Ҳужжатга таклиф юбориш
Аудиони тинглаш
Ҳужжат элементидан ҳавола олишЎзбекистон Республикаси Марказий банки бошқарувининг
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқарори
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишФакторинг электрон платформаларининг ахборот тизимларида ахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизликни таъминлаш бўйича минимал талаблар тўғрисидаги низомни тасдиқлаш ҳақида
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш[Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги томонидан 2025 йил 13 августда рўйхатдан ўтказилди, рўйхат рақами 3665]
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЎзбекистон Республикасининг «Ўзбекистон Республикасининг Марказий банки тўғрисида»ги Қонуни ҳамда Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2024 йил 12 августдаги ПФ-109-сон «Факторинг хизматлари бозорини жадал ривожлантириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги Фармонига мувофиқ Ўзбекистон Республикаси Марказий банк бошқаруви қарор қилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. Факторинг электрон платформаларининг ахборот тизимларида ахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизликни таъминлаш бўйича минимал талаблар тўғрисидаги низом иловага мувофиқ тасдиқлансин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Мазкур қарор Ўзбекистон Республикаси Давлат хавфсизлик хизмати ҳамда Рақамли технологиялар вазирлиги билан келишилган.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. Мазкур қарор расмий эълон қилинган кундан эътиборан уч ойдан кейин кучга киради.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишРаис Т. ИШМЕТОВ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТошкент ш.,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2025 йил 16 июль,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш16/2-сон
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКелишилди:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишДавлат хавфсизлик хизмати раиси Б. КУРБАНОВ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2025 йил 4 июль
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишРақамли технологиялар вазири Ш. ШЕРМАТОВ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2025 йил 23 июнь
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЎзбекистон Республикаси Марказий банки бошқарувининг 2025 йил 16 июлдаги 16/2-сон қарорига
ИЛОВА
ИЛОВА
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишФакторинг электрон платформаларининг ахборот тизимларида ахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизликни таъминлаш бўйича минимал талаблар тўғрисидаги
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишМазкур Низом кредит ташкилоти бўлмаган юридик шахслар (бундан буён матнда ташкилот деб юритилади) томонидан ташкил этиладиган факторинг электрон платформаларида ахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизликни таъминлаш ҳамда уларни IT-аудитдан ўтказиш бўйича минимал талабларни белгилайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1-боб. Умумий қоидалар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. Мазкур Низомда қуйидаги асосий тушунчалардан фойдаланилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишаутентификация — фойдаланувчи, дастур, қурилма ёки маълумотларнинг ҳақиқийлигини тасдиқлаш тартиб-таомили;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишахборот тизими— ахборотни тўплаш, сақлаш, излаш, унга ишлов бериш ҳамда ундан фойдаланиш имконини берадиган, ташкилий жиҳатдан тартибга солинган жами ахборот ресурслари, ахборот технологиялари ва алоқа воситалари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишахборот хавфсизлиги — ахборот соҳасида шахс, жамият ва давлат манфаатларининг ҳимояланганлик ҳолати;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишфакторинг электрон платформаси (бундан буён матнда платформа деб юритилади) — Интернет бутунжаҳон ахборот тармоғида жойлаштирилган, факторинг (пул талабномасидан бошқа шахс фойдасига воз кечиш эвазига молиялаш) бозори иштирокчилари (молия агентлари, мижозлар ва дебиторлар) ўртасида юридик аҳамиятга эга бўлган муносабат ҳамда электрон ҳужжат алмашинувини ташкил этишга қаратилган ахборот тизими;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишидентификация — фойдаланувчиларнинг шахсини аниқлаш мақсадида уларга идентификатор (ноёб номлар) тайинлаш ёки тайинланган идентификаторларни (ноёб номлар) идентификаторлар рўйхати билан солиштириш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIT-аудит — ахборот технологиялари, автоматлаштирилган бошқарув