O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senatining Budjet va iqtisodiy islohotlar masalalari qo‘mitasi (keyingi o‘rinlarda Qo‘mita deb yuritiladi) tomonidan 2020-yil va 2021-yilning birinchi yarim yilligidagi “O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Senati to‘g‘risida”gi Qonun, 2017 — 2021-yillarda O‘zbekiston Respublikasini rivojlantirishning beshta ustuvor yo‘nalishi bo‘yicha Harakatlar strategiyasi, O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining farmon va qarorlari, Oliy Majlisga yo‘llagan Murojaatnomalari hamda ma’ruzalarida qayd etilgan vazifalar ijrosi yuzasidan muayyan ishlar amalga oshirilgan.

Qonunchilik faoliyati, parlament nazoratini amalga oshirish, huquqni qo‘llash amaliyoti, davra suhbati va xalqaro konferensiyalar tashkil etish yo‘nalishlarida jami 83 ta masala ko‘rib chiqilgan.

Qo‘mitaga kelib tushgan 23 ta qonun dastlabki tarzda ko‘rib chiqilib, qonunlarning 22 tasini ma’qullash va 1 tasini rad etish to‘g‘risidagi Qo‘mita xulosalari Senat yalpi majlisiga kiritilgan.

Shuningdek, amaldagi 6 ta qonunning ijro etilishi holati va huquqni qo‘llash amaliyoti tahlil etilib, Vazirlar Mahkamasiga ularni takomillashtirish yuzasidan takliflar berilgan.

Vazirlik, idoralar va mahalliy davlat hokimiyati organlari rahbarlarining 4-marta hisobotlari, 24-marta axborotlari eshitilgan.

Qo‘mita takliflari asosida aholini ichimlik suvi, tabiiy gaz bilan ta’minlashdagi muammolar va mamlakatni 2030-yilgacha bo‘lgan davrda barqaror rivojlanish sohasidagi milliy vazifalar bo‘yicha amalga oshirilayotgan ishlar yuzasidan hukumatga 5 ta parlament so‘rovi yuborilgan.

Senatga kelib tushgan 4 700 ga yaqin murojaatlar Qo‘mitada, 15 mingdan ortiq murojaatlar joylarda senatorlar tomonidan ko‘rib chiqilib, ularning qariyb 12 mingtasi ijobiy hal etilgan.

Senat tomonidan ma’qullangan qonunlarning mazmun-mohiyatini aholiga yetkazish, davlat dasturlarining bajarilishi bo‘yicha amalga oshirilayotgan ishlar haqida ijtimoiy tarmoqlarda 2 144 ta axborot materiali e’lon qilingan, televideniye, gazeta va radioda 1 963 ta chiqish amalga oshirilgan.

Budjet va moliya munosabatlari yo‘nalishida hisobot davrida 10 ta qonun dastlabki tarzda ko‘rib chiqilib, 12 ta nazorat-tahlil tadbiri o‘tkazilgan.

Davlat budjetining ijrosi yuzasidan moliya vazirining (4-marta), mahalliy budjetlar ijrosi yuzasidan tegishli viloyat hokimligi rahbarlarining (4-marta) hamda uy-joy kommunal xizmat ko‘rsatish, transport vazirlarining axborotlari eshitilgan.

Andijon, Buxoro, Samarqand va Farg‘ona viloyatlari hamda tuman, shaharlar mahalliy budjetlari qo‘shimcha mablag‘larining sarflanishi holati o‘rganilib, Senatning tegishli qarori qabul qilingan.

Nazorat-tahlil faoliyati bo‘yicha ishlab chiqilgan takliflar O‘zbekiston Respublikasi Hisob palatasi faoliyati takomillashtirilayotganligi munosabati bilan Budjet kodeksiga, “O‘zbekiston Respublikasining Hisob palatasi to‘g‘risida”gi Qonunga hamda Ma’muriy javobgarlik to‘g‘risidagi kodeksga kiritilgan o‘zgartish va qo‘shimchalarda o‘z ifodasini topgan.

Shu bilan birga, budjet va moliya munosabatlari yo‘nalishida quyidagi vazifalarni amalga oshirish zarur. Xususan:

2022-yil Budjetnomasida barcha vazirlik va idoralar budjetlari xarajatlarining maqsadli indikatorlarini belgilagan holda oqilona rejalashtirish tizimini joriy qilish tartibining aks ettirilishi;

xalqaro budjet hamjamiyatining “Budjet ochiqligi indeksi”da O‘zbekistonning ishtirokini ta’minlash choralarining ko‘rilishi;

budjet xarajatlari samaradorligini oshirish bo‘yicha vazirlik va idoralar majburiyatlarini kuchaytirish, subsidiyalar ajratish mexanizmini takomillashtirish lozim.

Pul-kredit siyosati yo‘nalishida 4 ta nazorat-tahlil tadbiri o‘tkazilib, 2-marta Markaziy bank boshqaruvi raisining hisoboti eshitilgan hamda 1 ta qonunning ijrosi bo‘yicha monitoring o‘tkazilgan.

Qo‘mita takliflari O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 12-maydagi “2020 — 2025-yillarga mo‘ljallangan O‘zbekiston Respublikasining bank tizimini isloh qilish strategiyasi to‘g‘risida”gi PF-5992-sonli Farmoni va Jahon banki bilan ishlab chiqilgan 2021 — 2023-yillarga mo‘ljallangan moliyaviy xizmatlar ommabopligini oshirish milliy strategiyasi loyihasida o‘z ifodasini topgan.

Pul-kredit siyosati masalalarida hozirda ko‘plab foydalanilmayotgan imkoniyatlar mavjud. Xususan:

shaffof tanlov asosida banklardagi davlat ulushini nufuzli xorijiy investorlarga sotish orqali davlat ishtirokidagi banklarni xususiylashtirish jarayonini davom ettirish;

bank tizimining samaradorligini oshirish orqali imtiyozli va subsidiyalashgan kreditlarni qisqartirish, kreditlashni pul-kredit siyosati signallari asosida faqat bozor shartlarida amalga oshirishga erishish;

xalqaro standartlar va ilg‘or tajribani qo‘llagan holda banklarda “xatarga” asoslangan nazorat tizimini tatbiq etish, korporativ boshqaruvni takomillashtirish, moliyaviy xizmatlar ommabopligini oshirish milliy strategiyasini ishlab chiqish va uni amalga oshirish.

Iqtisodiyot tarmoqlarida islohotlarni amalga oshirish yo‘nalishida 13 ta qonun dastlabki tarzda ko‘rib chiqilib, Senat yalpi majlisi muhokamasiga kiritilgan.

Shuningdek, amaldagi 3 ta qonunning ijrosi holati yuzasidan monitoring o‘tkazilgan va iqtisodiyot tarmoqlari, xususiy tadbirkorlikni rivojlantirish yuzasidan 7 marotaba davra suhbati, seminar va konferensiyalar tashkil etilgan.

Iqtisodiy tarmoqlarda islohotlarning borishi, xususan, aholini ichimlik suvi, tabiiy gaz bilan ta’minlashdagi muammolar va mamlakatni 2030-yilgacha bo‘lgan davrda barqaror rivojlantirish sohasidagi milliy maqsadlarga erishish masalalarida amalga oshirilayotgan ishlar yuzasidan hukumatga 5 ta parlament so‘rovi yuborilgan.

“Raqobat to‘g‘risida”gi Qonun ijrosining 8 ta monopol tashkilotdagi holati o‘rganilib, tegishli rahbarlarning axborotlari eshitilgan.

Hududlardagi iqtisodiy va ijtimoiy rivojlantirish masalalari bo‘yicha 9 ta nazorat-tahlil tadbiri o‘tkazilgan.

Xususan, Senat Kengashi majlisida Andijon viloyatida investitsiya dasturlari ijrosini ta’minlash, budjetga qo‘shimcha mablag‘lar jalb qilish, Toshkent viloyatini kompleks rivojlantirish hamda Yer kodeksiga muvofiq mazkur viloyatda yer uchastkalariga bo‘lgan huquqlarning kafolatlari ta’minlanishi holatlari ko‘rib chiqilgan.

Yer uchastkalarini ajratishning shaffof va bozor tamoyillariga asoslangan tartibini joriy etishga doir Qo‘mita takliflari O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2021-yil 8-iyundagi “Yer munosabatlarida tenglik va shaffoflikni ta’minlash, yerga bo‘lgan huquqlarni ishonchli himoya qilish va ularni bozor aktiviga aylantirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PF-6243-sonli Farmonida o‘z ifodasini topgan.

Iqtisodiy islohotlar samaradorligini oshirish borasidagi ishlarda quyidagi dolzarb masalalar mavjud:

2022 — 2026-yillarga mo‘ljallangan makroiqtisodiy rivojlantirish dasturining ishlab chiqilishi;

milliy iqtisodiyot tarkibida kichik biznes va xususiy tadbirkorlik ulushini ko‘paytirish, moliya va kapital bozorida tadbirkorlik subyektlari faoliyatiga to‘sqinlik qilayotgan muammolar yechimi bo‘yicha qonunchilikning takomillashtirilishi;

qo‘shni davlatlar bilan kooperatsiya aloqalarini kuchaytirish orqali tadbirkorlikni rivojlantirish;

Davlat-xususiy sheriklik tamoyillari asosida tadbirkorlikni rivojlantirish imkoniyatlaridan samarali foydalanish;

joylarda mavjud resurslar bazasini o‘rganish orqali iqtisodiyot tarmoqlarida yangi ishlab chiqarish zanjirlarini yaratish;

zamonaviy axborot texnologiyalari va idoralararo integratsiyalashgan ma’lumotlar bazasidan foydalangan holda iqtisodiyotni rivojlantirish va tadbirkorlikni qo‘llab-quvvatlashga doir dolzarb muammolarni bartaraf etishga qaratilgan biznes tahlillarni taqdim etish;

aholini, ayniqsa yoshlar va xotin-qizlarni tadbirkorlik faoliyatiga keng jalb qilish hamda tadbirkorlikni davlat tomonidan moliyaviy qo‘llab-quvvatlash borasida amalga oshirilayotgan ishlar samaradorligi, ochiqlik va shaffoflikni ta’minlash;

hududlarni ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirishda ishbilarmonlik muhiti va tadbirkorlik faoliyati samaradorligi ko‘rsatkichlari tahlili asosida aholi turmush farovonligi reyting ko‘rsatkichlari asosida mahalliy davlat hokimiyati organlari faoliyatini muntazam ravishda baholash.

Yuqorida bayon etilganlarni inobatga olib hamda Qo‘mita raisi E. Gadoyevning Budjet va iqtisodiy islohotlar masalalari qo‘mitasining 2020-yildagi va 2021-yilning birinchi yarim yilligidagi faoliyati to‘g‘risidagi axborotini muhokama qilib, O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Senati qaror qiladi:

1. Budjet va iqtisodiy islohotlar masalalari qo‘mitasining 2020-yildagi va 2021-yilning birinchi yarim yilligidagi faoliyati to‘g‘risida Qo‘mita raisi E. Gadoyevning axboroti ma’lumot uchun qabul qilinsin.

2. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining Oliy Majlisga har yilgi Murojaatnomalarida, shuningdek, 2017 — 2021-yillarda O‘zbekiston Respublikasini rivojlantirishning beshta ustuvor yo‘nalishi bo‘yicha Harakatlar strategiyasida bayon etilgan vazifalardan kelib chiqqan holda Qo‘mita faoliyatini yanada takomillashtirish zarurligi qayd etilsin.

3. Budjet va iqtisodiy islohotlar masalalari qo‘mitasi:

Tadbirkorlik kodeksining qabul qilinishida tegishli qonunchilik hujjatlarini tizimlashtirish, tadbirkorlar huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilishni takomillashtirish, jamoatchilik nazorati mexanizmini kengaytirish;

davlat korxonalarini transformatsiya qilishni jadallashtirish hamda moliya bozorida erkin raqobat muhitini yaratish, mahalliy va xorijiy investorlarni kapital bozoriga keng jalb qilish borasidagi vazifalar ijrosini ta’minlash ustidan parlament nazoratini kuchaytirish;

davlat-xususiy sheriklik tamoyillari asosida tadbirkorlikni rivojlantirish borasida amalga oshiriladigan ishlarning tizimli va samarali ijro etilishini nazoratga olish;

iqtisodiyot tarkibida kichik biznes va xususiy tadbirkorlik ulushini ko‘paytirishga doir qonunchilik asoslarini takomillashtirish;

“Davlat xaridlari to‘g‘risida”gi Qonun ijrosi tahlili asosida tadbirkorlar faoliyati shaffofligi va raqobatbardoshligini oshirishning elektron axborot bazasini takomillashtirish choralarini ko‘rish masalalariga e’tibor qaratsin.

Davlat budjeti va hududlarni ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish masalalarini tahlil qilish boshqarmasi bilan birgalikda:

bir oy muddatda “2022-yil uchun O‘zbekiston Respublikasining Davlat budjeti to‘g‘risida”gi qonun loyihasi uchun hududlar manfaatlaridan kelib chiqqan holda joylardan takliflar olsin va ularni xalq deputatlari mahalliy Kengashlarida muhokamasini tashkil etib, O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligiga kiritsin;

mahalliy budjetlarni shakllantirish, ularning ijrosini ta’minlash yuzasidan xalq deputatlari mahalliy Kengashlarining tegishli doimiy komissiyalari uchun amaliy seminarlar o‘tkazsin va budjet jarayoni ochiqligi, shaffofligini ta’minlash borasidagi ishlarni doimiy nazorat qilib borsin.

Mazkur Qaror ijrosi yuzasidan amalga oshirilgan ishlar to‘g‘risida umumlashtirilgan ma’lumotni 2022-yil 1-yanvarga qadar Senat Kengashiga kiritsin.

4. Budjet va iqtisodiy islohotlar masalalari qo‘mitasi O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi bilan birgalikda:

2022-yil Budjetnomasida vazirlik va idoralar budjetlari xarajatlarining maqsadli indikatorlarini belgilagan holda rejalashtirish tizimini joriy etish;

xalqaro budjet hamjamiyatining “Budjet ochiqligi indeksi”da O‘zbekiston Respublikasining ishtirokini ta’minlash choralarin ko‘rish;

Davlat budjeti va davlat maqsadli jamg‘armalari budjetlari ijrosi to‘g‘risidagi hisobotlarda fuqarolarning “ochiq budjet” portali orqali kelib tushgan fikr va takliflari ijrosi tahlilini yo‘lga qo‘yish;

Qoraqalpog‘iston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahrining budjeti jarayonining shaffofligini ta’minlash maqsadida budjet ochiqligi bo‘yicha hududlar reytingini yuritish;

moliyaviy hisobotlar va budjet tasnifini xalqaro standartlarga muvofiqlashtirish;

davlat moliyaviy nazorati tizimini xorijiy tajribasidan kelib chiqqan holda rivojlantirish;

Davlat budjeti ijrosi hisobotlariga budjetdan tashqari mablag‘lar va budjetdan tashqari jamg‘armalarning barcha moliyaviy oqimlarini kiritish;

budjet tashkilotlari va budjetdan tashqari jamg‘armalar mablag‘lar oqimini, jumladan, chet el valyutasidagi operatsiyalarini yagona g‘aznachilik hisob raqami bilan to‘liq qoplash;

davlat qarzini samarali boshqarish, uning statistikasi shaffofligini oshirish, moliyaviy tahlil tizimi amaliyotini joriy qilish bilan bog‘liq vazifalar ijrosini ta’minlasin.

5. Budjet va iqtisodiy islohotlar masalalari qo‘mitasi O‘zbekiston Respublikasi Markaziy bank bilan birgalikda:

davlat ishtirokidagi banklarni xususiylashtirish jarayonida shaffof tanlov asosida banklardagi davlat ulushini nufuzli xorijiy investorlarga sotish;

bank tizimining samaradorligini oshirish orqali imtiyozli va subsidiyalashgan kreditlarni qisqartirish, kreditlashni pul-kredit siyosati signallari asosida faqat bozor shartlarida amalga oshirishga o‘tishni ta’minlash;

xalqaro standartlar va ilg‘or tajribani qo‘llagan holda banklarda korporativ boshqaruvni takomillashtirish;

bank xizmatlari ommabopligini oshirish, aholi va tadbirkorlik subyektlari, shu jumladan yetarli darajada xizmat ko‘rsatilmaydigan (past daromadli jismoniy shaxslar, qishloq aholisi, mikrofirma va kichik korxonalar) qatlamning quyi bank xizmatlariga bo‘lgan talabini qondirish choralarini ko‘rsin.

6. Budjet va iqtisodiy islohotlar masalalari qo‘mitasi O‘zbekiston Respublikasi Iqtisodiy taraqqiyot va kambag‘allikni qisqartirish vazirligi bilan birgalikda:

2022 — 2026-yillarga mo‘ljallangan makroiqtisodiy rivojlantirish dasturini ishlab chiqish;

hududlarning mavjud iqtisodiy, demografik imkoniyatlari, tabiiy xomashyo resurslaridan foydalanish samaradorligini, investitsiyaviy salohiyatini inobatga olgan holda ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish holatini tahlil qilish va istiqbolga yo‘naltirilgan maqsadli dasturlarni amalga oshirish;

aholini, ayniqsa yoshlar va xotin-qizlarni tadbirkorlik faoliyatiga keng jalb qilish hamda tadbirkorlikni davlat tomonidan moliyaviy qo‘llab-quvvatlash faoliyati samaradorligini oshirish choralarini ko‘rish va ushbu jarayonda ochiqlik hamda shaffoflikni ta’minlash;

tadbirkorlik faoliyatini amalga oshirishga to‘siq bo‘layotgan qurilish uchun ruxsat berish, turli xil faoliyatlar uchun litsenziya olish, bo‘sh bino va yer maydonlarini tadbirkorlik faoliyati uchun ajratishga ko‘maklashish, kommunikatsiya tizimlariga ulanish kabi muammolarni o‘rganish natijalari asosida qonunchilikni takomillashtirish vazifalarini amalga oshirsin.

7. Budjet va iqtisodiy islohotlar masalalari qo‘mitasi a’zolariga:

qonunchilik hujjatlari ijrosining ta’minlanishi, aholini tashvishga solayotgan muammolar yechimi yuzasidan parlament nazorati mexanizmlaridan samarali foydalanib, parlament eshituvlari, Qo‘mita hamda xalq deputatlari mahalliy Kengashlari majlislarida muammolar yechimi bo‘yicha faol ishtirok etish;

joylarda Senat a’zolari tomonidan amalga oshirilayotgan ishlar haqida aholining xabardorligini oshirishda ommaviy axborot vositalari va blogyerlar bilan tizimli ishlarni yo‘lga qo‘yish tavsiya etilsin.

8. Mazkur Qarorning ijrosini nazorat qilish O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senati Raisining birinchi o‘rinbosari S. Safoyev zimmasiga yuklansin.