Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг
қарори
ДАВЛАТ-ТИЖОРАТ ХАЛҚ БАНКИНИ ЯНАДА РИВОЖЛАНТИРИШНИ ТАЪМИНЛАШ ЧОРА-ТАДБИРЛАРИ ТЎҒРИСИДА
Мазкур қарор Ўзбекистан Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2025 йил 7 ноябрдаги 709-сонли «Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг айрим қарорларига ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш, шунингдек, баъзиларини ўз кучини йўқотган деб ҳисоблаш тўғрисида»ги қарорига асосан ўз кучини йўқотган.
Ўзбекистон Республикаси Президентининг «Давлат-тижорат Халқ банкини янада ривожлантириш чора-тадбирлари тўғрисида» 1998 йил 25 декабрдаги ПФ-2162-сон Фармонини бажариш юзасидан ва банк томонидан кўрсатилаётган хизматларнинг сифатини ошириш, омонатчиларнинг манфаатларини ҳимоя қилишни таъминлаш мақсадида Вазирлар Маҳкамаси қарор қилади:
1. Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлиги ва Марказий банки давлат-тижорат Халқ банкининг устав сармояси, уни 3 млрд сўмгача етказган ҳолда, 2000 йил 1 январгача шакллантирилишини таъминласинлар.
Халқ банкининг 1999 йил 1 январдаги мавжуд 100 млн сўм миқдоридаги устав сармояси Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлигининг таъсис бадали улуши ҳисоблансин.
2. Белгилаб қўйилсинки, давлат номидан Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлиги ва Марказий банки омонатларнинг сақланишини кафолатлайдилар ва Халқ банкининг омонатчилар — жисмоний шахслар олдидаги мажбуриятлари бўйича муассислар бадалларига мутаносиб равишда жавоб берадилар.
3. Давлат-тижорат Халқ банкининг илова қилинаётган Устави тасдиқлансин, кейинчалик у Ўзбекистон Республикаси Марказий банкида белгиланган тартибда рўйхатдан ўтказилади.
4. Давлат-тижорат Халқ банки Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлиги ва Марказий банки, Ўзбекистон Банклар уюшмаси билан биргаликда, қарз маблағларини жалб қилган, ҳолда ва халқаро молия муассасаларининг техникавий кўмагида, жорий йилнинг 1 июлигача банкни янада ривожлантириш дастурини ишлаб чиқсин унда қуйидаги асосий вазифаларнинг ҳал этилишини назарда тутсин:
омонатчиларнинг омонатлари банк томонидан жалб қилинадиган маблағларни ишончли ва кўп даромад келтирадиган сармояларга жойлаштириш орқали сақланишини таъминлаш йўли билан уларнинг манфаатларини ҳимоя қилишни кучайтириш;
омонатларнинг ўзига жалб қилувчи янги турларини таклиф этиш, уларнинг ўз вақтида қайтарилишини таъминлаш, кўрсатиладиган банк хизматларини халқаро стандартларгача етказган ҳолда улар сифатини ошириш, электрон тўлов воситаларини жорий этган ҳолда нақд пулсиз ҳисоб-китоблар тизимини ривожлантириш йўли билан аҳоли ва корхоналар маблағларини жалб қилиш механизмини такомиллаштириш;
хорижий жамғарма банкларининг илғор тажрибасини ўрганиш, банк менежментининг бозор иқтисодиёти шароитларига жавоб берадиган усулларини жорий этиш асосида банк ва унинг бўлинмаларини бошқариш тизимини такомиллаштириш;
қарз олувчиларнинг хўжалик ва молиявий фаолиятини таҳлил қилиш, бизнес-режаларни ўрганиш, уларнинг кредит қобилиятини баҳолашнинг самарали усулларини жорий этиш асосида кредитлаш жараёнидаги кредит таваккалчиликларини бошқариш тизимини яхшилаш;
берилган кредитлар бўйича қарзлар таркибини ўзгартиришга доир чора-тадбирлар ишлаб чиқиш, факторингдан, қарздорлик суммасини харидоргир қимматли қоғозларга айирбошлаш, гаровга қўйилган мулкни ким ошди савдоси орқали сотишдан фойдаланган ҳолда берилган кредитларнинг ўз вақтида тўланишини таъминлаш;
сейф операцияларини, шу жумладан, ҳужжатлар ва мижозларнинг бойликларини сақлашга доир хизматларни, сейфларни ва ихтисослаштирилган хоналарни ижарага беришни жорий этиш;
банк бошқарув ходимларини ва мутахассисларини тайёрлаш ва уларни қайта тайёрлаш самарадорлигини ошириш;
замонавий банк асбоб-ускунасини, компьютер техникасини ва банк ҳужжатларига автоматлаштирилган ҳолда ишлов бериш технологияларини сотиб олиш ва ўрнатиш орқали банкнинг моддий-техника базасини мустаҳкамлаш.
