Hujjat kuchini yo‘qotgan 26.07.2024 28.12.1998 yilda ro‘yxatdan o‘tgan, ro‘yxat raqami 580
26.07.2024
28.12.1998
Кўриниш
Рус
Ўзб
O’zb
O‘zb|Рус
ONLINE TRANSLATE
Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligining Standarti, 28.12.1998 yilda ro‘yxatdan o‘tgan, ro‘yxat raqami 580
Кучга кириш санаси
28.12.1998
26.07.2024
28.12.1998
Кўриниш
Рус
Ўзб
O’zb
O‘zb|Рус
Hujjat kuchini yo‘qotgan 26.07.2024
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

“TASDIQLANGAN”

Oʻzbekiston Respublikasi

Moliya vazirligi

Vazirning oʻrinbosari

E.F. GADOYEV

1998-yil 14-oktabr 50-son

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Shuʼba xoʻjalik jamiyatlariga sarmoyalarni hisobga olish va konsolidatsiyalashgan moliyaviy hisobotlar
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
oʻzbekiston respublikasi buxgalteriya hisobi milliy standarti
8-son bhms
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
[Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan 1998-yil 28-dekabrda 580-son bilan davlat roʻyxatidan oʻtkazilgan]
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
 LexUZ sharhi
Mazkur standart Oʻzbekiston Respublikasi iqtisodiyot va moliya vazirining 2024-yil 14-iyundagi 135-sonli “Oʻzbekiston Respublikasi buxgalteriya hisobining milliy standarti (8-sonli BHMS) “Konsolidasiyalashgan moliyaviy hisobotlar va shuʼba xoʻjalik jamiyatlariga investitsiyalar hisobi”ni tasdiqlash haqida”gi buyrugʻiga (roʻyxat raqami 3537, 26.07.2024-y.) asosan oʻz kuchini yoʻqotgan.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
UMUMIY QOIDALAR
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1. Buxgalteriya hisobining ushbu milliy standarti (BHMS) Oʻzbekiston Respublikasining “Buxgalteriya hisobi toʻgʻrisida”gi Qonuniga asosan ishlab chiqilgan boʻlib, Oʻzbekiston Respublikasida buxgalteriya hisobini meʼyoriy jihatdan tartibga solish tizimining bir qismi hisoblanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
MAQSAD VA AMAL QILISH SOHASI
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2. Ushbu BHMSning maqsadi xoʻjalik yurituvchi bosh jamiyat (bundan buyon “bosh jamiyat” deb yuritiladi) nazorati ostidagi xoʻjalik yurituvchi jamiyatlar guruhining konsolidatsiyalashgan moliyaviy hisobotini tuzish va taqdim etish tartibini belgilab berishdan iborat.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ushbu standartda shuʼba xoʻjalik jamiyatlariga investitsiyalarni bosh jamiyatning alohida moliyaviy hisobotida hisobga olish tartibi ham koʻrib chiqiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3. Bu standart quyidagilarga nisbatan qoʻllanilmaydi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3.1. Qoʻshma faoliyatdagi investitsiyalarni hisobga olishga (“Qoʻshma faoliyatdagi ishtirok ulushini moliyaviy hisobotda aks ettirish” buxgalteriya hisobi milliy standartiga qarang).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3.2. Uyushgan korxonalarga investitsiyalarni hisobga olishga.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ushbu standartning talablari vazirliklar, idoralar va budjet tashkilotlarining qoʻshma moliyaviy hisobotiga nisbatan ham qoʻllanilmaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
TUSHUNCHALAR
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
4. Bu standartda foydalanilgan tushunchalar:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Nazorat (bu standartga nisbatan qoʻllanilganda) — xoʻjalik yurituvchi subyektlarning moliyaviy va xoʻjalik siyosatini uning faoliyatidan foyda olish maqsadida belgilash huquqi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Shuʼba xoʻjalik jamiyati (bundan buyon “shuʼba jamiyat” deb yuritiladi) — bosh jamiyat tomonidan nazorat qilinadigan xoʻjalik yurituvchi subyekt.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Bosh jamiyat — bir yoki bir necha kichik jamiyatlarga ega boʻlgan xoʻjalik yurituvchi subyektdir.