Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2012 йил 24 июлдаги ПФ–4456-сон «Олий малакали илмий ва илмий-педагог кадрлар тайёрлаш ва аттестациядан ўтказиш тизимини янада такомиллаштириш тўғрисида»ги Фармонига (Ўзбекистон Республикаси қонун ҳужжатлари тўплами, 2012 й., 30-сон, 346-модда) ва Вазирлар Маҳкамасининг 2007 йил 10 сентябрдаги 190-сон «Ўзбекистон Республикаси олий таълим тизимида магистратура фаолиятини янада такомиллаштириш, унинг самарадорлигини ошириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги қарорига (Ўзбекистон Республикаси қонун ҳужжатлари тўплами, 2007 й., 37-38-сон, 384-модда) мувофиқ буюраман:

1. Магистратура тўғрисидаги низом иловага мувофиқ тасдиқлансин.

2. Қуйидагилар ўз кучини йўқотган деб топилсин:

Ўзбекистон Республикаси олий ва ўрта махсус таълим вазирининг 2007 йил 29 декабрдаги 269-сон «Магистратура тўғрисидаги низомни тасдиқлаш ҳақида»ги буйруғи (рўйхат рақами 1765, 2008 йил 4 февраль) (Ўзбекистон Республикаси қонун ҳужжатлари тўплами, 2008 й., 6-7-сон 28-модда);

Ўзбекистон Республикаси олий ва ўрта махсус таълим вазирининг 2010 йил 22 сентябрдаги 363-сон «Магистратура тўғрисидаги низомга ўзгартиришлар ва қўшимча киритиш ҳақида»ги буйруғи (рўйхат рақами 1765-1, 2010 йил 30 сентябрь) (Ўзбекистон Республикаси қонун ҳужжатлари тўплами, 2010 й., 40-41-сон, 347-модда).

3. Мазкур буйруқ Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлигида давлат рўйхатидан ўтказилган кундан бошлаб ўн кун ўтгандан кейин кучга киради.

Мазкур Низом Ўзбекистон Республикасининг «Таълим тўғрисида»ги (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 1997 й., 9-сон, 225-модда) ва «Кадрлар тайёрлаш миллий дастури тўғрисида»ги (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 1997 й., 11-12-сон, 295-модда) қонунларига, Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2012 йил 24 июлдаги ПФ–4456-сон «Олий малакали илмий ва илмий-педагог кадрлар тайёрлаш ва аттестациядан ўтказиш тизимини янада такомиллаштириш тўғрисида»ги Фармонига (Ўзбекистон Республикаси қонун ҳужжатлари тўплами, 2012 й., 30-сон, 346-модда), шунингдек Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2001 йил 16 августдаги 343-сон «Олий таълимнинг давлат таълим стандартларини тасдиқлаш тўғрисида»ги (Ўзбекистон Республикаси қонун ҳужжатлари тўплами, 2001 й., 15-16-сон, 104-модда) ва 2007 йил 10 сентябрдаги 190-сон «Ўзбекистон Республикаси олий таълим тизимида магистратура фаолиятини янада такомиллаштириш, унинг самарадорлигини ошириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги (Ўзбекистон Республикаси қонун ҳужжатлари тўплами, 2007 й., 37-38-сон, 384-модда) қарорларига мувофиқ магистратура фаолиятини тубдан такомиллаштириш ва унинг самарадорлигини ошириш, кадрлар тайёрлаш сифати ва рақобатбардошлигини кучайтириш, «магистр» даражасини бериш бўйича диссертация иши мазмуни ва сифатига қўйиладиган мезонлар ва талаблар ҳамда халқаро таълим стандартлари даражасида олий таълим муассасаларида магистрлар тайёрлаш тартибини белгилайди.

1. Магистратурага қабул қилиш Вазирлар Маҳкамасининг 2010 йил 18 июндаги 118-сон қарори (Ўзбекистон Республикаси қонун ҳужжатлари тўплами, 2010 й., 24-25-сон, 195-модда) билан тасдиқланган Олий таълим муассасаларининг магистратурасига қабул қилиш тартиби тўғрисидаги низомга мувофиқ амалга оширилади.

2. Тегишли мутахассисликлар бўйича магистрларни тайёрлаш кадрлар буюртмачиларининг таклифлари асосида, давлат аккредитациясидан ўтган олий таълим муассасаларида амалга оширилади.

3. Магистратура аниқ мутахассислик бўйича фундаментал ва амалий билим берадиган, бакалавриат негизида таълим муддати камида 2 йил давом этадиган олий таълимдир.

Магистратура таълим дастурини тугатган битирувчиларга якуний давлат аттестацияси натижаларига кўра таълим йўналишининг аниқ мутахассислиги бўйича «магистр» академик даражаси тўғрисидаги давлат томонидан тасдиқланган намунадаги диплом берилади.

Магистратура талабаларининг (бундан буён матнда талаба деб юритилади) якуний давлат аттестацияси Ўзбекистон Республикаси олий таълим муассасалари битирувчиларининг якуний давлат аттестацияси тўғрисидаги низом (рўйхат рақами 1963, 2009 йил 5 июнь) (Ўзбекистон Республикаси қонун ҳужжатлари тўплами, 2009 й., 23-сон, 267-модда) асосида амалга оширилади.

