Ҳужжатга таклиф юбориш
Аудиони тинглаш
Ҳужжат элементидан ҳавола олишЎзбекистон Республикаси Хусусийлаштирилган корхоналарга кўмаклашиш ва рақобатни ривожлантириш давлат қўмитасининг
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚарори
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЎзбекистон Республикаси Мулкни баҳолаш миллий стандарти (14-сон МБМС) «Товар-моддий захиралар қийматини баҳолаш»ни тасдиқлаш тўғрисида
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш[Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги томонидан 2017 йил 19 июнда рўйхатдан ўтказилди, рўйхат рақами 2890]
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
LexUZ шарҳиМазкур қарор Ўзбекистан Республикаси Давлат активларини бошқариш агентлиги директорининг 2020 йил 1 майдаги 01/11-15/62-сонли «Ўзбекистон Республикасининг Ягона миллий баҳолаш стандартини тасдиқлаш ҳақида»ги буйруғига (рўйхат рақами 3239, 04.06.2020 й.) асосан 2020 йил 5 сентябрдан ўз кучини йўқотади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЎзбекистон Республикасининг «Баҳолаш фаолияти тўғрисида»ги Қонуни, Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2008 йил 24 апрелдаги ПҚ-843-сонли «Баҳоловчи ташкилотлар фаолиятини янада такомиллаштириш ва кўрсатилаётган хизматлар сифати учун уларнинг масъулиятини ошириш тўғрисида»ги қарори ва Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2017 йил 18 апрелдаги ПФ-5016-сонли «Ўзбекистон Республикаси Хусусийлаштирилган корхоналарга кўмаклашиш ва рақобатни ривожлантириш давлат қўмитасини ташкил этиш тўғрисида»ги Фармонига мувофиқ Ўзбекистон Республикаси Хусусийлаштирилган корхоналарга кўмаклашиш ва рақобатни ривожлантириш давлат қўмитаси қарор қилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. Ўзбекистон Республикаси Мулкни баҳолаш миллий стандарти (14-сон МБМС) «Товар-моддий захиралар қийматини баҳолаш» иловага мувофиқ тасдиқлансин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Мазкур қарор расмий эълон қилинган кундан эътиборан кучга киради.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишРаис Р. ГУЛЯМОВ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТошкент ш.,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2017 йил 15 май,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш01/27-26/04-сон
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЎзбекистон Республикаси Хусусийлаштирилган корхоналарга кўмаклашиш ва рақобатни ривожлантириш давлат қўмитасининг 2017 йил 15 майдаги 01/27-26/04-сон қарорига
ИЛОВА
ИЛОВА
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЎзбекистон Республикаси Мулкни баҳолаш миллий стандарти (14-сон МБМС) «Товар-моддий захиралар қийматини баҳолаш»
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишМазкур Ўзбекистон Республикаси Мулкни баҳолаш миллий стандарти (14-сон МБМС) «Товар-моддий захиралар қийматини баҳолаш» (бундан буён матнда 14-сон МБМС деб юритилади) Ўзбекистон Республикасининг «Баҳолаш фаолияти тўғрисида»ги Қонуни, Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2008 йил 24 апрелдаги ПҚ-843-сон «Баҳоловчи ташкилотлар фаолиятини янада такомиллаштириш ва кўрсатилаётган хизматлар сифати учун уларнинг масъулиятини ошириш тўғрисида»ги қарори ҳамда Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2017 йил 18 апрелдаги ПФ-5016-сон «Ўзбекистон Республикаси Хусусийлаштирилган корхоналарга кўмаклашиш ва рақобатни ривожлантириш давлат қўмитасини ташкил этиш тўғрисида»ги Фармонига мувофиқ товар-моддий захиралар қийматини баҳолаш соҳасида Ўзбекистон Республикасидаги баҳолаш фаолиятининг норматив жиҳатдан тартибга солинишини белгилайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1-боб. Умумий қоидалар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. 14-сон МБМСнинг нормалари ва қоидалари юридик шахслар товар-моддий захиралар қийматини уларни реализация қилиш ёки шартнома ва/ёки қонун ҳужжатларида назарда тутилган бошқача усулда бошқа шахсга бериш эҳтимолини ҳисобга олган ҳолда шартнома ва/ёки қонун ҳужжатларига мувофиқ мажбуриятлар бажарилишини таъминлаш сифатида баҳолаш мақсадларига қаратилган.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Қуйидагилар 14-сон МБМСнинг асосий вазифалари ҳисобланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштовар-моддий захиралар қийматини баҳолаш тушунчалари ва қоидаларидан фойдаланишда, шунингдек уларнинг қийматини баҳолашда баҳоловчилар ва мол-мулк эгалари хатти-ҳаракатларининг мувофиқлигини таъминлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбаҳолашнинг холислиги ва сифатини оширишда кўмаклашадиган тартиб-таомилларни белгилаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбошланғич ахборот, баҳолаш тўғрисидаги ҳисобот мазмуни ва материални баён этишга нисбатан баҳолаш тўғрисидаги ҳисоботлар турлича талқин қилинишини истисно этадиган ягона талабларни белгилаш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. 14-сон МБМСда қуйидаги асосий тушунчалар қўлланилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишаналог — таркиби, техник келиб чиқиши, шунингдек фойдаланиш мақсадига кўра баҳолаш объектига ўхшаш, муҳим аломатларининг йиғиндиси бўйича яқин бўлган объект;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштўғридан-тўғри харажатлар — алоҳида турдаги товар-моддий захираларни ишлаб чиқариш (ишлар бажариш, хизматлар кўрсатиш) жараёни билан бевосита боғлиқ бўлган ҳамда уларнинг бирлиги таннархга тўғридан-тўғри киритиладиган ишлаб чиқариш харажатлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбилвосита харажатлар — бир неча турдаги товар-моддий захираларни ишлаб чиқариш (ишлар бажариш, хизматлар кўрсатиш) жараёни билан боғлиқ бўлган ишлаб чиқариш харажатлари, улар муайян товар-моддий захиралар бирликлари таннархига бевосита киритилмайди, бунинг оқибатида улар харажатлар объектлари ва уларнинг бирлиги таннархи ўртасида ҳисоб-китоб йўли билан тақсимланади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишжорий қиймат — муайян санада амал қилаётган бозор нархлари бўйича товар-моддий захираларнинг қиймати ёки хабардор қилинган, битимни амалга оширишни хоҳловчи, бир-биридан мустақил тарафлар ўртасида бундай битимни амалга оширишда активни сотиб олиш ёки мажбуриятни бажариш учун етарли бўлган сумма;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштовар қийматининг йўқотилиши — истеъмол хоссаларининг пасайиши ёки ёмонлашуви сабабли товар-моддий захираларнинг қиймати пасаядиган нисбий миқдор;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштовар-моддий захиралар — кейинчалик сотиш мақсадида нормал фаолият юритиш жараёнида тутиб туриладиган ва ишлаб чиқариш жараёнида бўлган, шунингдек маҳсулот ишлаб чиқариш жараёнида ёхуд маъмурий ва ижтимоий-маданий вазифаларни амалга ошириш учун фойдаланиладиган моддий активлар.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚуйидаги кўринишдаги активлар товар-моддий захиралар ҳисобланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсотиш учун мўлжалланган тайёр маҳсулот, товарлар, шу жумладан йўлдаги товарлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштугалланмаган ишлаб чиқариш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишишлаб чиқариш жараёнида фойдаланиш ёки ишларни бажариш ва хизматлар кўрсатиш мақсадлари учун мўлжалланган хом ашё, материаллар, харид қилинадиган ярим тайёр маҳсулотлар ва бутловчи буюмлар, конструкция ва деталлар, ёқилғи, идиш ва идишбоп материаллар, эҳтиёт қисмлар, бошқа материаллар захиралари.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2-боб. 14-сон МБМСни қўлланиш соҳаси
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4. 14-сон МБМС баҳоловчи ташкилотлар, баҳоловчилар ва буюртмачилар томонидан товар-моддий захиралар қийматини баҳолаш бўйича хизматлар кўрсатишда қўлланилиши мажбурийдир.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5. 14-сон МБМС юридик шахсларнинг мулкида бўлган товар-моддий захиралар қийматини баҳолашда қўлланилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6. Хусусийлаштирилиши лозим бўлган давлат мулкидаги активлар баҳолаш объектлари бўлган ҳолларда Ўзбекистон Республикаси Мулкни баҳолаш миллий стандарти (8-сон МБМС) «Хусусийлаштириш мақсадида мулк қийматини баҳолаш» (рўйхат рақами 2025, 2009 йил 28 октябрь) қўлланилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7. 14-сон МБМСни қўллашда 14-сон МБМСнинг иловасида келтирилган Услубий кўрсатмаларга риоя этилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3-боб. 14-сон МБМСни бухгалтерия ҳисоби стандартлари билан ўзаро алоқаси