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Guruh — bosh jamiyat va unga qarashli barcha shuʼba jamiyatlar.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Konsolidatsiyalashgan moliyaviy hisobotlar — hisobot sanasidagi moliyaviy ahvolni va xoʻjalik yurituvchi jamiyatlar guruhining hisobot davri uchun moliyaviy natijalarni aks ettiruvchi koʻrsatkichlar tizimi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Alohida moliyaviy hisobotlar — guruh har bir aʼzosining konsolidatsiyalash lozim boʻlgan hisoboti.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Kamchilik ulushi — shuʼba jamiyat xoʻjalik faoliyatining sof daromadlari (zararlari) hamda sof aktivlarining bosh jamiyatning bevosita yoki bilvosita shuʼba jamiyatlardagi ishtiroki ulushiga toʻgʻri kelmaydigan qismidir.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
KONSOLIDATSIYALASHGAN MOLIYAVIY HISOBOTLARNI TAQDIM ETISH
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
5. Bosh jamiyat konsolidatsiyalashgan moliyaviy hisobotlarni taqdim etishi lozim, 6-bandda tavsiflangan bosh jamiyatlar bundan mustasnodir.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
6. Oʻz navbatida boshqa bir jamiyatga qarashli boʻlgan va boshqa jamiyat mulki hisoblangan bosh jamiyat, agar oʻzining bosh jamiyati talab qilmasa va buning uchun kamchilik ulushi egalarining roziligi boʻlsa, konsolidatsiyalashgan hisobot taqdim etmasligi mumkin.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Bunday bosh jamiyat oʻzining alohida moliyaviy hisobotlarida quyidagilarni ochib berishi lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
a) konsolidatsiyalashgan moliyaviy hisobot taqdim etilmagani sababini;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
b) shuʼba jamiyatga investitsiyalarni buxgalteriyada hisobga olishda foydalanilayotgan usulni;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
v) konsolidatsiyalashgan moliyaviy hisobot taqdim etadigan oʻzining bosh jamiyati nomi va uning roʻyxatga olingan joyini.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Bosh jamiyat ham oʻzida qaram jamiyatlar mavjud boʻlgan taqdirda konsolidatsiyalashgan hisobotni tuzmaydi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Bunday hollarning har biri buxgalteriya balansiga va bosh jamiyat natijalari toʻgʻrisidagi hisobotga izohlarda ochib berilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
KONSOLIDATSIYALASH AMAL QILADIGAN SOHA
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
7. Konsolidatsiyalashgan moliyaviy hisobot tuzadigan bosh jamiyat barcha shuʼba jamiyatlarni (xorijiy va mahalliy) jipslashtirishi lozim, quyidagi hollar bundan mustasnodir:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
7.1. Shuʼba korxona faqat yaqin kelajakda sotish maqsadida xarid qilingan va uni nazorat qilish vaqtincha boʻlgan hollar;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
7.2. Shuʼba jamiyat bosh jamiyat tomonidan belgilab qoʻyilgan uzoq muddatga moʻljallangan alohida sharoitda faoliyat koʻrsatgan va bu sharoit uning mablagʻni bosh jamiyatga oʻtkazish qobiliyatini ancha kamaytirgan hollar.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Bunday shuʼba jamiyatlar “Moliyaviy investitsiyalarni hisobga olish” buxgalteriya hisobi milliy standartiga muvofiq investitsiyalar sifatida hisobga olinishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
KONSOLIDATSIYALASHGAN HISOBOTLARNI TUZISH USULI
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
8. Konsolidatsiyalashgan moliyaviy hisobotlarni tayyorlash chogʻida bosh jamiyat va unga qarashli barcha shuʼba jamiyatlar moliyaviy hisobotlari aktivlarning bir xil moddalarini, majburiyatlarni, oʻz mablagʻi, daromadlari va xarajatlarini satrma-satr konsolidatsiyalash yoʻli bilan birlashtiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Konsolidatsiyalashgan moliyaviy hisobotlar guruh toʻgʻrisida yagona jamiyat sifatida moliyaviy axborotdan iborat boʻlishi uchun:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
