Oʻzbekiston Respublikasining “Banklar va bank faoliyati toʻgʻrisida”gi Qonuni hamda Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2005-yil 18-oktabrdagi 03-4-124-sonli Majlis bayoniga muvofiq Markaziy bank Boshqaruvi qaror qiladi:

1. Tijorat banklari tomonidan shirkat va fermer xoʻjaliklariga ularga tegishli paxta yogʻi, shrot va sheluxani yogʻ-moy korxonalari va ularning shoxobchalaridan oʻz vaqtida xarid qilishlari uchun kredit berish tartibi toʻgʻrisida nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

2. Ushbu qaror Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligida davlat roʻyxatiga olingan kundan oʻn kun oʻtgach amalga kiritilsin.

Mazkur Nizom Oʻzbekiston Respublikasining “Banklar va bank faoliyati toʻgʻrisida”gi Qonuni hamda Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2005-yil 18-oktabrdagi 03-4-124-sonli Majlis bayoniga muvofiq ishlab chiqilgan boʻlib, shirkat va fermer xoʻjaliklariga ularga tegishli paxta yogʻi, shrot va sheluxani yogʻ-moy korxonalarining shoxobchalaridan oʻz vaqtida xarid qilishlari uchun kredit berish tartibini belgilaydi.

1. Ushbu kreditlar tijorat banklari tomonidan shirkat va fermer xoʻjaliklariga ularga tegishli paxta yogʻi, shrot va sheluxani yogʻ-moy korxonalarining shoxobchalaridan oʻz vaqtida xarid qilishlari uchun qaytarishlik, toʻlovlilik, taʼminlanganlik, muddatlilik va maqsadli foydalanish shartlari asosida beriladi.

2. Tijorat banklari ushbu kreditlarni qarz oluvchilarga shartnoma asosida 90 kungacha boʻlgan muddatga beradilar. Kreditlar mijozning asosiy talab qilib olinguncha depozit hisobvaragʻi joylashgan manzil boʻyicha beriladi. Ushbu kreditlarni ikkilamchi talab qilib olinguncha depozit hisobvaragʻi ochilgan bank tomonidan berilishiga ruxsat berilmaydi.

3. Kreditlardan foydalanganlik uchun foiz stavkalari miqdori qarz oluvchi va bank oʻrtasidagi oʻzaro kelishuvga koʻra kredit shartnomasi asosida belgilanadi.

4. Kredit summasi shirkat va fermer xoʻjaliklariga ular kontraktatsiya shartnomasi asosida tayyorlov korxonasiga sotgan paxta xomashyosidan olingan va ushbu xoʻjaliklarga ajratilgan paxta yogʻi, shrot va sheluxa summasidan oshmagan miqdorni tashkil etadi.

5. Kreditlar tijorat banklarining oʻz kredit resurslari hisobidan beriladi.

6. Shirkat va fermer xoʻjaliklari kredit olish uchun ularning asosiy talab qilib olinguncha depozit hisobvaragʻiga xizmat koʻrsatayotgan bankka ariza bilan murojaat etadilar.

Arizaga quyidagi hujjatlar ilova qilinadi:

tayyorlov tashkilotlari bilan tuzilgan kontraktatsiya shartnomalari nusxalari;

debitor-kreditor qarzlar toʻgʻrisida maʼlumotnoma (2a-shakl), moliyaviy natijalar toʻgʻrisida hisobot (2-shakl);

kredit qaytarilishi taʼminoti toʻgʻrisidagi hujjat.

7. Olingan kreditni qaytarmaslik xatarining oldini olish maqsadida qarz oluvchi tez va erkin sotilish talablariga javob beradigan taʼminotga ega boʻlishi kerak. qarz oluvchilar bankka quyidagi taʼminot turlaridan birini taqdim etishlari mumkin:

mulk yoki qimmatli qogʻozlar garovi;

bank yoki sugʻurta tashkiloti kafolati;

uchinchi shaxsning kafilligi;

sugʻurta kompaniyasining qarz oluvchining kreditni qaytara olmaslik xatarini sugʻurta qilingani toʻgʻrisidagi sugʻurta polisi;

8. Banklar, oʻzlari bilan doimiy aloqaga ega boʻlgan, bank hisob raqamida muntazam pul oqimi mavjud, yaxshi obroʻ va kredit tarixiga ega qarz oluvchilarga, mazkur Tartibning 7-bandida koʻrsatilgan taʼminotni talab qilmay, ishonchli kredit berish huquqiga egadirlar.