4. Таянч олий таълим муассасаларида магистратура мутахассисликлари бўйича олий таълим муассасалари ва кадрлар буюртмачиларининг (бундан буён матнда буюртмачилар деб юритилади) таклифлари асосида илмий-тадқиқот, илмий-педагогик ҳамда ишлаб чиқаришга йўналтирилган дастурлар бўйича мақсадли магистрлар тайёрлаш йўлга қўйилади.

5. Олий таълим муассасалари барча бўлинмаларининг магистрлар тайёрлаш бўйича фаолиятини мувофиқлаштириш ва назорат қилиш магистратура бўлими томонидан кафедра ва деканатлар билан бирга амалга оширилади.

6. Магистратурада иккинчи ва ундан кейинги олий маълумот шартнома (тўлов-контракт) асосида олинади.

7. Магистрларнинг тайёргарлигига нисбатан қўйиладиган умумий малака талаблари Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2001 йил 16 августдаги 343-сон «Олий таълимнинг давлат таълим стандартларини тасдиқлаш тўғрисида»ги қарорига мувофиқ, шунингдек аниқ мутахассислик бўйича магистрларнинг тайёргарлигига нисбатан қўйиладиган малака талаблари ушбу қарорга асосан олий таълимни бошқариш бўйича ваколатли давлат органи томонидан тасдиқланадиган магистратура мутахассисликлари давлат таълим стандартларида белгиланади.

8. Магистр:

танланган мутахассислик бўйича мустақил илмий-тадқиқот, илмий-педагогик ва касбга доир фаолиятини юритиш;

тайёргарлигига мувофиқ мутахассислик бўйича олий таълимдан кейин катта илмий ходим изланувчилар институтида таҳсил олиш;

кадрларни қайта тайёрлаш ва уларнинг малакасини ошириш тизимида қўшимча касб таълими олиш учун тайёрланади.

9. Магистр ўзининг мутахассислиги, илмий-фаолият ва илмий-педагогик тайёргарлигига мувофиқ касбий фаолиятининг:

лойиҳа-конструкторлик;

лойиҳа-технологик;

илмий тадқиқот ва тажриба;

ишлаб чиқариш бошқаруви;

илмий-педагогик;

илмий-ижодий турлари, шунингдек бакалавриат таълим йўналишига мос бошқа мутахассисликлари бўйича ҳам шуғулланиши мумкин.

10. Магистратура таълим дастурларига нисбатан қўйиладиган умумий талаблар Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2001 йил 16 августдаги 343-сон «Олий таълимнинг давлат таълим стандартларини тасдиқлаш тўғрисида»ги қарорига мувофиқ, шунингдек аниқ мутахассислик бўйича магистратура таълим дастурларига нисбатан қўйиладиган талаблар ушбу қарорга асосан олий таълимни бошқариш бўйича ваколатли давлат органи томонидан тасдиқланадиган магистратура мутахассисликлари давлат таълим стандартларида белгиланади.

11. Магистратурада ўқув жараёни тегишли таълим йўналиши (магистратура мутахассислиги) бўйича таянч олий таълим муассасаси томонидан ишлаб чиқилган, Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Давлат тест маркази томонидан белгиланган тартибда экспертизадан ўтказилган ҳамда Олий ва ўрта махсус, касб-ҳунар таълими йўналишлари бўйича ўқув-услубий бирлашмалар фаолиятини мувофиқлаштирувчи кенгашда муҳокама қилиниб, Ўзбекистон Республикаси Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги (бундан буён матнда Вазирлик деб юритилади) томонидан тасдиқланган мутахассисликлар бўйича Олий таълимнинг давлат таълим стандартлари (бундан буён матнда Давлат таълим стандартлари деб юритилади) ва ўқув режалари асосида ташкил этилади.

Танлов фанлари магистрлик диссертацияларининг (бундан буён матнда диссертация деб юритилади) мавзуларидан ёки буюртмачилар томонидан мутахассис кадрларга қўйиладиган талаблар асосида белгиланган тартибда ўқув режага киритилади.

12. Айрим мутахассисликлар бўйича ўқув жараёнининг ўзига хос хусусиятларини ва магистратурада таҳсил олиш муддатларини (3 йиллиги) инобатга олиб, магистратурада ўқиш даврининг умумий ҳажми (назарий таълим, аттестация, амалиёт, таътил ва илмий фаолият тақсимоти)га Вазирлик билан келишилган ҳолда ўзгартириш ва қўшимчалар киритилиши мумкин.

13. Талабаларнинг мустақил иши ўқув режасидаги муайян фанни ўзлаштириш учун белгиланган ўқув жараёнининг ажралмас қисми бўлиб, билимларни мустақил ўзлаштириш кўникмаларини шакллантириш ва замонавий ахборот манбаларидан самарали фойдаланишга йўналтирилади.