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8. Баҳолаш объектлари 14-сон МБМС талабларига мувофиқ баҳоланганда олинган натижалар Ўзбекистон Республикасининг «Баҳолаш фаолияти тўғрисида»ги Қонуни талабларини ҳисобга олган ҳолда қўлланилиши мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9. Ўзбекистон Республикаси Бухгалтерия ҳисобининг миллий стандартлари (БҲМС) норма ва талаблари фақат 14-сон МБМСда назарда тутилган ҳолларда қўлланилиши мумкин. Бошқа ҳолларда 14-сон МБМС талабларига риоя этиш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10. 14-сон МБМС баҳолаш усуллари билан аниқланган баҳолаш объектининг қиймати молиявий ҳисобот учун белгиланган тартибда аниқланган ушбу мол-мулкнинг қийматидан жиддий тарзда фарқланиши мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4-боб. Товар-моддий захиралар қийматини баҳолаш хусусиятлари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11. Юридик шахсларнинг балансида турган ва мулкида бўлмаган товар-моддий захиралар (ҳақи тўланган ва харидорга юклаб жўнатилиши керак бўлган товарлар, консигнация товарлари, қайта ишлашга берилган хом ашё ва материаллар ҳамда бошқалар) мазкур активлар мулкдорининг ёзма розилиги билан баҳоланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш12. Баҳолаш объектлари (товар-моддий захиралар сифатида юридик шахсларнинг балансида бўлган ва/ёки уларнинг мулкида бўлган) ишлаб чиқариш цикли тугалланган активлар (шу жумладан капитал қурилиш) бўлганда, улар бўйича алоҳида Мулкни баҳолаш миллий стандартлари қабул қилинган бўлса, улар тегишли Мулкни баҳолаш миллий стандартлари талаблари асосида баҳоланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13. Товар-моддий захиралар қийматини баҳолашда 14-сон МБМС усуллари қўлланилганда, баҳолаш таомилида сотишдан кейинги таомиллар харажатлари, фойда ва шартномаларни расмийлаштириш харажатлари ҳисобга олинмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5-боб. 14-сон МБМС талаблари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1-§. Умумий қоидалар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш14. Баҳоловчи учун 14-сон МБМСнинг талаби баҳолашнинг қуйидаги босқичларига риоя этишдан иборат:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбаҳолаш вазифасини белгилаш ва баҳолаш объектини баҳолаш тўғрисида шартнома тузиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишахборот йиғиш ва уни таҳлил қилиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбаҳолаш ёндашувлари ва усулларини қўллаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбаҳолаш объектининг қийматини ҳисоб-китоб қилиш ва аниқлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбаҳолаш тўғрисидаги ҳисоботни тузиш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш15. Буюртмачи учун 14-сон МБМСнинг талаби қуйидагилардан иборат:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбаҳоловчи билан биргаликда баҳолаш тўғрисидаги вазифани белгилаш ва баҳолаш объектини баҳолаш тўғрисида шартнома тузиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбаҳолаш объектига кириш имкониятини таъминлаш (зарур ҳолларда);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбаҳоловчига зарур дастлабки ахборотни тақдим қилиш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2-§. Баҳолаш вазифасини белгилаш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш16. Баҳолаш вазифаси буюртмачи томонидан баҳоловчи ташкилот билан биргаликда тузилади ва баҳолаш тўғрисидаги шартномага илова шаклида расмийлаштирилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБаҳолаш вазифаси қуйидагилардан иборат бўлиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбаҳолаш объектининг номи ва қисқача тавсифи;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбуюртмачининг номи ва унинг реквизитлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбаҳоловчи ташкилотнинг номи ва унинг реквизитлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбаҳолашни ўтказиш учун асослар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбаҳолаш мақсади (вазифаси) ва баҳолаш натижаларидан фойдаланиш мўлжали;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбаҳолаш санаси;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбаҳолаш мақсадига мувофиқ бўлган аниқланаётган қиймат тури;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишфаразлар ва чекловчи шартлар (улар мавжуд бўлганда);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбуюртмачи томонидан тақдим этилиши лозим бўлган дастлабки ахборот рўйхати;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбаҳолаш ишларини бажариш муддатлари.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБаҳолаш вазифаси қўшимча шартларни ҳам ўз ичига олиши мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3-§. Ахборот йиғиш ва уни таҳлил қилиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш17. Товар-моддий захираларни баҳолашда асосий ахборот манбаи бўлиб юридик шахснинг бухгалтерия ҳисоби ва ҳисоботи ҳужжатлари ҳисобланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш18. Баҳолаш объектининг қийматини баҳолаш жараёнида буюртмачи қуйидагиларни тақдим этади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбаҳолаш санасидан олдинги молиявий ҳисобот ҳужжатларининг нусхалари ҳамда товар-моддий захираларнинг миқдори ва бухгалтерия маълумотлари (нарх ахбороти, саналар ва ҳ.к.) ўз ичига олган ҳужжатларни;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштовар-моддий захиралар тўғрисидаги баланс моддаларининг расшифровкаси, уларнинг миқдори ва ўлчов бирлигини;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишсифат тавсифларини кўрсатган ҳолда товар-моддий захиралар ҳолатининг далолатномасини;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбаҳолаш объектига тааллуқли бўлган бошқа ҳужжатларни.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЗарурат туғилганда баҳоловчи томонидан товар-моддий захираларни юридик шахсларнинг балансига қабул қилиш учун асос бўлувчи ҳужжатлар нусхалари (шартномалар, қабул қилиш далолатномалари ва ҳ.к.) сўраб олиниши мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш19. Баҳолаш объектини баҳолашда қуйидагилардан фойдаланилиши мумкин:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбуюртмачидан олинган ахборотдан;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишишларни бажаришга жалб қилинган учинчи шахслардан олинган, уларнинг имзолари билан тасдиқланган ахборотдан;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишихтисослаштирилган ташкилотларнинг (тармоқ, таҳлилий шарҳлар, бозор шарҳлари), шу жумладан оммавий ахборот воситалари ва Интернет тармоғида эълон қилинган статистика маълумотларидан;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбошқа ахборотдан (сўров, интервью натижалари бўйича ва бошқа манбалардан олинган), бунда ушбу ахборотдан фойдаланганлик учун жавобгарлик баҳоловчига юкланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш20. Баҳоловчи томонидан қўлланиладиган усуллар бозор ҳолати ва динамикаси тўғрисида, шунингдек баҳолаш объекти бўйича битимлар ҳақида (санаси, нархи, нархни шакллантирувчи омиллар, ахборот манбаи ва бошқалар) ахборотдан фойдаланишни талаб этган ҳолларда баҳоловчи 14-сон МБМСнинг талабларига мувофиқ баҳолаш объекти тегишли бўлган бозор сегменти тўғрисида умумий ахборотни йиғиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш21. Баҳолаш жараёнида фойдаланиладиган ахборот баҳоловчи томонидан баҳолаш учун зарур бўлган нархни шакллантирувчи омилларни аниқлаш учун ишончли ва етарли бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБуюртмачи томонидан тақдим қилинган, шунингдек ишларни бажаришга жалб қилинган учинчи шахслардан олинган ахборот қуйидаги ҳолларда ишончли ҳисобланади, агар улар:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишахборотни тақдим этган ташкилотнинг раҳбари томонидан имзоланган ва муҳри билан (муҳр мавжуд бўлган тақдирда) тасдиқланган бўлса, тегишли манбаларга ҳавола қилинган бўлиши лозим бўлган, баҳоловчи томонидан оммавий ахборот воситалари, Интернет тармоғи, сўров, интервью натижалари бўйича ва бошқа ўхшаш манбалардан олинган ахборот бундан мустасно;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҳужжатлар асл нусхадаги ҳужжатнинг нусхаси бўлган ҳолларда ахборот тегишли бўлган ташкилотнинг раҳбари томонидан имзоланган ва муҳри билан (муҳр мавжуд бўлган тақдирда) тасдиқланган бўлса.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш22. Агар буюртмачи томонидан тақдим этилган ахборот ҳажми ва сифати 14-сон МБМС талабларига мувофиқ баҳолашни амалга ошириш ва баҳолаш объектларини баҳолаш тўғрисидаги ҳисоботни тайёрлаш учун етарли бўлмаса, баҳоловчи баҳолаш бўйича ишларни бажаришдан бош тортишга ҳақли.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш23. Баҳолашни ўтказишда баҳоловчи учун маълум бўлган барча ахборот ва ҳужжатлар қонун ҳужжатлари талабларини инобатга олган ҳолда махфийлик шартларида қўлланилиши шарт.