9. Kreditlarni qaytarilish taʼminoti shakllaridan biri sifatida mol-mulk garovi xizmat qiladi. Oʻzbekiston Respublikasining “Garov toʻgʻrisida”gi Qonuniga muvofiq, muomaladan chiqarilgan buyumlardan tashqari, har qanday mulk garov predmeti boʻlishi mumkin.

10. Kredit soʻrab, mazkur Tartibning 6-bandida koʻrsatilgan barcha zarur hujjatlar ilova qilingan holda, berilgan ariza bankka kelib tushgan kundan boshlab, ushbu ariza boʻyicha bank tomonidan kredit berish yoki bermaslik toʻgʻrisidagi qarorini berish muddati 5 ish kunidan oshmasligi lozim.

Bank kredit qoʻmitasi tomonidan kredit berishni rad etish toʻgʻrisida qaror qabul qilingan hollarda, u raddiyani yozma shaklda izohlab berishi shart.

11. Kredit shartnomasi kuchga kirgandan soʻng, kredit boʻlimi xodimi, muddati va foiz stavkasini koʻrsatgan holda, ssuda hisobvaragʻini ochish toʻgʻrisida buxgalteriyaga koʻrsatma beradi va keyingi ish kunidan kechiktirmasdan qarz oluvchiga ssuda hisobvaragʻi ochiladi.

12. Qarz oluvchining ssuda hisobvaragʻidan toʻlovlar naqd pulsiz shaklda paxta yogʻi, shrot va sheluxani sotib olish uchun faqat qarz oluvchilarning toʻlov topshiriqnomalariga asosan amalga oshiriladi.

13. Berilgan kreditlar boʻyicha kredit boʻlimi xodimining farmoyishiga koʻra muddatli majburiyatnomalar rasmiylashtiriladi va ular kreditlash muddatlariga qarab, toʻla qaytarilganiga qadar tegishli koʻzda tutilmagan holatlar hisobvaraqlarida hisobga olinadi.

14. Tijorat banklari tomonidan kreditdan foydalanishning butun muddati davomida doimiy monitoring amalga oshiriladi va u qarz oluvchi tomonidan uning loyihasi va kredit shartnomasi shartlarining amalga oshirilishiga har tomonlama koʻmaklashishga qaratilgan boʻlishi lozim.

15. Berilgan kreditdan boshqa maqsadda foydalanganlik holati aniqlanganda, bank kredit shartnomasida belgilangan tartibda, kreditning maqsadga nomuvofiq ishlatilgan qismini qarz oluvchining asosiy talab qilib olinguncha depozit hisob raqamidan muddatidan oldin undirib olishi mumkin.

16. Qaytarish muddati yetib kelganda va qarz oluvchining pul mablagʻlari mavjud boʻlmagan taqdirda, kredit muddati oʻtgan ssudalar hisob raqami orqali undirib olishga taqdim etiladi, u boʻyicha muddatli majburiyatnomalar esa 2-kartotekaga joylashtiriladi va oʻrnatilgan tartibda undiriladi. Bunda foizlar kredit qarzlaridan oldin undiriladi.

17. Qarz oluvchi tomonidan asosiy qarzni va unga hisoblangan foizlarni kredit shartnomasida kelishilgan muddatda qaytarilmasa, bank Fuqarolik kodeksining 280-moddasi ikkinchi qismiga muvofiq mustaqil ravishda, sudga murojaat qilmasdan, garov predmetini tasarruf qilib, uni qonunchilikda belgilangan tartibda sotgan holda oʻzining kredit boʻyicha qarzdorligini qaytaradi.

18. Qarz oluvchining taʼminoti kredit boʻyicha asosiy qarzdorlik va unga hisoblangan foizlarni qaytarishga yetmagan taqdirda, bank, mazkur qarzni qaytarishni qarz oluvchining likvidli mol-mulki, shu jumladan, ishlab chiqarish va ijtimoiy infratuzilma obyektlari, transport vositalari, kompyuter hamda korxona va tashkilotlarning boshqa likvidli aktivlari hisobiga Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2002-yil 4-dekabrdagi 422-sonli qarori bilan tasdiqlangan “Banklarni kreditlari boʻyicha qarzdorlik oʻz vaqtida qaytarilmagan taqdirda undiruvni qarzdorlarning likvidli mol-mulkiga qaratish Tartibi”ga muvofiq amalga oshirishi mumkin.