Тизимнинг ушбу имкониятидан фойдаланиш учун Сиз авторизация қилинишингиз керак!
Рўйхатдан ўтишни хоҳлайсизми? Ёки тизимга ўз логинингиз билан кирасизми?

Авторизация қилиш Рўйхатдан ўтиш

×
 ×
Ўзбекистон Республикаси Қуролли Кучлари авиациясининг учувчилар таркибини тиббий кўрикдан ўтказиш тартиби тўғрисидаги низомни тасдиқлаш ҳақида

Ўзбекистон Республикаси Қуролли Кучлари авиациясининг учувчилар таркибини тиббий кўрикдан ўтказиш тартиби тўғрисидаги НИЗОМ

1-боб. Умумий қоидалар

2-боб. Учувчилар таркибини тиббий кўрикдан ўтказиш тартиби

3-боб. УТТ ҲТМ га ўқишга кирувчи номзодлар ва УТТ ҲТМ курсантларини тиббий кўрикдан ўтказиш тартиби

4-боб. Учувчилар таркибидаги ҳарбий хизматчиларни тиббий кўрикдан ўтказиш тартиби

5-боб. Ўзбекистон Республикаси Қуролли Кучларининг резерви ва захирасида бўлган учувчилар таркибини тиббий кўрикдан ўтказиш

6-боб. ТУК хулосаларини расмийлаштириш, кўриб чиқиш ва тасдиқлаш

7-боб. Комиссиялараро даврида учувчилар таркибини соғлиғи ҳолатининг тиббий назоратини ташкиллаштириш

8-боб. Якуний қоидалар

Мажбурий лаборатор-инструментал текширувлар РЎЙХАТИ

1-боб. УТТ ҲТМ ва Қуролли Кучлар Академиясига кираётган номзодлар учун

2-боб. Амбулатор шароитда учувчилар таркиби, учувчилар экипажининг бошқа аъзолари, УУА операторлари, парашют билан сакрайдиганлар, парвозлар бошқарувчилари ва УТТ ҲТМ курсантлари учун

3-боб. Стационар шароитда учувчилар таркиби, учувчилар экипажининг бошқа аъзолари, УУА операторлари, парашют билан сакрайдиганлар, парвозлар бошқарувчилари учун ва УТТ ҲТМ курсантлари учун

4-боб . Ўзбекистон Республикаси Қуролли Кучлари резервидаги учувчилар таркиби учун

ТУК шифокор мутахассислар хоналарининг жиҳозланиши лозим бўлган дори воситалари ва тиббий анжомларининг РЎЙХАТИ

1-боб. Шифокорларнинг тиббий буюмлари, аппаратлари ва анжомлари:

2-боб. Сарф қилинадиган тиббиётга оид махсулотлар.

3-боб. Шошилинч ёрдам учун керакли дори воситалари

4-боб. Хўжалик анжомлари

Касалликлар ва жисмоний нуқсонлар жадвали ҳамда алоҳида моддага бериладиган шарҳлар

1-боб. Юқумли ва паразитар касалликлар

2-боб. Ўсмалар

3-боб. Қон, қон яратувчи аъзоларнинг касалликлари ва иммунитет механизмини жалб қилувчи алоҳида бузилишлар

4-боб. Эндокрин тизимининг касалликлари, озиқланиш ва Модда алмашинувининг бузилишлари

5-боб. Руҳий ва хулқ-атворнинг бузилишлари

6-боб Асаб тизимининг касалликлари

7-боб. Кўриш аъзоси ва унинг қўшимча аппаратининг касалликлари

8-боб. Қулоқ ва сўрғичсимон ўсимта касалликлари

9-боб. Қон айланиш тизимининг касалликлари

10-боб . Нафас аъзоларининг касалликлари

11-боб. Овқат ҳазм қилиш аъзоларининг касалликлари

12-боб . Тери ва тери ости қаватининг касалликлари

13-боб . Суяк-мушак тизими ва бириктирувчи тўқималарнинг касалликлари

14-боб . Сийдик чиқариш ва жинсий аъзоларининг касалликлари

15-боб. Ҳомиладорлик, туғиш ва туғишдан кейинги давр

16-боб. Жароҳатлар, заҳарланишлар ва бошқа ташқи омиллар таъсири оқибатлари

Меъёрда ва овқатланиш тартиби бузилганда бўй ва тана вазни нисбатининг ЖАДВАЛИ

Учувчилар таркибини бошидан ўтказган касаллик ва шкастланишлардан сўнг соғайганида учувчилик иши (учувчилик таълими, УУА бошқаруви, парашют билан сакраш ва парвозларни бошқариш) учун рухсат бериш бўйича ТАХМИНИЙ МУДДАТЛАРИ