8.1. Quyidagilar chiqarib tashlanishi kerak:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
har bir shuʼba jamiyatga bosh jamiyat investitsiyalarining balans qiymati va bosh jamiyatning har bir shuʼba jamiyatning oʻz sarmoyasidagi ulushi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
bosh va shuʼba jamiyatlar oʻrtasida oʻzaro hisob-kitob qilish schyotlari boʻyicha saldo;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
daromadlar, xarajatlar, dividendlar boʻyicha guruh ichidagi operatsiyalar, shuningdek shu operatsiyalar natijasida vujudga keladigan amalga oshmagan foyda va zararlar, qoplanishi mumkin boʻlmagan zararlar bundan mustasno;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
8.2. Shuʼba jamiyat sof daromadida kamchilik ishtirokining bosh jamiyatga tegishli sof daromad miqdorini aniqlash chogʻida guruhning daromadini kamaytiradigan ulushni aniqlash;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
8.3. Shuʼba jamiyat sof aktivlaridagi kamchilik ulushini aniqlash va hisobot davri uchun konsolidatsiyalashgan buxgalteriya balansida bosh jamiyatning majburiyatlari va oʻz sarmoyasini alohida koʻrsatish:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
dastlab xarid qilingan paytda hisoblangan miqdor;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
xarid qilingan paytdan boshlab oʻz sarmoyasi harakatida kamchilik ulushining salmogʻi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
9. Bosh jamiyatning, shuʼba jamiyatlarning bir hisobot davri uchun bir hisobot vaqtida tuzilgan moliyaviy hisobotlari hamda kamchilikning ulushlari konsolidatsiyalashgan moliyaviy hisobotda birlashtiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Agar biror shuʼba jamiyatning moliyaviy hisoboti (masalan, Oʻzbekistondan tashqarida joylashgan shuʼba jamiyatning moliyaviy hisoboti) konsolidatsiyalashgan moliyaviy hisobot tuzilgan hisobot davri uchun, lekin konsolidatsiyalashgan moliyaviy hisobotning hisobot vaqtidan farq qiladigan hisobot sanasida tuzilgan boʻlsa, bunday shuʼba jamiyat oʻsha hisobot vaqti uchun oraliq moliyaviy hisobot tuzadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Shuʼba jamiyat oraliq moliyaviy hisobot tuzish imkoniyatiga ega boʻlmasa, konsolidatsiyalashgan moliyaviy hisobotga shuʼba jamiyatning boshqa hisobot davri uchun tuzilgan moliyaviy hisoboti maʼlumotlari, bu hisobotlarni tuzish oʻrtasida oʻtgan vaqt uch oydan oshmagan taqdirda, qoʻshiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Turli hisobot davrida tuzilgan moliyaviy hisobotlar jamlanayotganda shu sanalar oʻrtasida yuz beradigan muhim operatsiyalar yoki boshqa voqealar natijasi hisoblangan oʻzgartishlar kiritiladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
10. Konsolidatsiyalashgan moliyaviy hisobotlar oʻxshash operatsiyalar va moliyaviy-xoʻjalik faoliyatining boshqa voqealari uchun yagona hisob siyosatidan foydalanish asosida tayyorlanadi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Guruh ishtirokchilaridan biri oʻxshash operatsiyalar boʻyicha konsolidatsiyalashgan moliyaviy hisobot tuzish chogʻida qabul qilingan hisob siyosatidan farq qiladigan hisob siyosatidan foydalangan taqdirda, bu moliyaviy hisobotlarga konsolidatsiyalash chogʻida tegishli oʻzgartishlar kiritiladi. Agar konsolidatsiyalashgan moliyaviy hisobotlarni tayyorlash chogʻida yagona hisob siyosatidan foydalanishning imkoniyati boʻlmasa, bu fakt konsolidatsiyalashgan moliyaviy hisobotning turli hisob siyosati qoʻllanilgan moddasi qismida ochib berilishi kerak.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
