So‘nggi yillarda mamlakatimizda qulay investitsiyaviy muhit yaratish, davlat ishtirokidagi korxonalarni isloh qilish, korporativ boshqaruv tizimi takomillashtirish va uning qonuniy asoslarini yanada kuchaytirish yuzasidan tizimli islohotlar amalga oshirilmoqda.

Shu bilan birga, islohotlarning hozirgi bosqichida davlat ishtirokidagi korxonalar faoliyati samaradorligini yanada oshirish, davlat tomonidan har bir korxonaga qo‘yilgan maqsad va vazifalarni belgilash, davlat aktivlarini boshqarishga zamonaviy bozor tamoyillarini joriy etishni taqozo etmoqda.

Vazirlar Mahkamasining “2021 — 2025-yillarda davlat ishtirokidagi korxonalarni boshqarish va isloh qilish strategiyasini tasdiqlash to‘g‘risida” 2021-yil 29-martdagi 166-son qaroriga muvofiq davlat ishtirokidagi korxonalarda korporativ boshqaruvning zamonaviy uslublarini joriy etish va ularni isloh qilish ishlarini jadallashtirish va raqobat muhitini yanada yaxshilash maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi:

1. O‘zbekiston Respublikasi Hukumatining 1-ilovaga muvofiq ayrim qarorlariga quyidagilarni nazarda tutuvchi o‘zgartirish va qo‘shimchalar kiritilsin:

davlat ishtirokidagi korxonalar faoliyatiga korporativ boshqaruvning, xususan davlat aktivlarini boshqarishga zamonaviy bozor tamoyillarini joriy etish;

davlat ishtirokidagi korxonalarni boshqarish tizimini yanada takomillashtirish, davlat nomidan aksiyador (ishtirokchi, mulkdor) vazifasini bajaruvchi tashkilotlar mas’uliyatini oshirish;

davlat ishtirokidagi korxonalarda ichki audit xizmati faoliyatini takomillashtirish, korxonalar faoliyati ochiqligi va shaffofligini ta’minlash.

2. O‘zbekiston Respublikasi Hukumatining 2-ilovaga muvofiq ba’zi qarorlari o‘z kuchini yo‘qotgan deb hisoblansin.

3. O‘zbekiston Respublikasi Davlat aktivlarini boshqarish agentligi manfaatdor vazirliklar va idoralar bilan birgalikda o‘zlari qabul qilgan normativ-huquqiy hujjatlarni bir oy muddatda ushbu qarorga muvofiqlashtirsin.

4. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish O‘zbekiston Respublikasi Bosh vazirining moliya-iqtisodiyot va kambag‘allikni qisqartirish masalalari bo‘yicha o‘rinbosari — iqtisodiy taraqqiyot va kambag‘allikni qisqartirish vaziri J.A. Qo‘chqorov hamda Davlat aktivlarini boshqarish agentligi direktori A.J. Ortiqov zimmasiga yuklansin.

1. Vazirlar Mahkamasining “Ustav fondida davlat ulushi bo‘lgan korxonalarning samarali boshqarilishini va davlat mulkining zarur darajada hisobga olinishini ta’minlash chora-tadbirlari to‘g‘risida” 2006-yil 16-oktabrdagi 215-son qarorida (O‘zbekiston Respublikasi QT, 2006-y., 10-son, 77-modda):

a) 1-ilovada:

5-band o‘z kuchini yo‘qotgan deb hisoblansin;

9-bandda:

o‘ninchi xatboshidagi “rahbarning huquqlari” so‘zlaridan oldin “kuzatuv kengashi va” so‘zlari qo‘shilsin;

quyidagi mazmundagi o‘n ikkinchi xatboshi bilan to‘ldirilsin:

“kuzatuv kengashi tarkibida tashkil etiladigan qo‘mitalar va ularning vazifalari”;

o‘n ikkinchi va o‘n uchinchi xatboshilar tegishlicha o‘n uchinchi va o‘n to‘rtinchi xatboshilar deb hisoblansin;

quyidagi mazmundagi II^I bo‘lim bilan to‘ldirilsin:

11¹. Muassis, kuzatuv kengashi va ijroiya organi (rahbar) davlat korxonasining boshqaruv organlaridir.