Мазкур Низом Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2018 йил 25 декабрдаги ПҚ-4076-сон «Ўзбекистон Республикаси Қуролли Кучларида тинчлик ва уруш даврида тиббий кўрикдан ўтказиш тўғрисидаги низомни тасдиқлаш ҳақида»ги қарорига мувофиқ Ўзбекистон Республикаси Қуролли Кучлари (кейинги ўринларда Қуролли Кучлар деб юритилади) авиациясининг учувчилар таркиби ва Қуролли Кучлар резерви ва захирасида турган учувчилар таркиби, учувчилар таркибини тайёрлаш бўйича ҳарбий таълим муассасалари (кейинги ўринларда УТТ ҲТМ деб юритилади) курсантлари, ушбу йўналиш бўйича ҳарбий таълим муассасаларига ўқишга кираётган фуқароларни (кейинги ўринларда учувчилар таркиби деб юритилади) тиббий кўрикдан ўтказиш тартибини белгилайди.
мазкур Низомнинг 6-бандида кўрсатилган шахсларни тиббий кўрикдан ўтказиш;
6. ТУК томонидан Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2018 йил 15 февралдаги 111-сон қарори билан тасдиқланган Ўзбекистон Республикаси давлат авиацияси авиация ходимларига тегишли лавозимлар рўйхатида назарда тутилган лавозимни эгаллаб турган, шунингдек юқорида кўрсатилган лавозимларда хизматни ўташ учун сараланган шахслар, УТТ ҲТМ га ўқишга кираётган номзодлар, УТТ ҲТМ курсантлари тиббий кўрикдан ўтказилиши лозим.
Шифокор-мутахассисларнинг хоналари мазкур Низомнинг 2-иловасида кўрсатилган ТУК шифокор-мутахассислар хоналарининг жиҳозланиши лозим бўлган дори воситалари ва тиббий анжомларининг рўйхатига асосан тиббий кўрикни ўтказиш учун зарурий дори воситалари ва тиббиёт анжомлари билан таъминланади.
Фуқароларнинг соғлиғи ҳолатига қўйилган талаблар мазкур Низомнинг 3-иловасига мувофиқ касалликлар ва жисмоний нуқсонлар жадвали ҳамда алоҳида моддага бериладиган шарҳларда (кейинги ўринда Касалликлар жадвали деб юритилади), шунингдек мазкур Низомнинг 4-иловасига мувофиқ меъёрда ва овқатланиш бузилишида бўй ва тана вазни нисбатининг жадвалида (кейинги ўринларда бўй ва тана вазни нисбатининг жадвали деб юритилади) белгиланган.
17. ТУК хулосасида ташхис, касаллик, шикастланиш, ярадорлик, жароҳатларнинг сабабий боғлиқлиги кўрсатилиши зарур. Ундан кейин учувчилик ишига (учувчилик таълими, парашют билан сакраш, УУА операторлик иши, парвозлар бошқарувига) яроқлилик тоифасини белгилайдиган моддалар (моддаларнинг бандлари) ва Касалликлар жадвали устунлари ёзилади. Бундан ташқари учувчилик ишига ёки ҳарбий мутахассислик бўйича ишга яроқсиз деб хулоса чиқарилганида, ТУК томонидан ҳарбий хизматга яроқлилик тоифаси, шунингдек, касаллик, шикастланиш, ярадорлик, жароҳатларнинг сабабий боғлиқлиги тўғрисидаги хулоса, Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2018 йил 25 декабрдаги ПҚ-4076-сон қарори билан тасдиқланган Ўзбекистон Республикаси Қуролли Кучларида тинчлик ва уруш даврида тиббий кўрикдан ўтказиш тўғрисидаги низом талабларига мувофиқ чиқарилади.
21. Учувчилик ишига (учувчилик таълимига) вақтинча яроқсизлик деганда учувчилар таркиби ва УТТ ҲТМ курсантлари ҳарбий хизматнинг бошқа мажбуриятларини бажариш билан парвоздан вақтинчалик озод қилиниши учувчилар таркиби учун 45 кунгача, курсантлар учун 30 кунгача тушунилади. Учувчилар таркиби ва учувчилар экипажининг бошқа аъзолари, УТТ ҲТМ курсантлари ҳарбий хизматга вақтинчалик яроқсизлиги Ўзбекистон Республикаси Президентининг қарори билан тасдиқланган Ўзбекистон Республикаси фуқароларининг ҳарбий хизматни ўташ тартиби ҳақидаги низомга мувофиқ қўшимча таътил берилишини назарда тутади. Ҳар йили кўрсатилган шахсларга ҳарбий санаторийларда тиббий реабилитация учун профилактик дам олиш мақсадида қўшимча 15 суткалик таътил берилади. Кўрсатилган муддат тугагач ТУК да тиббий кўрикдан қайта ўтказилади ва учувчилик ишига (учувчилик таълимига) яроқлилик ёки яроқсизлик ҳақидаги масала ҳал этилади.
Ушбу талабларга жавоб берадиган номзодлар мазкур Низомнинг 1-иловасида кўрсатилган мажбурий лаборатор — инструментал текширувлар рўйхатига мувофиқ диагностик текширувлардан ўтказилади.
26. Текширув натижалари ва шифокор-мутахассисларнинг хулосалари мазкур Низомнинг 5-иловасига мувофиқ учувчилар таркибини тайёрлаш бўйича ҳарбий-таълим муассасасига ўқишга кирувчи шахснинг тиббий кўрикдан ўтказиш варақасига ёзилади.
Ўтказилган таҳлиллар натижаларига кўра мазкур Низомнинг 6-иловасига мувофиқ соғлиқ ҳолатини текшириш тўғрисидаги далолатнома тузилади, ушбу далолатнома даволаш — профилактика муассасасининг бош шифокори ҳамда текширувни ўтказган шифокор имзолари билан имзоланади ва даволаш — профилактика муассасасининг гербли муҳри билан муҳрланади.
30. ТУК (ҲТК) га юборилгунга қадар номзодлар мазкур Низомнинг 1-иловасида кўрсатилган мажбурий лаборатор — инструментал текширувлар рўйхатига мувофиқ диагностика текширувларидан ўтказилади. Ҳарбий қисм (муассаса) тиббиёт хизмати бошлиғи томонидан номзоднинг соғлиғи ҳолати, ҳаёт мобайнида ўтказган касалликлари ва жароҳатлари, ташхиси ва УТТ ҲТМ га юбориш мақсадга мувофиқлиги ҳақидаги ўзининг фикрини қисқача эпикризини тиббий китобча ва тиббий тавсифномасига киритилади.
Мазкур Низомнинг 5-иловасига мувофиқ учувчилар таркибини тайёрлаш бўйича ҳарбий таълим муассасасига ўқишга кираётган шахснинг тиббий кўрикдан ўтказиш варақаси ва ҳарбий хизматчининг бошқа тиббий ҳужжатлари УТТ ҲТМ га муҳрланган ҳолатда жўнатилади.
Мазкур Низомнинг 5-иловасига мувофиқ учувчилар таркибини тайёрлаш бўйича ҳарбий таълим муассасасига ўқишга кираётган шахснинг тиббий кўрикдан ўтказиш варақаларини тўлдирилганда шифокор-мутахассислар тиббий кўрикдан ўтаётган шахснинг шикоятлари, анамнез маълумотлари, текширув натижалари, ташхис ва учувчилик таълимига яроқлилик тоифасини ёзишлари шарт.
36. Ҳар бир номзоднинг текширув натижалари ТУК йиғилишларида муҳокама қилинади, мазкур Низомнинг 7-иловасига мувофиқ тиббий-учувчилик комиссиясининг йиғилишлар баённомалари китобига ёзилади, ТУК хулосаси мазкур Низомнинг 5-иловасига мувофиқ учувчилар таркибини тайёрлаш бўйича ҳарбий таълим муассасасига ўқишга кираётган шахснинг тиббий кўрикдан ўтказиш варақалари, шу жумладан ҳарбий хизматчиларнинг тиббий китобчасига ҳам киритилади. ТУК хулосаси тиббий комиссия (ҲТК, ТУК) тузилган ҳарбий қисмнинг (муассасанинг) муҳри билан тасдиқланиши зарур.
МҲТК УТТ ҲТМ га ўқишга кираётган номзодларнинг мазкур Низомнинг 5-иловасига мувофиқ учувчилар таркибини таёрлаш бўйича ҳарбий таълим муассасасига ўқишга кираётган шахснинг тиббий кўрикдан ўтказиш варақаларнинг ҳисобини ва таҳлилини қилган ҳолда жорий йилнинг 1 сентябригача УТТ ҲТМ га ўқишга кираётган номзодларни дастлабки танловдан ўтказган комиссияларнинг рўйхатини МИБ (ҲТК, ТУК) га хизмат суриштирувини ўтказиш учун юборади.
41. УТТ ҲТМ курсантлари ҳар йили ТУК тиббий кўрикдан ўтказишлари лозим. Бунда улар мазкур Низомнинг 1-иловасида келтирилган мажбурий лаборатор — инструментал текширувлар рўйхатига мувофиқ диагностик текширувларидан, шифокор-мутахассислар кўригидан ўтказилади, зарур бўлганда оғиз бўшлиғи санация қилинади.
51. Ўзбекистон Республикаси Қуролли Кучлари Академиясига ўқишга кираётган учувчилар таркибидаги офицерлар ҲҲМ Қ ва ҲҲК АТМ ҳузуридаги ТУК да бирламчи тиббий кўрикдан ўтказилиши лозим бўлиб, унда мазкур Низомнинг 5-иловасига мувофиқ учувчилар таркибини тайёрлаш бўйича ҳарбий таълим муассасасига ўқишга кираётган шахснинг тиббий кўрикдан ўтказиш варақаси тўлдирилади. Ўзбекистон Республикаси Қуролли Кучлари Академиясида ўқишга киришга яроқли деб топилган номзодларнинг тиббий кўрикдан ўтказиш варақаси унинг шахсий йиғмажилди билан биргаликда Ўзбекистон Республикаси Қуролли Кучлар Академиясига юборилади. Якуний тиббий кўрикдан ўтказиш Ўзбекистон Республикаси Қуролли Кучлари Академияси ҳузуридаги ТУК томонидан амалга оширилади.
«учувчилик ишига яроқлилиги якка тартибда аниқланади» деган хулоса таъсири остига тушувчи касалликлар ёки шикастланиш (ярадорлик, жароҳатланиш) оқибатлари аниқланса, шунингдек Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2018 йил 25 декабрдаги ПҚ-4076-сон қарори билан тасдиқланган Ўзбекистон Республикаси Қуролли Кучларида тинчлик ва уруш даврида тиббий кўрикдан ўтказиш тўғрисидаги низом талабларига мувофиқ «В ёки С тоифаси якка тартибда аниқланади» ёҳуд «С тоифаси» ёҳуд «С ёки Е тоифаси якка тартибда аниқланади» деган хулоса кўзда тутилган бўлса, хулоса қуйидаги мазмунда қабул қилинади: «Ўзбекистон Республикаси Қуролли Кучлари Академиясига ўқишга киришга яроқсиз».
Тиббий кўрикдан ўтказиш натижалари ва комиссия хулосалари мазкур Низомнинг 8-иловасига мувофиқ Ўзбекистон Республикаси ҳудудидан ташқарига ўқишга (малака оширишга) чиқаётган шахснинг соғлиғи ҳолати тўғрисидаги маълумотномага киритилади.