5. Давлат-тижорат Халқ банкининг молиявий аҳволини яхшилаш мақсадида:
Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимликлари маҳаллий ҳокимият органлари мулки бўлган ва Халқ банки муассасалари эгаллаб турган хоналарни улардан бепул доимий фойдаланиш учун берсинлар;
Ўзбекистон Республикаси Давлат мулки қўмитаси Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимликлари билан биргаликда Халқ банкига тегишли самарасиз фойдаланилаётган бинолар, мол-мулк ва қурилиши тугалланмаган объектларнинг ким ошди савдоси орқали сотилишини таъминласин.
6. Ўзбекистон Банклар уюшмасига Банк-молия академияси ва Минтақавий банк ўқув маркази негизида жамғарма банки ишига ўргатиш бўйича махсус курслар ташкил этиш тавсия қилинсин.
7. Мазкур қарорнинг бажарилишини назорат қилиш Ўзбекистон Республикаси Бош вазирининг ўринбосари Б.С.Ҳамидов ва Ўзбекистон Республикаси Марказий банкининг раиси Ф.М.Муллажонов зиммасига юклансин.
Вазирлар Маҳкамасининг Раиси И. КАРИМОВ
Тошкент ш.,
1999 йил 22 апрель,
189-сон
Вазирлар Маҳкамасининг 1999 йил 22 апрелдаги 189-сон қарорига
ИЛОВА
ИЛОВА
Ўзбекистон Республикаси Давлат-тижорат Халқ банкининг
УСТАВИ
УМУМИЙ ҚОИДАЛАР
1. Ўзбекистон Республикаси Давлат-тижорат Халқ банки (кейинги ўринларда «Банк» деб аталади) «Банклар ва банк фаолияти тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунига мувофиқ, Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг «Ўзжамғармабанк»ни Ўзбекистон Республикаси Халқ банкига айлантириш тўғрисида» 1995 йил 4 октябрдаги 386-сон қарори ва Ўзбекистон Республикаси Президентининг «Давлат-тижорат Халқ банкини янада ривожлантириш чора-тадбирлари тўғрисида» 1998 йил 25 декабрдаги ПФ-2162-сон Фармони билан ташкил этилган.
2. Банк ёпиқ акциядорлик жамияти шаклида ташкил этилади, Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлиги ва Марказий банки банкнинг муассислари ҳисобланадилар.
3. Банкнинг фирма (тўлиқ расмий) номи давлат тилида «Ўзбекистон Республикаси Давлат-тижорат Халқ банки», қисқартирилган ҳолда «Халқ банки».
Рус тилида — «Государственно-коммерческий Народный банк Республики Ўзбекистон», қисқартирилган ҳолда — «Народный банк».
Инглиз тилида — «The State Commercial People's Bank of the Republic of Uzbekistan», қисқартирилган ҳолда — «People's Bank».
Банк ўз фирма номидан мутлақ фойдаланиш ҳуқуқига эга.
4. Банк аҳоли омонатларининг сақланиши ва улар ўз вақтида қайтарилишини кафолатловчи мулкий, молиявий ва бошқа мажбуриятлар ва талаблар бўйича «Ўзжамғармабанк»нинг ҳуқуқий вориси ҳисобланади.
5. Банк ўз фаолиятида «Банклар ва банк фаолияти тўғрисида», «Ўзбекистон Республикаси Марказий банки тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси қонунларига ва бошқа қонун ҳужжатларига, Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг қарорларига, Ўзбекистон Республикаси Президентининг фармонлари ва фармойишларига, Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг қарорлари ва фармойишларига, Марказий банкнинг меъёрий ҳужжатларига, тижорат банклари учун мажбурий тусга эга бўлган бошқа меъёрий ҳужжатларга, шунингдек, мазкур Уставга амал қилади.
Банк (шу жумладан, унинг бўлинмалари) банк операцияларини олиб бориш билан боғлиқ қарорлар қабул қилишда давлат ҳокимияти органларидан мустақилдир.
6. Банк мулки етишмаганда фуқароларнинг ижтимоий ҳимоя қилинишини таъминлаш мақсадида давлат номидан Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлиги ва Марказий банки аҳоли омонатларининг сақланишини кафолатлайдилар ҳамда банкнинг ҳамда омонатчилар —жисмоний шахслар олдидаги мажбуриятлари бўйича муассисларнинг устав жамғармасидаги бадалларига мутаносиб равишда жавоб берадилар.