14. Магистратура мутахассисликлари бўйича ўқув жараёнини ташкил этишга қуйидаги талаблар қўйилади:

давлат таълим стандартлари талаблари даражасида назарий ва амалий таълим, лаборатория машғулотлари, илмий тадқиқот ишларини олиб бориш ҳамда диссертацияларни тайёрлаш учун зарурий ўқув-услубий ва моддий-техник базанинг мавжудлиги;

ташкилотларда давлат таълим стандартлари ва ўқув режаларига мувофиқ талабаларнинг амалиётларини ўтказиш учун олий таълим муассасаси, факультет ёки кафедралар билан ташкилотлар ўртасида тузилган шартномаларнинг мавжудлиги;

магистрлар тайёрлаш жараёнига юқори малакали ўқитувчилар, фан номзоди ва доцентлар, фан доктори ва профессорлар, шунингдек тажрибага эга бўлган юқори малакали мутахассис ва амалиётчиларнинг жалб этилиши.

15. Магистратурада талабанинг мазкур Низомнинг 1-иловасида келтирилган намунавий шаклдаги шахсий календарь иш режаси (бундан буён матнда иш режа деб юритилади) асосида таълим олишига магистратура бўлими бошлиғи, тегишли факультет декани ва кафедра мудири ҳамда илмий раҳбар (илмий маслаҳатчи) масъул ҳисобланади.

Иш режа ўқув-услубий, илмий-тадқиқот, диссертацияни тайёрлаш, педагогик ва малакавий амалиёт фаолиятига оид таркибий қисмлардан иборат бўлади.

Айрим мутахассисликлар бўйича ўқув жараёнининг ўзига хос хусусиятларини ва магистратурада таҳсил олиш муддатларини (3 йиллиги) инобатга олиб иш режага ўзгартириш ва қўшимчалар киритилиши мумкин.

16. Илмий раҳбар билан биргаликда ишлаб чиқилган ва тегишли кафедрада тасдиқланган иш режа магистратура бўлими тавсияси асосида олий таълим муассасасининг ўқув ишлари бўйича проректори томонидан тасдиқланади.

17. Талаба иш режанинг бажарилиши бўйича ҳар ойда кафедра йиғилишида расмий ҳисобот беради. Бунда талабалар ҳисоботини эшитиш жадвали тегишли кафедра томонидан ишлаб чиқилади ва магистратура бўлими билан келишган ҳолда тегишли факультет декани томонидан тасдиқланади.

Кафедра мудири талабаларнинг фанларни ўзлаштириши, уларнинг илмий-тадқиқот ишлари ҳолати бўйича ҳар семестрда 1 марта тегишли факультет илмий кенгаши (ўқув-услубий кенгаш)га ҳисобот бериши лозим.

Талаба илмий раҳбари иштирокида семестрлар якунида тегишли факультет илмий кенгаши (ўқув-услубий кенгаш) ва магистратура бўлимига диссертациянинг бажарилиш ҳолати, илмий, услубий мақолалар тайёрланиши, ўтказилган ижодий ишлар ва бошқалар ҳақида ёзма ҳисобот тақдим этади.

18. Талаба томонидан иш режасини тизимли равишда бузилиши ва талаба айби билан диссертациянинг ўз вақтида бажарилмаслиги ҳолатларида илмий раҳбар талабага илмий раҳбарлик қилишдан воз кечиши ва уни дастлабки ҳимояга тавсия этмаслиги мумкин.

19. Талабалар қуйидаги ҳуқуқларга эга:

таълим, фан, маданият, техника, иқтисодиёт, ижтимоий ёки бошқа соҳаларнинг замонавий тараққиёти даражасига мос келувчи билимларни олиш;

олий таълим муассасасининг муҳим масалаларини муҳокама этиш ва ҳал қилишда бевосита иштирок этиш;

ахборот-ресурс марказидаги ахборот ресурслари, ўқув, илмий, тиббий ва бошқа турдаги хизматлардан олий таълим муассасасининг уставида белгиланган тартибда бепул фойдаланиш;

илмий-тадқиқот ишларида, конференция ва симпозиумларда иштирок этиш;

ўз илмий-тадқиқот ишларини нашрга тақдим этиш;

олий таълим муассасаси раҳбариятининг қарорларидан норози бўлган тақдирда, уларнинг устидан шикоят қилиш;

талабалар учун белгиланган тартиб ва миқдордаги стипендия, шунингдек Давлат стипендиялари ҳамда ўқишга йўллаган юридик ва жисмоний шахслар томонидан тайинлаган стипендияларни олиш.

Талаба қонун ҳужжатларида белгиланган бошқа ҳуқуқларга эга бўлиши мумкин.

20. Талабаларнинг мажбуриятлари:

олий таълимнинг таълим дастурлари ва ўқув режада назарда тутилган билимларни эгаллаш;

ўқув режада назарда тутилган топшириқларнинг барча турларини, шунингдек диссертацияни белгиланган муддатда бажариш;

олий таълим муассасасининг Устави, ички тартиб қоидалари ва талабалар турар жойлари қоидаларига риоя этиш.

Талаба зиммасида қонун ҳужжатларида белгиланган бошқа мажбуриятлар ҳам бўлиши мумкин.

