган лаҳимларни бошқа лаҳимлар ёки ташқи муҳитдан ажратиб туриши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element125. Герметик туташтиргичлар қуйидагиларни таъминлаши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementсақланаётган нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород гази босимига бардош беришини;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementсақланаётган нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород гази учун сиғдирувчи жинсларга туташ жойларда ҳам ўтказмайдиган бўлишини;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementзарур қувур ва коммуникацияларнинг ўтишини;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementлаҳимлар атрофида туташтиргичлар ўрнатилган жойлардаги жинсларнинг юқори ўтказувчан зоналарини ёпишни (ушбу зона ўлчамлари қурилиш даврида тажриба-синов орқали аниқланиши керак).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementТуташтиргичлар конструкцияси ва улар тайёрланган материаллар ушбу ШНҚнинг 10-иловасига мувофиқ қабул қилинишига йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element126. Вертикал ва қия стволларда ўрнатилган герметик туташтиргичларни жинсларнинг ўтказмайдиган қуввати бўйлаб ўтиб бўлинган ҳудудларда жойлаштириш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementСтволларда маҳсулот ўтказмайдиган маҳкамлагич мавжуд бўлганида, туташтиргичларни унинг исталган қисмида жойлаштиришга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementБир неча турдаги ер ости нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород газ омборларида герметик туташтиргичларни коллектор ва ёндош лаҳимларида жойлаштириш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element127. Жинсларнинг ўтказмаслик қуввати етарли даражада бўлганида, герметик туташтиргичларни буғ фазасида, кириш (коллектор) лаҳимлари ёки «кўр» стволларнинг қия участкаларини яратиш орқали бевосита сақланаётган маҳсулотларнинг суюқ фазаси томонидан сиқилмайдиган тарзда жойлаштиришга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element128. Герметик туташтиргичлар ҳисоб-китоблари чегара ҳолатлар усули ШНҚ 2.03.01-24 ҳамда ШНҚ 2.03.05-23 талабларига мувофиқ олиб борилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element129. Юклама бўйича ишончлилик коэффициентлари, иш ҳолатлари ва шароитлари, ҳамда бетондаги ёриқларни очилиши чегара кенглиги ШНҚ 2.06.02-23 талабларига мувофиқ қабул қилиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element130. Мустаҳкамлик ҳисоб-китоблари лаҳимларда юзага келиши мумкин бўлган максимал ҳароратда уларда сақланаётган нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород гази буғларининг зичлиги ҳамда насос станцияси ёки ёндош лаҳимидаги буғларнинг фавқулодда портлашига олиб келувчи кучли юкламага кўра аниқланувчи босимда амалга оширилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element131. Герметик туташтиргичларнинг деворлари бир текис тақсимланган юк ортилган плиталар сифатида эгилишга мўлжалланиши ва қўшимча ҳисоб-китоблар билан текширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element132. Дастлабки девор қалинлигини танлаш учун чегара ҳолатлар бўйича ҳисоб-китоблар ушбу ШНҚнинг 11-иловасига мувофиқ бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element133. Қудуқ қувурларининг ташқи бўшлиғи, очувчи лаҳимларнинг маҳкамлагич атрофи (агар улар нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород газини сақлаш учун ишлатилса), герметик туташтиргичлар контури ҳамда сиғдирувчи жинсларнинг ёриқсимон зоналарини тампонлашни ўз ичига олган лаҳимларни герметиксизлантириш учун нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород гази ўтказмайдиган аралашмалар ҳамда ушбу ШНҚнинг 10-иловасида келтирилган материаллардан фойдаланишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element7-боб. Ер ости нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород газ омборларининг ер усти мажмуаси
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element134. Ер ости нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород газ омборларининг ер усти мажмуаси таркибига нефть ва нефть маҳсулотлари ҳамда суюлтирилган углеводород газини қабул қилиш, сақлаш ва тарқатиш технологик жараёнларининг хусусиятларидан келиб чиққан ҳолда асосий ишлаб чиқариш мақсадларига мўлжалланган ва ёрдамчи бино ва иншоотлар ҳамда майдон ичи муҳандислик тармоқлари кириши мумкин.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementМуайян ер ости нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород газ омборларининг ер усти мажмуаси таркибига кирувчи бино ва иншоотлар рўйхати унинг ҳажми ва белгиланган мақсадига кўра тузилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element135. Ер усти мажмуаси бино ва иншоотларини қуйидаги гуруҳларга бирлаштириш (блоклаш) лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementер ости нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород газ омборларининг ствол қисми ёки қудуқ боши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementнасос ва компрессор станциялари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementоператорлик назорати, подстанциялар, устахоналар, лабораториялар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementмаъмурий-хўжалик хоналари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementёнғин-қутқарув ва ҳарбийлаштирилган қўриқлаш хизматларининг гаражлари, бино ва иншоотлари, ўтиш йўлаклари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementтемир йўл қуйиш-тўкиш эстакадалари ва улар билан боғлиқ бошқа иншоотлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementнефть, нефть маҳсулотлари ҳамда суюлтирилган углеводород гази учун ер усти парклар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementсув таъминоти, канализация тармоқлари ва бошқа муҳандислик коммуникациялари.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element136. Ер ости нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород газ омборларининг ер усти бино ва иншоотлари (ер усти резервуарлар, маҳсулотни идишларда сақлаш бино ва иншоотлари, темир йўл қуйиш-тўкиш эстакадалари, тўкиш жойлари ва пирслари, қуйиш, қадоқлаш ва тарқатиш пунктлари, насос ва компрессор станциялари, маъмурий-хўжалик бино-хона ёки иншоотлари ва бошқалар) ШНҚ 2.09.02-23, ШНҚ 2.09.19-22, ШНҚ 2.01.02-04 ҳамда ШНҚ 2.04.08-22 талабларига мувофиқ лойиҳалаш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element137. Нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород газини қуйиш ва тўкиш, сувни тиндириш, паст ҳароратда сақлашда уларни совитиш, келиши ва олиниши барқарор бўлмаган шароитларда барча турдаги омборларни барқарор ишлашини таъминлаш бўйича технологик амалиётларни бажариш учун ер усти (буфер) резервуарлари кўзда тутилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element138. Ер усти резервуарлари ҳажми ва сонини ер ости нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород газ омборларини иш режими, қуйиш ва тўкиш унумдорлигидан келиб чиқиб амалга оширилган техник-иқтисодий ҳисоб-китоблар асосида белгилаш, бироқ ҳар бир нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород газининг тури учун камида иккита резервуар бўлиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element139. Паст ҳароратли ер ости суюлтирилган углеводород газ омборлари учун умумий ҳажми ер устида 1000 m3 гача ва ер остида — 2000 m3 гача бўлган босимли металл (буфер) резервуарларидан фойдаланишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementБитта цилиндрик металл резервуарнинг ҳажми 200 m3 дан ошмаслиги, ундаги босим эса 1,6 МPа (16 kgf/сm2)дан юқори бўлмаслиги керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementТегишли техник-иқтисодий асослаш мавжуд бўлганида, паст ҳароратли ер ости суюлтирилган углеводород газ омборлари ҳудудида ўрнатиладиган буфер резервуарлари ҳажмини ШНҚ 2.04.08-22 да келтирилган қийматларгача оширишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element140. Суюлтирилган углеводород газининг ер ости резервуарларини жойлаштиришда ёнғин-қутқарув техникасини ҳар бир резервуарнинг ёнига бориш имконияти таъминланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element141. Суюлтирилган углеводород газининг қувурлар бўйлаб ҳаракатланиши учун углеводород газлари муҳитида ишлашга мўлжалланган насослар, компрессор ва музлатиш агрегатлари бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element142. Насос станцияларида буфер резервуарлари мавжуд бўлганда, паст ва юқори босимли иккита гуруҳ насослар лойиҳаланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element143. Суюқлик тўкилиши ва конденсат ҳосил бўлишининг олдини олиш учун буғлатиш қурилмалари кучли буғ иситкичлар билан таъминланган бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element144. Ер ости нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород газ омборларининг қувурлари ШНҚ 2.04.10-22, ШНҚ 2.04.11-22, ШНҚ 2.09.19-22 ҳамда ШНҚ 2.04.08-22 талабларига мувофиқ лойиҳаланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element145. Ётқизиш шартларига кўра муз ҳосил бўлиши ва гидратлар тўкилиши мумкин бўлган шўр сув ўтказгичлари учун қуйидаги ечимлардан бири амалга оширилиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementқуйиш тўхтатилганидан сўнг шўр сувни тўкиб ташлаш имконияти мавжудлиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementшўр сув ва қувур иссиқлик изоляциясини иситиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementшўр сувни доимий мажбурий айланишини таъминлаш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element146. Ер ости нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород газ омборларининг вертикал стволларида жойлашган қувурлар учун гидравлик зарбалар пайдо бўлишининг олдини олувчи мосламалар ўрнатилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element147. Нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород газини музлатиш қурилмаларидан ер ости резервуарларигача ташиш учун мўлжалланган қувурлар ёнмайдиган материаллардан тайёрланган иссиқлик изоляцияси билан жиҳозланиши ҳамда ушбу ШНҚнинг 12-иловасига мувофиқ бажарилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element148. Ёпишқоқ ва тез қотувчи нефть ва нефть маҳсулотларини қуйиш учун мўлжалланган ер усти қувурлари иссиқлик изоляцияси ва иситиш мосламаси билан лойиҳаланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element149. Қувурларнинг ташқи юзасини коррозиядан ҳимоялаш қуйидагича амалга оширилиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementер остидан ўтувчи қувурлар учун — ГОСТ 9.602-2016 талабларига мувофиқ;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementер устидан ўтувчи қувурлар учун — ШНҚ 2.05.06-22 талабларига мувофиқ;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementиситиш мосламаси билан таъминланган қувурларни ётқизишда — ШНҚ 2.04.07-22 талабларига мувофиқ.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element150. Технологик қувурларга ўрнатилган ёпиш арматураси нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород газини сизиб чиқиши ёки қувурлардаги босимнинг пасайишида алоҳида бўғинларнинг ўчирилишини таъминлайдиган автоматлаштирилган қурилма билан таъминланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element151. Насос, компрессор хоналари ва буғлар тўпланиб қолиши мумкин бўлган бошқа хоналар ҳаводаги газ буғлари портлашга хавфли миқдорларда, алангаланишнинг пастки чегарасидан кўпи билан 20 фоиз тўпланганида ишга тушувчи хабарлагич билан жиҳозланган бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element152. Суюлтирилган углеводород гази ва тез ёнувчан суюқлик қувурларига ўрнатилган ёпиш ва назорат пўлатдан тайёрланиши ҳамда ГОСТ 9544-15 га мувофиқ герметиклик бўйича биринчи синфга мос келиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element153. Шўр сув омборлари (рассолохранилища)ни ШНҚ 2.02.02-20, ШНҚ 2.06.05-23, ШНҚ 2.06.06-21 ҳамда ШНҚ 2.06.08-21 талабларига мувофиқ лойиҳалаш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element154. Шўр сув омборларини лойиҳалашда қуйидаги турлардан бири танланиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementочиқ — ер усти (қуйма тўғонлар ёрдамида ҳосил қилинган), ярим кўмилган (қисман ўралаш ва қисман тўғонларни тўлдириш ҳисобига ҳосил бўлувчи ) ва кўмилган (шўр сув омборининг тўлиқ чуқурлиги кўринишидаги, ҳимоя тўғонларисиз);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementёпиқ — ер усти темир-бетон ёки металл резервуарлар кўринишида (истисно тариқаси-да, кичик ҳажмдаги шўр сувни сақлаш ёки ярим чўл зонасида шўр сув омборни жойлаштириш зарур бўлган ҳолларда);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementер ости — қудуқ орқали ёки кон усулида тош тузини эритиш орқали пайдо қилинган чуқурлик кўринишидаги.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element155. Шўр сув омборининг ҳажми ер ости омборининг ҳажмига тенг бўлиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementТегишли техник-иқтисодий асослаш мавжуд бўлганда шўр сув омбори ҳажмини қисқартиришга йўл қўйилади. Бироқ, барча ҳолатларда ҳам у энг йирик ер ости резервуарининг ҳажмидан кам бўлмаслиги керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЕр ости нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород газ омборларини шўр сув конлари билан бирлаштиришда, ҳажми техник-иқтисодий асослаш асосида белгиланадиган буфер шаклидаги шўр сув омборлари кўзда тутилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element156. Шўр сув омборининг қирғоғи бўйлаб шўр сув оқиб чиқиши устидан назоратни ўрнатиш учун гидро-кузатиш қудуқлари бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element157. Шўр сув омборлари гидро-ҳимоя экранларининг фильтрлаш коэффициенти 10-11 m/s дан ошмаслиги керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element158. Шўр сув омбори тўғонининг нишаб қиялиги ШНҚ 2.06.05-23 га мувофиқ ҳисобланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementШўр сув омборининг ички қирраларининг қиялигини плёнкали экранни ётқизиш технологиясидан келиб чиқиб 1:2,5-1:3 белгилаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementТўғонларнинг ички нишаблари ШНҚ 2.06.04-21 га мувофиқ тўлқинлар таъсиридан ҳимояланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementТўғон чўққисининг кенглиги иш ва фойдаланиш шарт-шароитларига кўра белгиланиши, бироқ 3 m дан кам бўлмаслиги лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element159. Шўр сув омборларининг чуқурлиги буғланиш ва атмосфера ёғинлари миқдорини, шунингдек шўр сув омборининг «ўлик» ҳажми, лойқаланиш ва иш шароитларидан келиб чиқиб белгиланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element160. Шўр сув омборларининг асосий ўлчамларини иқлим шароитларига кўра ҳар бир муайян майдон учун алоҳида белгилаш керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementёғингарчиликдан буғланиш кўп бўлган ҳудудларда — шўр сув омборлари чуқурлигини ошириш ҳисобига минимал ўлчамлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбуғланишдан ёғингарчилик кўп бўлган ҳудудларда — тупроқ ишларининг энг фойдали ҳажмига кўра.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element161. Очиқ турдаги шўр сув омборларида оператив шўр сувнинг ҳажми ва концентрациясини барқарорлаштириш бўйича ечимлар кўзда тутилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element162. Шўр сув омбори ҳудуди тўсиқ билан ўралган бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element163. Шўр сув омбори чўл ёки ярим чўл зоналарида жойлашганида, шўр сув омбори тўғонининг дала нишаблари полиакриламид билан (8 фоиз полиакриламид ва 92 фоиздан сувдан иборат) ишлов бериш орқали ва кейинчалик ўсимлик қопламини экиш билан шамол эрозиясидан ҳимояланган бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element164. Бино ва иншоотларнинг ташқи тармоқлари ва муҳандислик ускуналари (сув қувурлари, оқова сувларни чиқариб юбориш, иситиш тизими, вентиляция, электр таъминоти ва бошқа коммуникациялар)ни лойиҳалаш ШНҚ 2.04.01-22, ШНҚ 2.04.03-24, ШНҚ 2.04.05-22, ШНҚ 2.04.07-22, ШНҚ 2.09.19-22 ҳамда ШНҚ 2.04.08-22 талабларига мувофиқ амалга оширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element165. Мусбат ҳароратли барқарор тоғ жинсларидаги ер ости нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород газ омборларининг шамоллатиш тизимини лойиҳалаш ШНҚ 2.04.05-22 ва мазкур ШНҚнинг 13-иловаси талабларига мувофиқ амалга оширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element166. Ер ости нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород газ омборларининг электр қабул қилгичларининг тоифалари электр таъминотининг ишончлилиги жиҳатидан қуйидагича бўлиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementер ости нефть ва нефть маҳсулотлари омборлари учун — ШНҚ 2.09.19-22 талабларига мувофиқ;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementер ости суюлтирилган углеводород газ омборлари учун (ёнғинга қарши ва маҳсулот насос станциялари) — биринчи тоифа.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element167. Электр қурилмалардан фойдаланишдаги хавфсизлик нуқтаи назаридан ер ости суюлтирилган углеводород газ омборларининг саноат бино ва иншоотлари ШНҚ 2.04.08-22 талабларига мувофиқ бўлиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element168. Портлаб ёниш ва ёнғин хавфи бўлган ер ости сақлаш хоналар ва иншоотларда ишчи ва авария ёритишни, фойдаланилаётган қудуқлар ва бурғу қудуқлари оғизларида эса портлашдан ҳимояланган ёритиш билан жиҳозланган ишчи ёритишни кўзда тутиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element169. ер ости нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород газ омборлари қуйидаги алоқа ва сигнализация турлари билан таъминланган бўлиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementавтоматик телефон станцияси орқали ўтган маъмурий-хўжалик телефон алоқаси;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementер ости нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород газ омборлари диспетчерининг темир йўл узели билан тўғридан-тўғри алоқаси;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementер ости нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород газ омборларнинг оператор хонасидаги баланд овозли саноат алоқаси;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementёнғин ва қўриқлаш хабарлагичи;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementрадио алоқа.