T/r

Oziq-ovqat mahsulotlari nomi

4 — 10 yosh

(gr.)

11 — 18 yosh

(gr.)

18 yoshdan katta

(gr.)

1.

bugʻdoy noni (1 navli)**

250

350

500

2.

javdar unli non**

50

50

80

3.

bugʻdoy uni (1 navli)**

30

40

35

4.

guruch*

40

50

40

5.

yorma (guruchdan tashqari)*

20

30

20

6.

dukkakli mahsulotlar*

15

20

10

7.

makaron mahsulotlari*

25

30

40

8

shakar

40

50

30

9.

asal*

5

10

20

10.

sariyogʻ (sigir sutidan tayyorlangan)

40

50

35

11.

oʻsimlik yogʻi*

25

25

25

12.

sut (2,5 — 3,2 foiz yogʻli)

250

300

200

13.

kefir

200

200

200

14.

smetana, qaymoq (15 foiz)*

20

20

20

15.

tvorog (9 foiz, kislotaligi 150 gradus)*

40

40

30

16.

qattiq pishloq*

10

20

20

17.

mol goʻshti, I kategoriyali *

50

50

70

18.

qoʻy goʻshti I kategoriyali *

20

30

20

19.

qaynatilgan kolbasa, sosiskalar*

20

20

20

20.

parranda goʻshti I kategoriyali *

60

60

60

21.

quyon goʻshti*

20

20

30

22.

baliq*

30

30

30

23.

tovuq tuxumi (dona)

1

1

1

24.

kartoshka*

300

400

400

25.

karam*

50

50

50

26.

bodring*

40

45

40

27.

lavlagi*

25

30

60

28.

pomidor*

30

50

50

29.

piyoz*

30

30

60

30.

sabzi*

40

45

80

31.

boshqa sabzavotlar*

100

100

100

32.

poliz ekinlari*

50

50

40**

33.

qovoq**

30

30

20

34.

hoʻl mevalar*

200

200

200**

35.

meva va sabzavot sharbatlari

200

200

100

36.

meva qoqilari*

20

20

20

37.

sitrus mevalar*

10

15

10

38.

margarin*

5

5

5

39.

yodlangan tuz

5

5

5

40.

choy

2

2

2

41.

kakao

2

2

1

42.

xamirturush*

1

1

1

43.

ziravorlar*

2

2

3

44.

tomat pastasi

3

3

3

T/r

Oziq-ovqat mahsulotlari nomi

Oʻrtacha kunlik meʼyori

(gr.)

1.

bugʻdoy noni (1-navli)

500

2.

javdar-bugʻdoy unli non**

80

3.

bugʻdoy uni (1-navli)*

35

4.

guruch*

40

5.

yorma (guruchdan tashqari)*

20

6.

dukkakli* mahsulotlar

10

7.

makaron mahsulotlari*

40

8

shakar

30

9.

asal*

20

10.

sariyogʻ (sigir sutidan tayyorlangan)*

35

11.

oʻsimlik yogʻi*

25

12.

sut (2,5 — 3,2 foiz yogʻli)*

200

13.

kefir*

200

14.

smetana, qaymoq (15 foiz)*

20

15.

tvorog (9 foiz, kislotaligi 150 gradus)**

30

16.

qattiq pishloq*

20

17.

mol goʻshti 1 kategoriya*

70

18.

qoʻy goʻshti 1 kategoriya*

20

19.

qaynatilgan kolbasa, sosiskalar

20

20.

parranda goʻshti*

60

21.

quyon goʻshti*

30

22.

baliq*

30

23.

tuxum (dona)

1

24.

kartoshka*

400

25.

karam*

50

26.

bodring*

40

27.

lavlagi*

60

28.

pomidor*

50

29.

piyoz*

60

30.

sabzi*

80

31.

boshqa sabzavotlar*

100

32.

poliz ekinlari*

40**

33.

qovoq*

20

34.

hoʻl mevalar*

200**

35.

meva va sabzavot sharbatlari

100

36.

meva qoqilari*

20

37.

sitrus mevalar*

10

38.

margarin*

5

39.

yodlangan tuz

5

40.

choy

2

41.

kofe

2

42.

xamirturush*

1

43.

ziravorlar*

1

44.

tomat pastasi

4

T/r

Oziq-ovqat mahsulotlari nomi

1 — 3 yosh

(gr.)

4 — 10 yosh

(gr.)

11 — 18 yosh

(gr.)

18 yoshdan katta

(gr.)