7. Банк ўз мажбуриятлари бўйича, шу жумладан, фуқароларнинг омонатлари бўйича ўз мол-мулки билан жавоб беради.
Банк, қонун ҳужжатларига мувофиқ, мулкий ва номулкий ҳуқуқларни амалга оширади, мажбуриятлар олади, хўжалик ва холислик судларида даъвогар ҳамда жавобгар бўлади.
Банкнинг жисмоний ва юридик шахслар билан тузилган ва томонларнинг мажбуриятлари ҳамда жавобгарлигини белгиловчи шартномалар улар билан ўзаро муносабатларнинг ҳуқуқий асоси ҳисобланади.
8. Банк юридик шахс ҳисобланади ва ўзининг ҳудудий бошқармалари ҳамда бўлинмалари билан Ўзбекистон Республикаси Давлат-тижорат Халқ банкининг ягона тизимини ташкил этади, мустақил балансда ҳисобга олинадиган алоҳида мол-мулкка эга бўлади.
9. Банк ўз фаолиятини қонун ҳужжатлари ва Ўзбекистон Республикаси Марказий банки томонидан берилган лицензияга амал қилган ҳолда тижорат асосида амалга оширади.
10. Банк ўз номи тўлиқ ёзилган ва Ўзбекистон Республикаси Давлат герби тасвирланган думалоқ муҳрга, штампларга, ўз номи ўзбек, инглиз ва рус тилларида ёзилган бланкларга эга бўлади. Банк ўзининг эмблемаси ва визуал идентификациялашнинг бошқа воситаларига эга бўлади.
11. Ўзбекистон Республикаси Давлат-тижорат Халқ банкининг манзили: Ўзбекистон Республикаси, 700096, Тошкент шаҳри, Қатортол кўчаси, 46.
БАНКНИНГ МАҚСАД ВА ВАЗИФАЛАРИ
12. Жисмоний ва юридик шахслардан пул маблағларини жалб қилиш, шунингдек, кредит-ҳисоб-китоб ва бошқа хил банк операцияларини ва жисмоний ва юридик шахслар билан битишувларни амалга ошириш банк фаолиятининг асосий мақсади ҳисобланади. Ўзбекистон Республикаси, бошқа давлатларнинг фуқаролари ва фуқаролиги бўлмаган шахслар, шунингдек, мулкчиликнинг ҳар қандай шаклларидаги юридик шахслар банкнинг мижозлари ва омонатчилари бўлишлари мумкин.
Фаолияти мақсадига эришиш учун банк қуйидаги асосий вазифаларни бажаради:
депозитларнинг ўзига жалб қилувчи турларини таклиф этиш йўли билан аҳоли ва корхоналарнинг маблағларини жалб қилади ҳамда жамлайди;
уларнинг ўз вақтида қайтарилишини, кўрсатилаётган хизматларни халқаро стандартларгача етказган ҳолда улар сифати оширилишини, янги турлар ва модификацияларни жорий қилиш билан нақд пулсиз ҳисоб-китоблар ривожлантирилишини таъминлайди;
давлат ва бошқа эмитентларнинг қимматли қоғозларини чиқариш, харид қилиш, сақлаш ва ҳисобга олиш ҳамда иккиламчи бозорда сотиш йўли билан фонд бозорида улар билан операциялар олиб боради;
хорижий мамлакатлар ва МДҲ аъзолари бўлган давлатлар банклари билан тўғридан-тўғри корреспондентлик муносабатларини ўрнатади;
банк активларидан самарали фойдаланиш, кредит таваккалчиликларини пасайтириш, юридик шахс бўлмасдан тадбиркорлик фаолияти билан шуғулланаётган юридик ва жисмоний шахсларнинг кредитга бўлган эҳтиёжларини янада тўлароқ қондириш мақсадида бошқа тижорат банкларини, ихтисослаштириш фондларни жалб қилган ҳолда кредитлашнинг қўшма схемаларини амалга оширишда қатнашади;
юридик шахс бўлмасдан тадбиркорлик фаолияти билан шуғулланаётган юридик ва жисмоний шахсларнинг кредитга бўлган эҳтиёжларини янада тўлароқ қондириш учун кредитлар ва микрокредитлар беради;
кўчмас мулк қуриш, уларни тузатиш, аҳолининг узоқ муддат фойдаланиладиган — транспорт воситалари, гаражлар, мебеллар, маиший техникалар ва бошқа буюмларни сотиб олиши истеъмол кредити тизимини ривожлантиради;
Ўзбекистон Республикаси қонун ҳужжатларида белгиланган тартибда аҳолининг қимматбаҳо металлар ва қимматбаҳо тошлари билан операцияларни амалга оширади;
лотереялар чиқаришни ва уларни сотишни амалга оширади, бошқа ютуқли тадбирларни ўтказади;
омонатчиларнинг омонатлари банк томонидан жалб қилинадиган маблағларни ишончли ва кўп даромад келтирадиган сармояларга жойлаштириш орқали сақланишини таъминлаш йўли билан уларнинг манфаатлари ҳимоя қилинишини таъминлайди;
Ўзбекистон Республикаси Ҳукумати қарз олувчи, гарант ва кредиторлик функцияларини амалга ошириш вазифаларини топширган ҳолларда Ўзбекистон Республикаси Ҳукумати номидан қарз олувчи, гарант ва кредитор бўлиб иш кўради;
жисмоний ва юридик шахсларга ҳисоб-китоб — касса хизмати кўрсатади, учинчи шахслар фойдасига тўловларни амалга оширади;
амалдаги қонун ҳужжатлари доирасида бошқа хил банк фаолиятини олиб боради.