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4-§. Баҳолаш ёндашувлари ва усулларини қўллаш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш24. 14-сон МБМС доирасида баҳолаш объекти қийматининг ҳисоб-китоби харажат ва қиёсий ёндашувларни қўллаган ҳолда амалга оширилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБирор-бир ёндашувдан фойдаланишнинг имкони йўқлиги ёки чекланганлигини баҳоловчи баҳолаш тўғрисидаги ҳисоботда тегишли далилларни келтирган ҳолда асосланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш25. Товар-моддий захиралар қиймати харажат ёндашуви билан баҳоланганда қуйидаги усуллар қўлланилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишалмаштириш усули;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқийматни индексация қилиш усули;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишўртача ҳисобланган қиймат усули;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишўртача нарх бўйича баҳолаш усули.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш26. Алмаштириш усули устама (тўғридан-тўғри ва билвосита) харажатлар қийматини ҳисобга олган ҳолда ишлаб чиқарувчи заводларнинг нархларини (сотиш нархи, прейскурант бўйича ва ҳ.к.) қўллаш йўли билан алмаштириш қийматини аниқлашга асосланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш27. Қийматни индексациялаш усули қимматлашишнинг статистик индексларини ҳисобга олган ҳолда товар-моддий захираларнинг дастлабки қийматини қўшимча баҳолаш йўли билан тикланиш қийматини аниқлашни назарда тутади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш28. Ўртача ҳисобланган қиймат усули билан ҳисоблаш товар-моддий захираларнинг туридан келиб чиқиб гуруҳлар ва кичик гуруҳлар тузишни назарда тутади ҳамда товар-моддий захиралар келиб тушган вақтдаги нархлар ўзгариши динамикасига қараб, уларнинг гуруҳлари ва кичик гуруҳларига салмоқларни беришга асосланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш29. Ўртача нарх бўйича баҳолаш усули товарларнинг турдош гуруҳларига нисбатан товар бир бирлигининг ўртача қийматини ҳисоб-китоб қилиш йўли билан қўлланилади. Товар нархлари сезиларли тебраниб турганда ушбу усулни қўллаб бўлмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш30. Харажат ёндашуви усулларини 14-сон МБМС бўйича қўллаш доирасида тикланиш қиймати ёки алмаштириш қиймати товар қийматини йўқотиш миқдорига тузатилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТовар-моддий захиралар доирасида «тугалланмаган ишлаб чиқариш» қийматини баҳолаганда товар қийматини йўқотиш миқдорига тузатиш киритилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш31. Қиёсий ёндашув аналог билан тўғридан-тўғри қиёслаш усули орқали қўлланилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш32. Қиёсий ёндашув ўхшаш объектларнинг сотилиши (ёки таклифи) тўғрисидаги бозор ахборотидан товар бозорида фойдаланишни англатади. Бунда сотиш (ёки таклиф) нархларига баҳолаш объекти ва аналог тавсифларидаги тафовутларни ҳисобга олган ҳолда тузатиш киритилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш33. Ўзбекистон Республикаси қонун ҳужжатлари билан қайта сотилиши тақиқланган, монопол товарлари ва юқори ликвидли товар турларининг қийматини баҳолашда қиёсий ёндашувдан фойдаланишга йўл қўйилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5-§. Турли ёндашувлар доирасида олинган баҳолаш натижаларини мувофиқлаштириш ва баҳолаш объектининг якуний қийматини аниқлаш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш34. Баҳолаш объектининг якуний қиймати турли ёндашувлар билан баҳолашда олинган баҳолар натижаларини мувофиқлаштириш орқали аниқланадиган қийматнинг ягона миқдори тарзида ифодаланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш35. Мувофиқлаштириш турли ёндашувлар билан олинган баҳолаш натижаларига 14-сон МБМСнинг Услубий кўрсатмаларида белгиланган тартибда аниқланадиган тегишли оғирлик коэффициентларини қўйиш орқали амалга оширилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш36. Турли ёндашувлар билан ҳисоб-китоб қилиш якунлари бўйича олинган баҳолаш натижалари ўртасида жиддий (30 фоиздан ортиқ) тафовутлар мавжуд бўлганда ушбу тафовутнинг сабаблари таҳлил қилинади, у баҳолаш тўғрисидаги ҳисоботда акс эттирилади ҳамда мувофиқлаштириш учун баҳоловчининг фикрига кўра энг тўғри натижалар танлаб олинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБаҳоловчи қўлланилган баҳолаш ёндашувлари (усуллари) натижаларини мувофиқлаштиришдан бош тортишга ва ёндашувлардан бирининг натижасини якуний қиймат сифатида тавсия этишга ҳақли. Бунда баҳоловчи ўзининг рад жавобини баҳолаш тўғрисидаги ҳисоботда акс эттириши ва асосли далилларни келтириши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш37. Мувофиқлаштиришда баҳоловчи қуйидагиларни ҳисобга олиши зарур:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбаҳолаш мақсади ва баҳолаш натижаларидан фойдаланиш мўлжалини;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбаҳолаш объектининг ўзига хослигини;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштаҳлил ва ҳисоб-китоб қилишга асос бўлган ахборотнинг тўлиқлигини;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбаҳолаш ёндашуви баҳолаш объектига ўхшаш объектларнинг одатдаги харидорлари ва сотувчиларининг асосларини акс эттирилишини;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбаҳолаш ёндашувининг бозор конъюнктурасини ҳисобга олинишини.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш38. Мувофиқлаштириш усули ва солиштирма оғирликни танлаш, шунингдек келтирилган барча мулоҳазалар ва фаразлар баҳоловчи томонидан баҳолаш тўғрисидаги ҳисоботда асослантирилиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6-§. Баҳолаш тўғрисидаги ҳисоботни тузиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш39. Баҳолаш тўғрисидаги ҳисобот баҳоловчининг профессионал фикрини ифодалайди ва баҳолаш объектининг қийматини аниқлаш бўйича қилинган ишнинг ҳужжатли тасдиғи ҳисобланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш40. Баҳолаш тўғрисидаги ҳисобот ундан фойдаланувчи баҳоловчи томонидан қилинган ҳисоб-китобларнинг мантиғини тушуна оладиган ва бутун кетма-кетлигини такрорлай оладиган қилиб тузилиши лозим. Шунингдек, баҳолаш тўғрисидаги ҳисоботдан фойдаланувчи зарур ҳолларда баҳолаш объектининг қийматини ҳисоботда келтирилган маълумотлардан келиб чиққан ҳолда мустақил равишда ҳисоблаш имконига эга бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш41. Баҳолаш тўғрисидаги ҳисоботда баҳолаш объекти тўғрисидаги барча ахборот, баҳолаш жараёнида фойдаланилган барча ахборот тавсифи, қилинган таҳлил босқичлари ва ҳисоб-китоблар, олинган натижаларнинг асосланмаси, баҳолаш объектининг якуний қиймати, баҳолаш базасининг тасдиғи, баҳолашнинг мақсади, шунингдек баҳолаш натижалари тўлиқ ва бир хил талқин қилинишини таъминловчи барча фаразлар ва чекловчи шартлар бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш42. Ҳисобот фақатгина баҳолаш жараёнидаги ҳисоб-китоблар ва таҳлил қилишда фойдаланилган ахборот ва маълумотлардан иборат бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБаҳолаш тўғрисидаги ҳисоботда келтирилган, баҳолашни ўтказишда фойдаланилган ёки ҳисоб-китоблар натижасида олинган ахборотда ахборот манбаига ҳаволалар келтирилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш43. Баҳолаш тўғрисидаги ҳисобот қуйидаги тузилишга эга бўлиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштитул варағи;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмундарижа;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишкузатув хати (умумлаштирувчи қисм);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқисқартмалар, шартли белгилар, рамзлар, бирликлар ва атамалар рўйхати;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишкириш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишасосий қисм;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишхулоса;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишфойдаланилган манбалар рўйхати;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишиловалар.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш44. Баҳолаш тўғрисидаги ҳисобот баҳоловчи (баҳоловчилар) томонидан саҳифама-саҳифа рақамланган ва имзоланган, тикилган, шунингдек баҳоловчи ташкилот раҳбарининг имзоси ва шу ташкилот муҳри билан (муҳр мавжуд бўлган тақдирда) тасдиқланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш45. Баҳолаш тўғрисидаги ҳисоботга иловада баҳоловчи томонидан фойдаланилган ҳамда баҳолаш объектининг миқдор ва сифат тавсифларини белгиловчи ҳужжатларнинг нусхалари бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш46. Баҳолаш тўғрисидаги ҳисоботга баҳоловчи ташкилотнинг лицензияси, баҳоловчиларнинг малака сертификатлари ва фуқаролик жавобгарлигини суғурталаш полисининг нусхалари ҳам илова қилинган бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш47. Баҳолашни ўтказишда айрим ҳисоб-китоблар баҳолаш тўғрисидаги ҳисоботдаги ушбу ҳисоб-китобларга ҳаволаларни кўрсатган ҳолда иловага чиқарилиши мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш48. Баҳоловчи ташкилот баҳолаш тўғрисидаги ҳисоботда акс эттирилган баҳолаш натижалари учун қонун ҳужжатларига мувофиқ жавобгар бўлади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6-боб. Ахборотни ошкор этишга қўйиладиган талаблар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш49. Баҳолаш жараёнида фойдаланилган барча ахборот (махфий хусусиятга эга бўлгани бундан мустасно) баҳолаш тўғрисидаги ҳисоботда, улар баҳоловчи томонидан қандай шаклда тўпланган бўлса, шундай шакл ва тартибда очиб берилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш50. Махфий тусдаги ахборот баҳоловчи томонидан фақат буюртмачи ва/ёки бундай ахборотни тақдим қилган шахслар билан келишув бўйича ёхуд суднинг тегишли қарорига биноан ошкор этилади. Фойдаланилаётган ахборотнинг махфийлик даражаси буюртмачи ва/ёки бундай ахборотни тақдим этувчи ёхуд унга бевосита алоқадор бўлган шахслар томонидан белгиланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш51. Баҳолаш тўғрисидаги ҳисоботда барча эҳтимоллар ва чекловчи шартлар, шунингдек ахборотни ошкор этишга қўйиладиган ҳар қандай талаблар очиб берилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш52. Баҳолаш тўғрисидаги ҳисобот, шунингдек баҳоловчининг баҳолаш фаолияти тўғрисидаги қонун ҳужжатлари нормаларига, мазкур стандартга ва қабул қилинган бошқа мулкни баҳолаш стандартларига риоя қилинганлиги ҳақидаги баёнотдан иборат бўлиши, стандартларнинг талабларидан ҳар қандай четга чиқиш кўрсатилиши ва бундай четга чиқишга тушунтириш берилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7-боб. Якуний қоидалар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш53. 14-сон МБМСнинг баҳолаш жараёни ва олинган натижани баён этиш, баҳолашга ва якуний қиймат тўғрисидаги хулосага дахлдор бўлган ҳар қандай фаразлар ва чекловчи шартларни ошкор этиш билан боғлиқ талабларидан бирон-бир тарзда четга чиқилишига йўл қўйилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш54. Баҳоловчи қонун ҳужжатларига мувофиқ 14-сон МБМСнинг талабларига қисман ёки тўлиқ риоя қилиш имкони бўлмаган ҳолларда, баҳоловчи баҳолаш объектининг базавий қийматини аниқлаш бўйича мос келувчи ҳисобларни ва баҳолашнинг тегишли тартиб-таомилларини амалга ошириши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБаҳолаш тўғрисидаги ҳисоботда белгиланиши лозим бўлган қийматни кўрсатиш ва аниқлаш билан бир қаторда 14-сон МБМСнинг талабларидан четга чиқишларнинг сабабларини далиллар билан исботлаши ва асослаб бериш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш55. Мазкур 14-сон МБМС Баҳоловчи ташкилотлар уюшмаси ва Ўзбекистон баҳоловчилар жамияти билан келишилган.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБаҳоловчи ташкилотлар уюшмаси раиси А. ИСЛАМОВ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2017 йил 15 май
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЎзбекистон баҳоловчилар жамияти раиси Н. МИРЗАРАХИМОВА
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2017 йил 15 май
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЎзбекистон Республикаси Мулкни баҳолаш миллий стандарти (14-сон МБМС) «Товар-моддий захиралар қийматини баҳолаш»га
ИЛОВА
ИЛОВА
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЎзбекистон Республикаси Мулкни баҳолаш миллий стандарти (14-сон МБМС) «Товар-моддий захиралар қийматини баҳолаш»ни қўллаш бўйича
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишУСЛУБИЙ КЎРСАТМАЛАР
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишМазкур Ўзбекистон Республикаси Мулкни баҳолаш миллий стандарти (14-сон МБМС) «Товар-моддий захиралар қийматини баҳолаш»ни қўллаш бўйича Услубий кўрсатмалар (бундан буён матнда Услубий кўрсатмалар деб юритилади) 14-сон МБМСни амалда қўллаш тартибини белгилайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1-боб. Умумий қоидалар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1. Услубий кўрсатмаларда қуйидаги асосий тушунчалар қўлланилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишайнан бир хил объект — кимёвий таркиби ва физик хоссаларига кўра баҳолаш объектига ўхшаш, табиий келиб чиқиши (стандарти) бўйича баҳолаш объектидан бирор-бир фарқланишлари мавжуд бўлмаган объект;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишаналог-объект — баҳолаш жараёнида улар ҳақидаги ахборотдан фойдаланиладиган айнан бир хил объект ёки аналог.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2-боб. Баҳолаш вазифасини белгилаш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2. Баҳолаш вазифасини тузишда баҳолаш объекти асосий таснифлари, шунингдек барча ҳуқуқ ва мажбуриятларни ҳисобга олган ҳолда тавсифланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3. Баҳолаш тўғрисидаги вазифа эркин шаклда ва 14-сон МБМС талабларини ҳисобга олган ҳолда тузилади, буюртмачи ҳамда баҳолаш ташкилотининг раҳбари томонидан имзоланади, уларнинг муҳрлари билан (муҳр мавжуд бўлган тақдирда) тасдиқланади ва баҳолаш тўғрисидаги шартномага илова сифатида расмийлаштирилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3-боб. Ахборотни йиғиш ва уни таҳлил қилиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4. Баҳолаш объекти тўғрисида ахборот йиғиш буюртмачидан баҳолаш объектига доир ҳужжатларни олиш, баҳолаш объектини кўздан кечираётганда олинган ахборотни ўрганиш, товарлар бозорига доир ахборотни излаш ва ўрганиш, ахборотни таҳлил қилиш, баҳолаш объектини тавсифлашдан иборат.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5. Ҳисоб-китобларнинг ҳажми ва уларни муфассаллаштириш баҳолашни ўтказиш учун фойдаланиладиган ахборот ва ҳужжатларга боғлиқдир.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш6. Ахборот ва тақдим этилган ҳужжатлар таҳлил қилинганда баҳолаш объектини кўздан кечириш натижалари ҳисобга олинади. Уларда номувофиқликлар, қарама-қаршиликлар аниқланганда ёки уларнинг ишончлилигига шубҳа туғилганда баҳоловчи дастлабки маълумотларни аниқлаштиришга ва уларни келгуси ҳисоб-китобларда қўллашга ёки баҳолаш учун бошқа асосланган ахборотдан фойдаланишга ҳақлидир.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш7. Йиғилган (буюртмачидан ёки у ваколат берган шахслардан олинган) бошланғич ҳужжатларга эга бўлган ҳолда, баҳоловчи буюртмачининг вакили ёки баҳолаш объектининг балансда сақловчиси вакили билан бирга баҳолаш объектини кўздан кечириш, унинг амалдаги ҳолатини ўрганиш, уни тавсифлаш, фотосуратга олиш ҳамда баҳолаш объектини идентификация қилиш учун зарур бўлган бошқа ҳаракатларни бажаради.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш8. Баҳолаш объектларини кўздан кечириш таомили уларни идентификация қилиш, жисмоний ҳолатини аниқлаш, тақдим этилган бошланғич ҳужжатларга номувофиқликларни, шунингдек бошланғич ҳужжатларда кўрсатилмаган нуқсонларни аниқлаш мақсадида ўтказилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш9. Товар-моддий захиралардан фойдаланиш, эгалик қилиш ва ишлов бериш ҳуқуқлари қонун ҳужжатларида назарда тутилган ҳолларда давлат рўйхатидан ва назоратидан ўтказилиши зарур бўлган тақдирда баҳоловчи тегишли рўйхатдан ўтказиш ёки рухсат бериш ҳужжатлари нусхасини талаб қилиб олиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш10. Буюртмачи баҳоловчини баҳолаш объектига белгиланган тартибда кириш имкониятини таъминлаши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш11. Баҳолаш таомили баҳолаш объекти ва/ёки унинг аналоглари тўғрисида бозор ахборотидан фойдаланишни талаб қилган ҳолларда баҳоловчи ўхшаш (аниқ ёки тахминан ўхшаш) объектларнинг нархлари (ёки таклифлари) тўғрисидаги ахборотни йиғиш учун баҳолаш объектларининг бозорини таҳлил қилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАхборот йиғишда айнан бир хил аналог-объектлар тўғрисидаги ахборот устувор ҳисобланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш12. Аналоглар тўғрисида ахборотни йиғишда импорт товарга қўшимча харажатлар (солиқлар ва бошқа мажбурий тўловлар, транспорт харажатлари, бошқа харажатлар) ҳисоб-китобига холис ёндашиш мақсадида баҳолаш объекти ва аналоглар ишлаб чиқарилган мамлакатдан келиб чиқиши бўйича мувофиқ келиши тўғрисидаги шартларга риоя этилиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишОбъектларнинг бошқа параметр ва тавсифлари баҳолаш объекти учун нархни шакллантирувчи бўлиб ҳисобланган тақдирда, уларни ҳам қиёслаш мажбурийдир.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш13. Баҳолаш объектининг аналоглари тўғрисида ахборот йиғишда аналогларни танлаш элементларининг талабларини ҳисобга олиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБаҳолаш объекти муайян товар белгиси остида ишлаб чиқарилган товар ҳисобланган тақдирда, баҳоловчи айнан ўхшаш баҳолаш объектини танлашда баҳолаш объектининг товар белгисига алоҳида эътибор қаратиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш14. Ахборотни йиғиш ва уни таҳлил қилиш таомили баҳоловчи томонидан баҳолаш тўғрисидаги ҳисоботда акс эттириладиган баҳолаш объектини идентификация қилиш билан бирга олиб борилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4-боб. Баҳолаш ёндашувлари ва усулларини танлаш, асослаш ва қўллаш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш1-§. Умумий қоида