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element170. Барча турдаги ер ости нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород газ омборларининг ер усти бино ва иншоотларининг ёнғин ўчириш тизимларини ШНҚ 2.04.01-22, ҚМҚ 2.04.02, ШНҚ 2.09.19-22, ШНҚ 2.04.08-22 ҳамда ШНҚ 2.04.09-22 талабларига мувофиқ лойиҳалаш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element171. Ер ости суюлтирилган углеводород газ омборлари учун ёнғинга қарши сув таъминоти тизимини лойиҳалашда, ёнаётган ер ости резервуардан иккита норматив масофадан яқинроқ жойлашган ер ости паст ҳароратли муз жинсли резервуарларнинг тўсиқларини совитиш учун керакли сув сарфи 0.05 L/ (m2⋅s)дан келиб чиққан ҳолда ҳисобланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element172. Тахминий совитиш вақти 3 h га тенг деб қабул қилиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element173. Ёнғин ўчириш депосининг алоҳида иситиладиган хонасида кўпик ҳосил қилувчи модданинг 3 каррали захираси ўрнатилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element174. Ер ости нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород газ омборларининг ёнғинга қарши сув таъминоти тармоғи ҳалқа шаклида лойиҳалаштирилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЕр ости нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород газ омборлари яқинида ёнғинга қарши сув қувурлари эритилган тупроқда ётқизилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element175. Суюлтирилган углеводородли газини сақлаш паст ҳароратли тоғ жинсли ер ости резервуарларнинг ташқи ёнғинга қарши сув таъминоти юқори босимли ёнғинга қарши сув қувурлари орқали таъминланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementСув сарфи 20 l/s дан кўп бўлмаганда тегишли техник-иқтисодий асослаш билан сув ҳавзасидан ёки паст босимли гидрантлардан сув етказиб беришни таъминлашга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element176. Суюлтирилган углеводородли газини сақлаш ер ости паст ҳароратли тоғ жинсли резервуарлар ораёпмаларини совитиш учун майда заррали сув етказиб берадиган турғун тизим назарда тутилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element177. Ораёпмасининг кесими 15 m дан ортиқ бўлган резервуарлар учун турғун қурилмалар орқали сув пуркаб берилиши таъминланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element178. Босимли металл резервуарларни ташқи ёнғин ўчириш тизими учун сув сарфи ШНҚ 2.04.08-22 талабларига мувофиқ аниқланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element8-боб. Ер ости нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород газ омборларининг технологик жиҳозлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1-§. Нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород газини тузли сув, газ ёки сув билан алмаштириш усулида ишлатиш учун мўлжалланган ер ости резервуарлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element179. Нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород газини тузли сув, газ ёки сув билан алмаштириш усулида ишлатиладиган ер ости резервуарлари қудуқларининг оғизлари қуйидагиларни таъминлаши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementқурилиш жараёнида — қудуқларга сув ва эритувчи бўлмаган моддаларни тузли сув бериш билан бир вақтда алоҳида қуйиш, суюқликларни турли қуйиш режимларига ўтказиш, қудуқларга геофизик қурилмаларни ўтказиш, сув ва шўр сув ҳамда эритувчи бўлмаган линиялардаги босим ва ҳароратни ўлчаш, сув, шўр сув ва эритувчи бўлмаганлардан намуна олиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementфойдаланишда — бир вақтнинг ўзида шўр сув (газ) бериш билан нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород газини ва аксинча, қудуқларга геофизик қурилмаларни ўтказиш, маҳсулотнинг ер усти шўр сув қувурларига тушишининг олдини олиш, суюлтирилган углеводород газини бош қисмининг нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород газини ва шўр сув (сув) қисми орқали шам қувурига авариявий чиқариш, барча коммуникациялардаги босим ва ҳароратни ўлчаш, маҳсулот, шўр сув (сув) ва газ(сиқиб чиқарувчи агент)дан намуна олиш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element180. Барча турдаги ер ости резервуарларнинг қудуқларининг оғизлари қуриш ва ишлатиш пайтида уларнинг тугунларидан фойдаланилишини ҳисобга олган ҳолда осон йиғиладиган ва ажратиладиган шаклда лойиҳаланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element181. Ҳароратнинг пасайиши ва шўр сувнинг қўшимча тўйинишидан резервуарларда сақланаётган нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород газини ва шўр сувнинг ҳажм жиҳатдан қисқаришини қоплаш учун резервуарлар автоматик тарзда шўр сув билан тўлдирувчи қурилмалар билан таъминланган бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element182. Ер ости суюлтирилган углеводород газ омборларининг шўр сув қувурлари шўр сувда эриган ёки унга тушган суюлтирилган углеводород газини ажратиш ва шамга (свеча) чиқариш қурилмаси билан таъминланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element183. Ер ости резервуарларидан суюлтирилган углеводород газини насоссиз усулда олишда газ суюқлик ва буғ-газ аралашмалари ҳамда суюлтирилган углеводород газлардан сувни ажратиш қурилмалари (дегазаторлар, адсорберлар, газ сепараторлари) ўрнатилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element184. Газ билан сиқиб чиқариш орқали нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород гази олинадиган резервуарлар улардаги босим ишчи босимдан 10 фоиздан юқори даражага ошганда, буғ фазасини чиқариб ташланишини таъминловчи ҳимоя клапанлари билан жиҳозланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2-§. Сақлаш нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород гази алмаштирмасдан ер ости резервуарларидан фойдаланиш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element185. Нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород газини бошқа муҳит билан алмаштирмасдан ишлатиладиган ер ости резервуарларининг технологик жиҳозланиши қуйидагиларни таъминлаши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementнефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород газини қуйиш ва олиш, сувни ҳайдаш, маҳсулот ва сув даражасини ўлчаш (минимал ва максимал даражалар сигнализацияси билан), босим ортиши (ёки паст ҳароратли муз жинсли суюлтирилган углеводород газининг резервуарларида пасайиши) ҳамда маҳсулотларнинг суюқ ва буғ фазалари ҳароратини;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementавариявий суюлтирилган углеводород газининг босимини шам қувурига чиқарилиши.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element186. Ёпишқоқ ва юқори кўтарувчан нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород газининг ер ости резервуарларидан чиқариш учун техник-иқтисодий асосланганда, умумий ва маҳаллий иситиш тизимларидан фойдаланишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element187. Нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород газини резервуарга тўғри қуйилишини таъминлаш учун лаҳим-сиғимлар ичида тақсимлаш қурилмаларини ўрнатишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element188. Ер ости қувурининг нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород гази ер ости резервуарига қуйиладиган вертикал ва горизонтал қисмлари ажратиладиган бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementБунда, чўктирма насослар электр двигателлари иситиладиган хоналарда ёки иситиш қалпоқлари остида жойлаштирилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element3-§. Шўр сув омборлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element189. Шўр сув омборлари уларга нефть маҳсулотлари ва шўр сув билан суюлтирилган углеводород газларнинг тушишини олдини олиш қурилмалари билан жиҳозланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element190. Очиқ турдаги ер усти шўр сув омборлари шўр сув ҳажми ва концентрациясини барқарорлаштириш қурилмаси билан жиҳозланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementУшбу қурилмалар ёғингарчилик миқдори буғланиш миқдоридан катта бўлганида сув билан аралашган тузли эритмани ажратиб олиш ва буғланиш ёғингарчиликдан устун бўлганида, тузли эритма ойнаси сиртига чучук сув қўшиш имконини таъминлаши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element4-§. Ер усти технологик қурилмалар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element191. Ер ости нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород газ омборларининг ер усти технологик қурилмаларини