МАБЛАҒЛАРИ, МОЛ-МУЛКИ ВА КРЕДИТ РЕСУРСЛАРИ
13. Банкнинг ўз маблағлари:
устав сармоясидан;
резерв жамғармадан;
тақсимланмаган даромаддан;
Банк Кенгаши қарорига кўра шакллантириладиган бошқа жамғармалардан ҳосил бўлади.
14. Банкнинг устав сармояси 3 миллиард сўм миқдорида белгиланган.
Муассисларнинг банкнинг устав сармоясидаги бадаллари миқдори қуйидагича:
Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлиги — 1,53 млрд сўм (устав сармоясининг 51 фоизи);
Ўзбекистон Республикаси Марказий банки — 1,47 млрд сўм (устав сармоясининг 49 фоизи).
15. Банк ҳар йили даромаддан 5 фоизгача миқдордаги ажратмалардан, у устав сармоясининг 15 фоизига етгунча, захира жамғармасини ташкил этади.
Банк жамғармаларини ташкил этиш ва улардан фойдаланиш тартиби тўғрисидаги низомлар Банк Кенгаши томонидан тасдиқланади.
16. Банкнинг мол-мулки ўзига тегишли бўлган бинолар, иншоотлар, ускуналар, транспорт воситалари ва бошқа бойликлардан ташкил топади.
17. Банкнинг кредит ресурслари қуйидагилар ҳисобига шаклланади:
устав сармояси, захира ва бошқа жамғармалар;
мижозларнинг банк счётларидаги, шу жумладан, муддатли омонатлар ва депозитлардаги маблағлари;
бошқа банклар кредитлари;
имзоланган битимлар ва шартномаларга мувофиқ жалб қилинадиган бошқа давлатларнинг корхоналари ва банклари маблағлари;
облигациялар ва бошқа қимматли қоғозлар чиқариш натижасида олинган маблағлар;
жалб қилинган бошқа маблағлар.
Банкнинг йил мобайнида тақсимланмаган даромади кредит ресурси сифатида фойдаланилиши мумкин.