57. Амбулатор равишда тиббий кўрикдан ўтказишдан олдин учувчилар таркиби, учувчилар экипажининг бошқа аъзолари, парашютчилар, УУА операторлари, парвоз бошлиқларига мазкур Низомнинг 1-иловасида кўрсатилган мажбурий лаборатор-инструментал диагностика текширувлари рўйхатига мувофиқ диагностик текширувлари амалга оширилади. Мазкур лаборатор-инструментал текширувлар Мудофаа вазирлиги ҳарбий тиббий муассасалари шароитларида бажарилади.
75. Барча тиббий кўрикдан ўтаётган шахсларга комиссия шифокор-мутахассислари томонидан тиббий кўрик, мазкур Низомнинг 1-иловасида кўрсатилган мажбурий лаборатор-инструментал текширувлар рўйхатига мувофиқ диагностик текширувлари амалга оширилади. Зарурат туғилганда бошқа тиббий текширувлар ҳам ўтказилади.
Тиббий кўрикдан ўтказиш натижалари ва тиббий комиссиянинг шифокор-мутахассислари ўз хулосаларини мазкур Низомнинг 9-иловасига мувофиқ ҳарбий хизматчининг (ҳарбий хизматга мажбур шахснинг) тиббий кўрикдан ўтказиш варақасига ёзиб қўйишади. Хулоса тиббий комиссиянинг йиғилишида қабул қилинади ва комиссия раиси томонидан мазкур тиббий кўрикдан ўтказиш варақасига киритилади.
Мазкур Низомнинг 9-иловасига мувофиқ ҳарбий хизматчининг (ҳарбий хизматга мажбур шахснинг) тиббий кўрикдан ўтказиш варақаси ҳарбий хизматга мажбур шахснинг шахсий йиғмажилди билан биргаликда МИББ да сақланади ва йиғинларга чақирилганда ҳарбий қисмга (муассасага) тақдим этилади.
76. Ташхис қўйиш мураккаб бўлган ҳолатларда тиббий кўрикдан ўтаётган шахс стационар шароитда кенг қамровли тиббий текширувдан ўтказилади, унинг якунида давлат соғлиқни сақлаш тизимидаги даволаш-профилактика муассасаси мазкур Низомнинг 6-иловасига мувофиқ соғлиқ ҳолатини текшириш тўғрисидаги далолатномани тузади, унда текширув натижалари ва ташхис кўрсатилади. Далолатнома икки нусхада тиббий кўрикдан ўтаётган шахснинг учувчилар ишига яроқлилиги тўғрисида хулосани қабул қилиш учун МҲТК га юборилади. Хулоса қабул қилинганидан сўнг ташхис ва МҲТК хулосасини кўрсатган ҳолда мазкур Низомнинг 10-иловасига мувофиқ маълумотнома расмийлаштирилади. Мазкур Низомнинг 6-иловасига мувофиқ соғлиқ ҳолатини текшириш тўғрисидаги далолатноманинг биринчи нусхаси ва МҲТК берган маълумотнома тиббий кўрикдан ўтаётган шахс ҳарбий ҳисобга олинган МИББ га жўнатилади. Иккинчи нусхаси МҲТК иш жилдига тикиб қўйилади.
Тиббий кўрикдан ўтаётган офицерлар таркибидаги шахслар стационар шароитида тиббий текширув ўтказиш зарур бўлганда МҲТК раисининг қарори билан МҲКГ ҳузуридаги ТУК га юборилади. Учувчилик ишига монелик қилувчи касаллик аниқланганида, тиббий текширув натижалари, ташхис ва комиссия хулосаси мазкур Низомнинг 11-иловасига мувофиқ касаллик тўғрисидаги гувоҳномага киритилади. Касалликлар аниқланмаганида ёки касаллик учувчилик ишига монелик қилмаганда тиббий кўрик натижалари мазкур Низомнинг 10-иловасига мувофиқ маълумотнома билан расмийлаштирилади. Аниқланган касалликлар ва шикастланишлар (яраланиш, жароҳатлар) оқибатларининг сабабий боғлиқлиги эксперт ҳужжатларида акс эттирилмайди. Мазкур Низомнинг 11-иловасига мувофиқ касаллик тўғрисидаги гувоҳнома, мазкур Низомнинг 10-иловасига мувофиқ маълумотнома уч нусхада расмийлаштирилади ва кўриб чиқиш учун МҲТК га юборилади.
ёш фуқаролар таркибидан номзодлар — мазкур Низомнинг 7-иловасига мувофиқ тиббий-учувчилик комиссиясининг йиғилишлар баённомалари китобига, мазкур Низомнинг 5-иловасига мувофиқ учувчилар таркибини тайёрлаш бўйича ҳарбий таълим муассасасига ўқишга кираётган шахснинг тиббий кўрикдан ўтказиш варақасига, мазкур Низомнинг 6-иловасига мувофиқ соғлиқ ҳолатини текшириш тўғрисидаги далолатномасига;
ҳарбий хизматчилар — мазкур Низомнинг 7-иловасига мувофиқ тиббий-учувчилик комиссиясининг йиғилишлар баённомалари китобига, мазкур Низомнинг 5-иловасига мувофиқ учувчилар таркибини тайёрлаш бўйича ҳарбий таълим муассасасига ўқишга кираётган шахснинг тиббий кўрикдан ўтказиш варақасига ва ҳарбий хизматчининг тиббий китобчасига;
б) учувчилар таркиби, учувчилар экипажининг бошқа аъзолари, парашютчилар, УУА операторлари, парвоз бошқарувчилари — мазкур Низомнинг 7-иловасига мувофиқ тиббий-учувчилик комиссиясининг йиғилишлар баённомалари китобига, стационар шароитда тиббий кўрикдан ўтказилганда касаллик тарихига, амбулатор шароитда тиббий кўрикдан ўтказилганда мазкур Низомнинг 9-иловасига мувофиқ ҳарбий хизматчининг (ҳарбий хизматга мажбур шахснинг) тиббий кўрикдан ўтказиш варақасига, тиббий китобчасига, зарурат туғилганда мазкур Низомнинг 10-иловасига мувофиқ маълумотномага ёки мазкур Низомнинг 11-иловасига мувофиқ касаллиги тўғрисидаги гувоҳномага Ўзбекистон Республикаси ҳудудидан ташқарига чиқаётган фуқароларга — мазкур Низомнинг 8-иловасига мувофиқ Ўзбекистон Республикаси ҳудудидан ташқарига ўқишга (малака оширишга) чиқаётган шахснинг соғлиғи ҳолати тўғрисидаги маълумотномага;