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш15. 14-сон МБМС талабларига мувофиқ баҳолаш объектининг қийматини баҳолашда харажат ва қиёсий ёндашувлардан фойдаланилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш2-§. Харажат ёндашуви
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш16. Баҳолаш объектини баҳолашда харажат ёндашуви товар қиймати йўқотилишини чегирган ҳолда баҳолаш объектининг тўлиқ тикланиш қийматини ёки алмаштириш қийматини аниқлашга асосланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш17. Баҳолаш объектининг қийматини баҳолашда харажат ёндашуви ҳисоб-китобларнинг қуйидаги босқичларига риоя этишни ўз ичига олади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштўлиқ тикланиш қийматини ёки алмаштириш қийматини аниқлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбаҳолаш объектининг товар қиймати йўқотилиши ҳажмини аниқлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбаҳолаш объектининг қийматини тўлиқ тикланиш қиймати ёки алмаштириш қиймати ва товар қиймати йўқотилишининг қиймат кўрсаткичи ўртасидаги фарқ сифатида аниқлаш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш18. Тўлиқ тикланиш қиймати ёки алмаштириш қийматини аниқлаш қуйидаги усуллардан бирини қўллаш орқали амалга оширилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишалмаштириш усули;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқийматни индексациялаш усули;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишўртача ҳисобланган қиймат усули;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишўртача нарх бўйича баҳолаш усули.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш19. Алмаштириш усули товар-моддий захираларнинг қийматини айнан бир хил объектларни сотиш (ёки савдолашиш учун чегирмани ҳисобга олган ҳолда таклиф) ёки агар айнан бир хил объект ишлаб чиқаришдан чиқариб ташланган бўлса, унга яқин аналогларни нархига қараб баҳолашга асосланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБаҳолаш объектининг алмаштириш усули билан тўлиқ тикланиш қиймати янги айнан бир хил объект ёки аналог-объектнинг нархига қараб аниқланади. Тавсифларга доир тафовутлар бўлган тақдирда, аналогнинг нархига тузатишлар киритилишига йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБаҳолаш объектининг тўлиқ тикланиш қиймати ишлаб чиқарувчи заводнинг сотиш нархига (ёки расмий дилерларнинг сотиш нархига) тенглаштирилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАналог-объект Ўзбекистон Республикасидан ташқарида бўлган ҳолларда мазкур аналогнинг нархига жойлашган жойига қараб тузатиш киритиш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҚуйидаги харажатларни ҳисобга олган ҳолда нархга тузатиш киритилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЎзбекистон Республикасига етказиб бериш (ташиш);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбаҳолаш пайтида қонун ҳужжатларида белгиланган солиқлар ва бошқа мажбурий тўловларнинг турлари.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТурган жойига қараб тузатишни ҳисоблаш кетма-кетлиги қуйидаги тартибда амалга оширилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишаналогнинг шартномавий нархи аниқланади, у аналогнинг сотиш (таклиф) ва етказиб бериш (транспорт харажатлари) нархи қўшилмасига тенг;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишимпорт қилишда солиқлар ва бошқа мажбурий тўловлар қонун ҳужжатларига мувофиқ ҳисобланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТранспорт харажатлари ҳақиқий ташиш харажатлари бўйича қабул қилинади. Ташиш харажатларининг ҳақиқий миқдорини аниқлаш ёки ҳисоб-китоб қилишнинг имкони бўлмаганда транспорт харажатлари аналог-объектни сотиш/таклиф қийматидан 5 фоиз миқдорида қабул қилинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш20. Қийматни индексациялаш усули статистика органлари белгилайдиган нархларнинг қимматлашиш индексини қўллаш орқали амалга оширилади. Бунда индекслар, нархлар индекслари ҳисобланган даврга қараб, балансга қабул қилинган санадан бошлаб баҳолаш объектининг базавий (бошланғич, тикланиш) қийматига нисбатан қўлланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБазавий қиймат сифатида бухгалтерия ҳисоби маълумотлари ёки тайёрловчиларнинг (ёки дилерлар, етказиб берувчиларнинг) ретроспектив санадаги нарх ахборотидан фойдаланиш мумкин (бунда айнан бир хил тавсифли аниқ аналог нархлари тўғрисидаги маълумотлардан фойдаланиш зарур).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш21. Ўртача ҳисобланган қиймат усули турдош товар-моддий захираларнинг гуруҳ ва кичик гуруҳларини шакллантиришни назарда тутади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишГуруҳлаш товар-моддий захираларнинг ўзига хос тавсифларидан (тури, фойдаланиш соҳаси, моделлари ва бошқалар) келиб чиқиб амалга оширилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТовар-моддий захираларнинг кичик гуруҳларига ўртача ҳисобланган қийматни ҳисоблашга солиштирма ўлчам асос ҳисобланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСолиштирма ўлчамлар корхона балансига келиб тушаётган ҳар бир товарлар туркумига берилади. Баланс нархи жорий бозор нархларига яқинроқ бўлган кичик гуруҳларга каттароқ улуш берилиши зарур. Кичикроқ улушни балансга биринчи бўлиб қабул қилинган кичик гуруҳга бериш мақсадга мувофиқ.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЎртача ҳисобланган қиймат усули қуйидаги формула билан аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСсв = (С1 * У1) + (С2 * У2) + … + (Сn * Tn) бу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСсв — баҳолаш объекти бир товар позициясининг ўртача ҳисобланган қиймати;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишС1, С2, … Cn — баҳолаш объекти бир товар позициясининг баланс қиймати;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишУ1, У2, … Уn — солиштирма ўлчам.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБаҳолаш объекти бир товар позициясининг баланс қиймати ҳар бир гуруҳ (ёки кичик гуруҳ) умумий баланс қийматини мазкур гуруҳнинг (ёки кичик гуруҳнинг) товар-моддий захиралар миқдорига бўлиш йўли билан аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш22. Ўртача нарх бўйича баҳолаш усули ҳисобот даврида харид қилинган, туркумларнинг умумий миқдорига бўлинган етказиб беришларнинг қолдиғида ва ҳар бир туркумида мавжуд бўлган товарлар бирликлари қийматларининг суммасини аниқлаш йўли билан қўлланилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСср — харид қилинган товар бирлигининг ўртача таннархи;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСi — i-туркумдаги бирликнинг харид қиймати;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишn — давр учун товарлар хариди туркумларининг сони;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСо — ҳисобот даври бошига қолдиқдаги товар бирлигининг таннархи.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш23. Баҳолаш санасида баҳолаш объекти товар қийматининг йўқотилиши жисмоний, функционал ва иқтисодий йўқотишларнинг йиғиндиси сифатида белгиланади. Товар қийматининг йўқотилиши 100 фоиздан ортиқ бўлиши мумкин эмас.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишЖисмоний йўқотишда товар-моддий захиралар қийматининг йўқотишлари баҳолаш объектининг фойдаланишга яроқлилик хоссаларини, шу жумладан табиий эскириш, табиат ҳодисаларининг таъсири, авариялар, бошқа жисмоний таъсирлар натижасида қисман ёки тўлиқ йўқотиши билан боғлиқ.