21. Диссертация талабанинг таълим дастурларини ўзлаштиришни якунловчи ва ўқиш даврида эгаллаган назарий ва амалий билимлари асосида бажарган илмий-тадқиқот ишларининг натижаси ҳисобланади.

22. Диссертацияларнинг намунавий мавзулари кафедраларнинг етакчи профессор-ўқитувчилари томонидан (ташкилотларнинг ўз ечимини кутаётган ва истиқболли масалаларини ҳисобга олган ҳолда) ўқув йили бошланишигача шакллантирилади ва зарурият бўлганда буюртмачилар билан келишилган ҳолда, олий таълим муассасасининг илмий ишлар бўйича проректори томонидан тасдиқланади.

Диссертацияларнинг мавзулари олий таълим муассасасида шартнома ва лойиҳалар бўйича олиб борилаётган илмий-тадқиқот ишларининг бир қисми бўйича ҳам шакллантирилиши мумкин.

Диссертация мавзуси долзарб илмий-тадқиқот масалаларига ёки аниқ амалий вазифани ечишга бағишланган, шунингдек мутахассисликка мос бўлиши лозим.

23. Диссертацияга илмий раҳбарлик олий таълим муассасаси профессори, фан доктори, доценти ёки фан номзоди, шунингдек Ўзбекистон Республикаси Фанлар Академияси ва тармоқ илмий-тадқиқот институтлари ва илмий марказлар олимлари ҳамда бошқа ташкилотларнинг тажрибага эга бўлган юқори малакали мутахассис ва амалиётчилари томонидан амалга оширилади.

24. Диссертация мавзуси ва диссертацияга илмий раҳбар (илмий маслаҳатчи) талабанинг диссертация мавзусини тасдиқлаш ва илмий раҳбарни тайинлаш тўғрисидаги аризаси ҳамда тегишли кафедра тақдимномасининг факультет илмий кенгаши (ўқув-услубий кенгаши) томонидан кўриб чиқилиши натижасига кўра 1-ўқув йилининг октябрь-ноябрь ойларида олий таълим муассасасининг ректори буйруғи билан расмийлаштирилади.

25. Диссертацияга талаба ўқиётган олий таълим муассасасидан бошқа ташкилотлардан илмий раҳбар тайинланган ҳолда, кафедра аъзоларидан бири кафедра мудири томонидан мазкур талабага илмий маслаҳатчи этиб тайинланади.

Илмий маслаҳатчи диссертацияни белгиланган талаблар бўйича бажарилиши учун илмий раҳбар билан бир хилда масъул ҳисобланади.

26. Битта профессор ёки фан доктори бештагача, шунингдек битта доцент, фан номзоди, мутахассис ёки амалиётчи учтагача диссертацияга раҳбарлик қилиши мумкин.

27.Диссертацияларнинг мавзулари тасдиқлангандан ва илмий раҳбарлар тайинлангандан сўнг 1 ой муддатда улар ҳақидаги маълумот талабалар фамилияси, исми, отасининг исми ҳамда диссертация мавзулари қисқача мақсади ва вазифалари кўрсатилган ҳолда олий таълим муассасасининг расмий сайтида эълон қилинади.

28. Илмий раҳбар вазифаларига қуйидагилар киради:

талабанинг иш режасини тузишда унга ёрдам бериш;

талабага тизимли равишда маслаҳатлар бериб бориш учун тегишли жадвални тузиш. Бунда илмий раҳбар талабага ҳафтасига камида 1 марта маслаҳат бериши кўзда тутилиши лозим;

тадқиқот услубларини танлаш ва уларни қўллашда талабага кўмаклашиш;

талаба томонидан иш режани бажарилишини назорат қилиш ва талабани баҳолаб бориш;

дастлабки ҳимоя санасидан камида 3 кун олдин диссертацияга ёзма тақриз бериш.

29. Диссертация мавзуси ва илмий раҳбарнинг ўзгартирилиши талабанинг уларни ўзгартириш сабаблари асослантирилган ёзма аризаси асосида олий таълим муассасасининг ўқув-услубий кенгаши қарори билан амалга оширилади ва олий таълим муассасасининг ректори буйруғи билан янги диссертация мавзуси ва илмий раҳбар тайинланади.

Диссертация мавзусини ўзгартиришда илмий раҳбарнинг розилиги ҳисобга олинади.

Ўзгартирилган диссертация мавзуси ва илмий раҳбар тўғрисидаги маълумот 1 ҳафта муддатда талабалар фамилияси, исми, шарифи ҳамда диссертация мавзулари қисқача мақсади ва вазифалари кўрсатилган ҳолда олий таълим муассасасининг расмий сайтида эълон қилинади.

30. Диссертация қуйидаги таркибий қисмлардан иборат бўлиши керак:

титул варақ;

икки тилдаги (ўқитиш тили ва инглиз тилида) диссертациянинг қисқача аннотацияси;

мундарижа;

кириш;

асосий қисм;

хулоса;

фойдаланилган адабиётлар рўйхати;

иловалар (агар мавжуд бўлса).

Диссертациянинг титул варағи, аннотацияси, мундарижаси ва фойдаланилган адабиётлар рўйхатининг намунавий шакли мазкур Низомнинг 2—5-иловаларида келтирилган.