ўрнатишда ШНҚ 2.04.08-22 ҳамда ШНҚ 2.09.19-22 талабларига амал қилиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЕр ости нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород газ омборларининг технологик жараёнларини автоматлаштириш ва теле-механизациялаш тизими қабул қилиб бўлинаётган ва тарқатилаётган маҳсулотни автоматик ҳисобга олиш, буғ-газ муҳитидаги ҳарорат, босимни ва ер ости резервуарларидаги нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород гази даражасини қайд қилишни таъминлаши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element192. Беқарор жинслардан ташкил топган ютувчи сув қатламларига шўр сувни қуйишни лойиҳалашда, насос станцияларида асосий насослардан ташқари шўр сувни чиқариш пайтида бостирма қудуқлардаги ортиқча босимни ушлаб туриш учун 5 — 10 m3/h қувватга эга қўшимча насослар ҳам бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element193. Босим билан юбориш (ҳайдаш)да босими ҳисобланган кўрсаткичлардан 15 фоиз 5 дан ортиқ юқори бўлган насосларни ўрнатишга йўл қўйилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element194. Совитиш қурилмаларининг қуввати ва сони газни чиқариш қувватига ва сақлаш даврида унинг буғланиш тезлигига кўра белгиланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element195. Совитиш қурилмасидаги совутгич сифатида паст ҳароратли резервуарда сақланадиган суюлтирилган углеводород газдан фойдаланиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element196. Тегишли техник-иқтисодий асослаш билан бошқа совутгичлардан фойдаланиладиган технологик совитиш схемаларидан фойдаланишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element197. Ер ости нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород газ омборлари ер қаъри, тупроқ, атмосфера ва сувга минимал таъсир даражаси таъминлайдиган ҳудудларда жойлашган бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element198. Ер ости нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород газ омборининг барча элементлари ва уларни ишлатиш технологияси табиий муҳитга минимал эҳтимолдаги техноген таъсирни таъминлаши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element199. Сув қатламларини режими, қурилиш шўр суви қуйилишининг таъсирини кузатиш учун, ер ости нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород газ омборининг ер ости иншоотлари жойлашган зонада, шунингдек ер усти шўр сув омборлари ва шўр сувни буғлатиш карталарида гидро-кузатув қудуқлари кўзда тутилиши ва улар бурғиланган, жиҳозланган ер ости нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород газ омборларини қуришдан олдин синаб кўрилган бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element200. Ер ости нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород газ омборлари майдонида уларини қуриш ва ишлатиш пайтида ер ости ишларининг таъсир зонасида ер юзаси деформацияларини ўлчаш учун реперларни ўрнатиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element201. Шахта резервуарлари ускуналари дастлабки тўлдириш пайтида нефть ва нефть маҳсулотларининг буғ-ҳаво аралашмасининг атмосферасига чиқарилишининг олди олиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element202. Ер ости нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород газ омборлари тўлиқ ёки қисман тугатилганда, резервуарлар, ер усти технологик ускуналар, иншоотлар, бинолар аҳолининг хавфсизлигини таъминлайдиган ва атроф-муҳитга салбий таъсир кўрсатмайдиган ҳолатга келтирилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element9-боб. Атроф-муҳит муҳофазаси
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element203. Ер ости нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород газ омборларини қуриш учун мўлжалланган ер майдонлари атроф-муҳит муҳофазаси талабларини инобатга олган ҳолда танланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element204. Ер ости сувларининг йўналишининг ўзгартириши оқибатида ҳудуддаги дарахт ва буталарнинг қуриб қолмаслиги олдини олиш ҳамда яшил майдонларга зарар етказмаслик, ҳосил бўладиган чиқиндиларнинг (қаттиқ-маиший чиқиндилар, қурилиш чиқиндилари) ўз вақтида бартараф этилиши (олиб чиқиб кетиш, утилизация), чанглар тарқалишини камайтириш чора-тадбирлари лойиҳа ҳужжатларида белгиланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementШНҚ 2.09.22-22 «Ер ости нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород газ омборлари. Лойиҳалаш талаблари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
1-ИЛОВА
1-ИЛОВА
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementОч рангли нефть маҳсулотларини сақлаш муддатлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementОч рангли нефть маҳсулотлари | Қоплаб турувчи тош тузининг ҳароратида рухсат этилган сақлаш муддатлари, йил, С | ||
15 дан — 20 гача | 20 дан — 26 гача | 26 дан — 30 гача | |
Авиация бензини | 5 | 5 | 3 |
Этил бўлмаган автомобиль бензини | 11 | 9 | 5 |
Дизель ёқилғиси | 12 | 10 | 8 |
Реактив двигателлар ёқилғиси | 5 | 5 | 3 |
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementШНҚ 2.09.22-22 «Ер ости нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород газ омборлари. Лойиҳалаш талаблари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
2-ИЛОВА
2-ИЛОВА
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementТош тузидаги ер ости нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород газ омборлари оғзини герметиксизлантиришда нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород газини чиқариш ҳажмини аниқлаш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementСақланаётган маҳсулотни чиқариш ҳажми Ve, m3 ни қуйидаги формулага асосан аниқлашга йўл қўйилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(3)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element∆p — ер ости нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород газ омборлари оғзини герметиксизлантиришда резервуарнинг ички босими, Ра;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementϵ — резервуарнинг маҳсулот билан тўлганлик даражаси (бирлик улушида);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementcb — тўйинган шўр сув учун шўр сув сиқилишининг изотермик коэффициенти, 1/Pа ни 2,3⋅10-10 1/Pа га тенг қабул қилишга йўл қўйилади;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementcp — шўр сув сиқилишининг изотермик коэффициенти, 1/Pа ни (8 — 12) 10-10/Pа га тенг деб қабул қилиш мумкин бўлиб, бунда коэффициент қийматидан пастки қийматлар дизель ёқилғисига, юқорилари эса бензинга тегишли.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementcp — суюлтирилган углеводород газлар учун мавжуд маълумотларга кўра қабул қилинади;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementKs — резервуар контуридаги кучланиш концентрацияси коэффициенти қуйидагиларга тенг бўлиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementсфера ёки сферага яқин шаклдаги резервуарлар учун — 1,5;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementқудуқ ўқи бўйлаб чўзилган резервуарлар учун (цилиндр ёки унга яқин шаклдаги) — 2;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЕ — тош тузининг эластиклик модули (Тош тузи учун E=1,8x1010 Pа. га тенг қабул қилиш мумкин), Pа.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementИзоҳ. Тўсиқ ҳажмини ҳисоблашда тўкилган суюқликнинг максимал ҳажмига тўкилган суюқлик даражасини қирғоқ чўққисининг юқори белгисида 0,2 m паст олиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementШНҚ 2.09.22-22 «Ер ости нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород газ омборлари. Лойиҳалаш талаблари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
3-ИЛОВА
3-ИЛОВА
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЭкранлаш хусусиятига кўра тоғ жинсларининг таснифи
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element|
Тоғ жинсларининг ҳимоялаш қобилияти |
Сувга тўйинган тоғ жинсларини ёриб ўтиш босими, МPа (кgs/сm2) |
Газ бўйича ўтказувчанлик коэффициенти ϵ 105, mkm2 (ϵ 105, mD) |
Тоғ жинсининг сувга тўйинганлик коэффициенти, % |
|
Юқори |
7 (70)дан юқори |
(1) гача |
85 ва ундан ортиқ |
|
Ошган |
4(40) дан 7(70) гача |
10 (10) дан 1(1) гача |
85 ва ундан ортиқ |
|
Ўртача |
1,5(15) дан 4(40) гача |
102(102) дан 10 (10) гача |
85 ва ундан ортиқ |
|
Тушган |
0,5(5) дан 1,5(15) гача |
103 (103) дан 102 (102) гача |
85 ва ундан ортиқ |
|
Паст |
0,1(1) дан 0,5(5) гача |
104 (104) дан 103 (103) гача |
85 ва ундан ортиқ |
|
Жуда паст |
0,01 (0,1) дан 0,1(1) гача |
105 ( 105) дан 104 (104) гача |
25 ва ундан ортиқ |
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementИзоҳлар:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1. Тоғ жинсларининг газ ўтказувчанлиги ва сувга тўйинганлиги коэффициентлари муҳандислик-геологик тадқиқотлар давомида аниқланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2. Тоғ жинсларининг яроқлилигини баҳолаш сувга тўйинган жинслар орқали ўтиш босимининг қийматига кўра амалга оширилиши, бунда ўтиш босими лаҳимдаги лойиҳанинг технологик қисми билан белгиланган ортиқча босимдан кам бўлмаслиги зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementШНҚ 2.09.22-22 «Ер ости нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород газ омборлари. Лойиҳалаш талаблари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