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишФункционал йўқотиш истеъмол жиҳатидан афзалликлар, техник инновациялар ёки бозор стандартларининг ўзгариши оқибатида юзага келади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИқтисодий йўқотиш баҳолаш объектига нисбатан ташқи вазиятнинг ўзгариши (шу жумладан, товар бозоридаги ўзгаришлар, ижтимоий, молиявий, қонунчилик, экологик ва бошқа шароитларнинг ўзгариши) натижасида юзага келади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТовар қийматининг йўқотилиши тўлиқ тикланиш қийматидан (коэффициент кўрсаткичи) ёки пул ифодасидаги алмаштириш қийматидан (мутлақ миқдор) фоизларда ёки улушларда белгиланиши мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш24. Хом ашё материали ҳисобланган товар-моддий захиралар жисмоний (техник) хоссаларини йўқотмаган тақдирда, товар қиймати йўқотилишининг миқдори нолга тенг бўлади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш25. Товар қиймати йўқотилишининг миқдори қуйидаги формулага мувофиқ аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишУТС= 1 – (1 – УТСфиз) * (1 – УТСфунк) * (1 – УТСэк) бу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишУТС — баҳолаш объекти товар қиймати йўқотилишининг коэффициент кўрсаткичи;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишУТСфиз — баҳолаш объекти жисмоний йўқотишининг коэффициент кўрсаткичи;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишУТСфунк — баҳолаш объекти функционал йўқотишининг коэффициент кўрсаткичи;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишУТСэк — баҳолаш объекти иқтисодий йўқотишининг коэффициент кўрсаткичи.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш26. Баҳолаш объектининг жисмоний йўқотиши қуйидаги усуллар билан аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишфойдалилик усули;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишэксперт ҳисоб-китоби усули.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш27. Фойдалилик усули жисмоний йўқотишни бартараф этишга харажатлар — қўшимча товарларни харид қилиш, турли хил қўшимча ва ингредиентларни қўшиш, фойдалиликни ошириш ва ҳ.к. йиғиндиси сифатида ҳисобланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш28. Эксперт ҳисоб-китоби усули жисмоний ҳолатнинг эксперт баҳолари шкаласига мувофиқ аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш|
Ҳолатнинг баёни |
Ҳолатнинг тавсифи |
Товар қийматининг йўқотилиши, % |
|
Янги |
Янги ҳолатда, фойдаланиш муддати тугалланмаган, бирон-бир ўзгартириш ёки қўшимчаларсиз фойдаланишга яроқли. |
0 — 5 |
|
Жуда яхши |
Деярли янги, белгиланган фойдаланиш муддати ўтган, лекин товар ўзгартириш ёки қўшимчаларсиз фойдаланишга яроқли, товарнинг тўлиқ массаси (бутун ҳажми) сақланган ҳолатда (йўқотишларсиз), қайта идишга солиш, фойдаланиш ёки сақлаш шартларини ўзгартириш талаб қилинмайди. |
6 — 19 |
|
Яхши |
Товар фойдалилигини ошириш учун майда харажатларни ҳисобга олганда фойдаланишга яроқли, қайта идишга солишни (қайта қадоқлашни) талаб қилади, қисқа фойдаланиш муддатига эга, янги товар билан галма-гал ишлатилиши мумкин, асосий элементларини алмаштирмаган ҳолда майда таъмирлаш ишлари ўтказилади (агар товар механизм ҳисобланса ёхуд механик ёки электрон асосда ишласа). |
20 — 40 |
|
Қониқарли |
Консистенцияси оширилгандан кейин фойдаланишга яроқли, товарнинг истеъмол хоссаларини оширувчи муайян қўшимчалар қўшилганда фойдалилик сифатлари оширилганда қўлланилиши мумкин, товардан фойдаланиш алоҳида қўллаш шароитларини (янги товар билан кам-кам қисмларини галма-гал ишлатишни талаб қилади), асосий элементларини алмаштирган ҳолда йирик таъмирлаш ишлари ўтказилади (агар товар механизм ҳисобланса ёхуд механик ёки электрон асосда ишласа). |
41 — 60 |
|
Қониқарсиз |
Чиқинди материаллари, иккиламчи хом ашё ёки синиқ парчалар ёхуд эҳтиёт қисмлар сифатида фойдаланишга яроқли. |
61 — 80 |
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш29. Қийматнинг функционал йўқотиши баҳолаш объектининг тавсифлари (яхшилашлар ва/ёки уларнинг элементлари) истеъмол бозорининг жорий талабларига номувофиқлигини юзага келтирган миқдор сифатида аниқланади, тўлиқ тикланиш қийматига ёки алмаштириш қийматига шу миқдорда тузатиш киритиш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишФункционал йўқотиш миқдорини айнан бир хил объект ва замонавийроқ аналогнинг нархларидаги фарққа тенг деб ҳисоблаш мумкин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш30. Иқтисодий йўқотиш баҳолаш объекти қийматига ташқи омилларнинг салбий таъсири юзага келтирган, баҳолаш объектининг тикланиш қиймати ёки алмаштириш қийматининг пасайиш миқдорини билдиради. Қуйидагилар ташқи омилларга киради: бозордаги вазият, фойдаланишдаги чекловлар, инфратузилманинг, қонун ҳужжатларининг ўзгариши ва бошқалар.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИқтисодий қимматлашувни аниқлаш аналог-объектларни, улардан бири иқтисодий йўқотишга эга, сотиш нархи ёки бозор қийматини қиёслашга асосланган.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш31. Харажат ёндашувини қўллаганда баҳолаш объектининг қиймати товар қийматининг йўқотилиши миқдорини чегирган ҳамда ташқи қимматлашувни ҳисобга олган ҳолда тўлиқ тикланиш қиймати (ёки алмаштириш қиймати) сифатида аниқланади. Баҳолаш объекти қиймати қуйидаги формула бўйича ҳисобланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишС = С в(з) * (100% – УТС) бу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСв(з) — баҳолаш объектининг тикланиш қиймати ёки алмаштириш қиймати;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишУТС — баҳолаш объекти товар қийматининг йўқотилиши, фоизда.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш3-§. Қиёсий ёндашув
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш32. Қийматни қиёсий ёндашув билан ҳисоблаш қуйидаги кетма-кетликда амалга оширилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбозорни тадқиқ этиш, аналог-объектлар бўйича ахборотни таҳлил қилиш ва йиғиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқиёслаш аналогларини танлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқиёслаш бирликларини аниқлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқиёслаш элементларини танлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқийматни ҳисоблаш усулларини танлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқиёслаш элементлари бўйича тузатишларни ҳисоблаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишаналог-объектлар нархига (қийматига) тузатишлар киритиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбаҳолаш объекти қийматини аниқлаш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш33. Баҳолаш объектлари бозори аналог-объектларга доир битимлар (таклифлар) тўғрисида ахборот олиш мақсадида тадқиқ ва таҳлил қилинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш34. Қиёслаш аналогларини танлаш асосан маҳаллий бозорда амалга оширилади (шу жумладан келиб чиқишга кўра импорт бўлган аналоглар учун). Маҳаллий бозорда аналоглар мавжуд бўлмаганда 14-сон МБМС талабларини ҳисобга олган ҳолда хорижий бозорлар аналоглари тўғрисидаги ахборотдан фойдаланишга йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш35. Баҳолаш объектининг қиёслаш бирликларини танлаш ва аниқлаш баҳолаш объекти ўлчов бирликларини ҳисобга олиш хусусиятларига мувофиқ амалга оширилади: оғирлик (тн, кг, гр, литр ва ҳ.к.), узунлик (км, метр, см ва ҳ.к.), майдон (кв.м, кв.см. ва ҳ.к.) ўлчов бирлиги ёки ёппасига ўлчов бирлиги (вагон, контейнер ва ҳ.к.).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш36. Қуйидагилардан:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмулкий ҳуқуқлар (мажбуриятлар, чекловлар ва ҳ.к.);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмолиялаштириш шартлари (бўлиб-бўлиб тўлаш, имтиёзли тўловлар ва ҳ.к.);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишалоҳида шартлар (тўловлар ва етказиб беришнинг бозорга оид бўлмаган шартлари);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбозор шартлари (вақт мобайнида нархларнинг ўзгариши ва ҳ.к.);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишжойлашган жойи (маҳаллий ва хорижий бозорлар ва ҳ.к.);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишжисмоний тавсифлари (хоссалари, таркиби ва ҳ.к.);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишиқтисодий хоссалари (таннархи, харажатларни тежаши ва ҳ.к.);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишнархни шакллантиришнинг бошқа хусусиятларидан фақат нархни шакллантирувчи ва аналогларнинг нархига жиддий таъсир кўрсата олишга қодир бўлганлари қиёслаш элементлари сифатида қабул қилинади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБаҳолашни қиёсий ёндашув усуллари билан ўтказаётганда баҳоловчи объектнинг якуний қийматига таъсир кўрсатувчи бошқа қиёслаш элементларини ҳам кўриб чиқиши мумкин. Баҳоловчи буни баҳолаш тўғрисидаги ҳисоботда акс эттириши ва баҳолаш объектининг якуний қийматини аниқлашда ҳисобга олиши зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш37. Баҳолаш объекти қийматини қиёсий ёндашув воситасида баҳолаш аналог билан тўғридан-тўғри қиёслаш усули орқали амалга оширилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш38. Аналог билан тўғридан-тўғри қиёслаш усули ўхшаш маҳсулот ишлаб чиқарувчи заводларнинг нархларидан фойдаланишни назарда тутади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш39. Қиёсий ёндашув усулларини қўллашда камида иккита баҳолаш объекти тўғрисида ахборот йиғиш лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш40. Аналог билан тўғридан-тўғри қиёслаш усули аналогларнинг нархларига тегишли тузатишларни киритиш орқали амалга оширилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишС = Сан * К1 * К2 * К3* … Kn бу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишС — баҳолаш объектининг нархи;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСан — аналог объектнинг нархи;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишК1 * К2 * К3* … Kn — баҳоланаётган объект ва аналогнинг параметрлари қийматларидаги фарқларни ҳисобга олувчи тузатувчи коэффициентлар.