Ushbu Qonunning maqsadi qon va uning tarkibiy qismlari donorligi sohasidagi munosabatlarni tartibga solishdan iborat.

Ushbu Qonunda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi:

donor — oʻz qoni va uning tarkibiy qismlaridan bir qismini tibbiyot ehtiyojlari uchun ixtiyoriy ravishda beruvchi jismoniy shaxs;

donor qoni banki — qon bilan ishlash xizmati tomonidan vujudga keltiriladigan va yangilab boriladigan, uzoq muddat saqlashga moʻljallangan donor qoni tarkibiy qismlarining zaxiralari;

donor qoni preparatlari — donor qoni tarkibiy qismlarini qayta ishlashda olingan davolash vositalari;

donor qoni tarkibiy qismlari — qonning qon plazmasi va hujayralari shaklidagi tarkibiy qismlari.

Qon va uning tarkibiy qismlari donorligi toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari ushbu Qonun va boshqa qonun hujjatlaridan iboratdir.

Agar Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomasida Oʻzbekiston Respublikasining qon va uning tarkibiy qismlari donorligi toʻgʻrisidagi qonun hujjatlarida nazarda tutilganidan boshqacha qoidalar belgilangan boʻlsa, xalqaro shartnoma qoidalari qoʻllaniladi.

Qon va uning tarkibiy qismlari donorligining asosiy prinsiplari quyidagilardan iborat:

qon va uning tarkibiy qismlarini topshirishning ixtiyoriyligi;

qon va uning tarkibiy qismlarini topshirishning inson uchun bezararligi;

donor qoni va uning tarkibiy qismlarini ishlatish xavfsizligi.

Qon va uning tarkibiy qismlarini tibbiyot ehtiyojlari uchun topshirish donor tomonidan ixtiyoriylik asosida amalga oshiriladi.

Shaxsni qon va uning tarkibiy qismlarini topshirishga biron-bir tarzda majburlashga yoʻl qoʻyilmaydi.

Qon va uning tarkibiy qismlarini topshirishning inson uchun bezararliligi qon bilan ishlash xizmati tomonidan donor boʻlishga rozilik bildirgan shaxsni tibbiy koʻrikdan oʻtkazish, qon va uning tarkibiy qismlarini olishda tibbiyot xodimlarining sanitariya-gigiyena normalari va qoidalariga rioya etishi, shuningdek qon va uning tarkibiy qismlarini topshirishning davriyligi va hajmiga rioya etilishi orqali taʼminlanadi.

Donor qoni va uning tarkibiy qismlarini ishlatish xavfsizligini taʼminlash sogʻliqni saqlash tizimi davolash-profilaktika muassasalarining tibbiyot xodimlari tomonidan amalga oshiriladi. Tibbiyot xodimlari donor qoni va uning tarkibiy qismlari sifati hamda xavfsizligini kafolatlovchi belgilangan standartlarga rioya etilishi ustidan nazoratni amalga oshirishlari shart.

Qon va uning tarkibiy qismlarini topshirish bepul va pulli asosda amalga oshirilishi mumkin.

Donor qonining tarkibiy qismlarini keyinchalik, zarurat boʻlganda, donorning oʻziga ishlatilishini koʻzlab topshirish (autodonorlik) qonun hujjatlarida belgilangan tartibda amalga oshiriladi.

Qon va uning tarkibiy qismlarini topshirish yoshi oʻn sakkizga toʻlgan shaxslar Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi tomonidan belgilanadigan tartibda tibbiy koʻrikdan oʻtkazilganidan keyingina amalga oshiriladi.

Qon va uning tarkibiy qismlarini topshirish oldidan shaxslarni tibbiy koʻrikdan oʻtkazish hamda ularning salomatligi toʻgʻrisida hujjat berish bepul amalga oshiriladi.

Donor qoni va uning tarkibiy qismlarini toʻplash, tayyorlash, qayta ishlash va saqlashni qon bilan ishlash xizmati amalga oshiradi.

Donor qoni va uning tarkibiy qismlarini, shuningdek donor qoni preparatlarini ishlatish sogʻliqni saqlash tizimining davolash-profilaktika muassasalarida amalga oshiriladi.

Donor qoni va uning tarkibiy qismlarini toʻplash, tayyorlash, qayta ishlash, saqlash hamda ishlatish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi tomonidan belgilanadi.