11. Shuʼba jamiyatlar xoʻjalik faoliyatining natijalari uni xarid qilgan vaqtdan boshlab konsolidatsiyalashgan moliyaviy hisobotga qoʻshiladi, xaridor sotib olgan shuʼba jamiyat ustidan nazorat qilishni oʻz qoʻliga olgan vaqt xarid qilingan vaqt hisoblanadi, nazorat qilish topshirilgan vaqt esa shuʼba jamiyat bosh jamiyatdan chiqarilgan vaqt hisoblanadi. Shuʼba jamiyat realizatsiyasidan tushum bilan uning aktivlari balans qiymati oʻrtasidagi tafovut realizatsiya vaqtidagi majburiyatlar chiqarib tashlanib, moliyaviy natijalarning konsolidatsiyalashgan hisobotida shuʼba jamiyat realizatsiyasidan olingan foyda va zarar sifatida aks ettiriladi.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
12. Jamiyatdagi investitsiyalar kichik shuʼba qaram boʻlmagan va shuʼba jamiyat taʼrifiga mos kelmaydigan paytdan boshlab “Moliyaviy investitsiyalarni hisobga olish” BHMSiga muvofiq hisobga olinishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
13. Kamchilikning ulushi konsolidatsiyalashgan buxgalteriya balansida majburiyatlar va oʻz sarmoyasidan alohida koʻrsatilishi kerak. Guruhlar daromadida kamchilik ulushi ham alohida koʻrsatilishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
BOSH JAMIYATNING ALOHIDA MOLIYAVIY HISOBOTIDA SHUʼBA XOʻJALIK JAMIYATLARIGA INVESTITSIYALARNI HISOBGA OLISH
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
14. Bosh jamiyatning alohida (mustaqil) moliyaviy hisobotlarida shuʼba jamiyatlarga konsolidatsiyalashgan moliyaviy hisobotlarni tuzish chogʻida hisobga olingan investitsiyalar quyidagilardan foydalanib aks ettiriladi:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
14.1. Oʻz sarmoyasini hisobga olish usuli (ulushbay ishtiroki usuli);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
14.2. Bosh jamiyatning uzoq muddatli investitsiyalarni hisobga olish boʻyicha foydalaniladigan usuli (“Moliyaviy investitsiyalarni hisobga olish” BHMSiga qarang).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
15. Bosh jamiyatning alohida moliyaviy hisobotida shuʼba jamiyatlarga yoʻnaltirilgan, lekin konsolidatsiyalashgan hisobotga kiritilmagan investitsiyalar “Moliyaviy investitsiyalarni hisobga olish” buxgalteriya hisobi milliy standartiga muvofiq ravishda hisobga olinishi lozim.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
YORITIB BERISH
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
16. 6 va 10-bandlarda talab qilingan axborotni ochib berishga qoʻshimcha ravishda quyidagi axborotlarni ham koʻrsatib berish lozim:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
16.1. Yirik shuʼba jamiyatlar roʻyxati, ular joylashgan yoki roʻyxatga olingan mamlakatlar, oʻz mulki ulushi yoki ular mulk ulushiga egalik qilmasa, ovoz berish huquqiga ega boʻlgan aksiyalar miqdori ham koʻrsatiladi;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
16.2. Shuʼba jamiyat hisoboti konsolidatsiyalashgan hisobotga kiritilmagani sabablari;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
16.3. Bosh va shuʼba jamiyat oʻrtasidagi bosh jamiyatga shuʼba jamiyat ustidan bosh jamiyat bevosita yoki shuʼba jamiyat orqali bilvosita ovozlar miqdorining yarmidan koʻprogʻiga ega boʻlmagan hollarda uni nazorat qilishga imkon beradigan oʻzaro munosabatlar tabiati;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
16.4. Bevosita yoki shuʼba jamiyatlar orqali bilvosita ovozlarning yarmidan koʻprogʻiga egalik qiladigan, lekin nazorat yoʻqligi sababli shuʼba jamiyat hisoblanmaydigan jamiyatlarning nomlari;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
16.5. Jamiyatni sotib olish (barpo etish) va sotish (tugatish)ning hisobot yilidagi moliyaviy ahvolga, natijalarining hisobot davridagi ahvolga va oldingi davrga tegishli miqdorga taʼsiri;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
16.6. Bosh jamiyat alohida moliyaviy hisobotida shuʼba jamiyatga yoʻnaltirilgan investitsiyalarni hisobga olish uchun foydalanilgan usul.

Марказ ҳақида
Сайт янгиликлари
Сайтда реклама
RSS
© Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги қошидаги “Адолат” миллий ҳуқуқий ахборот маркази давлат муассасаси