в) Ўзбекистон Республикаси Қуролли Кучлари резервида турган учувчилар таркиби мазкур Низомнинг 7-иловасига мувофиқ тиббий-учувчилик комиссиясининг йиғилишлар баённомалари китобига, мазкур Низомнинг 9-иловасига мувофиқ ҳарбий хизматчининг (ҳарбий хизматга мажбур шахснинг) тиббий текширувлар ва тиббий кўрикдан ўтказиш варақасига, зарурат туғилганда мазкур Низомнинг 10-иловасига мувофиқ маълумотномага ёки мазкур Низомнинг 6-иловасига мувофиқ соғлиғи ҳолатини текшириш далолатномасига, захирадаги офицерларга эса мазкур Низомнинг 11-иловасига мувофиқ касаллиги тўғрисидаги гувоҳнома тузилади.
Қисқа муддатли хизмат сафарларига кетаётган учувчилар таркибининг қўлларига мазкур Низомнинг 10-иловасига мувофиқ маълумотнома берилади, у хизмат сафарида учувчилик ишига рухсат этилиши учун асос бўла олади. Мазкур Низомнинг 10-иловасига мувофиқ маълумотномада сўнгги ТУК ва чуқурлаштирилган тиббий текширув маълумотларига мувофиқ қон босими ва томир уришининг сони тўғрисидаги фонли маълумотлари, таътил муддати кўрсатилади. Ўзбекистон Республикаси Қуролли Кучлари сафидан бўшатилаётган учувчилар таркибининг тиббиёт китобчалари шахсий йиғмажилдлари билан биргаликда яшаш жойи бўйича ҳарбий ҳисобга олинган МИББ га юборилади.
81. Ҳар бир ТУК мазкур Низомнинг 7-иловасига мувофиқ тиббий-учувчилик комиссиясининг йиғилишлар баённомалари китобини юритади. Агар тиббий кўрикдан ўтаётган шахснинг шикоятлари ва соғлиғи ҳолатида ўзгаришлар бўлмаса, ташхис ва ТУК хулосаси қисқача ёзиб қўйилади. Объектив текширувларда шикоятлар ва соғлиғи ҳолатида меъёрга нисбатан ўзгаришлар аниқланса, агар мазкур Низомнинг 7-иловасига мувофиқ тиббий-учувчилик комиссиясининг йиғилишлар баённомалари китобида мазкур Низомнинг 11-иловасига мувофиқ касаллиги тўғрисидаги гувоҳнома тузилмаса, қўйилган ташхисни асословчи шикоятлари, ҳаёти ва касаллигининг қисқача тарихи ва тиббий текширув маълумотлари ёзиб қўйилади. Мазкур Низомнинг 7-иловасига мувофиқ тиббий-учувчилик комиссиясининг йиғилишлар баённомалари китобида мазкур Низомнинг 11-иловасига мувофиқ касаллиги тўғрисидаги гувоҳнома тузиладиган ҳолатларда фақатгина қисқача маълумотлар, ташхис ва ТУК хулосаси ёзилади, баённомага илова сифатида мазкур Низомнинг 11-иловасига мувофиқ касаллиги тўғрисидаги гувоҳноманинг нусхаси қолдирилади.
82. Мазкур низомнинг 11-иловасига мувофиқ касаллиги тўғрисидаги гувоҳнома қуйидагича тузилади:
Барча бошқа ҳолатларда ТУК хулосалари мазкур Низомнинг 10-иловасига мувофиқ маълумотнома билан расмийлаштирилади.
83. Мазкур Низомнинг 11-иловасига мувофиқ касаллик тўғрисидаги гувоҳнома қисқа, равон шаклда тузилиши, тиббий кўрикдан ўтаётган шахснинг касаллиги ривожланишини вақт кетма-кетлиги тартибида ёзилиши, ҳаёти анамнезида жароҳатлари бўлган бўлса, тасдиқловчи ҳужжатлар кўрсатилган ҳолда жароҳатни қандай ҳолатда олганлиги ҳақида қисқача, шунингдек қўйилган ташхисни тасдиқловчи барча зарурий тиббий текширувлар кўрсатилиши шарт. ТУК хулосаси объектив текширув, лаборатор-инструментал ва махсус-тиббий текширувлар натижалари билан асосланган бўлиши лозим.
Мазкур Низомнинг 11-иловасига мувофиқ касаллик тўғрисидаги гувоҳнома ва мазкур Низомнинг 10-иловасига мувофиқ маълумотномани тузишда касаллик, шикастланиш, ярадорлик, жароҳатларнинг сабабий боғлиқлигини аниқлаш Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2018 йил 25 декабрдаги ПҚ-4076-сон қарори билан тасдиқланган Ўзбекистон Республикаси Қуролли Кучларида тинчлик ва уруш даврида тиббий кўрикдан ўтказиш тўғрисидаги низомга мувофиқ ўтказилади. Ҳарбий хизматга мажбур бўлган учувчилар таркибига (шу жумладан ўқув йиғинларида бўлган даврларида ҳам) ва соғлом деб топилган шахсларга сабабий боғлиқлиги бўйича хулоса чиқарилмайди.
учувчилик таълимига яроқсиз деб топилган УТТ ҲТМ га ўқишга кираётган номзодларга УТТ ҲТМ ҳузуридаги ТУК мазкур Низомнинг 5-иловасига мувофиқ учувчилар таркибини тайёрлаш бўйича ҳарбий таълим муассасасига ўқишга кираётган шахснинг тиббий кўрикдан ўтказиш варақаларини МҲТКга тақдим этади;