Donor qoni va uning tarkibiy qismlarini toʻplash, tayyorlash va qayta ishlashni xususiy tartibda amalga oshirish taqiqlanadi.

Donor qoni va uning tarkibiy qismlariga, shuningdek donor qoni preparatlariga boʻlgan ehtiyojlar, donor qoni bankini vujudga keltirish va yangilab borish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.

Qon bilan ishlash xizmati davlat sogʻliqni saqlash tizimining donor qoni va uning tarkibiy qismlarini toʻplash, tayyorlash, qayta ishlash, saqlash boʻyicha ixtisoslashtirilgan tibbiyot muassasalari majmuidan iborat.

Qon bilan ishlash xizmati faoliyatini muvofiqlashtirib borish Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadigan tartibda amalga oshiriladi.

Qon bilan ishlash xizmati qon va uning tarkibiy qismlari donorligini tashkil etishni quyidagi yoʻllar bilan amalga oshiradi:

donor qoni va uning tarkibiy qismlarini toʻplash, tayyorlash, qayta ishlash, saqlash;

aholini qon va uning tarkibiy qismlarini ixtiyoriy ravishda topshirishga jalb etish;

donor qoni va uning tarkibiy qismlarini, shuningdek donor qoni preparatlarini ishlatish xavfsizligi sharoitlarini taʼminlash;

donor qoni va uning tarkibiy qismlari, shuningdek donor qoni preparatlarining tashilishini tashkil etish;

donor qoni bankini vujudga keltirish va yangilab borish.

Qon bilan ishlash xizmati qonun hujjatlariga muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

Mahalliy davlat hokimiyati organlari oʻz vakolatlari doirasida:

qon va uning tarkibiy qismlari donorligi toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari ijro etilishini taʼminlaydilar;

oʻz hududlarida qon va uning tarkibiy qismlari donorligini tashkil etadilar;

qon va uning tarkibiy qismlari donorligini rivojlantirishga mahalliy budjetdan mablagʻlar ajratadilar.

Mahalliy davlat hokimiyati organlari qon va uning tarkibiy qismlari donorligi sohasida qonun hujjatlariga muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishlari mumkin.

Korxonalar, muassasalar, tashkilotlar maʼmuriyati, harbiy qism komandirlari (boshliqlari):

shaxslarni donorlar safiga jalb qilishda qon bilan ishlash xizmatiga koʻmaklashadilar;

tibbiy koʻrikdan oʻtadigan kuni va qon topshiradigan kuni donorni uning murojaatiga binoan ish, xizmat yoki oʻqish joyidan sogʻliqni saqlash muassasalariga borishiga moneliksiz ruxsat beradilar, donorning shu kunlari ish yoki xizmat joyida boʻlmasligi odamlar hayoti yoki sogʻligʻiga xavf tugʻdirishiga, davlat mudofaasi, xavfsizligi va jamoat tartibini taʼminlash bilan bogʻliq vazifalar bajarilmasligiga yoki boshqa ogʻir oqibatlarga olib kelishi mumkin boʻlgan hollar bundan mustasno;

qon topshirish tashkil etilishi uchun zarur boʻlgan binolarni berib turadilar;

donorga qonun hujjatlarida belgilangan kafolatlarni beradilar hamda ragʻbatlantirish choralarini qoʻllaydilar.

Oʻzbekiston Qizil Yarim oy jamiyati, boshqa nodavlat notijorat tashkilotlari, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari aholini qon va uning tarkibiy qismlari bepul donorligiga jalb qilishda, donorlarga turli shakldagi ragʻbatlantirishlar belgilashda, ommaviy axborot vositalari orqali aholining keng xabardor qilinishini tashkil etishda hamda qon va uning tarkibiy qismlari donorligini rivojlantirishga doir boshqa tadbirlarda ishtirok etishlari mumkin.

Aholini qon va uning tarkibiy qismlari bepul donorligiga jalb etish maqsadida qon va uning tarkibiy qismlari donorligini rivojlantirish jamoat fondlari tashkil etilishi mumkin, bunday fondlarni tashkil etish tartibi qonun hujjatlari bilan belgilanadi.

Qon va uning tarkibiy qismlarini topshirish chogʻida donor qonun hujjatlarida belgilangan tartibda quyidagi huquqlarga ega:

sogʻligʻi saqlanishi kafolatining tibbiyot xodimlari tomonidan taʼminlanishi;

sogʻligʻiga yetkazilgan zararning oʻrni qoplanishi;

bepul ovqat bilan taʼminlanish.