тизимлари ҳамда маълумотларни қайта ишлаш инфратузилмасининг ишончлилиги, амалдаги қонунчилик ҳужжатлари ва стандартларга мувофиқлиги, шунингдек ахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизликнинг таъминланганлик даражасини аниқлаш мақсадида амалга ошириладиган мустақил баҳолаш жараёнлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишкиберхавфсизлик — кибермаконда шахс, жамият ва давлат манфаатларининг ташқи ва ички таҳдидлардан ҳимояланганлик ҳолати;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишшахсга доир маълумотлар — муайян жисмоний шахсга тааллуқли бўлган ёки уни идентификация қилиш имконини берадиган, электрон тарзда, қоғозда ва (ёки) бошқа моддий жисмда қайд этилган ахборот.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2-боб. Ахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизликни таъминлаш бўйича амалга ошириладиган ташкилий чоралар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Ташкилотлар платформани таъминлайдиган ахборот тизимлари (бундан буён матнда ахборот тизимлари деб юритилади) ҳамда ресурсларида ахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизликни таъминлаш мақсадида:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиша) ахборот хавфсизлиги сиёсатини ишлаб чиқади ва тасдиқлайди. Бунда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишахборот тизимлари ва ресурсларида ахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизликни таъминлаш бўйича талаблар белгиланиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбелгиланган талаблар ташкилотнинг ҳар бир ходимига таништирилиши ҳамда ушбу талабларга ходимларнинг қатъий риоя қилиши таъминланиши лозим;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишб) ахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизликни таъминлаш бўйича масъул ходимни (бундан буён матнда масъул ходим деб юритилади) тайинлайди;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишc) конфиденциал, шу жумладан банк сирини ташкил этувчи ва шахсга доир маълумотларнинг дахлсизлигини таъминлайди ҳамда улардан фойдаланиш тартибини ишлаб чиқади. Бунда, ушбу тартибда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишконфиденциал, шу жумладан банк сирини ташкил этувчи ва шахсга доир маълумотлар билан ишлашда хавфсизлик, конфиденциаллик ва яхлитликни таъминлаш бўйича талаб ва қоидаларни ишлаб чиқиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишходимлар билан конфиденциал, шу жумладан банк сирини ташкил этувчи ва шахсга доир маълумотлар ошкор этилишининг олдини олиш бўйича мажбуриятномалар (шартномалар) тузиш ва ушбу маълумотлардан фойдаланиш ҳуқуқларини ходимларнинг лавозим мажбуриятларидан келиб чиқиб белгилаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишконфиденциал маълумотлар рўйхатини шакллантириш ва тасдиқлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишконфиденциал маълумотлар билан ишлашга рухсат берилган ходимлар рўйхатини шакллантириш ва тасдиқлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишконфиденциал маълумотлар билан ишлаш тартибини ишлаб чиқиш ва тасдиқлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишташқи сақловчи қурилмалар ва техник воситаларни назорат қилинадиган ҳудуддан ташқарига рухсатсиз олиб чиқилишини олдини олиш чоралари назарда тутилиши лозим;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишд) ахборот тизимларида юзага келадиган хавфларни баҳолаш ҳамда бошқариш бўйича талабларни белгилайди;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишэ) ахборот тизимларида юзага келган ёки келиши мумкин бўлган тўхталишлар, узилишлар, ахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизлик ҳодисаларини аниқлаш, олдини олиш, бартараф этиш ва улар тўғрисидаги маълумотларни сақлаш ҳамда рўйхатини юритиш тартибини ишлаб чиқади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. Масъул ходим ўз фаолиятида:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишахборот тизимлари ва ресурсларида ахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизликни таъминлаш бўйича белгиланган талабларнинг ташкилот бўлинмалари ва ходимлар томонидан бажарилишини назорат қилиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизликни таъминлаш тизимини ташкил қилиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишиш жараёнида ходимларга конфиденциал, шу жумладан банк сирини ташкил этувчи ва шахсга доир маълумотларни сир сақлаш мажбурияти ва ўз мажбуриятларини бузганлиги учун жавобгарлиги тўғрисида тушунтириш ишларини олиб бориши ҳамда ушбу маълумотлар сақланишини назорат қилиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишахборот тизимларига ўзгартиришлар киритилишини назорат қилиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишфойдаланувчиларнинг ахборот ресурсларида ишлаш ҳуқуқлари ва чегараларини белгилашни ташкил этиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишахборот тизимларига киришни назорат қилиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишахборот тизимлари ва ахборот ресурсларидан рухсатсиз фойдаланишни чеклаши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизликни таъминлаш юзасидан ички меъёрий ҳужжатларни ишлаб чиқиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизликни таъминлаш масалаларида раҳбариятга таклифлар бериши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишахборотнинг сақланиши устидан умумий назоратни ташкил этишни таъминлаши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4. Ташкилотлар тизимли равишда ахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизликни таъминлаш соҳасига ихтисослашган ўқув курсларида масъул ходимларни ўқитиш ишларини ташкил этиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3-боб. Ахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизликни таъминлаш ҳамда IT-аудит ўтказишга доир минимал талаблар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5. Ташкилотлар ўз фаолиятида ахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизликни таъминлашда ахборот тизимлари ва ресурсларида юзага келиши мумкин бўлган ахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизлик ҳодисаларини аниқлаш, олдини олиш ва бартараф этиш чораларини кўришлари лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6. Фойдаланувчиларнинг платформага кириши ҳимояланган протоколлардан фойдаланган ҳолда Интернет бутунжаҳон ахборот тармоғи орқали амалга оширилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишФойдаланувчи ва сервер ўртасидаги барча ўзаро ахборот алмашинуви фақат ҳимояланган Transport Layer Security (TLS) протоколидан (1.3 ёки ундан юқори версия) фойдаланган ҳолда амалга оширилиши шарт.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7. Платформа фойдаланувчилари ўртасида алмашинадиган маълумотлар ва ҳужжатларнинг ҳаққонийлигини тасдиқлаш электрон рақамли имзо калитлари орқали амалга оширилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8. Платформа Ўзбекистон Республикасида жойлашган ва Tactically Integrated Emergency Response (TIER) талабларига жавоб берувчи маълумотларни қайта ишлаш марказлари ёки ташкилотнинг сервер хоналарида жойлаштирилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9. Ташкилотларнинг шахсга доир маълумотлар базаси Шахсга доир маълумотлар базаларининг давлат реестрида рўйхатдан ўтказилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10. Ташкилотлар ахборотни шакллантириш, узатиш, сақлаш ва унга ишлов беришнинг барча босқичларида конфиденциал, шу жумладан банк сирини ташкил этувчи ва шахсга доир маълумотларни узлуксиз ҳимоя қилиш учун қуйидаги чораларни кўришлари лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишидентификация, аутентификация ва авторизация қилиш тизимини жорий этиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштизимга рухсатсиз киришнинг олдини олиш усулларини (логин, парол, кўп факторли аутентификация (KFA) ва бошқалар) қўллаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмаълумотлар базаси администраторининг пароли камида 12 та белгидан кам бўлмаслигини таъминлаш, бунда паролнинг белгилари сифатида пастки ва юқори регистр ҳарфлари, рақамлар ва махсус белгилардан (@, #, $, &, % ва бошқалар) фойдаланиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҳужжатлар ва идентификация маълумотларини қалбакилаштириш, рухсатсиз кўчириш, ўзгартириш, ўчириш ҳамда учинчи шахсларга тақдим этишдан ҳимоялаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишахборот тизимларидаги дастурий таъминотларнинг назорати ва ҳисобини юритиш ҳамда дастурий таъминот версиялари, аппарат-дастурий қурилмалар ва дастурий воситаларнинг узлуксиз ишлашини таъминлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишахборот тизимларини актуал ҳолатда (охирги версияда) бўлишини таъминлаш, бунда дастурий таъминотнинг янги версиясини текширувдан ўтказгандан сўнг ахборот тизимига жорий этиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишкорпоратив тармоқда илова серверлари ва фойдаланувчилар ўртасидаги барча ахборот алмашинувини Transport Layer Security (TLS) протоколи (1.3 ёки ундан юқори версия) орқали амалга ошириш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишахборот тизимларини асосий ва захира алоқа каналлари билан таъминлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсерверларда иш фаолияти учун зарур бўлмаган портларни ёпиш ва хизматларни тўхтатиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишахборот тизимига рухсатсиз кириш ёки ахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизлик ҳодисалари содир этилганда, уларни таҳлил қилиш асосида ҳимоя тизимларини мустаҳкамлаб бориш чораларини кўриш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишахборот тизимига ташқи ахборот тизимларини интеграция қилишда яратиладиган веб-сервис (WebAPI) методларидан фойдаланиш жараёнида авторизациядан ўтказиш учун берилган токен орқали ишлашни йўлга қўйиш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишКейинги таҳрирга қаранг.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11. Веб-сервис (WebAPI) методлари орқали ахборот тизимларига мурожаат қилувчи ташқи ахборот тизимлари фақат олдиндан аутентификациядан ўтган ва ишончли деб топилган фойдаланувчилар номидан, амал қилиш муддати тугамаган JWT (JSON Web Token) воситасида идентификация ва авторизация қилиниши шарт.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишВеб-сервис томонидан қабул қилинадиган JWT токен қуйидаги талабларга жавоб бериши шарт:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1.3 ёки ундан юқори версиядаги TLS протоколи орқали узатилган бўлиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишамал қилиш муддати 30 дақиқадан ошмаслиги;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишRS256 ёки ES256 рақамли имзо алгоритмларидан фойдаланилган бўлиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмажбурий атрибутлари (iss, sub, aud, iat, exp, jti) тўлиқ ва тўғри кўрсатилган бўлиши.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш12. Веб-сервис томонидан тақдим этилган JWT токеннинг ҳақиқийлиги, амал қилиш муддати ҳамда фойдаланувчининг роллари ва ваколатлари мажбурий равишда текширилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТокен яроқсиз, муддати тугаган ёки нотўғри бўлган ҳолларда сўров рад этилиши ва мос хатолик коди билан жавоб қайтарилиши шарт.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13. Рефреш-токен орқали янгиланган JWT токенлар мазкур Низомнинг 10 ва 11-бандларида кўрсатилган хавфсизлик талабларига тўлиқ мувофиқ бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишРефреш-токеннинг амал қилиш муддати 12 соатдан ошмаслиги шарт.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш14. Аутентификация ва авторизация жараёнида фойдаланувчи 3 дақиқа давомида фаол эмаслиги аниқланса, тизим уни автоматик тарзда тизимдан чиқаради ҳамда унга тегишли барча токенлар дарҳол бекор қилинади (деактивация қилинади).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш15. Веб-сервислар орқали ахборотга кириш фақат олдиндан белгиланган роллар ва ваколатлар доирасида амалга оширилиши лозим. Ҳар бир кириш ҳолати мажбурий равишда қайд этилиши шарт.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш16. Алоқа каналлари орқали назорат қилинадиган ҳудуддан ташқарига чиқувчи конфиденциал ахборотлар Ўзбекистон Республикасида сертификатланган ахборотни криптографик ҳимоя қилиш воситалари билан шифрланиши зарур (қўшимча тармоқ ҳимоясини таъминлашда қўлланиладиган IPSec ва бошқа шу каби воситалар бундан мустасно).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАхборот тизимларидан имтиёзли (администраторлик) фойдаланиш ҳуқуқига эга ходимларнинг масофавий уланиши фақат Privileged Access Management (PAM) тизими орқали амалга оширилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш17. Ташкилот ахборот тизимларида ахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизликни таъминлаш учун янги авлод тармоқлараро экранлар қурилмаларининг (next generation firewall) аппарат-дастурий воситаларини ҳамда тармоқдаги ҳужумларни аниқлаш ва олдини олиш учун тажовузларни аниқлаш ва олдини олиш тизимларини (IDS/IPS) жорий этиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш18. Платформани ташқи ахборот тизимига интеграция қилишда ўзаро маълумот алмашиш учун Ўзбекистон Республикасида сертификатланган ахборотни криптографик ҳимоя қилиш воситалари ёки ҳимояланган IPSec туннел орқали уланиш ҳамда улар орқали маълумот алмашинувини йўлга қўйиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш19. Ташкилот ахборот тизимларида фақат лицензияланган антивирус дастуридан фойдаланиши, уларнинг русумлари ва базалари актуаллиги ҳамда янгиланиб борилишини таъминлаш учун қуйидаги чораларни амалга ошириши шарт:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишантивирус дастурларининг автоматик тарзда ишлашини таъминлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишинтернет ва корпоратив тармоқлар орқали келган ахборотларни антивирус дастури орқали текшириш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш20. Платформани амалиётга жорий этишдан олдин унинг ишлаб чиқилган (модернизация қилинган) барча функцияларини тест-синов ишлари учун мўлжалланган серверларда тўлиқ текширувдан ўтказиш шарт.