Ўзбекистон Республикаси ҳудудидан ташқарига ўқишга (малака оширишга) юборилаётган ҳарбий хизматчиларга мазкур Низомнинг 8-иловасига мувофиқ Ўзбекистон Республикаси ҳудудидан ташқарига ўқишга (малака оширишга) чиқаётган шахснинг соғлиғи ҳолати тўғрисидаги маълумотномаси уч нусхада тақдим этилади.
Мазкур Низомнинг 11-иловасига мувофиқ касаллик тўғрисидаги гувоҳнома МҲТК томонидан кўриб чиқилади, ТУК хулосаси эса тасдиқланади. ТУК хулосалари муддатли ҳарбий хизматга чақирилаётган, контракт бўйича ҳарбий хизматга тайинланаётган, учувчилик ишига яроқли деб топилган ҳарбий хизматга мажбур резервдаги учувчилар таркибига, касаллиги туфайли таътил берилган ҳамда Ўзбекистон Республикаси ҳудудидан ташқарига ўқишга (стажировкага) юборилаётган барча тоифадаги ҳарбий хизматчиларга асосланиши зарур, шунингдек учувчилик иши, учувчилик таълими, парвозлар бошқаруви, УУА операторлари ишига яроқсиз, учувчилик ишига чекланган равишда яроқли деб топилган ҳарбий хизматчиларга эса МҲТК томонидан тасдиқланиши лозим.
Ҳарбий госпиталь ТУК томонидан мазкур Низомнинг 11-иловасига мувофиқ касаллик тўғрисидаги гувоҳнома ва мазкур Низомнинг 10-иловасига мувофиқ маълумотномани расмийлаштириш муддати тиббий кўрикдан ўтказиш кунидан беш кундан ошмаслиги лозим.
Ҳарбий тиббий муассаса бошлиғи (ТУК раиси) мазкур Низомнинг 11-иловасига мувофиқ касаллик тўғрисидаги гувоҳномани, мазкур Низомнинг 10-иловасига мувофиқ маълумотномани, мазкур Низомнинг 8-иловасига мувофиқ Ўзбекистон Республикаси ҳудудидан ташқарига ўқишга (малака оширишга) чиқаётган шахснинг соғлиғи ҳолати тўғрисидаги маълумотномани тасдиқланган (асосланган) хулоса билан биргаликда тиббий кўрикдан ўтаётган шахснинг ҳарбий хизматни ўтаётган ҳарбий қисм командирига (муассаса бошлиғига) ёки уни тиббий кўрикдан ўтказиш учун юборган мансабдор шахсга МҲТК дан олган кундан сўнг икки кундан кечиктирмасдан жўнатади.
86. УТТ ҲТМ ҳузуридаги ТУК фақатгина учувчилик таълимига ва УТТ ҲТМ га ўқишга киришга яроқсиз деб топилган шахслар учун мазкур Низомнинг 7-иловасига мувофиқ тиббий-учувчилик комиссиясининг йиғилишлар баённомалари китобини юритади. Бошқа ҳолатларда ТУК хулосаси мазкур Низомнинг 5-иловасига мувофиқ учувчилар таркибини тайёрлаш бўйича ҳарбий таълим муассасасига кираётган шахснинг тиббий кўрикдан ўтказиш варақасига, унинг тиббий китобчасига (УТТ ҲТМ га ўқишга кирувчи номзодларнинг — тиббий кўрикдан ўтказиш варақаларига) ёзилади, комиссия раиси ва котибининг имзоси билан тасдиқланади, УТТ ҲТМ муҳри билан муҳрланади.
87. МҲТК мазкур Низомнинг 7-иловасига мувофиқ тиббий-учувчилик комиссиясининг йиғилишлар баённомалари китобини фақатгина шу комиссия томонидан тиббий кўрикдан ўтаётган шахслар учун юритилади. МҲТК га келиб тушган ҳужжатларни кўриб чиқиб:
учувчилар таркибини тайёрлаш бўйича ҳарбий таълим муассасасига ўқишга кираётган шахслар мазкур Низомнинг 5-иловасига мувофиқ яроқсиз деб топилган номзодларнинг тиббий кўрикдан ўтказиш варақаларини, уларга ТУК хулосаси ёзилган ҳолда дастлабки саралаш жойлари бўйича тиббий комиссияларга (ҲТК, ТУК га);
Отоларинголог шифокори хонаси: аудиометр 1 комплект; 50 мл ҳажмдаги банка 5 дона; 180 мл ҳажмдаги қулоқ йўлларини очувчи баллон 1 дона; эгилувчан штативли стол чироғи 1 дона; эмалланган қопқоқли тиббиёт идишчаси 1 дона; ҳалқум учун пахта ушлагич 5 дона; катта йиғилувчи лупа 1 дона; қулоқ манометри 1 дона; бир тарафи ўткир учли 14 см ли жарроҳлик қайчиси 1 дона; узунлиги 15 см ли анатомик пинцет 1 дона; қовурғасимон эгик қулоқ пинцети 1 дона; эмалланган чойнакча 1 дона; кукун пуфлагич 2 дона; пешона рефлектори 1 дона; қулоқ воронкалари № 1, 2, 3, 4 — 2 жамланмаси; пневматик қулоқ воронкаси 1 дона; диафанаскоп 1 дона; диаметри 16 мм ли ҳалқум ойналари 2 дона; диаметри 21 мм ли ҳалқум ойналари 2 дона; диаметри 25 мм ли ҳалқум ойналари 2 дона; диаметри 8 мм ли бурун халқум ойнаси 2 дона; қисқа қисқичли бурун ойнаси 5 дона; қисқич узунлиги 40 мм ли бурун ойнаси 2 дона; қисқич узунлиги 60 мм ли бурун ойнаси 2 дона; Воячек конуссимон қулоқ зонди 1 дона; Воячек тугмасимон қулоқ зонди 1 дона; Воячек тугмасимон бурун зонди 1 дона; қулоқ ўймали қулоқ зонди 3 дона; бурун гайморидал бўшлиғини тешиш учун Куликов игнаси 3 дона; 128 тебранишли камертон 1 дона; 1024 тебранишли камертон; спирт лампа; тил охирини кўриш учун қошиқча 1 дона; тилни кўриш учун метал қошиқча 25 дона; халқум ичини ювиш учун шприц 1 дона; бўшлиқларни ювиш учун ҳажми 150 мл ли шприц 1 дона; қопқоғи мослаштирилган шпангласт 1 дона; Барани стули 1 дона; секундомер 2 дона; тиббий жиҳозлар учун стол 1 дона; ҳалқум ойнаси учун ушлагиш 3 дона; қулоқ ичига ҳаво ҳайдовчи асбоб 1 дона.