4-ИЛОВА
4-ИЛОВА
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementМиқдорларнинг асосий ҳарфий белгилари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementh — ер ости резервуари баландлиги, m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementV — ер ости резервуари ҳажми, m3;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementНd — ер юзасидан қудуқ тубигача масофа, m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementН — ер юзасидан резервуар томигача бўлган масофа, m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementg — оғирлик кучининг тезлашиши, m/s2;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementРb — шўр сув зичлиги, kg/m3;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementРp — маҳсулот зичлиги, kg/m3;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementРr — жинсларнинг ўртача зичлиги, kg/m3.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementШНҚ 2.09.22-22 «Ер ости нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород газ омборлари. Лойиҳалаш талаблари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
5-ИЛОВА
5-ИЛОВА
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЕр ости резервуарларнинг минимал чуқурлигини аниқлаш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1. Ўтказмайдиган жинслардаги ер ости резервуарларни қуришда Нmin, m, ортиқча босим билан ишловчи ер ости резервуарлари томининг минимал жойлашиш чуқурлигини қуйидаги формулага мувофиқ аниқланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(1)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementPmax — маҳсулотнинг максимал Pа босими;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementшахтасиз резервуарлар учун асосий мустаҳкамлаш қувурининг бошмоғи даражасида қабул қилинади;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementмусбат ҳароратли жинсларда тоғ-кон усулида қуриладиган резервуарлар учун — резервуарнинг томи даражасида;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementn — иш шароити коэффициенти қуйидагича қабул қилинади;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1,0 — музлик жинсларидаги шахтасиз резервуарлар учун;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element0,9 — туз усти қатлам қаттиқ ўтказмайдиган жинслар билан ифодаланган сокин қатлам ёки линзасимон қатлам ётган тош тузидаги резервуарлар учун;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element0,8 — мусбат ҳароратли тоғ жинсларида тоғ-кон усулида қурилган резервуарлар учун;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element0,7 — бошқа ҳолатларда;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementα — қудуқнинг мустаҳкамланмаган қисмининг резервуарлар учун қабул қилинган узунлиги:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementтош тузидаги резервуарлар учун — мазкур ШНҚнинг 59-бандига мувофиқ;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementмусбат ҳароратли жинсларда тоғ-кон усулида қурилган резервуарлар учун нолга тенг;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementPr — лаҳимлар томидан баланд жойлашган жинсларнинг ўртача зичлиги, kg/m3;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(2)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementpi — тегишли қатламларнинг жинслари зичлиги, kg/m3;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementmi — қатламлар қуввати, m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementn — қатламлар сони.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementКучли ер ости сувли ёриқсимон массивда мусбат ҳароратли жинсларда тоғ-кон усулида қурилган резервуарлари томининг жойлашиш чуқурлиги ер ости сувларининг лаҳим-сиғимга босими резервуарнинг ички босимидан камида 0,05 МPа (0,5 kgf/cm2)га юқори бўлишлигидан келиб чиқиб танлаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2. Нефть ва нефть маҳсулотлари учун мусбат ҳароратли жинсларда қурилган ер ости резервуарларининг лаҳим-сиғимлари томининг жойлашиш чуқурлиги қуйидаги ҳолатларда аниқланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementомборларни ўтказмайдиган жинсларда қуришда — лаҳим-сиғимларни томининг мустаҳкамлигини таъминлаш билан максимал даражада, бироқ 20 m дан кам бўлмаган масофага ер юзасига яқинлаштириш шартидан, келиб чиқиб;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementомборларни ёриқсимон сув массивида қуришда — лаҳим-сиғим томини ерости сувларининг маҳаллий статик даражасидан 5 m дан паст бўлмаган даражада жойлашиши шартидан келиб чиқиб.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementШНҚ 2.09.22-22 «Ер ости нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород газ омборлари. Лойиҳалаш талаблари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
6-ИЛОВА
6-ИЛОВА
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementТош тузидаги ер ости резервуарлари барқарорлигини аниқлаш усули
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЕр ости резервуарининг барқарорлиги қуйидаги шакл ва геометрик ўлчамларни танлаш билан таъминланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementрезервуарнинг тўлиқ бўлмаган юзаси чегарадан ташқари соҳаси (ЧСД) деформацияланиши керак бўлади;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementҳар бир ЧСД берилган Vmax\ қийматдан ошмайди;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЧСД нинг максимал ўлчами резервуар юзасига мос йўналишда 0,04 l дан ошмайди ва бунда l — резервуарнинг кенглиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementтоғ жинслари массивидаги чўзувчи босим жинс мустаҳкамлигидан ошмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЖинс массивининг босимли ҳолати ва ЧСД ҳолати тоғ жинслари механикаси бўйича тош тузи ҳолатини ҳисоблаш қуйидаги формула орқали аниқланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(1)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(2)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementмазкур илованинг 1 ва 2-формулаларида:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementσ1 — тегишли босимлар интенсивлиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementσi∞ — σv асосий босимнинг берилган йиғиндисининг давомли мустаҳкамлиги чегарасига мувофиқ тегишли босим интенсивлиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementϵi — силжиш деформацияси интенсивлиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementϵi∞ — σ1 = σi∞ ҳамда чексиз катта вақт қийматидаги силжиш деформацияси интенсивлиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementE — деформация модули;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementv — Пуассон коэффициенти;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementϵv — ҳажмий деформация;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementσ1, σ1, σ1 — асосий босимлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementϵ1, ϵ2, ϵ3 — асосий деформациялар.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЧСД ϵi силжиш деформацияси интенсивлигининг қиймати ϵi∞ қийматидан ошиқ бўлган жинс массивини ўз ичига олади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element(1) ва (2) тенгламаларининг параметрлари σ1∞ , ϵi∞ Е, v тош тузи намуналарини асосий σv, Pа, босимлар доимий йиғиндисининг сирғалувчан шароитдаги давомий синовлари (700 h) натижаларини қуйидаги формулага мувофиқ ҳисобланган қайта ишлаш орқали аниқланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementσv= 2gpr Н
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementpr — резервуар томидан юқори жойлашган жинсларнинг ўртача зичлиги, kg/m3.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementТош тузини деформациялаш жараёнида намуна ҳажмининг ортиши кузатиладиган σi, нинг энг катта қиймати — σi∞ қийматдир. ϵi∞ параметрини ҳисоблаш учун, давомли (100 h дан юқори) таъсир натижасида σi тегишли босимлар интенсивлиги бузилганида — тажриба-синов орқали ϵi қийматини аниқлаш зарур. Бунда ϵi∞ катталиги қуйидаги формулага мувофиқ ҳисобланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementДеформация модули ва Пуассон коэффициенти σi = σi∞ синовлар давомида олинган бир зумлик бўйлама ва кўндаланг деформацияларга кўра аниқланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЦилиндрик резервуарнинг l, m кенглигини қуйидаги формулага мувофиқ аниқлашга йўл қўйилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(3)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementVadm — том атрофининг рухсат этилган ЧСД в ҳажми, m3;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementVr — кенглиги l=1 бўлган резервуар учун қуйидаги формулага мувофиқ аниқланадиган том атрофи ЧСД ҳажми