1.

bugʻdoy noni (1 nav)***

100

250

350

450

2.

javdar unli non***

—

50

50

50

3.

bugʻdoy uni (1 nav)***

10

30

40

40

4.

guruch*

15

40

50

50

5.

yorma*

15

20

30

20

6.

dukkakli mahsulotlar*

10

15

20

20

7.

makaron mahsulotlari*

20

25

30

40

8

shakar

20

40

50

40

9.

asal*

—

5

10

10

10.

sariyogʻ (sigir sutidan)

25

40

50

40

11.

oʻsimlik yogʻi*

10

25

25

25

12.

sut (2,5 — 3,2 foiz yogʻ)

250

250

300

200

13.

kefir

100

200

200

200

14.

smetana,qaymoq (15 foiz yogʻ)*

20

20

20

20

15.

tvorog (9 foiz �gʻ)*

30

40

40

30

16.

qattik pishloq*

10

10

20

20

17.

mol goʻshti, 1 katego�iya*

30

50

50

60

18.

qoʻy goʻshti, 1 kategoriya*

20

20

30

30

19.

qaynatilgan kolbasa, sosiskal�r*

10

20

20

20

20.

parranda goʻshti*

30

60

60

60

21.

quyon goʻshti*

10

20

20

20

22.

baliq*

20

30

30

30

23.

tuxum (dona)

0,5

1

1

1

24.

kartoshka*

200

300

400

400

25.

karam*

25

50

50

50

26.

bodring*

20

40

45

45

27.

lavlagi*

15

25

30

30

28.

pomidor*

15

30

50

50

29.

piyoz*

15

30

30

40

30.

sabzi*

20

40

45

60

31.

boshqa sabzavotlar*

50

100

100

100

32.

poliz ekinlari**

—

50

50

40

33.

qovoq**

15

30

30

30

34.

hoʻl mevalar*

100

200

200

200

35.

meva va sabzavot sharbatlari

100

200

200

100

36.

meva qoqilari*

10

20

20

20

37.

sitrus mevalar*

5

10

15

15

38.

margarin*

—

5

5

5

38.

yodlangan tuz

3

5

5

5

39.

choy

1

2

2

2

40.

kakao

1

2

2

2

41.

xamirturush*

1

1

1

1

42.

ziravorlar*

—

2

2

3

43.

tomat pastasi

—

3

3

3

T/r

Oziq-ovqat mahsulotlari nomi

Oʻrtacha kunlik meʼyori

(gr.)

1.

bugʻdoy noni (1-navli)

500

2.

javdar-bugʻdoy unli non**

80

3.

bugʻdoy uni (1 nav)*

35

4.

guruch*

40

5.

yorma (guruchdan tashqari)*

20

6.

dukkakli mahsulotlar*

10

7.

makaron ma�sulotlari*

40

8

shakar

30

9.

asal*

20

10.

sariyogʻ (sigir sutidan)*

35

11.

oʻsimlik yogʻi*

25

12.

sut (2,5 — 3,2 yogʻli)*

200

13.

kefir*

200

14.

smetana, qaymoq (15 foiz yogʻ)*

20

15.

tvorog (9 foiz yogʻ)*

30

16.

qattiq pishloq*

20

17.

mol goʻshti, 1 kategoriya*

70

18.

qoʻy goʻshti,1 kategoriya*

20

19.

qaynatilgan kolbasa, sosiskalar

20

20.

parranda goʻshti*

60

21.

quyon goʻshti*

30

22.

baliq*

30

23.

tuxum (dona)

1

24.

kartoshka*

400

25.

karam*

50

26.

bodring*

40

27.

lavlagi*

60

28.

pomidor*

50

29.

piyoz*

60

30.

sabzi*

80

31.

boshqa sabzavotlar*

100

32.

poliz ekinlari*

40**

33.

qovoq*

20

34.

hoʻl mevalar*

200**

35.

meva va sabzavot sharbatlari

100

36.

meva qoqilari*

20

37.

sitrus mevalar*

10

38.

margarin*

5

39.

yodlangan tuz

5

40.

choy

2

41.

kofe

2

42.

xamirturush*

1

43.

ziravorlar*

1

44.

tomat pastasi

4

45.

konditer mahsulotlari

30

Pevzner parheziga koʻra

Parhez stollari (№ 1, 2, 3, 5, 6, 7, 8, 9, 13, 14, 15) turlari

Kimyoviy tarkibi

Oqsillar — 85 — 90 g (hayvon oqsillari 40 — 45 g), yogʻlar — 70 — 80 g (oʻsimlik yogʻlari 25 — 30 g), uglevodlar — 300 — 330 g (oddiy 30 — 40 g). Umumiy energetik qiymati: 2170 — 2400 kkal