Офтальмолог хонаси: жадвалларни бир хил ёритиш учун аппарат (Рота) 1 дона; тунги кўриш ўткирлигини текшириш учун АДМ ёки Семикоп асбоби 1 дона; канюлалар (кўз ёш каналини ювиш учун 3 кўринишда игналар (6 донадан иборат тўплам) 1 тўплам; кўз қовоқларни кўтарувчи катта қисқич 2 дона; конуссимон кўз ёш канали зонди (3 донадан иборат тўплам) 1 дона; офтальмоскопия учун рефлекторли чирок 1 дона; тиркишли чирок трансформатор билан ЩЛ-56 1 дона; квадрат ёки думалок ойнали скиаскопик чизғич 1 дона; офтальмометр 1 дона; офтальмоскоп 2 дона; қўл электрик офтальмоскопи 1 дона; стол периметри ёритгичи билан ПНЭ-1 -1 дона; куриш ўткирлигини аниқлаш учун жадвал (Сивцев-Головин) 2 дона; ранг ажратиш сезгисини аниклаш учун жадвал (Рабкин VIII-IX) 1 тўплам; кўриш ўткирлиги пасайганлигини текшириш Поляк белгилари ва назорат жадвали 1 дона; оптик ойналар тўплами 1 тўплам; 0.1 дан паст бўлган кўриш ўткирлигини текшириш учун Поляк оптотип тўплами 1 тўплам; кўзга томчи томизиладиган пипетка 4 дона; бошни фиксация қилиш учун ушлагич 1 дона; ўқиш учун синамали ширифт 1 дона; яқиндаги нуқтани яққол кўришни, аккомадацияни аниқлаш учун тўплам 1 дона; аномалоскоп ГОИ, рефрактометр 1 дона; «Ранг аниқлаш учун тест», ПБИ-1 тўплам; масафодан кўришни текшириш учун ўлчагич 1 дона.
Головин-Сивцов жадвали қаторларидан кўриш ўткирлиги текширилганда кўриш ўткирлиги 0,7 дан 1,0 гача бўлиб бир қатордан битта белгида хато қилса кўриш ўткирлиги тўлиқ ҳисобланади. Баъзи ҳолларда барча турдаги транспорт самолётларида ва вертолётларида учадиган учувчилар ва штурманлар рефракция аномалияси натижасида кўриш ўткирлиги ҳар бир кўзда коррекциясиз 0,5 ва коррекция билан 0,9 дан кам бўлмаган ҳолларда корректирловчи кўзойнак билан учишга рухсат берилиши мумкин. Бунда сферик корректирловчи ойна кучи ±2,0Д дан ошмаслиги ва цилиндрлиги эса ±1,0 Д дан ошмаслиги лозим. Экипажнинг бошқа аъзолари ва учиш аппаратини бошқармайдиган бошқа мутахассислар кўриш ўткирлиги коррекция билан бир кўзда 0,7 дан кам бўлмаслиги, бошқа кўзда 0,5 дан кам бўлмаслиги лозим. Касалликлар жадвалининг V устуни бўйича тиббий кўрикдан ўтаётган парашютчиларга кўриш ўткирлиги модданинг «б» банди талабларига мос бўлиши лозим.
Пресбиопиянинг 1,5 Д гача бўлиши бошланғич босқич ҳисобланиб, учувчилик ишини давом эттириш учун монелик қилмайди. Касалликлар жадвалининг II — VI устунлари бўйича тиббий кўрикдан ўтаётган шахсларда 2,0 Д дан ошмайдиган пресбиопияда, кўриш фаолияти яхши бўлганда якка тартибда аниқланади; штурманлар касалликлар жадвалининг IV — VI устунлари бўйича коррекцияловчи кўзойнакларда яроқли деб ҳисобланади. Яхши кўриш учун бифокал ойнаси коррекцияловчи ойналар тавсия қилинганда оптик ойналарнинг кучи 2,0 Д дан ошмаслиги ва локатор экранни ва асбоблар тахтасидан узоқлиги ҳисобга олиниши лозим. Пресбиопияни аниқлаштиришни қийинлаштирувчи гиперметропия ҳолатларида рухсат бериладиган пресбиопия даражаси рефрекция диоптрий сонидан кам бўлиши керак. Миопияда пресбиопиянинг рухсат бериладиган даражаси рефракция диоптрий сонидан юқори бўлади.
Отоманометрия текширувидан ташқари қулоқ барофункцияси бузилишининг турғунлиги ва яққол бўлиши барокамерали текширув натижасида тасдиқланиши керак. Барокамерали текширув вақтида қулоқ барофункцияси бузилишининг турғун ва тез кўринишларда яққол бўлиши (ноғора парданинг тотал гиперемияси қон қуйилиши билан, бўшлиққа оқиб чиқиши) учувчилик ишига қарши кўрсатма бўлиб ҳисобланади. Шундай хулоса қуйидаги ҳолатда, яъни биринчи навбатда ноғора пардада оғриқ ва маҳаллий ўзгаришлар пайдо бўлмасдан оддий парвоз шароитида ёки барокамерали текширувдан сўнг ҳаво босими таъсирининг ўзгариши натижасида узоқ давом этувчи эшитишнинг бузилишларида (бир кундан ортиқ) ҳам қўлланилади. Шунинг учун барокамерада «шўнғиш» чидамлилигини текширишдан аввал ва текширишдан сўнг эшитиш фаолияти ҳолатини аудиометр ёрдамида текшириш лозим.