31. Диссертациянинг кириш қисми қуйидагиларни ўз ичига олиши лозим:

диссертация мавзусининг асосланиши ва унинг долзарблиги;

тадқиқот объекти ва предметининг белгиланиши;

тадқиқот мақсади ва вазифалари;

тадқиқотнинг асосий масалалари ва фаразлари;

мавзу бўйича қисқача адабиётлар таҳлили;

тадқиқотда қўлланилган услубларнинг қисқача тавсифи;

тадқиқот натижаларининг назарий ва амалий аҳамияти;

тадқиқотнинг илмий янгилиги;

диссертация таркибининг қисқача тавсифи.

32. Асосий қисм камида 3 бобдан иборат бўлиб, бунда тадқиқот масалалари тўлиқ ёритилиши лозим.

Асосий қисмнинг боблари ҳажм жиҳатидан ўзаро мутаносиб бўлиши ва қуйидагиларни ўз ичига олиши лозим:

тадқиқот мавзуси бўйича бошқа манбаларда келтирилган назарий, амалий ва эмпирик тадқиқотлар натижаларининг танқидий таҳлилини;

талаба томонидан олиб борилган таҳлилий ишларнинг тавсифи, тадқиқот олиб боришда қўлланилган услублар ҳамда тадқиқот воситаларининг баёнини;

диссертацияда талабанинг таълим, фан, маданият, техника, иқтисодиёт, ижтимоий ёки бошқа соҳаларнинг долзарб муаммоларини ҳал этишга қўшган шахсий ҳиссасини;

тадқиқот натижалари ва уларнинг муҳокамасини.

33. Диссертациянинг хулоса қисмида барча қисмларда баён этилган тадқиқот натижаларининг илмий ва амалий аҳамияти, тадқиқот муаммосининг ечими кўрсатилиши лозим. Ушбу қисм 4 бетдан ошмаслиги керак.

34. Диссертациянинг илова қисмига унинг мазмун моҳиятини тушуниш учун зарур бўлмаган, қўшимча сифатида қаралувчи маълумотлар киритилади. Бунда илованинг ҳажми диссертация умумий ҳажмининг 1/3 қисмидан ошмаслиги лозим.

35. Диссертацияда талабалар профессионал этика қоидаларини бузилишига (плагиат, маълумотларни сохталаштириш ҳамда ёлғон цитата келтириш) йўл қўймасликлари лозим.

36. Диссертация қоида тариқасида, стандарт варақда 1,5 қатор оралиғида ёзилиши лозим, ҳар бир бет ҳошияси: юқоридан, пастдан ва ўнгдан 2 см, чапдан 3 см бўлиши, хатбоши беш ёки олти белгига тенг ва бир хилда бўлиши лозим.

Диссертация матнини компьютер воситасида босиб чиқаришда «Тimеs Nеw Rоmаn» 14 ўлчамли шрифтида ёки шунга ўхшаш шрифтни қўллаган ҳолда Мiсrоsоft Wоrd матн редакторидан фойдаланиш тавсия қилинади.

37. Диссертациянинг ҳажми титул варақ, мундарижа, адабиётлар рўйхати ва иловалардан ташқари 80 бетдан ошмаслиги лозим.

38. Диссертация талаба ўқиган тилда (кафедра ёки магистратура бўлими тавсиясига мувофиқ чет тилда ҳам) ёзилиши мумкин. Чет тилда бажарилган диссертацияга давлат тилида аннотация илова этилади ҳамда дастлабки ва расмий ҳимоялар таржима билан ўтказилади.

39. Магистратура мутахассислиги хусусиятидан келиб чиққан ҳолда диссертация таркибий қисмларининг мазмуни ва ҳажми ўзгартирилиши ва кенгайтирилиши мумкин.

40. Диссертация расмий ҳимоя санасидан камида 1 ой олдин дастлабки ҳимоядан ўтказилиши лозим.

Талабалар кафедра томонидан тузилган комиссия ва илмий раҳбар (илмий маслаҳатчи) иштирокида дастлабки ҳимоядан ўтади.

41. Дастлабки ҳимояга киргунга қадар талаба диссертация мавзусига доир камида 2 та илмий мақола ёки тезисга, ички ва ташқи ҳамда илмий раҳбар тақризига эга бўлиши талаб этилади.

Талабаларнинг илмий фаолияти билан боғлиқ изланиш натижалари илмий нашрларда ва таълим муассасаларининг расмий сайтларида чоп этилиши мумкин.

Дастлабки ҳимояга бошқа кафедралар ва олий таълим муассасаларидан мутахассисларни таклиф этиш мумкин. Дастлабки ҳимоя натижалари баённома билан расмийлаштирилади.

42. Ички ва ташқи тақризчиларни олий таълим муассасасининг тегишли кафедраси тавсия этади ва уларнинг рўйхати олий таълим муассасасининг илмий ишлар бўйича проректори томонидан тасдиқланади.