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(4)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementa,β — ўлчамсиз δ катталикдан келиб чиқиб қийматлари жадвалда келтирилган, қуйидаги формула бўйича аниқланадиган ўлчамсиз
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(5)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementва уларнинг h баландлигининг l кенгликка нисбати (жадвалга қаранг).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element|
h/l |
δ |
a*105 |
β |
|
3 ва ундан ортиқ |
1,105 1,073 1,04 |
29,6 19,1 4,9 |
4,8 5,13 6,19 |
|
1 |
1,105 1,073 1,04 |
22.3 10 1.1 |
4,63 5,32 7,23 |
|
|
1,105 1,073 1,04 |
4.5 1.5 0.72 |
6,41 7,34 7,37 |
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementУшбу илованинг 4-формуласи бўйича ҳисобланган Vr қиймат 1,37⋅10-3 дан кичик бўлса, Vr, = 1,37⋅10-3 қабул қилиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЖадвалда келтирилганидан фарқ қилувчи δ қийматларда ушбу илованинг 4-формуласи бўйича иккита энг яқин δ учун ЧСД ҳажмлари ҳисоблаб чиқилиши, текис интерполяция орқали зарурий Vr қиймат топилиши ва ушбу илованинг 3-формуласи бўйича резервуарнинг кенглиги аниқланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementШНҚ 2.09.22-22 «Ер ости нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород газ омборлари. Лойиҳалаш талаблари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
7-ИЛОВА
7-ИЛОВА
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementҚўшни технологик қудуқлар ўртасидаги масофани аниқлаш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementҚўшни а, m, технологик қудуқлар оғзи ўртасидаги масофани қуйидаги формула бўйича ҳисоблаш лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(1)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementr — ер ости резервуари радиуси*, m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementz — ер ости резервуарларининг шаклига кўра улар ўртасидаги тўсиқнинг минимал ўлчамини ҳисобга олган коэффициент бўлиб, қуйидаги ер ости резервуарлари учун тенг деб қабул қилинади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementшарсимон шаклдаги — 2;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementқудуқ ўқи бўйлаб чўзилган, айланувчи жисмлар кўринишидаги — 2,5;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementn — шакл ҳосил қилишдаги хатоларни ҳисобга олган, қуйидагига тенг қабул қилинадиган коэффициент:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementтузни эриш схемаси учун юқоридан пастга — 0,1;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementтузни эриш схемаси пастдан юқорига — 0,5;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementаралаш ва бошқа схемалар — 0,2;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementk — резервуар деворларидан қудуқ ўқигача масофани ҳамда тузни эритиш жараёнида ҳосил бўлган резервуар шаклининг эҳтимолий носимметриклигини ҳисобга олган, жадвалга мувофиқ аниқланган коэффициент.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementҚўшни резервуарлар турли ўлчамга эга бўлса, формуладаги r қиймат каттароқ радиусга тенг қабул қилинади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЕр ости резервуари томининг шаклини гумбазсимон ёки конуссимон ва резервуар томини диаметри 30 м бўлган юқори ясси қисмидан бошлаб лойиҳалашга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementМорфологик жиҳатдан кон тури | Эриш схемасида коэффициент қиймати | ||
Юқоридан пастга | Пастдан юқорига | Аралаш ва бошқа | |
Қатлам | 2,2 | 2,7 | 2,4 |
Қатлам-линзасимон | 2,2 | 2,7 | 2,4 |
Гумбаз-штоксимон | 2,5 | 3,5 | 3,0 |
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementҚалин туз конларида қудуқлар оғзи ўртасидаги масофани резервуарларнинг икки ёки кўп ярусли жойлашиши ҳисобига қисқартиришга йўл қўйилади. Бунда, қўши ер ости резервуарларининг тўсиқлари катталиги энг қисқа масофа бўйича формула талабларига мувофиқ бўлиши, резервуар деворидан қўши қудуққача бўлган масофа эса камида 50 m ни ташкил этиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЕр ости омборидан маҳсулотни тўйинган шўр сув ёки сув билан сиқиб чиқариш зарур бўлганида, ишлатиш жараёнида ер ости резервуарини қўшимча ювишни ҳисоб-китоб қилиш ва унинг якуний конфигурациясини аниқлаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementШНҚ 2.09.22-22 «Ер ости нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород газ омборлари. Лойиҳалаш талаблари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
8-ИЛОВА
8-ИЛОВА
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementМаҳсулотни филтрлаш шартларига мувофиқ резервуар томидаги ҳимоя туз устуни ўлчамини ҳисоблаш (сув қатлами йўқлигида)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementРезервуарнинг томидаги туз устунининг қалинлиги — m, ни қуйидаги формулага мувофиқ аниқлашга йўл қўйилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбироқ, конструктив сабабларга кўра камида 20 m этиб қабул қилинади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementϵ — устун чегарасидаги қувур ташқарисидаги цемент ҳалқасининг ўтказувчанлик коэффициенти, m2;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementА — устун чегарасидаги қувур ташқарисидаги цемент ҳалқасининг ўртача майдони, m2;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementНr — ер юзасидан камера ҳосил бўладиган тош туз қатлами томигача бўлган масофа, m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementPb — қатлам суюқлигининг тоз тузи қатлами томи даражасидаги статик босими, Pа;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementa — умумий сақлаш вақтига нисбатан маҳсулотни резервуарга қуйиш вақтини ҳисобга олган коэффициент (бирлик улушида);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementPr — технологик қудуқнинг марказий устунидаги гидравлик қаршилик ва маҳсулотни резервуарга қуйиш жараёнида шўр сувни ҳаракатланишида бошдаги қарши босим йиғиндиси, Pа;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementn — сақланаётган маҳсулотнинг динамик ёпишқоқлиги, Pа ⋅ s;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementQp — сақланаётган маҳсулотнинг туз устуни доирасида қувур ташқарисидаги цемент ҳалқа орқали йўл қўйилган ҳажмий сарфи, m3/s, амалдаги ер ости сувларини ифлосланиш муҳофаза қилиш санитария қоидалари, нормалари ва гигиена нормативларига мувофиқ аниқланиши лозим (ҳисоб-китобларда Qp = 4⋅10-11 m3/s йўл қўйилади).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЕр ости резервуарининг мустаҳкамлиги шартларига кўра туз устунининг ўлчами, сақланаётган маҳсулотни мустаҳкамлаш қувурининг ташқи цемент ҳалқаси орқали филтрлаш шартлари бўйича туз устуни ўлчамидан катта бўлса, катта қиймат қабул қилиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementШНҚ 2.09.22-22 «Ер ости нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород газ омборлари. Лойиҳалаш талаблари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
9-ИЛОВА
9-ИЛОВА
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementШўр сувни чуқур сув қатламларига юбориш бўйича иншоотларнинг техник тавсифларини аниқлаш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1. Юборилаётган шўр сув таркибида йўл қўйиладиган эримайдиган қўшимчалар (ЭҚ)нинг миқдори қуйидаги 1-жадвалга мувофиқ унинг ўтказувчанлиги ва ютувчи қатлам коллектори турига кўра аниқланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element|
|
|
1-жадвал |
|
Сув қатлами коллектори |
Ўтказувчанлик коэффициенти, |
Шўр сувда йириклиги 0,02 mm/s гача бўлган гидравлик ўлчамдаги ЭҚ нинг йўл қўйиладиган миқдори , mg/l |
|
Ёриқли |
1,0 ва ундан ортиқ 0,5 — 1,0 0,5 дан кам |
150 100 15 |
|
Ғовакли цементланган |
0,5 ва ундан ортиқ 0,25 — 0,5 |
50 25 |
|
Ғовакли бўшашган |
0,5 ва ундан ортиқ 0,25 — 0,5 |
25 15 |
|
Барча турдаги |
0,25 дан кам |
10 |
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2. Шўр сувни ЭҚдан тозалаш усулини танлашда қуйидаги 2-жадвалга риоя қилиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2-жадвал | ||
Тозаланмаган шўр сувдаги гидравлик йириклиги 0,02 mm/с гача бўлган ЭҚ нинг йўл қўйиладиган миқдори, mg/l | Тозаланган (юборилаётган) шўр сувда ЭҚ нинг йўл қўйиладиган миқдори, mg/l | Тавсия этилган шўр сувни тозалаш усули |
200 дан ортиқ 125 — 200 125 — 200 65 — 125 | 150 дан кам 50 — 100 25 — 50 10 — 25 | Коагуляция тиндириш Коагуляция Филтрлаб тиндириш |
65 дан кам | 25 дан ортиқ 15 — 25 10 — 15 | тиндириш Коагуляция Филтрлаб тиндириш |
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element3. Сиқилган δm шламда қўшимчаларнинг (қаттиқ фаза) ўртача концентрацияланиши қуйидаги 3-жадвалга мувофиқ дастлабки шўр сувдаги ЭҚ миқдорига кўра қабул қилинади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element3-жадвал | ||
Дастлабки шўр сувдаги ЭҚ лар миқдори, mg/l | Сиқилган шламнинг ўртача концентрацияси, kg/m3 | |
24 h | 720 h | |
100 гача | 10 | 25 |
100 — 400 | 10 — 20 | 25 — 65 |
400 — 1000 | 20 — 100 | 65 — 200 |
1000 — 2500 | 100 — 400 | 200 — 600 |
