Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2025 йил 8 сентябрдаги ПФ-161-сон «Ислоҳотларни ҳуқуқий жиҳатдан таъминлаш самарадорлигини ошириш ҳамда ижтимоий муносабатларни тартибга солишда вазирлик ва идораларнинг масъулияти ва ташаббускорлигини кучайтириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги Фармони ҳамда Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 5 ноябрдаги 736-сон «Ёввойи ҳайвонларни сақлаш тартибини такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги қарорига мувофиқ Ўзбекистон Республикаси Экология ва иқлим ўзгариши миллий қўмитаси қарор қилади:

1. Нобуд бўлган ҳайвонларнинг жасадини кремация қилиш тартиби тўғрисидаги низом иловага мувофиқ тасдиқлансин.

2. Мазкур қарор Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги, Фавқулодда вазиятлар вазирлиги, Соғлиқни сақлаш вазирлиги ва Ички ишлар вазирлиги билан келишилган.

3. Ушбу қарор расмий эълон қилинган кундан эътиборан кучга киради.

Мазкур Низом нобуд бўлган ҳайвонларнинг жасадини кремация қилиш тартибини белгилайди.

1. Ушбу Низомда қуйидаги асосий тушунчалар қўлланилади:

нобуд бўлган ҳайвон — касаллик, бахтсиз ҳодиса, табиий ёки бошқа омиллар таъсири натижасида ўлган ҳайвон;

кремация — нобуд бўлган ҳайвонларнинг жасадини махсус техник ускуналар (крематорий) ёрдамида юқори ҳароратда ёндириш орқали унинг биологик қолдиқларини тўлиқ йўқ қилиш усули;

масъул шахс — нобуд бўлган ҳайвонларнинг жасадини қабул қилиш, кремация қилиш ва ҳисобини юритиш учун туман (шаҳар) ободонлаштириш бошқармасининг қаровсиз қолган ҳайвонларни тутишга масъул ходими;

вақтинча сақлаш жойи — кремацияга қадар ҳайвонларнинг жасади сақланадиган махсус ажратилган, ёпиқ ва санитария талабларига жавоб берадиган жой.

2. Нобуд бўлган ҳайвонларнинг жасади экология ва қишлоқ хўжалиги соҳасидаги ходимлар иштирокида масъул шахс томонидан кремация қилинади.

3. Ҳайвон нобуд бўлгани аниқланиши билан ҳайвон эгаси ёки жасадни кўрган шахс шу куннинг ўзида ёзма, оғзаки ёки электрон шаклда масъул шахсга хабар беради.

4. Масъул шахс хабар келиб тушган кундан эътиборан бир кун ичида ҳайвон нобуд бўлган жойни кўздан кечиради.

Кўздан кечириш жараёнида тузиладиган қайдномада ҳайвоннинг тури, зоти, идентификация рақами (мавжуд бўлса), жинси, тахминий ёши, сони, нобуд бўлганлиги аниқланган сана ва вақт ҳамда бошқа муҳим маълумотлар тўлиқ ва аниқ қайд этилади.

Бунда, ҳайвоннинг ўлим сабабини жойида аниқлаш имкони бўлмаган ҳолда қайдномага «аниқланмоқда» деган белги қўйилади. Ҳайвон юқумли касалликка чалинганлиги аниқланганда унинг жасади дарҳол изоляция қилинади.

5. Нобуд бўлган ҳайвоннинг жасади кремация қилиш жойига (крематорийга) махсус транспорт воситасида ёки шу мақсад учун ажратилган ёпиқ контейнерда масъул шахс томонидан олиб борилади.

Нобуд бўлган ҳайвоннинг жасади герметик ёпиладиган қоп, контейнер ёки суюқлик ўтказмайдиган махсус идишга жойлаштирилади.

Нобуд бўлган ҳайвоннинг жасадини ташиш вақтида ташқи муҳитга оқинди чиқиши, биологик материал сочилиши ёки нохуш ҳид тарқалишига йўл қўйилмайди.

6. Кремация қилингунига қадар нобуд бўлган ҳайвоннинг жасади махсус ажратилган, ёпиқ, яхши шамоллатиладиган ва бегона шахслар кириши тақиқланган вақтинча сақлаш жойида сақланади.

Нобуд бўлган ҳайвоннинг жасадини вақтинча сақлаш муддати, қоидага кўра 24 соатдан ошмаслиги лозим.

7. Вақтинча сақлаш жойи ювилиши ва дезинфекция қилиниши мумкин бўлган сиртларга эга бўлиши, оқинди чиқишига йўл қўймаслиги ҳамда нохуш ҳидлар чиқишининг олдини олиш чоралари билан таъминланиши керак.

8. Нобуд бўлган ҳайвоннинг жасади қуйидаги ҳолларда фақат махсус ускуна (крематорий)да кремация қилиниши зарур:

Вазирлар Маҳкамасининг 2016 йил 25 октябрдаги 361-сон «Давлат ветеринария хизмати тизимини янада такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги қарорида келтирилган касалликлар аниқланганда;

ўлим сабабини аниқлаш имконияти бўлмаган ҳолатларда;

ҳудудда биотермик ўралар мавжуд бўлмаганда;

экологик хавф юқори бўлган ҳолатларда.

9. Кремация фақат махсус ускуналарда (крематорий) ҳарорат 800 °C — 1200 °C оралиғида масъул шахс томонидан амалга оширилади.

10. Кремациядан олдин экология ва қишлоқ хўжалиги соҳасидаги ходимлар қайднома маълумотлари, қабул қилиш ҳужжатлари ва ветеринария қайдларининг мавжудлигини текширади.

11. Махсус ускуна (крематорий) ишга туширилишидан олдин унинг техник созлиги, хавфсизлик тизимлари ва иш режими масъул шахс томонидан кўздан кечирилади.

Кремация жараёнида ускунадан фойдаланиш бўйича техник йўриқномага, меҳнатни муҳофаза қилиш ва ёнғин хавфсизлиги қоидаларига қатъий риоя этилиши шарт.

12. Кремация тугагандан кейин ҳосил бўлган кул ва бошқа қолдиқлар масъул шахс томонидан йиғилади, сақланади ва махсус қазилган чуқурларга кўмиб ташланади ва далолатнома тузилади.

Бунда, ушбу далолатномада кремация қилинган сана, вақт, ҳайвон тури, сони, келиб чиққан жойи, ўлим сабаби (маълум бўлса), кремация жойи ва масъул шахсларнинг Ф.И.О. кўрсатилади.

13. Нобуд бўлган ҳайвон жасади билан ишлашда масъул шахс махсус кийим-бош, махсус пойабзал, бир марталик қўлқоп, ниқоб ёки респиратор, зарур ҳолларда ҳимоя кўзойнаги ҳамда бошқа шахсий ҳимоя ва гигиена воситалари билан бепул таъминланади.

14. Кремациядан кейин ҳайвоннинг жасади сақланган жой, ташиш воситаси, контейнерлар, асбоб-ускуналар ва иш жараёнида фойдаланилган сиртлар масъул шахс томонидан дезинфекция қилинади.

15. Бир марталик ҳимоя воситалари ҳамда ифлосланган сарф материаллари утилизация қилинади.

16. Ҳайвонларнинг жасади билан ишлаш вақтида бегона шахсларнинг кириши, жасадни очиқ ҳолда ташиш, сақлашга йўл қўйилмайди.

17. Мазкур Низом талабларининг бузилишида айбдор бўлган шахслар қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ жавоб беради.