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш41. Баҳолаш объектининг жойлашган жойига жуфт сотувлар усулига мувофиқ тузатиш киритилади. Жуфт сотувлар усули харажат ёндашуви каби қўлланилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш42. Жисмоний ҳолатга тузатиш баҳолаш объектининг ва танланган аналогларнинг жисмоний ҳолати даражасини солиштиришдан келиб чиқиб (товар қийматининг йўқотилиши сифатида аниқланади), қуйидагича формула бўйича ҳисобланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишК — товар қиймати йўқотилишига тузатиш киритувчи коэффициент;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИобъект — баҳолаш объекти жисмоний ҳолатининг коэффициент кўрсаткичи;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИаналог — аналог-объект жисмоний ҳолатининг коэффициент кўрсаткичи.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш43. Аналог-объектларнинг нархига (қийматига) қиёслаш элементлари бўйича тузатиш киритиш қуйидаги қоидалардан келиб чиқиб амалга оширилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишаналог-объектларнинг нархига (қийматига) қиёслаш элементлари бўйича тузатиш баҳолаш объектига нисбатан киритилади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишагар қиёслаш элементи бўйича баҳолаш объекти аналог-объект билан солиштирганда яхшироқ кўрсаткичларга эга бўлса, у ҳолда аналог-объектнинг нархи (қиймати) тузатиш миқдорига оширилади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишагар қиёслаш элементи бўйича баҳолаш объекти аналог-объект билан солиштирганда ёмонроқ кўрсаткичларга эга бўлса, у ҳолда аналог-объектнинг нархи (қиймати) тузатиш миқдорига камайтирилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш44. Тузатишлар фоиз ва/ёки пул ифодасида киритилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш4-§. Қўлланилган баҳолаш ёндашувларининг натижаларини мувофиқлаштириш ва баҳолаш объектининг якуний қийматини аниқлаш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш45. Баҳолаш натижаларини мувофиқлаштириш ҳамда баҳолашнинг турли ёндашувларини қўллаб олинган натижаларни ўлчаш ва қиёслаш йўли билан баҳолаш объектининг якуний қийматини аниқлаш қуйидаги усуллардан бири ёрдамида амалга оширилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмантиқий мувофиқлаштириш усулида баҳоловчи амалга оширадиган таҳлил асосида, барча муҳим параметрларни ҳисобга олган ҳолда солиштирма ўлчамларни танлашдан иборат. Баҳоловчи томонидан устувор ёндашув белгиланади, қолган ёндашувларнинг натижаларидан эса устувор ёндашув ёрдамида олинган натижани текшириш ва унга тузатиш киритиш учун фойдаланилади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишматематик ўлчаш усулида баҳолашга турлича ёндашувлар билан олинган натижаларнинг улушларини аниқлаш учун бир нечта мезонлардан фойдаланилади, уларнинг ёрдамида қўлланилган ҳисоблаш усулининг афзалликлари ёки камчиликлари муайян объектни баҳолаш хусусиятларини ҳисобга олган ҳолда тавсифланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш46. Улушларни аниқлашда баҳоловчи қуйидаги асосий омилларни таҳлил қилиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбаҳолаш мақсадини ва баҳолаш натижаларидан фойдаланиш мўлжалини;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбаҳолаш объектининг хусусиятини;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиштаҳлил ва ҳисоб-китоблар ўтказилишига асос бўлган ахборотнинг батафсиллигини;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбаҳолаш ёндашуви баҳолаш объектига ўхшаш объектларнинг одатдаги харидорлари ва сотувчилари мотивациясини акс эттиришга қодирлигини;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбаҳолаш ёндашуви бозор конъюнктурасини ҳисобга олишга қодирлигини.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш47. Баҳолаш объекти қийматининг якуний миқдори қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишС ис = Сд * К1 + Сс * К2 + С з * К3 бу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСис — баҳолаш объектининг якуний қиймати;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишСд, Сс, Сз — тегишинча даромад, қиёсий ва харажат ёндашувлари билан аниқланган қийматлар;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишК1, К2, К3 — ҳар бир баҳолаш ёндашуви учун танланган тегишли улушларни белгиловчи коэффициентлар.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБунда қуйидаги шарт бажарилиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишК1+ К2+ К3 = 1
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш5-боб. Баҳолаш тўғрисида ҳисобот тузиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш48. Тўпланган ахборот натижасининг тасдиғини ва тегишли ҳисоб-китобларни ўз ичига олган баҳолаш тўғрисидаги ҳисоботда баҳоловчининг баҳолаш объекти қийматига доир хулосаси тақдим этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш49. Баҳолаш тўғрисида ҳисоботни тузишда қуйидаги қоидаларга амал қилиш лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбаҳолаш тўғрисидаги ҳисобот баҳолаш объекти қийматини аниқлаш учун муҳим бўлган барча ахборотни ўз ичига олган бўлиши зарур;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбаҳолашни ўтказишда фойдаланилган ёки ҳисоб-китоблар натижасида олинган, баҳолаш тўғрисидаги ҳисоботда келтирилган ахборот тасдиқланган бўлиши зарур;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбаҳолаш тўғрисидаги ҳисоботнинг мазмуни мазкур ҳисоботдан фойдаланувчиларни чалғитмаслиги, шунингдек турлича талқин қилишига йўл қўймаслиги керак;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбаҳолаш тўғрисидаги ҳисоботда келтирилган материаллар таркиби ва кетма-кетлиги ҳамда баҳолаш жараёни тавсифи қиймат ҳисобланишини ва худди шундай натижаларни олиш имкониятини бериши лозим;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбаҳолаш жараёнида фойдаланилмаган ахборот, агар бундай ахборотни илова қилиш баҳолаш фаолиятини тартибга солувчи қонун ҳужжатларининг талабларига биноан мажбурий бўлмаса, баҳолаш тўғрисидаги ҳисоботда келтирилмаслиги лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш50. Товар-моддий захираларни баҳолаш тўғрисидаги ҳисобот қуйидаги бўлимлар ва уларнинг қисмларидан иборат бўлиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиша) I бўлим «Титул варағи» — баҳолаш тўғрисидаги ҳисоботнинг биринчи саҳифаси ҳисобланади ва ҳужжатни қидириш учун зарур бўлган бирламчи ахборот манбаи бўлиб хизмат қилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишТитул варағида қуйидаги маълумотлар келтирилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбаҳолаш тўғрисидаги ҳисоботнинг рўйхат рақами;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишишнинг номи;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбаҳолаш объектининг номи;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбаҳолашдан мақсад ва мўлжал;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбуюртмачининг номи;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбаҳоловчи ташкилотнинг номи;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбаҳолаш санаси;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбаҳолаш тўғрисидаги ҳисобот тузилган сана.