Модда

Касалликларнинг номланиши, фаолиятнинг бузилиш даражаси

Касалликлар жадвалининг устунлари

I

II

III

IV

V

VI

41

Эшитиш қобилятининг пасайиши:

а) шивирлаб гапирганда товушни бир қулоқда қабул қилмаслик бўйича эшитишнинг яққол пасайиши, ёки шивирлаб гапирганда товушни иккала қулоқда 1 метргача масофада қабул қилиш бўйича эшитишнинг яққол пасайиши

Яроқсиз

б) шивирлаб гапирганда товушни бир қулоқда 1 метргача масофада қабул қилиш ва иккинчи қулоқда 1 метрдан 4 метргача масофада қабул қилиш бўйича эшитишнинг яққол пасайиши ёки шивирлаб гапирганда иккала қулоқда товушни 1 метрдан 2 метргача масофада қабул қилиш бўйича эшитишнинг яққол пасайиши

Яроқсиз

Яроқлилик якка тартибда аниқланади

Борт-радистларяроқсиз

Яроқлилик якка тартибда аниқланади

в) шивирлаб гапирганда товушни бир қулоқда 1 метргача масофада қабул қилиш ёки иккинчи қулоқ супрасидан 4 метрдан кам бўлмаган масофада қабул қилиш бўйича эшитишнинг яққол пасайишлари, шунингдек шивирлаб гапирганда иккала қулоқда товушни 2 метрдан 3 метргача бўлган масофада қабул қилиш бўйича эшитишнинг яққол пасайиши ёки шивирлаб гапирганда иккала қулоқда товушни 2 метрдан 4 метргача бўлган масофада қабул қилиш бўйича эшитишнинг яққол пасайиши

Яроқсиз

Яроқлилик якка тартибда аниқланади

Эшитиш пасайишининг кўпроқ намоён бўлиши барча тўлқинларда бўсағаларнинг кўтарилиши ёки тўлқинларнинг 500 Гц дан юқори бўлишидадир. Бунда бўсағалар 1500 Гц дан ортиқ тўлқинларда 15 — 20 дБ кўтарилади, 1500 Гц юқори тўлқинларда эса 50 дБ гача (карликнинг III босқичи). Эксперт хулосасини чиқариш Касалликлар жадвалининг 38 моддаси «а» банди бўйича амалга оширилади. Учувчилар таркибини эшитишининг бузилишини экспертиза қилиш кўрсаткичи бўлиб уларга парвоз вақтида радиосигналларни эшитилишидир,т хулоса чиқаришда якка тартибда баҳоланади. Учувчилар таркиби орасида эшитишнинг бузилиши кузатилган шахсларнинг иккала қулоқларида 70 дБ ва ундан юқори овоз баландлигидаги нутқ аудиометриясида 100% ли нутқни англашишига эришилмаса (меъёрда 30 дБ гача 100% ли нутқни англашига эришади) учувчилик ишига яроқсиз деб топилади. Агар иккала қулоқларида 70 дБ кам овоз баландлигидаги нутқ аудиометриясида 100% ли нутқни англашишига эришилмаса учувчилик ишига яроқлилик масаласини ечишда эшитиш фаолияти текширувларидан олинган натижалар моҳияти ва парвоз вақтида радиоалмашинувни қўллаш маълумотлари натижаларига қараб баҳоланади.