24.03.2026 йилдаги 5-сон
ONLINE TRANSLATE
Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Санитария-эпидемиологик осойишталик ва жамоат саломатлиги қўмитасининг қарори, 24.03.2026 йилдаги 5-сон
Кучга кириш санаси
29.07.2026
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Санитария-эпидемиологик осойишталик ва жамоат саломатлиги қўмитасининг
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Қарори
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Иш жойларидаги шовқин, тебраниш, инфратовуш ва ультратовуш даражаларига доир санитария қоидалари, нормалари ва гигиена нормативларини (0111-26-сон СанҚваН) тасдиқлаш тўғрисида
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
[Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги томонидан 2026 йил 28 апрелда ҳисобга олинди, ҳисоб рақами 399]
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ўзбекистон Республикасининг «Аҳолининг санитария-эпидемиологик осойишталиги тўғрисида»ги Қонунига мувофиқ Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Санитария-эпидемиологик осойишталик ва жамоат саломатлиги қўмитаси қарор қилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1. Иш жойларидаги шовқин, тебраниш, инфратовуш ва ультратовуш даражаларига доир санитария қоидалари, нормалари ва гигиена нормативлари (0111-26-сон СанҚваН) 1-иловага мувофиқ тасдиқлансин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2. Айрим санитария қоидалари, нормалари ва гигиена нормативлари 2-иловага мувофиқ ўз кучини йўқотган деб топилсин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3. Мазкур қарор Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Тадбиркорлик субъектларининг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш бўйича вакил, Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлиги, Савдо-саноат палатаси билан келишилган.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
4. Мазкур қарор расмий эълон қилинган кундан эътиборан уч ой ўтгач кучга киради.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Раис Б. ЮСУПАЛИЕВ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Тошкент ш.,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2026 йил 24 март,
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
5-сон
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Келишилди:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ўзбекистон касаба уюшмалари Федерацияси раисининг ўринбосари Б. МАХМАДАЛИЕВ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2026 йил 17 март
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазири Б. ЗАХИДОВ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2026 йил 13 март
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Тадбиркорлик субъектларининг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш бўйича вакил А. БУРИЕВ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2026 йил 10 март
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Савдо-саноат палатаси раиси Д. ВАХАБОВ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2026 йил 2 март
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Санитария-эпидемиологик осойишталик ва жамоат саломатлиги қўмитасининг 2026 йил 24 мартдаги 5-сон қарорига
1-ИЛОВА
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Иш жойларидаги шовқин, тебраниш, инфратовуш ва ультратовуш даражаларига доир санитария қоидалари, нормалари ва гигиена нормативлари (0111-26-сон СанҚваН)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Мазкур санитария қоидалари, нормалари ва гигиена нормативлари (бундан буён матнда санитария қоидалари деб юритилади) иш жойларидаги шовқин, тебраниш, инфратовуш ва ультратовуш даражаларига оид санитария-гигиена талабларини белгилайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1-боб. Умумий қоидалар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1. Мазкур санитария қоидаларида қуйидаги тушунчалардан фойдаланилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
инфратовуш — инсон қулоғи эшита олмайдиган, частотаси 20 Ҳз дан паст бўлган товуш тўлқинлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
доимий инфратовуш — товуш даражаси 1 мин давомида ўлчанганда 10 дБ(А) дан ортиқ ўзгармайдиган, «Лин» шкаласида ва ўлчаш асбобининг «секин» (С) режимида ўлчанадиган инфратовуш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
доимий бўлмаган инфратовуш — 1 мин давомида ўлчаганда товуш даражаси 10 дБ(А) дан кўпроқ ўзгарадиган инфратовуш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
шовқин — турли частотали ва кучли товуш тўлқинларининг тартибсиз аралашмасидан ҳосил бўлган, инсон эшитиш тизими ҳамда организмига салбий таъсир кўрсатадиган акустик тебраниш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
доимий шовқин — 8 соатлик иш куни давомида товуш даражаси 5 дБ(А) дан ортиқ ўзгармайдиган шовқин;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
доимий бўлмаган шовқин — товуш даражаси вақт давомида 5 дБ(А) дан ортиқ бўлмаган узлуксиз ўзгариб турадиган шовқин;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
кенг майдонли шовқин — товуш частоталари бир октавадан кенгроқ оралиқда тарқалган узлуксиз шовқин;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
контакт ультратовуш — инсон танаси ультратовуш манбаи билан бевосита алоқада бўлганда юзага келадиган ультратовуш (ишлаб чиқариш деталларини ушлаб турувчи мосламалар, ультратовуш суюқликлари, тиббий диагностика асбоблари, саноат дефектоскопларининг ўлчаш каллаклари, физиотерапевтик ёки жарроҳлик ультратовуш аппаратлари нурлантирувчи асбоблари);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
тебраниш — жисмларнинг мувозанат ҳолати атрофида маълум даврийлик билан такрорланиб турадиган механик ҳаракати;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
маҳаллий тебраниш — инсон танасининг айрим юзаларига (қўл, оёқ ёки билак) бевосита ўтадиган тебраниш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ультратовуш — инсон қулоғи идрок эта оладиган частотадан (20 кҲз) юқори бўлган товуш тўлқинлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
умумий тебраниш — танага таянч юзалари орқали узатиладиган тебраниш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2-боб. Иш жойларидаги шовқин даражаларига қўйиладиган талаблар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2. Иш жойларидаги кенг майдонли шовқин даражаси ГОСТ 12.1.003-2014 «Меҳнат хавфсизлиги стандартлари тизими. Шовқин. Умумий хавфсизлик талаблари»га мувофиқ бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3. Иш жойларидаги доимий бўлмаган шовқин даражаси ГОСТ ИСО 9612-2016 «Акустика» талабларига мувофиқ бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
4. Иш жойларидаги шовқин даражасини ўрганишда қуйидаги кўрсаткичлар инобатга олиниши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
шовқиннинг эквивалент товуш даражаси (иш куни (смена) давомида ходимга таъсир этувчи даража 8 ҳ (соат) иш кунига (смена) нисбатан ўлчанган ёки ҳисобланган);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
«секин» (С) ва «импульс» (И) режимли вақт тузатишлари билан ўлчанган А товушининг максимал даражалари (белгиланган вақт оралиғида стандарт вақт тузатиши билан ўлчанган товуш даражасининг энг юқори қиймати);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
вазнланган товуш босимининг энг юқори даражаси (дБС — ўлчаш вақтидаги энг юқори ўлчанган қиймат);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
иш жойларидаги доимий шовқин даражаси 31,5; 63; 125; 250; 500; 1000; 2000; 4000 ва 8000 Ҳз частоталардаги октава тасмаларидаги товуш босими даражасидан ошмаслиги.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
5. Иш жойларида (импульсли шовқин бундан мустасно) доимий ва доимий бўлмаган шовқиннинг октава полосаларидаги товуш босими, товуш ва эквивалент товуш даражалари мазкур санитария қоидаларининг 1-иловасига мувофиқ бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
6. «С» ва «И» режимли тузатишлари билан ўлчанган А вазнланган товушнинг максимал даражалари мос равишда 110 дБ(А) ва 125 дБ(А) дан ошмаслиги керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
7. Вазнланган товуш босимининг энг юқори даражаси 137 дБС дан ошмаслиги зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
8. Меҳнат жараёнининг оғирлигига кўра иш жойларида шовқиннинг рухсат этилган даражалари мазкур санитария қоидаларининг 2-иловаси 1-жадвалига мувофиқ бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
9. Шовқин даражаларини ўлчаш 1 ёки 2-синф аниқликдаги интегралловчи ёки интегралловчи-ўртачалаштирувчи шовқин ўлчагичлар орқали амалга оширилиши, бунда шовқин ўлчагичлар октава ва учинчи октава фильтрлари билан жиҳозланган бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
10. Иш жойларидаги шовқиннинг ходимларга салбий таъсирининг олдини олиш учун қуйидаги чора-тадбирлар амалга оширилиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ходимларнинг шовқин даражаси мазкур санитария қоидаларида белгиланган нормалардан ошадиган ҳудудларга киришига йўл қўймаслик;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ҳар қандай октава диапазонида октава товуш босими даражаси 135 дБ ва ундан юқори бўлган иш ўринларида ишлаш ёки қисқа вақт бўлишига йўл қўймаслик;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
шовқиннинг минимал даражасини таъминлайдиган асбоб-ускуналар билан ишлаш ҳақида ходимларни хабардор қилиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
шовқин даражаси мазкур санитария қоидаларида белгиланган нормалардан юқори бўлган ҳудудларда огоҳлантирувчи белгилар ва тўсиқлардан фойдаланиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
кам шовқин ҳосил қилувчи асбоб-ускуналар ва иш жиҳозларини танлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
одамлар бўладиган жойларга акустик тўлқинларнинг кириб боришини мазкур санитария қоидаларида белгиланган нормаларгача камайтириш учун ҳимоя экранлари, қурилиш материаллари ва бошқа қўшимча воситалардан фойдаланиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ходимларни шахсий ҳимоя воситалари билан таъминлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
эшитиш сезгирлиги йўқолишининг дастлабки белгиларини ўз вақтида аниқлаш мақсадида 80 дБ дан юқори шовқин таъсирида ишловчи ходимларни Ходимларни тиббий кўрикдан ўтказиш тартиби тўғрисидаги низомга (рўйхат рақами 2387, 2012 йил 29 август) мувофиқ даврий тиббий кўрикдан ўтказиш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
11. Иш жойларида шовқин даражасини ҳисоблаш ҳамда аниқлашда қуйидагилар инобатга олиниши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
иш куни (смена) давомида таъсир қилувчи шовқиннинг эквивалент товуш даражаси;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
меҳнат фаолияти турлари ва иш жойини ўзгартиришни ҳисобга олган ҳолда шовқиннинг таъсир қилиш вақти бўйича йўл қўйиладиган товуш даражасининг ҳақиқий эквивалент қиймати;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
иш жойларидаги товушнинг ўртача ёки эквивалент даражаларини дБ да ўлчаш ва аниқлаш натижалари, фон шовқинининг товуш даражалари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
иш жойларидаги ҳар бир товуш даражасининг таъсир вақти ва фон товуш даражасининг таъсир вақти;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
меҳнат фаолиятининг ҳар бир турини бажариш ёки иш куни (смена) давомида товушнинг йўл қўйиладиган даражаси турлича бўлган иш жойларида бўлиш вақти;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
таъсир кўрсатиш давомийлиги 8 ҳ (соат) бўлган меҳнат фаолиятининг ҳар бир тури ёки иш ўрни учун йўл қўйиладиган товуш даражаларининг нормалари.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
12. Иш куни (смена) давомида таъсир этувчи товушнинг эквивалент даражаси қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
вақт мобайнида таъсир этувчи товушнинг ўртача ёки эквивалент даражаси дБ(А);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
товуш даражасининг умумий таъсир вақти (мин);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— иш кунининг (смена) давомийлиги (мин).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
13. Иш куни (смена) давомида шовқиннинг таъсир вақти, меҳнат тури ва иш жойлари ўзгаришини ҳисобга олиб, товушнинг ҳақиқий (эквивалент) рухсат этилган даражаси қуйидаги формулалар асосида аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
а) доимий иш жойларида товуш даражаси фон товушидан 10 дБ(А) ёки ундан ортиқ бўлса, товуш даражаси қуйидаги формула ва умумий таъсир этиш вақтига қараб товуш ва тебранишнинг рухсат этилган даражаларига киритиладиган тузатма ушбу санитария қоидаларининг 2-иловаси 2-жадвали асосида ҳисобланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— иш жойларида 480 дақиқалик (мин) рухсат этилган товуш даражаси дБ(А);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— умумий таъсир вақти бўйича товушнинг меъёрий даражасига киритиладиган тузатма дБ(А);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
б) иш жойлари ёки меҳнат тури ўзгарса ва товуш даражалари турлича бўлганда қуйидаги формула қўлланилади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— импульс режимидаги иш жойларида 480 дақиқалик (мин) рухсат этилган рухсат этилган товуш даражаси дБ(А);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— «И» иш жойида иш куни (смена) давомида бўлишнинг умумий вақти (мин);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— иш куни (смена) умумий давомийлиги (мин).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
14. Шовқин юкламасининг ошиб кетиш кўрсаткичи қуйидаги формула билан аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— эквивалент товуш даражаси дБ(А);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— ҳақиқий рухсат этилган товуш даражаси.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
15. Иш жойларида шовқин юкламасининг ошиб кетиш кўрсаткичини аниқлаш натижалари ушбу санитария қоидаларининг 2-иловаси 3-жадвалига ҳамда товуш даражасини ўлчаш натижалари эса 4-жадвалига мувофиқ киритилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
16. Ходимлар ҳимоя воситаларидан (шовқинга қарши қистирмалар, қулоқчинлар ёки шлемлар) фойдаланганда, шовқин юкламасининг ошиб кетиш кўрсаткичини ушбу ҳимоя воситаларининг самарадорлиги ҳисобга олинган ҳолда камайтириб баҳоланишига йўл қўйилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
17. Шовқин юкламасининг ошиб кетиш кўрсаткичи ушбу санитария қоидаларининг 3-иловасида келтирилган ҳисоблаш усули орқали аниқланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3-боб. Иш жойларидаги тебраниш даражаларига қўйиладиган талаблар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
18. Иш жойларидаги умумий тебранишлар қуйидаги частота диапазонларида аниқланиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
паст частотали умумий тебранишлар учун 2 ва 4 Ҳз;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ўрта частотали умумий тебранишлар учун 8 ва 16 Ҳз;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
юқори частотали умумий тебранишлар учун 31,5 ва 63 Ҳз.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
19. Иш жойларидаги маҳаллий тебранишлар қуйидаги частота диапазонларида аниқланиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
паст частотали маҳаллий тебранишлар учун 8 ва 16 Ҳз;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ўрта частотали маҳаллий тебранишлар учун 31,5 ва 63 Ҳз;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
юқори частотали маҳаллий тебранишлар учун 125, 250, 500 ва 1000 Ҳз.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
20. Иш жойларидаги тебранишнинг нормаланган кўрсаткичи сифатида иш куни (смена) учун эквивалент тузатилган тебранма тезланишнинг қиймати А (8 ҳ), м/с2 ёки Лₐ (8 ҳ), дБ бўлиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
21. Иш жойларидаги умумий тебранишлар инсон организмига таъсир қилганда координата ўқлари йўналишлари мазкур санитария қоидаларининг 4-иловасига, иш жойларидаги маҳаллий тебранишлар инсон организмига таъсир қилганда координата ўқлари йўналишлари мазкур санитария қоидаларининг 5-иловасига мувофиқ бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
22. Иш куни (смена) давомидаги эквивалент тебранма тезланиш қуйидаги формулалар бўйича аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
То — иш кунининг (смена) давомийлиги (8 ҳ);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ти — тебранма таъсирнинг и-интервали давомийлиги (ҳ);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
a2w,Ti — и-интервалида ўлчанган тебранма тезланиш қиймати, м/с2.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— иш кунининг (смена) давомийлиги (8 ҳ);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— тебранма таъсирнинг и-интервали давомийлиги (ҳ);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— тебранма таъсирнинг и-интервалида ўлчанган эквивалент тузатилган тебранма тезланиш даражаси (дБ).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Агар иш кунининг (смена) давомийлиги 8 ҳ (соатдан) кам бўлса, мазкур бандда келтирилган формулалар бўйича ҳисоблашда То да иш вақтининг йиғиндисини иш кунининг (смена) ҳақиқий давомийлигига ҳафтасига 40 ҳ (соат)га тенг деб қабул қилиш зарур.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
23. Иш жойларида тебраниш йўналишига кўра (Wh, Wk, Wd) эквивалент тебранма тезланишнинг рухсат этиладиган чегаравий қийматлари ушбу санитария қоидаларининг 6-иловасига мувофиқ белгиланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
24. 480 дақиқалик таъсир учун октава частоталар бўйича умумий тебранишнинг тоифалардан келиб чиқиб рухсат этилган даражалари мазкур санитария қоидаларининг 7-иловаси 1 — 5-жадвалларига, маҳаллий тебранишнинг рухсат этилган даражалари эса 6-жадвалига мувофиқ бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
25. Маҳаллий тебраниш таъсири мавжуд иш шароитларида тебраниш даражаси мазкур санитария қоидаларида белгиланган нормалардан 12 дБ (4 баравар), умумий тебраниш таъсири мавжуд иш шароитларида эса 24 дБ (8 баравар) ошганда ишлашга йўл қўйилмайди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
26. Юқори тебраниш таъсирини камайтириш учун қуйидаги чора-тадбирлар амалга оширилиши керак:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
тебранишни камайтирувчи техник чораларни (тебранишни мувозанатга келтириш, тебраниш кучайиб кетадиган ҳолатларнинг (резонанс) олдини олиш, тебранишни ютувчи (демфер) ёки изоляция қилувчи тизимларни жорий этиш) қўллаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
махсус пойабзал ва қўлқопларни тебраниш частотаси ва даражасига мос ҳолда танлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ходимларни дастлабки ва даврий мажбурий тиббий кўриклардан ўтказиш, физиотерапия, қўл-оёқ массажи, иссиқлик ва сув муолажаларини қўллаш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
27. Иш жойларидаги тебранишларнинг рухсат этилган даражалари ГОСТ 31319-2006 (ИСО 14253:2003) ва ГОСТ 31192.2-2005 (ИСО 5349-2:2001)ларга мувофиқ белгиланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
28. 8 соатлик тебраниш таъсири бўлган иш куни (смена) учун тебранма тезланиш даражасининг рухсат этилган даражалари мазкур санитария қоидаларининг 8-иловасига мувофиқ бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
29. Иш жойларидаги тебраниш юкламасининг ошиб кетиш кўрсаткичини аниқлашда қуйидагилар инобатга олиниши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
тебраниш спектрининг октава частоталарида ўлчанган қийматлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
частота бўйича тузатилган эквивалент тебраниш даражалари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
иш куни (смена) давомида тебранишнинг ҳар бир тури учун таъсир вақти;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
8 соатлик таъсир учун рухсат этилган тебраниш даражалари.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
30. Иш жойларида бир тоифадаги тебранишларнинг рухсат этилган октава даражаси қуйидаги формула ва умумий таъсир этиш вақтига қараб товуш ва тебранишнинг рухсат этилган даражаларига киритиладиган тузатма ушбу санитария қоидаларининг 2-иловаси 2-жадвали асосида ҳисобланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бу ерда, LRED — 8 соатлик таъсир учун рухсат этилган октава даражаси.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
31. Иш жойларида турли тоифадаги тебранишларнинг ҳақиқий (рухсат этилган) октава даражаси қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— иш куни (смена) давомида тебраниш йўналишига (ўқи) кўра тебраниш тоифасининг рухсат этилган даражаси (дБ);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
φ — тебранишнинг йўналиши (ўқи) — X, Y, Z;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
i ва j — турли тебраниш тоифалари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— тебранишнинг таъсир вақти (мин);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— иш кунининг (смена) умумий давомийлиги (мин).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
32. Тебранма тезликнинг (тебранма тезланиш) бир тоифадаги тебраниш учун ҳақиқий қиймати қуйидаги формулалар бўйича аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— тебраниш даражаларини ўлчаш натижалари (дБ);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— ўлчаш даражаларининг сони.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
33. Тебранма тезликнинг (тебранма тезланиш) турли тоифадаги тебраниш учун ҳақиқий қиймати қуйидаги формулалар бўйича аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бу ерда, ва — турли тоифадаги вертикал ёки горизонтал тебраниш ташкил этувчисининг октава даражаси (дБ).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
34. Тебраниш юкламасининг ошиб кетиш кўрсаткичи қуйидаги формула билан аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бу ерда, — турли тоифадаги тебранишнинг ҳақиқий қиймати.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
35. Тебраниш юкламасининг ошиб кетиш кўрсаткичи ушбу санитария қоидаларининг 9-иловасига мувофиқ ҳисобланиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
4-боб. Иш жойларидаги инфратовуш даражаларига қўйиладиган талаблар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
36. Иш жойларида инфратовуш тебранишлари юзага келиш эҳтимолини аниқлашда қуйидаги белгилар инобатга олиниши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
технологик белгилар (паст айланишда ишлайдиган қувватли ускуналар, катта ҳажмли ёки оғир хомашёни қайта ишлаш жараёнлари, газ ва суюқлик оқимлари тебраниши ҳамда оғир техника ҳаракати);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
конструктив белгилар (йирик двигателлар, динамик таъсирга эга ёпиқ жойлар (оператор кабиналари) ва ўзи юрар ёки транспорт машиналарининг осма қисмлари);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
қурилиш белгилари (шовқинни тўсувчи йирик иншоотлар, товуш ўтказмайдиган ҳажмлар ҳамда паст частоталарда самарасиз изоляция материалларидан фойдаланиш).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
37. Иш жойларидаги инфратовушнинг рухсат этилган даражаларини белгилашда қуйидагилар инобатга олиниши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
октава частота диапазонларида (2, 4, 8, 16 Ҳз) иш куни (8 ҳ ) давомида товуш босимининг эквивалент даражаси (lₚ,₁/₁,eq,8 ҳ, дБ);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
иш куни (смена) учун инфратовушнинг умумий эквивалент даражаси (lₚ,zi,eq,tᵢ, дБ);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
С («секин») вақт хусусиятида ўлчанганда инфратовушнинг максимал умумий даражаси.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
38. Товуш босимининг эквивалент даражаси частоталарнинг октава диапазонларида қуйидаги формула билан аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Т — иш кунининг (смена) давомийлиги (8 ҳ);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— инфратовуш таъсирининг давомийлиги (ҳ);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— маълум вақт оралиғида ўлчанган товуш босимининг эквивалент даражаси (дБ).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
39. Иш куни (смена) учун инфратовушнинг эквивалент умумий даражаси қуйидаги формула асосида аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— алмашинувчи эквивалентли умумий инфратовуш даражаси;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
— маълум вақт оралиғида ўлчанган эквивалентли умумий инфратовуш даражаси.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
40. Иш жойларида иш куни (смена) ва қисқартирилган иш кунида (ҳафтасига 40 ҳ дан кам) инфратовушнинг рухсат этилган даражалари мазкур санитария қоидаларининг 10-иловаси 1-жадвалига мувофиқ бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
41. Юқори ҳароратда инфратовушнинг салбий таъсирини камайтириш учун инфратовуш даражаларига киритиладиган тузатишлар мазкур санитария қоидаларининг 10-иловаси 2-жадвалига мувофиқ бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
42. Тахминий баҳолашда 2 Ҳз гача кучайтиргич ва 5 Ҳз гача микрофонли I синф шовқин ўлчагичнинг «Лин» ва «А» шкалалари бўйича ўлчовларидан фойдаланишга рухсат этилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
43. Шовқинга нисбатан инфратовуш даражасини баҳолашда қуйидагилар инобатга олиниши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ллин — ЛА < 10 дБ - инфратовуш деярли йўқ;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ллин — ЛА < 20 дБ - инфратовуш кам;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ллин — ЛА < 30 дБ - яққол сезиларли.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
44. Инфратовушни ўлчаш доимий иш жойларида (машиналарни бошқариш операторлари, пультлар, кабиналар) ёки хизмат кўрсатиш ҳудудларида, ускуналар одатдаги иш режимида ишлаётганда амалга оширилиши ва ўлчаш нуқталари ишлаб чиқариш цехларида бир-биридан 20 м, кабиналарда эса 3 м дан ошмаган масофада жойлаштирилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
45. Ўлчаш асбобининг микрофони пол сатҳидан 1,5 м баландликда, оператордан камида 0,5 м узоқда ўрнатилиши, кабиналарда эса ўлчаш амалга оширилаётганда ойналар иқлим шароитидан келиб чиққан ҳолда очиқ ва ёпиқ ҳолатда бўлиши, микрофон оператор қулоғидан 15 см масофада жойлаштирилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
46. Доимий инфратовуш «Лин» дБ ва «А» дБ(А) шкалаларида ҳамда октава спектри бўйича ўлчаш асбобининг «секин» («С») вақт билан ўлчаниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Доимий бўлмаган инфратовушда октава частоталари бўйича эквивалент даражалар аниқланиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Импульсли жараёнларда максимал қийматлар ўлчаш асбобининг «тезкор» вақт билан қайд этилади, такрорланувчи импульсларда эса максимал кўрсаткичлар асосида қўшимча равишда ҳисобланади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
47. Инфратовушнинг октава даражаларини ўлчашдаги энг кам ва энг юқори вақт нормалари мазкур санитария қоидаларининг 10-иловаси 3-жадвалига мувофиқ бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бунда ўлчаш доимий (стационар) жараёнларда (компрессорлар) ўлчаш камида 100 секунд (с), доимий бўлмаган жараёнларда (транспорт ҳаракати) эса камида 300 секунд (с) мобайнида амалга оширилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
48. Ўлчаш пайтида ҳаво тезлиги 0,5 м/с дан ортиқ бўлса, шамолдан ҳимояловчи экран қўлланилиши, ҳаво тезлиги 5 м/с дан юқори бўлгандан эса ўлчашлар ўтказилмаслиги лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
49. Инфратовушни ўлчашда 2 Ҳз частотали I синф шовқин ўлчагич ва октава фильтрлари қўлланилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
50. Инфратовуш даражаси ушбу санитария қоидаларидан юқори бўлса, ходимларга салбий таъсирни камайтириш учун ташкилий ва техник чоралар (меҳнат ва дам олиш режимини тўғрилаш, таъсир вақтини қисқартириш) қўлланилиши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
51. Технологик жараён ёки ускуна ҳосил қиладиган инфратовушни камайтириш учун қуйидаги чора-тадбирлар амалга оширилиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
лойиҳалаш, қурилиш ва режалаштириш босқичларида инфратовуш манбаларини камайтириш ёки изоляция қилиш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
инфратовуш манбаларини алоҳида хоналарда жойлаштириш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
технологик жараённи масофадан бошқариладиган кузатув кабиналаридан олиб бориш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
инфратовуш энергиясини юқори частоталарга ўтказувчи махсус демпферловчи қурилмаларни технологик занжирга киритиш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
5-боб. Иш жойларидаги ультратовуш даражаларига қўйиладиган талаблар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
52. Ҳаво ультратовуши товуш босимининг эквивалент даражаси (дБ) бўйича 12,5, 16, 20, 25, 31,5, 40, 50, 63, 80 ва 100 кҲз октава частоталарида манба ишлаётганда ўлчаниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
53. Контакт ультратовуш учун вақт бўйича ўртача интенсивликнинг максимал қиймати (Испта) 11,2 — 80 кҲз, 80 — 630 кҲз, 0,63·10³ — 5,0·10³ кҲз частота диапазонларида ўлчаниши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
54. Ўлчовлар поршен туридаги гидрофон ва ультратовуш гели мойи орқали амалга оширилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бунда Испта қиймати акустик босим (п) бўйича қуйидаги формула орқали аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
бу ерда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
p — ўлчанган акустик босим (Па);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
d — сувнинг зичлиги (кг/м3);
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
c — ундаги товуш тезлиги (м/с).
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
55. Иш жойларидаги ҳаво ультратовушининг рухсат этилган даражалари мазкур санитария қоидаларининг 11-иловаси 1-жадвалига ва контакт ультратовушининг рухсат этилган даражалари 2-жадвалига мувофиқ бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
56. Ҳаво ультратовушини ўлчашда 1-синф аниқликдаги уч октавали шовқин ўлчагич-анализатордан фойдаланилиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
57. Ҳаво ультратовуши ультратовуш тўлқинларини ҳавога тарқатадиган ускуна одатдаги иш режимида ишлаётганда ишчи частотасидан юқори частоталарда ўлчаниши керак.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
58. Иш жойларидаги ҳаво ультратовушини ўлчаш қуйидагича амалга оширилиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ўлчаш нуқтаси ходим тик турган ҳолда 1,5 м баландликда, ўтирган ҳолда эса бош баландлигида бўлиши;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
микрофон ишчининг қулоғидан 5 см масофада, ўлчовни бажараётган шахсдан эса камида 50 см узоқликда жойлаштирилиши.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
59. Ультратовуш тебранишларининг инсон организмига зарарли таъсирини камайтириш учун қуйидаги чоралар қўлланилиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ходимнинг ультратовуш манбаи билан бевосита алоқада бўлишига йўл қўймаслик;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ультратовуш манбаларини масофадан бошқариш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ҳаво ультратовуши манбалари экранлар, ғилофлар ёки бошқа ҳимоя воситалари билан ажратилишини таъминлаш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
маҳсулот юклаш, тушириш ёки контактли мой суртиш пайтида ультратовуш манбасини автоматик ўчириш;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
контактли ультратовуш билан ишлашда ходимларни махсус ҳимоя воситаларидан (резина қўлқоплар, енгчалар ёки енгликлар) фойдаланишини назорат қилиш.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Иш жойларидаги шовқин, тебраниш, инфратовуш ва ультратовуш даражаларига доир санитария қоидалари, нормалари ва гигиена нормативларига (0111-26-сон СанҚваН)
1-ИЛОВА
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Иш жойларида (импульсли шовқин бундан мустасно) доимий ва доимий бўлмаган шовқиннинг октава полосаларидаги товуш босими, товуш ва эквивалент товуш даражалари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

Т/р

Меҳнат фаолияти тури

Октава полосаларининг ўртача геометрик частоталарида товуш босими даражалари (дБ)

Товуш даражалари ва эквивалент товуш даражалари,

дБ(А)

31,5

63

125

250

500

1000

2000

4000

8000

1.

Ижодий, илмий, конструкторлик-лойиҳалаш, ўқитувчилик, шифокорлик ва раҳбарлик фаолиятига оид иш ўринлари ҳамда тегишли хоналар, назарий ишлар ва маълумотларга ишлов бериш лабораториялари, дастурчилар иш ўринлари

86

71

61

54

49

45

42

40

38

50

2.

Диққатни жамлашни талаб қилувчи юқори малакали ишлар (муҳандислик ҳисоблари, лаборатория таҳлиллари, чизма ва лойиҳа билан ишлаш, операторлик ва назорат ишлари), маъмурий-бошқарув фаолияти ҳамда лаборатория ўлчаш ва таҳлил ишлари учун мўлжалланган иш ўринлари

93

79

70

63

58

55

52

50

49

60

3.

Акустик сигналлар, кўрсатмалар ва доимий эшитув назорати асосида бажариладиган операторлик ҳамда диспетчерлик ишлари учун мўлжалланган иш ўринлари

96

83

74

68

63

60

58

56

54

65

4.

Диққатни жамлашни талаб қиладиган ҳамда ишлаб чиқариш жараёнларини кузатиш ва масофадан бошқаришга оид ишлар учун мўлжалланган иш ўринлари

103

91

83

77

73

70

68

66

64

75

5.

Корхоналарнинг ишлаб чиқариш бинолари ва ҳудудидаги доимий иш ўринлари (мазкур жадвалнинг 1 — 4-бандларда келтирилган ишлар бундан мустасно)

107

95

87

82

78

75

73

71

69

80

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Изоҳ. Тонал ва импульсли шовқиннинг товуш босими даражалари, товуш даражалари ҳамда эквивалент товуш даражалари жадвалда кўрсатилган қийматлардан 5 дБ га паст бўлиши лозим.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Иш жойларидаги шовқин, тебраниш, инфратовуш ва ультратовуш даражаларига доир санитария қоидалари, нормалари ва гигиена нормативларига (0111-26-сон СанҚваН)
2-ИЛОВА
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Меҳнат жараёнининг оғирлигига кўра иш жойларида шовқиннинг рухсат этилган даражалари, дБ(А)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

1-жадвал

Меҳнат жараёнининг оғирлиги

Меҳнат зўриқиши тоифаси

Паст зўриқиш (тинч, эътиборни талаб қилмайдиган иш)

Ўртача зўриқиш (диққатни жамлашни талаб қилади)

Юқори зўриқиш (тез реакция ва мувофиқлаштириш талаб қилинади)

Жуда юқори зўриқиш (доимий жисмоний ва/ёки руҳий зўриқиш)

Енгил меҳнат

65 дБ(А)

60 дБ(А)

55 дБ(А)

50 дБ(А)

Ўртача оғирликдаги жисмоний меҳнат

70 дБ(А)

65 дБ(А)

60 дБ(А)

55 дБ(А)

Оғир жисмоний меҳнат

75 дБ(А)

70 дБ(А)

65 дБ(А)

60 дБ(А)

Жуда оғир жисмоний меҳнат

80 дБ(А)

75 дБ(А)

70 дБ(А)

65 дБ(А)

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Умумий таъсир этиш вақтига қараб товуш ва тебранишнинг рухсат этилган даражаларига киритиладиган тузатма
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

2-жадвал

Таъсир вақти оралиғи (мин)

Рухсат этилган тузатма, (дБ)

30 гача

+12

30 — 60

+10

60 — 120

+8

120 — 180

+5

180 — 240

+3,5

240 — 300

+2,5

300 — 360

+1,5

360 — 420

+1

420 — 480

0

480 — 540

-1

540 — 600

-2

600 — 660

-3

660 — 720

-4

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Шовқин юкламасининг нормалардан ошиш кўрсаткичини аниқлаш натижалари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

3-жадвал

Касб

Иш жойи

Иш куни (смена) учун эквивалент шовқин даражаси дБ(А)

Рухсат этилган шовқин баландлиги

дБ(А)

Таъсир қилиш вақти бўйича рухсат этилган шовқин даражаси дБ(А)

Шовқин юкининг ошиб кетиш кўрсаткичи дБ(А)

Меҳнат шароитлари синфи

 

 

 

 

 

 

 

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Товуш даражасини ўлчаш натижалари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

4-жадвал

Т/р

Касб

Ўлчаш жойи

Товуш даражаси дБ(А)

Товуш таъсири вақти

(мин)

Эквивалент товуш даражаси дБ(А)

Рухсат этилган товуш даражаси

дБ(А)

 

 

 

 

 

 

 

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Иш жойларидаги шовқин, тебраниш, инфратовуш ва ультратовуш даражаларига доир санитария қоидалари, нормалари ва гигиена нормативларига (0111-26-сон СанҚваН)
3-ИЛОВА
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Шовқин юкламасининг нормалардан ошиш кўрсаткичини ҳисоблаш усули
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Мисол. Компрессор қурилмалари билан ишловчи машинист лавозимида ишловчи ходим учун иккита иш жойи мавжуд:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
машина зали жойлашган иш ҳудуди;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
назорат-бошқарув пульти жойлашган операторлик хонаси.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Машина зали жойлашган иш ҳудудидаги товушнинг ўртача даражаси 92 дБ(А) ни, операторлик хонасидаги товуш даражаси эса 75 дБ(А) ни ташкил этади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Агар машинист иш куни (смена) давомида машина залида жами 2 ҳ (соат) (120 дақиқа), операторлик хонасида эса 6 ҳ (соат) (360 дақиқа) бўлса, шовқин юкламасининг меъёрлардан ошиш кўрсаткичи қуйидагича аниқланиши, бунда иш куни (смена)нинг умумий давомийлиги 8 соат (480 дақиқа) деб олинади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
а) ўлчов натижаларига асосан иш куни (смена) давомидаги эквивалент товуш даражасини ҳисоблаш:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
б) иш куни (смена) давомидаги ҳақиқий рухсат этилган товуш даражасини ҳисоблаш (машина зали учун 80 дБ(А) ва операторлик хонаси учун 75 дБ(А):
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
в) шовқин юкламасининг ошиб кетиш кўрсаткичини ҳисоблаш:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Натижалар мазкур санитария қоидаларининг 2-иловаси 3-4-жадвалларига киритилади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Иш жойларидаги шовқин, тебраниш, инфратовуш ва ультратовуш даражаларига доир санитария қоидалари, нормалари ва гигиена нормативларига (0111-26-сон СанҚваН)
4-ИЛОВА
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Иш жойларидаги умумий тебранишлар инсон организмига таъсир қилганда координата ўқлари йўналишлари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Изоҳлар:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
а) тик турган ҳолатда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Z ўқи юқорига йўналган вертикал тебранишларни;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
X ва Y ўқлари тананинг олдинга-орқага ва ён томонга йўналган горизонтал тебранишларни кўрсатади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
б) ўтирган ҳолатда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Z ўқи юқорига йўналган вертикал тебранишларни;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
X ўқи тананинг олдинга-орқага йўналган тебранишларини;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Y ўқи тананинг ўнг-чап томонга йўналган тебранишларини кўрсатади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Иш жойларидаги шовқин, тебраниш, инфратовуш ва ультратовуш даражаларига доир санитария қоидалари, нормалари ва гигиена нормативларига (0111-26-сон СанҚваН)
5-ИЛОВА
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Иш жойларидаги маҳаллий тебранишлар инсон организмига таъсир қилганда координата ўқлари йўналишлари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Изоҳлар:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
а) цилиндрсимон ёки ён сиртни (масалан, дастак, тутқич) ушлаб турганда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Xp олдинга-орқага йўналган тебранишларни;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Yp юқорига-пастга ёки ён томонга йўналган тебранишларни;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Zp қўл кафти орқали кирувчи ёки чиқаётган тебранишларни кўрсатади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
б) шарсимон сиртни (масалан, думалоқ тутқич ёки тугма) ушлаб турганда Xp, Yp, Zp ўқлари тебранишнинг уч асосий йўналишини — қўл кафти ичига, юқорига ва ён томонга йўналган тебранишларни кўрсатади.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Иш жойларидаги шовқин, тебраниш, инфратовуш ва ультратовуш даражаларига доир санитария қоидалари, нормалари ва гигиена нормативларига (0111-26-сон СанҚваН)
6-ИЛОВА
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Иш жойларида тебраниш йўналишига кўра (Wh, Wk, Wd) эквивалент тебранма тезланишнинг рухсат этиладиган чегаравий қийматлари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

Тебраниш тури

Тебраниш тоифаси

Таъсир йўналиши

Тузатиш

Рухсат этиладиган чегаравий қийматлар

м/с2

дБ

Маҳаллий

-

Xm, Ym, Zm

Wₕ

2,0

126

Умумий

1

Zu

Wₖ

0,56

115

Xu, Yu

Wd

0,40

112

2

Zu

Wₖ

0,28

109

Хu, Yu

Wd

0,2

106

3 «а»

Zu

Wₖ

0,1

100

Хu, Yu

Wd

0,071

97

3 «б»

Zu

Wₖ

0,04

92

Xu, Yu

Wd

0,028

89

3 «в»

Zu

Wₖ

0,014

83

Xu, Yu

Wd

0,0099

80

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Изоҳлар:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Wh — частотавий тузатма ГОСТ 31192.1-2004 (ИСО 5349-1:2001)га мувофиқ белгиланади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Wd, Wk — частотавий тузатма ГОСТ 31191.1-2004 (ИСО 2631-1:1997)га асосан белгиланади;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Xm, Ym, Zmмаҳаллий тебранишларнинг X, Y ва Z ўқлари бўйича таъсир йўналишлари;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Xu, Yu, Zuумумий тебранишларнинг X, Y ва Z ўқлари бўйича таъсир йўналишлари.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Иш жойларидаги шовқин, тебраниш, инфратовуш ва ультратовуш даражаларига доир санитария қоидалари, нормалари ва гигиена нормативларига (0111-26-сон СанҚваН)
7-ИЛОВА
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
480 дақиқалик таъсир учун октава частоталар бўйича умумий тебранишнинг тоифалардан келиб чиқиб рухсат этилган даражалари: 1-тоифа (транспорт воситалари учун)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

1-жадвал

Октава полосаларининг ўртача геометрик частоталари

(Ҳз)

Октава полосаларида тебраниш тезланиши ва тебраниш тезлигининг рухсат этилган даражалари

тебраниш тезланиши

тебраниш тезлиги

м/с2

дБ

м/с • 10-2

дБ

Zu

Xu, Yu

Zu

Xu, Yu

Zu

Xu, Yu

Zu

Xu, Yu

1,0

1,12

0,4

71

62

20,0

6,3

132

122

2,0

0,8

0,4

68

62

7,1

3,5

123

117

4,0

0,56

0,8

65

68

2,5

3,2

114

116

8,0

0,56

1,6

65

74

1,3

3,2

108

116

16,0

1,12

3,15

71

80

1,1

3,2

107

116

31,5

2,24

6,3

77

86

1,1

3,2

107

116

63,0

4,50

12,50

83

92

1,1

3,2

107

116

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
480 дақиқалик таъсир учун октава частоталар бўйича умумий тебранишнинг тоифалардан келиб чиқиб рухсат этилган даражалари 2-тоифа (транспорт-технологик воситалар учун)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

2-жадвал

Октава полосаларининг ўртача геометрик частоталари (Ҳз)

Zu, Xu, Yu ўқлари бўйича тебраниш тезланиши ва тебраниш тезлигининг рухсат этиладиган даражалари

тебраниш тезланиши

тебраниш тезлиги

м/с2

дБ

м/с • 10-2

дБ

2,0

0,4

62

3,5

117

4,0

0,28

59

1,3

108

8,0

0,28

59

0,63

102

16,0

0,56

65

0,56

101

31,5

1,12

71

0,56

101

63,0

2,25

77

0,56

101

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
480 дақиқалик таъсир учун октава частоталар бўйича умумий тебранишнинг тоифалардан келиб чиқиб рухсат этилган даражалари 3-тоифа (технологик тоифанинг «а» тури учун)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

3-жадвал

Октава полосаларининг ўртача геометрик частоталари

(Ҳз)

Zu, Xu, Yu ўқлари бўйича тебраниш тезланиши ва тебраниш тезлигининг рухсат этиладиган даражалари

тебраниш тезланиши

тебраниш тезлиги

м/с2

дБ

м/с • 10-2

дБ

2,0

0,14

53

1,3

108

4,0

0,1

50

0,45

99

8,0

0,1

50

0,22

93

16,0

0,20

56

0,20

92

31,5

0,40

62

0,20

92

63,0

0,80

68

0,20

92

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
480 дақиқалик таъсир учун октава частоталар бўйича умумий тебранишнинг тоифалардан келиб чиқиб рухсат этилган даражалари 3-тоифа (технологик тоифанинг «б» тури учун)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

4-жадвал

Октава полосаларининг ўртача геометрик частоталари

(Ҳз)

Zu, Xu, Yu ўқлари бўйича тебраниш тезланиши ва тебраниш тезлигининг рухсат этиладиган даражалари

тебраниш тезланиши

тебраниш тезлиги

м/с2

дБ

м/с2

дБ

2,0

0,056

45

0,50

100

4,0

0,04

42

0,18

91

8,0

0,04

42

0,089

85

16,0

0,08

48

0,079

84

31,5

0,16

54

0,079

84

63,0

0,32

60

0,079

84

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
480 дақиқалик таъсир учун октава частоталар бўйича умумий тебранишнинг тоифалардан келиб чиқиб рухсат этилган даражалари 3-тоифа (технологик тоифанинг «в» тури учун)
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

5-жадвал

Октава полосаларининг ўртача геометрик частоталари

(Ҳз)

Zu, Xu, Yu ўқлари бўйича тебраниш тезланиши ва тебраниш тезлигининг рухсат этиладиган даражалари

тебраниш тезланиши

тебраниш тезлиги

м/с2

дБ

м/с2

дБ

2,0

0,02

36

0,18

91

4,0

0,014

33

0,063

82

8,0

0,014

33

0,032

76

16,0

0,028

39

0,028

75

31,5

0,056

45

0,028

75

63,0

0,112

51

0,028

75

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Маҳаллий тебранишнинг рухсат этилган даражалари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

6-жадвал

Октава полосаларининг ўртача геометрик частоталари

(Ҳз)

Zm, Xm, Ym ўқлари бўйича тебраниш тезланиши ва тебраниш тезлигининг рухсат этилган даражалари

тебранма тезланиш

тебраниш тезлиги

м/с2

дБ

м/с2

дБ

8

1,1

70

2,0

112

16

1,4

73

1,4

109

31,5

2,7

79

1,4

109

63

5,4

85

1,4

109

125

10,7

91

1,4

109

250

21,3

97

1,4

109

500

42,5

103

1,4

109

1000

85,0

109

1,4

109

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Иш жойларидаги шовқин, тебраниш, инфратовуш ва ультратовуш даражаларига доир санитария қоидалари, нормалари ва гигиена нормативларига (0111-26-сон СанҚваН)
8-ИЛОВА
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
8 соатлик тебраниш таъсири бўлган иш куни (смена) учун тебранма тезланиш даражасининг рухсат этилган даражалари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

Тебраниш тури

Тебраниш тоифаси

Тебраниш йўналиши

Частота бўйича тузатилган даражалар

(дБ)

тебранма тезланиш

тебраниш тезлиги

Маҳаллий

Х, Y, Z

126

118

Умумий

1

Z

115

115

Х, Y

112

124

2

Z

109

109

Х, Y

106

117

3 «а»

Z

100

100

Х, Y

97

108

3 «б»

Z

92

94

Х, Y

89

102

3 «в»

Х, Y, Z

83

78

Z

81

76

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Иш жойларидаги шовқин, тебраниш, инфратовуш ва ультратовуш даражаларига доир санитария қоидалари, нормалари ва гигиена нормативларига (0111-26-сон СанҚваН)
9-ИЛОВА
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Тебраниш юкламасининг ошиб кетиш кўрсаткичини ҳисоблаш усули
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Мисол: Навоий кон-металлургия комбинатининг 2-ГМЗ цехи кўприк крани бошқарувчиси иш жойидаги тебраниш юкламасининг нормадан ошиш кўрсаткичини аниқлашда умумий тебранишнинг икки тоифаси таъсири ҳисобга олинади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
кран ҳаракатланаётганда — 2-тоифа;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
турган кран механизмлари ишлаётганда — 3 «а» тоифа.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Умумий таъсир вақти: 2-тоифа учун 120 дақиқа, 3 «а»-тоифаси учун 360 дақиқа.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бунда тебраниш юкламасининг ошиб кетиш кўрсаткичи қуйидаги жадвалда келтирилиши лозим:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

Тебраниш тоифаси

Тебраниш йўналиши

Октава чизиқларининг ўртача геометрик частоталари

(Ҳз)

Частотага мослаштирилган даража

(дБ)

2

4

8

16

31,5

63

3 «а»

Z

75

81

76

67

80

69

82

Х

88

87

97

85

96

87

100

Y

86

86

85

83

85

86

93

Рухсат этилган даражалар

3 «а»

X, Y, Z

108

99

93

92

92

92

Z-100

Х,Y-108

Рухсат этилган даражадан ошиб кетиш

3 «а»

X, Y, Z

-

-

4

-

4

-

-

 

2

Z

94

97

80

87

90

83

94

Х

101

113

110

94

99

90

115

Y

92

102

95

97

91

86

104

Рухсат этилган даражалар

2

X, Y, Z

117

108

102

101

101

101

Z-109

Х-117

Рухсат этилган даражадан ошиб кетиш

2

X, Y, Z

-

5

8

-

-

-

-

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ўлчов натижаларига кўра 2-тоифа иш жойларида тебраниш 8 Ҳз да 8 дБ га, 3а-тоифасида эса 4 дБ га ошди.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Бунда:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
ҳаракатланаётган кран 2-тоифа бўлиб, т2=120 мин, LRED (8 Ҳз) = 102 дБ, Л2(8 Ҳз) = 110 дБ;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
турган кран 3 «а» - тоифа бўлиб т2=360 мин, LRED (8 Ҳз) = 93 дБ, Л2(8 Гс) = 97 дБ;
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
иш кунининг (смена) умумий давомийлиги Tis=480 мин.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Таъсир этувчи тебраниш тоифаларини ҳисобга олган ҳолда, 8 Ҳз частотали октава майдонидаги горизонтал йўналиш учун тебранишнинг амалда рухсат этилган даражаси қуйидагича ҳисобланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Тебраниш даражаси бўйича ҳақиқий юклама қуйидагича аниқланади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Тебраниш юкламасининг энг юқори (максимал) ошиш кўрсаткичи қуйидагига тенг бўлади:
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Иш жойларидаги шовқин, тебраниш, инфратовуш ва ультратовуш даражаларига доир санитария қоидалари, нормалари ва гигиена нормативларига (0111-26-сон СанҚваН)
10-ИЛОВА
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Иш жойларида иш куни (смена) ва қисқартирилган иш кунида (ҳафтасига 40 ҳ дан кам) инфратовушнинг рухсат этилган даражалари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

1-жадвал

Ўртача геометрик частотали октава полосалари товуш босимининг эквивалент даражалари

(дБ)

Товуш босимининг эквивалент умумий даражаси

(дБ)

Инфратовушнинг максимал умумий даражаси

(дБ)

2 Ҳз

4 Ҳз

8 Ҳз

16 Ҳз

100

95

90

85

100

120

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Юқори ҳароратда инфратовушнинг салбий таъсирини камайтириш учун инфратовуш даражаларига киритиладиган тузатишлар
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

2-жадвал

Ҳавонинг рухсат этилган даражадан ошиб кетиши

Нормаллаштирилган частоталар оралиғида инфратовуш даражасига киритиладиган тузатиш

(дБ)

С гача

2,07

4°С — 8°С

4,14

С дан юқори

8,28

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Инфратовушнинг октава даражаларини ўлчашдаги энг кам ва энг юқори вақт нормалари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

3-жадвал

Ўлчаш вақти

(с)

Ўртача геометрик октава частоталари

(Ҳз)

2

4

8

16

Энг кам

30

15

8

4

Энг юқори

300

150

80

40

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Иш жойларидаги шовқин, тебраниш, инфратовуш ва ультратовуш даражаларига доир санитария қоидалари, нормалари ва гигиена нормативларига (0111-26-сон СанҚваН)
11-ИЛОВА
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Иш жойларидаги ҳаво ультратовушининг рухсат этилган даражалари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

1-жадвал

Учдан бир октавали частота диапазонлари

(кҲз)

Товуш босими даражалари

(дБ)

12,5

80

16,0

90

20,0

100

25,0

105

31,5 — 100,0

110

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Иш жойларидаги контакт ультратовушининг рухсат этилган даражалари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш

2-жадвал

Частота кичик диапазонлари

(кҲз)

Вақт бўйича энг юқори фазовий интенсивлик

(W/см2)

Ҳаво ва контакт ультратовушнинг биргаликдаги таъсири учун вақт бўйича энг юқори фазовий интенсивлик

(W/см2)

11,2 — 80

0,03

0,017

80 — 630

0,06

-

0,63·103 — 5,0·103

0,1

-

Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Санитария-эпидемиологик осойишталик ва жамоат саломатлиги қўмитасининг 2026 йил 24 мартдаги 5-сон қарорига
2-ИЛОВА
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ўз кучини йўқотган деб топилаётган айрим санитария қоидалари нормалари ва гигиена нормативлари
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
РЎЙХАТИ
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
1. Ўзбекистон Республикаси Бош давлат санитария врачи томонидан 2004 йил 15 октябрда тасдиқланган «Иш жойларида меҳнат шароитларининг шовқин ва тебраниш хавфлилигини аниқлаш ва баҳолаш» 0175-04-сон СанҚваМ.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
2. Ўзбекистон Республикаси Бош давлат санитария врачи томонидан 2016 йил 1 февралда тасдиқланган «Иш жойларида рухсат этилган шовқин даражаларининг санитария-гигиена меъёрлари» 0325-16-сон СанҚваН.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
3. Ўзбекистон Республикаси Бош давлат санитария врачи томонидан 2016 йил 1 февралда тасдиқланган «Иш жойларида умумий ва маҳаллий тебранишнинг санитария-гигиена меъёрлари» 0326-16-сон СанҚваН.
Ҳужжатга таклиф юборишАудиони тинглашҲужжат элементидан ҳавола олиш
4. Ўзбекистон Республикаси Бош давлат санитария врачи томонидан 2016 йил 1 июлда тасдиқланган «Иш жойларида инфратовуш даражаларининг санитария-гигиена меъёрлари» 0334-16-сон СанҚваН.