Koʻrsatmalar

Surunkali gastrit, oshqozon va oʻn ikki barmoqli ichakning yara kasalligi remissiya davri;

qabziyat bilan kechuvchi surunkali ichak kasalliklari;

oʻtkir xoletsistit va gepatitning tiklanish bosqichi;

surunkali gepatit, funksional jigar yetishmovchiligining yengil belgilar bilan kechishi;

surunkali xoletsistit, oʻt-tosh kasalliklari;

podagra, siydik kislota diatezi, nefrolitiaz, giperurikemiya, fosfaturiya;

ortiqcha vazn va semizliksiz kechadigan qandli diabetning II turi;

yurak-qon tomir tizimi, yengil qon aylanishining buzilishi bilan bogʻliq kasalliklar;

gipertenziya;

yurakning ishemik kasalligi, yurakning koronar arteriyalari, miya va periferik tomirlarning aterosklerozi;

oʻtkir yuqumli kasalliklar, isitma holati.

Umumiy tavsiflar, kulinar ishlov berish

Vitaminlar, minerallar, oʻsimlik tolalari (sabzavotlar, mevalar) bilan boyitilgan oqsillar, yogʻlar va uglevodlar fiziologik tarkibga ega hisoblanadi.

Qandli diabet bilan ogʻrigan bemorlarga parhezni tayinlashda tozalangan uglevodlar (shakar) chiqarib tashlanadi.

Azot ekstraktlari, osh tuzi (kuniga 6 — 8 g), efir moylariga boy ovqatlar cheklaniladi.

Achchiq ziravorlar, ismaloq, otquloq va dudlangan goʻshtlar man etiladi.

Taomlar qaynatish va bugʻlash yoʻli bilan tayyorlanadi.

Issiq taomlarning harorati 60 — 65 °S dan yuqori boʻlmasligi, sovuq taomlar esa 15 °S dan past boʻlmasligi lozim.

Suyuqlik miqdori 1,5 — 2 litrni tashkil qilishi zarur.

Mexanik va kimyoviy tejamkorlikga asoslangan parhezlar.

Pevzner parheziga koʻra

Parhez stollari (16, 4b, 4v, 5p (1-variant)).

Kimyoviy tarkibi

Oqsillar — 85 — 90 g (hayvon oqsillari 40 — 45 g), yogʻlar — 70 — 80 g (oʻsimlik yogʻlari 25 — 30g), uglevodlar — 300 — 350 g (oddiy 50 — 60 g).Umumiy energetik qiymati: 2170 — 2480 kkal

Qoʻllanishga oid koʻrsatmalar

Oʻtkir gastrit, yengil bosqichida saqlanib qolgan va yuqori kislotali surunkali gastrit;

oshqozon va oʻn ikki barmoqli ichakning oshqozon yarasi kuchayishi va remissiya bosqichi;

gastroezofagitreflyuks kasalligi;

chaynash apparatining disfunksiyasi;

oʻtkir pankreatit remissiya davri;

surunkali pankreatit avj olish davri;

oʻtkir infeksiyalar va operatsiyalardan keyingi tiklanish davri (ichki organlarda emas)

Umumiy tavsiflar, kulinar ishlov

Oshqozon shilliq qavatiga kimyoviy va mexanik taʼsir etmaydigan, oshqozon va ichak traktining retseptorlarini qoʻzgʻatmaydigan — oqsil, yogʻ va uglevodlarning fiziologik tarkibiga ega, vitamin va minerallar bilan boyitilgan parhez.

Achchiq gazak va ziravorlar man etiladi.

Osh tuzi cheklangan (kuniga 6 — 8g) miqdorda boʻladi.

Taomlar qaynatish va bugʻlash yoʻli bilan tayyorlanadi, bunda taomlar maydalangan va maydalanmagan boʻlishi mumkin.

Issiq taomlarning harorati 60 — 65 °S dan yuqori boʻlmagan, sovuq taomlar esa 15 °S dan past boʻlmasligi lozim.

Suyuqlik miqdori 1,5 — 2 litrni tashkil qilishi zarur.

Yuqori proteinli (oqsilli) parhezlar

Pevzner parhezigakoʻra

Parhez stollari (№ 4e. 4ag, 5p (2 variant), 7v, 7g, 9b, 10b, 11, R-l, R-2)

Kimyoviy tarkibi

Oqsillar — 110 — 120 g (hayvon oqsillari 45 — 50 g), yogʻlar — 80 — 90 g (oʻsimlik yogʻlari 30 g), uglevodlar — 250 — 350 g (oddiy 30 — 40 g). Umumiy energetik qiymati: 2080 — 2690 kkal.

Qoʻllanishga oid koʻrsatmalar

Ovqat hazm qilish tizimi funksional holatining aniq buzilishi mavjud boʻlgan surunkali enterit;

glyutenli enteropatiya (Seliakeya);

remissiya davridagi surunkali pankreatit;

surunkali nefrotik turdagi glomerulonefrit, buyrak azot ajratish funksiyasining buzilishsiz kechishi;

I va II turdagi qandli diabetda semizlik va buyrak faoliyatida azot ajratilishining buzilishsiz kechishi;

revmatizm avj olish bosqichida;

yiringli jarayonlar;

turli xil etiologiyali anemiya.

Umumiy tavsiflar, kulinar ishlov

Proteinga boy parhez, oddiy miqdordagi murakkab uglevodli yogʻlar va hazm boʻladigan uglevodlarni cheklash.

Demping sindromi boʻlgan diabet kasalligi bilan kasallangan bemorlar ratsionidan tozalangan uglevodlar (shakar) chiqarib tashlanadi.

Oshqozon va oʻt yoʻlini kimyoviy va mexanik tirnash xususiyatiga ega moddalar va osh tuzi (kuniga 6 — 8 g) cheklanadi. Mahsulotlar qaynatilgan, bugʻda pishirilgan, pyure va maydalangan holda tayyorlanadi.

Issiq taomlarning harorati 60 — 65 °S dan yuqori boʻlmasligi, sovuq taomlar esa 15 °S dan past boʻlmasligi lozim.

Suyuqlik miqdori 1,5 — 2 litrni tashkil qilishi zarur.

Proteini (oqsili) kam miqdordagi parhezlar

Pevzner parhezigakoʻra

Parhez stollari (№ 76, 7a)

Kimyoviy tarkibi

Oqsillar — 20 — 60 g (hayvon oqsillari 15 — 30 g), yogʻlar — 80 — 90 g (oʻsimlik yogʻlari 20 — 30 g), uglevodlar — 350 — 400 g (oddiy 50 — 100 g).Umumiy energetik qiymati: 2120 — 2650 kkal.

Qoʻllanishga oid koʻrsatmalar

Surunkali glomerulonefrit,buyrakning oʻtkir va oʻrtacha ogʻirlikdagi azot ajratish tizimining buzilishlari.

Umumiy tavsiflar, kulinar ishlov

Ideal tana vaznining0,8, 0,6 yoki 0,3 gr.gacha (kuniga 60, 40 yoki 20 gr.gacha) protein miqdorini cheklash, osh tuzi (kuniga 1,5 — 3 g) va suyuqlikni keskin cheklash bilan parhez (kuniga 0,8 — 1,0 l).

Azot ekstraktivli moddalar, alkogol, kakao, shokolad, kofe va tuzli gazaklar man etiladi.

Ovqatlar tuzsiz, bugʻda qaynatilgan va pyure holatida tayyorlanadi.

Ratsion vitamin va minerallar bilan boyitiladi.

Suyuqlik miqdori sutkasiga 0,8 — 1,0 litrni tashkil qiladi. Parhez taomlanish kuniga 4 — 6 marotaba belgilanadi.

Past kaloriyali parhez

Pevzner parhezigakoʻra

Parhez stollari (№ 8, 8a, 80, 9a, 10s)

Kimyoviy tarkibi

Oqsillar — 70 — 80 g (hayvon oqsillari 40 g), yogʻlar — 60 — 70 g (oʻsimlik yogʻlari 25 g), uglevodlar — 130 — 150 g (oddiy 0 g). Umumiy energetik qiymati: 1340 — 1550 kkal.

Qoʻllanishga oid koʻrsatmalar

Ovqat hazm qilish tizimi, qon aylanishi va maxsus ovqatlanish rejimini belgilashni talab qiladigan boshqa kasalliklarning aniq asoratlari boʻlmaganda turli darajadagi alimentar semirish;

II turdagi qandli diabetning semirish bilankechishi;

ortiqcha tana vazni mavjudligida yurak-qon tomir kasalliklari.

Umumiy tavsiflar, kulinar ishlov

Yogʻlar va uglevodlar asos boʻlgan, ortiqcha energiya cheklovi bilan parhez (1300 — 1600 kkal).

Oddiy shakar istisno qilinib, hayvon yogʻlari va osh tuzi
(3 — 5 gr kuniga) cheklangan.

Bu parhezga oʻsimlik yogʻlari, xom sabzavotlar, mevalar, oziq-ovqatlar kepaklari kiradi.

Ovqatlar tuzsiz, bugʻda qaynatilgan holatda pishiriladi. Suyuqlik miqdori 0,8 — 1,5 l.

T/r

Mahsulot nomi

Oʻzgartiriladigan mahsulot miqdori
(gr.)

Oʻrnini bosuvchi mahsulot miqdori

(gr)

1. Non va un — don mahsulotlari

1.

1-navli bugʻdoy uni noni oʻrnini bosuvchilar:

100

1.1

1-navdagi bugʻdoy noni suxariklari

65

1.2.

1-nav bugʻdoy unidan tayyorlangan non

75

1.3.

1-nav bugʻdoy unidan oddiy pechenye

30

1.4.

yogʻ bilan boyitilgan pechenye

25

1.5.

vafli

20

1.6.

“obi-non” non

60

1.7.

“patir-non” non

50

1.8.

joʻxori unidan non

55

1.9.

guruch unidan non (“tselakiya” kasalligi bilan ogʻrigan bemorlar uchun)

60

2.

Javdar noni oʻrnini bosuvchi:

100

2.1.

javdar noni yoki zogʻora noni suxariklari

70

2.2.

javdar uni yoki zogʻora uni

65

2.3.

javdar uni yoki zogʻora unidan pechene

70

2.4.

2-navli bugʻdoy unidan non

80

2.5.

makkajoʻxori unidan non

60

3.

Turli xil yormalar oʻrnini bosuvchi

100

3.1.

pishirishni talab qilmaydigan donlar

100

3.2.

yormalar va sabzavotlar konsentratlari (miqdori)

100

3.3.

yangi kartoshka va sabzavotlar

500

3.4.

quritilgan kartoshka, quruq kartoshka pyuresi

100

3.5.

guruch

100

4.

Guruch oʻrnini bosuvchi

100

4.1.

har-xil yormalar

100

4.2.

manniy yormasi

100

5.

Makaron mahsulotlari oʻrnini bosuvchi

100

5.1.

turli xil yormalar

100

5.2.

kartoshka

500

6.

Mol goʻshti va qoʻy goʻshti oʻrnini bosuvchi

100

6.1.

suyakli goʻsht boʻlaklari

100

6.2.

suyaksiz goʻsht boʻlaklari

80

6.3.

tozalangan yoki tozalanmagan parranda goʻshti

120

6.4.

baliq

150

6.5.

goʻsht konservalari

75

7.

Parranda goʻshti oʻrnini bosuvchilar

100

7.1.

mol goʻshti, suyaklardagi goʻsht boʻlaklari

60

7.2.

suyaksiz goʻsht boʻlaklari

50

7.3.

baliq

110

7.4.

goʻsht konservalari

55

8.

Baliq oʻrnini bosuvchilar

100

8.1

mol goʻshti (1-toifa)

85

8.2.

mol goʻshti

80

8.3

tvorog

90

9.

Sut oʻrnini bosuvchilar

100

9.1.

kefir va yogurt

100

9.2.

quyultirilgan sut

30

9.3

smetana,15 foizlik

15

9.4.

yogʻli tvorog

30

9.5.

qayta ishlangan pishloq

18

10.

Tvorog oʻrnini bosuvchilar

100

10.1.

smetana,15 foizlik

15

10.2.

yogʻli tvorog

50

10.3.

qayta ishlangan pishloq

30

11.

Yangi sabzavotlar

100

11.1.

tuzlangan sabzavotlar

100

11.2.

quritilgan sabzavotlar

20

11.3.

konservalangan sabzavotlar

50

11.4.

salat

75

11.5

sabza�ot pyuresi

30

12.

Piyoz oʻrnini bosuvchilar

100

12.1.

quritilgan piyoz

10

12.2.

koʻk piyoz

200

13.

Yangi mevalar

100

13.1.

quritilgan mevalar

20

13.2.

meva sharbatlari

50

13.3

meva pyuresi

30

14.

Qovun oʻrnini bosuvchilar

100

14.1.

quritilgan tarvuz

20

14.2.

quritilgan qovun

15

14.3.

oshqovoq

100

14.4.

yangi meva

30

15.

Shakar oʻrnini bosuvchilar

100

15.1.

karamel

50

15.2.

jem, murabbo

140

15.3.

marmelad

130

16.

Asal oʻrnini bosuvchilar

100

16.1.

shakar

150