БАНКНИНГ ОПЕРАЦИЯЛАРИ
18. Банк амалдаги қонун ҳужжатларига мувофиқ қуйидаги операцияларни амалга оширади:
юридик ва жисмоний шахсларнинг счётларини очади ва юритади, ўзининг йўриқномалари ва қоидаларига мувофиқ, агар Ўзбекистон Республикасининг қонун ҳужжатларида бошқача тартиб белгиланмаган бўлса, мижозларнинг, шу жумладан, корреспондент банкларнинг топшириғига кўра ҳисоб-китобларни амалга оширади;
жисмоний ва юридик шахслардан, шу жумладан, хорижий жисмоний ва юридик шахслардан, халқаро, бошқа хил ташкилотлардан, шунингдек, Ўзбекистон Республикаси фуқароларидан, хорижий давлатлар фуқароларидан счётларга ва омонатларга (талаб қилиб олинадиган ва муддатли) сўмлар ва хорижий валютага пул маблағларини қабул қилади;
ўз маблағлари ва жалб қилинган маблағлар ҳисобига қайтариш, тўлаш ва муддатли шартларда қисқа муддатли ва узоқ муддатли кредитлар беради;
белгиланган қонун ҳужжатларига мувофиқ ўз номидан ўз маблағлари ва жалб қилинган маблағларни бошқа банкларнинг, шу жумладан, хорижий ва халқаро банкларнинг счётларига ҳамда омонатларига, бошқа кредит муассасаларига жойлаштиради;
юридик ва жисмоний шахслардан нақд ва нақдинасиз шаклларда хорижий валютани сотиб олади ва уларга сотади;
пул маблағларини, тўлов ва ҳисоб-китоб ҳужжатларини инкассация қилади, жисмоний ва юридик шахсларга тўлиқ ҳисоб-китоб-касса хизмати кўрсатади;
қонун ҳужжатларида белгиланган тартибда қимматли қоғозлар чиқаради, сотиб олади, сотади, ҳисобга олади ва сақлайди, мижоз билан шартнома бўйича қимматли қоғозларни бошқаради ва қимматли қоғозлар билан бошқа операцияларни амалга оширади;
учинчи шахслар учун мажбуриятларнинг бажарилишини назарда тутувчи кафолатлар беради;
учинчи шахслардан мажбуриятларнинг бажарилишини талаб қилиш ҳуқуқларини сотиб олади;
мижозларнинг ҳужжатлари ва бойликларини сақлаш, шу жумладан, қонун ҳужжатларида белгиланган тартибда сейфлар, яшиклар, шкафлар ва хоналарни ижарага бериш хизматлари сингари сейф хизматларини кўрсатади;
траст ва лизинг операцияларини амалга оширади;
банк маслаҳати ва ахбороти хизмати кўрсатади;
лицензияда махсус келишиб олинган халқаро банк амалиётига мувофиқ бошқа операцияларни амалга оширади.
БАНКНИНГ ҲУҚУҚ ВА МАЖБУРИЯТЛАРИ
19. Банк қуйидаги ҳуқуқларга эга:
корхоналар, ташкилотлар ва бошқа тижорат тузилмаларини ташкил этишда ва уларнинг хўжалик фаолиятида, шу жумладан, холдинг асосида ҳам ўз маблағлари билан, шу жумладан, улуш қўшиш асосида қатнашиш;
молия ва хўжалик органларида корхоналар ва ташкилотлар манфаатларини уларнинг ишончномалари бўйича ифодалаш;
кредит бериладиган юридик шахс бўлмаган юридик ва жисмоний шахслардан, шунингдек, кичик ва ўрта бизнес корхоналаридан ҳисоботлар, баланслар ва уларнинг тўлов қобилиятини, шунингдек, берилган кредитлар таъминланганлигини тасдиқловчи ҳужжатларни олиш;
ўз маблағлари ва банк кредитлари иштирокида объектларни қуриш, техника билан қайта жиҳозлаш ва бошқа хўжалик фаолиятини амалга ошириш бўйича мўлжалланаётган лойиҳа ечимлари экспертизадан ўтказилишини талаб қилиш;
кредит шартномаларида назарда тутилган мажбуриятлар бузилганда, ҳисоботларда нотўғри маълумотлар аниқланганда ёки бухгалтерия ҳисобида камчиликларга йўл қўйилганда кредит беришни тўхтатиб қўйиш, берилган кредит суммаларини муддатидан олдин ундириб олиш;
тўлов ҳужжати функциясини бажарувчи қимматли қоғозларни, пул маблағларининг омонатларга ва банк счётларига жалб қилинганлигини тасдиқловчи қимматли қоғозларни чиқаради, харид қилади, сотади, ҳисобга олади, сақлайди ва улар билан бошқа операцияларни амалга оширади, шунингдек, юридик ва жисмоний шахслар билан шартнома бўйича кўрсатиб ўтилган қимматли қоғозларни ишончли бошқариш ҳамда аҳолини ўзига жалб қиладиган бир зумлик аниқ мақсадли, кўп тиражли лотереяларни чиқариш, ютуқли бошқа тадбирларни ўтказиш ҳуқуқига эга бўлади;
банк филиаллари томонидан операцияларни амалга ошириш шартлари ва технологияларини тасдиқлаш, депозитлар ва бериладиган кредитлар бўйича фоиз ставкаларини, жисмоний ва юридик шахсларга банк муассасалари томонидан кўрсатиладиган хизматлар учун воситачилик ҳақи миқдорини белгилаш;
Ўзбекистон қонун ҳужжатларига мувофиқ қимматли қоғозлар бозорида профессионал фаолиятни амалга ошириш;
Мижозлар — жисмоний ва юридик шахсларнинг операциялари устидан валюта назоратини амалга ошириш;
халқаро банк амалиётида қабул қилинган турли хил молиявий воситаларни қўллаган ҳолда мижозларнинг экспорт-импорт операцияларига хизмат кўрсатиш;
Ўзбекистон Республикаси ҳудудида ва унинг ташқарисида Ўзбекистон Республикаси ва тегишли хорижий давлат амалдаги қонун ҳужжатларига мувофиқ бошқа юридик ва жисмоний шахслар билан ўзаро тижорат ва нотижорат муносабатларида мустақил равишда иштирок этиш;
Ўзбекистон Республикаси ҳудудида қонун ҳужжатларида белгиланган тартибда бўлимлар ва филиаллар ташкил этиш, унинг ташқарисида эса, Ўзбекистон Республикаси Марказий банкининг рухсати билан шўъба банклари, филиаллар ва ваколатхоналар очиш. Банк ўз фаолиятини мувофиқлаштириш, ўз манфаатларини ҳимоя қилиш ва қўшма дастурларни амалга ошириш учун бирлашмаларда, уюшмаларда ва бошқа бирлашмаларда қатнашиши мумкин.