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element4. Шўр сувнинг биринчи тиндирилиши 6 h дан кам бўлмаслиги керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementТиндириш карталаридаги чўкиш зонасининг чуқурлиги 1,5 m дан ошмаслиги керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element5. Шўр сувни тозалаш унга навбатма-навбат шўр сувнинг 6 — 8 гача pН қийматлардаги темир сульфати (FeSO4), натрий силикати (Na2SiO3) ва полиакриламид (ПАА) сувли эритмаларни киритиш орқали амалга оширилиши керак. Бошқа pН қийматларида шўр сувни нейтраллаштириш кўзда тутилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element6. Якка бостирма қудуқнинг qs, m3/(h⋅МPа) солиштирма қабул қилувчанлигини қуйидаги формулага мувофиқ ҳисоблаш лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(1)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementα — қудуқ туби зонасини тиқилиб қолиши ҳисобига бостирма қудуқнинг қабул қилувчанлигининг пасайиши коэффициенти, 0,25 га тенг қабул қилинади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementϵ — сув қатлам ўтказувчанлиги коэффициенти, m2;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementm — очиқ сув сақловчи жинслар қуввати, m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementnb — қатлам шароитидаги шўр сувнинг динамик ёпишқоқлиги, Pа — s;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementᴂ — пьезо-ўтказувчанлик коэффициенти, m2 /сут;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementt — ўртача шўр сувни қуйиш давомийлиги, сут;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementrs — қудуқнинг шўр сувни қабул қилувчи қисмининг радиуси, m.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element7. Шўр сувни якка қудуққа бостиришда йўл қўйилган
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(2)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementрr — қув қатлами томи жинсларининг ўртача зичлиги, kg/m3;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementНr — сув қатламининг очилган оралиғи том қисмининг чуқурлиги, m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementPb — сув қатламидаги статик қатлам босими, Pа.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element8. Шўр сувни чиқаришда бостирма қудуқларнинг тахминий сонини аниқлашда улар ўртасидаги ўзаро гидравлик таъсирни ҳисобга олиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementҚудуқдаги, ∆ij босим ўзгаришининг камайишини қуйидаги формулага мувофиқ ҳисоблаш керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(3)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementi, j — қудуқлар рақами;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementrij — i, ва j қудуқлари орасидаги масофа, m.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element9. Шўр сувдаги бостирма қудуқларнинг тахмини сони қуйидаги формулага асосан аниқланиши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(4)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementQ — талаб этилган шўр сув қуйиш унумдорлиги, m3/h.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element10. п ≤ 2 бўлса, битта захира қудуқни кўзда тутиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element11. Юқори босимли шўр сув қувурларидаги ҳисобланган Рр, Pа босимни қуйидаги формулага мувофиқ аниқланиш керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementPp = ph +Pbr +Ploc (5)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementРh — бостирма қудуқ устида рухсат этилган максимал босим, Pа;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementРbr Ploc — шўр сув қувуридаги мувофиқ текис ва маҳаллий Па қаршилик гидравликанинг формулаларига мувофиқ ҳисобланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element12. Бостирма қудуқ устидаги максимал рухсат этилган Рh, Ра босимни қуйидаги формулага мувофиқ ҳисоблаш лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(6)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementλ — гидравлик қаршиликлар коэффициенти, 0,024 га тенг қабул қилинади;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementv — шўр сувнинг ҳаракатланиш тезлиги, m/s (кўпи билан 2 m/s қабул қилинади);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementr — шўр сув қуйиладиган бостирма қудуқ каналининг гидравлик радиуси, m.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element13. Шўр сувни қуйиш учун мўлжалланган насос қурилмасининг унумдорлигини тузнинг ер ости эриш унумдорлигига тенг қабул қилиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element14. Насос қурилмасининг бостириш босимини 5-формулага мувофиқ ҳисоблаш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element15. Шўр сувни бостирма қудуқларга қуйиш учун насоснинг паспортига мувофиқ бостириш босими ҳисобланган босимдан 10 фоиздан ортиқ бўлмаслиги лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementШНҚ 2.09.22-22 «Ер ости нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород газ омборлари. Лойиҳалаш талаблари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
10-ИЛОВА
10-ИЛОВА
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementГерметик туташтиргичлар конструкцияси ва лаҳимларни герметиклаш материаллари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1. Лаҳимларни герметиклаш учун герметик туташтиргичларнинг қуйидаги конструкцияларини кўзда тутиш лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementконтурли гидро-затворли бетон туташтиргичлар (1-расм) — нефть ва нефть маҳсулотлари учун;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementиккиталик гидро-затворли бетон туташтиргичлар (2-расм) — суюлтирилган углеводород гази учун;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementиккиталик металл туташтиргичлар (3-4-расмлар) — суюлтирилган углеводород гази учун;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбитталик бетон туташтиргичлар — нефть ва нефть маҳсулотлари учун.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementТуташтиргичларда герметик люк билан тўсилган, аниқ диаметри камида 600 mm бўлган тешик кўзда тутилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1-расм. Контурли гидро-затворли бетон туташтиргичлар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1-лаҳим, 2-босим девори, 3-контурли гидро-затвор соҳаси, 4, 5-изоляцияловчи суюқликни қуйиш ва аралаштириш учун мўлжалланган қувурлар тизими, 6-ясси металл бўлаги
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2-расм. Икки қават гидро-затворли бетон туташтиргичлар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1-лаҳим-сиғим, 2-герметик туташтиргичнинг босим девори, 3-изоляцияловчи суюқликка эга гидромуҳар соҳаси, 4-штроба, 5-гидро-затвордан ҳавони чиқариш қувури, 6-гидро-затворни тўлдириш қувури
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element3-расм. Юқори қисмда жойлашган икки қаватли металл туташтиргич
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1-ствол, 2-мустаҳкамлаш қувурида жойлашган металл туташтиргичлар, 3-қудуқ усти, 4-маҳсулот ўтказмайдиган эритма,5-мустаҳкамлаш қувури, 6-лаҳим-сиғим, 7-зумпф
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element4-расм. Стволнинг пастки қисмида жойлашган икки қаватли металл туташтиргич
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1-стволнинг таянч ҳалқаси, 2-ҳалқали метал ёқалар, 3-металл туташтиргичлар, 4-маҳсулот ўтказмайдиган эритма, 5-металл пайвандланган қобиқ, 6-темир бетон кўйлак, 7-лаҳим-сиғим, 8-зумпф
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2. Герметик туташтиргичлар учун материал сифатида бетон, темир-бетон (пўлат бўлаги билан аралаштириш зарур бўлганида) ва металл кўзда тутилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element3. Герметик туташтиргичларни қуриш учун фойдаланиладиган бетонлар қуйидаги хусусиятларга эга бўлиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementсиқилиш учун В 35н мустаҳкамлик синфи;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementўқдан тортиш учун Bt 2,4 мустаҳкамлик синфлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementF 100 музга чидамлилик русуми;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementW 12 дан паст бўлмаган сувга чидамлилик русуми;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element10 — 8 mkm2 (10 — 5mD) дан ошмайдиган газ ўтказувчанлик коэффициенти;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element0,80 дан кам бўлмаган углеводород муҳитига агрессив қаршилик коэффициенти.