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБаҳолаш тўғрисидаги ҳисобот икки ва ундан ортиқ китобдан иборат бўлса, ҳар бир китоб биринчи китобнинг титул варағига мувофиқ бўлган ва мазкур китобга дахлдор маълумотларни ўз ичига олган ўз титул варағига эга бўлиши лозим. Китоб рақами титул варағига қўйилади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишб) II бўлим «Мундарижа» — тегишли саҳифаларнинг рақамлари кўрсатилган барча бўлимлар, кичик бўлимлар, бандлар (агар улар номланган бўлса), иловалар номини ўз ичига олади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИкки ва ундан ортиқ китобдан иборат бўлган баҳолаш тўғрисидаги ҳисобот тузилганда уларнинг ҳар бирида ўз мундарижаси бўлиши лозим. Бунда биринчи китобда бутун баҳолаш тўғрисидаги ҳисоботнинг китоблар рақамлари кўрсатилган мундарижаси, кейинги китобларда — фақат тегишли китоб мундарижаси жойлаштирилади. Биринчи китобда кейинги китоблар мундарижаси ўрнига фақат уларнинг номини кўрсатишга йўл қўйилади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишв) III бўлим «Илова хат (умумлаштирувчи қисм)» буюртмачига баҳолашни ўтказиш натижалари ҳақидаги эркин шаклда (амалий услубда) баён этилган хабарни ўз ичига олади. Хатда қуйидагилар кўрсатилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбаҳолашни ўтказиш учун асос;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбаҳолаш объектининг номи ва рўйхатга олинган манзили;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбажарилган ишлар мазмунининг қисқача баёни;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишқиймат аниқланган санадаги баҳолаш объектининг қиймати ҳақида хулоса;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбаҳолаш тўғрисидаги ҳисобот қайси қонун ҳужжатларига мувофиқ тайёрланган бўлса, шу ҳужжатларга ҳавола;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишилова хат баҳолаш тўғрисидаги ҳисобот асосида тайёрлангани ва фақат ҳисоботнинг тўлиқ матнига боғлиқ равишда, яъни ҳисоботда қабул қилинган барча фаразлар ва чеклашларни ҳисобга олган ҳолда талқин қилиниши мумкинлигига кўрсатма.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишИлова хат баҳоловчи ташкилотнинг фирма бланкасида расмийлаштирилади, унинг раҳбари томонидан имзоланади ва муҳри билан (муҳр мавжуд бўлган тақдирда) тасдиқланади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишг) IV бўлим «Кириш» асосий далиллар ва хулосаларнинг қисқача баёнини ўз ичига олади. Мазкур бўлимга қуйидаги қисмлар киритилиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишасосий далиллар ва хулосалар, бу ерда қуйидагилар кўрсатилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбаҳолаш объекти ҳақида умумий ахборот;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбаҳолаш тўғрисида шартнома номи, унинг рақами ва тузатилган санаси;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбаҳолаш тўғрисидаги ҳисоботга сўнгги тузатиш киритилган ва ҳисобот тақдим этилган кўринишда расмийлаштирилган календарь санага мувофиқ бўлган баҳолаш тўғрисидаги ҳисобот тузилган сана;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбаҳолаш мақсади ва қиймат тури;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбаҳолаш буюртмачиси ҳақида маълумотлар юридик шахслар учун — номи, реквизитлари, жисмоний шахслар учун — Ф.И.Ш., паспорт маълумотлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбаҳоловчи ташкилот ҳақида (тўлиқ номи, юридик манзили, фуқаролик жавобгарлигини суғурталаш ҳақидаги маълумотлар, баҳолаш фаолияти билан шуғулланиш ҳуқуқини берадиган лицензия рақами, берилган санаси ва амал қилиш муддати) ҳамда баҳоловчи ташкилот билан меҳнат шартномасига асосан ишлайдиган баҳоловчи ҳақида (фамилияси, исми, отасининг исми, баҳолашни амалга ошириш ҳуқуқини тасдиқловчи ҳужжат рақами ва берилган санаси). Шунингдек, баҳолашни ўтказиш ва баҳолаш тўғрисидаги ҳисоботни тайёрлашга жалб қилинадиган барча ташкилотлар ва мутахассислар ҳақида ахборот уларнинг малакаси ва баҳолаш объектини баҳолашда уларнинг иштирок этиш даражасини кўрсатган ҳолда келтирилиши лозим;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбаҳолаш натижаларига таъсир кўрсатган фаразлар ва чекловчи шартлар (мавжуд бўлганда);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишд) V бўлим «Асосий қисм» қуйидаги мажбурий қисмларни ўз ичига олиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбаҳолаш жараёни босқичлари, бу ерда баҳоловчи ўзи бажарган ишлар кетма-кетлигини босқичма-босқич баён этади. Ҳар бир босқичда баҳолаш объектини баҳолаш бўйича бажарилган ишлар ҳақида умумий маълумотлар келтирилади (бажарилган ишларнинг оддий рўйхатини келтиришга йўл қўйилади). Амалга оширилган таҳлил ва ҳисоб-китобларнинг янада батафсил тавсифи баҳолаш объектининг хусусиятлари, баҳолаш вазифаси ва мавжуд ахборот ҳажмига мувофиқ қуйидаги қисмларда келтирилади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбаҳолаш объектининг тавсифи, бу ерда баҳолаш объектининг миқдор ва сифат кўрсаткичлари ҳақидаги маълумотлар келтирилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБаҳоловчи баҳолаш тўғрисидаги ҳисоботда баҳолашни ўтказиш учун зарур бўлган ахборотни олиш жараёни ҳам ахборотни олишнинг аниқ манбаларини, ҳужжатнинг номи, рақами, санасини ва уни идентификация қилувчи бошқа маълумотларни кўрсатган ҳолда акс эттирилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишАгар буюртмачининг сўралаётган ахборотни тақдим этишдан бош тортиши баҳолаш натижаларининг аниқлиги ва/ёки ҳаққонийлигига сезиларли даражада таъсир кўрсатса, бу ҳолат баҳолаш тўғрисидаги ҳисоботда қайд этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБаҳолаш объектининг тавсифи баҳолаш тўғрисидаги ҳисоботдан фойдаланувчида баҳолаш объектининг қимматлилигига таъсир этадиган барча жиҳатлардан баҳолаш объекти ҳақида холис тасаввурни шакллантириши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБаҳолаш объекти бозорининг таҳлили унинг қийматига таъсир этадиган барча омиллар таҳлилини ўз ичига олиши лозим. Бўлимда баҳолаш объекти қийматини аниқлашда фойдаланилган нархни шакллантирувчи барча омиллар ҳақида ахборот келтирилиши ва уларнинг қийматлари асосланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБаҳоловчи фойдаланилган барча қонун ҳужжатларини ҳам баҳолаш тўғрисидаги ҳисоботда акс эттириши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБаҳолаш жараёни тавсифи баҳолаш тўғрисидаги ҳисоботдан фойдаланувчига баҳолаш жараёни мантиғини ва баҳоловчи баҳолаш объекти қийматини аниқлаш йўлида ташлаган қадамларнинг муҳимлигини тушуниш имкониятини берувчи баҳолаш объекти қийматини аниқлаш кетма-кетлигини ўз ичига олиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишҲар бир ёндашув доирасида баҳоловчи ўзининг барча таҳлиллари, ҳисоб-китоблари, фикр-мулоҳазаларини келтиради. Қабул қилинган ёндашувлар доирасида баҳолаш усулларини қўллаб баҳолашни амалга оширишда баҳоловчининг ҳар бир ҳаракати лозим даражада асосланган бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБаҳолаш тўғрисидаги ҳисоботда келтирилган барча ахборотни текшириш имконияти бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБаҳолаш тўғрисидаги ҳисоботда, шунингдек, баҳоловчининг фикрига кўра у қўллаган баҳолаш объекти қийматини ҳисоблаш усулини тўла акс эттириш учун муҳим ҳисобланган ҳар қандай маълумотлар акс эттирилиши мумкин;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олише) VI бўлим «Хулоса» қуйидаги қисмлардан таркиб топиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишмуқофиқлаштириш таомили тавсифини келтирган ҳолда турли ёндашувларни қўллаб олинган баҳолаш объектини баҳолаш натижаларини мувофиқлаштириш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишбаҳолаш ёндашувларининг ҳар бири ёрдамида олинган натижалар ўртасидаги жиддий тафовут унинг эҳтимолий сабаблари ҳусусидаги асосланган шарҳлар билан баён этилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБаҳолаш тўғрисидаги ҳисоботнинг хулоса қисмида сифат тўғрисида баёнот — баҳоловчининг баҳолаш тўғрисидаги ҳисобот қонун ҳужжатлари ва қўлланилаётган баҳолаш стандартлари талабларига мувофиқлиги ҳақидаги расмий баёноти ифода этилиши керак;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишж) VII бўлим «Иловалар» баҳолашни ўтказишда фойдаланилган босма шаклдаги барча ахборотни (шу жумладан интернет-саҳифаларни), шунингдек ҳисоб-китоблар ва ҳисоб-китоб жадвалларини ўз ичига олиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБаҳолаш тўғрисидаги ҳисоботга илова қилинган барча ҳужжатлар тегишли тарзда расмийлаштирилган бўлиши лозим (бунга ваколатли шахс томонидан имзоланган ҳамда ҳужжатларни тақдим этувчи органлар ва ташкилотлар томонидан белгиланган тартибда тасдиқланган бўлиши керак, бундан Интернет тармоғи ёки бошқа оммавий ахборот воситаларидан олинган ахборот мустасно).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБаҳолаш тўғрисидаги ҳисоботга иловалар баҳоловчи ташкилот лицензияси, баҳоловчининг баҳолашни ўтказиш ҳуқуқини тасдиқловчи ҳужжатларнинг нусхаларини, фуқаролик жавобгарлигини суғурталаш полисининг нусхасини ҳам ўз ичига олиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБаҳолаш тўғрисидаги ҳисоботда иловадаги ҳужжатларнинг тўлиқ рўйхати келтирилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олишБаҳолаш тўғрисидаги ҳисобот нусхасини баҳоловчи ташкилот ҳисобот тузилган санадан эътиборан қонун ҳужжатларида белгиланган муддат мобайнида сақлаши шарт.
(Ўзбекистон Республикаси қонун ҳужжатлари тўплами, 2017 й., 25-сон, 554-модда)