20. Банк ўз мижозларининг манфаатларни ҳимоя қилиш учун қуйидаги мажбуриятларни олади:
Ўзбекистон Республикаси Марказий банкида Ўзбекистон Республикаси Марказий банкининг меъёрий ҳужжатларига мувофиқ мажбурий захираларни депозитга қўяди;
Марказий банк томонидан белгиланган иқтисодий нормативларга мувофиқ ўз баланси таркибини тартибга солиш йўли билан қабул қилинган мажбуриятларни ўз вақтида ва тўлиқ бажаришга доимий тайёрлигини сақлаб туради;
кредит ва лизинг операцияларидан эҳтимол тутилган зарарларни қоплаш учун Марказий банк томонидан белгиланган тартибда ва миқдорларда захиралар ташкил этади;
ўз мижозлари ва корреспондентларининг операциялари, счётлари ва жамғармалари сир тутилишини таъминлайди;
Марказий. банк топшириғига мувофиқ Ўзбекистон Республикаси давлат бюджети бўйича касса операцияларини амалга оширади;
амалдаги қонун ҳужжатларига мувофиқ бошқа вазифаларни бажаради.
21. Ўзбекистон Республикаси Марказий банки банкнинг бўш маблағлари фуқароларнинг жамғармалари тўлиқ сақланишини кафолатловчи ликвидли ва ишончли сармояларга жойлаштирилишини таъминлайди.
22. Мижозларнинг банкдаги пул маблағлари ва бошқа мол-мулки фақат амалдаги қонун ҳужжатлари асосида ва уларда назарда тутилган тартибда хатлаб қўйилиши ҳамда тўлов улардан ундирилиши мумкин.
23. Банк мижозлари операциялари ва счётлари бўйича маълумотномалар қатъий равишда қонун ҳужжатларида белгиланган тартибда берилиши керак.
БАНК ДАРОМАДЛАРИНИ ТАҚСИМЛАШ
24. Банк даромади, операция харажатлари, моддий ва уларга тенглаштирилган харажатлар чегириб ташланган ҳолда, унинг фаолиятининг барча турларидан тушган тушумдан ҳосил бўлади.
25. Амалдаги қонун ҳужжатларига мувофиқ бюджетга солиқлар тўлангандан кейин даромад Банк Кенгаши томонидан белгиланган тартибда фойдаланилади.
БАНКНИ БОШҚАРИШ
26. Банк Кенгаши ва Банк бошқаруви банкни бошқариш органлари ҳисобланади.
Банк Кенгаши таркибига етти аъзо киради, тўртта аъзо Молия вазирлиги, учта аъзо Марказий банк тақдимномасига кўра тайинланади.
Банк Кенгаши ваколатига кирувчи масалалар бўйича қарорлар камида 2/3 қисми овози билан малакали кўпчилик томонидан қабул қилинади. Банк Кенгаши йиғилишида масалаларни ҳал қилишда Кенгашнинг ҳар бир аъзоси бир овозга эга бўлади.
Банк Кенгаши йиғилишини ўтказиш учун кворум тайинланган Банк Кенгаши аъзоларининг камида 75 фоизини ташкил қилиши керак.