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element4. Бетонни тайёрлаш учун ушбу илованинг 3-бандида келтирилган талабларни ҳисобга олган ҳолда тортувчи цемент ҳамда турли кимёвий қўшимчалар асосида ёки уларни жалб қилган ҳолда тайёрланган бетон ва эритмалардан фойдаланишга йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element5. Гидро-затворлар бўшлиғини тўлдириш учун бентонит кукуни асосидаги лойли изоляцияловчи суюқликлардан фойдаланиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementГидро-затвор бўшлиқларини тўлдириш босқичма-босқич амалга оширилиши ва изоляцияловчи суюқликлар турли хил сув бериш хусусиятига эга бўлиши (лойли эритмаларнинг сув беришини ўлчаш асбоби бўйича 2 — 6 сm3 ва 15 — 18 сm3) ва бўлиниб кетмаслиги керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementИзоляцияловчи суюқликка қўшимча сифатида суюқ шиша, карбоксиметил-целлюлоза, ишқор, гилан қўшимчаларидан фойдаланиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementГидро-затвор бўшлиғидаги изоляцияловчи суюқлик босими лаҳим-сиғимларда сақланаётган маҳсулотлар босимидан 0,05 — 0,1 МPа (0,5 — 1,0 kgf/сm2) га юқори бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element6. Қувурларнинг ташқи бўшлиғи, лаҳимларнинг маҳкамлаш майдони, бириктиргичлар контури ва ёрилган зоналарни тампонлашда турли қўшимчалар билан тайёрланган цемент ва қатронлар асосидаги эритмалардан фойдаланиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element7. Цемент асосидаги тампонлаш эритмаларига қуйидаги талаблар қўйилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2 кунлик эгилишга чидамлилик — камида 2,7 МPа (27 kgf/сm2);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementгаз ўтказувчанлик коэффициенти — кўпи билан 10 — 8 mkm2 (10 — 5mD);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementкенгайиш деформациялари — камида 4 ва кўпи билан 14 mm/m;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementуглеводород муҳитларига қарши агрессив чидамлилик коэффициенти — камида 0,85.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementҚатронлар асосидаги тампонлаш эритмаларига қуйидаги талаблар қўйилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementгаз ўтказувчанлик коэффициенти — кўпи билан 10 — 8 mkm2 (10 — 5mD);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementёпишқоқлик — 14 — 18 s ( ГОСТ 8420-22 бўйича);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementуглеводород муҳитларига қарши агрессив чидамлилик коэффициенти — камида 0,85;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementқисқармаслик.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementШНҚ 2.09.22-22 «Ер ости нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород газ омборлари. Лойиҳалаш талаблари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
11-ИЛОВА
11-ИЛОВА
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element3,8 х 3,8 m ёндашув лаҳимлар кесимида герметик δ туташтиргичлар қалинлигининг р юкламага боғлиқлиги графиги
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element(эркин таянган плиталар ҳисоб-китоблари асосида)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementI — В 25 синф бетон учун;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementII — В 30 синф бетон учун;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementIII — В 40 синф бетон учун.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementШНҚ 2.09.22-22 «Ер ости нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород газ омборлари. Лойиҳалаш талаблари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
12-ИЛОВА
12-ИЛОВА
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementШахтасиз резервуарлар технологик қудуқларининг иссиқлик изоляцияси қалинлигини ҳисоблаш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementТехнологик қудуқнинг иссиқлик изоляциясининг минимал йўл қўйилган (жинсни музлаган ҳолатда сақлаб туриш шартидан келиб чиқиб) қалинлиги d, m, ни қуйидаги тенглама бўйича аниқлаш лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementtph, — сувнинг музга фаза ўтиш ҳарорати, °С;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementtr — музлик жинсларининг табиий ҳарорати, °С;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementtp — маҳсулотнинг тўлдириш давридаги ўртача ҳарорати, °С;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementerfx — жадвал шаклига берилган Гаусс хатолари функцияси.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementҚуйидаги формулаларга мувофиқ аниқланадиган b ва В коэффициентлар:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(2)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
(3)Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбу ерда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementai — иссиқлик изоляциясининг иссиқлик тарқатиш коэффициенти, m2/s;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementQ — резервуарни тўлиш тезлиги, m3/s;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementλ — иссиқлик изоляциясининг иссиқлик ўтказувчанлик коэффициенти, W/ (m⋅°С);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementci — иссиқлик изоляциясининг ҳажмий иссиқлик сиғими, Dj/(m3⋅°С );
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementλr — музлик жинсларининг иссиқлик ўтказувчанлик коэффициенти, W/(m⋅°С);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementсr — музлик жинсларининг ҳажмий иссиқлик сиғими, Dj/ (m3⋅°С).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementТенглама график — аналитик усулда ечилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element0,01 — 0,2 m диапазонида 0,02 — 0,05 m қадами билан d, m қийматларини ҳисобга олган ҳолда ҳисоблаш йўли билан тенгламанинг ўнг томон қисми аниқланиши ва унинг графиги тузилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementҲисоблаш билан тенгламанинг чап қисми аниқланиши ва абсцисса ўқига тўғри чизиқ, параллель ўқ кўринишида аввалги графикка ўтказилиши керак. Тенгламанинг чап ва ўнг қисмлари графикларининг кесишиш нуқтаси унинг ечими бўлиб, технологик қудуқнинг иссиқлик изоляциясининг йўл қўйилган минимал қалинлигини аниқлаб беради.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementШНҚ 2.09.22-22 «Ер ости нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород газ омборлари. Лойиҳалаш талаблари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
13-ИЛОВА
13-ИЛОВА
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementМусбат ҳароратли жинсларда тоғ-кон усулида қурилган ер ости нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород газ омборлари ер ости иншоотларининг вентиляция тизимларига қўйилган талаблар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1. Очувчи, коллектор ва ёндош лаҳимлари ҳамда ер ости насос станцияларида сунъий таъминот ва тортиш вентиляция тизимлари бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementБарча таъминот ва тортиш вентиляторлари учун захира тизимлар кўзда тутилган бўлиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2. Бир неча турдаги нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород газ омборларида ҳар хил турдаги маҳсулотларни қуйиш учун ер ости насос камераларига хизмат кўрсатувчи тортиш вентиляцияларини ўзаро бирлаштирилишига йўл қўйилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element3. Ҳаво алмаштириш соат тезлиги қуйидагича қабул қилинади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementер ости насос камералари ва бириктиргич зоналарида — 20;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementствол ва коллектор лаҳимларида — 6.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЭтилли маҳсулотларни сақлашда юқорида кўрсатилган ҳаво алмаштириш соат тезлиги 50 фоизга оширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element4. Очувчи ва электрон коллектор лаҳимларининг таъминот вентиляцияси ҳавони тўғридан-тўғри стволга узатиш орқали амалга оширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЛаҳимларнинг тоза ҳаво ўтказиш учун мўлжалланган қисми кўтариш-тушириш воситалари, зинапоялар бўлими, технологик ва вентиляция қувурлари эгаллаган майдонларни чиқариб ташланган ҳолда қабул қилиниши, бунда лаҳимлардаги ҳавонинг ҳаракатланиш тезлиги 8 m/s дан ошмаслиги керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element5. Ҳавонинг ер ости камераларига етказиб беришда, ҳавонинг ушбу хоналарнинг ишчи муҳитига етказиб берилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element6. Ер ости насос камераларида мавсумий вентиляция тизимига қўшимча тарзда сақланаётган маҳсулотларнинг буғлари чиқиш мумкин бўлган жойларда маҳаллий сўриш тизимлари бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element7. Ер ости нефть, нефть маҳсулотлари ва суюлтирилган углеводород газ омборларининг ер ости қисмида ҳаво айланишини таъминловчи вентиляторлар ер остидаги махсус хоналарда ўрнатилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementВентиляторларни ёқиш ва ўчириш диспетчерлик хонасидан туриб масофадан амалга оширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementБарча вентиляция қурилмалари уларнинг ўз-ўзидан ишга тушишини истисно қилиш учун технологик қурилма ёрдамида блокланган бўлиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element8. Тортувчи ҳаво ўтказгичлар йўлдош ҳаво оқимларини кириб келиши эҳтимолини минималлаштириш учун, минимал миқдордаги ажралувчи бирикмалар билан пайвандлаш орқали уланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element9. Омборларнинг ер ости лаҳимларида лойиҳавий ҳаво намлиги ва иссиқлигини таъминлаш учун вентиляция тизимини иситиш ва тозалаш тизимлари кўзда тутилиши керак.