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш21. Ахборот тизимининг узлуксиз ва барқарор ишлашини таъминлаш мақсадида қуйидаги чоралар кўрилиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишахборот тизими билан боғлиқ тармоқ ва бошқа қурилмалар носоз ҳолатга келганда, уларни иш жараёнига келтириш ва узлуксиз ишлашини таъминлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштехник носозликларда ва фавқулодда вазиятлар юз берганда маълумотларнинг захирага олинган (backup) нусхаларини қайта тиклаш режасини ишлаб чиқиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишоперацион тизимлар, дастурий таъминотлар, ахборот тизимларининг дастурлари, маълумотлар (маълумотлар базаси, созламалари, электрон баённомалар) нусхаларини захирага (backup) олиш ва электрон архивда сақлаш ҳамда уларни қайта тиклаш тартибини (механизмини) ишлаб чиқиш, амалга ошириш ва уларнинг ҳисобини юритиш ҳамда назоратини олиб бориш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш22. Ахборот тизими маълумотларига кириш, қайта ишлаш, уларни сақлаш, тақдим этиш жараёни ҳамда АКТ-инфратузилмаси, ахборот тизими администратори ва фойдаланувчиларининг ҳаракатлари (IP-манзил, MAC-манзил) тўғрисидаги маълумотлар электрон баённомаларда (log-fayl) автоматик тарзда шакллантирилиши ҳамда ушбу электрон баённомалар камида беш йил давомида сақланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш23. Платформа фаолияти тугатилганда, унда мавжуд электрон архив маълумотлари давлат архивларига топширилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш24. Платформа бошқа тадбиркорлик субъектига ўтказилганда, архив маълумотлар ўтказилаётган тадбиркорлик субъектининг электрон архивига топширилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш25. Платформани ташқи ахборот тизимлари билан интеграция қилиш ахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизликни таъминлаш талабларга мувофиқ ҳолда ташкил этилиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш26. Платформа ҳамда АКТ-инфратузилмасини техник қўллаб-қувватлаш Ўзбекистон Республикаси ҳудудидан ташқаридаги аутсорсинг ташкилотлари хизматига берилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш27. Платформа ҳамда АКТ-инфратузилмасида ахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизликни таъминлаш ишлари аутсорсинг ташкилотлари хизматига берилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш28. Ташкилотлар Ўзбекистон Республикаси Марказий банки (бундан буён матнда Марказий банк деб юритилади) билан ахборот алмашинувида ахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизликни таъминлаши шарт.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш29. Ташкилотлар ахборот тизимларида ахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизликнинг таъминланганлик даражасини ҳар йили мустақил IT-аудит орқали баҳолашлари шарт. IT-аудит ўтган ҳисобот даври учун жорий йилнинг биринчи ярим йиллигида амалга оширилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишIT-аудит натижалари ҳужжатлаштирилиши ва камида беш йил давомида ташкилотда сақланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш30. Ташкилотлар ахборот тизимидаги ахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизлик талабларининг бузилиши билан боғлиқ ҳодисалар тўғрисида Марказий банкка зудлик билан ёзма ёки электрон шаклда хабар бериши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш31. Ташкилотлар платформа фойдаланувчилари томонидан фирибгарлик ҳолатлари юзага келишини олдини олиш бўйича ташкилий ва техник чораларни белгилаш ҳамда уларни назорат қилишга мажбурдир.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш32. Ташкилотлар платформада фирибгарлик ҳолатлари аниқланган тақдирда, бир кун муддатда таҳлил қилинган тўлиқ маълумотларни Марказий банк «CERT-CBU» киберхавфсизлик марказига тақдим этиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4-боб. Якуний қоида
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш33. Мазкур Низом талабларининг бузилишида айбдор бўлган шахслар қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда жавобгар бўладилар.
(Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 14.08.2025 й., 10/25/3665/0749-сон; 03.08.2026 й., 10/26/3914/0809-сон)