27. Банк Кенгаши:
банк фаолиятининг устувор йўналишларини белгилайди;
банк депозит ва кредит сиёсатининг принципларини тасдиқлайди;
Вазирлар Маҳкамасига, Молия вазирлигига, Марказий банкка Банк уставига ўзгартиришлар ва қўшимчалар киритиш тўғрисида таклифлар киритади;
банкнинг ташқи аудиторини тасдиқлайди;
банкнинг ташкилий-бошқарув тузилмасини тасдиқлайди;
Бошқарув ва банкнинг ҳудудий бошқармалари ва бўлинмалари раҳбарлари билан биргаликда банкни самарали бошқаришни ташкил этиш, амалдаги қонун ҳужжатларига мувофиқ кредит бериш ва уларнинг ўз вақтида қайтарилиши учун жавоб беради;
Бошқарув раиси тақдимномаси асосида Банк бошқаруви аъзоларини тасдиқлайди;
қонун ҳужжатларида назарда тутилган тартибда банк облигациялари ва бошқа қарз мажбуриятларини чиқариш, уларни сотиб олиш тартиби тўғрисида қарор қабул қилади;
Кенгаш ва Бошқарув аъзоларига тўланадиган мукофот пули ва компенсациялар миқдорини белгилайди;
банк тафтиш комиссияси аъзолари (тафтишчи)га тўланадиган мукофот пули ва компенсациялар миқдори бўйича тавсиялар беради ҳамда ташқи аудитор хизматларига ҳақ тўлаш миқдорларини белгилайди;
банкнинг захира ва бошқа жамғармаларидан фойдаланиш бўйича қарор қабул қилади;
банкнинг ички аудити тўғрисидаги қоидаларни тасдиқлайди;
Банк Кенгаши ва Бошқарув фаолияти тартибини белгиловчи ҳужжатларни тасдиқлайди;
банкнинг филиалларини ва ваколатхоналарини, шўъба корхоналарини ташкил этиш, тугатиш тўғрисида қарорлар қабул қилади;
амалдаги қонун ҳужжатларига риоя қилинишини назорат қилади;
банк фаолияти тўғрисидаги йиллик ҳисоботларни, даромадлар ва зарарлар балансини ва счётларини тасдиқлайди;
ҳар чоракда Банк бошқаруви раисининг банк фаолияти натижалари тўғрисидаги маърузаларини ҳамда банк ички аудити хизмати раҳбарининг ҳисоботларини эшитади;
мазкур Уставда Кенгаш ваколатига киритилган бошқа масалаларни ҳал қилади.
28. Банк бошқаруви:
банк фаолиятини ташкил этади ва унга тезкор раҳбарликни амалга оширади, Марказий банк лицензияси асосида банкнинг уставдаги мақсадлари ва вазифалари бажарилишини таъминлайди;
банк мижозларига кўрсатиладиган хизматлар бўйича фоиз ставкаларини ва воситачилик ҳақи миқдорларини ишлаб чиқади ва Банк Кенгаши билан келишиб олади;
зарарлар миқдорини камайтириш мақсадида банк активлари турларини кўпайтиради;
банк томонидан Марказий банк томонидан белгиланган иқтисодий нормативларга, Марказий банкда мажбурий захираларни шакллантириш юзасидан талабларга риоя қилинишини таъминлайди;
банкнинг сармояси ва ликвидли ресурслари етарли даражада ушлаб турилишини, шубҳали ва бекор турган активларга қарши уларни классификация қилиш асосида захиралар яратилишини таъминлайди;
қонун ҳужжатларида белгиланган тартибга ва халқаро стандартларга мувофиқ банк бухгалтерия ҳисоби ва ҳисоботи юритилишини ташкил этади;
банкнинг ҳудудий бошқарув органлари ва бўлинмалари раҳбарларини қонун ҳужжатларида белгиланган тартибда тайинлайди ва ишдан бўшатади, банкнинг кадрлар таркиби тайёрланишини ва қайта тайёрланишини таъминлайди;
Банк кенгашининг унинг ваколатига кирувчи масалалар бўйича қарорларининг бажарилишини таъминлайди;
Банк Кенгаши ва муассисларнинг биринчи талаби бўйича молиявий ҳисоботни ва банк фаолияти тўғрисидаги бошқа ахборотларни тақдим этади;
Банк Кенгаши олдида банк фаолиятининг молиявий натижалари учун белгиланган тартибда ҳисоб беради;
Банк кенгашида кўриб чиқиш учун банкни ривожлантириш стратегияси, банкнинг ташкилий-бошқарув тузилмасини такомиллаштириш масалалари ва Банк бошқаруви ваколатига тааллуқли бошқа масалалар бўйича таклифлар киритади;
Бошқарув Банк кенгашига ҳисоб беради. Банк Кенгаши ваколатига тегишли масалалар қарор қабул қилиш учун Банк бошқарувига берилиши мумкин эмас.
