O‘zbekiston Respublikasi Qurilish va uy-joy kommunal xo‘jaligi vazirining
Buyrug‘i
SHNQ 2.01.05-24 “Tabiiy va sun’iy yoritish” shaharsozlik normalari va qoidalarini tasdiqlash to‘g‘risida
[O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan 2024-yil 25-oktabrda hisobga olindi, hisob raqami 309]
O‘zbekiston Respublikasining Shaharsozlik kodeksi, O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 27-noyabrdagi PF-6119-son “O‘zbekistan Respublikasi qurilish tarmog‘ini modernizatsiya qilish, jadal va innovatsion rivojlantirishning 2021 — 2025-yillarga mo‘ljallangan strategiyasini tasdiqlash to‘g‘risida”gi, 2023-yil 28-avgustdagi PF-151-son “Ma’muriy islohotlar doirasida qurilish va uy-joy kommunal xo‘jaligi sohasida davlat boshqaruvini samarali tashkil qilish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi farmonlari hamda O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 23-apreldagi 231-son “Qurilish sohasidagi normativ hujjatlarni xalqaro standartlar bilan uyg‘unlashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi qaroriga muvofiq buyuraman:
1. SHNQ 2.01.05-24 “Tabiiy va sun’iy yoritish” shaharsozlik normalari va qoidalari ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
2. O‘zbekiston Respublikasi qurilish vazirining 2019-yil 23-dekabrdagi 561-son buyrug‘i bilan tasdiqlangan QMQ 2.01.05-19 “Tabiiy va sun’iy yoritish” shaharsozlik normalari va qoidalari o‘z kuchini yo‘qotgan deb topilsin.
3. Mazkur buyruq O‘zbekiston Respublikasi Favqulodda vaziyatlar vazirligi, Energetika vazirligi hamda Sog‘liqni saqlash vazirligi huzuridagi Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi qo‘mitasi bilan kelishilgan.
4. Ushbu buyruq rasmiy e’lon qilingan kundan e’tiboran kuchga kiradi.
Vazir v. b. Sh. XIDOYATOV
Toshkent sh.,
2024-yil 26-sentabr,
1/2-68-son
Kelishildi:
Energetika vaziri J. MIRZAMAHMUDOV
2024-yil 21-sentabr
Favqulodda vaziyatlar vazirligi A. KULDASHEV
2024-yil 17-sentabr
Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi qo‘mitasi raisi B. YUSUPALIYEV
2024-yil 11-sentabr
O‘zbekiston Respublikasi qurilish va uy-joy kommunal xo‘jaligi vazirining 2024-yil 26-sentabrdagi 01/2-68-son buyrug‘iga
ILOVA
SHNQ 2.01.05-24 “Tabiiy va sun’iy yoritish” shaharsozlik normalari va qoidalari
Mazkur shaharsozlik normalari va qoidalari (bundan buyon matnda SHNQ deb yuritiladi) yangi qurilayotgan va rekonstruksiya qilinadigan binolar va inshootlarni hamda ularning maydonlarini, shuningdek, aholi punktlarini yoritishni loyihalashga oid bo‘lgan talablarini belgilaydi.
Ushbu SHNQ talablari quyidagi obyektlarning yoritilishini loyihalashga nisbatan tatbiq etilmaydi:
yerosti ishlari;
dengiz va daryo portlari;
aerodromlar;
temir yo‘l stansiyalari va ularning yo‘llari;
sport inshootlari;
davolash-profilaktika muassasalari;
qishloq xo‘jaligi mahsulotlarini saqlash xonalari;
o‘simliklar va hayvonlarni joylashtirish uchun mo‘ljallangan xonalar.
Mazkur SHNQ asosida bino va inshootlarning texnologik jarayoni va qurilish yechimlarining o‘ziga xos xususiyatlarini hisobga olgan holda yoritishning me’yorlari ishlab chiqiladi.
1-bob. Shaharsozlik normalari va qoidalari hamda sanitariya qoidalari, normalari va gigiyena normativlariga havolalar
1. Mazkur SHNQda quyidagi shaharsozlik normalari va qoidalari hamda sanitariya qoidalari, normalari va gigiyena normativlariga havolalar keltirilgan:
SHNQ 2.05.09-22 “Tramvay va trolleybus yo‘llari” shaharsozlik normalari va qoidalari;
SanQvaN 0146-04 “O‘zbekiston iqlim sharoitida turar joy binolarini loyihalashtirishning sanitariya qoidalari va me’yorlari”;
2-bob. Atamalar, ta’riflar va qisqartmalar
2. Ushbu SHNQda quyidagi atama va ta’riflardan foydalanilgan:
avariya holatidagi yoritish — ishchi yoritish ta’minotining ishdan chiqish holatida ko‘zda tutiladigan yoritish;
aralash yoritish — tabiiy va sun’iy yoritishni bir vaqtda amalga oshirilishi;
aholi punkti — huquqiy maqom, nom va chegara bilan belgilangan O‘zbekiston Respublikasi ma’muriy-hududiy birligi (shahar, shaharcha, qishloq, ovul);
bino — funksional maqsadiga qarab odamlar yashashi yoki bo‘lishiga va har xil turdagi ishlab chiqarish jarayonlarini bajarishga mo‘ljallangan, tayanch, to‘sma yoki har ikkala maqsadga xizmat qiluvchi konstruksiyalardan iborat qurilish tizimi;
birlashgan shinamsizlik ko‘rsatkichi UGR — ko‘rish chog‘ida ravshanlikning notekis taqsimlanishidan keltirib chiqaradigan yaltiroqlikni baholash mezonidir va u quyidagi formula orqali aniqlanadi:
,
Bunda:
Li — yaltiroq manbaning ravshanligi, cd/m2;
ωi — yaltiroq manbaning burchakli o‘lchovi, steradian;
pi — ko‘rish chizig‘iga nisbatan yaltiroq manba pozitsiyasining indeksi;
La — adaptatsiya ravshanligi, cd/m2;
vertikal yoritilganlik (lx) — vertikal tekislikdagi yoritilganlik;
gorizontal yoritilganlik (lx) — gorizontal tekislikdagi yoritilganlik;
yon tomondan tabiiy yoritish — xonalarni tashqi devorlaridagi derazalar orqali tabiiy yoritish;
yoritilganlik E (lx) — ko‘rib chiqilayotgan nuqtani o‘ziga olgan sirt elementiga tushayotgan yorug‘lik oqimi dF ning shu elementni yuzasi dA ga nisbati:
E=dF/dA;
yoritilganlikning pulsatsiya koeffitsiyenti Kp, foiz — gazrazryadli chiroqlarni o‘zgaruvchan tok bilan ta’minlanganda, yorug‘lik oqimining vaqt bo‘yicha o‘zgarishi natijasida yoritilganlik tebranishlarining nisbiy chuqurligini baholash mezoni hisoblanadi hamda u quyidagi formula orqali aniqlanadi:
,
Bunda:
Emax va Emin — mos ravishda yoritilganlikning tebranish davridagi maksimal va minimal qiymatlari, lx;
Eo‘r — shu davr ichida yoritilganlikning o‘rtacha qiymati, lx;
yorug‘lik iqlimining koeffitsiyenti (m) — yorug‘lik iqlimi xususiyatlarini hisobga oluvchi koeffitsiyent;
zaxira koeffitsiyenti (Kz) — yoritkichini ekspluatatsiya qilish jarayonida yoritilganlik yoki ravshanlikning pasayishini hisobga oluvchi koeffitsiyent;
ishchi yuza — ish olib boriladigan va yoritilganlik me’yorlanadigan yuza;
ishchi yoritish — binolardan tashqarida ish olib boriladigan joylarda me’yorlashtirilgan yoritish sharoitlarini ta’minlaydigan yoritish;
inshoot — har xil turdagi ishlab chiqarish jarayonlarini bajarish, moddiy qimmatliklarni joylashtirish va saqlash, odamlarning vaqtincha bo‘lishi (harakatlanishi), shuningdek uskunalar yoki kommunikatsiyalarni joylashtirish (o‘tkazish, ulash) uchun mo‘ljallangan, tayanch, to‘sma yoki har ikkala maqsadga xizmat qiluvchi konstruksiyalardan iborat hajmiy, yassi yoki chiziq tarzidagi qurilish tizimi;
ko‘z qamashtirish ko‘rsatkichi R — yoritish qurilmasining ko‘zni qamashtirish ta’sirini baholash mezoni hisoblanadi va u formula orqali aniqlanadi:
R = (S-1) 1000
Bunda, S-ko‘rish chog‘ida ko‘z qamashtirish manbalarining borligi va yo‘qligida ravshanlikning chegaraviy farqlarining nisbatiga teng ko‘z qamashtirish koeffitsiyentidir;
maksimal yoritilganlik (lx) — yoritiladigan hududda yoritilganlikning eng katta qiymati;
minimal yoritilganlik (lx) — yoritiladigan hududda yoritilganlikning eng kichik qiymati;
mahalliy yoritish — umumiy yoritishga qo‘shimcha bo‘lgan yoritish bo‘lib, yoritkichlarning yorug‘lik oqimini ish joylariga bevosita yo‘naltiriladi;
navbatchi yoritish — ishdan tashqari vaqtdagi yoritish;
ravshanlik (cd/m2) — yorug‘lik manbaining berilgan yo‘nalish bo‘yicha yorug‘lanishini ifodalovchi kattalik;
rang uzatish indeksi — aniq kuzatish sharoitlarida tekshirilayotgan va standart yorug‘lik manbalari bilan yoritilgan rangli obyektni ko‘rishni qabul qilish mosligining o‘lchovi;
rang harorati Ts — plank (qora jism) nurlantirgichining harorati, bunda uning nurlanishi qaralayotgan obyektning nurlanishi bilan bir xil rangga ega bo‘ladi.
rang uzatish — yorug‘lik manbaining spektral tarkibining rangli obyektlarni ko‘rish idrokiga ta’sirini tavsiflovchi umumiy tushuncha bo‘lib, standart yorug‘lik manbai bilan yoritilgan o‘sha obyektlarni idrok qilish bilan taqqoslanadi.
svetodiod — yarimo‘tkazgichli diod orqali elektr toki o‘tkazilganda to‘lqinlar uzunligi ko‘rish diapazonida kogerent bo‘lmagan nurlanishlar chiqarishga asoslangan yorug‘lik manbai;
tabiiy yoritish — xonalarni (to‘g‘ri yoki qaytgan), tashqi to‘siq konstruksiyalaridagi yorug‘lik darchalari orqali o‘tuvchi osmon yorug‘ligi bilan yoritish;
tabiiy yorug‘lik bo‘lmagan xona — tabiiy yoritish koeffitsiyenti 0.1 foizdan kam bo‘lgan xona;
tabiiy yoritish koeffitsiyenti (bundan buyon matnda TYOK deb yuritiladi) — xona ichida berilgan tekislikning biror nuqtasida osmon yorug‘ligi (bevosita yoki qaytgandan keyin) hosil qiladigan tabiiy yoritilganlikning to‘liq ochiq osmon gumbazi yorug‘ligi hosil qiladigan tashqi gorizontal yoritilganlikning bir vaqtdagi qiymatiga nisbati; foizlarda ifodalanadi.
turar joy obyektlari — odamlar yashashi uchun mo‘ljallangan binolar, doimiy yashash uchun uy-joylar (xonadonlar), shuningdek vaqtincha yashash uchun yotoqxonalar, mehmonxonalar, maktab-internatlar, qariyalar uylari;
xonaning indeksi i — xonaning geotermik xususiyatlari yordamida aniqlanadigan va yoritkichlarning foydalanish koeffitsiyentini hisoblash uchun qo‘llaniladigan kattalikdir hamda u quyidagi formula yordamida aniqlanadi:
Bunda:
a va b — bino uzunligi va kengligi, m;
h0 — yoritkichlarning ishchi yuza ustida osilish balandligi, m;
silindrik yoritilganlik Es — xonaning yorug‘lik bilan to‘yinish xususiyati. Xonada vertikal joylashgan, radiusi va balandligi nolga intiluvchi silindr sirtidagi yorug‘lik oqimining o‘rtacha zichligi orqali aniqlanadi;
shartli ishchi yuza — poldan 0,8 m balandlikda joylashgan gorizontal yuza;
evakuatsiya yoritishi — normal yoritish avariya holatida o‘chirilganda, xonadan odamlarni evakuatsiya qilish uchun zarur bo‘lgan yoritishdir;
Ekspluatatsiya koeffitsiyenti (tabiiy yorug‘lik uchun) MF, nisbiy birliklar — belgilangan xizmat muddati oxirida tabiiy yoritish natijasida yaratilgan ma’lum bir nuqtadagi TYOK qiymatining ekspluatatsiya boshidagi xuddi shu nuqtadagi TYOK qiymatiga nisbatiga teng bo‘lgan koeffitsiyent.
Ushbu koeffitsiyent deraza oynalarining ifloslanishi va eskirishi shuningdek xona sirtlarining aks ettiruvchi xususiyatlarining pasayishi tufayli ekspluatatsiya jarayonida TYOK ning kamayishini hisobga oladi va quyidagi formuladan hisoblab topiladi:
MF=MFz ∙ MFp
Bunda:
MFz — ekspluatatsiya jarayonidagi deraza oynalarining ifloslanishi va eskirishi tufayli TYOKni kamayishini hisobga oluvchi koeffitsiyent;
MFp — ekspluatatsiya jarayonidagi xona yuzalarini nur qaytarish xususiyatlarini pasayishi tufayli TYOKni kamayishini hisobga oluvchi koeffitsiyent;
Ekspluatatsiya koeffitsiyenti tabiiy yoritish uchun oldin qo‘llanilgan zaxira koeffitsiyenti Kz ga teskari kattalik (MF=1/Kz);
Ekspluatatsiya koeffitsiyenti (sun’iy yoritish uchun) MF, nisbiy birliklar — belgilangan foydalanish muddati oxirida yoritish qurilmasi tomonidan hosil qilingan ma’lum nuqtadagi yoritilganlik yoki ravshanlikning, shu nuqtadagi ekspluatatsiya boshidagi yoritilganlik yoki ravshanlikka nisbatiga teng bo‘lgan koeffitsiyentdir.
Ushbu koeffitsiyent yoritish qurilmasidan foydalanish davomida yorug‘lik oqimining pasayishi, yorug‘lik manbalarining ishdan chiqishi va yoritish asboblarining optik elementlarining qaytaruvchi hamda o‘tkazuvchi xususiyatlarining tiklanmaydigan o‘zgarishi, shuningdek xona yuzalarining, bino yoki inshootning tashqi devorlarining, yo‘l yoki piyodalar yo‘lagining harakatlanish qismining ifloslanishi natijasida yoritilganlik yoki ravshanlikning kamayishini hisobga oladi va quyidagi formuladan hisoblab topiladi:
MF=MFsp∙ MFvi ∙ MFop∙ MFp
Bunda:
MFcp — yorug‘lik manbalarining yorug‘lik oqimining pasayishini hisobga oluvchi koeffitsiyent;
MFvi — yorug‘lik manbalarining ishdan chiqishini hisobga oluvchi koeffitsiyent;
MFop — yoritish asboblari optik elementlarining ifloslanishi, hamda qaytaruvchi va o‘tkazuvchi xossalarining tiklanmaydigan o‘zgarishini hisobga oluvchi koeffitsiyent;
MFn — xona yoki inshootning aks ettiruvchi yuzalarining ifloslanishini hisobga oluvchi koeffitsiyent.
Ekspluatatsiya koeffitsiyenti zaxira koeffitsiyenti Kz ga teskari proporsional (MF=1/Kz);
yuqoridan tabiiy yoritish — xonalarning fonarlar orqali tabiiy yoritilishi, binoning balandliklari har xil bo‘lgan joylarida devorlardagi yorug‘lik tuynuklari;
yarim silindrik yoritilganlik — ko‘cha bo‘ylab uning o‘qiga parallel harakatlanayotgan kuzatuvchi uchun fazoning yorug‘lik bilan to‘yinganligi va soyani hosil qiluvchi yoritish effektining tavsifi. Radiusi va balandligi nolga intiluvchi yarim silindrning 1,5 m balandlikdagi ko‘chaning bo‘ylama chizig‘ida vertikal joylashgan yuzasidagi yorug‘lik oqimining o‘rtacha zichligi sifatida aniqlanadi. Yarim silindrik yoritilganlikni hisoblash muhandislik usuli bilan amalga oshiriladi.
3. Ushbu SHNQda quyidagi qisqartmalar qo‘llanilgan:
TYOK — tabiiy yoritish koeffitsiyenti;
QVYOQ — qisqa vaqtda (odamlar ushbu xonalardan o‘tib olishiga yetarli vaqt) yonib-o‘chadigan qurilmalar.
3-bob. Umumiy qoidalar
2. Ushbu SHNQdagi yoritishning normalashtirilgan qiymati yorug‘lik manbalari uchun xona ichidagi ishchi yuzada minimal qiymatli nuqtalarida berilishi lozim. Bundan, tashqi yoritishda har qanday yorug‘lik manbalari mustasno.
Mazkur SHNQda yo‘l qoplamalari ravshanligining me’yorlanadigan qiymatlari turli yoritish manbalari uchun keltirilgan.
Ish joylaridagi minimal yoritilganlikning xonadagi me’yoriy o‘rtacha yoritilganlikdan farqi SanQvaN 0146-04ga muvofiq 10 foizdan oshmasligi kerak.
3. Yoritilganlikning lx dagi me’yoriy qiymatlari quyidagi shkalalar bo‘yicha qabul qilinishi lozim: 20, 30, 40, 50, 75, 100, 125, 200, 300, 400, 500, 600, 750, 1000, 1250, 1500, 2000, 2500, 3000, 3500, 4000, 4500, 5000.
4. Yuza ravshanligining cd/m2 me’yoriy qiymatlarini quyidagi shkalalar bo‘yicha qabul qilinishi lozim: 20, 25, 30, 50, 75, 100, 125, 150, 200, 400, 500, 750, 1000, 1500, 2000, 2500.
5. Ishlab chiqarish korxonalarining xonalarini yoritishga qo‘yiladigan talablarni (TYOK, me’yoriy yoritilganlik, ko‘zni qamashtiruvchi va yorug‘likning pulsatsiya koeffitsiyentlarining maqbul kombinatsiyasi) ushbu SHNQning 53 va 54-bandlari talablarini hisobga olgan holda, mazkur SHNQning 1-ilovasining 1-jadvali bo‘yicha qabul qilish lozim.
Sanoat korxonalarining xonalari va inshootlarini yoritishning me’yoriy ko‘rsatkichlari ushbu SHNQning 10-ilovasida keltirilgan.
6. Turar joy, jamoat va ma’muriy-maishiy binolar xonalarini yoritishga bo‘lgan talablarni (TYOK, me’yorlanadigan yoritilganlik, silindrik yoritilganlik, noqulaylik ko‘rsatkichi va yoritilganlikning pulsatsiya koeffitsiyenti) ushbu SHNQning 1-ilovasidagi 2-jadvali bo‘yicha qabul qilish lozim. Bunda, ushbu SHNQning 72 va 73-bandlari talablari hisobga olinadi.
7. Turar joy, jamoat va yordamchi binolarning asosiy xonalari uchun yorug‘likning me’yoriy ko‘rsatkichlar ushbu SHNQning 10-ilovasida keltirilgan.
8. Tabiiy, sun’iy va aralash yoritishni loyihalashda ekspluatatsiya jarayonidagi yorug‘likning pasayishini qoplash (kompensatsiya) uchun ushbu SHNQning 1-ilovasidagi 3-jadval bo‘yicha qabul qilinadigan ekspluatatsiya koeffitsiyentini MF kiritish lozim.
9. Sun’iy va aralash yoritish “Odamlarni ultrabinafsha nurlanishining oldini olish (sun’iy manbalardan foydalangan holda ultrabinafsha nurlanish)” uslubiy talablariga muvofiq ultrabinafsha nurlanishiga qo‘yiladigan talablarni hisobga olgan holda loyihalashtirilishi lozim.
3-bob. Tabiiy yoritish
10. Bino va inshootlar tabiiy yorug‘lik bilan ta’minlangan bo‘lishi kerak. Tabiiy yorug‘liksiz bino va inshootlarni loyihalash uchun shaharsozlik normalari va qoidalari bilan belgilangan binolarni loyihalashga yo‘l qo‘yiladi.
O‘rnatilgan tartibda tasdiqlangan ayrim bino va inshootlarning, shuningdek, binolarning yerto‘la va sokol qavatlarida joylashtirishga ruxsat berilgan xonalarni tabiiy yorug‘liksiz loyihalashtirishga yo‘l qo‘yiladi.
11. Tabiiy yoritish yon tomondan, yuqoridan va aralash (yuqoridan va yon tomondan) turlarga bo‘linadi.
12. Xonalar yon tomondan tabiiy yoritiladiganda TYOKning minimal qiymati xonaning xarakterli qirqimining vertikal tekisligi bilan derazadan olisda joylashgan devordan 1 m masofada shartli ishchi yuzasi kesishmasida joylashgan nuqtada aniqlanadi.
Xonalar ikki yoqlama yon tomonidan yoritiladiganda TYOKning minimal qiymati xona o‘rtasidagi nuqtada aniqlanadi.
13. Turar joy va jamoat binolari yon tomondan yoritiladigan TYOKning me’yorlashtirilgan qiymati quyidagicha aniqlanishi lozim:
turar joy binolarining yashash xonalarida — derazalardan eng olisda joylashgan devordan 1 m masofada olingan binoning xarakterli qirqimining vertikal tekislik bilan pol tekisligi kesishadigan joydagi hisob nuqtasida;
yashash xonalarida TYOKning me’yoriy qiymati yon tomondan yoritilganda bino markazida joylashgan hisob nuqtasida;
turar joy obyektlarida xonaning xarakterli qirqimining vertikal tekisligi bilan xonaning markazidagi pol tekisligining kesishmasida joylashgan va poldan 0.85 m balandlikda olingan nuqtasida;
maktabgacha ta’lim muassasalarining xonalari derazalardan eng olisda joylashgan devordan ichkariga 1 m masofada va poldan 0.5 m balandlikda olingan, bino xarakterli qirqimining vertikal tekisligi bilan pol tekisligining kesishgan joyidagi hisob nuqtasida;
umumiy o‘rta, o‘rta maxsus, professional va oliy ta’lim tashkilotlarining o‘quv va o‘quv-ishlab chiqarish binolarida derazalardan eng olisda joylashgan devordan ichkariga 1,2 m masofada va poldan 0.85 m balandlikda olingan, bino xarakterli qirqimining vertikal tekisligi bilan pol tekisligining kesishgan joyidagi hisob nuqtasida;
turar joy va jamoat binolarining qolgan xonalarida — xona markazidagi ishchi yuzada joylashgan hisob nuqtasida.
14. Yon tomondan yoritiladigan kengligi 6 m dan ortiq bo‘lgan yirik sanoat binolarida TYOKning minimal qiymati derazalardan olisda bo‘lgan nuqtalarda me’yorlashtiriladi:
poldan yorug‘lik tuynugining tepasiga qadar 1.5 m balandlik — I — IV razryadli ko‘rish ishlar uchun;
poldan yorug‘lik tuynugining tepasiga qadar 2 m balandlik — V — VII razryadli ko‘rish ishlar uchun;
poldan yorug‘lik tuynugining tepasiga qadar 3 m balandlik — VIII razryadli ko‘rish ishlar uchun.
15. Yuqoridan yoki aralash tabiiy yoritishda TYOKning o‘rtacha qiymati xonaning xarakterli qirqimining vertikal tekisligi va shartli ishchi yuzasi (yoki pol) kesishgan joyda joylashgan nuqtada me’yorlanishi lozim. Birinchi va oxirgi nuqtalar devorlar sirtidan (pardadevor) yoki ustunlar o‘qidan 1 m masofada qabul qilinadi.
16. Xonalarni yon tomondan yoritish joylariga (derazalar bilan tashqi devorlarga tutashgan joylar) va yuqoridan yoritishga ega bo‘lgan joylar bo‘lishga yo‘l qo‘yiladi. Har bir belgilangan joylarda tabiiy yoritishni me’yorlash va hisoblash mustaqil ravishda amalga oshirilishi lozim.
I — III razryadli ko‘rish ishlari bilan bog‘liq bo‘lgan sanoat binolarida aralash yoritishni tashkil qilish lozim.
17. Katta oraliqli yig‘ish sexlarida yuqoridan tabiiy yoritishni qo‘llashga yo‘l qo‘yiladi. Bunda, ishlar xona hajmining katta qismida poldan turli sathda va ishchi yuzalarining bo‘shlig‘ida turlicha joylashtirilgan sirtlarda amalga oshirilishi lozim.
TYOKning me’yorlangan qiymatlari I — III razryadlar uchun mos ravishda 10 foiz, 7 foiz, 5 foizda qabul qilinishi lozim.
18. Turli hududlarda joylashgan binolar uchun TYOKning me’yorlangan qiymati e quyidagi formula orqali aniqlanishi lozim:
e = en m,
Bunda:
en — TYOKning qiymati mazkur SHNQning 1-ilovasi 1 va 2-jadvallardan olinadi;
m — yorug‘lik iqlimining koeffitsiyenti ushbu SHNQdagi 1-jadvali bo‘yicha olinadi.
Yuqoridagi formula bo‘yicha olingan qiymatlarni o‘nlik qismgacha yaxlitlash lozim.
19. Turar joy binolari va maktabgacha ta’lim muassasalarining asosiy xonalarida TYOKning me’yoriy qiymatlari pol sathi darajasida ta’minlanishi kerak.
20. Xonalarning tabiiy yoritilishi mebel, jihozlar va boshqa soya beradigan predmetlarni hisobga olmagan holda, shuningdek yoritish tuynuklarida yorug‘lik o‘tkazuvchi to‘ldiruvchilarning 100 foiz ishlatilishi bilan hisoblanishi lozim. TYOKning hisobiy qiymati verguldan so‘ng ikkita belgigacha yaxlitlanishi kerak.
Hisob bo‘yicha deraza tuynugining o‘lchamlarini 10 foiz ga o‘zgartirishga yo‘l qo‘yiladi.

1-jadval

Ufq tomonlari bo‘yicha yoritish o‘rinlarining yo‘nalishiga ko‘ra yorug‘lik iqlimining koeffitsiyenti

Yoritish o‘rinlari

Ufq tomonlari bo‘yicha yoritish o‘rinlarining oriyentatsiyasi

Yorug‘lik iqlimining koeffitsiyenti, m

Binoning tashqi devorlaridagi

Sh, SHSHq, SHG‘

0,7

G‘, Shq, J Shq, JG‘, J

0,65

Tomlardagi to‘g‘ri burchakli va trapetsiyasimon fonarlar

Sh-J

0,65

SHSHq-JG‘, JSHq-SHG‘

0,60

Shq-G‘

0,55

“Shed” turidagi fonarlar “Zenit” turidagi fonarlar

Sh

0,65

-

0,6

Izoh: Sh — Shimol, SHSHQ — Shimoliy Sharq, SHG‘ — Shimoliy G‘arb, Shq — Sharq, G‘ — G‘arb, Sh-J — Shimol Janub, Shq-G‘ — Sharq-G‘arb, J — Janub, JSHq — Janubiy-Sharq, JG‘ — Janubiy-G‘arb.
21. Ishlab chiqarish va jamoat binolarida tabiiy va yuqoridan yoki aralash uslubda yoritish mutanosibligi 1:3 nisbatdan oshmasligi shart.
Bino xarakterli qirqimining vertikal tekisligi bilan shartli ishchi yuzaning kesishish chizig‘idagi har qanday nuqtadagi yuqoridan va aralash tabiiy yoritish bilan TYOKning hisoblangan qiymati turli razryadlarga mos ko‘rish ishlari uchun yon tomondan yoritishdagi TYOKning me’yorlashtirilgan qiymatidan kam bo‘lmasligi kerak.
22. Tabiiy yoritishning bir maromdaligi (bir xilligi) quyidagi hollarda me’yorlashtirilmaydi:
yon tomondan yoritilgan ishlab chiqarish xonalarida;
yuqoridan yoki yuqori va yon tomondan yoritilgan VII va VIII razryadli ko‘rish ishlari bajariladigan ishlab chiqarish xonalarida;
G va D razryadli ko‘rish ishlari bajariladigan yordamchi va jamoat binolari xonalarida.
23. Umumiy o‘rta, o‘rta maxsus, professional va oliy ta’lim tashkilotlaridagi o‘quv xonalarini yoritish turidan qat’i nazar, o‘quvchilarning o‘quv joylari tabiiy yorug‘lik nuri ularga chap tomondan tushadigan qilib joylashtirilishi kerak.
24. Binolar zich bo‘lgan sharoitda tabiiy yoritilganlikni hisoblashda qarama-qarshi turgan binolar fasadlari uchun (fasadning oynaband bo‘lmagan qismlaridan tashqari) qurilish va yuzani pardozlash materiallarining nur qaytarish koeffitsiyenti ρ ni quyidagicha qabul qilish lozim:
qurilayotgan binolar uchun — fasad yuzasiga ishlov berish materiallarining sertifikatida keltirilgan ma’lumotlar bo‘yicha;
mavjud imoratlar uchun — ushbu SHNQdagi 23-jadval bo‘yicha.
25.Oynavandlangan oraliqlar sirtidan o‘rtacha nur qaytishini hisobga oluvchi koeffitsiyent rok, 0,2 ga teng deb qabul qilinadi. Oynavandlangan oraliqlarni inobatga olgan xolda, fasaddan o‘rtacha nur qaytishini hisobga oluvchi koeffitsiyent quyidagi formula bo‘yicha hisoblanadi:
Bunda:
rmi, - fasadning pardozlash materialini qaytarish koeffitsiyenti;
rok - deraza fasadning va deraza panjaralarini hisobga olgan holda o‘rtacha qaytarish koeffitsiyenti;
SMi - deraza yuzalarini hisobga olinmasdan topilgan fasadning yuzasi va Sok mos ravishda deraza yuzalari.
26. To‘g‘ridan-to‘g‘ri quyosh nurlari ta’siridan ko‘zni himoya qilish vositalarini tanlashda quyidagilarni hisobga olish kerak:
yorug‘lik tuynuklarini ufq taraflari bo‘ylab yo‘naltirish;
xonadagi doimiy ko‘rish chizig‘iga ega bo‘lgan odamga nisbatan quyosh nurlarining yo‘nalishi;
binolarning vazifasiga qarab, kun va yildagi ish vaqti;
quyosh xaritalari tuziladigan quyosh vaqti bilan O‘zbekiston Respublikasi hududida qabul qilingan dekret vaqti o‘rtasidagi farq.
4-bob. Aralash yoritish
27. Ishlab chiqarish binolarining xonalarini aralash yoritish quyidagi hollarda amalga oshiriladi:
I — III razryadli ishlar bajariladigan ishlab chiqarish binolarida;
ishlab chiqarish va boshqa xonalar uchun ishlab chiqarishni tashkil etish texnologiyasi yoki qurilish joyidagi iqlim sharoitlari bo‘yicha TYOKning me’yorlangan qiymatini ta’minlash imkonini bermaydigan hajmli-rejalashtirish yechimlari talab qilinadigan hollarda (katta kenglikdagi ko‘p qavatli binolar, katta kenglikdagi oraliqlari bo‘lgan bir qavatli ko‘p oraliqli binolar), shuningdek tabiiyga nisbatan aralash yoritilganlikning texnik-iqtisodiy jihatdan maqsadga muvofiqligi tegishli hisob-kitoblar bilan tasdiqlangan hollarda;
ayrim sanoat tarmoqlarining bino va inshootlarini loyihalash bo‘yicha normativ hujjatlarga muvofiq.
28. Turar joy, jamoat va ma’muriy-maishiy binolar xonalarini aralash yoritish, turar joy binolari xonalari va oshxonalari, maktablar va o‘quv muassasalarining o‘quv va o‘quv-ishlab chiqarish hamda bolalarning xonalar, sanatoriyalar va dam olish uylarining yotoqxonalaridan tashqari oqilona hajmiy-rejalashtirish yechimlarni tanlash shartlari bo‘yicha talab etiladigan hollarda ko‘zda tutishga ruxsat etiladi.
29. Odamlarning doimiy bo‘ladigan ishlab chiqarish xonalarini umumiy (qabul qilingan yoritish tizimlariga bog‘liq bo‘lmagan holda) sun’iy yoritish yorug‘likning razryadli manbalari bilan ta’minlanishi kerak. Yorug‘lik manbalarini tanlash mazkur SHNQning 5-bobining talablariga muvofiq amalga oshirilishi lozim.
30. Texnologik shartlarga, atrof-muhitga yoki ichki dizayn talablariga muvofiq, boshqa yorug‘lik manbalaridan foydalanish mumkin bo‘lmagan hollarda, cho‘g‘lanma lampalardan foydalanishga yo‘l qo‘yiladi.
31. Ishlab chiqarish xonalari uchun TYOKning me’yorlangan qiymatlarini ushbu SHNQning 1-ilovasi bo‘yicha aralash yoritish kabi qabul qilish kerak.
Ishlab chiqarish xonalari uchun TYOKning me’yorlangan qiymatlarini ushbu SHNQning 2-jadvaliga asosan quyidagilarni qabul qilishga ruxsat etiladi:
yon tomondan yoritiladigan xonalarda ichkariligi, texnologik talablar yoki ratsional hajmiy-rejaviy yechimlarni tanlash bo‘yicha, aralash yoritishning ushbu SHNQning 1-ilovasida ko‘rsatilgan TYOKning me’yorlangan qiymatlarini ta’minlash imkonini bermaydigan xonalarda;
I — III razryadli xonalarda.

2-jadval

Aralash yoritishda ishlab chiqarish xonalari uchun TYOKning eng kichik me’yorlangan qiymati

Ko‘rish ishlari razryadi

Aralash yoritishda TYOKning en, foiz eng kichik me’yorlangan qiymati

Yuqoridan yoki aralash yoritishda

Yon tomondan yoritishda

I

3

1,2

II

2,5

1

III

2

0,7

IV

1,5

0,5

V va VII

1

0,3

VI

0,7

0,2

32. Ishlab chiqarish xonalari uchun mazkur SHNQning 31-bandiga muvofiq TYOKning me’yorlangan qiymatlarini belgilashda quyidagilar bo‘lishi kerak:
ushbu SHNQning 53-bandiga asosan yoritilganlikni oshirish ta’minlanmagan bo‘lsa, umumiy sun’iy yoritish tizimidan yoritilganlikni yoritish shkalasi bo‘yicha (Ib, Iv, IIb toifalardan tashqari) bir pog‘ona oshirish lozim. Yoritilganlik umumiy yoritish tizimidan razryadli lampalarda 200 lx va cho‘g‘lanma lampalarida 100 lx dan kam bo‘lmasligi kerak. Razryadli lampalarda 750 lx dan va cho‘g‘lanma lampalarida 300 lx dan ortiq bo‘lgan yoritilganlikni hosil qilishda faqat asoslar mavjud bo‘lganda yo‘l qo‘yiladi;
aralash tizimdagi umumiy yoritish moslamalarining yoritilishi Ia, Iv, IIa razryadlardan tashqari, yoritish shkalasi bo‘yicha bir pog‘onaga oshirilishi kerak;
ko‘rish ishining I — III razryadlari uchun pulsatsiya koeffitsiyenti Kr 10 foizdan oshmasligi kerak.
Xonalarni sun’iy yoritishda mazkur SHNQning 5-bobiga muvofiq loyihalash lozim.
33. Turar joy va jamoat binolarini aralash yoritishda TYOKning hisobiy qiymatlari 80 foiz va undan kam bo‘lganda yon tomondan tabiiy yoritishda sun’iy yoritish me’yorlarini yoritilganlik shkalasi bo‘yicha bir pog‘ona oshirilishi lozim.
34. Yoritish tizimida sun’iy yoritish me’yorlarini yoritish shkalasi bo‘yicha bir pog‘onaga oshirishda umumiy ovqatlanish joylari, ovqat tarqatish xonalari, zallari va do‘konlarning savdo zallaridagi qiymatlarning 60 foizdan 30 foizgacha chegarasida TYOKning hisobiy qiymatlarini qabul qilishga yo‘l qo‘yiladi.
35. Aralash yoritish bilan umumiy o‘rta, o‘rta maxsus, professional va oliy ta’lim tashkilotlarining binolarida me’yorlangan yoritishni yorug‘lik shkalasiga muvofiq oshirish lozim.
5-bob. Sun’iy yoritish
36. Sun’iy yoritish ishchi, avariya holatidagi, xavfsizlik va navbatchi yoritish turlariga bo‘linadi.
37. Bino ichi va tashqarisidagi yoritishning me’yoriy xususiyatlari ishchi yoritish chiroqlari va ularning avariya yoritish chiroqlari bilan birgalikda ta’minlanishi lozim.
38. Me’yoriy yoritilganlik va uni ta’minlovchi solishtirma quvvati binolarning ishchi chizmalarida ko‘rsatiladi.
39. Sun’iy yoritish ikki tizimdan iborat bo‘lishi lozim — umumiy yoritish (bir xil va mahalliylashtirilgan) va kombinatsiyalangan yoritish.
40. Ishchi yoritishni binolarning barcha xonalari uchun, shuningdek, ishchilarning ishlashi, o‘tishi va transport harakati uchun mo‘ljallangan ochiq joy maydonlari uchun ta’minlanishi kerak.
Turli xil tabiiy yorug‘lik sharoitlari va turli ish tartiblariga ega bo‘lgan hududlari bo‘lgan binolar uchun bunday hududlarning yoritilishini alohida nazorat qilinishi ta’minlanishi kerak.
41. Binolarni umumiy va mahalliy yoritish uchun rang harorati 2400 dan 6800 K gacha bo‘lgan yorug‘lik manbalaridan foydalanish kerak hamda 320 — 400 nm to‘lqin uzunligi oralig‘idagi ultrabinafsha nurlanishning faolligi 0.03W/m dan oshmasligi lozim.
Bunda, nurlanish spektrida 320 nm dan kam to‘lqin uzunligining mavjud bo‘lishiga yo‘l qo‘yilmaydi.
Sun’iy yoritish uchun ranglarni farqlash talablarini hisobga olgan holda eng yuqori yorug‘lik samaradorligi va xizmat qilish muddati bo‘lgan yorug‘lik manbalariga teng quvvat bilan ustunlik berib, energiya tejaydigan yorug‘lik manbalaridan foydalanish kerak.
42. Yoritish uchun 100 W va undan ortiq quvvatga ega umumiy cho‘g‘lanma lampalardan foydalanishga yo‘l qo‘yilmaydi.
Ishchi yoki avariya yoritkichlarining bir qismidan navbatchi yoritish uchun foydalanishga yo‘l qo‘yiladi.
Bino ichidagi va tashqi yoritishning me’yorlangan xususiyatlari ishchi yoritgichlar, hamda ularning xavfsizlik va evakuatsiya yo‘llarini yoritish chiroqlari bilan birgalikdagi ta’minlanishi lozim.
43. O‘rtacha yoritilganlikni hisoblash va o‘lchash uchun mo‘ljallangan to‘r, ko‘rish vazifasi hududlari va uning bevosita atrofidagi hududlar uchun keltirilishi lozim.
Bu to‘r yoritilganlik darajasi aniqlanadigan nuqtalar sonini belgilash va keyinchalik ularning o‘rtacha qiymatini hisoblash maqsadida ishlatilishi lozim.
To‘r — bu tomonlar nisbati 0,5 dan 2,0 m gacha bo‘lgan maydon (kvadrat yoki to‘rtburchak).
Maydon ichidagi va hisoblash nuqtalari orasidagi maksimal masofa quyidagi formula orqali aniqlanadi:
R=0,2x5lg d ,
Bunda, d — uzunlik va kenglik nisbati 2 dan kam va p ≤ 10 m bo‘lsa, setkaning eng katta tomonining o‘lchami, m.
Turli o‘lchamdagi to‘rlar uchun nuqtalar sonining standart aniqlash misoli ushbu SHNQning 3-jadvalida keltirilgan.

3-jadval

Vizual vazifa hududida va yaqin atrofdagi o‘rtacha yoritishni hisoblashda nuqtalar sonini aniqlash uchun standart to‘r o‘lchamlari (yorug‘likni hisoblash to‘ri)

To‘rning eng katta tomonining o‘lchami, m

Nuqtalar orasidagi maksimal masofa, m

Minimal nuqtalar soni

0,4

0,15

3

0,6

0,2

3

1,0

0,2

5

2,0

0,3

6

5,0

0,6

8

10,0

1,0

10

25,0

2,0

12

50,0

3,0

17

100,0

5,0

20

44. Yorug‘lik manbasining rang berish xususiyatlarini obyektiv aniqlashni ta’minlash uchun rangni ko‘rsatishning umumiy indeksi — Ra ko‘rsatilishi kerak.
Belgilangan talablarni qondirish uchun yorug‘lik manbalarini tanlash bo‘yicha tavsiyalar ushbu SHNQning 9-ilovasida keltirilgan.
45. Yorug‘lik manbaining rang berish xususiyatlari haqida obyektiv ma’lumotga ega bo‘lish uchun rang berishning umumiy indeksi kiritilishi lozim.
Agar yorug‘lik manbai etalon manba bilan bir xil samara bersa, bu indeks 100 ga teng bo‘ladi. Chiroqning rang berish xususiyatlari tegishli etalon manbaning xususiyatlaridan uzoqlashganda indeks qiymati kamayadi.
Xonalarni yoritish uchun ishlatiladigan lampalarning rang berish indekslarining rang uzatish guruhlari mazkur SHNQning 5-jadvaliga muvofiq amalga oshirilishi kerak.

 

 

 

 

4-jadval

 

 

 

 

 

Xonalarni umumiy sun’iy yoritish uchun yorug‘lik manbalarining minimal ruxsat etilgan yorug‘lik ajralishi

 

 

 

 

 

Yorug‘lik manbaining turi

Minimal ruxsat etilgan rang ko‘rsatish indekslari Ra bo‘lgan taqdirda yorug‘lik samaradorligi, Im/W dan kam bo‘lmasligi kerak

Ra3 80

Ra3 60

Ra3 45

Ra3 25

Simobli yoy lampalari

-

-

55

-

Kompakt lyuminessent lampalar

75

-

-

-

Lyuminessent lampalar

75

80

-

-

Metallogalogen lampalari

85

90

-

-

Yuqori bosimli natriy lampalar

-

82

-

100

LED lampalar

85

90

-

-

LED modullar

95

100

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

5-jadval

 

 

 

 

 

Rang ajratish guruhlari va darajalari

 

 

 

 

 

Rang ajratish guruhi

Rang ajratish guruhi va

(interval)

Yorug‘lik turlari

Qo‘llash namunasi

Afzal

Maqbul

1A

Ra>90

Issiq

O‘rtacha

Sovuq

Rang tanlash,

klinik tadqiqotlar

-

1V

80a<90

Issiq

O‘rtacha

Byuro, klinikalar

-

O‘rtacha

Sovuq

Bosmaxonalar, to‘qimachilik sanoati, badiiy hunarmandchilik, ishlab chiqarish ishlari

-

2

60a<80

Issiq

O‘rtacha

Sovuq

Ishlab chiqarish sohasi

Byuro

3

40a<60

 

Og‘ir sanoat sohasi

Ishlab chiqarish faoliyati

4

20a<40

-

-

Og‘ir sanoatdagi faoliyat
46. Jamoat, turar joy va yordamchi binolar uchun rang xususiyatlariga ko‘ra yorug‘lik manbalarini tanlash ushbu SHNQning 9-ilovasi asosida amalga oshirilishi kerak.
Rang berish indeksi 80 dan past bo‘lgan yorug‘lik manbalaridan (mazkur SHNQning 4 va 5-jadvallari asosida) odamlar uzoq vaqt ishlaydigan yoki qoladigan xonalarda foydalanish kerak.
47. Energiyani tejash maqsadida butun xonani umumiy yoritish o‘rniga ish joyidagi 1-vizual vazifa bajarish maydonini yoritish lozim.
Bevosita muhitning 2-zonasidagi yorug‘lik vizual vazifaning yoritilishidan past, ammo ushbu SHNQning 6-jadvalida ko‘rsatilganidan kam bo‘lmasligi kerak.
3-zonada ishlatilayotgan yoritish hisoblanadi va bevosita atrof-muhit zonasi yoritilishining 1/3 qismidan kam bo‘lmasligi kerak.

6-jadval

Yaqin atrofdagi hududlarning yoritilishi hamda vizual vazifa o‘rtasidagi qiymatlar va munosabatlar

Vizual vazifa sohasidagi yoritish, lx

Bevosita ta’sir zonasida yoritish, lx

kamida 750

500

500

300

300

200

200

Vizual vazifa sohasidagi yoritishga teng

150

100

50 dan yuqori bo‘lmagan

Teng taqsimlanish darajasi 0,7 dan kam emas

Teng taqsimlanish darajasi kamida 0,5

1 — vizual vazifa bajarish hududi, 2 — bevosita ta’sir zonasi (kengligi kamida 0,5 m bo‘lgan chiziq), 3 — periferiya zonasi (binolar ichida kengligi kamida 3 m bo‘lgan chiziq)
1-rasm — Vizual vazifa zonasiga nisbatan bevosita ta’sir zonasi va periferiya zonalarining joylashuvi
48. Agar yoritkich chirog‘idagi aks ettiruvchi va tarqatuvchi elementlarning konstruktiv-texnik tuzilmasi va materiali (yoki qoplamasi)ning turi ma’lum bo‘lsa, yoritkichning ekspluatatsion guruhi ushbu SHNQning 6-ilovasiga muvofiq belgilanishi kerak.
49. Yorqin yorug‘lik manbalari porlashni keltirib chiqarishi va obyektlarning ko‘rinishini kamaytirishi mumkin. Bunga esa yo‘l qo‘ymaslik kerak, masalan, tomdagi yorug‘lik manbalari va fonarlarni tegishli ekranlar yordamida himoya qilish yoki derazalar orqali kelayotgan yorqin kunduzgi yorug‘likdan himoyalash kerak.
50. Yorug‘lik manbai bevosita ko‘rinadigan yoritgichlar uchun yorug‘lik manbaining ko‘rsatilgan ravshanligi ko‘rish maydonida mazkur SHNQ ning 7-jadvalda keltirilgan ekranlashning minimal burchaklari (mazkur SHNQ ning 2-rasmiga muvofiq) qo‘llanilishi kerak.
51. Yorug‘lik manbaining to‘g‘ridan-to‘g‘ri ko‘rinishi optika bilan to‘sib qo‘yilgan yoritkichlar uchun yoritkichning maksimal o‘rtacha yorqinligi qiymati ushbu SHNQning 8-jadvalida keltirilgan gamma burchak qiymatlariga mos kelishi kerak (2-rasm).
Mazkur SHNQ ning 7 va 8-jadvallarida keltirilgan qiymatlar yuqoriga qaragan yoritkichlarda yoki oddiy ko‘z darajasidan pastroqda o‘rnatilgan pastga qaragan elementi bo‘lgan yoritkichlarga taalluqli bo‘lmasligi lozim.

7-jadval

Berilgan yorug‘lik manbaining ravshanligi uchun minimal ekranlash burchaklari

Yorug‘lik manbaining ravshanligi kcd m-2

Himoya ekranining minimal burchagi α

20 dan <50 gacha

15°

50 dan < 500 gacha

20°

≥ 500

30°

8-jadval

Berilgan egilish (qiyalik) burchaklarida yoritkichning maksimal o‘rtacha ravshanligi

Gamma burchak

γ

Yoritkichning maksimal o‘rtacha ravshanligi kcd m-2

75° ≤ γ < 90°

≤ 20

70° ≤ γ < 75°

≤ 50

60° ≤ γ < 70°

≤ 500

2-rasm. Himoya ekranining α va γ burchagi
bu yerda:
α — minimal himoya ekranlash burchagi;
γ — gamma burchak.
1-§. Ishlab chiqarish va omborxona binolarining xonalarini yoritish
52. Ishlab chiqarish binolari uchun rang xususiyatlariga ko‘ra yorug‘lik manbalarini tanlash ushbu SHNQning 7-ilovasi asosida amalga oshirilishi kerak.
Ishlab chiqarish binolarini umumiy yoritish uchun svetodiodli va energiya tejaydigan yorug‘lik manbalaridan foydalanish kerak.
53. Ushbu SHNQning 1-ilovasida keltirilgan yoritish me’yorlarini quyidagi hollarda yoritish shkalasida bir pog‘onaga oshirish kerak:
I — VI razryadli ishlarda, agar ko‘rish ishlari ish kunining yarmidan ortiq qismida bajariladigan bo‘lsa;
shikastlanishning yuqori darajada xavfliligida, agar yoritilganlik umumiy yoritish tizimidan 150 lx va undan kam bo‘lgan hollarda (gardishli arralar, gilotina qaychisi bilan ishlaganda va shu kabi);
maxsus yuqori sanitariya qoidalari, normalari va gigiyena normativlari bo‘lganda (masalan, oziq-ovqat korxonalari va kimyo-farmatsevtika sanoatida) agar yoritilganlik umumiy yoritish tizimidan — 500 lx va undan kam bo‘lganda;
o‘smirlar ishida yoki ishlab chiqarish ta’limida, agar yoritilganlik umumiy yoritish tizimidan — 300 lx va undan kam bo‘lganda;
xonada tabiiy yoritish bo‘lmaganda va ishchilar doimo bo‘ladigan hollarda, agar yoritilganlik umumiy yoritish tizimidan — 750 lx va undan kam bo‘lsa;
500 ayl/min ga teng yoki ortiq tezlik bilan aylanuvchi detallarni yoki 1,5 m/min ga teng yoki undan ortiq tezlik bilan harakatlanuvchi obyektlarni kuzatish vaqtida;
0,1 m va undan ortiq o‘lchami ustida ajratish obyektlarini doimiy qidirishda;
xonalarda, ishlovchilarning yarmidan ko‘p qismining yoshi 40 dan katta bo‘lganda.
Bir vaqtda yoritilganlik me’yorlarining bir nechta belgilari bo‘lganda, ko‘pi bilan bir pog‘onaga oshirish lozim.
54. IV — VI razryadli ishlar olib boriladigan xonalarda, odamlarning qisqa muddatli bo‘lishi yoki doimiy texnik xizmat ko‘rsatishni talab qilmaydigan asbob-uskunalar mavjud bo‘lganda, yoritilganlik me’yorlarini bir pog‘onaga pasaytirish lozim.
55. I — III, IVa, IVb, IVv, Va razryadli ishlar bajariladigan xonalarda aralash yoritish tizimlarini qo‘llash lozim. Umumiy yoritish tizimini texnikaviy imkoniyat bo‘lmaganda yoki mahalliy yoritishni o‘rnatish maqsadga muvofiq bo‘lmaganda, davlat sanitariya nazorati organlari bilan kelishib, yoritishning soha me’yorlarida aniqlangan holda ko‘zda tutishga ruxsat yetiladi.
Bir xonada ishchi va yordamchi joylar bo‘lsa, ularni VIIIa razryadga kiritib ishchi joylarning mahalliylashtirilgan umumiy yoritilishi (har qanday yoritish tizimi bilan) va yordamchi joylarning kamroq intensiv yoritilishi ta’minlanishi kerak.
56. Aralash yoritish tizimida umumiy yoritish tizimi yoritkichlari orqali ishchi yuzada hosil bo‘ladigan yoritilganlik, mahalliy yoritish uchun qo‘llaniladigan yorug‘lik manbalarida aralash yoritish uchun kamida 10 foiz me’yorlanadigan yoritishni tashkil etishi kerak. Bunda yoritilganlik 200 lx dan kam bo‘lmasligi lozim.
Aralash yoritish tizimida umumiy yoritishdan 1200 lx dan ortiq yoritilganlik bo‘lishi faqat asoslangan holda yo‘l qo‘yiladi.
Tabiiy yorug‘lik bo‘lmagan xonalarni aralash yoritishda umumiy yoritish yoritkichlari yaratadigan ishchi yuzaning yoritilganligini bir pog‘onaga oshirish lozim.
57. Maksimal yoritilganlikning minimalga nisbati I — III razryadli ishlar uchun lyuminessentli lampalarda 1,3 dan, boshqa yorug‘lik manbalarida 1,5 dan, IV — VII razryadli ishlar uchun mos ravishda 1,5 va 2,0 dan oshmasligi kerak.
Yoritilganlikning notekisligi texnologiya shartlariga ko‘ra, umumiy yoritish moslamalarini faqat maydonchalar, ustunlar yoki xonaning devorlariga o‘rnatish mumkin bo‘lgan hollarda 3,0 ga oshirilishi lozim.
58. Ishlab chiqarish xonalarida ish bajarilmaydigan uchastkalar va o‘tish joylarining yoritilishi umumiy yoritish yoritkichlari yaratadigan me’yorlangan yoritilganlikning kamida 25 foiz, bunda razryadli lampalarda kamida 100 lx bo‘lishi kerak.
59. To‘la avtomatlashtirilgan texnologik jarayonga ega bo‘lgan sexlarda jihozlarning ishlashini kuzatish uchun, shuningdek, ta’mirlash va sozlash ishlarida zarur bo‘lgan (mazkur SHNQning 1-ilovasiga muvofiq) yoritilganlikni ta’minlash uchun qo‘shimcha ravishda almashtiriladigan umumiy va mahalliy yoritish chiroqlari bilan ta’minlanishi kerak.
60. Umumiy yoritish chiroqlaridan ko‘z qamashtirish ko‘rsatkichi (yoritish tizimidan qat’i nazar) ushbu SHNQning1-ilovasida ko‘rsatilgan qiymatlardan oshmasligi kerak.
Poldan yoritgichlar osilgan balandlikning ikki baravaridan oshmaydigan uzunlikdagi xonalar uchun, shuningdek, odamlar vaqtincha bo‘ladigan xonalar va jihozlardan o‘tish yoki ularga xizmat ko‘rsatish uchun mo‘ljallangan maydonchalar uchun. ko‘z qamashtirish ko‘rsatkichi cheklanmaydi:
61. Ishchi o‘rinlari muayyan joylarini yoritish uchun nurlarni tarqatmaydigan qaytargichli chiroqlardan foydalanish kerak.
Yoritkichlarni shunday joylashtirish kerakki, ularning yorug‘lik elementlari yoritiladigan ish o‘rinlarida va boshqa ish joylarida ishchilarning ko‘rish maydoniga tushmasligi lozim.
Ish joylarini mahalliy yoritilishi yoritish sozlagichlari bilan jihozlangan bo‘lishi kerak.
62. Ko‘rish ishlarini mahalliy yoritilishini farqlanishning uch o‘lchovli obyektlari bilan quyidagicha bajarish lozim:
yoritkichdan — fonning diffuzali qaytishida shu’lalanuvchi yuzasining eng katta chiziqli o‘lchamining ishchi yuzasi ustidan uning joylashish balandligiga nisbati optik o‘qning ishchi yuzaning markaziga tomon vertikalga nisbatan kamida 30° burchak ostida yo‘nalganda ko‘pi bilan 0,4 ni tashkil etadi;
yoritkichdan — fonning yo‘nalishli-sochilgan va aralash qaytishida shu’lalanuvchi yuzaning eng kichik chiziqli o‘lchamining ishchi yuzasi ustidan uning joylashish balandliligiga nisbati kamida 0,5 uning ravshanligi esa — 2500 dan 4000 cd/m2 ni tashkil etadi.
Ishchi yuzaning ravshanligi ushbu SHNQning 9-jadvalida ko‘rsatilgan qiymatlardan oshmasligi kerak.

9-jadval

Nur qaytarish shartlari bo‘yicha ishchi yuzalarning eng katta ruxsat etilgan ravshanligi

Ishchi yuzasining maydoni, m2

Eng ko‘p yo‘l qo‘yiladigan ravshanlik, cd/m2

Kamida 1·10-4

2000

1·10-4 dan 1·10-3 gacha

1500

1·10-3 dan ortiq 1·10-2 gacha

1000

1·10-2 dan ortiq 1·10-1 gacha

750

1·10-1 dan ortiq

500

63. Ishchi yuzadagi yorug‘lik pulsatsiya koeffitsiyenti ushbu SHNQning 1-ilovada ko‘rsatilgan qiymatlardan oshmasligi kerak.
Pulsatsiya koeffitsiyenti:
300 Nz va undan ortiq quvvat chastotasida;
stroboskopik effekt paydo bo‘lishi uchun sharoit bo‘lmaganda insonlar vaqti-vaqti bilan turadigan xonalar uchun chegaralanmaydi.
Stroboskopik effekt paydo bo‘lish imkoniyati bo‘lgan xonalarda, pulsatsiya koeffitsiyenti maxsus ta’minlash qurilmali yoritish manbalarini (doimiy tokda ishlaydigan svetodiodlar, elektronli ishga solish-boshqarish apparatli lyuminessent lampalar) qo‘llash hamda qo‘shni yoritish manbalarini ta’minlovchi kuchlanishning uch fazasiga ulash hisobiga 10 foizdan kam bo‘lmasligi kerak.
2-§. Binodan tashqarida bajariladigan ish joylari va korxonalar maydonlarini yoritish
64. Binodan tashqarida, binolar tashqarisidagi javonlarda va soyabon ostida joylashgan ish joyining ishchi yuzalarini yoritilganligi ushbu SHNQning 10-jadvaliga muvofiq olinishi kerak.

 

 

10-jadval

 

 

 

Binolardan tashqaridagi ish bajarish joylarining yoritilishi

 

 

 

Ko‘rish ishlari razryadlari

Obyektining minimal o‘lchamining shu obyektdan ishlovchining ko‘zigacha bo‘lgan masofaga nisbati

Gorizontal sirtdagi minimal yoritilganlik, lx

IX

Kamida 0,5·10-2

50

X

0,5·10-2 dan 1·10-2 gacha

30

XI

1·10-2 dan ortiq 2·10-2 gacha

20

XII

-''- 2·10-2 -''- 5·10-2

10

XIII

-''- 5·10-2 -''- 10·10-2

5

XIV

-''- 10·10-2

2
Izoh: XI — XIV razryadli ishlar uchun shikastlanish xavfi mavjud bo‘lsa, yoritilganlikni yuqori chegaradosh razryad bo‘yicha qabul qilish lozim.
65. Korxonalar maydonlarini o‘rtacha yoritilganligi yer sathida yoki yo‘l qoplamalarida minimal qiymat nuqtalarida ushbu SHNQning 11-jadvaliga muvofiq olinishi kerak.

 

 

11-jadval

 

 

 

Korxonalar maydonlarining yoritilganligi

 

 

 

Yoritiladigan obyektlar

Ikki yo‘nalishdagi harakatning eng katta intensivligi, bir l/h

Gorizontal tekislikdagi o‘rtacha yoritilganlik, lx

Umumiy foydalanishdagi avtomobil yo‘llari

50 dan ortiq 150 gacha

20

10 dan 50 gacha

10

10 dan kam

5

Yong‘in o‘tish yo‘llari

-

5

Piyodalar va velosipedlar uchun yo‘lakchalar

100 dan ortiq

20

10 dan 50 gacha

10

10 dan kam

5

O‘tish ko‘prikchalarining zinapoyalari va zina maydonchalari

-

10

Maydonlardagi va xiyobondagi piyodalar yo‘llari

 

5

Shahar hududiga kirmaydigan, korxona oldi hududlari (binolar oldidagi maydonlar, binolarga kirish va o‘tish joylari, to‘xtash joylari)

-

10

Kirish yo‘laklari (podyezdlar) va binoga o‘tishlar, transport to‘xtash joylari

-

20

Temir yo‘llari:

-

 

- yo‘nalishni o‘zgartirish joylari

-

10

- alohida yo‘nalishni o‘zgartirish joylari

-

5

- temir yo‘l polotnosi

-

5
Izoh: Shahar ko‘chalarining va transport harakatining intensivligi hamda yo‘lning qatnov qismini shunga o‘xshash qoplashga ega avtomobil yo‘llari uchun mazkur jadvalda keltirilgan yo‘lning qatnov qismi qoplamalarining o‘rtacha ravshanligi me’yorlariga amal qilish zarur.
66. Tashqi yoritish binolar ichidagi yoritishni boshqarishdan mustaqil ravishda boshqarilishi kerak.
67. Ish joylarida va sanoat korxonalari hududlarida tashqi yoritish qurilmalarini ko‘zni qamashtirish ta’sirini cheklash uchun yoritkichlarni yer sathidan quyidagi balandlikda o‘rnatish kerak:
himoya burchagi kamida 15° bo‘lgan yoritkichlar uchun quyidagi ushbu SHNQning 12-jadvalida ko‘rsatilgandan kam bo‘lmagan holda;
himoya burchagi 15° va undan ortiq bo‘lgan yoritkichlar uchun — istalgan yorug‘lik manbalari uchun 3,5 m dan kam bo‘lmagan xolda.
Odamlar o‘tishi yoki texnologik (muhandislik) jihozlarga xizmat ko‘rsatish uchun mo‘ljallangan maydonlarda, shuningdek, binoga kirishda himoya burchagi 15° va undan ortiq bo‘lgan yoritkichlarni (qaytargichsiz qorishmali shishadan iborat tarqatgichlarga) osish balandligini cheklamaslikka yo‘l qo‘yiladi.

 

 

12-jadval

 

 

 

Ko‘zni qamashtirish holatini chegaralash shartlari bo‘yicha yoritkichlarni o‘rnatishning eng kichik balandligi

 

 

 

Yoritkichlarning yorug‘lik taqsimlashi

Bir tayanchda o‘rnatilgan yoritkichlardagi lampalarning eng ko‘p yorug‘lik oqimi, lm

Yoritkichlarni o‘rnatishning eng kichik balandligi, m

Yarim keng

6000 dan kam

7

6000 dan 10000 gacha

7,5

10000 dan 20000 gacha

8

20000 dan 30000 gacha

9

30000 dan 40000 gacha

10

40000 dan ortiq

11,5

Keng

6000 dan kam

7,5

6000 dan 10000 kam

8,5

10000 dan 20000 gacha

9,5

20000 dan 30000 gacha

10,5

30000 dan 40000 gacha

11,5

40000 dan ortiq

13
68. Tarqalgan nur yoritkichlarini o‘rnatish balandligi yorug‘lik manbaining 6000 lm gacha bo‘lgan yorug‘lik oqimida kamida 3 m va 6000 lm dan ortiq bo‘lgan yorug‘lik oqimida kamida 4 m bo‘lishi kerak.
69. Bir uskunaning (projektor yoki projektor turidagi qiya joylashgan yoritish asbobi) yorug‘likni o‘q bo‘yicha kuchining I max, cd, me’yoriy yoritilganlikka bog‘liq holda, ushbu uskunalarni o‘rnatish balandligi kvadratiga N, m2, nisbati quyidagi
13-jadvalda ko‘rsatilgan qiymatlardan oshmasligi kerak.

13-jadval

Yorug‘lik o‘q kuchining o‘rnatish balandligi kvadratiga nisbati

Me’yorlanadigan yoritilganlik I max/N2

0,5

1

2

3

5

10

20

30

50

100

150

250

300

400

700

1400

2100

3500

Izoh: Bir nechta yorug‘lik asboblarining yorug‘likni o‘q bo‘yicha kuchi — yo‘nalishi mos bo‘lganda, har bir asbobning I max/N2 yo‘l qo‘yiladigan qiymatlari jadvaliy qiymatlarni ushbu yorug‘lik asboblari soniga bo‘lish yo‘li bilan aniqlanadi.
3-§. Turar joy, jamoat va yordamchi binolar xonalarini yoritish
70. Rang tavsiflari bo‘yicha yorug‘lik manbalarini tanlash ushbu SHNQning 8-ilovasi asosida amalga oshirilishi lozim.
Maktabgacha ta’lim muassasalarida lyuminessent lampalar va galogen cho‘g‘lanma chiroqlaridan foydalanish kerak.
Qayd etilgan xonalarda svetodiodli yorug‘lik manbalarini qo‘llashga yo‘l qo‘yilmaydi.
71. Jamoat binolari xonalarini umumiy yoritishda galogen cho‘g‘lanish lampalaridan foydalanishga faqatgina me’morchilik-badiiylik talablarini ta’minlash uchun yo‘l qo‘yiladi.
Energiya sarfini nazorat qilish maqsadida A-V razryadli jamoat binolari xonalarining umumiy sun’iy yoritish tizimiga o‘rnatilgan maksimal ruxsat etilgan solishtirma quvvatiga nisbatan talablar o‘rnatilishi lozim.
Bu o‘rnatilgan kattaliklar ushbu SHNQning 14-jadvalida keltirilgan maksimal ruxsat etilgan ko‘rsatkichlardan oshib ketmasligi kerak.

14-jadval

Jamoat binolari xonalarida maksimal ruxsat etilgan solishtirma o‘rnatilgan quvvat

Ishchi yuzadagi yoritilganlik, lx

Xonaning indeksi

Maksimal ruxsat etilgan solishtirma o‘rnatilgan quvvat, W/m2, ortiq emas

0,6

23

500

0,8

20

1,25

18

2 va undan ortiq

15

0,6

20

400

0,8

16

1,25

14

2 va undan ortiq

12

0,6

18

300

0,8

14

1,25

12

2 va undan ortiq

10

0,6 — 1,25

14

200

1,25 — 3,0

8

3 dan ortiq

6

0,6 — 1,25

10

150

1,25 — 3,0

8

3 ortiq

7

0,6 — 1,25

5

100

1,25 — 3,0

3,5

3 dan ortiq

3

Izohlar:
1.Ushbu jadvaldagi qiymatlar ishga tushirishni boshqarish moslamalari, shuningdek yoritishni boshqarish moslamalarining quvvat sarfini hisobga olgan holda berilgan.
2.Sun’iy yoritishning maksimal solishtirma quvvatlarining qiymatlari texnik asoslangan holatlarda (yirik o‘lchamli jihozlar bo‘lganda) 30 foiz ga oshirishga yo‘l qo‘yiladi.
72. Ushbu SHNQning 1-ilovasida keltiriladigan yoritilganlik me’yorlarini yoritilganlik shkalasi bo‘yicha quyidagi hollarda bir pog‘onaga oshirish lozim:
maxsus kuchaytirilgan sanitariya talablarida A-V razryadli ishlarda (masalan, ayrim umumiy ovqatlanish va savdo xonalarida);
odamlar doimo bo‘ladigan xonalarda tabiiy yorug‘likning bo‘lmasligi;
G-E razryadlarning ko‘rish ishlari uchun (tomosha va konsert zallari, noyob binolarning foyelari) xonalarni yorug‘lik bilan to‘yintirishga kuchaytirilgan talablarida;
ma’muriy binolarni (kabinetlar, ish xonalari, kutubxonaning o‘quv zallari) aralash yoritish tizimlari qo‘llanganda;
xonalarda ishlovchilarning yarmidan ko‘pi 40 yoshdan katta bo‘lgan holda.
73. G-E razryadlarga ega bo‘lgan ko‘rish ishlari bajariladigan jamoat binolarini dekorativ-badiiy yoritish qurilmalarida yoritilganlik darajasini arxitektura talablariga muvofiq tanlashga yo‘l qo‘yiladi, shu bilan birga xonada erkin yo‘nalish imkoniyatini ta’minlash uchun shartli gorizontal sirtning eng kichik yoritilishi kamida 100 lx bo‘lishi kerak.
74. Silindrik yoritilganlikni ta’minlash zarur bo‘lgan xonalarda, devorlarning sirt yuzasining o‘rtacha qaytarish koeffitsiyenti kamida 40 foiz, shift uchun — kamida 50 foiz bo‘lishi kerak.
75. Jamoat binolari xonalarida, umumiy yoritish tizimini qo‘llash lozim.
A-V razryaddagi ko‘rish ishlar amalga oshiriladigan ma’muriy binolar xonalarida (masalan, kabinetlar, ish xonalari, kutubxonalarining o‘quv zallari, arxivlarda) aralash yoritish tizimini qo‘llashga yo‘l qo‘yiladi.
Bunda, ishchi yuzadagi me’yorlanadigan yoritilganlik ushbu SHNQning 72-bandiga muvofiq oshiriladi, umumiy yoritishdagi yoritilganlik ushbu SHNQning 2-jadvaliga muvofiq qiymatlarning kamida 70 foizini tashkil qilishi kerak.
76. Maishiy xizmat ko‘rsatish korxonalarida I — IV razryadli ko‘rish ishlari olib boriladigan qo‘shimcha ishlab chiqarish binolarida (masalan, zargarlik va o‘ymakorlik ishlari, soatlar, televideniye va radio uskunalarini ta’mirlash, kalkulyatorlar) aralash yoritish tizimini qo‘llash lozim.
Me’yorlanadigan yoritilganlik va sifat ko‘rsatkichlari ushbu SHNQning 1-ilovasi bo‘yicha qabul qilinishi kerak.
77. Ushbu SHNQning 2-jadvali bo‘yicha yoritish qurilmalaridan ko‘zni qamashtirish ta’sirini cheklash uchun o‘rnatiladigan shinamsizlik ko‘rsatkichi poldan 1,2 m balandlikda xonaning markaziy o‘qida yon tomondagi devor oldida ta’minlanishi lozim.
Bunda, shinamsizlik ko‘rsatkichi yoritkichlarni pol ustida o‘rnatishning ikki barobar balandligidan oshmaydigan uzunlikka ega bo‘lgan xonalar uchun chegaralanmaydi.
Yoritilganlikning pulsatsiya koeffitsiyentini ushbu SHNQning 1-ilovasidagi 2-jadvalga muvofiq qabul qilish lozim.
78. Balandligi uch qavatdan ortiq bo‘lgan turar joy binolari vestibyullari, zinalari, lift xollari, kvartira oldi yo‘laklarini yoritishda, tungi vaqtda qayd qilingan joylarning yoritilganligi, yoritkichlar yoki chiroqlari yorug‘lik oqimini evakuatsion yoritish normalaridan kam bo‘lmagan hisobda, mos keladigan darajada kamaytira oladigan avtomatik yoki masofadan boshqariladigan tizimga ega bo‘lishi kerak. Odamlarning ana shu binolardan o‘tib borishida, yoritilganlik ishchi yoritish normalariga mos kelishi lozim.
79. Energiyani tejash maqsadlarida qayd qilingan, xonalar ishchi yoritilishini loyihalashda qisqa vaqtda (odamlar ushbu xonalardan o‘tib olishiga yetarli vaqt) yonib-o‘chadigan qurilmalarni yoki harakatni va yorug‘likni sezuvchi qurilmali yoritkichlarni qo‘llashga yo‘l qo‘yiladi.
80. Yonib-o‘chadigan qurilmalarni yoki ishchi yoritish tarmoqlarida harakatni va yorug‘likni sezuvchi qurilmali yoritkichlarni qo‘llash loyihalash topshirig‘i orqali belgilanishi kerak.
4-§. Aholi punktlarini tashqi yoritish
81. Shahar joylarida muntazam harakatlanadigan ko‘chalar, yo‘llar va maydonlarni yoritish ushbu SHNQning 15-jadvaliga muvofiq sifatli qoplamalarning o‘rtacha ravshanligi me’yori asosida ishlab chiqilishi kerak.

15-jadval

Qoplamalarning o‘rtacha ravshanligi me’yorlari

Yoritish bo‘yicha obyekt toifasi*

Ko‘chalar, yo‘llar va maydonlar

Ikki yoqlama yo‘nalishda transport harakatining eng katta intensivligi, bir l/h

Qoplamaning o‘rtacha ravshanligi, cd/m2

Qoplamaning o‘rtacha gorizontal yoritilganligi, lx

A

Umumiy foydalanishdagi avtomobil yo‘llari

3000 dan ortiq

1,6

20

1000 dan 3000 gacha

1,2

20

500 dan 1000 gacha

0,8

15

B

Shaharlar va boshqa aholi punktlarining ko‘chalari

2000 dan ortiq

1,0

15

1000 dan 2000 gacha

0,8

15

500 dan 1000 gacha

0,6

10

500 dan kam

0,4

10

V

Xo‘jalik avtomobil yo‘llari

500 va undan katta

0,4

6

500 dan kam

0,3

4

0,2

4

*Maydonlar toifasi ushbu SHNQning 22-jadvali bo‘yicha qabul qilindi.
Izohlar:
1) transport harakatining intensivligiga bog‘liq bo‘lmagan tezligi katta yo‘llar qoplamasining o‘rtacha ravshanligi shahar chegarasida 1,6 cd/m2 va katta shaharlarning aeroportlari, daryo va dengiz portlariga qatnov yo‘llarida 0,8 cd/m2 qabul qilinadi;
2) barcha kesishuvchi bog‘ yo‘llarida ikki va undan ortiq darajadagi transport kesishuv chegaralarida qatnov qismi qoplamasining o‘rtacha yoritilganligi yoki o‘rtacha ravshanligi xuddi ular ichidagi asosiysi kabi, shahar chegarasidagi kirishlar va tarmoqlanishlarda esa — kamida 0,8 cd/m2yoki 10 lx bo‘lishi kerak.
82. Shahar joylarida oraliq va pastki turdagi qoplamalarga ega ko‘chalar, yo‘llar va maydonlarning qatnov qismida yoritish darajasi o‘rtacha gorizontal yoritish qiymati bilan tartibga solinishi lozim.
Bunda B toifali ko‘chalar, yo‘llar va maydonlar uchun — 6 lx, V toifali ko‘chalar, yo‘llar va maydonlar uchun oraliq turdagi qoplama bo‘lganda — 4 lx va past turdagi qoplama bo‘lganda — 2 lx bo‘lishi kerak.
83. Yoritilganligi me’yorlanadigan ko‘chalar yo‘llar va maydonlardagi transport hududlarida vertikaldan 800 va 900 burchak ostida haydovchi tomonga qarata o‘rnatilgan yoritkichlarning yorug‘lik kuchi (yoritkich yorug‘lik oqimining 1 klm ga mos keluvchi 30 va 10 cd ga teng) cheklab qo‘yilishi lozim.
84. Katta maydonlar va transport chorraxalarini yoritishda balandligi 20 m va undan ortiq tayanchlarda o‘rnatilgan yoritkichlar maksimum yorug‘lik kuchini vertikalga nisbatan 650 dan ortiq bo‘lmagan yo‘nalishda ta’minlashi kerak.
Vertikaldan 800, 850, 900 burchak ostida haydovchilar yo‘nalishida o‘rnatilgan yoritkichning yorug‘lik kuchi uning 1 klm yorug‘lik oqimiga mos keluvchi 50, 30 va 10 cd chegeraviy qiymatlaridan oshmasligi kerak.
85. Transport kesishuvi yuqori darajali qatnov qismi yo‘l qoplamasidan yoritkichgacha bo‘lgan balandlik 10 m dan kam bo‘lmasligi kerak.
86. Shaharlar ko‘chalari yo‘llari va maydonlarining harakat qismi uchun belgilangan o‘rtacha yorug‘lik cheklovi Lo‘r>0.80 cd/m2 yoki yoritilganlik Eo‘r>15 mk larni hisobga olgan holda, tunggi vaqtlarda ushbu ko‘rsatkichlarni yoritkichlarning bir qismini o‘chirish yoki quvvatini 30 foiz va 50 foizga (harakat intensivligi 1/3 va 1/5-martagacha kamaygan paytda) qadar kamaytirishga yo‘l qo‘yiladi.
87. Yoritkichlar tayanchlarda bir donadan o‘rnatilgan bo‘lsa, tungi vaqtlarda yoritkichlarning qisman o‘chirilishiga yo‘l qo‘yilmaydi.
88. Haydovchilar va piyodalar uchun tungi vaqtlarda yoritkichlarni ular hosil qiluvchi chiziq yo‘lning yoki ko‘chaning yo‘nalishini aniq ko‘rsatadigan qilib qatorlarga joylashtirilishi lozim.
89. Ko‘chalar, yo‘llar va maydonlarning qatnov qismiga tutash yo‘lak qoplamalarining o‘rtacha ravshanligi ushbu SHNQning 15-jadvalida ko‘rsatilgan ko‘chalar, yo‘llar va maydonlarning qatnov qismi qoplamasining o‘rtacha ravshanligining yarmidan kam bo‘lmasligi kerak.
90. Qoplamalarning minimal ravshanligining o‘rtacha qiymatga nisbati me’yordagi o‘rtacha ravshanlik 0,6 cd/m2 dan ortiq bo‘lsa, kamida 0,35 va o‘rtacha ravshanlikning me’yori 0,8 cd/m2 va undan past bo‘lsa kamida 0,25 bo‘lishi kerak.
91. Qoplamalarning minimal ravshanligining harakat yo‘li bo‘yicha maksimalga nisbati o‘rtacha ravshanlik 0,6 cd/m2 dan ortiq me’yorida kamida 0,6 va o‘rtacha ravshanlikning 0,6 cd/m2 va past me’yorida — kamida 0,4 bo‘lishi lozim.
92. Shahar joylarida ko‘chalar, yo‘llar va maydonlar, xiyobonlar va maydonlar, piyodalar ko‘chalari va mikrorayon hududlarining qatnovga ega bo‘lmagan qism qoplamalari sathidagi o‘rtacha gorizontal yoritilganlikni ushbu SHNQning 16-jadvaliga muvofiq qabul qilish lozim.

16-jadval

Ko‘chalar, yo‘llar va xiyobonlarning qatnov kam qismlarining qoplama sathidagi o‘rtacha gorizontal yoritilganlik

Yoritiladigan obyektlar

O‘rtacha gorizontal yoritilganlik, lx

1. Piyodalar uchun asosiy ko‘chalar, A va B toifali maydonlarning qatnov bo‘lmagan qismi va korxona oldi maydonlari

10

2. Piyodalar ko‘chalari:

jamoat markazlari chegaralarida

boshqa hududlarda

6

4

3. Quyidagi toifalar ko‘chalarida qatnov qismidan ajratilgan piyodalar yo‘laklari:

A va B

V

4

2

4. Barcha toifadagi ko‘chalarda jamoat transporti uchun to‘xtash joylari

10

5. Piyodalar ko‘prikchalari

10

6.Piyodalar yerosti yo‘llari:

kunduzi

tunda

100

50

7. Piyodalar yerosti yo‘llarining zinapoyalari

20

8. Quyidagi toifadagi ko‘chalarga tutash xiyobonlar va maydonlarning piyodalar yo‘lkalari (ushbu SHNQning 15-jadvali)

A

B

V

6

4

2

9. Qatnov yo‘llari:

asosiy

ikkinchi darajali, shu jumladan piyoda yo‘laklarining kirish joylari

4

2

10. Chiqindi yig‘gichlardagi xo‘jalik maydonchalari

2

11. Bolalar o‘yin maydonchalari

10

Izoh:
*Mazkur talablar B va V toifadagi ko‘chalarning qatnov qismiga yondashgan piyoda yo‘llarning yoritilganligiga ham qo‘llaniladi.
93. Tarixiy joylarning asosiy piyodalar harakatlanadigan ko‘chalarida o‘rtacha yarim silindrik yoritilganlik kamida 6 lx bo‘lishi kerak.
94. Jamoat binolari hududlarining o‘rtacha gorizontal yoritilishi ushbu SHNQning 17-jadvaliga muvofiq olinishi kerak.

17-jadval

Jamoat binolari hududlarini o‘rtacha gorizontal yoritilganligi

Yoritiladigan obyektlar

O‘rtacha gorizontal yoritilganlik, lx

Maktabgacha, umumiy o‘rta, o‘rta maxsus, professional va oliy ta’lim tashkilotlarining binolarida

1. Guruhli va jismoniy tarbiya maydonchalari

10

2. Dam olish zonalaridagi harakatlanuvchi o‘yinlar uchun maydonchalar

10

3. Sanatoriya binolari va joylariga, dam olish uylariga o‘tish yo‘llari

10

4. Hududlarga kirish joylari

6

5. Yotoqxona binolari, oshxonalar, kinoteatrlar va shu kabi binolarga qatnov va o‘tish yo‘llari

4

6. Istirohat bog‘i zonasining markaziy xiyobonlari

4

7. Istirohat bog‘i zonasining yon tomon xiyobonlari

2

8. Dam olish va madaniy-ommaviy xizmat ko‘rsatish zonasining maydonlari (ommaviy dam olish maydonlari, ochiq estrada oldi maydonchalari)

10

9. Stol ustida o‘ynaladigan o‘yinlar, ochiq turdagi o‘quv zallari uchun maydonchalar

10

Izoh:
*O‘qish va stol usti o‘yinlari uchun mo‘ljallangan yoritilganlik xonalarni yoritilganligi me’yorlari bo‘yicha qabul qilinadi.
95. Istirohat bog‘lari, stadionlar va ko‘rgazmalar hududlarining o‘rtacha gorizontal yoritilishi ushbu SHNQning 18-jadvaliga muvofiq olinishi kerak.

 

 

 

 

18-jadval

 

 

 

 

 

Xiyobonlar, stadionlar va ko‘rgazmalar hududlarining o‘rtacha gorizontal yoritilganligi

 

 

 

 

 

Yoritiladigan obyektlar

O‘rtacha gorizontal yoritilganlik, lx

Umumshahar istirohat bog‘lari

Rayon bog‘lari

Stadionlar

Ko‘rgazmalar

1. Asosiy kirish joylari

6

4

10

10

2. Yordamchi kirish joylari

2

1

6

6

3. Markaziy xiyobonlar

4

2

6

10

4. Xiyobonlar yon atroflari

2

1

4

6

5. Ommaviy dam olish maydonchalari, teatrlar, kinoteatrlar, ko‘rgazma pavilyonlari va ochiq estrada, stol usti o‘yinlari uchun maydonchalar

10

10

-

20

6. Ko‘rgazmalar hududidagi dam olish zonalari

-

-

-

10
96. Qishloq va ovul joylarining ko‘chalari, yo‘llari va maydonlarining qoplamalari darajasidagi o‘rtacha gorizontal yoritish quyidagi ushbu SHNQning 19-jadvaliga muvofiq olinishi kerak.

19-jadval

Ko‘cha, yo‘l va qishloq va ovul maydonlari qoplamalarining o‘rtacha gorizontal yoritilganligi

Yoritiladigan obyektlar

O‘rtacha gorizontal yoritilganlik, lx

1. Asosiy ko‘chalar, jamoat maydonlari va savdo markazlari

4

2. Ko‘chalar:

4

asosiy

2

ikkinchi darajali (tor ko‘cha)

2

3. Qishloq va ovul yo‘llari, bog‘dorchilik shirkatlari va dala-hovli hududidagi yo‘llar

2

Izohlar:
1) dala-hovli hududlarida asosiy qatnov yo‘llarining o‘rtacha yoritilganligi — 2 lx, qolgan qatnov yo‘llari uchun — 1 lx bo‘lishi kerak;
2) qishloq joylarining turar joy zonasidan tashqarida joylashgan omborxona hududidagi bino qurilishlari qatori va qatnov yo‘llari orasidagi o‘rtacha yoritilganlik 1 lx bo‘lishi zarur.
97. Qishloq va ovul joylari ichidagi umumiy tarmoq avtomobil yo‘llarining yoritilishi ushbu SHNQning 15-jadvaliga muvofiq yoki ushbu SHNQning 81-bandiga muvofiq yo‘l qoplamasining turiga qarab, B toifali ko‘chalar uchun qabul qilinishi kerak.
98. Tashqi yoritish loyihalarida yong‘inga qarshi suv manbalariga kirish yo‘llarini, agar ular ko‘chalar va qatnov yo‘llarining yoritilmagan qismida joylashgan bo‘lsa, yoritishni ko‘zda tutish lozim.
Ushbu kirish yo‘llarining o‘rtacha gorizontal yoritilganligi quyidagicha, bo‘lishi kerak, lx:
shahar va shaharchalarda — 2;
qishloq va ovullarda — 1.
A va B toifali ko‘chalar hamda yo‘llarni tashqi yoritish loyihalarida 100 m uzunlikdagi yoritilmagan qo‘shni ko‘chalar va yo‘llarning (ushbu ko‘chalar va yo‘llarni yoritish me’yorlari bo‘yicha) qismlarini yoritishni ta’minlash kerak.
99. Ko‘chalarning qatnov qismida joylashgan tramvay yo‘llarini yoritish me’yori ko‘chalarni yoritish me’yoriga muvofiq bo‘lishi lozim. Alohida o‘rin tutadigan tramvay yo‘lining o‘rtacha gorizontal yoritilganligi 6 lx bo‘lishi kerak.
100. Uzunligi 60 m dan ortiq bo‘lgan shahar transport tunnellarining qatnov qismining kunduzgi o‘rtacha gorizontal yoritilishi ushbu SHNQning 20-jadvaliga muvofiq kechki va tungi rejimlarda esa 50 lx ga teng qabul qilish kerak.
Tunnel uzunligi 60 m gacha bo‘lgan yo‘l qoplamasining o‘rtacha yoritilishi barcha rejimlarda 50 lx bo‘lishi kerak.

20-jadval

Shahar transporti tonnellari yo‘l qoplamasining o‘rtacha gorizontal yoritilganligi

Tonnelning uzunligi, m

Portalga tushish qiyaligi

Kirish portalining yo‘nalishi

Kirish portalining boshlanishidan, m, masofadagi o‘rtacha gorizontal yoritilganlik, lx

5

25

50

75

100

125

150 va undan ortiq

1 dan 100 gacha

hisobga olinmaydi

istalgan

750

750

400

150

60

-

-

100 dan ortiq

qiyalik-siz

shimoliy-janubiy

750

750

400

150

75

60

50

qiyalikka ega

istalgan

1000

1000

650

350

125

60

50

Izoh: mazkur SHNQning 16-jadvalda kirish zonasining ketma-ket uchastkalarining yorug‘lik darajasini pasaytirish jarayoni tunnelga kiruvchi haydovchining moslashuvi uchun zarur shart-sharoitlarni yaratish talablariga javob beradi.
101. Tungi vaqtda yo‘l o‘tkazgichlar va ko‘priklar ostidagi o‘tish yo‘llarining o‘rtacha gorizontal yoritilishi 40 m gacha bo‘lgan o‘tish joyi uchun kamida 30 lx bo‘lishi kerak. Katta uzunliklarda esa ushbu SHNQning 100-bandiga asosan tunnel yoritish me’yorlariga muvofiq qabul qilinishi kerak.
102. Avtomobillarga yoqilg‘i quyish va saqlash hududlarida o‘rtacha gorizontal yoritish ushbu SHNQning 21-jadvaliga muvofiq qabul qilish lozim.

21-jadval

Yoqilg‘i quyish shoxobchalari va avtoturargohlarning yoritilishi

Yoritiladigan obyektlar

O‘rtacha gorizontal yoritilganlik, lx

Yonilg‘i quyish shoxobchalari

1. Ko‘chalar va yo‘llardan kirishlar:

A va B toifalari

15

V toifasi

10

2. Yoqilg‘i quyish va bo‘shatish joylari

20

3.Tegishli qolgan hududlarda

10

Avtoturargohlar va harakatlanuvchi tarkibni saqlash joylari

 Barcha toifadagi ko‘chalardagi ochiq avtoturargohlar, shuningdek, ko‘chalardan tashqaridagi avtoturargohlar orasidagi o‘tish joylari

6

103. Maksimal yoritilganlikning o‘rtachaga nisbati o‘rtacha yoritilganlik me’yorida quyidagicha bo‘lishi kerak:
6 lx dan ortiq va ko‘pi bilan 3:1;
4 lx dan 6 lx gacha va ko‘pi bilan 5:1;
4 lx dan kam va ko‘pi bilan 10:1.
104. Poytaxtda, tarixiy, kurort va port shaharlarda, shuningdek, katta shaharlarda yoritish me’yorlarini quyidagicha oshirishga ruxsat etiladi:
0,2 — 0,4 cd/m2gacha — A va B toifadagi mukammallashgan turdagi qoplamalarga ega ko‘chalar, yo‘llar va maydonlarni yoritish qurilmalari uchun;
20 lx gacha — A va B toifadagi maydonlarning qatnovga ega bo‘lmagan qismlarini va zavod oldi maydonlarini, stadion va ko‘rgazmalar asosiy kirishlarni yoritish qurilmalari uchun;
10 lx gacha — o‘tish turidagi qoplamalarga ega B toifadagi ko‘chalar, yo‘llarni va umumshahar istirohat bog‘larining asosiy kirishlarini yoritish qurilmalari uchun.
105. Tungi vaqtda me’yorlanadigan o‘rtacha yoritilganlik 4 lx bo‘lgan yoki yoritkichlarning kamida yarmini yoqish yo‘li bilan o‘rtacha ravshanlik 0,4 cd/m2 va undan ortiq bo‘lganda, bunda ikkita ketma-ket joylashgan yuqori bosimdagi razryad lampalari yorug‘lik oqimi sozlagichi yordamida yoritkichlarni o‘chirmasdan nominaldan 50 foiz past bo‘lmagan darajagacha sozlash yo‘li bilan shahar ko‘chalari, yo‘llari va maydonlarini tashqi yoritish darajasini pasayishini ko‘zda tutish lozim.
106. Tungi vaqtda va ertalabki qorong‘i vaqtda elektr energiyani qo‘shimcha tejash maqsadida yoritish darajasini kamaytirishga yo‘l qo‘yiladi:
harakat jadalligini maksimal qiymatidan 1/3 qismigacha kamaytirilganda 30 foizga;
harakat 1/5 gacha qismiga kamaytirilganda 50 foizga.
107. Ko‘chalarda va yo‘llarda, ko‘priklarda, xiyobonlarda, avtomobillar to‘xtash joylarida, ichki xizmat-xo‘jalik va yong‘in proyezdlarida o‘rtacha yoritilganlikning 0,2 cd/m2 me’yorlanadigan qiymatlarida yoki o‘rtacha yoritilganlik 4 lx dan va kam bo‘lgan tungi vaqtda yoritishni qisman yoki to‘la o‘chirilishiga ruxsat etilmaydi.
108. A va B toifadagi ko‘chalar, yo‘llar va transport yo‘llarida yoritish moslamalari uchun ko‘zni qamashtirish ko‘rsatkichi 150 lx dan oshmasligi kerak.
109. V toifadagi ko‘chalar va yo‘llarni yoritish qurilmalari shuningdek, yoritish darajasi gorizontal yoki yarim silindrik yoritilganlik me’yorlari bilan chegaralanuvchi yoritish qurilmalari uchun ko‘z qamashtirishni cheklash sharti bo‘yicha yoritkichlar joylashishining eng kichik balandligi ushbu SHNQning 12-jadvali bo‘yicha qabul qilinishi kerak.
110. Turar joy binolari derazalarining oynalarida barcha tashqi yoritish qurilmalaridan hosil bo‘ladigan umumiy vertikal yoritilganlik quyidagilardan oshmasligi kerak:
qatnov qismining o‘rtacha gorizontal yoritilganlik me’yori 10 lx bo‘lganda 7 lx dan;
o‘rtacha gorizontal yoritilganlik me’yori 15 lx bo‘lganda10 lx dan;
o‘rtacha gorizontal yoritilganlik me’yori 20 lx va undan yuqori bo‘lganda 20 lx dan.
111. Jamoat markazidan tashqaridagi piyodalar yo‘lkalarida, ko‘cha ichidagi hududlarda, shuningdek kurort-davolash muassasalarining yotoqxonalariga yondashgan barcha ko‘chalarda, turarjoy binolari kvartiralari va yotoqxona binolari palatalari derazalarida 5 lx dan oshmasligi kerak.
112. Turar joy binolari derazalarining oynalariga tushadigan yorug‘likni cheklash maqsadida derazalarga yo‘nalgan yorug‘lik kuchi cheklangan yoki ekranlovchi panjarali yoritkichlardan foydalanish lozim.
113. Binoga kirish joyi tepasiga yoki yoniga yo‘l qoplamasida o‘rtacha yoritilganlik darajasi Eo‘r ni ta’minlovchi yoritkichlar o‘rnatilishi kerak.
Bunda, Eo‘r kamida quyidagicha ta’minlanishi kerak:
asosiy kirish maydonchasida — 6,0 lx;
zaxira yoki texnik chiqish yo‘li maydonchasi yoki piyoda yo‘lagida — 4,0 lx.
114. Tashqi yoritish moslamalarida quyidagilar qo‘llanilishi kerak:
yorug‘ligi aks etadigan svetodiodli yoritkichlar, konsollar va projektorlar;
yuqori bosimga ega yorug‘likning razryadli manbalari bo‘lgan yoritkichlar, shuning bilan birga, ko‘chalar va transport harakatiga ega yo‘llarni yoritish qurilmalari uchun ko‘pincha yuqori bosimga ega bo‘lgan natriyli lampalar.
115. Yoritish moslamalarini turini tanlashda quyidagilarni hisobga olish lozim:
qurilmaning energiya tejamkorligi va energiya samaradorligi;
yoritish moslamalarining ishlashining ishonchliligi;
xizmat ko‘rsatuvchi xodimlar va aholining xavfsizligi;
yoritish moslamalariga texnik xizmat ko‘rsatish va boshqarishning qulayligi.
116. Tramvay va trolleybus harakati bo‘lgan ko‘chalar, yo‘llar va maydonlarda yoritish moslamalarini joylashtirish balandligi tramvay va trolleybus liniyalari uchun SHNQ 2.05.09-22ga mos kelishi kerak.
117. Ko‘priklar va ko‘priklar parapetlariga chiroqlarni o‘rnatishning minimal balandligi agar kamida 10° himoya burchagi ta’minlangan bo‘lsa va maxsus uskunadan foydalanmasdan lampalarga kirish imkoniyati bo‘lmasa cheklanmaydi.
118. Transport tunnellarida muhofaza burchagi kamida 10° bo‘lgan yoritkichlar qo‘llanilishi lozim. Bunda, ularni o‘rnatish balandligi kamida 4 m bo‘lishi kerak.
119. Piyodalar tunnellarida himoya burchagi kamida 15° bo‘lgan quyidagi yoritkichlardan foydalanish kerak:
svetodiodli;
umumiy quvvati 80 W gacha bo‘lgan lyuminessent lampali;
quvvati 110 W gacha bo‘lgan DNaT (DNaS) lampali;
quvvati 125 W gacha bo‘lgan DRL lampali.
120. A va B toifadagi ko‘chalarning qatnov qismi bilan bir sathdagi piyodalar o‘tish joylarining yoritish darajasini kesishadigan qatnov qismining yoritish me’yoriga nisbatan kamida 1,5 barobar oshirilishi lozim. Yoritish darajasini oshirish tayanchlarning orasidagi masofani qisqartirish, qo‘shimcha yoki kuchliroq yoritkichlarni o‘rnatish, o‘tish joyidagi yorqinlashtirilgan qoplama va boshqalar hisobiga amalga oshirilishi lozim.
5-§. Bino va inshootlarni tashqi arxitekturaviy yoritish
121. Tashqi arxitekturaviy yoritish kechki vaqtlarda shaharning ko‘proq ahamiyatga ega obyektlarining yaxshi ko‘rinishini va ifodaliligini ta’minlashi, shuningdek, shahar yorug‘lik muhitini shinamligini oshirishi kerak.
Arxitekturaviy yoritish qurilmalari transport haydovchilari va piyodalarga ko‘zni qamashtiradigan ta’sir ko‘rsatmasligi kerak.
122. Binolar fasadlari, inshootlar, monumentlar va landshaft arxitekturasi elementlarining ravshanligi ularning ahamiyatliligi, joylashgan o‘rni va ularning shahardagi ko‘z orqali qabul qilishning ustunlik qiluvchi shartlaridan kelib chiqib, ushbu SHNQning 22-jadvaliga muvofiq olinishi kerak.

 

 

 

 

 

22-jadval

 

 

 

 

 

 

Shahar obyektlarining tashqi arxitekturaviy yoritilish normalari

 

 

 

 

 

 

Shahar joylarining toifalari

Yoritish obyektining joylashish o‘rni

Yoritish obyekti

Uzviy yoritish, fasadning o‘rtacha ravshanligi,

Lf, cd/m2

Uzviy va urg‘u beruvchi yoritish, nur orqali urg‘u berilgan L elementning yorug‘ligi,

Le, cd/m2

Lokal yoritish, o‘rtacha ravshanlik

L, cd/m2

1

2

3

4

5

6

A

Poytaxt markaziy maydonlari,

umumshahar zonalari

Milliy ahamiyatga ega arxitektura yodgorliklari, yirik jamoat binolari, yodgorliklar

10

30

10

Umumshahar ahamiyatidagi magistral ko‘chalar va maydonlar

Arxitektura, tarixiy va madaniy yodgorliklari, shahar ahamiyatidagi yodgorlik va obyektlar

8

25

8

Umumshahar ahamiyatidagi parklar, bog‘lar, bulvarlar, skverlar, piyodalar yo‘lakchalari

Madaniy meros obyekti hududi chegaralaridagi bino, inshoot, yodgorliklar, monumentlar, noyob landshaft elementlari

5

15

5

B

Tuman jamoat markazlari maydonlari

Tuman ahamiyatidagi yodgorliklar, monumentlar, binolar va inshootlar

7

20

8

Tuman ahamiyatidagi magistral ko‘chalar va maydonlar

Yuqoridagi kabi

5

15

5

Tuman ahamiyatidagi parklar, bog‘lar, skverlar, bulvarlar va piyodalar yo‘lakchalari

Yuqoridagi kabi va landshaftning xarakterli elementlari

3

10

3

V

Mahalliy ahamiyatdagi ko‘chalar va maydonlar, piyodalar yo‘lakchalari

Madaniy meros obyektlari hududiy chegaralaridagi yodgorliklar va monumentlar, binolar va inshootlar

5

10

3

Mahalliy ahamiyatdagi bog‘lar, skverlar, bulvarlar

Yuqoridagi kabi va landshaftning xarakterli elementlari

3

8

3
Izoh:
1) 300 m masofadan ko‘riladigan dominant obyektlar ravshanligini 50 foizgacha oshirish mumkin;
2) yoritiladigan obyekt yoritilmagan muhit ichida joylashganda, mazkur jadvalda keltirilgan ravshanlik me’yorini 50 foizgacha kamaytirish mumkin.
123. Arxitekturaviy yoritish qurilmalarini loyihalashda yoritiluvchi obyektlar fasad yuzalarining yorug‘lik qaytarish hisobiy koeffitsiyentlari o‘lchovlar ko‘rsatkichlari asosida yoki ushbu SHNQning 23-jadvaliga muvofiq olinadi.

 

 

23-jadval

 

 

 

Tashqi arxitekturaviy yoritishni loyihalashda qo‘llaniladigan binolar fasadlari, inshootlar, monumentlar materiallarining hisobiy xarakteristikalari

 

 

 

T/r

Yuza materiallari yoki fasad rangi

Yuza materialning nur qaytarish koeffitsiyenti, ρm

1.

Oq: oq rangli atmosferaga chidamli fasad bo‘yoqlari, oq keramogranit, oq marmar va boshqalar

0.7

2.

Juda ochiq rang: juda ochiq rangli fasad bo‘yoqlari, oq silikat g‘isht, och kulrang beton, marmar, oq tosh (ohaktosh, dolomit, kul tosh), beton va oq sementli, ochrang to‘ldirgichli dekorativ suvoqlar, juda ochiq rangli keramogranit, keramik plitka, rakushechnik va boshqalar

0.6

3.

Ochiq rang: ochiq rangli fasad bo‘yoqlari, marmar, tosh (tuf, qumtosh, ohaktosh), beton, och rang tusli rangli suvoqlar, keramik g‘isht, keramogranit, marmarning ochiq rangli turlari, bloklar, plitka, yog‘och, taxta va boshqalar

0.5

4.

O‘rtacha ochiq rang: kulrang fakturalangan beton, rangli fasad bo‘yoqlari, ochiq rang yog‘och, kulrang silikat g‘isht, rangli keramogranit va boshqalar.

0.4

5.

To‘q rang: to‘q rang fasad bo‘yoqlari, marmar, granit, hom g‘isht, silikat g‘isht, to‘q rangli keramogranit, dekorativ suvoqlar va keramik plitkalar, to‘q rang bo‘lib qolgan yog‘och, mis va boshqalar

0.3

6.

Juda to‘q rang: juda to‘q rangli bo‘yoqlar, marmar, granit, keramogranit va boshqalar

0.2

7.

Qora: qora bo‘yoqlar, tosh marmar, bazalt, granit, chugun, platinalangan bronza, dekorativ shtukaturka va boshqalar

0,15
124. Fasadning uzviy bir tekis yoritilishida maksimal yoritishning minimal yoritishga nisbati 3:1 dan oshmasligi, relyefli va rangli fasadlarda esa 5:1 gacha bo‘lishi kerak. Bunda, maksimal yoritilganlik asosiy kompozitsion-plastik elementlarda hosil qilinishi lozim.
125. Fasadning uzviy notekis yoritilishida yoritish zonasi chegaralarida maksimal va minimal yoritilganlik 10:1 dan kam va 30:1 dan ortiq bo‘lmagan nisbatda qabul qilinishi kerak. Bunda, maksimal yoritilganlik yorug‘lik bilan urg‘u beriluvchi elementda hosil qilinishi lozim.
126. Ko‘p qirrali ko‘rinishga ega yirik monumentlar, yodgorliklar, kichik me’moriy shakllarni ikki yoki uch tomondan yorug‘lik oqimining aniq belgilangan asosiy yo‘nalish bilan yoritilishi kerak. Bu obyektni idrok etishning asosiy yo‘nalishi bilan kompozitsion jihatdan bog‘lanishi kerak bo‘lgan hisobiy tekislikni belgilashi lozim.
127. Arxitekturaviy yoritish qurilmalarida razryadli yorug‘lik manbasiga ega bo‘lgan yoritkichlardan va svetodiodlardan foydalanish kerak. Mahalliy yoritish uchun xromatik nurlanish manbalaridan foydalanishga yo‘l qo‘yiladi.
128. “Sovuq” rangli yuzalarga ega obyektlarni va yashil maydonlarni yoritish uchun yoritish rang harorati 4000 K dan yuqori bo‘lgan yorug‘lik manbalaridan foydalanish kerak. “Issiq” ranglarda bo‘yalgan obyektlarni yoritish uchun rang harorati 3500 K gacha bo‘lgan yorug‘lik manbalari qo‘llaniladi.
Polixrom obyektlarni, ayniqsa fasadlardagi tasviriy-dekorativ elementlarni (mozaika, tasviriy panno va frizlar, rangli relyeflar, haykallar) yoritishda rang uzatish umumiy indeksi R 80 dan kam bo‘lmagan oq rangli yorug‘lik manbalarini qo‘llash lozim.
Landshaft arxitekturasi obyektlarini badiiy-dekorativ yoritishda rangli yorug‘lik manbalarini qo‘llashga ruxsat etiladi.
129. Arxitekturaviy yoritish qurilmalari shunday joylashtirilishi kerakki, ularning yorug‘lik chiqadigan teshiklari harakatning asosiy yo‘nalishlaridagi haydovchi va piyodalarning ko‘rish maydonining markazida bo‘lmasligi yoki yorug‘likni himoya qiluvchi qurilmalar bilan himoyalangan bo‘lishi kerak.
130. Arxitekturaviy yoritish moslamalarini loyihalashda ekspluatatsiya koeffitsiyentini yoritish priborining yorug‘lik chiqadigan joyining yo‘nalishiga va unda foydalanilgan yorug‘lik manbaiga bog‘liq holda quyidagicha qabul qilish lozim:
pribor oynasi vertikal yoki pastki yarim sferaga qaratilgan bo‘lsa (90° — 270° burchak oralig‘ida) MF = 0,67;
oyna yuqori yarim sferaga qaratilganda MF = 0,59.
6-§. Vitrinalarni yoritish
131. Piyodalar yo‘laklari sathidan 1,5 m balandlikdagi vitrinalarni umumiy yoritishdagi vertikal tekislikdagi o‘rtacha yoritilganlik bilan aksent beruvchi yorug‘likning yoritilganligi birgalikda ushbu SHNQning 24-jadvalida keltirilgan qiymatlardan ortib ketmasligi kerak.

24-jadval

Vertikal tekislikdagi o‘rtacha va umumiy yoritilganlik

Ko‘cha, maydon toifasi

Vertikal tekislikdagi o‘rtacha yoritilganlik, lx

Vertikal tekislikdagi umumiy yoritilganlik (umumiy va urg‘u beruvchi yoritish), lx, ko‘pi bilan

A

300

1000

B

200

750

V

100

500

Izohlar:
1) urg‘u beruvchi yoritish maydoni vitrina maydonining 20 foizdan oshmasligi kerak;
2) to‘q rangli mahsulot qo‘yilgan vitrinalar uchun yoritilganlikni ochrang tovar qo‘yilgan vitrinalar yoritilganligidan yoritilganlik shkalasi bo‘yicha bir pog‘onaga oshirish kerak.
132. Vitrinalarni yoritishda razryadli yorug‘lik manbasiga ega bo‘lgan va svetodiodli yoritkichlar qo‘llanilishi kerak. Yorug‘lik manbalari ushbu SHNQning 25-jadvaliga muvofiq ranglarni farqlash talablarini hisobga olgan holda tanlanishi lozim.

25-jadval

Vitrinalarni yoritish uchun tavsiya etiladigan yoritish manbalari

Mahsulot turi

Yorug‘lik manbasining rang xarakteristikalari

Ts,, K

Ra

Matolar, galantereya, parfyumeriya, o‘yinchoqlar, kitoblar, oyoq kiyim, bosh kiyimlar, mo‘ynalar

2800 — 5000

80 va undan ortiq

Elektr uskunalari, xo‘jalik idishlari, kanselyariya mollari, non

2800 — 3200

70 va undan ortiq

Go‘shtli, sutli, sabzavotlar, mevalar, shirinlik mahsulotlari

2800 — 3500

80 va undan ortiq

Baliq mahsulotlari

4000 — 6500

80 va undan ortiq

133. Yoritish qurilmalari ularning yorug‘lik chiqadigan teshiklari yoki vitrinaga qo‘yilgan tovarlardan aks etgan yorqin nurlar vitrina oynasidan kamida 1 m masofada turgan yo‘lovchi va haydovchilarning markaziy ko‘rish maydoniga tushmaydigan tarzda o‘rnatilishi kerak.
7-§. Reklama va axborot beruvchi konstruksiyalarni yoritish
134. Reklama va axborot beruvchi konstruksiyalarning maksimal va o‘rtacha ruxsat etilgan ravshanlik ko‘rsatkichlari ushbu SHNQ ning 2-ilovasiga muvofiq amalga oshirilishi lozim.
135. Reklama va axborot beruvchi konstruksiyalarning tungi vaqtda dinamik tarzda ishlashi turar joy binolari, ijtimoiy obyektlarning derazalarini geometrik markazidan 1 m masofada joylashgan nuqtadan ko‘rish chizig‘iga perpendikulyar tekislikdagi proyeksiyasining ko‘rinadigan burchak kattaligi 2,5° dan oshmasa yoki reklama va axborot beruvchi konstruksiyasi o‘sha nuqtadan ko‘rinmasa yo‘l qo‘yiladi.
To‘g‘ri to‘rtburchakli reklama va axborot beruvchi konstruksiyasi uchun ko‘rish chizig‘iga perpendikulyar tekislikdagi reklama va axborot beruvchi konstruksiyasining proyeksiyasi bilan bir xil yuzaga ega bo‘lgan aylananing o‘lchamiga teng bo‘lgan ekvivalent burchak kattaligi qabul qilinishi lozim.
Elektron tashuvchilarda reklama va axborot tasvirlarini namoyish etish (mediafasadlardan tashqari) audiovizual tasvirlarni o‘zida mujassamlashtirilgan dinamik effektlar qo‘llanilmagan statik tasvir texnologiyasidan foydalanib o‘tkazilishi lozim.
Kunning yorug‘ va qorong‘i vaqtlarida tasvirlarning almashishi 5 s da bir martadan ko‘p bo‘lmagan tarzda amalga oshirilishi kerak. Tasvirning almashishi davomiyligi 2 s dan ortiq bo‘lishi kerak. Yorug‘lik darajasini nol qiymatgacha tekis kamaytirish va undan keyin tekis oshirish yo‘li bilan amalga oshirilishi kerak.
Mediafasadlarda kunning yorug‘ vaqtida tasvirlarni namoyish qilish dinamik effektlardan foydalanish orqali amalga oshirilishi lozim. Kunning qorong‘i vaqtida mediafasadlarda dinamik effektlardan foydalanib tasvirlarni namoyish qilish taqiqlanadi.
Kunning qorong‘i vaqtida mediafasadlardagi statik tasvirlarning almashinishi 1 min ichida bir martadan ko‘p bo‘lmagan tarzda amalga oshirilishi lozim. Tasvirning almashinish davomiyligi 10 s dan ortiq bo‘lishi va yorug‘lik darajasini 0 gacha tekis kamaytirish va undan keyin tekis oshirish yo‘li bilan amalga oshirilishi kerak.
8-§. Avariya holatidagi yoritish
136. Avariya holatidagi yoritish xavfsizlik va evakuatsiya yoritishiga bo‘linadi.
137. Ishchi yoritishni o‘chirilishi hamda jihozlar va mexanizmlarga texnik xizmat ko‘rsatishning buzilishi quyidagilarga olib kelishi mumkin bo‘lgan hollarda xavfsizlik yoritilishi ta’minlanishi kerak:
portlash, yong‘in, odamlarning zaharlanishi;
texnologik jarayonning uzoq muddat buzilishi;
elektr stansiyalari, radio va televizion eshittirish va aloqa uzellari, dispetcherlik punktlari, suv ta’minoti, kanalizatsiya va isitish nasos qurilmalari, ishlar to‘xtatilishi mumkin bo‘lmagan ishlab chiqarish xonalari uchun ventilyatsiya va havoni konditsiyalash qurilmalari va boshqalarning ishini buzilishiga;
bolalar muassasalari rejimini buzilishi (ulardagi bolalar sonidan qat’iy nazar).
138. Ishchi yorug‘lik quvvati uzilsa, texnologik jarayon shartlari yoki vaziyatga ko‘ra ishni normal davom ettirish talab etilganda, zaxira yoritish chiroqlari ko‘zda tutilishi lozim.
139. Binolarda yoki binolardan tashqarida ish olib boriladigan joylarda evakuatsiya yoritilishi quyidagilar uchun ta’minlanishi kerak:
odamlar o‘tishi uchun xavfli bo‘lgan joylarda;
odamlarni evakuatsiya qilish uchun foydalanadigan o‘tish joylari va zinapoyalarda, agar evakuatsiya qilinadiganlar soni 50 kishidan ortiq bo‘lsa;
50 dan ortiq kishi ishlaydigan sanoat binolarining asosiy o‘tish joylarida;
balandligi 6 qavat va undan yuqori bo‘lgan turarjoy binolarining zinapoyalarida;
normal yoritishni favqulodda o‘chirish paytida odamlarning binolardan chiqib ketishi ishlab chiqarish uskunasining uzluksiz ishlashi tufayli shikastlanish xavfi bilan bog‘liq bo‘lgan ishlab chiqarish binolarida;
agar xonalarda bir vaqtning o‘zida 100 kishidan ortiq odam bo‘lishi imkoniyatiga ega bo‘ladigan ishlab chiqarish korxonalarining jamoat va yordamchi binolari xonalarida;
tabiiy yorug‘liksiz ishlab chiqarish xonalarida.
140. Evakuatsiya yo‘lining yo‘nalishini ko‘rsatadigan yoritkich ko‘rsatkichlari (xavfsizlik belgilari) tunnelning ichki devorlariga (tunelning yon tomonlariga) evakuatsiya chiqish eshiklari tomonidan evakuatsiya yo‘laklari sathidan 0,5 m balandlikda bir-biridan 25 m dan oshmaydigan masofa bilan o‘rnatilishi kerak.
141. Evakuatsiya yo‘nalishini ko‘rsatadigan ko‘rsatkichlar statik yoki dinamik ko‘rsatkichlarga bo‘linadi.
Statik belgilar har doim yoqilgan bo‘lishi va eng yaqin masofada joylashgan evakuatsiya chiqish yo‘nalishini ko‘rsatishi kerak. Bunday belgilar tunnelning kirish va chiqish portallarigacha bo‘lgan masofa haqida yoritish bo‘yicha qo‘shimcha ma’lumotlarga ega bo‘lishi lozim.
142. Tunnelning yopiq qismining uzunligi 1000 m dan ortiq bo‘lsa, evakuatsiya yo‘nalishini ko‘rsatadigan dinamik belgilarni o‘rnatish kerak bo‘ladi.
143. Yoritilgan “Chiqish” ko‘rsatkichlari evakuatsiya chiqish eshiklari tepasida pol sathidan 2,1-2,2 m balandlikda o‘rnatilishi kerak. Chiqish ko‘rsatkichlari har doim yoritilgan holda bo‘lishi lozim.
144. Xavfsizlik yoritish ishlab chiqarish binolarining ishchi yuzalarida va ishchi yoritish o‘chirilganda texnik xizmat ko‘rsatishni talab qiladigan korxonalar hududida yaratilishi kerak. Bunda umumiy yoritishdan ishlaydigan yorug‘lik uchun me’yorlashtirilgan yoritishning kamida 5 foiz miqdorida yoritish ta’minlanishi kerak. Ammo binolar ichida kamida 2 lx, korxona hududlarida kamida 1 lx yoritilish ta’minlanishi lozim.
145. Binolar ichida razryad lampalarda 30 lx dan ortiq va cho‘g‘lanish lampalarida 10 lx dan ortiq bo‘lmagan eng kam yoritilganlikni tashkil etishga tegishlicha asoslanganda yo‘l qo‘yiladi.
146. Evakuatsiya yoritkichi asosiy o‘tish joylarining polida (yoki yerda) va zinalarning pog‘onalarida eng kam yoritishni quyidagicha ta’minlash kerak:
xonalarda 0,5 lx;
ochiq joylarda 0,2 lx.
147. Xonalarda xavfsizlik yoritishining yoritkichlari evakuatsiya yoritishi uchun qo‘llanishi lozim.
Evakuatsiya yo‘llarini yoritish uchun evakuatsiya lampalarini o‘rnatish tavsiya etiladi, lampalarni o‘rnatish balandligi yo‘lak sathidan 2 m oshmasligi va evakuatsiya yo‘llarida yoritilganlik kamida 0,5 lx bo‘lishini ta’minlashi kerak. Emin/Emaks yorug‘lik taqsimlanishi kamida 1:40 bo‘lishi kerak.
148. Tunneldan evakuatsiya chiqish joylarida, pol sathidan 2,1-2,2 m balandlikda evakuatsiya yoritkichlari o‘rnatilgan bo‘lib, ular chiqish eshigi oldidagi pol sathini kamida 0,5 lx darajada yoritishni ta’minlashi lozim.
149. Avariya holatida quyidagi yoritkichlarni qo‘llash lozim:
svetodiod lampalar va lentalar;
lyuminessent lampalar minimal harorati kamida 5°S bo‘lgan xonalarda va lampalar nominal kuchlanishning kamida 90 foiz kuchlanishli barcha rejimlarda quvvatlanishi sharti bilan;
yuqori bosimli razryad lampalari, agar ular ta’minot kuchlanishining qisqa muddatli uzilishidan keyin issiq holatda ham, sovuq holatda ham bir zumda yoki tezda qayta yoqilsa.
150. Jamoat bino va inshootlarida xonalar va evakuatsiya yo‘llari chiqish ko‘rsatkichlari bilan birga pol ustidagi yonib turadigan “yuguruvchi yo‘lkacha” tipidagi chiqish yo‘nalishini ko‘rsatib turadigan ko‘rsatkichlar bilan ta’minlanishi kerak.
151. Xavfsizlik evakuatsion belgilari tabiiy yoritish mavjud bo‘lmagan, bir vaqtda 30 kishi bo‘lishi mumkin bo‘lgan xonalarda va tabiiy yoritish mavjud bo‘lgan, bir vaqtda 50 kishi bo‘lishi mumkin bo‘lgan, maydoni 100 m2 dan ortiq bo‘lgan xonalarda o‘rnatilishi kerak.
Doimiy turadigan xavfsizlik evakuatsion chiqish belgilari quyidagi holatlarda o‘rnatilishi lozim:
har bir chiqish joyining tepasida;
evakuatsiya yo‘nalishini aniq ko‘rsatgan holda, evakuatsiya yo‘llari ustida;
tibbiy yordam postini ko‘rsatish uchun;
yong‘in o‘chirishning birlamchi vositalarini joylashgan o‘rnini ko‘rsatish uchun;
favqulodda holat to‘g‘risida xabar berish uchun mo‘ljallangan shoshilinch aloqa vositalarini va boshqa vositalar joylashish o‘rnini ko‘rsatish uchun.
Maktabgacha, umumiy o‘rta, o‘rta maxsus, professional va oliy ta’lim tashkilotlarining binolarida va aholi doimiy bo‘ladigan binolarda xavfsizlik evakuatsion belgilari (bu binolardagi odamlar sonidan qat’i nazar) o‘rnatilishi lozim.
Tutun bo‘lishi mumkin bo‘lgan xonalarda xavfsizlik evakuatsion belgilari poldan 0,5 m gacha balandlikda o‘rnatilishi kerak. Tashqi yoritilgan xavfsizlik belgilariga yo‘l qo‘yilmaydi.
152. Barcha yo‘nalishdagi xavfsizlik belgilarining rangli yuzasining istalgan qismidagi evakuatsiya xavfsizligi belgilarining ravshanligi quyidagilardan kam bo‘lmasligi kerak:
tutun bo‘lmaganda — 2 cd/m2 dan;
tutun bo‘lgan sharoitida — 10 cd/m2 dan kam bo‘lgan miqdorda bo‘lishi kerak.
153. Xavfsizlik rangi ravshanligi bilan kontrast rang ravshanligi nisbati 1:15 dan kam va 1:5 dan ortiq bo‘lmasligi kerak.
154. Xavfsizlik evakuatsion belgisining balandligi ushbu SHNQning 4-ilovasiga muvofiq belgilanadi.
155. Xavfsizlik evakuatsion belgilarining normal rejimdagi ta’minoti ishchi yoritish ta’minot manbasidan mustaqil bo‘lgan manbadan amalga oshirilishi, avariya rejimida esa uchinchi mustaqil manbadan (masalan, yoritkichga joylangan akkumulyator batareyasi) olinadigan quvvatga qayta ulanadigan bo‘lishi zarur. Evakuatsiya xavfsizlik belgilarining ishlash davomiyligi 1 h dan kam bo‘lmasligi lozim.
156. Kechasi qo‘riqlanadigan hududlar chegaralari bo‘ylab xavfsizlik yoritilishi (maxsus texnik qo‘riqlash vositalari bo‘lmaganda) ta’minlanishi kerak.
157. Yoritilganlik yer sathida gorizontal sirtda kamida 0,5 lx yoki yerdan vertikal sirtning bir tomoni 0,5 m sathda, chegara liniyalariga perpendikulyar holda bo‘lishini ko‘zda tutish lozim.
Xavfsizlik uchun maxsus texnik vositalardan foydalanilganda, yoritish xavfsizlik yoritkichlarini loyihalash uchun texnik shartlarga muvofiq olinishi kerak.
158. Qo‘riqlash yoritish normal yonmaganda qo‘riqlash signalizatsiyasi yoki boshqa texnika vositalari ta’siridan avtomatik ravishda yoqiladigan hollardan tashqari, istalgan yorug‘lik manbaidan foydalanish kerak. Bunday holda cho‘g‘lanish lampasi qo‘llanishi lozim.
159. Navbatchi yoritish uchun qo‘llanish chegarasi, yoritilganlik kattaligi, bir tekis taqsimlangan va sifatga talablari meyorlanmaydi.
160. Yuqori xavfli hududlarni yoritish uchun ishlatiladigan yorug‘lik manbalarining rang uzatish indeksi Ra kamida 40 bo‘lishi kerak.
Katta maydonlarni evakuatsiya qilish uchun ishlatiladigan yorug‘lik manbalarining rang uzatish indeksi Ra kamida 40 bo‘lishi lozim.
161. Baxtsiz hodisalarning oldini olish va odamlarni o‘z vaqtida evakuatsiya qilishni ta’minlash uchun har bir avariya chiqish joyida, evakuatsiya yo‘nalishlarida, tibbiy yordam punktini ko‘rsatish, birlamchi yong‘in o‘chirish vositalarini o‘rnatish joylarini belgilash, avariya aloqa vositalari va favqulodda vaziyat to‘g‘risida xabar berish uchun mo‘ljallangan boshqa vositalarni joylarini ko‘rsatish uchun evakuatsiya yo‘llarida yorug‘lik ko‘rsatkichlari (xavfsizlik belgilari) o‘rnatiladi.
Yorug‘lik ko‘rsatkichlarini (xavfsizlik belgilari) tanib olish masofasi ushbu SHNQning 4-ilovasiga muvofiq belgilanadi.
9-§. Qurilish maydonchasini yoritish
162. Qurilish maydonchalari va undagi ish joylarini teng taqsimlangan holda yoritilishi lozim. Bunday hollarda yorug‘lik ko‘rsatkichlari ushbu SHNQning 10-ilovasida ko‘rsatilgan qiymatlardan kam bo‘lmasligi kerak.
163. Me’yorlashtirilgan yoritish darajasi 2 lx ortiq bo‘lishi kerak bo‘lgan qurilish maydonlaridagi ish joylari uchun umumiy bir xil yoritishga qo‘shimcha ravishda mahalliylashtirilgan yoritishni ta’minlash kerak.
Odamlarni vaqtinchalik bo‘lishi mumkin bo‘lgan joylar uchun yorug‘lik darajasini 0.5 lx gacha kamaytirish lozim.
164. Tunda qurilish maydonchalari va undagi ish joylarining xavfsizligini ta’minlash zarur bo‘lgan hollarda, ishchi yoritish moslamalarining bir qismi xavfsizlik yoritkichi sifatida foydalanish uchun ajratilishi kerak.
Qurilish maydonchalari va undagi ish joylarining chegaralarida xavfsizlik yoritkichi yer sathida gorizontal ravishda yoki devor tekisligida vertikal ravishda to‘siqlarda kamida 0.5 lx yoritishni ta’minlashi kerak.
165. Tunda qurilish maydonchalarining xavfli joylari to‘siqlar va yorug‘lik signallari bilan ta’minlanishi kerak. Bunda, yorug‘lik signallari uchun 42 W dan yuqori bo‘lmagan kuchlanishli yorug‘lik manbalaridan foydalanish kerak.
166. Texnologik talablarga ko‘ra, beton yotqizishda tanaffusga yo‘l qo‘yib bo‘lmaydigan hollarda va muhim tuzilmalarda betonlash ishlari olib boriladigan joylarda avariyaviy yoritishni ta’minlash kerak. Bunda, avariyaviy yoritish 3 lx, betonlash joylarida esa 1 lx bo‘lishi kerak.
167. Evakuatsiya yoritkichi asosiy evakuatsiya yo‘llari hududlarida, shuningdek shikastlanish xavfi bilan bog‘liq bo‘lgan o‘tish joylarida ta’minlanishi kerak. Qurilayotgan bino ichida evakuatsiya yoritilganligi 0.5 lx, bino tashqarisida 0.2 lx bo‘lishi kerak.
6-bob. Obyektni yoritishni loyihalashda sifat va xavfsizlikni nazorat qilish
168. Tashqi yoritishni loyihalash va o‘rnatishda quyidagilar ta’minlanishi kerak:
yoritish moslamalarining miqdoriy va sifat ko‘rsatkichlarining me’yorlangan qiymati;
qurilmalarning samaradorligi va elektr energiyasidan oqilona foydalanish;
yoritish moslamalarining ishonchliligi;
xizmat ko‘rsatish xodimlar va aholi xavfsizligi;
yoritish moslamalariga texnik xizmat ko‘rsatish va nazorat qilish qulayligi.
169. Silindrik yoritilganlikni o‘lchash uchun nazorat nuqtalari xona bo‘ylab, chiroqlar ostiga, chiroqlar o‘rtasida va xonaning markaziy bo‘ylama o‘qida poldan 1,5 m balandlikda va devordan kamida 1,0 m masofada teng ravishda joylashtirilishi kerak.
170. Silindrik yoritishni o‘lchash uchun nazorat nuqtalarining soni kamida 5 ta bo‘lishi kerak.
171. Nazorat nuqtalari ish joylarida ishchilarning harakatlanish yo‘li bo‘ylab joylashtirilishi kerak. Tayanchlar bilan chegaralangan yoritilgan maydonda nazorat nuqtalari tayanchlar orasidagi markazlarda tanlanishi kerak. Qo‘riqlash maqsadida ishlatiladigan yoritilganlik uchun nazorat nuqtalari yoritiladigan maydonning perimetri bo‘ylab joylashtirilishi lozim.
172. Yoritilgan uchastkadagi yoki yoritilgan maydonning perimetri bo‘ylab nazorat nuqtalarining soni kamida 5 ta bo‘lishi lozim.
173. Ko‘chalar, yo‘llar va maydonlarning o‘rtacha yoritilishni o‘lchash uchun nazorat nuqtalari yo‘l qoplamasining chiroqlar (yoritkich) oralig‘i bilan chegaralangan qismida bir tekisda bir-biridan 3 — 5 m masofada joylashgan bo‘lishi kerak.
174. Tunnellarning o‘rtacha yoritilganligini o‘lchash uchun quyidagi rejimlarda nazorat nuqtalari yo‘l qoplamasida bir-biridan 3-5 m masofada joylashtirilishi lozim:
kechki va tungi rejimlarda;
mazkur rejimlarda ishlaydigan chiroqlarning joylashish oralig‘i bilan chegaralangan qismlarda;
kunduzgi rejimda esa — ketma-ket chegaralangan qismlarda.
175. Xonaning tabiiy yoritilishini o‘lchashda nazorat nuqtalari xonaning xarakterli qirqimining vertikal tekislik va shartli ishchi yuzasi (yoki poli) kesishmasida joylashtirilishi kerak. Birinchi va oxirgi nuqtalar tashqi devorlar va ichki pardadevor (yoki ustunlar o‘qi)lar yuzasidan 1 m masofada olinishi lozim.
176. Sun’iy yoritishni o‘lchash natijalari ushbu SHNQning 26-jadvaliga muvofiq baholanishi kerak.

26-jadval

Sun’iy yoritishni o‘lchash natijalarini baholash

Nazorat turi

O‘lchangan va me’yorlashtirilgan yoritish qiymatlarining nisbati

O‘lchov natijalarini baholash tizimi

Umumiy yoritish tizimi

Aralash yoritish tizimi

Umumiy

Umumiy+mahalliy

1

2

3

4

5

Yoritish moslamalarini foydalanishga qabul qilish

E ≥0,9KzEn

E ≥0,9KzEno

E ≥En

Me’yorga javob beradi

E < 0,9KzEn

E < 0,9KzEno

E n

Me’yorga javob bermaydi

Inspektor nazorati

E ≥En

E ≥Eno

E ≥En

Me’yorga javob beradi

E n

E no

E n

Me’yorga javob bermaydi

Izohlar:
En — me’yorlangan yoritilganlik (minimal, o‘rtacha, silindrik);
Eno — aralash yoritish tizimida umumiy yoritishdan me’yorlashtirilgan yoritilganlik;
Kz — zaxira koeffitsiyenti.
SHNQ 2.01.05-24 “Tabiiy va sun’iy yoritish” shaharsozlik normalari va qoidalariga
1-ILOVA
Ishlab chiqarish korxonalari xonalarini yoritishga qo‘yiladigan talablar

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1-jadval

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ko‘rish ishining tavsifi

Farq qilish obyektining eng kichik yoki ekvivalent o‘lchami, mm

Ko‘rish ishining razryadi

Ko‘rish ishining razryad turkumi

Obyektning fon bilan kontrasti

Fonning tavsifi

Sun’iy yoritish

Tabiiy yoritish

Aralash yoritish

Yoritilganlik, lx

Me’yorlanadigan kattaliklar pulsatsiya koeffitsiyenti va ko‘z qamashtirish ko‘rsatkichining birga qo‘shilishi

Murakkab yoritish tizimida

Umumiy yoritish tizimida

TYOK, en, %

Jami

Shu jumladan umumiydan

yuqoridan yoki murakkab yoritishda

yon tomondan yoritishda

yuqoridan yoki murakkab yoritishda

yon tomondan yoritishda

ρ

K0 %

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

O‘ta yuqori aniqlik

0,15 dan kam

I

a

kichik

to‘q rang

5000

4500

500

500

-

-

20

10

10

10

-

-

6,0

2,0

b

kichik o‘rtacha

o‘rtacha to‘q rang

4000

3500

400

400

1250

1000

20

10

10

10

v

kichik o‘rtacha katta

och rang o‘rtacha to‘q rang

2500

2000

300

200

750

600

20

10

10

10

g

o‘rtacha katta

-''-

och rang

-''-

o‘rtacha

1500

1250

200

200

400

300

20

10

10

10

Juda yuqori aniqlik

0,15 dan 0,30 gacha

II

a

kichik

to‘q rang

4000

3500

400

400

-

-

20

10

10

10

-

-

4,2

1,5

b

kichik o‘rtacha

o‘rtacha to‘q rang

3000

2500

300

300

750

600

20

10

10

10

v

kichik o‘rtacha katta

och rang o‘rtacha to‘q rang

2000

1000

200

200

500

400

20

10

10

10

g

o‘rtacha katta

-''-

och rang

-''-

o‘rtacha

1000

750

200

200

300

200

20

10

10

10

Yuqori aniqlik

0,3 dan 0,5 gacha

III

a

kichik

to‘q rang

2000

1500

200

200

500

400

40

20

15

15

-

-

3,0

1,2

b

kichik o‘rtacha

o‘rtacha to‘q rang

1000

750

200

200

300

200

40

20

15

15

v

kichik o‘rtacha katta

och rang o‘rtacha to‘q rang

750

600

200

200

300

200

40

20

15

15

g

o‘rtacha katta

-''-

och rang

-''-

o‘rtacha

400

200

200

40

15

 

 

 

 

O‘rtacha aniqlik

0,5 dan ortiq 1,0 gacha

IV

a

kichik

to‘q rang

750

200

300

40

20

4

1,5

2,4

0,9

b

kichik o‘rtacha

o‘rtacha to‘q rang

500

200

200

40

20

v

kichik o‘rtacha katta

och rang o‘rtacha to‘q rang

400

200

200

40

20

g

o‘rtacha katta

-''-

och rang

-''-

o‘rtacha

-

-

200

40

20

Kichik aniqlik

1 dan 5 gacha

V

a

kichik

to‘q rang

400

200

300

40

20

3

1

1,8

0,6

b

kichik o‘rtacha

o‘rtacha to‘q rang

-

-

200

40

20

v

kichik o‘rtacha katta

och rang o‘rtacha to‘q rang

-

-

200

40

20

g

o‘rtacha katta

-''-

och rang

-''-

o‘rtacha

-

-

200

40

20

Qo‘pol (juda kichik aniqlik)

5 dan ortiq

VI

 

Obyektning fon bilan kontrasti va fonning tavsiflariga bog‘liq bo‘lmagan holda

-

-

200

40

20

3

1

1,8

0,6

Issiq sexlarda yaltiroq materiallar va buyumlar bilan ishlash

0,5 dan ortiq

VII

 

Shu kabi

-

-

200

40

20

3

1

1,8

0,6

Ishlab chiqarish jarayonining umumiy kuzatish: doimiy

Odamlarni xonalarda doimiy bo‘lishi: davriy

 

VIII

a

-''-

-

-

200

40

20

3

1

1,8

0,6

b

-''-

-

-

75

-

-

1

0,3

0,7

0,2

Odamlarni xonalarda davriy bo‘lishi:

davriy

 

VIII

v

Fonning tavsiflaridan va obyektning fon bilan kontrastiga bog‘liq bo‘lmagan holda

-

-

50

-

-

0,7

0,2

0,5

0,2

Muhandislik kommunikatsiyalarini umumiy kuzatish

 

VIII

g

Shu kabi

-

-

20

-

-

0,3

0,1

0,2

0,1
Izohlar:
1. I g va II v gacha bo‘lgan me’yorlarning razryadlari uchun, 7 — 11 guruhlarda keltirilgan ushbu razryadlar uchun me’yorlanadigan ko‘rsatkichlar to‘plamidan biri qabul qilinishi mumkin.
2. Yoritilganlikni mazkur SHNQnini 53 va 54-bandlarini hisobga olgan holda qabul qilish lozim.
3. Farqlanish obyektining eng kichik o‘lchamlari va ularga mos ko‘rish ishlari razryadlari ishlovchining ko‘zidan 0,5 m dan ko‘p bo‘lmagan masofada farqlanish obyektlarini joylashtirishda o‘rnatilgan. Ushbu masofa kattalashtirilganda ko‘rish ishlarining razryadi 3-ilovaga mos holda o‘rnatiladi. Cho‘ziq farqlanish obyektlari uchun ekvivalent o‘lchami 5-ilova bo‘yicha tanlanadi.
4. Cho‘g‘lanish lampalaridan foydalanilganda yoritishni yoritish shkalasiga muvofiq kamaytirish kerak:
a) Agar me’yorlanadigan yoritilganlik 750 lx va undan ortiqni tashkil qilsa, aralash yoritish tizimida bir pog‘onaga;
b) Shuningdek, I — V, VI razryadlar uchun umumiy yoritishda;
v) VI va VIII razryadlar uchun umumiy yoritish tizimida ikki pog‘onaga pasaytirish lozim.
5. O‘lchami 0,5 mm va kichik yaltirab turadigan obyektlar bilan ishlanganda yoritilganlikni farqlanish obyektining o‘lchamlari bilan mos holda tanlash va ularni “V” razryadga taalluqli deyish lozim.
6. Ko‘z qamashtirish ko‘rsatkichi 10-guruhda faqat umumiy yoritish uchun (istalgan yoritish tizimida) chegaralanadi.
7. Pulsatsiya koeffitsiyenti Kn umumiy yoritish tizimi uchun 10-guruhda ko‘rsatilgan yoki aralash tizimidagi umumiy yoritishdan aralash yoritish tizimidagi Kn mahalliy yoritishdagi yoritkichlar uchun 20 foizdan oshmasligi lozim.
8. I — III, IVa, Ib, IVv, Va razryadlar uchun umumiy yoritish tizimini faqat aralash yoritish qo‘llashning texnikaviy jihatdan imkoni bo‘lmaganda yoki iqtisodiy jihatdan maqsadga muvofiq bo‘lmaganda, Davlat sanitariya nazorati organlari bilan kelishilgan yoritishning soha me’yorlarida aniqlashtirilgan holda ko‘zda tutilsin.
9. Ishlar olib borish yoki o‘smirlarni ishlab chiqarish bo‘yicha o‘rgatish uchun mo‘ljallangan maxsus xonalarda TYOKning me’yorlangan qiymati 3-guruh bo‘yicha bir razryadga oshiriladi va 1,0 foizdan kam bo‘lmasligi kerak.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

2-jadval

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Turar joy va jamoat binolari xonalarining yoritishga qo‘yiladigan talablar

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ko‘rish ishining tavsifi

Farqlanadigan obyektning eng kichik yoki ekvivalent o‘lchami, mm

Ko‘rish ishining razryadi

Ko‘rish ishining ryazrad turkumi

Ishchi sirtiga qaratilgandagi ko‘rish ishlarining nisbiy davomiyligi, %

Sun’iy yoritish

Tabiiy yoritish

Umumiy yoritish tizimi orqali ish bajariladigan yuzadagi yoritilganlik, lx

Silindrik yoritilganlik, lx

Shinamsizlikning ko‘rsatkichi, m

Yoritilganlikning pulsatsiya koeffitsiyenti, %

TYOK em, %

yuqori yoki yuqori va yon tomondan bo‘lganda

yon tomondan bo‘lganda

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

Chegaralangan va chegaralanmagan ko‘rish chizig‘idagi obyektlarning farqlanishi:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

o‘ta yuqori aniqlik

0,15 dan 0,30 gacha

A

1

70 dan kam bo‘lmagan

500

150*

40

15**

10

4,0

1,5

 

 

 

2

70 dan kam

400

100*

40

15**

10

3,5

1,2

yuqori aniqlik

0,30 dan 0,50 gacha

B

1

70 dan kam bo‘lmagan

300

100*

40

15**

15

3,0

1,0

 

 

 

2

70 dan kam

200

75*

60

25**

20

15***

2,5

0,7

o‘rtacha aniqlik

0,5 dan ortiq

V

1

70 dan kam bo‘lmagan

150

50*

60

25**

20

15***

2,0

0,5

 

 

 

 

70 dan kam

100

Chegaralanmaydi

60

25**

20

15***

2,0

0,5

Obyektlarning qisqa muddatli, epizodik farqlanishida atrofni ko‘rish:

Farqlanish obyektining o‘lchamlaridan qat’i nazar

 

 

Ko‘rish ishining davomiyligi-dan qat’i nazar

 

 

 

Chegaralanmaydi

 

 

xonalarda yorug‘lik juda ko‘p bo‘lganda xonalarda yorug‘lik me’yorda bo‘lganda

 

G

D

-

-

 

300

200

100

75

60

90

 

3,0

2,5

1,0

0,7

Xonalarda yorug‘lik kam bo‘lganda

 

E

-

 

150

50

90

 

2,0

0,5

Interyer bo‘shlig‘ida, umumiy joylashishi:

Farqlanish obyektining o‘lchamlaridan qat’i nazar

J

 

Ko‘rish ishining davomiyligidan qat’i nazar

 

chegaralanmaydi

chegaralanmaydi

chegaralanmaydi

chegaralanmaydi

chegaralanmaydi

odamlar ko‘p to‘planishida

 

 

1

 

75

 

 

 

 

 

odamlar kam to‘planganda

 

 

2

 

50

 

 

 

 

 

Harakatlanish zonalarida umumiy joylashishini aniqlash:

Shu kabi

3

 

Shu kabi

Shu kabi

Shu kabi

Shu kabi

Shu kabi

Shu kabi

Shu kabi

odamlar ko‘p to‘planganda

 

 

1

 

30

 

 

 

 

 

odamlar kam to‘planganda

 

 

2

 

20

 

 

 

 

 
Izohlar:
1. Yoritilganlikni mazkur SHNQning 72, 73 bandlarni hisobga olgan holda qabul qilish lozim.
2. Farqlanish obyektlarining eng kichik o‘lchamlari va ko‘rish ishlarining ularga mos razryadlari farqlanish obyektlarini ishchidan ko‘pida 0,5 m masofada joylashganda fon va yorug‘ fon bilan farqlanish obyektining o‘rtacha yaqqol farqda o‘rnatiladi. Yaqqol farqning kamayishida (ortishida) yoritilganlikning yoritilganlik shkalasi bo‘yicha 1 pog‘onaga ortishi (kamayishi )ga yo‘l qo‘yiladi.
3. *Maxsus arxitektura-badiiy talablari bo‘lgan hollarda qo‘shimcha chegaralanadi.
4. ** Ko‘rish chizig‘ining asosan gorizontal 450 va kattaroq burchak ostida yuqoriga yo‘nalishidagi xonalarda va yoritish sifatiga yuqori talablar bo‘lgan xonalarda (bolalar bog‘chalari, yaslilari, sanatoriyalardagi yotoq xonalari, maktablar, o‘rta maxsus o‘quv yurtlaridagi displey sinflari va h.k.) shinamsizlik ko‘rsatkichining me’yorlanadigan qiymati.
5. *** Yoritish sifatiga yuqori darajada talablar bo‘lgan bolalar bog‘chalari, davolanish xonalari uchun pulsatsiya Kn koeffitsiyentining me’yorlanadigan qiymati.

 

 

 

 

 

 

 

3-jadval

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Tabiiy va sun’iy yoritish uchun ekspluatatsiya koeffitsiyenti

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Xonalar va hududlar

Xonalarning turlari

Sun’iy yoritish

Tabiiy yoritish

Ekspluatatsiya koeffitsiyenti MF

Ekspluatatsiya koeffitsiyenti MF

Yoritkichlarni bir yildagi tozalashlar soni

Deraza oynalarini bir yilda tozalash soni

5-son ilova bo‘yicha yoritkichlarning ekspluatatsion guruhlari

Gorizontga nisbatan yorug‘lik o‘tkazuvchi materiallarning qiyalik burchagi, darajalar

1-4

5-6

7

0-15

16-45

46-75

76-90

1

2

3

4

5

6

7

8

9

1. Ish joyida havo muhiti mavjud bo‘lgan ishlab chiqarish binolari:

 

 

 

 

 

 

 

 

a) chang, tutun, qurum 5 mg/m3 dan ortiq

Aglomerat fabrikalari, sement zavodlari va qo‘yish sexlarining kesish bo‘limlari;

b) chang, tutun, qurum 1 dan 5 mg/m3 gacha

Temirchilik quyish, po‘lat eritadigan pechlar, yig‘ma temir-beton sexlari;

v) chang, tutun, qurum 1 mg/m3 dan kam

Asbob-uskuna tayyorlash, yig‘ish, mexanika, mexanik-yig‘ma, tikish sexlari;

g) bug‘lar, kislotalar, ish-qorlar, gazlarning namlik tekkanda kuchsiz kislota va ishqor aralashmalarini hosil qiladigan, shuningdek, katta yemirish qobiliyatiga ega bo‘lgan konsentratsiyalar

Kislotalar, ishqorlar, o‘yuvchi kimyoviy reaktivlar, zaharli ximikatlar, o‘g‘itlar ishlab chiqaruvchi kimyo zavodlari, sexlari, galvanik qoplama sexlari va elektroliz qo‘llanadigan turli sanoat tarmoqlari

2. Yoritkichlarga xizmat ko‘rsatishda havo tozaligi bo‘yicha alohida rejimga ega ishlab chiqarish xonalari:

 

 

 

 

 

 

 

 

a) texnik qavatdan

 

-

-

-

-

-

-

b) xonadan pastda

 

-

-

-

-

-

-

3. Jamoat va turar joy binolari:

a) changli, issiq va nam

Umumiy ovqatlanish korxonalarining issiq sexlari, sovitish kameralari, kir yuvish, dushxonalar va boshqalarda eritmalar tayyorlash uchun xonalar;

b) muhitning normal sharoitlarida

Kabinetlar va ishchi xonalari, turar joy xonalari, laboratoriyalar, o‘quv zallari, savdo zallari va h.k.;

4. Havo muhiti quyidagicha bo‘lgan hududlarda:

a) katta miqdorda chang bo‘lgan (1 mg/m3 dan ortiq)

Metallurgiya, kimyo, tog‘-sanoat korxonalari, ruda-xonalar, temir yo‘l stansiyalari hududlari hamda ularga yondosh ko‘chalar va yo‘llar;

-

-

-

-

b) kichik miqdorida chang bo‘lgan (1 mg/m 3 dan kam)

“a” b. da ko‘rsatilgandan tashqari sanoat korxonalari hududlari va jamoat binolari;

-

-

-

-

5. Aholi punktlari

Ko‘chalar, maydonlar, yo‘llar, turar joy rayonlari hududlari, parklar, xiyobonlar;

-

-

-

-

yo‘lovchilar tonnellari, binolar fasadlari, haykallar, transport tonnellari

-

-

-

-

-
Izohlar:
1. 6 — 9-ustunlarda ko‘rsatilgan ekspluatatsiya koeffitsiyentining qiymatlari gulli oynalar, shishali plastiklar, armaturalangan plyonkalar va bo‘g‘iq (sut rangida) oynalar, shuningdek aeratsiya uchun yoritish o‘ymalari ishlatilganda — 1,1 ga, organik oyna ishlatilganda esa — 0,9 ga ko‘paytirish lozim.
2. 3 — 5-ustunlarda ko‘rsatilgan ekspluatatsiya koeffitsiyentining qiymatlari razryadli yorug‘lik manbalari uchun keltirilgan. Cho‘g‘lanma lampalardan foydalanilganda ularni 0,85 ga ko‘paytirish lozim.
3. 3-chi ustunda ko‘rsatilgan ekspluatatsiya koeffitsiyentining qiymatlarini 1 b. 1g bandlar bo‘yicha bir smenali ishda — 0,2 ga; 1 v bo‘yicha — 0,1 ga; 1 b, 1 g bandlar bo‘yicha ikki smenali ishda esa — 0,15 ga kamaytirish lozim.
SHNQ 2.01.05-24 “Tabiiy va sun’iy yoritish” shaharsozlik normalari va qoidalariga
2-ILOVA
Reklama va axborot beruvchi konstruksiyalar ravshanligi me’yorlari

Reklama paneli yoki shchitning joylashishi

Obyekt yuzasi

S, m2

Obyektni o‘rnatish balandligi

h*, m

Ko‘cha toifasiga qarab reklama konstruksiyalarning ravshanligi cd/m2

A

B

V

o‘rtacha eng katta ruxsat etilgan

maksimal**

o‘rtacha eng katta ruxsat etilgan

maksimal**

o‘rtacha eng katta ruxsat etilgan

maksimal**

Obyekt maydoni S m2 va uning qatnov qismi ustida, shuningdek ko‘cha ko‘ndalang joylashgan binolar fasadlaridagi balandligi h m. bo‘lganda avtoulov haydovchisining harakat qismidan tashqarida ko‘rish o‘qiga ko‘ndalang holatda

S ≤ 2

<2*

150

1000

125

750

100

500

≥3,5

250

1500

200

1000

2< S < 6

≥ 3,5

200

1000

125

750

6< S ≤12

150

1000

85

750

12 < S ≤ 75

125

750

75

500

75 dan ortiq

≥ 3,5

100

300

100

300

Qatnov qismidan tashqarida binolar fasadlarida (ko‘cha bo‘ylab joylashgan bo‘lsa), binolar tomlarida reklama konstruksiyalarining har qanday joylashishida avtoulov haydovchisining ko‘rish o‘qi bo‘ylab xolda

istalgan

≥ 3,5

500

2500

400

2000

300

750

Izohlar:
1. * Balandlik qatnov qismi yuzasidan reklama konstruksiyasining pastki chetiga qadar hisoblanadi.
2. **Maksimal ravshanlik 0,2x0,2 m. yuzali eng yorqin joylari uchun umumiy ravshanlik sifatini aniqlaydi.
SHNQ 2.01.05-24 “Tabiiy va sun’iy yoritish” shaharsozlik normalari va qoidalariga
3-ILOVA
Farq qilish obyektidan ishlovchining ko‘zigacha 0,5 m dan ortiq masofadagi ishlar razryadini aniqlash
Farq qilish obyektidan ishlovchining ko‘zigacha 0,5 m dan ortiq masofadagi jadval bo‘yicha ishlar razryadini farq qilish obyektining minimal o‘lchami d ning ushbu obyektidan ishlovchining ko‘zigacha bo‘lgan l masofaga nisbatan aniqlanadigan farq qilish obyektining burchak o‘lchamlarini hisobga olib o‘rnatish lozim:

Ko‘rish ishlari razryadi

d / l

I

0,3·10-3 dan kam

II

0,3·103 dan 0,6·10-3 gacha

III

0,6·10-3 dan ortiq 1·10-3 gacha

IV

1·10-3 — “ — 2·10-3 — “

V

2·10-3 -''- 10·10-3 -''-

VI

10·10-3 -''-

SHNQ 2.01.05-24 “Tabiiy va sun’iy yoritish” shaharsozlik normalari va qoidalariga
4-ILOVA
Evakuatsion xavfsizlik belgilarini ko‘rish masofalarini aniqlash
Evakuatsion xavfsizlik belgisi piktogramma maydonining vertikal o‘lchami belgini ko‘rish masofasidan qat’i nazar, quyidagi formula bo‘yicha aniqlanadi
h = l /Z,
bu yerda:
l — ko‘rish masofasi; h — belgining minimal balandligi;
Z — koeffitsiyent, u tashqaridan yoritilgan belgilar uchun 100 va ichkaridan yoritilganlar uchun 200 ga teng.
1-rasm — Xavfsizlik belgilarini ko‘rish masofalarini aniqlash
SHNQ 2.01.05-24 “Tabiiy va sun’iy yoritish” shaharsozlik normalari va qoidalariga
5-ILOVA
Masofali farq qilish obyektlarining ekvivalent o‘lchamlarini aniqlash
Uzunligi b >2a bo‘lgan kengaytirilgan farq obyektlari uchun, bu yerda a — obyekt kengligi, vizual ishlarning toifasi obyektning ekvivalent kattaligi bilan belgilanadi. Boshqa hollarda, vizual ishlarning toifasi farqlash obyektining minimal hajmi bilan belgilanadi.
Ko‘zdan obyektgacha 500 mm dan kichik bo‘lgan masofada ekvivalent o‘lcham 1-rasmda keltirilgan nomogramma bo‘yicha aniqlanadi.
Ko‘zdan obyektgacha 500 mm dan katta bo‘lgan masofalarda ekvivalent o‘lcham 2-rasmda keltirilgan nomogramma bo‘yicha aniqlanadi.
Farq qilish obyektining chiziqli o‘lchamlarining (millimetrlarda) burchakliga (burchak minutlarida) o‘zgarishi 2-rasmda keltirilgan nomogrammadan foydalanib, quyidagi formula bo‘yicha amalga oshiriladi.
a = 60arstg(x/l) (1),
bu yerda:
x — obyekt o‘lchami, mm;
l — ko‘zdan obyektgacha bo‘lgan masofa, mm.
Nomogrammadan olingan ekvivalent o‘lchamni burchak o‘lchovlaridan (burchak minutlari) chiziqli (mm lar) o‘zgarishi quyidagi formula bo‘yicha amalga oshiriladi:
x=l·tg(α/60) (2)
2-rasm. Ko‘zdan 500 mm gacha bo‘lgan masofa kengaytirilgan farq obyektlarining ekvivalent o‘lchamini aniqlash uchun nomogramma
3-rasm. Ko‘zdan 500 mm dan ortiq obyektgacha bo‘lgan masofada kengaytirilgan farq obyektlarining ekvivalent o‘lchamini aniqlash uchun nomogramma.
SHNQ 2.01.05-24 “Tabiiy va sun’iy yoritish” shaharsozlik normalari va qoidalariga
6-ILOVA
1-jadval.
Yoritkichlarning foydalanish guruhlari

2-jadval

Yorug‘lik-texnikaviy materiallarining qattiqlik guruhlari

Material yoki qoplama turi

Qaytargich yoki tarqatgichlar materiallari

(yoki qoplamalari)

T-qattiq

Nur tarqatuvchi

Nur o‘tkazuvchi

Silikat emalli qoplama

Silikat shisha

ST-o‘rtacha qattiqlikda

1. Epoksid-kukunli qoplama

1. Polikarbonat

2. NS-25 nitroemalli qoplama

2. Polimetilmetakrilat

3. ML-242 emalli qoplama

3. Polivinilxloridli “Sanloid” turidagi qattiq plyonka

4. Suyuq shisha qavat bilan muhofazalangan alzak-aluminiy

M-yumshoq

1. ML-242 emalli qoplama

1. Yuqori bosimli polietilen

2. AK-11022 emalli qoplama

3. Akril — emalli qoplama

2. Polistirol

4. UVL-3 lok bilan muhofazalangan vakuumda purkalgan, aluminiy

SHNQ 2.01.05-24 “Tabiiy va sun’iy yoritish” shaharsozlik normalari va qoidalariga
7-ILOVA
Ishlab chiqarish xonalari uchun yorug‘lik manbalari. Umumiy yoritish tizimida tavsiya etiladigan yorug‘lik manbalari

1-jadval

Rang farqlanishga bo‘lgan talablar bo‘yicha ko‘rish ishlari ta’rifi

Yoritilganlik, lx

Yorug‘lik manbalarining rang uzatish minimal indeksi, Ra

Yorug‘lik manbalarining rang harorati diapazoni, Ts, 0K

Yorug‘lik manbalarining namunali turlari

Rang farqlanishiga juda yuqori talablar bo‘lgan rang nazorati (tikuv fabrikalarida tayyor mahsulotlar, tekstil fabrikalarida matolar, teri saralash, rangli bosma uchun bo‘yoqlar tanlash nazorati va b.)

300 va ortiq

90 — 100

5000 — 6500

SD; LL: LDS tipdagi

Rang farqlanishiga yuqori talablarda ranglarni taqqoslash (to‘qish, tikish ishlab chiqarishi, rangli bosma va b.)

300 va ortiq

85 — 89

3000 — 6500

SD; LL: LTBSS, LDS tipdagi

Rang farqlanishiga o‘rtacha talablarda rangli obyektlarni farqlash (radioapparaturalarini yig‘ish, yigirish, simlarini o‘rash va b.)

500 va ortiq

80 — 84

4000 — 6000

SD; LL: LETS, MGL tipdagi

300 dan 500 gacha

80 — 84

3500 — 5500

SD; LL: LETS, MGL tipdagi

200 dan 300 gacha

80 — 84

2700 — 4500

SD; LL: LTBS, MGL, KEL, KELR (EKO) tipdagi

200 kam

80 — 84

2700 — 3500

SD; LL: LTBS, MGL, NLVD + MGL, KEL, KELR (EKO) tipdagi

Rang farqlanishiga talablar bo‘lmaganda (metallarga mexanik ishlov berish, plastmassa, mashinalar, asbob-uskunalarni yig‘ish va b.)

500 va ortiq

70 — 79

4000 — 6500

SD; LL: LD, MGL tipdagi

300 dan 500 gacha

70 — 79

3500 — 5000

SD; LL: LXB, MGL, NLVD + MGL tipdagi

200 dan 300 gacha

50 — 69

2600 — 1500

SD; LL: LB, MGL, NLVD + MGL tipdagi

200 dan kam

50 — 59

2400 — 3500

SD; LL: LTB, LB, NLVD, KEL, KELR (EKO) tipdagi

Izohlar:
1. Qabul qilingan qisqartmalar: KEL — kompakt energiya samarador lampalar; LB — kunduzgi yorug‘lik lampalari; LD — kunduzgi yorug‘lik lampalari; LDS — yaxshi rang beradigan kunduzgi yorug‘lik lampalari; LETS — yaxshi rang beradigan tabiiy yorug‘lik lampalari; LL — lyuminessent lampalar; LTB —; LTBS — iliq oq rangli lampalar yaxshi rang beradigan lampalar; LTBSS — iliq oq rangli lampalar yuqori sifatli rang beradigan lampalar; LXB — sovuq oq rangli lampalar; MGL — metall galogenli lampalar; NLVD — yuqori bosimli natriyli lampalar; SD — svetodiodlar.
2. Yorqin svetodiodli yorug‘lik manbalarining nurlari xonadagilarning ko‘rish maydoniga tushmasligi kerak.

 

 

 

 

 

 

 

2-jadval

 

 

 

 

 

 

 

 

Aralash yoritish tizimida tavsiya etiladigan yorug‘lik manbalari

 

 

 

 

 

 

 

 

Rang farqlanishga bo‘lgan talablar bo‘yicha ko‘rish ishlari ta’rifi

Yoritilganlik, lx

Yorug‘lik manbalarining rang uzatish minimal indeksi, Ra

Yorug‘lik manbalarining rang harorati diapazoni, Ts, 0K

Yorug‘lik manbalarining namunali turlari

Umumiy

Mahalliy

Umumiy

Mahalliy

Umumiy

Mahalliy

1

2

3

4

5

6

7

8

Rang farqlanishiga juda yuqori talablar bo‘lgan rang nazorati (tikuv fabrikalarida tayyor mahsulotlar, tekstil fabrikalarida matolar, teri saralash, rangli bosma uchun bo‘yoqlar tanlash nazorati va b.)

300 va ortiq

85-89

90 — 100

5000 — 6500

5000 — 6500

SD; LL: LTBSS, LDS tipdagi

SD; LL: LDS tipdagi

Rang farqlanishiga yuqori talablarda ranglarni taqqoslash (to‘qish, tikish, ishlab chiqarishi, rangli bosma va b.)

300 va ortiq

70-79

85 — 89

3000 — 6500

3000 — 6500

SD; LL: LETS, MGL tipdagi

SD; LL: LTBSS, LDS tipdagi

Rang farqlanishiga o‘rtacha talablarda rangli obyektlarni farqlash (radioapparaturalarni yig‘ish, yigirish, simlarni ulash va b.)

500 va ortiq

50-69

80 —  84

2700 — 4500

4000 — 6000

SD; LL: LB, MGL tipdagi

SD; LL: LETS, MGL tipdagi

300 dan 500 gacha

50-69

80 — 84

2600 — 4500

3500 — 5500

SD; LL: LB, MGL tipdagi

SD; LL: LETS, MGL tipdagi

200 dan 300 gacha

50-69

80 — 84

2700 — 4500

2700 — 4500

SD; LL: LB, MGL, KEL, KELR (EKO) tipdagi

SD; LL: LTBS, MGL, KEL, KELR (EKO) tipdagi

200 dan kam

50-59

80 — 84

2600 — 4500

2700 — 3500

SD; LL: LB, MGL, KEL, KELR (EKO) tipdagi

SD; LL: LTB, LB, MGL, KEL, KELR (EKO) tipdagi

Rang farqlanishiga talablar bo‘lmaganda (metallarga mexanik ishlov berish, plastmassa, mashinalar, asbob-uskunalarni yig‘ish va b.)

500 va ortiq

50-69

70 — 79

2700 — 4500

4000 — 6500

SD; LL: LB, MGL, KEL, KELR, (EKO) tipdagi

SD; LL: LD, MGL tipdagi

300 dan 500 gacha

50-69

70 — 79

2600 — 4500

3500 — 5000

SD; LL: LB, MGL, KEL, KELR (EKO) tipdagi

SD; LL: LXB, MGL tipdagi

200 dan 300 gacha

50-69

50 — 69

2700 — 4500

2600 — 4500

SD; LL: LB, MGL, KEL, KELR (EKO) tipdagi

SD; LL: LB, MGL tipdagi

200 dan kam

50-59

50 — 69

2600 — 4500

2400 — 3500

SD; LL: LB, MGL, NLVD+ MGL, KEL, KELR (EKO) tipdagi

SD; LL: LTB, LB, KEL, KELR (EKO) tipdagi

Izohlar:
1.VI — VIII razryad ishlari uchun NLVD lampalarini qo‘llashga yo‘l qo‘yiladi.
2. Rang farqlanishiga o‘rtacha talablar qo‘yilgan ishlarni bajarishda tabiiy yorug‘lik bo‘lmagan xonalar uchun jadval ko‘rsatilgan ranglar harorati diapazonini yoritilganlik darajasi 300 lx dan ortiq bo‘lganda, 3500 — 5000 K chegaralarida cheklash lozim.
3. LDS UF lyuminessent lampalari, ultrabinafsha spektr sohasida, tabiiyga yaqin bo‘lgan nurlanish tarkibiga egadir, bu esa optik oqartirish yo‘li bilan tayyorlangan matolar va qog‘ozlarni nazorat qilishda katta ahamiyat kasb etadi.
4. Jadvaldagi qavs ichida energetik jihatdan kam samarali yorug‘lik manbalari ko‘rsatilgan.
SHNQ 2.01.05-24 “Tabiiy va sun’iy yoritish” shaharsozlik normalari va qoidalariga
8-ILOVA
Turarjoy va jamoat binolarini umumiy yoritish uchun yorug‘lik manbalari

Yoritishga qo‘yiladigan talablar

Rang ajratishga qo‘yilgan talablar bo‘yicha ko‘rish ishlari tavsifi

Yoritilganlik, lx

Yorug‘lik manbalarining rang uzatish minimal indeksi, Ra

Yorug‘lik manbalarining rang harorati diapazoni, Ts, 0K

Yorug‘lik manbalarining namunali turlari

1

2

3

4

5

6

A-V razryadlarning ko‘rish ishlarini bajarishda xonalarda ko‘rish shinamligi ta’minlash

Rang ajratish va rang tanlashga yuqori talablar bilan ranglarni taqqoslash (maxsus do‘konlar “Matolar”, “Kiyim-kechaklar” va h.k.)

300 dan

500 gacha

90

3500 — 6000

SD; LL: LDS tipdagi

Rang ajratishga qo‘yilgan yuqori talablar bilan ranglarni taqqoslash (mehnat turlariga xizmat ko‘rsatadigan rasm xonalari, atelyelarda bichish bo‘limlari, respublika ahamiyatiga, ega kengash zallari, kimyo laboratoriyalari, ko‘rgazma zallari, maketxonalar va h.k.)

300 dan

500 gacha

-''- 150

-''- 300

85

85

3500 — 5000

3500 — 4500

SD; LL: LTBSS, LDS tipdagi

SD; LL: LD, MGL, KEL, KELR (EKO) tipdagi

Rang ajratishga katta talablar qo‘yilganda, rangli obyektlarni ajratish (o‘quv yurtlarining to‘garaklar xonali, universamlar, do‘konlarning savdo zallari, kiyim-kechaklarni kimyoviy tozalash atelyelari, ovqatlanish zallari, yopiq punktlari, do‘konlar omborxonalari).

300 dan

500 gacha

-''- 150

-''- 300

150 dan kam

55

50

50

3500 — 5000

3000 — 4500

2700 — 3500

SD; LL: LTBSS, LDS tipdagi

SD; LL: LTBS, MGL, KEL, KELR (EKO) tipdagi

SD; LL: LD, MGL, KEL, KELR (EKO) tipdagi

Rang ajratishga talablar quyidagilarga yo‘q (kabinetlar, ishchi xonalari, konstruktorlik, chizmachilik byurolari, kitobxonalar kataloglari, arxivlar, kitob saqlash xonalari va h.k.)

300 dan

500 gacha

-''- 150

-''- 300

150 dan kam

55

50

45

3500 — 5000

3000 — 4500

2700 — 3500

SD; LL: LTBSS, LDS tipdagi

SD; LL: LTBS, MGL, KEL, KELR (EKO) tipdagi

SD; LL: LD, MGL, KEL, KELR (EKO) tipdagi

G-J razryadlarning ko‘rish ishlarida xonalarda psixoemotsional shinamlikni ta’minlash

Rang ajratishga katta talablar qo‘yilmaganda rangli obyektlarni ajratish (konsert zallari, teatrlar, klublarning tomosha zallari, majlislar zallari, vestibyullar va h.k.)

300 dan

500 gacha

-''- 150

-''- 300

150 dan kam

55

50

45

2700 — 4500

2700 — 4200

3000 — 3500

SD; LL: LTBSS, LDS tipdagi

SD; LL: LTBS, MGL, KEL, KELR (EKO)

SD; LL: LD, MGL, KEL, KELR (EKO) tipdagi

Rang ajratishga katta talablar qo‘yilmaganda (kinotomoshabinlar zali, lift xollari, yo‘laklar, o‘tish joylari va b.

150 dan kam

45

2700 — 3500

SD; LL: LTB, LB, KEL, KELR (EKO) tipdagi

Turar joy binolarni xonalarida psixoemotsional shinamlikni ta’minlash

Rang ajratishga yuqori talablar bo‘lmaganda rangli obyektlarni ajratish:

Turar joy xonalari, oshxonalar

100

80

2700 — 4000

KLTBS, LTBSS*, LETS*, LB* (GLN, LN)

Kirishlar, vannaxonalar

50

80

2700 — 4000

KLTBS, LTBSS*, LETS*, LB* (GLN, LN)

Rang ajratishga talablar yo‘q:

Zinapoya katalaklari, lift xollari, vestibyullar

100 dan kam

45

3000 — 3500

SD; LL: LTB, LB, KEL, KELR (EKO) tipdagi

Izohlar:
1. Jadvalda qavs ichida energetik jihatdan kam unumdorlikka ega yorug‘lik manbalari ko‘rsatilgan.
2. *Quvursimon kichik quvvatli, figurali (U-simon va halqasimon) va kompakt lyuminessent lampalar tavsiya etiladi.
3. ** Yuqori qizil nisbatli (g>10 %) DRL lampalar.
SHNQ 2.01.05-24 “Tabiiy va sun’iy yoritish” shaharsozlik normalari va qoidalariga
9-ILOVA
Jamoat, turar joy va yordamchi binolarning, umumiy sanoat obyektlarining binolari va inshootlarini yoritishning me’yoriy ko‘rsatkichlari
Jamoat, turar joy va yordamchi binolarning yoritishning me’yoriy ko‘rsatkichlari

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1-jadval

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Xonalar

Yoritilganlik va TYOKning me’yorlash tekisligi

(G — gorizontal,

V — vertikal), tekislikning pol ustidan balandligi, m.

Ko‘rish ishlarining razryadi va razryad osti

Sun’iy yoritish

Tabiiy yoritish

Aralash yoritish

Ishchi yuzalar yoritilganligi, lx

Silindrik yoritilganlik, lx

Birlashgan shinamsizlik ko‘rsatkichi UGR ko‘pida

Yoritilganlikning pulsatsiya koeffitsiyenti, foiz ko‘pida

Yorug‘lik manbalarining rang uzatish indeksi Ra

TYOK en, %

TYOK en, %

Aralash yoritishda

Umumiy yoritishda

Yuqoridan yoki aralash yoritish

Yon tomondan yoritish

Yuqoridan yoki aralash yoritish

Yon tomondan yoritish

Ma’muriy binolar (vazirliklar, idoralar, qo‘mitalar, mahalliy organlar, boshqarmalar konstruktorlik va loyihalash tashkilotlari, ilmiy-tekshirish muassasalari va boshqalar.)

1. Ishchi xonalar va ofislar

G-0,8

B-1

400/200

300

-

21

15

80

3,0

1,0

1,8

0,6

2. Loyihalash zallari va xonalari, konstruktorlik, chizmachilik byurolari

G-0,8

A-1

600/400

500

-

21

10

80

4,0

1,5

2,4

0,9

3. Tashrif buyuruvchilar uchun xonalar

G-0,8

B-1

400/200

300

-

21

15

80

-

-

-

-

4. Kitobxonalar zallari

G-0,8

A-2

500/300

400

150

21

15

80

3,5

1,2

2,1

0,7

5. Kitobxonalar kataloglari, ochiq kirish huquqiga ega fond xonasi

V-1,0 stellajlarda

B-2

-

200

-

19

20

80

2,5

0,7

1,5

0,4

6. Arxiv va kitoblarni saqlash xonasi

V-1,0 — stellajlarda

V-2

-

100

-

-

-

80

-

-

-

-

7. Nusxa ko‘chirish xonalari

G-0,8

B-1

-

300

-

21

15

80

-

-

-

-

8 .Muqovalash va tikish xonalari

G-0,8

B-1

-

300

-

21

15

80

3,0

1,0

1,8

0,6

9. Ustaxonalar

G-0,8 — ishchi stolda

IIIv

750/200

300

-

21

15

80

-

-

3,0

1,2

10. Kompyuter zallari

V-1,2 — displey ekranida

B-2

-

200

-

-

-

-

-

-

-

-

G-0,8 — ishchi stolda

A-2

500/300

400

-

14

5

80

3,5

1,2

2,1

0,7

11. Konferensiya zallari, majlislar zallari

G-0,8

D

-

200

75

24

20

80

-

-

-

-

12. Rekreatsiya, kuluarlar, foye

G-0,0 — polda

E

-

150

50

-

-

80

-

-

-

-

13. Laboratoriyalar:

Issiqlikka oid, fizika, spektrografiya, stilometriya, foto-mentriya, mikroskopiya, rentgen-strukturali tahlil. Mexanika va radio-o‘lchash, elektron qurilmalar

G-0,8

A-2

500/300

400

-

21

10

80

3,5

1,2

2,1

0,7

14.Tahlil laboratoriyalari

G-0,8

A-1

600/400

500

-

21

10

80

4,0

1,5

2,4

0,9

Tarozi, termostat

G-0,8

B-1

400/400

300

-

21

15

80

3,0

1,0

1,8

0,6

Foto xonalari, distillash xonasi

G-0,8

B-2

-

200

-

24

20

80

-

-

-

-

Namunalar arxivi, reaktivlarni saqlash xonasi

V-1

V-2

-

100

-

24

20

80

-

-

-

-

Laboratoriya idishlarini yuvish xonalari

G-0,8

B-1

-

300

-

21

15

80

3,0

1,0

1,8

0,6

Mablag‘ bilan ta’minlash, kredit va davlat sug‘urta muassasalari

15. Kassalar zali, kassirlar va mijozlar mablag‘ini qayta hisoblash uchun xonalar

G-0,8 — ish stollarida

A-2

500/300

400

-

14

10

80

3,5

1,2

2,1

0,7

16. Inkassator xonasi

G-0,8

B-1

-

300

-

21

15

80

-

-

-

-

17. Depozitlar, saqlash xonalari, qimmatbaho narsalarni saqlash xonalari

G-0,8

B-2

-

200

-

24

20

80

-

-

-

-

18. Server xonalari, banklararo elektron to‘lovlar uchun xonalar, kriptografik himoya vositalari uchun xonalar

G-0,8

A-2

-

400

-

21

10

80

-

-

-

-

19. Kabel uskunalari uchun xonalar

G-0,8

B-2

-

200

-

24

20

80

-

-

-

-

20. Alfavit raqamlarni chop etish uskunalar xonalari, shaxsiy kabinetlar

G-0,8 — ish stollarida

A-2

500/300

400

-

21

10

80

3,5

1,2

2,1

0,7

21. Identifikatsiya kartalarini tayyorlash, qayta ishlash va saqlash xonalari, plastik kartalarni qayta ishlash markazi xonalari

G-0,8

A-2

-

400

-

21

10

80

-

-

2,1

0,7

22. Jismoniy shaxslarga xizmat ko‘rsatish xonalari

G-0,8

B-1

-

300

-

21

15

80

-

-

-

-

23. Seyf xonalari

G-0,8

V-1

-

150

-

24

20

80

-

-

-

-

24. Kuzatish yo‘laklari

G-0,8

J

-

100

-

-

-

-

-

-

-

-

Umumiy o‘rta, o‘rta maxsus, professional va oliy ta’lim tashkilotlarining

25. Sinf xonalari, auditoriyalar, laborantlar xonalari. Umumta’lim maktablari va maktab internatlarining laboratoriya xonalari

V — doskaning o‘rtasida

A-1

-

500

-

-

10

80

-

-

-

-

G-0,8 — ishchi stollari va partalarida

A-2

-

400

-

21

10

80

4,01)

1,51)

2,11)

1,31)

26. Oliy o‘quv yurtlari va texnikumlarning auditoriya, o‘quv va laboratoriya xonalari.

G-0,8

A-2

-

400

-

21

10

80

3,5

1,2

2,1

0,7

27. Informatika va hisoblash texnikasi kabinetlari

V — displey ekranida

-

-

200

-

-

-

80

-

-

-

-

G-0,8 — ishchi stol va partada

A-2

500/300

400

-

14

10

80

3,5

1,2

2,1

0,7

28. Texnikaviy chizmachilik va rasm solish kabinetlari

V — doskada

A-1

-

500

-

-

10

80

-

-

-

-

G-0,8 — ishchi stol va partada

A-1

-

500

-

21

10

80

4,0

1,5

2,1

1,3

29. O‘quv xonalari oldidagi laborant xonasi

G-0,8

A-2

500/300

400

-

14

10

80

3,5

1,2

2,1

0,7

30. Metall va yog‘ochga ishlov berish ustaxonalari

G-0,8 — dastgoh va ish stollarida

IIIb

1000/200

300

-

21

15

80

-

-

3,0

1,2

31. Mehnatning xizmat turlari uchun xonalar

G-0,8 — ishchi stolda

A-2

-

400

-

21

10

80

4,01)

1,51)

2,11)

1,31)

32. Usta instruktor-ning asboblar xonasi.

G-0,8

B-1

-

300

-

21

15

80

-

-

1,8

0,6

33. Sport zallari

G-0,0 — polda

B-2

-

200

-

24

20

80

2,5

0,7

1,5

0,4

V — xonaning bo‘ylama o‘qida ikki tomondan poldan 2 m sathda

-

-

75**

-

-

-

-

-

-

-

-

34. Snyarad inventarxonalari, xo‘jalik omborxonalari

G-0,8

J-2

-

50

-

-

-

-

-

-

-

-

35. Usti yopiq basseynlar

G — suv yuzasida

G

-

300

-

24

20

80

2,0

0,5

1,2

0,3

36. Majlislar zallari, kino auditoriyalari

G-0,0 — polda

D

-

200

75

25

-

80

-

-

-

-

37. Estrada zallari

V-1,5

G

-

300

-

-

-

80

-

-

-

-

38. O‘qituvchilar kabinetlari va xonalari, shifokor xonalari

G-0,8

B-1

-

300

-

21

15

80

3,0

1,0

1,8

0,6

39. Rekreatsiya

G-0,0 — polda

E

-

200

-

25

-

80

2,0

0,5

1,2

0,3

Dam olish muassasalari

40. Ko‘p maqsadli zallar

G-0,8

A-2

-

400

100

21

10

80

-

-

-

-

41. Teatrdagi tomoshabinlar zallari, konsert zallari

G-0,8

G

-

300

100

24

-

80

-

-

-

-

42. Klubdagi tomoshabinlar zali, klub-mehmonxonalari, dam olish xonalari, uchrashuvlar, teatr foyelari

G-0,8

D

-

200

75

25

-

80

-

-

-

-

43. Stol o‘yinlari va avtomat o‘yinlari uchun xonalar

G-0,8

B-1

-

300

-

21

15

80

-

-

-

-

V-1,5

 

-

150

-

-

-

-

-

-

-

-

44. Billiard xonalari

G-0,8

B-1

-

300

-

21

20

80

-

-

-

-

45. Kompyuter o‘yinlari zallari

G-0,8 — ekran;

B-2

-

200

-

-

-

80

-

-

-

-

V-1,2

 

-

400

 

 

 

 

 

 

 

 

46. Video komplekslari (videozal, videokafe)

G-0,8

E

-

150

-

25

-

80

-

-

-

-

47. Ko‘rgazma zallari

G-0,8

G

-

300

100

25

-

80

-

-

-

-

48. Kinoteatrning tomoshabin zallari

G-0,8

J-1

-

100

-

25

-

80

-

-

-

-

49. Klublar va kinoteatrlarning foyelari

G-0,0 — polda

E

-

150

50

25

-

80

-

-

-

-

50. Musiqa sinflari, to‘garak xonalari

G-0,8

B-1

-

300

-

24

15

80

3,0

1,0

1,8

0,6

51. Kino-, tovush- va yorug‘lik apparat uskunalari xonasi

G-0,8

V-1

-

150

-

24

20

80

-

-

-

-

Maktabgacha ta’lim muassasalari

52. Kiyinish xonalari

G-0,0 — polda

B-1

-

300

-

21

15

80

-

-

-

-

53. Guruhlarning o‘yin xonalari

G-0,0 — polda

A-2

-

400

-

14

10

80

4,01)

1,51)

-

 

54. Musiqa va gimnastika mashg‘ulotlari xonalari

G-0,0 polda

A-2

-

400

-

14

10

80

4,01)

1,51)

-

-

55. Oshxonalar

G-0,0 — polda

A-2

-

400

-

14

10

80

4,01)

1,51)

2,41)

0,91)

56. Yotoqxonalar

G-0,0 — polda

V-1

-

150

-

18

15

80

2,0

0,5

-

-

57. Bemor bolalar xonasi, izolyator xonasi

G-0,0 — polda

B-2

-

200

-

18

15

80

2,01)

0,51)

-

-

58. Tibbiyot xonalari

G-0,8

B-1

-

500

-

21

10

90

4,0

1,5

2,4

0,9

Sanatoriylar, dam olish uylari, pansionatlar

59. Palatalar, yotoqxonalar

G-0,0 — polda

V-1

-

150

-

18

15

80

2,0

0,5

-

-

60. Bolalar palatalari, ona va bola palatasi

G-0,0 — polda

B-2

-

200

-

21

15

80

2,0

0,5

-

-

61. Shifokorlar xonasi

G-0,8

B-1

-

300

-

21

15

80

3,0

1,0

1,8

0,6

62. Shifokor-pediatr-xonasi

G-0,8

B-1

-

300

-

21

15

80

4,01)

1,51)

2,41)

0,91)

63. Bolalar sanatoriyalaridagi o‘quv xonalari

G-0,8

A-1

-

500

-

14

10

80

4,0

1,5

-

-

V-2,5

-

-

500

-

-

10

80

-

-

-

-

Sport va sog‘lomlashtirish maskanlari

64. Sport o‘yinlari uchun zallar

G-0,0 — polda

B-1

-

300

-

24

20

80

3,0

1,0

1,8

0,6

V-2,0 — V-xonaning bo‘ylama o‘qida ikki tomondan poldan 2 m sathda

-

-

150

-

-

-

-

-

-

-

-

65. Basseyn zallari

G — suv yuzasida

B-1

-

300

-

24

20

80

2,0

0,5

1,2

0,3

66. Aerobiki, gimnastika, kurash zallari

G-0,0 — polda

B-2

-

300

-

24

20

80

2,5

0,7

1,5

0,4

67. kegli o‘yini xonalari

G-0,0 — polda

B-2

-

200

-

24

20

-

-

-

-

-

Umumiy ovqatlanish joylari

68. Restoran va oshxonalarni ovqatlanish zallari

G-0,8

B-2

-

200

-

24

20

80

-

-

-

-

69. Ovqat tarqatish xonalari

G-0,8

B-1

-

300

-

24

19

80

-

-

-

-

70. Issiq sexlar, tayyorlov oldi va tayyorlov sexlari

G-0,8

B-1

-

300

-

21

19

85

-

-

1,2

0,3

71. To‘liq tayyorlash sexlari

G-0,8

B-2

-

200

-

24

20

80

-

-

-

-

72. Oshxona idishlarini yuvish xonalari, non kesish uchun xonalar

G-0,8

B-2

-

200

-

24

20

80

-

-

-

-

73. Qandolat sexlari va un mahsulotlari uchun xonalar

G-0,8

B-1

-

300

-

21

20

85

-

-

1,8

0,6

74. Shokolad va konfetlarni tayyorlash xonalari

G-0,8

A-2

-

400

-

21

20

85

-

-

1,8

0,6

75. Muzqaymoq, ichimliklar ishlab chiqarish xonalari

G-0,8

B-1

-

300

-

21

20

85

-

-

1,8

0,6

76. Mahsulotlarni tayyorlash, tayyor mahsulotni qadoqlash, buyurtmalarni yig‘ish xonalari

G-0,8

B-1

-

300

-

21

20

80

-

-

-

-

77. Yuklash xonasi, omborxonalari

G-0,8

V-2

-

100

-

-

-

-

-

-

-

-

Do‘konlar

78. Supermarket savdo zallari

G-0,8

A-1

-

500

-

21

10

85

-

-

-

-

79. O‘z-o‘ziga xizmat ko‘rsatmaydigan do‘konlarning savdo zallari: kitoblar, tayyor ko‘ylaklar, ich kiyimlar, matolar, mo‘yna, ip mahsulotlar, bosh kiyimlar, parfyumeriya, galantereya, zargarlik, elektr va radiotovarlar, o‘yinchoqlar va kanselyariya mahsulotlari zallari

G-0,8

B-1

-

300

100

21

15

85

-

-

-

-

80. O‘z-o‘ziga xizmat ko‘rsatadigan oziq-ovqat do‘konlari

G-0,8

A-2

-

400

100

21

10

85

-

-

-

-

81. Do‘konlarning savdo zallari: idish-tovoq, mebel, sport tovarlari, qurilish materiallari, maishiy texnika, avtomobillar, o‘yinchoqlar. kanselyariya tovarlari

G-0,8

B-1

-

300

100

21

15

85

-

-

-

-

82. Kiyib ko‘rish uchun xizmat kabinalari

V-1,5

B-1

-

300

-

-

15

80

-

-

-

-

83. Yangi mahsulotlar uchun ko‘rgazma zallari

G-0,8

B-1

-

300

-

24

-

80

-

-

-

-

84. Buyurtma bo‘limlari, xizmat ko‘rsatish byurosi

G-0,8

B-1

-

300

 

24

20

80

-

-

-

-

85. Asosiy kassa xonasi

G-0,8

B-1

-

300

-

21

15

80

-

-

-

-

86. Tovarlarni sotishga tayyorlash uchun xonalar:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

a) bo‘laklarga bo‘lish xonalari, joylashtirish xonalari buyurtma bo‘limining jamlash xonalari

G-0,8

B-1

-

300

100

21

15

80

-

-

-

-

b) matolarni kesish, dazmollash ustaxonalari, radio va elektr tovarlari do‘konlaridagi ustaxonalar uchun xonalar

G-0,8

A-2

-

400

-

21

15

80

-

-

-

-

87. Tayyor kiyim-bosh ustaxonalari

G-0,8

A-2

500/300

400

100

21

10

80

-

-

2,1

0,7

88. Reklama va dekorativ ustaxonalar, uskunalar va inventarlarni ta’mirlash ustaxonalari, mahsulot sifatini tekshirish xonalari

G-0,8

B-1

400/200

300

-

21

15

85

-

-

1,8

0,6

Aholiga maishiy xizmat ko‘rsatish joylari

89. Hammomlar:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

a) kutish xonasi

G-0,8

E

-

150

-

25

-

80

-

-

-

-

b) kiyinish xonasi, yuvish, dush va bug‘xonalar

G-0,0 — polda

J-1

-

100

-

-

-

80

-

-

-

-

v) basseynlar

G-0,0 polda

V-2

-

100

-

-

 

80

-

-

-

-

90. Sartaroshxonalar: erkaklar va ayollar zallari

G-0,8

A-2

500/300

400

-

21

10

85

-

-

1,8

0,6

91. Kosmetika xonalari

G-0,8

A-1

600/400

500

-

21

10

85

-

-

1,8

0,6

92. Suratga olish xonalari:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

a) qabul qilish va buyurtmalarni berish salonlari

G-0,8

B-1

-

300

-

24

20

80

-

-

-

-

b) fotoatelyening suratga olish zali

G-0,8

V-2

-

100

-

-

20

80

-

-

-

-

93. Fotolaboratoriya zallari

G-0,8

A-2

-

400

-

21

15

90

-

-

-

-

V-1,2 — displey ekranida

B-2

-

200

-

-

-

-

-

-

-

-

94. Kir yuvish xonalari:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

a) ich-kiyim qabul qilish va berish:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

- belgi bilan qabul qilish va ro‘yxatga olish, berish xonasi

G-0,8

B-2

-

300

-

24

20

80

-

-

-

-

- kiyimlarni saqlash xonasi

V-1,0

E

-

75

-

-

-

80

-

-

-

-

b) quritish, dazmollash bo‘limlari:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

- tozalash, eritmalarni tayyorlash

G-0,0 — polda

VI

-

200

-

21

20

80

-

-

-

-

- kir yuvish materiallarini saqlash

G-0,8

VIIIv

-

50

-

-

-

-

-

-

-

-

v) quritish, dazmollash bo‘limlari:

G-0,8

IVa

-

300

-

21

20

80

-

-

-

-

g) kiyimlarni saralash va qadoqlash bo‘limlari

G-0,8

Va

-

300

-

21

20

80

-

-

-

-

d) choyshablarni tikish(yamash) bo‘limi.

G-0,8

IIa2

2000/750

500

-

21

20

80

-

-

2,1

0,7

95. O‘z-o‘ziga xizmat ko‘rsatiladigan kir yuvish xonalari

G-0,0 polda

B-2

-

200

-

24

20

80

-

-

-

-

96. Kiyim-kechaklarni kimyoviy tozalash atelyesi:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

a) Kiyim-kechaklarni qabul qilish va berish saloni

G-0,8

B-1

-

300

-

24

20

85

-

-

1,5

0,4

b) kimyoviy tozalash xonalari

G-0,8

VI

-

200

-

21

20

80

-

-

-

-

v) dog‘larni ketkazish bo‘limlari

G-0,8

IIIa

2000/750

500

-

21

20

85

-

-

-

-

g) ximikatlarni saqlash uchun xonalar

G-0,8

VIIIv

-

50

-

-

-

-

-

-

-

-

97. Kiyim-kechaklar va trikotaj mahsulotlarni tayyorlash xamda tuzatish atelyesi:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

a) tikish sexlari

G-0,8 — ishchi stolda

IIa2)

2000/750

750

-

21

20

85

-

-

4,2

1,5

b) bichish bo‘limlari

G-0,8 — ishchi stolda

IIb

-

750

-

21

10

85

-

-

4,2

1,5

v) kiyim-kechaklarni tuzatish bo‘limlari

G-0,8

IIa2)

2000/750

750

-

21

20

85

-

-

4,2

1,5

g) amaliy materiallarni tayyorlash bo‘limlari

G-0,8

IVa

-

300

-

24

20

85

-

-

2,4

0,9

d) qo‘lda va mashinada to‘qish bo‘limlari

G-0,8

IIv

-

500

-

21

20

85

-

-

4,2

1,5

e) dazmollash, bug‘lash xonalari

G-0,8

IVa

-

300

-

21

20

85

-

-

2,4

0,9

98. Ijaraga olish punktlari:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

a) tashrif buyuruvchilar uchun xonalar

G-0,8

B-1

-

300

-

24

20

80

-

-

1,5

0,4

b) omborxonalar

G-0,8

V-2

-

100

-

-

-

-

-

-

-

-

99. Ta’mirlash ustaxonalari:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

a) bosh kiyimlarni ta’mirlash va tayyorlash, mo‘ynachilik ishlari

G-0,8

IIa

2000/7502)

750

-

21

20

85

-

-

4,2

1,5

b) oyoq kiyim va attorlik, plastmassa buyurtmalari, maishiy elektr asboblarini ta’mirlash

G-0,8

IIIa

2000/7502)

-

-

24

20

85

-

-

3,0

1,2

v) soatlarni tuzatish, zargarlik va o‘ymakorlik ishlari

G-0,8

IIb

3000/300

-

-

21

20

85

-

-

4,2

1.5

g) foto, kino, radio va teleapparaturalarni ta’mirlash

G-0,8

IIv

2000/200

-

-

21

20

80

-

-

4,2

1,5

100. Ovoz yozish studiyasi:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

a) ovoz yozish, qayta yozish va eshitib ko‘rish uchun xonalar

G-0,8

B-2

-

200

-

24

20

80

-

-

-

-

b) fonotekalar

G-0,8

B-2

-

200

-

-

-

-

-

-

-

-

Mehmonxonalar

101. Xizmat ko‘rsatish byurolari

G-0,8

B-1

-

300

-

24

20

80

-

-

-

-

102. Navbatchi xizmat ko‘rsatuvchi personallar xonalari

G-0,8

B-1

-

300

-

24

20

80

-

-

1,5

0,4

103. Mehmonxonalar nomerlari

G-0,0

B-2

-

200

-

-

20

80

2,0

0,5

1,5

0,4

Tibbiy faoliyatni amalga oshiruvchi tashkilotlar

Qabul qilish va palata bo‘limlari

104. Qisqa muddatli kuzatish bo‘linmasi.

G-0,0

V-2

-

100

-

18

15

80

-

-

-

-

105. Kattalar uchun palatalar

G-0,0

V-2

-

100

-

18

15

80

2,0

0,5

-

-

106. Bolalar uchun palatalar: bolalar bo‘limlari; chaqaloqlar uchun; uzluksiz terapiya xonasi; operatsiyadan keyingi, ona va bola palatasi

G-0,0

B-2

-

200

-

18

15

80

3,0

1,0

-

-

107. Bolalar shifoxonalari/ bo‘limlaridagi o‘quv xonalar

G-0,8

A-1

-

500

-

14

10

80

4,0

1,5

-

-

108. O‘yin xonalari

G-0,0

A-2

-

400

-

14

10

80

4,01)

1,51)

-

-

109. Ovqatlanish joylari

G-0,8

B-2

-

200

-

24

20

80

-

-

-

-

110. Muolaja, ko‘rish xonalari

G-0,8

A-1

-

500

-

21

20

80

4,0

1,5

2,4

0,9

111. Hamshiralik postlari

G-0,8

B-1

-

300

-

21

15

80

-

-

1,5

0,4

112. Kunduzi qolish xonalari (zona)

G-0,8

B-2

-

200

-

24

20

80

2,5

0,7

1,5

0,4

113.Ko‘chma apparatlarni saqlash xonalari.

G-0,0

VIIIb

-

75

-

-

-

80

-

-

-

-

114.Tibbiyot muassasalari koridorlari

G-0,8

E

-

150

-

25

-

80

-

-

-

-

115. Ayvonlar

G-0,8

V-2

-

100

-

-

15

80

-

-

-

-

Davolash bo‘limlari

116. Operatsiya, reanimatsiya zallari

G-0,8

A-1

-

500

-

21

10

-

-

-

-

-

117. Tug‘ruqxonalar, dializ xonalari, kiyinish xonalari

G-0,8

A-1

-

500

-

21

10

-

4,0

1,5

2,4

0,9

118. Operatsiyadan oldingi, reanimatsiyadan oldingi ko‘rish joylari

G-0,8

B-1

-

300

-

21

15

-

-

-

-

-

119. Sun’iy qon aylanish moslamalarini o‘rnatish, sun’iy buyrak, infuzion tizimlarni tayyorlash va b.

G-0,8

A-2

-

400

-

21

10

-

-

-

-

-

120. Qonni saqlash va qon quyish uchun tayyorlash xonalari

G-0,8

B-2

-

200

-

21

20

-

-

-

-

-

121. Gipsni saqlash va tayyorlash xonalari

G-0,8

VIIIb

-

75

-

-

-

-

-

-

-

-

Konsalting bo‘limlari, diagnostika va davolash xonalari

122. Ro‘yxatdan o‘tish stollari, boshqaruv xonalari

G-0,8

A-1

-

200

-

24

20

80

-

-

-

-

123. Jarrohlar, akusherlar, ginekologlar, travmatologlar, pediatrlar, yuqumli kasalliklar bo‘yicha mutaxassislar, dermatologlar, allergologlar, stomatologlarning xonalari

G-0,8

A-1

-

500

-

21

10

85

4,0

1,5

2,4

0,9

124. Boshqa mutaxassisliklar shifokorlari (yuqorida sanab o‘tilganlardan tashqari), feldsherlarni qabul qilish xonalari

G-0,8

B-1

-

300

-

21

15

85

3,0

1,0

1,8

0,6

125. Oftalmolog xonasi

G-0,8

Z

-

20

-

-

10

80

-

-

-

-

126. Fizioterapiya, diagnostika xonalari

G-0,8

B-1

-

300

-

21

15

80

-

-

1,8

0,6

127. Endoskopiya muolaja xonalari

G-0,8

B-1

-

300

-

21

15

80

-

-

-

-

128. Nurli terapiya va diagnostika xonalarini boshqarish xonalari, arxivlar, texnik xonalar

G-0,8

B-1

-

300

-

213)

-

80

-

-

-

-

129. Rentgen terapiyasi, rentgen diagnostika xonalari, kompyuter tomografiyasi, flyurografiya, radiofarmatsevtik vositalarni yuborish

G-0,8

A-2

-

4003)

-

21

10

80

-

-

-

-

130. Balneoterapiya xonalari, dush xonalari

G-0,8

B-2

-

200

-

24

20

80

-

-

-

-

131. Kasbiy terapiya xonalari

G-0,8

B-1

-

300

-

21

15

80

3,0

1,0

1,8

0,6

132. Uyqu bilan davolash xonalar, foto xonalar

G-0,8

J-2

-

50

-

-

-

80

-

-

-

-

133. Massaj xonalari, fizioterapiya, sport zallari

G-0,8

B-2

-

200

-

24

20

80

-

-

-

-

134. Parafin, ozokerit tayyorlash, qistirmalarni davolash, choyshablarni, yuvish va quritish uchun xonalar

G-0,8

VIIIb

-

75

-

-

-

-

-

-

-

-

Tibbiyot muassasalari laboratoriyalari

135. Tahlillarni qabul qilish, berish va ro‘yxatdan o‘tkazish xonalari, tortish xonalari, ozuqa vositalarini tayyorlash xonalari, namunalarni bo‘yash xonalari

G-0,8

B-2

-

200

-

21

10

80

-

-

-

-

136a. Tadqiqot uchun laborant xonalari (umumiy klinik, gematologik, biokimyoviy, serologik, mikrobiologik va b.)

G-0,8

A-1

-

500

-

21

10

85

4,0

1,5

2,4

0,9

136b. Mikrobiologik qutilar, laboratoriya embriologik, uyali texnologiyalar laboratoriyalari

G-0,8

A-1

-

500

-

21

10

85

-

-

-

-

137. Tayyorgarlik xonalari, tadqiqot natijalarini tayyorlash uchun xonalar

G-0,8

B-1

-

300

-

21

15

80

3,0

1,0

1,8

0,6

138. Laboratoriya idishlarini yuvish, sterilizatsiya qilish, termostatik xonalar

G-0,8

B-1

-

300

-

24

20

80

-

-

-

-

139. Oshqozon sharbatini sezish va namuna olish kabinalari bo‘lgan xonalar

G-0,8

B-1

-

300

-

24

20

80

-

-

1,5

0,4

140. Shisha puflaydigan xonalar

G-0,8

VII

-

200

-

21

20

80

3,0

1,0

1,8

0,6

141. Stomatologlar xonalari, gips, polimerizatsiyalash xonasi

G-0,8

IIv

2000/200

500

-

21

10

85

 

-

4,2

1,5

Sterilizatsiya xonalari va dezinfeksiya xonalari

142. Sterilizatsiya-avtoklav xonalari, materiallarni qabul qilish va saqlash

G-0,8

IVg

-

200

-

21

20

80

-

-

-

-

143. Asboblarni tayyorlash xonalari

G-0,8

IVg

-

200

-

21

20

80

-

-

-

-

144. Asboblarni ta’mirlash va o‘tkirlash xonalari

G-0,8

IIIv

-

300

-

21

15

80

-

-

-

-

145. Dezinfeksiya kamerasi xonalari

G-0,8

J-1

-

75

-

-

-

80

-

-

-

-

Patologiya bo‘limi

146. Seksiyali

G-0,8

A-2

-

400

-

21

10

80

3,5

1,2

2,1

0,7

147. Seksiyaning oldidagi, fiksatsiya xonalari

G-0,8

B-1

-

300

-

24

20

80

-

-

-

-

Oziq-ovqat zallarining xonalari

148. Tarqatish xonasi

G-0,8

B-1

-

300

-

24

20

80

-

-

-

-

149. Issiq, sovuq, tayyorlash sexlari

G-0,8

B-2

-

200

-

24

20

85

-

-

-

-

150. Idishlarni yuvish xonalari

G-0,8

B-2

-

200

-

24

20

80

-

-

-

-

151. Yuklash, omborxonalari

G-0,8

J-1

-

75

-

-

-

80

-

-

-

-

Dorixonalar

152. Xizmat zalida tashrif buyuruvchilar uchun joylar

G-0,8

B-2

-

200

-

24

20

80

-

-

-

-

153. Retsept bo‘limlari, qo‘lda sotish bo‘limlari, optika, tayyor dorilar saqlanadigan joylar

G-0,8

B-1

-

300

-

21

15

80

-

-

-

-

154 Yordamchi, aseptik, analitik, qadoqlash, konsentratlar va yarim tayyor mahsulotlarni tayyorlash, nazorat qilish va etiketlash joylari

G-0,8

A-1

600/400

500

-

21

10

85

-

-

2,4

0,9

155. Kir yuvish mashinalari

G-0,8

B-2

-

200

-

21

20

80

-

-

-

-

156. Dori-darmonlar va bog‘lash, idishlarni saqlash xonalari

G-0,8

V-2

-

100

-

-

-

80

-

-

-

-

157. Yonuvchan va yengil alangalanuvchan suyuqlik kislotalari, dezinfeksiyalovchi vositalarni saqlash xonasi

G-0,8

J-1

-

75

-

-

-

80

-

-

-

-

158. Idishlarni saqlash xonasi

G-0,8

J-2

-

50

-

-

-

80

-

-

-

-

Gigiyena va epidemiologiya markazlari

159. Nazorat xonalari, tayyor yemlarni saqlash va tarqatish, qadoqlash xonalari, dezinfeksiyalash vositalari va bakterial preparatlarni tarqatish xonalari

G-0,8

B-2

-

200

-

24

20

80

2,5

0,7

1,5

0,4

160. Biologik, terapevtik, diagnostik preparatlar, reagentlar, dezinfeksiyalovchi vositalar, kislotalarni saqlash xonalari

G-0,8

V-2

-

100

-

24

20

80

-

-

-

-

161. Dezinfeksiya uskunalari, inventarizatsiya, kir yuvish uchun saqlash xonalari

G-0,8

V-2

-

100

-

-

-

80

-

-

-

-

162. Gelmintologlar, yentomologlar, virusologlar, bakteriologlar, laboratoriya, kimyoviy, biokimyoviy laboratoriyalar, serologik, qutilar, tayyorgarlik xonalari

G-0,8

A-2

-

400

-

21

10

80

3,5

1,2

2,1

0,7

163. Radiologik, radiokimyoviy, spektroskopiya va polarografiya xonalari, akustika laboratoriyalari, elektromagnit tebranish, maydonlar, mehnat fiziologiyasi, qutilar bilan ekologik payvandlash, termit xonalari

G-0,8

B-1

-

300

-

21

15

80

3,0

1,0

1,8

0,6

164. Kir yuvish mashinalari

G-0,8

B-1

-

300

-

21

20

80

3,0

1,0

1,8

0,6

165. Namuna olish xonalari

G-0,8

B-1

-

300

-

21

15

80

3,0

1,0

1,8

0,6

166. Xavfli infeksiyalarni serologik tadqiqotlar qutilari

G-0,8

A-1

-

500

-

21

10

80

4,0

1,5

2,4

0,9

167. Zooparazitologlar xonasi

G-0,8

B-1

-

300

-

21

15

80

3,0

1,0

1,8

0,6

168. Biologik namunalar, ozuqa moddalarini saqlash xonalari

G-0,8

B-2

-

200

-

24

20

80

2,5

0,7

1,5

0,4

169. Dezinfeksiya xonalari, sterillash sexlari

G-0,8

B-1

-

300

-

21

20

80

-

-

-

-

170. Hayvonlarning jasadlari va chiqindilarini yoqish uchun xonalar

G-0,8

VIIIb

-

75

-

-

-

80

-

-

-

-

Hayvonlar ustida tajriba o‘tkaziladigan maxsus joy

171. Vivarii. Hayvonlarni saqlash xonalari

G-0,8

A-2

-

400

-

21

10

80

3,5

1,2

2,1

0,7

Tez yordam va shoshilinch tibbiy yordam stansiyalari

172. Dispetcher xonasi

G-0,8

B-1

-

300

-

21

15

80

3,0

1,0

1,8

0,6

173. Radiostansiya xonalari

G-0,8

B-1

-

300

-

24

20

80

-

-

1,5

0,4

174. Chiqadigan brigadalarning qutilarini saqlash xonalari

V-1,0 — stellajda

VIIIb

-

75

-

-

-

80

-

-

-

-

175. Dori vositalarining joriy zaxirasi uchun xonalar

G-0,8

V-2

-

100

-

24

20

80

-

-

-

-

176. Chiqadigan brigadalarning xonalari

G-0,8

B-2

-

200

-

24

20

80

2,5

0,7

1,5

0,4

Sutli mahsulotlarni tarqatish punktlari

177. Filtrlash va to‘kish xonalari

G-0,8

B-1

-

300

-

21

15

80

3,0

1,0

1,8

0,6

178. Sovitish xonalari

G-0,8

V-2

-

100

-

24

20

80

-

-

-

-

179. Oziq-ovqat tayyorlash va qadoqlash vositalari

G-0,8

B-1

-

300

-

21

15

80

3,0

1,0

1,8

0,6

180. Idishlar, tarqatma materiallar uchun qabul qilish va saqlash xonalari

G-0,8

B-2

-

200

-

24

20

80

-

-

-

-

Vokzallar

181. Kutish zallari

G-0,8

B-1

-

300

-

24

20

80

-

-

-

-

182. Operatsiya xonalari, aloqa ofislari, operator xonalari, boshqaruv xonalari

G-0,8

B-1

-

300

 

21

15

80

3,0

1,0

1,8

0,6

183. Hisoblash markazlari

G-0,8

A-2

500/300

400

-

14

5

80

3,0

1,0

1,8

0,6

184. Chipta zallari, chiptalar va bagaj kassalari

G-0,8

B-1

-

300

-

21

15

80

-

-

-

-

185. Tarqatish zallari, vestibyullar

G-0,0 — polda

E

-

150

-

25

-

80

-

-

-

0,42)-

186. Ona va bola xonalari, uzoq muddatli yo‘lovchilar kutish zallari

G-0,8

B-2

 

200

-

24

20

80

2,5

0,7

1,5

0,4

Turar joy binolari

187. Turar joy xonalari

G-0,0 — polda

V-1

-

150

-

-

-

-

2,0

0,5

-

-

188. Oshxonalar

G-0,0 — polda

V-1

-

150

-

-

-

-

2,0

0,5

1,2

0,3

189. Koridorlar, vannaxonalar, hojatxonalar

G-0,0 — polda

J-2

-

50

-

-

-

-

-

-

-

-

190. Umumiy turar joy xonalari:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

a) konsyerj xonasi

G-0,0 — polda

V-1

-

150

-

24

20

80

-

-

-

-

b) vestibyullar

G-0,0 — polda

Z-1

-

30

-

-

-

80

-

 

-

 

v) qavatlar bo‘yicha koridorlar va lift xollari

G-0,0 — polda

Z-2

-

20

-

-

-

80

-

-

-

-

g) zinapoyalar va zinapoya maydonchalari

G-0,0 — pol, maydoncha, pillapoyada

Z-2

-

20

-

-

-

80

-

-

-

0,12)

Yordamchi binolar va xonalar

191. Sanitariya-maishiy xonalari:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

a) yuz-qo‘l yuvish, hojat-xona, chekish joylari

G-0,0

J-1

-

75

-

-

-

80

-

-

-

-

b) dushxonalar, garderob-xonalar, kiyim-kechak va oyoq kiyimlarni changdan tozalash, zararsizlantirish va qurilish uchun xonalar, ishlovchilarning isinish uchun xonalari

G-0,0

J-2

-

50

-

-

-

80

-

-

-

-

192. Sog‘lomlashtirish punktlari:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

a) kutish xonalari

G-0,8

B-2

-

200

-

24

20

80

-

-

1,5

0,4

b) ro‘yxatga olish xonasi, navbatchi personallar xonalari;

G-0,8

B-2

-

200

-

24

20

80

-

0,7

1,5

0,4

v) shifokorlar kabinetlari, yaralarni bog‘lash xonalari;

G-0,8

B-1

-

300

-

21

15

90

3,0

1,0

1,8

0,6

g) muolaja kabinetlari

G-0,8

A-1

-

500

-

21

10

90

4,0

1,5

2,4

0,9

193. Vestibyullar va ko‘cha kiyimlari uchun garderobxonalar:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

a) oliy o‘quv yurtlari, maktablar, teatrlar, klublar, yotoqxonalar, mehmonxonalardagi va juda katta sanoat korxonalari hamda jamoat binolaridagi asosiy kirish joylarida;

G-0,0 — polda

E

-

150

-

24

-

80

-

-

-

0,42)

b) boshqa barcha turdagi sanoat, yordamchi va jamoat binolarida;

G-0,0 — polda

J-1

-

75

-

-

-

80

-

-

-

-

v) turarjoy binolari vestibyullarida

G-0,0 — polda

Z-1

-

30

-

-

-

80

-

-

-

-

Zinapoyalar:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

a) jamoat, ishlab chiqarish va yordamchi binolarning asosiy zinapoyalari kataklari;

G-0,0 — pol, maydoncha, pillapoyada

V-2

-

100

-

-

-

80

-

-

-

0,22)

b) turarjoy binolarining zinapoyalari kataklari;

G-0,0 — polda

Z-2

-

20

-

-

-

80

-

-

-

0,12)

v) qolgan barcha turdagi zinapoya kataklari

G-0,0 — polda

J-2

-

50

-

-

-

80

-

-

-

0,12)

Liftlarning xollari:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

a) jamoat, ishlab chiqarish va yordamchi binolarda;

G-0,0 — polda

J-1

-

100

-

-

-

80

-

-

-

-

b) turarjoy binolarida

G-0,0 — polda

Z-2

-

20

-

-

-

80

-

-

-

-

196. Koridorlar va o‘tish joylari:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

a) asosiy koridorlar va o‘tish joylari;

G-0,0 — polda

J-1

-

100

-

-

-

80

-

-

-

0,12)

b) turarjoy binolari-ning qavatlar bo‘yicha koridorlari;

G-0,0 — polda

Z-2

-

20

-

-

-

80

-

-

-

-

v) qolgan barcha turdagi koridorlari

G-0,0 — polda

J-2

-

50

-

 

-

80

-

-

-

-

197. Liftlarning mashina bo‘limlari va freon qurilmalari uchun xonalar

G-0,8

Z-1

-

30

-

-

-

-

-

-

-

0,12)

198. Chordoqlar

G-0,0 — polda

Z-2

-

20

-

-

-

-

-

-

-

0,12)
Izohlar:
1. “Ishchi yuzalarini yoritish, lx, aralash yoritishda” va “ishchi yuzalarini yoritish, lx, umumiy yoritishda” ustunlarida me’yorlashtirilgan yoritish qiymatlarining mavjudligi ushbu tizimlardan birini ishlatish imkoniyatini ko‘rsatadi.
2. “Ishchi yuzalarini yoritish, lx, aralash yoritishda” ustunida berilgan kasrning suratida ishchi joydagi umumiy va mahalliy yoritishdan yoritilganlik me’yori, mahrajda esa — xona bo‘yicha umumiy yoritishdan olingan yoritilganlik ko‘rsatilgan.
3. Jadvaldagi chiziqlar hech qanday talablar yo‘qligini anglatadi.
4. 1) TYOKning me’yorlashtirilgan qiymatlari bolalar va o‘smirlar uchun maxsus mo‘ljallangan xonalarda oshiriladi.
5.2) Me’yorlashtirilgan qiymatlar sohaviy me’yorlashtirish jarayonida eksperimental tarzda o‘rnatiladi.
6 3) Tadqiqot davomida yorug‘likni 50 lx gacha bosqichma-bosqich kamaytirishni ta’minlash kerak.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

2-jadval

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Umumsanoat maqsadlaridagi bino va inshootlarning tabiiy, sun’iy va aralash yoritishning me’yorlanadigan ko‘rsatkichlari

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Xonalar

Yoritish va TYOK me’yorlashtirish tekisligi,

(G — gorizontal,

V — vertikal), tekislikning poldan balandligi, m

Ko‘rish ishining razryad va razryad osti turkumi

Sun’iy yoritish

Tabiiy yoritish

Aralash yoritish

Ishchi yuzadagi yoritilganlik, lx

Birlashgan shinamsizlik ko‘rsatkichi UGR, ortiq emas

Pulsatsiya koeffitsiyenti, foiz

ko‘pida

TYOK en, %

TYOK en, %

Aralash yoritishda

Umumiy yoritishda

yuqoridan yoki aralash yoritishda

yon tomondan yoritishda

yuqoridan yoki aralash yoritishda

yon tomondan yoritishda

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

Avtoturargohlar, harakatlanuvchi tarkibni saqlash joylari, depolar

1. Ochiq to‘xtash joylari, harakatlanuvchi tarkibni ko‘chadan tashqarida saqlash joylari:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

a) isitilmaydigan

G-0,0 — yopmasi

XVI1)

-

10

-

-

-

-

-

-

b) isitiladigan

G-0,0 — yopmasi

XV

-

20

-

-

-

-

-

-

2. Harakatlanuvchi tarkibni yopiq saqlash uchun binolar

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

a) transport korxonalari (depo, harakatlanuvchi tarkibni yopiq to‘xtash joyi)

G-0,0 — polda

VIIIb2)

-

75

28

-

-

-

-

-

b) garajlarda avtomobillarni saqlash joylari, avtoturargohlar va yakka tartibdagi transportlar uchun to‘xtash joylari

G-0,0 — polda

VIIIv

-

50

-

-

-

-

-

-

Yoqilg‘i quyish shoxobchalari, yoqilg‘i quyish punktlari

3. Yoqilg‘i tarqatish maydoni:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

a) xonada yoki bostirma ostida

G-0,0 — polda

VIIIb

-

75

28

-

-

-

-

-

V-1,5 — kolonka tablosi

 

-

50

-

-

-

-

-

-

b) binodan tashqarida

G-0,0 — yopmasi

XIII

-

50

-

-

-

-

-

-

B-1,5 — kolonka tablosi

 

-

30

-

-

-

-

-

-

4. Texnologik quduq zonasida

G-0,0 — quduq qopqog‘i

XV

-

20

-

-

-

-

-

-

Transportlarga texnik xizmat ko‘rsatish stansiyalari, transport korxonalari

5. Kuzatish ariqlari:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

a) bino ichida

G — mashinaning tubi

Vb3)

-

200

-

20

-

-

-

-

b) bino tashqarisida

G — mashinaning tubi

Vb

-

200

-

20

-

-

-

-

6. Harakat tarkibini yuvish va tozalash joylari (postlar):

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

a) bino ichida

G-0,0 — polda

VI

-

200

25

20

-

-

1,8

0,6

b) binodan tashqarida

G-0,0 — yopmasi

XV

-

20

-

-

-

-

-

-

7. Diagnostika maydonchalari:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

a) yengil avtomobillar

G-0,8

IIIv

-

300

25

15

-

-

3,0

1,2

b) yuk avtomobillari, avtobuslar, tramvaylar, trolleybuslar

G-0,8

IVv

-

200

25

20

-

-

2,4

0,9

8. Texnik xizmat ko‘rsatish maydonchalari (TO-1, TO-2) va joriy ta’mirlash:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

a) yengil avtomobillar

G-0,8

IVv

-

200

25

20

-

-

2,4

0,9

b) yuk avtomobillari, avtobuslar, tramvaylar, trolleybuslar

G-0,8

Vv

-

200

25

20

-

-

1,8

0,6

9. Ko‘tarish uskunalari

G — mashinaning tubi

Vb3)

-

200

-

20

-

-

-

-

10. Agregat maydonlar:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

a) yengil avtomobillar

G-0,8

IIIv

750

300

25

15

-

-

3,0

1,2

b) yuk avtomobillari, avtobuslar, tramvaylar, trolleybuslar

G-0,8

IVv

500

200

25

20

-

-

2,4

0,9

11. Agregat tugunlari va detallarini yuvish

G — yuklash va tushirish joylari

VI

-

200

25

20

-

-

-

-

12. Shinalarni o‘rnatish va ta’mirlash joylari, vulkanizatsiya joylari

G-0,8

Va

-

300

25

20

3,0

1,0

1,8

0,6

13. Temirchilik ressorli maydonlar

G-0,8

VII

-

200

25

20

3,0

1,0

1,3

0,6

14. Payvandlash maydonlari

G-0,8

IVv

-

200

25

20

4,0

1,5

2,4

0,9

15. Tibbiyot maydonchalari

G-0,8 — dastgohda

IVb

500

-

25

20

4,0

1,5

2,4

0,9

16. Pardozlash maydonlari

G-0,8

IVa

750

400

25

20

4,0

1,5

2,4

0,9

17 Kuzov maydonchalari

G-0,8

IVv

-

200

25

20

4,0

1,5

2,4

0,9

18. Bo‘yash joylari:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

a) yengil avtomobillar

G-0,8

IIIb

-

400

25

15

-

-

3,0

1,2

b) yuk avtomobillari, avtobuslar, tramvaylar, trolleybuslar

G-0,8

IVb

-

300

25

20

4,0

1,5

2,4

0,9

19. Bo‘yoqlarni tayyorlash maydonchalari

G-0,8

IIIb

1000

400

25

15

-

-

3,0

1,2

20. Yog‘ochni qayta ishlash maydonchalari

G-0,8;

IIIv

-

300

25

15

-

-

3,0

1,2

G — ishlov berish maydoni, markalash plitasi

IIIv

750

300

25

15

-

-

-

-

21. Elektr jihozlar va elektr ta’minotini ta’mirlash maydonchalari

G-0,8

IIIb

1000

400

25

15

-

-

3,0

1,2

22. Taksometr maydonchalari

G-0,8

IIv

2000

-

22

10

-

-

4,2

1,5

23. Slesar mexaniklar maydonchalari

G-0,8

IIv

-

500

22

10

-

-

4,2

1,5

24. Metallni qirqish stanoklari maydonchalari:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

a) silliqlash, tishli kesish, burg‘ilash,

rezbalash, tokarlash, rezbani silliqlash, frezerlash.

G — qayta ishlash maydoni

IIv

2000

-

22

10

-

-

-

-

b) ichki silliqlash, silindirsimon silliqlash, sirtni silliqlash, vintlarni tokarlash;

G — qayta ishlash maydoni

Ig

1500

-

19

10

-

-

-

-

v) bo‘ylama randalash, parmalash;

G — qayta ishlash maydoni

IIg

1000

-

22

10

-

-

-

-

g) o‘yish, teshish, kesish

G — qayta ishlash maydoni

IIIv

750

-

25

15

-

-

-

-

25. Avtomobil va avtobuslarni quritish xonalari

G-0,0 — polda

VI

-

200

25

20

-

-

-

-

26. Akkumulyator batareyalarini zaryadlash uskunalari xonalari

G-0,8

VI

-

200

25

20

-

-

-

-

27. Akkumulyatorlarni ta’mirlash

G-0,8

IVb

-

300

25

20

-

-

-

-

Elektrxonalari

28. Uskunalarni tarqatish, boshqaruv xonalari, operator xonalari (elektr boshqaruv):

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

a) doimiy navbatchi xodimlar joyi

G-0,8

IVg2)

-

200

25

20

4,0

1,5

2,4

0,9

G — operator stolida

IIIv

750

300

25

15

-

-

-

-

G, V-1,5 — boshqaruv pulti, pribor shkalasida

IVg

-

200

25

20

-

-

-

-

V-1,5 — shchitning orqa tomonida

VIIIv

-

50

-

-

-

-

-

-

b) odamlarning davriy qolishi bilan

G-0,8

 

-

200

25

20

-

-

-

-

G, V-1,5 — boshqaruv pulti, pribor shkalasida

IVg

-

200

-

20

-

-

-

-

B-1,5 — shchitning orqa tomonida

VIIIv

-

50

-

-

-

-

-

-

29. Pult, boshqaruv shchiti:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

a) xonalarda:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

- o‘lchov asboblari bilan

G-0,8

IVg2)

-

200

-

20

-

-

-

-

V-1,5 — pribor shkalasida

 

 

 

 

 

 

 

 

 

- o‘lchov uskunalarisiz

G-0,8;

VI

-

200

-

20

-

-

-

-

V-1,5 — richagning sopi

 

 

 

 

 

 

 

 

 

b) bino tashqarisida

V-1,5 — richagning sopi

XII

-

100

-

-

-

-

-

-

30. Alohida turuvchi nazorat qurilmalari:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

a) xonalarda:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

- doimiy nazorat ostida.

G-0,8; V — pribor shkalasi

IVg

-

200

25

20

-

-

-

-

- davriy kuzatuv ostida

G, V — pribor shkalasi

IVg

-

200

25

20

-

-

-

-

b) bino tashqarisida

G, V — pribor shkalasi

XII

-

100

-

-

-

-

-

-

31. Transformatorlar, reaktorlar, statik kondensatorlar, akkumulyatorovlar xonalari va kameralar

V-1,5

VIIIb

-

75

28

-

-

-

-

-

32. Elektromashina xonalari:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

a) doimiy navbatchi xodimlar joyi

G-0,8;

IVg

-

200

25

20

4,0

1,5

2,4

0,9

V-1,5 — shchitda

 

 

 

 

 

 

 

 

 

b) odamlarning davriy qolishi bilan

G-0,8;

IVg

-

200

25

20

-

-

-

-

V-1,5 — shchitda

 

 

 

 

 

 

 

 

 

33. Yerto‘ladagi kabellar, qavatlardagi kabellar joylashgan joylar

G-0,0 — polda

VIIIv

-

50

-

-

-

-

-

-

34. Shina qavatlari

V — shinada

VIIIv

-

50

-

-

-

-

-

-

35. Kabel shaxtalari

G-0,0 — polda

VIIIg

-

20

-

-

-

-

-

-

36. Turar joy va jamoat binolarining elektr shchitlari

G-0,8;

VIIIb

-

75

28

-

-

-

-

-

V-1,5 — shchitda

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Muhandislik tarmoqlari binolari va boshqa texnik xonalar.

37. Nasos va puflagich mashinalari xonalari:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

a) doimiy navbatchi xodimlar joyi

G-0,8

VIIIa2)

-

200

28

20

3,0

1,0

0,5

0,3

V — nazorat priborlarini shkalasi

IVg

-

200

-

20

-

-

-

-

G-0,8 — mashinist stolida

IIIg

400

200

25

15

-

-

-

-

b) doimiy navbatchi xodimlarsiz

G-0,8

 

-

200

25

20

-

-

-

-

V — nazorat priborlarini shkalasi

IVg

-

200

-

20

-

-

-

-

38. O‘chirish va nazorat qilish klapanlari:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

a) xona ichida

V — pechlar, klapanlar, tutqichlar, klapanlar, bunker ilmoqlari va boshqalar.

VIIIb

-

75

-

-

-

-

-

-

b) binodan tashqarida

V — pechlar, klapanlar, tutqichlar, klapanlar, bunker ilmoqlari va boshqalar

XIV

-

30

-

-

-

-

-

-

39. Qozonxonalarning maydonchasi va zinapoyalari, qozonxonalarning orqasidagi o‘tish joylari

G-0,0 — polda

VIIIv

-

50

-

-

-

-

-

-

40. Yoqilg‘i berish xonasi

G-0,8

VI

-

200

25

20

-

-

-

-

41. Tutun chiqarish moslamalari, shamollatish, bunker bo‘limi

G, V-0,8

VI

-

200

25

20

-

-

-

-

42. Kondensatsiya xonalari, kimyoviy suv tozalash xonalari, kul xonalari.

G-0,0 — polda

VIIIb

-

75

-

-

-

-

-

-

43. Generator joylashgan xona

G-0,0 — polda

VIIIv

-

50

-

-

1,0

0,3

0,5

0,2

44. Bunker xonasining tepasi

G-0,8

VIIIv

-

50

-

-

-

-

-

-

45. Konditsioner xonasi, issiqlik punktlari

G-0,8

VI2)

-

200

25

20

-

-

-

-

46. Kompressorlar joylashgan xona (blok, stansiya, xonalari, zallari):

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

a) doimiy navbatchi xodimlar joyi

G-0,8

VI2)

-

200

25

20

4,0

1,5

2,4

0,9

V — pribor shkalasi, shchitlarni boshqarish

IVg

-

200

-

20

-

-

-

-

G-0,8 — mashinistning stolida

IIIg

400

200

-

15

-

-

-

-

b) doimiy navbatchi xodimlarsiz

G-0,8

-

-

200

25

20

-

-

-

-

V — pribor shkalasi, shchitlarni boshqarish

IVg

-

200

-

20

-

-

-

-

47. Shamollatish xonalari va qurilmalari:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

a) shamollatish kameralari

G-0,8

VIIIv

-

50

-

-

-

-

-

-

b) isitkichlar va filtrlar uchun bo‘linmalar

G-0,8

VIIIg

-

20

-

-

-

-

-

-

48. Galereyalar va tunnellar, simlar, konveyerlar; kabel, isitish, moy, pulpa quvurlari, suv ta’minoti

G-0,0 — polda

VIIIg

-

20

-

-

-

-

-

-

49. Yerosti nasoslari

G-0,8

VIIIv

-

50

-

-

-

-

-

-

50. Suv bosim hosil qiladigan minora

G-0,0 — zinapoya maydonchalari polida

VIIIv

-

50

-

-

-

-

-

-

51. Puflagichlar va kompressorlar, panjarali maydalagichlar, baraban to‘rlari va mikrofiltrlar uchun xonalar

G-0,8

VI

-

200

25

20

-

-

-

-

52. Reagentlarni (tozalovchi) tayyorlash xonalari

G-0,8

VIIIa

-

200

28

20

-

-

1,8

0,6

53. Uglevodlar, ftorlar, xlordozator, ammonizator, ozonator

G-0,8

VIIIa

-

200

28

20

-

-

-

-

54. Filtrlash zallari:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

a) yuqoridagi maydonchalar

G-0,0 — polda

VIIIa

-

200

28

20

-

-

1,8

0,6

b) pastki va oraliq maydonchalari

V-1,0 — boshqaruv shkaflari, klapan, ventillar

VIIIb

-

75

-

-

-

-

-

-

55. Qum to‘sqichlar, biofiltlar, preaerator, aerotenk, tindirgichlar va oqova suvlarni tozalash inshootlari:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

a) bino ichida

Inshootning sirti

VIIIg

-

20

-

-

-

-

-

-

b) bino tashqarisida

Inshootning sirti

XVII

-

5

-

-

-

-

-

-

56. Mexanizmlar maydonchalari, boshqaruv shkaflari, tarqatish kameralari, o‘tish yo‘llari:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

a) bino ichida

G-0,8

VIIIb

-

75

-

-

-

-

-

-

b) bino tashqarisida

G-0,8

XV

-

20

-

-

-

-

-

-

57. Vakuumli filtrlar, sentrofugalar, presslar uchun filtrlar xonalari

G-0,8

VI

-

200

-

-

-

-

1,8

0,6

58. Gidrotsiklon maydonchalari

G-0,8

VIIIa

-

200

-

-

-

-

-

-

59. Quritish xonalari (barabanli quritgichlar)

G-0,8

VI

-

200

-

-

-

-

1,8

0,6

60. Kameralarga o‘tish joylari

V-1,0

VIIIb

-

75

-

-

-

-

-

-

61. Elektrolizernie

G-0,8

VIIIa

-

200

-

-

-

-

1,8

0,6

Omborxonalar

62. Lak-bo‘yoq materiallarining omborxonalari:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

a) omborxonalarda qo‘yish joylari

G-0,0 — polda

VIIIb

-

75

-

-

-

-

-

-

b) omborxonada qo‘yilmaydigan joylarda

G-0,0 — polda

VIIIv

-

50

-

-

-

-

-

-

63. Kimyoviy moddalar, kislotalar, ishqorlar va boshqa omborxonalar

G-0,0 — polda

VIIIv

-

50

-

-

-

-

-

-

64. Metall saqlash, ehtiyot qismlari, ta’mirlash fondi, ta’mirlashni kutayotgan qismlarining tayyor mahsulotlari, omborxonalari va b.

G-0,0 — polda

VIIIb

-

75

-

-

-

-

-

-

65. Javonlarda saqlashga mo‘ljallangan omborlar:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

a) yuklarni qabul qilish va yetkazib berish joylari

G-0,8

IVv

400

200

25

20

4,0

1,5

2,4

0,9

b) transport va taqsimlash tizimlari

G-0,0 — polda

IVv

-

200

25

20

-

-

-

-

v) saqlash zonasi:

G-0,0 — polda

VIIIv

-

50

-

-

-

-

-

-

- val va kataklarda

V

VIIIb

-

75

-

-

-

-

-

-

- kranni qulochida

V

IVb

-

300

25

20

-

-

-

-

66. Omborxonalar, bostirma ostidagi ochiq maydonchalar

G-0,0 — polda

VIIIv

-

50

-

-

-

-

-

-

67. Katta hajmli buyumlar va quyma materiallari (qum, sement va b.)

G-0,0 — polda

VIIIb

-

75

-

-

-

-

-

-

68. Yuk ko‘tarish mexanizmlari (kran-balkasi, telfer, ko‘prik kran va b.)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

a) bino ichida

G, V — boshqaruv pulti

VIIIv

-

50

-

-

-

 

-

-

V — kran ilgagi;

VIIIv

-

50

-

-

-

-

-

-

G — uskunalar va ehtiyot qismlarni qabul qilish va yetkazib berish maydonchalari

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Bino tashqarisida

G, V — boshqaruv pulti

XSH

-

50

-

-

-

-

-

-

V — kran ilgagi

XV

-

20

-

-

-

-

-

-

G — uskunalar, materiallar va ehtiyot qismlarini qabul qilish va yetkazib berish uchun maydonchalar

XV

-

20

-

-

-

-

-

-

69. Suvni quyish estakadalari

G — maydonchaning poli

XV

-

20

-

-

-

-

-

-

G — sisternaning quyish joyi

XV

-

20

-

-

-

-

-

-

70. Yuklar to‘plamini saralash xonalari

G-0,8

IVb

-

300

-

-

-

-

-

-

71. Yangi mol kelib tushadigan omborxona

G-0,0 — polda

VIIIv

-

50

-

-

-

-

-

-

72. Rampalar:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

a) bino ichida

G-0,0 — polda

VIIIv

-

50

-

-

-

-

-

-

b) bino tashqarisida

G-0,0 — polda

XV

-

20

-

-

-

-

-

-

73. Platformalar

G-0,0 — polda

VIIIb

-

75

-

-

-

-

-

-

O‘t o‘chirish deposi

74. Harakatlanuvchi tarkib uchun to‘xtash joylari

G-0,0

VIIIb

-

75

28

-

3,0

1,0

0,7

0,2

75. Texnik xizmat ko‘rsatish postlari

G-0,0

Vb

-

200

25

20

3,0

1,0

1,8

0,6

76. Apparatlar saqlash xonasi

G-0,8

IIIv

750

300

25

15

-

-

3,0

1,2

77. Aloqa punktlari

G-0,8

IIIb

1000

400

25

15

-

-

3,0

1,2

78. Regenerativ patronlarni zaryadlash xonasi

G-0,8

VI

-

200

25

20

3,0

1,0

1,8

0,6

79. Quritish xonalari

G-0,8

VIIIv

-

50

-

-

-

-

-

-

80. Yuvish xonalari

G-0,8

VI

-

200

25

20

-

-

-

-

Tuman binolarini boshqarish idoralari

81. Dispetcherlik punktlari

G-0,8

VIIIa

-

200

2,8

20

-

-

1,8

0,6

V-1,5 — pultlar, shchitlar

 

-

100

-

-

-

-

-

-

Qozonxonalar

8.2 Qozonxonalar:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

a) qozon oldi qismi va bunker bo‘limi

V — qozonlarni yoqish joyi

VI

-

1004)

-

-

-

-

-

-

b) tutun chiqarish va shamollatgichlar uchun xonalar

G-0,8

VI

-

1004)

-

-

-

-

-

-

v) Qozonxonalarning maydonchalari va zinapoyalar

G-0,0 — polda

-

-

50

-

-

-

-

-

-

83. Kul saqlash xonasi

G-0,0 — polda

VIIIb

-

75

-

-

-

-

-

-

84. Yoqilg‘i moyi nasos stansiyasi

G-0,8

VI

-

1004)

-

-

-

-

-

-

85. Ko‘mir va torf ta’minoti:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

a) maydalash xonasi

G-0,8

VI

-

1004)

-

-

-

-

-

-

b) uzatish tugunlari

G-0,8

VIIIa

-

200

-

-

-

-

-

-

v) vagon ag‘dargich

G-0,8

VIIIa

-

200

-

-

-

-

-

-

g) galereyalardagi konveyerlar

G-0,8

VIIIa

-

200

-

-

-

-

-

-

d) sexlardagi konveyerlar

G — lentada

VIIIa

-

200

-

-

-

-

-

-

86. Suvni kimyoviy tozalash:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

a) oldindan tozalash xonasi

G-0,8

VIIIa

-

200

-

-

-

-

-

-

b) filtrlash xonasi

V-1,5

VIIIa

-

200

-

-

-

-

-

-

v) elektrodializ bo‘lim xonasi

G-0,8

VIIIa

-

200

-

-

-

-

-

-

g) neytrallashtiruvchi xona

G-0,0 — polda

VIIIg

-

20

-

-

-

-

-

-

87. Doimiy nazorat talab qiladigan, alohida turuvchi asboblar, suv o‘lchagich va moy ko‘rsatkichli shishalari.

V — priborda

IVv

750

-

-

-

-

-

-

-

88. Vaqti-vaqti bilan kuzatiladigan alohida turuvchi priborlar

V — priborda

IVg

200

-

-

-

-

-

-

-
Izohlar:
1. “Ish yuzalarini yoritish, lx, aralash yoritish bilan” va “ish yuzalarini yoritish, lx, umumiy yoritish bilan” ustunlarida me’yorlashtirilgan yoritish qiymatlarining mavjudligi ushbu tizimlardan birini qo‘llash imkoniyatini ko‘rsatadi. Aralash yoritish va birlashtirilgan sun’iy yoritish tizimidan foydalanish afzalroqdir.
2. Jadvaldagi chiziqlar hech qanday talablar yo‘qligini anglatadi.
3. 1) Qoplamadan 1,0 m balandlikda vertikal yoritilganlikni gorizontal yoritilganlikka nisbati to‘xtash joyi to‘sig‘ining perimetri bo‘yicha kamida 1:1,5 bo‘lishi kerak.
4.2) Ko‘chiriladigan yoritish uchun rozetkalarni taqdim etish nazarda tutiladi.
5.3) Me’yor ko‘chiriladigan yoritishni hisobga olgan holda beriladi.
6. 4) Xonada odamlarning qisqa vaqt qolishi tufayli yorug‘lik kamaytiriladi.

Cho‘g‘lanma lampa quvvati W

Lyuminessent lampasi, quvvati W

Svetodiodli lampa, quvvati W

Yorug‘lik oqimi, Lm

20 W

5 — 7 W

2-3 W

250 Lm atrofida

40 W

10 — 13 W

4-5 W

400 Lm atrofida

60 W

15 — 16 W

8 — 10 W

700 Lm atrofida

75 W

18 — 20 W

10 — 12 W

900 Lm atrofida

100 W

25 — 30 W

12 — 15 W

1200 Lm atrofida

150 W

40 — 50 W

18 — 20 W

1800 Lm atrofida

200 W

60 — 80 W

25 — 30 W

2500 Lm atrofida

SHNQ 2.01.05-24 “Tabiiy va sun’iy yoritish” shaharsozlik normalari va qoidalariga
10-ILOVA
Qurilish maydonchalari va ishlari hududlar turiga qarab eng minimal yoritilganlik

Qurilish maydonchalari va ishlarini uchastkalari

Eng kam yoritilganlik, lx

Yoritilganlik me’yorlanadigan sirt

Yoritish me’yorlashtirilgan sirtning darajasi

1. Qurilish maydonchasidagi avtomobil yo‘llarida

2

Gorizontal

O‘tish qismi sathida

2. Qurilish maydonchalari-dagi temir yo‘l izlari

0,5

Gorizontal

Temir yo‘l boshining yuzasida

3. Ko‘priklar va temir yo‘l o‘tish joylariga kirish

10

Gorizontal

Temir yo‘l boshining yuzasida

4. Yo‘l ishlarida:

yo‘l sirtlari uchun asoslarni yotqizish

10

Gorizontal

Zamin (yer) darajasida

yo‘l qoplamalarini qurish; temir yo‘l va kran yo‘llarini yotqizish

30

Gorizontal

Zamin (yer) darajasida

5. Kranlarni ko‘tarish orqali uskunalarni, qurilish konstruksiyalarini, qismlarini va materiallarini yuklash, o‘rnatish, ko‘tarish, tushirish

10

Gorizontal

Uskunalar, inshootlar, qismlar va materiallarni qabul qilish va yetkazib berish joylarida

10

Vertikal

Kranda haydovchining yon tomonidagi barcha pozitsiyalarida ilgaklarda

6. Konstruksiyalarni, qismlarni, materiallarni mexanizatsiyalanmagan tushirish va yuklash

2

Gorizontal

Yuklarni qabul qilish va yetkazib berish joylarida

7. Qurilish va yuk ko‘tarish mexanizmlarini yig‘ish va o‘rnatish:

 qismlarni (vallar, astarlar, podshipniklar) o‘rnatish bilan yig‘ish, turli xil sozlash, qismlarni almashtirish va b.

50

Gorizontal

Yig‘ishning barcha balandliklarida

 uzatish harakatlanuvchi qismlarini o‘rnatish (zanjirlar, kabellar, bloklar)

30

Gorizontal

Vertikal

Yig‘ishning barcha balandliklarida. O‘rnatish amalga oshiriladigan barcha darajalarda

8. Texnologik uskunalar ichidagi ishlar, sig‘imlar, rezervuarlar, bunkerlar, ustun tipidagi apparatlar va b.

30*

Vertikal

Barcha darajalarda ishlab chiqarishda ishlari

9. Texnologik sinov uskunalar

50

Vertikal

Ish joylarida

10. Quruq usul bilan olib borilgan yer ishlari xandaq qazish va tekislashdan tashqari tuproqni ko‘chirish va boshqa mexanizmlardan foydalanish

10

Vertikal

Kovlanadigan joy va yuklarni tushirish joylarining barcha balandliklari bo‘yicha (mashinist tomonidan)

5

Gorizontal

11. Poydevorlar, kommunikatsiya va boshqalar uchun xandaqlar qurish

10

Gorizontal

Xandaqning pastki qismida

10

Vertikal

Xandaqning butun balandligi bo‘ylab

12. Gruntni buldozerlar, skreperlar, katoklar va boshqalar bilan ishlash.

10

Gorizontal

Qayta ishlanayotgan maydonchaning sathida

13. To‘plash usuli bilan bajariladigan tuproq ishlari

yo‘lo‘tkazgichlarni o‘rnatish, pulpa quvurini yotqizish va o‘rnatish

10

Gorizontal

Zamin darajasida va yo‘lo‘tkazgichning yuqori qismida

tuproqli pulpa quvuri (qurilish paytida uning ishlashi paytida)

0,5

Gorizontal

Yo‘lo‘tkazgichning yuqori darajasida

Pulpa quvurini tungi tekshirish va ta’mirlash uchun ko‘chirib yoki siljitib yoritish moslamalari-dan foydalanish kerak

 suzuvchi pulpa quvur liniyasi (uning ishlashi paytida)

3

Gorizontal

Xizmat ko‘rsatuvchi xodimlarning yuradigan yo‘llarida

Metallga ishlov beradigan mashina (freza) zemlesos o‘rnatilgan qurilma (uni tekshirish)

30

Vertikal

Metallga ishlov beradigan mashina va zemlesos o‘rnatilgan qurilma sathida

zemlesos o‘rnatilgan qurilmalar ko‘prigi

2

Gorizontal

Ko‘prik sathida

To‘plash xaritasi (to‘plash zonasi)

2

Gorizontal

To‘plash xaritasi sathida

To‘kadigan quduq

10

Vertikal

Quduqning yuqori chetida va ikkita qarama-qarshi tomon-dan xar qanday tekislikda

14. Burg‘ilash ishlari, svaylarni qoqish

10

Vertikal

To‘kmalarning yoki svaylarning balandliklari bo‘yicha

15. Po‘lat, temir-beton va yog‘och konstruksiyani o‘rnatish (binoning sinchlari, ko‘priklar, estakadalar, fermalar, balkalar va boshqalar)

30

Gorizontal

Yig‘ishning barcha balandliklarida

30

Vertikal

Yig‘ishning barcha balandliklarida

16. Tayyorlangan armaturani tushirish, beton ishlarini bajarish va temir-beton ishlarida yuklash va saqlash joylari

2

Gorizontal Vertikal

Zamin (yer) sirtida. Yoritilganlik kranlar va mashinalarga o‘rnatilgan yoritish moslamalarini hisobga olinmasdan me’yorlashtiriladi

2

Vertikal

Armaturalarning saqlash joylarining balandligi bo‘yicha

17. Statsionar payvandlash mashinalari, mexanik qaychi, armatura tayyorlash uchun bukuvchi mashinalar.

50

Gorizontal

Ishchi yuza sirtlarida

18. Armaturalarni yig‘ish (payvandlash, karkas to‘qish va b.)

30

Gorizontal

Zamin sathida yoki ishchi sirtda

30

Vertikal

Ishlab chiqarish ishlarini barcha balandliklarida

19. Qoliplar va panjaralarni o‘rnatish

30

Gorizontal

Qoliplar va panjaralarning barcha darajalarida

30

Vertikal

Qoliplar va panjaralarning barcha darajalarida

20. Betonlash:

Ustunlar, balka, yopma plitalar, ko‘prik konstruksiyalar va b.

30

Gorizontal

Beton sirtida

Yirik massivlar (grunt to‘g‘onlarini betonlash va b.)

10

Gorizontal

Beton sirtida

21. Betonlarni tushiruvchi lentasimon konveyerlar

10

Gorizontal

Konveyer sirtida

10

Qiya

Konveyer sirtida

22. Beton tashuvchi estakadalar

3

vertikal

Kranning yo‘lida (kranga o‘rnatilgan yoritkichlarni hisobga olmasdan)

23. Butobeton terimi

10

Gorizontal

Terish sathida

5

Vertikal

Devor sirtida

24. Yirik beton bloklari terimi, tabiiy tosh, g‘isht terimi, yig‘ma poydevor-larni o‘rnatish

10

Gorizontal

Terish sathida

10

Vertikal

Devor sirtida

25. Ish joylariga o‘tish joylari (zinapoyalar, havozalar va b.)

5

Gorizontal

Qoliplarda, maydonchalarda va o‘tish yo‘laklarida

26. Tayyor duradgorlik yig‘ish va o‘rnatish buyumlari (deraza romlari, eshiklar va b.)

50

Gorizontal

Ishchi yuzalarda

50

Vertikal

Ishlar bajariladigan barcha balandliklarda

27. Pilorama, mayatnikli arralar, yog‘ochga ishlov berish mashinalari

50

Gorizontal

Ishchi yuzalarda

28. Pollarni o‘rnatish ishlari:

Qumli, chaqiq toshli, shag‘alli, loyli, betonli va asfalbetonli to‘shama qatlam

30

Gorizontal

Ishlar bajariladigan pol sathida

Tuproqli, shag‘alli, chaqiq toshli, loyli va toshli qoplamalar qurilishi (bruschatkali)

30

Gorizontal

Ishlar bajariladigan pol sathida

Asfalbetonli, g‘ishtli, yog‘ochli, betonli, mozaikali sement-qumli, metall sementli, ksilolit yopmali va g‘ishtli yopmalar, plitkalar, parket va linoleum to‘shamalari qurilishida

50

Gorizontal

Ishlar bajariladigan pol sathida

29. Tomyopma ishlari

30

Gorizontal

Tom qoplamalari yuzasida

30

Qiya

Tom qoplamalari yuzasida

30. Gidroizolyatsiya va issiqlik izolyatsiyasi ishlari:

Korxonalarning qurilish maydonchalarida turli sanoat tarmoqlari

30

Gorizontal

Ishchi yuza sirtlarida

30

Vertikal

Ishchi yuza sirtlarida

Konstruksiyalarning alohida detallari (quvurlar va b.)

50

Gorizontal

Ishchi yuza sirtlarida

31. Suvoq ishlari:

Xonalarda

50

Gorizontal

Barcha ishchi yuza sirtlarida

50

Vertikal

Barcha ishchi yuza sirtlarida

Ochiq osmon ostida

30

Vertikal

Barcha ishchi yuza sirtlarida

30

Gorizontal

Barcha ishchi yuza sirtlarida

32. Xona devorlarini quruq suvoq bilan pardozlash;

pardozlash ishlari

(keramik plitalar va yig‘ma detallar bilan ta’minlash),

xona devorlariga gulqog‘ozlar yopishtirish

100

Vertikal

Barcha ishchi yuza sirtlarida

33. Bo‘yoq ishlari:

Xona devorlarining quruq holda suvash, pardozlash ishlari, (sopol plitkalar va yig‘ma detallar), devorlarga gulqog‘oz yopishtirish

100

Gorizontal

Barcha ishchi yuza sirtlarida

100

Vertikal

Barcha ishchi yuza sirtlarida

Yuqori sifatli bo‘yash ishlari

150

Vertikal

Barcha ishchi yuza sirtlarida

150

Gorizontal

Barcha ishchi yuza sirtlarida

34. Shishalash ishlari

75

Vertikal

Barcha ishchi yuza sirtlarida

35. Quvurlarni o‘rnatish va tarmoqlarni jihozlarga ulash; sanitariya asbob-uskunalarini o‘rnatish (vanna, yuz qo‘lyuvgich (rakovina), va b.), shamollatgich va konditsionerlarni o‘rnatish, shamollatish kanallarini o‘rnatish

50

Vertikal

Barcha ishchi yuza sirtlarida

36. Nazorat o‘lchagich priborlarini o‘rnatish

50

Vertikal

Priborlarda

37. Suv ta’minoti, kanalizatsiya, suv ta’minoti tizimlari va kabinalarini yig‘ish (ishlab chiqarish),

gaz quvuri va issiq suv ta’minoti tizimlari

50

Gorizontal

Ishchi yuzalarda

50

Vertikal

Ishchi yuzalarda

38. Elektr simlarini o‘rnatishga tayyorlash (belgilash, o‘tish joylari) va o‘rnatish

30

Vertikal

Ishlarni bajarishdagi barcha sathlarda

39. Past kuchlanishli va yuqori voltli kabellarni bo‘lish, voronka va muftalarni o‘rnatish, yuqori voltli uskunalar va ikkilamchi aloqa sxemalarini o‘rnatish

100

Gorizontal

Ishlarni bajarishdagi barcha sathlarda

100

Vertikal

Ochiq fazoda elektr uskunalarini o‘rnatishda yoritilganlik 50 lx gacha kamaytirilishi mumkin

40. Elektr priborlarini o‘rnatish, yoritish uskunalarini va b.:

binolarda

50

Vertikal

O‘rnatilayotgan uskunalarning barcha balandliklarida

Ochiq osmon ostida

30

Vertikal

O‘rnatilayotgan uskunalarning barcha balandliklarida

41. Texnologik uskunalarning yig‘ish va o‘rnatish:

mashina uskunalari, konveyerlar, ko‘prik kranlar va b.

50

Gorizontal

Ishlarni bajarishdagi barcha sathlarda. Qo‘shimcha ko‘chma yoki mobil yoritish uskunalari talab qilinadi

katta hajmli uskunalar (prokat tegirmonlari, rolikli panjurlar, kimyoviy ishlab chiqarishda maydalash moslamalari, tanklar, idishlar, qozonxonalar va h.k.)

30

Gorizontal

Ishlarni bajarishdagi barcha sathlarda

42.Energetik qurilma-larni yig‘ish va o‘rnatish (bug‘ trubinalari, yuqori voltli uskunalar, avtomatik telefon stansiyalari, suv trubinasi, generator motori, elektr uskunalar)

50

Gorizontal

Ishlarni bajarishdagi barcha sathlarda

43. Daryo o‘zanini to‘sish ishlari:

To‘g‘on qurishda vaqtincha qoldirilgan joy ko‘prigi va ko‘prik ostidagi suv yuzasi

30

Gorizontal

Ko‘prikda va ko‘prik ostidagi suv yuzasida

Ko‘prikdan 50 m masofada ko‘prikka kirish va undan chiqishdagi yo‘l

10

Gorizontal

Zamin (yer) darajasida

avtoyo‘llarda

5

Gorizontal

Zamin (yer) darajasida

Avtomobillarga yuklash joylarida

10

Vertikal

Avtomobil tomonida yo‘l o‘qiga parallel ravishda tekislikda

44. Tunnel inshootlari ishlari**:

Kovlanadigan maydonchalar (jinslarni yuklash va burg‘ilash uskunalari)

30

Vertikal

Kavlanadigan taglik sirtida, qayta ishlanayotgan jinslarning yuzasida. Tunnel uzunligi 150 m dan ortiq bo‘lsa, yorug‘lik 50 lx gacha oshiriladi

10

Gorizontal

Temir yo‘l boshining yuzasida

Shpurlarni (portlovchi moddalarni joylash uchun kovlanadigan chuqurcha) zaryadlash, portlovchi tarmoqni o‘rnatish, portlashdan keyin chuqurni tekshirish;

100

Gorizontal

Tarmoqni yotqizish darajasida

Tunnel inshootini doimiy pardozlash

30

Vertikal

Tunnelning yon devorlari yuzasida

Tayyor tunnel maydonchasi

2

Gorizontal

Temir yo‘l boshining yuzasida

45. Karyerning ishchi maydonchasi:

karyer

2

Gorizontal

Ishchi maydon sathida

burg‘ilash ishlari

10

Vertikal

Maydonning balandligi bo‘yicha

kovlanadigan joy

10

Vertikal

Kovlanadigan joy tagi sathida

5

Gorizontal

Kovlanadigan joy tagi sathida

46. Ochiq omborxonalar:

Metall bo‘lmagan materiallar

2

Gorizontal

Zamin (yer) sathida. Yuklash mexanizmlaridan foydalanganda ushbu jadvalning 5-bandiga muvofiq yoritishni oshirish kerak.

Metall konstruksiyalar va uskunalar

2

Gorizontal

Zamin (yer) sathida. Yuklash mexanizmlaridan foydalanganda ushbu jadvalning 5-bandiga muvofiq yoritishni oshirish kerak

47. Yog‘och omborlari

5

Gorizontal

Zamin (yer) sathida.

5

Vertikal

Taxlash sathida

48. Sochiluvchan material-lar (sement, alebastr) va yirik predmetlarni saqlash xonalari

5

Gorizontal

Pol yuzasida

49. Kichik texnologik uskunalarni va montaj materiallarini saqlash xonasi

10

Gorizontal

Pol yuzasida

Izohlar:
1. * Kunduzgi ish paytida yorug‘lik darajasini 100 lx gacha oshirishni ta’minlash kerak.
2. ** Ko‘chma lampalardan foydalanish imkoniyati bo‘lishi kerak.