Donor qonun hujjatlariga muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin.

Donor boʻlishga rozilik bildirgan shaxs tibbiy koʻrikdan oʻtish paytida oʻzi bilgan ilgarigi va hozirgi kasalliklari toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni maʼlum qilishi shart.

Qon va uning tarkibiy qismlarini topshirish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi tomonidan belgilanadi.

Qon topshirish davriyligi bir martalik qon olish toʻrt yuz millilitrdan, shuningdek laboratoriya tekshiruvlari uchun yigirma millilitrdan ortiq boʻlmagan normada yiliga toʻrt marotabadan oshmasligi kerak.

Tarkibiy qismlarini ajratib olish, shuningdek laboratoriya tekshiruvlari uchun qon topshirish davriyligi va hajmi Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi tomonidan belgilanadi.

Qon va uning tarkibiy qismlarini topshiradigan kuni, shuningdek tibbiy koʻrikdan oʻtadigan kuni donor ana shu kunlar uchun oʻrtacha ish haqi saqlangan holda ishdan ozod qilinadi.

Oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlim muassasalarining oʻquvchilari, oliy oʻquv yurtlarining talabalari, taʼlim oluvchilarning boshqa toifalari qon va uning tarkibiy qismlarini topshiradigan kuni, shuningdek tibbiy koʻrikdan oʻtadigan kuni mashgʻulotlardan, harbiy xizmatchilar esa naryadlarni bajarishdan, xizmatni oʻtashning vaxta va boshqa shakllaridan ozod qilinadilar.

Donorga har safar qon va uning tarkibiy qismlarini topshirgan kunning bevosita ertasiga dam olish uchun oʻrtacha ish haqi saqlangan holda qoʻshimcha bir kun beriladi. Donorning xohishiga koʻra mazkur dam olish kuni har yilgi mehnat taʼtiliga qoʻshib berilishi mumkin.

Qon va uning tarkibiy qismlarini muntazam ravishda va bepul topshiruvchi donor “Oʻzbekiston Respublikasi faxriy donori” koʻkrak nishoni bilan taqdirlanadi, koʻkrak nishoni toʻgʻrisidagi nizom Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlanadi.

Donor qonun hujjatlarida nazarda tutilgan boshqa shakllarda ham ragʻbatlantirilishi mumkin.

Qon bilan ishlash xizmatining qon va uning tarkibiy qismlarini topshirish, ularni toʻplash, tayyorlash, qayta ishlash va saqlash jarayonida qon bilan aloqada boʻluvchi tibbiyot xodimlariga qonun hujjatlariga muvofiq imtiyozlar beriladi.

Donor qoni va uning tarkibiy qismlarini, shuningdek donor qoni preparatlarini Oʻzbekiston Respublikasiga olib kirish va Oʻzbekiston Respublikasidan tashqariga olib chiqish Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilangan tartibda amalga oshiriladi.

Donor qoni va uning tarkibiy qismlarini, shuningdek donor qoni preparatlarini tashish tegishli transport turlarida ayrim toifadagi maxsus yuklarni tashish boʻyicha belgilangan talablarga rioya etilgan holda amalga oshiriladi.

Donor qoni va uning tarkibiy qismlarini, shuningdek donor qoni preparatlarini tashish tartibi qonun hujjatlari bilan belgilanadi.

Oʻzbekiston Respublikasi hududida tabiiy ofatlar, avariyalar va falokatlar, epidemiyalar, epizootiyalar roʻy bergan hollarda va boshqa favqulodda vaziyatlarda qon va uning tarkibiy qismlari donorligini tashkil etish qonun hujjatlarida belgilangan tartibda amalga oshiriladi.

Qon va uning tarkibiy qismlari donorligini rivojlantirish tadbirlarini moliyalashtirish Davlat budjeti mablagʻlari va qonun hujjatlarida man etilmagan boshqa manbalar hisobidan amalga oshiriladi.

Qon va uning tarkibiy qismlari donorligi sohasidagi nizolar qonun hujjatlarida belgilangan tartibda hal etiladi.

Qon va uning tarkibiy qismlari donorligi toʻgʻrisidagi qonun hujjatlarini buzganlikda aybdor shaxslar belgilangan tartibda javobgar boʻladilar.