43. Тақризчилар вазифаларига қуйидагилар киради:

тақриз ёзиш учун унга тақдим этилган диссертацияда профессионал этика қоидаларининг бузилиш ҳолатларини(плагиат, маълумотларни сохталаштириш ҳамда ёлғон цитата келтириш) аниқлаш ва диссертациянинг долзарблиги, илмийлиги ва якунланганлиги ҳақида хулосалар бериш;

белгиланган дастлабки ҳимоя санасидан камида 3 кун олдин диссертацияга ёзма тақриз бериш.

44. Тақризчи диссертацияда талаба томонидан профессионал этика қоидалари бузилганлигини (плагиат, маълумотларни сохталаштириш ҳамда ёлғон цитата келтириш) аниқлаган тақдирда, мазкур қоида бузилишларини қисқа муддатда тузатиш имконияти мавжуд бўлмаса, мазкур диссертацияни дастлабки ҳимояга тавсия этмаслик ҳақида тақриз беради.

45. Талаба томонидан диссертация дастлабки ҳимоя санасига қадар кафедрага босма муқоваланган ҳамда электрон шаклда тақдим этилиши лозим.

46. Дастлабки ҳимоядан ўтмаган, шунингдек узрсиз сабабларга кўра расмий ҳимояга тақдим этиш муддати ва тартиби бузилган диссертациялар расмий ҳимоя қилишга рухсат этилмайди. Бунда узрли сабаблар деб талабанинг касаллиги (касаллик варақаси мавжуд бўлган ҳолда) ёки ўзига боғлиқ бўлмаган бошқа сабабларга мувофиқ олий таълим муассасасига келиш имконияти чекланган ҳолатлар тушунилади.

47. Дастлабки ҳимоядан кейин 1 ҳафта муддатда ҳимоядан ўтган диссертациянинг талаба фамилияси, исми, отасининг исми ҳамда илмий раҳбари, мутахассислиги кўрсатилган ҳолда аннотацияси олий таълим муассасасининг расмий сайтида эълон қилинади. Диссертациянинг аннотацияси танланган мавзунинг долзарблигини, тадқиқотнинг мақсади ва вазифасини, объекти ва предметини ҳамда тадқиқот босқичларининг қисқача тавсифи ва методологик асосларини ўз ичига олиши керак. Аннотация ҳажми 200 сўздан ошмаслиги лозим.

48. Диссертацияларнинг расмий ҳимоя санаси олий таълим муассасаси ректори буйруғи билан тасдиқланган жадвалга мувофиқ белгиланади.

49. Диссертация расмий ҳимояга тақдим этилганидан кейин унга ўзгартириш ва қўшимчалар киритишга рухсат этилмайди.

50. Таркиби тасарруфида олий таълим муассасаси бўлган вазирликлар, давлат қўмиталари ва идоралар билан келишилган ҳолда магистратура мутахассисликлари бўйича шакллантириладиган ва Вазирлик томонидан тасдиқланадиган Магистрлик диссертацияларни ҳимоя қилиш комиссиялар томонидан (бундан буён матнда Комиссия деб юритилади) диссертациянинг расмий ҳимояси ўтказилади.

Расмий ҳимоя натижалари Комиссия раиси томонидан тасдиқланадиган баённома билан расмийлаштирилади.

51. Диссертациянинг расмий ҳимояси қуйидагиларни ўз ичига олади:

талабанинг тақдимотини;

талабанинг Комиссия аъзоларини саволларига берган жавобларини;

Комиссия аъзоларининг диссертация бўйича шарҳларини;

Комиссия аъзолари томонидан диссертацияга берилган тавсия ва эътирозларга талабанинг билдирган фикрларини.

52. Талабанинг диссертация тақдимоти 20 дақиқадан ошмаган ҳолда электрон шаклдаги материаллар билан бойитилиши лозим.

53. Талабанинг диссертация тақдимотида қуйидаги масалалар ёритиб берилиши лозим:

диссертация мавзусининг долзарблиги;

диссертациянинг мақсад ва вазифалари;

диссертация таркиби;

тадқиқотнинг назарий пойдевори, яъни манбаларни танқидий кўриб чиқиш натижасида ҳосил бўлган ва диссертациянинг асосий қисмини ташкил этувчи тизимлаштирилган назарий билимлар;

тадқиқотнинг методологик асосининг тавсифи;

тадқиқот олиб борилишига доир фаразлар ва чекловчи шарт-шароитлар;

талаба томонидан диссертацияни бажариш давомида олинган асосий натижалар ва уларнинг диссертация мавзусига тўғри келиши, ишончлилиги ва қўлланилиш соҳаси;

талаба томонидан олинган натижаларнинг назарий ва амалий аҳамияти;

тадқиқот натижаларини ривожлантириш истиқболлари.

54. Талабадан тақдимотда ўрганилган муаммога тегишли масалаларни илгари суриш ва уларни ҳал этиш, умумий тенденциялар ва муайян ҳолатларни тизимли равишда ўрганиш, ҳодисаларни тадқиқ этиш, таҳлил қилиш ва прогнозлашнинг методик услубларини билиши ва қўллай олишини намоён этиши талаб этилади.