29. Банк бошқаруви раиси Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлиги ва Марказий банки тақдимномасига кўра Вазирлар Маҳкамасининг қарори билан тасдиқланади. Кенгаш раисининг ўринбосари Марказий банк тақдимномасига кўра тайинланади.
Банк бошқаруви аъзоларининг сони ва шахсий таркиби (Бошқарув раисидан ташқари) Банк Кенгаши томонидан тасдиқланади.
30. Банк бошқаруви раиси билан меҳнат шартномасини банк номидан Банк Кенгаши раиси имзолайди, Бошқарув раисининг ўринбосарлари, Бошқарув аъзолари ва банк бош бухгалтери билан меҳнат шартномаларини Банк бошқаруви раиси имзолайди.
31. Банк ҳудудий бошқармалари ва бўлинмаларининг раҳбарлари Банк бошқаруви томонидан тайинланади.
32. Банк ходимлари мазкур Низомга ва амалдаги қонун ҳужжатларига мувофиқ Банк бошқарув раиси ёки банк бўлинмалари раҳбарлари билан меҳнат шартномаси тузадилар.
33. Банк бошқаруви ваколатига барча масалалар, банк жорий фаолиятига раҳбарлик қилиш киради, Банк Кенгаши мутлақ ваколатига тегишли масалалар бундан мустасно. Банк бошқаруви Банк Кенгаши қарорларининг бажарилишини ташкил этади.
34. Бошқарув раиси тезкор раҳбарликни амалга оширади ва банк фаолияти учун шахсан жавоб беради.
35. Банк Кенгаши ва Бошқаруви аъзолари ўз ҳуқуқларини амалга оширишда ва мажбуриятларини бажаришда банк манфаатларини кўзлаб ҳаракат қилишлари лозим. Улар ўз ҳаракатларининг натижалари учун амалдаги қонун ҳужжатларига мувофиқ банк олдида жавоб берадилар.
36. Банк бошқаруви биринчи зарурият туғилганда банк муассисларига:
банкнинг йиллик ҳисоботларини;
амалга оширилган бюджет операциялари бўйича ҳисоботларни;
банкнинг молия-хўжалик фаолиятига тегишли бошқа маълумотларни тақдим этиши керак.
БАНКНИНГ ҲИСОБИ ВА ҲИСОБОТИ
37. Банк бухгалтерия ҳисобини юритади ҳамда Ўзбекистон Республикаси қонун ҳужжатларига ва халқаро стандартларга мувофиқ Марказий банк томонидан белгиланган тартибда молиявий ҳисобот тақдим этади.
Банк ўз молиявий ҳисоботларини, уларда келтирилган маълумотлар аудиторлик ташкилоти томонидан тасдиқлангандан сўнг, Марказий банк томонидан белгиланадиган шакллар бўйича ва муддатларда матбуотда эълон қилади.
Банкнинг йиллик ҳисоботида, бухгалтерия балансида, даромадлар ва зарарлар счётларида келтирилган маълумотларнинг тўғрилиги банк тафтиш комиссияси томонидан тасдиқланиши керак. Банкнинг йиллик ҳисоботи Банк Кенгаши томонидан тасдиқланади.
Банкнинг операция йили 1 январдан бошланади ва 31 декабрда тугалланади.
БАНКДА НАЗОРАТ ТИЗИМИ
38. Банкнинг молия-хўжалик фаолиятини тафтиш қилиш ва текшириш банк тафтиш комиссияси, ички аудит хизмати, мустақил аудиторлик ташкилотлари ва қонун ҳужжатларига мувофиқ бундай текшириш ваколати берилган бошқа назорат қилувчи органлар томонидан амалга оширилади.
39. Тафтиш комиссияси аъзоларининг сони ва унинг ваколати муддати Банк Кенгаши томонидан белгиланади, унинг вазифалари қонун ҳужжатларига мувофиқ белгиланади.
Тафтиш комиссияси таркибига Бошқарув аъзолари кириши мумкин эмас.
40. Банк Кенгаши ички аудит хизматини ташкил этади, у қонун ҳужжатларига мувофиқ фаолият кўрсатади.
БАНКНИ ҚАЙТА ТАШКИЛ ЭТИШ ВА УНИНГ ФАОЛИЯТИНИ ТЎХТАТИШ
41. Банкни қайта ташкил этиш ва унинг фаолиятини тўхтатиш амалдаги қонун ҳужжатларига мувофиқ амалга оширилади.
42. Банкни қайта ташкил этиш ва унинг фаолиятини тўхтатиш тўғрисидаги эълон матбуотда эълон қилинади.
Кейинги таҳрирга қаранг.