Kuzatuv kengashning faoliyati, uning a’zolariga qo‘yiladigan talablar mazkur Nizom va muassisning qarori bilan tasdiqlanadigan korxonaning kuzatuv kengashi to‘g‘risidagi nizom bilan tartibga solinadi”;

12-bandda:

to‘qqizinchi xatboshi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“davlat korxonasiga yetkazilgan zararlarni undirish to‘g‘risida davlat korxonasi rahbari va kuzatuv kengashi a’zolariga nisbatan da’vo taqdim etish”;

quyidagi mazmundagi o‘ninchi xatboshi bilan to‘ldirilsin:

“kuzatuv kengashini tuzish, uning a’zolarini tayinlash va vakolatlarini muddatidan ilgari tugatish”;

o‘ninchi xatboshi o‘n birinchi xatboshi deb hisoblansin;

o‘n birinchi xatboshi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“davlat korxonasining moliyaviy yil yakunlangach olti oydan kech bo‘lmagan muddatda taqsimlanadigan sof foydasining O‘zbekiston Respublikasi Davlat budjetiga yo‘naltiriladigan ajratmadan tashqari qoladigan qismini olishga”;

13-bandning to‘rtinchi xatboshisidagi “chorakda” so‘zi “yili kamida bir marta” so‘zlari bilan almashtirilsin;

quyidagi mazmundagi III^I bo‘lim bilan to‘ldirilsin:

13¹. Davlat korxonasining kuzatuv kengashi korxonaning boshqaruv organi hisoblanadi va uning faoliyatiga umumiy rahbarlikni amalga oshiradi, ushbu Nizom va korxonaning ustavi bilan muassis vakolati doirasiga kiritilgan masalalarni hal etish bundan mustasno.

13². Kuzatuv kengashi a’zolarining soni davlat korxonasi ustavi bilan belgilanib, uch kishidan kam bo‘lmasligi, shuningdek, umumiy soni toq sondan iborat bo‘lishi lozim.

Kuzatuv kengashi muassis tomonidan uch yil muddatga tayinlanadi.

13³. Kuzatuv kengashi quyidagi vakolatlarga ega:

davlat korxonasi rahbarini tayinlash va lavozimdan ozod etish bo‘yicha takliflarni muassisga kiritish;

davlat korxonasi rahbari nomzodiga qo‘yiladigan malaka talablarini (ma’lumoti, tijorat, moliya va sohaviy tajriba hamda boshqalarni) belgilash;

davlat korxonasi rahbari o‘rinbosarlarini tayinlash va ularni lavozimdan ozod etish;

davlat korxonasining ichki audit xizmati to‘g‘risidagi nizomini tasdiqlash, ichki audit xizmati xodimlarini tayinlash, ularni lavozimdan ozod etish;

davlat korxonasi rahbari va ichki nazorat organlarining, shu jumladan, korxona tomonidan amalga oshirilgan xaridlar to‘g‘risidagi hisobotini eshitish;

davlat korxonasi asosiy (ustavdagi) faoliyati bilan bog‘liq va bog‘liq bo‘lmagan shu’ba xo‘jalik jamiyatlari hamda filiallari (vakolatxonalari) faoliyati to‘g‘risidagi hisobotni ko‘rib chiqish;

davlat korxonasini boshqarish siyosatini tasdiqlash;

davlat korxonasining biznes-rejasini ma’qullash va tasdiqlash uchun muassisga kiritish hamda uning ijrosini nazorat qilish;

davlat korxonasining tashkiliy tuzilmasi, rivojlantirish dasturi, ustaviga o‘zgartirish va qo‘shimchalar kiritish, auditorlik tashkilotini tanlash va uning xizmatiga to‘lanadigan haq miqdori, boshqa yuridik shaxslardagi ishtiroki bo‘yicha takliflarni muassisga kiritish;

homiylik xayriyalari, shu jumladan pul mablag‘larini beg‘araz o‘tkazish (olish) to‘g‘risida muassis tomonidan va qonunchilikda belgilangan doirada qaror qabul qilish;

davlat korxonasining moliya-xo‘jalik faoliyatini auditorlik tekshiruvidan o‘tkazish (majburiy auditorlik tekshiruvi bundan mustasno), auditorlik tashkilotini belgilash, uning xizmatlariga to‘lanadigan haq miqdorini belgilash to‘g‘risida qaror qabul qilish;

davlat korxonasi moliyaviy hisobotlarini dastlabki tarzda tasdiqlash;

korporativ maslahatchi xizmatini tashkil etish, uning faoliyati tartibini belgilovchi nizomni tasdiqlash va korporativ maslahatchini tayinlash;

davlat korxonasi ustavi yoki muassisning qarori bilan belgilangan hollarda davlat korxonasi mol-mulkini olish yoki begonalashtirish bilan bog‘liq yirik bitimlar tuzish, bino va inshootlar (shu jumladan, qurilishi tugallanmagan), shuningdek, davlat korxonasiga tegishli aksiyalarni (ulushlarni) begonalashtirish bilan bog‘liq bitimlar bundan mustasno;

korxona faoliyati bilan bog‘liq har qanday masalalar bo‘yicha hisobot, hujjatlar va ma’lumotlardan erkin foydalanish hamda kuzatuv kengashiga yuklangan vazifalarni bajarish uchun ularni talab qilib olish;

davlat korxonasi ustavi va kuzatuv kengashi to‘g‘risidagi nizomga hamda qonunchilik hujjatlariga muvofiq boshqa masalalarni hal etish.

13⁴. Kuzatuv kengashi vakolatiga tegishli bo‘lgan masalalar korxona rahbarining hal qilishi uchun berilishi mumkin emas.

13⁵. Davlat korxonasining kuzatuv kengashi a’zosi unga yuklangan funksiyalarni bajarish uchun zarur vaqt ajratishi, o‘ziga yuklangan majburiyatlarni vijdonan bajarishi va qaror qabul qilishda davlat korxonasi manfaatlarini nazarda tutishi lozim.

Davlat korxonasining kuzatuv kengashi har chorakda ijro etuvchi organning korxona biznes-rejasining bajarilishi haqidagi hisobotini eshitib borishi hamda uni ijrosini nazorat qilishi kerak.

13⁶. Kuzatuv kengashi a’zolari qonunchilik hujjatlariga muvofiq muassis oldida javob beradilar”;

19-band “muassis” so‘zidan keyin “va kuzatuv kengashi” so‘zlari bilan to‘ldirilsin;

b) 2-ilovada:

4-band quyidagi mazmundagi oltinchi xatboshi bilan to‘ldirilsin:

“korxonaning shu’ba xo‘jalik jamiyatlari ichki audit xizmati faoliyatini muvofiqlashtirish va zaruratga qarab ularning moliya-xo‘jalik faoliyatini nazorat qilish”;

6-band “xizmati xodimlari” so‘zlaridan keyin “korxonaning shtatlar jadvaliga kiritilishi va” so‘zlari bilan to‘ldirilsin;

quyidagi mazmundagi 6¹-band bilan to‘ldirilsin:

“6¹. Ichki audit xizmati xodimlari korxona kuzatuv kengashi yoki muassis (aksiyadorlar umumiy yig‘ilishi, ishtirokchilar umumiy yig‘ilishi) tomonidan belgilanadigan tartib va shartlarga asosan tanlov asosida tayinlanadi.”;

11-band quyidagi mazmundagi xatboshi bilan to‘ldirilsin:

“Ichki audit xizmati va tashqi auditor bir-birlariga nisbatan mustaqil bo‘lishlari lozim, shuningdek, o‘zaro axborot almashishga va o‘zlarining harakatlarini muvofiqlashtirishga haqli”;

quyidagi mazmundagi 24²-band bilan to‘ldirilsin:

“24². Auditor yoki nazorat qiluvchi organlar tekshiruvi natijasiga ko‘ra aniqlangan korxona ichki audit xizmati faoliyati bilan bog‘liq kamchiliklar ichki audit xizmati xodimlari (xodimi) vakolatini muddatidan oldin tugatishga olib keladi”.

3. Vazirlar Mahkamasining 2021-yil 19-fevraldagi 81-son qarori bilan tasdiqlangan Davlat ishtirokidagi xo‘jalik jamiyatlari hamda davlat unitar korxonalarining rasmiy veb-saytlariga qo‘yiladigan talablar to‘g‘risidagi nizomning 5-bandida:

“a” kichik bandda:

quyidagi mazmundagi o‘n beshinchi va o‘n oltinchi xatboshilar bilan to‘ldirilsin:

“korxona tomonidan ishlab chiqilgan strategiya, uni amalga oshirish chora-tadbirlari va ijrosi to‘g‘risidagi ma’lumotlar, maxfiy yoki tijorat sirlarini o‘z ichiga olgan ma’lumotlar bundan mustasno;

korxonada odob-axloq standartlarini qamrab olgan Odob-axloq qoidalari joriy etilganligi va bu boradagi ma’lumotlarni”;

o‘n beshinchi xatboshi o‘n yettinchi xatboshi deb hisoblansin;

“b” kichik band quyidagi mazmundagi xatboshi bilan to‘ldirilsin:

“korxonaning tijorat maqsadlari va notijorat maqsadlarni amalga oshirish bilan bog‘liq faoliyati to‘g‘risidagi ma’lumot. Bunda korxonalarning notijorat maqsadlari, ularni amalga oshirish bilan bog‘liq xarajatlar, shuningdek, korxonaning moliyaviy natijalariga ta’sirining miqdoriy bahosi ko‘rsatilishi lozim”;

“v” kichik bandning birinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“v) yil yakunlari bo‘yicha moliya yili tugaganidan keyin olti oy ichida”;

“g” kichik bandda:

ikkinchi xatboshidagi “6” raqami “5” raqami bilan almashtirilsin;

quyidagi mazmundagi xatboshi bilan to‘ldirilsin:

“O‘zbekiston Respublikasi Davlat aktivlarini boshqarish agentligi tomonidan belgilanadigan boshqa ma’lumotlar”.

1. Vazirlar Mahkamasining “Davlat tomonidan aksiyadorlik jamiyatlarini boshqarishda ishtirok etish maxsus huquqi (“oltin aksiya”)dan foydalanish tartibi to‘g‘risida” 2007-yil 24-iyuldagi 151-son qarori (O‘zbekiston Respublikasi QT, 2007-y., 29-30-son, 307-modda).

2. Vazirlar Mahkamasining “O‘zbekiston Respublikasi Hukumatining ayrim qarorlariga o‘zgartirishlar kiritish to‘g‘risida (O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “O‘zbekiston Respublikasining xususiylashtirish, monopoliyadan chiqarish va raqobatni rivojlantirish davlat qo‘mitasi huzuridagi davlat aktivlarini boshqarish markazi faoliyatini tashkil etish chora-tadbirlari to‘g‘risida” 2013-yil 11-iyundagi 165-son qarori)” 2013-yil 13-avgustdagi 221-son qaroriga (O‘zbekiston Respublikasi QT, 2013-y., 33-son, 438-modda) ilovaning 4-bandi.

3. Vazirlar Mahkamasining “O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Aksiyadorlik jamiyatlariga xorijiy investorlarni jalb etishga doir qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida” 2015-yil 21-dekabrdagi PQ-2454-son qarorini amalga oshirish chora-tadbirlari haqida” 2016-yil 10-fevraldagi 33-son qaroriga (O‘zbekiston Respublikasi QT, 2016-y., 6-son, 56-modda) 4-ilovaning 6-bandi.

4. Vazirlar Mahkamasining “O‘zbekiston Respublikasi Hukumatining ayrim qarorlariga o‘zgartirish va qo‘shimchalar kiritish, shuningdek, ba’zilarini o‘z kuchini yo‘qotgan deb hisoblash to‘g‘risida (O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Davlat aktivlarini boshqarish, monopoliyaga qarshi kurashishni tartibga solish tizimini va kapital bozorini tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida” 2019-yil 14-yanvardagi PF-5630-son va “2017 — 2021-yillarda O‘zbekiston Respublikasini rivojlantirishning beshta ustuvor yo‘nalishi bo‘yicha Harakatlar strategiyasini “Faol investitsiyalar va ijtimoiy rivojlanish yili”da amalga oshirishga oid davlat dasturi to‘g‘risida” 2019-yil 17-yanvardagi PF-5635-son Farmonlari)” 2020-yil 14-apreldagi 217-son qaroriga 1-ilovaning 25-bandi.

5. Vazirlar Mahkamasining “O‘zbekiston Respublikasi Hukumatining ayrim qarorlariga o‘zgartirish va qo‘shimchalar kiritish, shuningdek, ba’zilarini o‘z kuchini yo‘qotgan deb hisoblash to‘g‘risida (O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Davlat mulki obyektlaridan samarali foydalanish bo‘yicha qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida” 2019-yil 19-fevraldagi PF-5666-son Farmoni)” 2020-yil 6-iyuldagi 425-son qaroriga 1-ilovaning 8-bandi.