55. Расмий ҳимояда Комиссиянинг ҳар бир аъзоси талабани қуйидаги мезонлар асосида баҳолайди:

диссертация мавзусининг долзарблиги, ундаги масалаларнинг аниқлиги ҳамда уларнинг мавзуга алоқадорлиги;

диссертация мавзусини очиб беришда ҳамда ундаги масалаларни ҳал қилишда талабанинг мустақил ёндашуви;

диссертацияни ёритишда фойдаланилган илмий адабиётлар, илмий нашрлар, норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар, статистик маълумотлар, шунингдек чет тилдаги манбаларни танқидий таҳлилининг тўлиқлиги ва чуқурлиги;

диссертациянинг мақсади, ундаги масалалар ва фаразларни шакллантиришда назарий ёндашувларнинг ишлатилиш даражаси;

диссертациядаги масалаларни ҳал қилишда сифат ва миқдорий тадқиқот усулларидан фойдаланишнинг асосланганлиги ҳамда фойдаланилган тадқиқот усуллари имкониятлари ва чегараларининг танқидий таҳлили;

талаба томонидан йиғилган ва шакллантирилган бирламчи ҳамда иккиламчи маълумотларнинг ҳажми ва янгилик даражаси, уларнинг диссертациядаги масалаларга мослигининг асосланиши, уларни тўплаш усулларининг танқидий таҳлили;

талаба томонидан тўпланган ва шакллантирилган маълумотлар асосида олинган натижаларнинг диссертацияга мослиги, ишончлилиги ва қўлланилиш соҳаларининг мавжудлиги;

олинган натижалар асосида ишлаб чиқилган тавсияларни диссертациянинг назарий қисмига алоқадорлиги ҳамда мақсад ва вазифаларига мослиги;

диссертациянинг илмий янгилик даражаси ва унинг натижаларини маҳаллий ҳамда халқаро амалиётдаги аҳамияти;

тадқиқот натижаларини ривожлантириш истиқболларини талабанинг моҳиятан тушуниб етганлиги;

диссертация ёзилишида назарий ва амалий қисмларининг ўзаро мантиқий боғлиқлиги ва тизимлилиги.

Расмий ҳимояда Комиссия аъзолари томонидан талабанинг илмий мунозара олиб бориши ҳамда аудитория билан ишлаш маданияти даражаси ҳам ҳисобга олинади.

56. Илмий раҳбар ва тақризчиларнинг тақризларидаги, шунингдек Комиссия ҳар бир аъзосининг юқорида қайд этилган мезонларга кўра қўйган баҳолари умумлаштирилган ҳолда диссертацияга якуний баҳо қўйилади.

57. Диссертация расмий ҳимояга қўйилмаган ёки унга қониқарсиз баҳо қўйилган тақдирда талаба уни тайёрлаш ва ҳимоя қилиш тартиб қоидаларига риоя қилган ҳолда кейинги 3 ўқув йили давомида қайта ҳимоя қилиши мумкин. Ушбу муддат ўтгандан сўнг диссертацияни ҳимоя қилишга рухсат берилмайди.

58. Расмий ҳимоядан ўтмаган диссертация масаласи илмий раҳбар (илмий маслаҳатчи) иштирокида олий таълим муассасасининг илмий кенгаши йиғилишида муҳокама этилади. Бунда олий таълим муассасасининг илмий кенгаши диссертацияни ҳимоядан ўтмаганлигига илмий раҳбарнинг узрсиз сабабларга кўра қилган камчилиги ёки масъулиятсизлиги оқибатида йўл қўйилган деб қарор қилган тақдирда, ушбу илмий раҳбар диссертацияларга илмий раҳбарлик қилиш ҳуқуқидан кейинги 3 йилгача бўлган муддатга маҳрум этилиши мумкин.

59. Расмий ҳимоядан ўтган диссертациялар олий таълим муассасасида камида 10 йил сақланиши лозим.

60. Талабалар тайёрлаш сифатини назорат қилиш Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2001 йил 16 августдаги 343-сон «Олий таълимнинг давлат таълим стандартларини тасдиқлаш тўғрисида»ги қарорига мувофиқ белгиланади.

61. Вазирлик тасарруфида олий таълим муассасалари бўлган вазирликлар, давлат қўмиталари ва идоралар билан ҳамкорликда ҳар ўқув йилининг апрель-май ойларида талабалар фаолиятининг самарадорлиги мониторингини (бундан буён матнда Мониторинг деб юритилади) олиб боради.

62. Мониторинг жараёнида талабалар фаолияти қуйидаги мезонлар асосида таҳлил этилади:

а) магистратуранинг 1-курсида:

иш режанинг мавжудлиги ва унинг расмийлаштирилиши;

иш режасидаги топшириқларнинг муддатида бажарилганлиги;

талабанинг битта илмий мақола ёки тезис чоп этганлиги;

талабанинг илмий семинарларда иштирок этиши;

талабанинг фанларни ўзлаштириш даражаси.

б) магистратуранинг 2-курсида:

иш режасидаги топшириқларнинг муддатида бажарилганлиги;

магистратурада ўқиш муддати давомида камида 2 та илмий мақола ёки тезис чоп этганлиги;

диссертацияларнинг дастлабки ҳимояси ўтказилган тақдирда диссертациянинг дастлабки ҳимоядан муваффақиятли ўтганлиги;

ўқув режасидаги барча фанларни ўзлаштирганлиги.

63. Айрим мутахассисликлар бўйича ўқув жараёнининг ўзига хос хусусиятларини ва магистратурада таҳсил олиш муддатларини (3 йиллиги) инобатга олиб ушбу мезонларга тегишли ўзгартириш ва қўшимчалар киритилиши мумкин.

Мониторингни ўтказиш жараёнида талабалар билан суҳбат ўтказилиб, тегишли тавсия ва кўрсатмалар берилади.

64. Мониторинг натижалари олий таълим муассасаси ёки тегишли факультет ўқув-услубий кенгашида кўриб чиқилади ва тегишли чора-тадбирлар белгиланади ҳамда ушбу ўқув-услубий кенгаш тавсиясига мувофиқ талабанинг иш режасига тегишли ўзгартириш ва қўшимчалар киритилиши мумкин. Бунда ўқув-услубий кенгаш тавсиясига мувофиқ талабанинг иш режасига тегишли ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш магистратуранинг 2-курс, шунингдек магистратурада таҳсил олиш муддати 3 йил бўлган ҳолатларда 3-курс талабаларига татбиқ этилмайди.

65. Мониторинг натижалари олий таълим муассасалари бўйича умумлаштирилган ҳолда Вазирликда муҳокама этилади.

66. Мазкур Низомда белгиланган масалалар бўйича низолар қонун ҳужжатларига мувофиқ ҳал қилинади.

67. Мазкур Низом Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Давлат тест маркази, Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Олий аттестация комиссияси, Халқ таълими вазирлиги, Соғлиқни сақлаш вазирлиги, Қишлоқ ва сув хўжалиги вазирлиги, Маданият ва спорт ишлари вазирлиги, Алоқа, ахборотлаштириш ва телекоммуникация технологиялари давлат қўмитаси, «Ўзбекистон темир йўллари» давлат акциядорлик компанияси, Давлат солиқ қўмитаси, Ўзбекистон Бадиий академияси, Ташқи ишлар вазирлиги, «Навоий кон-металлургия комбинати» давлат корхонаси билан келишилган.

Иш режадаги «Талабанинг ўқув-услубий, илмий-тадқиқот, диссертацияни тайёрлаш, педагогик ва малакавий амалиёт фаолияти бўйича календарь иш режаси» магистратура талабасининг бутун магистратурада ўқиши давомидаги фаолиятини ташкил этиш учун мўлжалланган бўлиб, у магистратура талабасини қуйидаги йўналишлар бўйича мажбурий фаолияти ва уларни бажарилиш муддатларини белгилаб беради:

ўқув ва ўқув-услубий ишлар;

илмий-тадқиқот ишлари;

илмий-педагогик ишлар;

малакавий амалиёт фаолияти.

«Магистрлик диссертациясини бажаришнинг календарь режаси» магистрлик диссертациясини магистратурада ўқиш давомида тайёрлашга мўлжалланган ишлар кетма-кетлиги ва уларнинг таркибини белгилайди. Режада қайд этиладиган ишларни талаба илмий раҳбар билан келишган ҳолда тайёрлаши ва баён этиши керак.

Ушбу иш режа шакли олий таълим муассасаси (факультет)нинг ўқув-услубий кенгаш йиғилишида муҳокама қилинган ва 20___ йил _____ ________да _____-сон маьқулланган.

I. Ўзбекистон Республикаси қонунлари.

II. Ўзбекистон Республикаси Президент фармонлари ва қарорлари, Вазирлар Маҳкамасининг қарорлари.

III. Ўзбекистон Республикаси Президенти И.А.Каримовнинг асарлари

IV. Асосий адабиётлар

V. Қўшимча адабиётлар

VI. Даврий нашрлар, статистик тўпламлар ва ҳисоботлар

VII. Интернет сайтлари

Фойдаланилган адабиётлар рўйхати боблар бўйича келтирилади ва ундаги келтирилган манбалар бобдан бобга ўтишда кетма-кетлигини йўқотмаган ҳолда рақамланади.

«

1. Ўзбекистон Республикаси «Хусусий корхоналар тўғрисида»ги Қонуни. 11 декабрь 2003 йил (ўзгартириш ва қўшимчалар билан).

2. Ўзбекистон Республикаси Президентининг «Хўжалик бошқаруви органлари тизимини такомиллаштириш тўғрисида»ги 2003 йил 22 декабрдаги ПФ-3366-сонли Фармони.

3. Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2005 йил 14 мартдаги «2005-2006-йилларда корхоналарни давлат тасарруфидан чиқариш ва хусусийлаштириш дастури тўғрисида»ги ПҚ-29-сонли Қарори.

Дўсмуратов Р.Д. Аудит асослари. -Т.: «Ўзбекистон миллий энциклопедияси» давлат илмий нашриёти, 2010. -604 б.

Каримов А.А. Корпоратив бошқарув тизимида ички аудит хизмати // Жамият ва бошқарув. – Тошкент, 2007. – № 1. – Б. 57-58.

http://www.mf.uz (Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлиги).