Oʻzbekiston Respublikasining “Oʻzbekiston Respublikasining Markaziy banki toʻgʻrisida”gi Qonuniga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki boshqaruvi qaror qiladi:

1. Tijorat banklarida kassa ishini tashkil etish, naqd pul va boshqa qimmatliklarni inkassatsiya qilishga doir yoʻriqnoma ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

18. Bank binosida yoki binosidan tashqarida tashkil etgan kassalarda bajarilgan kassa operatsiyalarining buxgalteriya oʻtkazmalari hisobi Tijorat banklarida buxgalteriya hisobining hisobvaraqlar rejasiga (roʻyxat raqami 3336, 2021-yil 26-noyabr) muvofiq yuritiladi.

Bankning buxgalteriya boʻlimidagi masʼul xodim har kuni har bir kassa hujjatini qayd etish va ularga tartib raqamlarini ketma-ket qoʻyib borish hamda kassa hujjatlarini kassirlarga topshirishda mazkur Yoʻriqnomaning 1-ilovasida keltirilgan kirim kassasi jurnalidan va chiqim kassasi jurnalidan foydalanadi.

a) bank mijozlari boʻlgan xoʻjalik yurituvchi subyektlardan mazkur Yoʻriqnomaning 2-ilovasidagi naqd pullarni topshirish eʼloni boʻyicha;

b) bank xodimlari tomonidan bankka yetkazilgan zararni qoplash uchun, xizmat safariga olingan boʻnakning sarflanmagan qismini qaytarish va boshqa shu kabi holatlarda bank xodimlaridan mazkur Yoʻriqnomaning 3-ilovasidagi kirim kassa orderi (bank faoliyati bilan bogʻliq boʻlgan naqd puldagi kirim operatsiyalarini, xususan bankning bir hisobvaragʻidagi naqd pullarini ikkinchi bir hisobvaraqqa kirim qilishda, shuningdek olib kelingan madad pullarini bank kassasiga kirim qilishda foydalaniladi) boʻyicha;

g) jismoniy shaxslardan bir martalik (soliq toʻlovlaridan tashqari) toʻlovlarni mazkur Yoʻriqnomaning 4-ilovasiga muvofiq shakldagi aholidan bir martalik toʻlovlarni qabul qilish blanki boʻyicha;

d) aholidan bank depozit hisobvaraqlariga omonatlarni naqd pulda qabul qilish mazkur Yoʻriqnomaning 3-ilovasiga muvofiq shakldagi kirim kassa orderi boʻyicha;

e) jismoniy shaxslardan soliq toʻlovlarini qabul qilish mazkur Yoʻriqnomaning 5-ilovasiga muvofiq shakldagi jismoniy shaxsning soliq toʻlovlari uchun maxsus blanki asosida amalga oshiriladi.

29. Xoʻjalik yurituvchi subyekt bank kassasiga naqd pullarni topshirishdan oldin buxgalteriya boʻlimi xodimlariga murojaat etishi lozim. Buxgalteriya xodimlari kirim kassa hujjatlarini Oʻzbekiston Respublikasi banklarida buxgalteriya hisobini yuritish va buxgalteriya ishlarini tashkil qilish tartibi toʻgʻrisidagi yoʻriqnoma (roʻyxat raqami 1834, 2008-yil 11-iyul) talablari asosida toʻgʻri rasmiylashtirilganligini tekshirib, ularni kirim kassa jurnaliga qayd etgan holda kirim kassasi kassiriga topshiradi.

35. Kassir bank ish kuni davomida qabul qilib olgan naqd pullarni mazkur Yoʻriqnomaning 7-bobida belgilangan tartibda saralaydi, sanaydi va oʻrab bogʻlaydi.

Bank kassa mudiri shubhali pullarni toʻlovga yaroqli yoki yaroqsiz ekanligi boʻyicha asoslangan holda xulosa chiqarishga qiynalsa, bunday hollarda shubhali pullarni mazkur Yoʻriqnomaning 15-bobida belgilangan tartibda mijoz arizasiga asosan ekspertizaga qabul qilinishi mumkin.

39. Mijoz kassa xodimlari tomonidan qabul qilinayotgan pulning “toʻlovga yaroqsiz” yoki “qalbaki” ekanligini asoslash boʻyicha bildirilgan mulohazalaridan qoniqish hosil qilmasa, u holda mijozning xohishiga koʻra, uning arizasiga asosan (ushbu banknotga hech qanday muhr bosilmagan holda) mazkur Yoʻriqnomaning 15-bobida belgilangan tartibda ekspertizaga qabul qilinishi mumkin.

shubhali pul ekspertizaga qabul qilinganida, bunday pulning nominal qiymati boʻyicha 90141 — “Ekspertizaga qabul qilingan banknotlar, tangalar va boshqa boyliklar” hisobvaragʻiga kirim qilish uchun mazkur Yoʻriqnomaning 6-ilovasiga muvofiq shaklda balansdan tashqari hisobvaraq boʻyicha kirim kassa orderi rasmiylashtirilishi lozim;

qalbaki yoki toʻlovga yaroqsiz pulning har bir donasini 1 soʻm shartli bahoda 90145 — “Toʻlovga yaroqsiz banknot va tangalar” hisobvaragʻiga kirim qilish uchun balansdan tashqari hisobvaraq boʻyicha kirim kassa orderi rasmiylashtirilishi kerak. Qalbaki pul boʻyicha mazkur Yoʻriqnomaning 81-bandi talablari asosida tegishli choralar koʻrilishi lozim.

42. Kirim kassasi kassiri qabul qilib olgan naqd pullarni, zarur hollarda, bank ish kuni davomida kassa mudiriga bir necha marta topshirishi mumkin. Bunday hollarda har safar, kirim kassasi kassiri naqd pullarni kassa mudiriga topshirishdan avval, haqiqatda qabul qilib olgan naqd pullarini kirim kassasi hujjatlarida qayd etilgan summalarga mos kelishini tekshirishi, topshirayotgan naqd pul bogʻlamlari (dastalarini) qayta sanab koʻrishi lozim. Shuningdek, tegishli yozuvlarni mazkur Yoʻriqnomaning 7-ilovasiga muvofiq 155-shakldagi kitobga qayd etib, kassa mudiriga imzo qoʻydirgan holda topshirishi kerak.

43. Kirim kassasi kassiri bank ish kuni yakunida kirim kassasi hujjatlarining umumiy sonini va umumiy summasini 155-shakldagi kitobda qayd etadi hamda kirim kassa hujjatlari summasini haqiqatda qabul qilib olgan naqd pullar summasi bilan taqqoslab koʻradi. Shuningdek, saqlash uchun topshirilgan qimmatliklarni 93609 — “Saqlanayotgan qimmatbaho buyumlar” balansdan tashqari hisobvaragʻi boʻyicha rasmiylashtirilgan kirim kassa orderlarida qayd etilgan maʼlumotlar bilan taqqoslaydi. Tafovutlar aniqlanmasa, mazkur Yoʻriqnomaning 8-ilovasiga muvofiq 109-shakldagi kirim kassa hujjatlarining soni va summasi hamda saqlashga qabul qilingan qimmatliklar soni va summasi toʻgʻrisida maʼlumotnoma tuzadi hamda imzolaydi.

Naqd pulni qabul qilgan kassa xodimlari (bank ish kuni mobaynida masʼul kassa xodimlari, bank ish kuni yakunlangach yoki dam olish kunlari kechki kassa xodimlari) mazkur bandning birinchi xatboshisida koʻrsatilgan blankning kvitansiya qismiga imzo qoʻygan va muhr bosgan holda uni mijozga qaytarib beradi.

b) jismoniy shaxslarga — mazkur Yoʻriqnomaning 10-ilovasiga muvofiq shakldagi chiqim kassa orderi (bevosita bank faoliyati bilan bogʻliq boʻlgan naqd puldagi chiqim kassa operatsiyalarini, xususan, naqd pullarni bir hisobvaraqdan ikkinchi bir hisobvaraqqa oʻtkazish uchun chiqim qilishda, naqd pullarni inkassatsiya xizmati xodimlariga topshirish maqsadida chiqim qilishda ham chiqim kassa orderidan foydalaniladi) boʻyicha;

v) aholining bank depozit hisobvaraqlaridagi omonatlarini va unga hisoblangan foizlarni naqd pulda toʻlash mazkur Yoʻriqnomaning 10-ilovasiga muvofiq shakldagi chiqim kassa orderi boʻyicha;

48. Bank kassasidagi terminaldan chiqim qilingan naqd pullarning umumiy summasiga, bank ish kuni oxirida chiqim kassa orderi rasmiylashtiriladi hamda har bir slipdagi summa mazkur Yoʻriqnomaning 192-bandida qayd etilgan axborotlar tasmasiga alohida kiritilishi lozim.

49. Bankning pul ombori ochilganidan soʻng, kassa mudiri, bank rahbari va bosh buxgalteri ishtirokida aylanma kassadagi naqd pullar qoldiqlari qayta sanaladi hamda aylanma kassadagi naqd pullar qoldigʻini mazkur Yoʻriqnomaning 11-ilovasiga muvofiq 120-shakldagi kitobda qayd etilgan maʼlumotlar bilan, shuningdek 10101 — Aylanma kassadagi naqd pullar” hisobvaragʻidagi qoldiq summaga mosligi tekshiriladi. Bunda kassa mudiri oʻzining 155-shakldagi kitobiga berilayotgan naqd pullar summasini qayd etadi va chiqim kassasi kassiriga imzo qoʻydirgan holda naqd milliy va xorijiy valyutadagi pullarni, bank ish kuni yakunida hisob berish sharti bilan beradi.

62. Mijoz bank kassasidan olgan naqd pullarini birma-bir qayta sanab olish jarayonida ushbu bank kassirlari tomonidan shakllantirgan naqd pullar dastasidan kassa xatoliklarini yaʼni, kamomad (toʻlovga yaroqsiz, qalbaki) yoki ortiqcha pullarni aniqlasa, mazkur Yoʻriqnomaning 107-bandida belgilangan tartibda zaruriy choralar koʻriladi.

65. Bank ish kuni yakunida chiqim kassasi kassiri, hisob berish sharti bilan kassa mudiridan qabul qilib olgan naqd pullarni, kunlik chiqim kassa hujjatlari umumiy summasiga hamda kun oxirida qolayotgan naqd pullar qoldigʻiga taqqoslab, mazkur Yoʻriqnomaning 12-ilovasiga muvofiq 110-shaklda maʼlumotnoma tuzib, buxgalteriya xodimlarining chiqim kassasi jurnalidagi yozuvlar bilan taqqoslaydi. Tafovutlar aniqlanmasa, chiqim kassa jurnali kassir tomonidan va kassirning 110-shakldagi maʼlumotnomasi buxgalteriya xodimi tomonidan imzolanadi.

yoʻnalishdagi har bir mijoz boʻyicha inkassatorlar guruhiga berilgan mazkur Yoʻriqnomaning 13-ilovasiga muvofiq shakldagi tashrif varaqasini;

mijozlarning har bir pullik inkassatsiya sumka (qopi) boʻyicha mazkur Yoʻriqnomaning 14^b-ilovasiga muvofiq naqd pul tushumlari solingan inkassatsiya sumkasi (qopi) yuk xatini;

mazkur Yoʻriqnomaning 15-ilovasiga muvofiq inkassatorlar guruhiga berilgan boʻsh sumkalar (qoplar) soni toʻgʻrisida maʼlumotnomani taqdim etishi lozim.

73. Kechki kassaning buxgalter-nazoratchisi inkassatorlar guruhidan qabul qilib olgan yuk xatlari va tashrif varaqalaridagi yozuvlarni bir-biriga mos kelishini tekshirib koʻrishi shart. Shundan soʻng, buxgalter-nazoratchi mazkur Yoʻriqnomaning 18-ilovasiga muvofiq bank kassasiga qabul qilingan naqd pul tushumlari solingan va boʻsh inkassatsiya sumkalari (qoplari) toʻgʻrisida maʼlumotnomaning tegishli qismini uch nusxada rasmiylashtirib, unga:

75. Kechki kassaning buxgalter-nazoratchisi inkassatorlar guruhi tomonidan kechki kassaga topshirilayotgan sumkalar (qoplar) sonini inkassatorlar guruhiga berilgan boʻsh sumkalar (qoplar) soni toʻgʻrisida maʼlumotnomada koʻrsatilgan raqamlarga mos kelishini tekshirib boʻlganidan soʻng, rasmiylashtirilgan 18-ilovadagi maʼlumotnomaning bir nusxasini va tashrif varaqalarini inkassatorlar guruhiga qaytarib beradi.

78. Mazkur Yoʻriqnomaning 15-ilovasida keltirilgan inkassatorlar guruhiga berilgan boʻsh sumkalar (qoplar) soni toʻgʻrisidagi maʼlumotnomada qayd etilgan yozuvlar asosida inkassatorlar guruhi tomonidan mijozlarning naqd pul tushumlari va boshqa qimmatliklari solingan yoki boʻsh inkassatsiya sumkalari (qoplari) kechki kassaga toʻliq topshirilmayotganligi aniqlansa, bu haqida bank rahbariga va inkassatsiya boʻlimi boshligʻiga xabar berilishi lozim. Inkassatsiya boʻlimi boshligʻi yigʻib kelingan inkassatsiya sumkalarini (qoplarini) bank kassasiga toʻliq topshirilishini taʼminlash choralarini koʻrishi shart.

Zarur hollarda, bank kassa mudirining koʻrsatmasiga asosan, ushbu inkassatsiya sumkasiga (qopiga) naqd pul tushumlarini solgan shaxs (mijoz vakili yoki kassir) ham qayta sanash jarayoniga chaqirtirilishi mumkin. Qayta sanash jarayoni yakunlangach, mazkur Yoʻriqnomaning 17-ilovasiga muvofiq inkassatsiya sumkasidagi (qopidagi) naqd pul va boshqa qimmatliklarni qayta sanash natijalari boʻyicha dalolatnoma uch nusxada tuzilib, ishtirok etgan barcha shaxslar tomonidan imzolangan holda rasmiylashtiriladi.

Bunday hollarda mazkur Yoʻriqnomaning 14^a-ilovasida keltirilgan naqd pul tushumlari solingan inkassatsiya sumkasining (qopining) ilova qaydnomasi kunlik kassa hujjatlariga tikish uchun hamda ushbu sumkadan (qopdan) chiqqan va kechki kassa kassiri tomonidan qayta sanalib, oʻrab-bogʻlangan naqd pullar keyingi bank ish kuni ertalab, kechki kassa kassirining 155-shakldagi kitobida qayd etilgan va kassa mudiriga imzo qoʻydirilgan holda unga topshiriladi.

qalbaki pullar aniqlansa, ushbu sumkaga (qopga) tegishli boʻlgan ilova qaydnomasi va yuk xatining dalolatnoma qismi toʻldiriladi hamda har bir pulning nominal qiymati, seriyasi va tartib raqami, ishlab chiqarilgan yili hamda umumiy summasi koʻrsatilgan holda mazkur Yoʻriqnomaning 17-ilovasiga muvofiq dalolatnoma toʻrt nusxada tuziladi. Ushbu holat boʻyicha kassa mudiriga va bank rahbariga xabar beriladi.

82. Kechki kassaga inkassatorlar guruhidan barcha inkassatsiya yoʻnalishlari boʻyicha qabul qilingan mijozlarning naqd pul tushumlari solingan va boʻsh sumkalarini (qoplarini) keyingi ish kuni ertalab qayta sanash kassasiga topshirishdan avval, kechki kassa buxgalter-nazoratchisi tomonidan mazkur Yoʻriqnomaning 18-ilovasidagi maʼlumotnomaning kechki kassada qolgan ikkita nusxasining tegishli qismlari toʻldiriladi.

83. Bank kechki kassasi xodimlari tomonidan mazkur Yoʻriqnomaning 18-ilovasidagi maʼlumotnomaning bir nusxasini, shuningdek inkassatsiya qilingan naqd pul tushumlari solingan hamda boʻsh sumkalar (qoplar) qayta sanash kassasining nazoratchisiga keyingi bank ish kuni ertalab mazkur Yoʻriqnomaning 94 va 95-bandlarida belgilangan tartibda topshiriladi.

91. Bankda bir nechta sanoq brigadalari tashkil etilgan boʻlsa, zarurat tugʻilgan taqdirda, naqd pul tushumlari solingan, ochilmagan inkassatsiya sumkalari (qoplari) bank ish kuni davomida bir brigadadan olinib, ikkinchi bir brigadaga topshirilishi mumkin. Bunda naqd pul tushumlari solingan inkassatsiya sumkalarini (qoplarini) topshirayotgan sanoq brigadasi nazoratchining mazkur Yoʻriqnomaning 19-ilovasiga muvofiq 176-shakldagi naqd pul va boshqa qimmatliklarni qayta sanash natijalari boʻyicha nazorat qaydnomasini old tarafiga topshirilayotgan sumkalarning (qoplarning) umumiy soni va eʼlon qilingan summasini qayd etgan hamda oluvchi brigada nazoratchisiga imzo qoʻydirilgan holda topshirilishi lozim.

Kechki kassa xodimlari kechki kassa pul omborining oldidagi xonada mazkur Yoʻriqnomaning 15-ilovasida keltirilgan maʼlumotnoma (bir nusxada) hamda 18-ilovasida keltirilgan maʼlumotnomani (ikki nusxada) ularda qayd etilgan yozuvlarning oʻzaro mosligini tekshirish uchun qayta sanash kassasi nazoratchisiga beradi.

Ushbu hujjatlarda qayd etilgan maʼlumotlar oʻrtasida tafovut aniqlanmasa, qayta sanash kassasining nazoratchisi mazkur Yoʻriqnomaning 18-ilovasida keltirilgan maʼlumotnomaning ikkala nusxasining tegishli qismiga imzo qoʻygan holda uning bir nusxasini va 15-ilovada keltirilgan maʼlumotnomani kechki kassa xodimlaridan qabul qilib oladi.

Mazkur Yoʻriqnomaning 18-ilovasida keltirilgan maʼlumotnomaning bir nusxasi kechki kassada bir yil saqlanib, shundan soʻng bank maxsus komissiyasi xodimlari ishtirokida belgilangan tartibda yoʻq qilinishi lozim.

har bir sumka (qop) raqamining hamda umumiy sonining mazkur Yoʻriqnomaning 15 va 18-ilovalarida keltirilgan maʼlumotnomalarda qayd etilgan yozuvlarga mos kelishini;

mazkur Yoʻriqnomaning 76-bandida belgilangan tartibda naqd pul tushumlari solingan har bir inkassatsiya sumkasini (qopini) birma-bir tekshirishi lozim.

96. Inkassatorlar guruhi tomonidan yigʻib kelingan inkassatsiya sumkalari (qoplari) bank ish kuni mobaynida bank kassasiga topshirilsa unda, ushbu sumkalarni (qoplarni) qayta sanash kassasining nazoratchisi va buxgalteriya boʻlimidan ajratilgan buxgalter-nazoratchi alohida xonada mazkur Yoʻriqnomaning 72 — 77-bandlari talablariga muvofiq qabul qilib oladi.

Bunda mazkur Yoʻriqnomaning 18-ilovasida keltirilgan maʼlumotnomaning tegishli qismi ikki nusxada toʻldirilgan holda imzolanadi hamda uning bir nusxasi qayta sanash kassasi nazoratchisining muhri bilan muhrlangan holda inkassatorlar guruhiga beriladi. Ushbu maʼlumotnomaning ikkinchi nusxasiga inkassatorlar guruhining muhri bosiladi va qayta sanash kassasi nazoratchisiga beriladi.

97. Bank ish kuni mobaynida inkassatorlar guruhidan alohida ajratilgan xonada qabul qilib olingan inkassatsiya sumkalari (qoplari) boʻyicha mazkur Yoʻriqnomaning 18-ilovasidagi maʼlumotnomaning tegishli qismi bir nusxada toʻldiriladi.

100. Har bir sanovchi kassir bank ish kuni boshida oʻzining familiyasi, ismi va otasining ismini mazkur Yoʻriqnomaning 20-ilovasiga muvofiq shakldagi qayta sanash kassasi kassirining nazorat varaqasiga kiritib, uni oʻz nomiga rasmiylashtirib oladi. Shundan soʻng, nazoratchi har bir sanovchi kassirning oldiga alohida borib, 176-shakldagi nazorat qaydnomasiga uning familiyasi, ismi va otasining ismini hamda bittadan berilayotgan naqd pul tushumlari solingan sumkaning (qopning) raqamini qayd etgan holda, ularga navbat bilan inkassatsiya sumkasini (qopini) topshiradi.

101. Nazoratchi sumkani (qopni) kassirdan qaytarib olganidan soʻng, undagi barcha naqd pul va boshqa qimmatliklar kassir tomonidan olinganligini tekshirib koʻradi. Soʻngra, sumkaning (qopning) ichki choʻntagidan mazkur Yoʻriqnomaning 14^a-ilovasida keltirilgan ilova qaydnomasini oladi hamda ushbu hujjatni inkassatsiya sumkasi (qopi) bilan birga oʻzida nazorat uchun olib qoladi.

102. Kassir naqd pul va boshqa qimmatliklarni saralab va qayta sanab boʻlganidan soʻng, unga topshirilgan inkassatsiya sumkasidan (qopidan) haqiqatda chiqqan naqd pul va boshqa qimmatliklar summasini nazoratchiga maʼlum qiladi. Nazoratchi haqiqatda chiqqan summani inkassatsiya sumkasining (qopining) mazkur Yoʻriqnomaning 14^a-ilovasida keltirilgan ilova qaydnomasini old va orqa taraflarida qayd etilgan summalarga mos kelishini tekshiradi.

Kassir tomonidan maʼlum qilingan summa hamda mazkur Yoʻriqnomaning 14^a-ilovasida keltirilgan ilova qaydnomasida qayd etilgan summa oʻrtasida tafovut aniqlanmasa, nazoratchi tegishli sumkaning (qopning) ilova qaydnomasini kassirga imzo qoʻyish uchun beradi. Nazoratchi inkassatsiya sumkasining (qopining) ilova qaydnomasini kassirdan imzolatgan holda qaytarib olganidan soʻng, mazkur Yoʻriqnomaning 19-ilovasida keltirilgan nazorat qaydnomasini tegishli katakchalariga, qayta sanash natijasida chiqqan naqd pullar summasini hamda boshqa qimmatliklar summasini alohida qayd etib qoʻyadi.

Nazoratchi naqd pullarni qayta sanab koʻrganida ham inkassatsiya sumkasida (qopida) kamomad (yoki toʻlovga yaroqsiz, qalbaki pullar), ortiqcha pullar mavjudligi tasdiqlansa, kassir ushbu sumkaning (qopning) mazkur Yoʻriqnomaning 14^a-ilovasida keltirilgan ilova qaydnomasini old tomonidagi dalolatnoma qismini toʻldiradi hamda kassir va nazoratchi tomonidan imzolanadi. Shuningdek, bankning qayta sanash kassasining nazoratchisi tomonidan mazkur Yoʻriqnomaning 17-ilovasida keltirilgan dalolatnoma rasmiylashtiriladi.

Qayta sanash jarayonida xoʻjalik yurituvchi subyektning vakili ham ishtirok etgan boʻlsa, u ham mazkur Yoʻriqnomaning 17-ilovasidagi dalolatnomani hamda mazkur inkassatsiya sumkasi (qopi) ilova qaydnomasini dalolatnoma qismida qayd etilgan yozuvlarni oʻz imzosi bilan tasdiqlaydi.

104. Inkassatsiya sumkasidagi (qopidagi) naqd pullarni saralash va qayta sanash jarayonida qalbaki pul mavjudligi aniqlanib, pulning qalbaki ekanligi nazoratchi va kassa mudiri tomonidan tasdiqlansa, mazkur Yoʻriqnomaning 81-bandida belgilangan zaruriy choralar koʻrilishi lozim.

105. Qayta sanash kassasi kassirlari tomonidan inkassatsiya sumkasidagi (qopidagi) naqd pullarni qayta sanash jarayonida ortiqcha pullar solinganligi aniqlansa, mazkur Yoʻriqnomaning 17-ilovasidagi dalolatnoma rasmiylashtirilib:

107. Bank kassirlari tomonidan oʻrab-bogʻlangan naqd pul bogʻlamlari qayta sanalganida kassa xatoliklari yaʼni, kamomad yoki ortiqcha pullar aniqlansa, mazkur Yoʻriqnomaning 21-ilovasiga muvofiq 145-shakldagi naqd pul bogʻlami, dastasi (qopchadagi tangalar) orasidan aniqlangan kamomad (shu jumladan, toʻlovga yaroqsiz, qalbaki) yoki ortiqcha pullar boʻyicha tuzilgan dalolatnoma rasmiylashtiriladi. Bunda:

pul bogʻlamida qalbaki pul aniqlansa, 145-shakldagi dalolatnoma toʻrt nusxada rasmiylashtiriladi, dalolatnomaning toʻrtinchi nusxasi tuman (shahar) Ichki ishlar boʻlinmasiga joʻnatiladi. Aniqlangan qalbaki pul boʻyicha mazkur Yoʻriqnomaning 81-bandi talablariga muvofiq choralar koʻrilishi lozim.

108. Qayta sanash kassasi kassirlari tomonidan kamomad (toʻlovga yaroqsiz, qalbaki) yoki ortiqcha pullar aniqlangan har bir holat mazkur Yoʻriqnomaning 22-ilovasiga muvofiq qayta sanash kassasida aniqlangan kassa xatoliklarini qayd etish kitobida qayd etib borilishi lozim.

110. Sanovchi kassirlarga berilgan inkassatsiya sumkasidagi (qopidagi) naqd pul va boshqa qimmatliklar saralanib, qayta sanab boʻlinganidan soʻng, ular mazkur Yoʻriqnomaning 7-bobida belgilangan tartibda taxlanadi va oʻrab-bogʻlanadi.

nazoratchi 176-shakldagi nazorat qaydnomasidagi maʼlumotlarni, aniqlangan kassa xatoliklari boʻyicha rasmiylashtirilgan, mazkur Yoʻriqnomaning 17-ilovasiga muvofiq tuzilgan dalolatnomalarda qayd etilgan summalarni inobatga olgan holda har bir kassirning 175-shakldagi nazorat varaqasida qayd etilgan yozuvlarga oʻzaro mosligini tekshiradi;

116. Qayta sanash kassasining nazoratchisi 176-shakldagi nazorat qaydnomasini, kassirlarning 175-shakldagi nazorat varaqalarini, inkassatsiya sumkalarining (qoplarining) ilova qaydnomalarini, shuningdek mazkur Yoʻriqnomaning 15 va 18-ilovalarida keltirilgan maʼlumotnomalarni hamda 17-ilovasida keltirilgan dalolatnomani kassa mudiriga topshiradi.

mazkur Yoʻriqnomaning 15 va 18-ilovalarida keltirilgan maʼlumotnomalarda qayd etilgan yozuvlarni oʻzaro taqqoslagan holda, inkassatsiya sumkalari (qoplari) bank kassasiga toʻliq topshirilganligini tekshirib koʻradi;

aniqlangan kassa xatoliklari boʻyicha mazkur Yoʻriqnomaning 17-ilovasiga muvofiq tuzilgan dalolatnomalarda qayd etilgan summalarni inobatga olgan holda, qayta sanash kassasi kassirlaridan qabul qilib olgan naqd pullar summasini, nazoratchining 176-shakldagi nazorat qaydnomasidagi hamda 18-ilovada keltirilgan maʼlumotnomadagi yozuvlar bilan taqqoslaydi.

Tafovutlar aniqlanmasa kassa mudiri mazkur Yoʻriqnomaning 18-ilovasiga muvofiq tuzilgan maʼlumotnomani imzolaydi hamda kassirlarning 175-shakldagi nazorat varaqalarini qayta sanash kassasining nazoratchisiga qaytarib beradi va u nazoratchida 10 bank ish kuni mobaynida saqlanishi lozim.

117. Kassa mudiri mazkur Yoʻriqnomaning 15 va 18-ilovalarida keltirilgan maʼlumotnomalarni, 17-ilovaga muvofiq shaklda tuzilgan dalolatnomani, 176-shakldagi nazorat qaydnomasini hamda inkassatsiya sumkalarining (qoplarining) ilova qaydnomalarini bank bosh buxgalteriga (yoki uning oʻrinbosariga) topshiradi.

118. Bosh buxgalter (yoki uning oʻrinbosari) mazkur Yoʻriqnomaning 15 va 18-ilovalarida keltirilgan maʼlumotnomalarda qayd etilgan yozuvlarni hamda aniqlangan kassa xatoliklari boʻyicha mazkur Yoʻriqnomaning 17-ilovasiga muvofiq tuzilgan dalolatnomada qayd etilgan summalarni inobatga olgan holda naqd pullar summasini nazoratchining 176-shakldagi nazorat qaydnomasidagi yozuvlar bilan taqqoslaydi.

Tafovut aniqlanmasa, bosh buxgalter (yoki uning oʻrinbosari) mazkur Yoʻriqnomaning 18-ilovasida keltirilgan maʼlumotnomani imzolaydi. Soʻngra, kunlik kassa hujjatlariga tikish uchun naqd pul tushumlari solingan sumkaning (qopning) ilova qaydnomasini, mazkur Yoʻriqnomaning 15 va 18-ilovalaridagi maʼlumotnomalarni, 176-shakldagi naqd pul va boshqa qimmatliklarni qayta sanash natijalari boʻyicha nazorat qaydnomasini kassa mudiriga topshiradi.

119. Shuningdek, bosh buxgalter (yoki uning oʻrinbosari) mazkur Yoʻriqnomaning 17-ilovasiga muvofiq tuzilgan dalolatnomaning ikkala nusxasini ham buxgalteriya boʻlimi xodimlariga topshiradi.

Buxgalteriya boʻlimi xodimlari 17-ilovaga muvofiq tuzilgan dalolatnomaning birinchi nusxasi asosida, inkassatsiya sumkasining (qopining) yuk xati boʻyicha tegishli hisobvaraqqa kirim qilingan summani toʻgʻrilash uchun tegishli buxgalteriya oʻtkazmasini amalga oshiradilar va u buxgalteriyaning kunlik hujjatlari yigʻmajildiga tikiladi. Dalolatnomaning ikkinchi nusxasi esa, mijozning inkassatsiya sumkasidan (qopidan) aniqlangan kassa xatoliklarini maʼlum qilish uchun mijozning (yoki uning vakilining) navbatdagi bankka tashrifida unga topshiriladi.

121. Qayta sanash kassasining nazoratchisi boʻshatilgan inkassatsiya sumkalarini (qoplarini), ular uchun ajratilgan maxsus joyga (xonaga) inkassatsiya xodimlariga keyingi kunda topshirish uchun tayyorlab qoʻyadi. Bank va inkassatsiya boʻlimi oʻrtasida tuzilgan shartnomada belgilangan vaqtda boʻsh inkassatsiya sumkalarini (qoplarini) qayta sanash kassasining nazoratchisi tomonidan inkassatorlar guruhiga topshirish mazkur Yoʻriqnomaning 15-ilovasiga muvofiq shakldagi maʼlumotnomada tegishli yozuvlarni qayd etish hamda inkassatorlar guruhi rahbarining tasdiqlovchi imzosini qoʻyilishi asosida amalga oshiriladi.

Bunda inkassatorlar guruhi rahbari boʻsh inkassatsiya sumkalarini (qoplarini) kechki kassa xodimlaridan mazkur Yoʻriqnomaning 15-ilovasida keltirilgan maʼlumotnomada qayd etilgan yozuvlarni oʻz imzosi bilan tasdiqlagan holda, belgilangan tartibda qabul qilib oladi.

123. Bank kassirlari naqd pullarni saralashda, toifalarga ajratishda, ayniqsa shikastlangan va ularning toʻlovga yaroqli ekanligi shubha tugʻdiruvchi banknot va tangalar bilan ishlashda mazkur Yoʻriqnomaning 25-ilovasida belgilangan Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy bankining banknot va tangalarini toʻlovga yaroqli ekanligini aniqlash mezonlariga qatʼiy rioya qilishlari shart.

“Toʻlovga yaroqsiz” yaʼni, banknot umumiy hajmining 55 foizidan kam qismi saqlanib qolgan, “qalbaki” va “soxtalashtirilgan” pullar, toʻlovga qabul qilinmaydi. “Toʻlovga yaroqsiz” toifasiga kiritilgan pullarga bank nomi, uning kodi, kassir familiyasi, ismi va otasining ismi koʻrsatilgan “Almashtirib berish rad etildi” yozuvli toʻrtburchak muhr bosilishi lozim. Toʻlovga yaroqsiz pullar mijozga qaytarib berilmaydi. Kassir tomonidan pulning “qalbaki” ekanligi aniqlanib, kassa mudiri uning qalbakiligini tasdiqlasa, mazkur Yoʻriqnomaning 81-bandi talablariga binoan tegishli choralar koʻrilishi lozim.

Oʻrab-bogʻlangan banknot dastalari banderoliga mazkur Yoʻriqnomaning 127 va 128-bandlarida belgilangan zaruriy rekvizitlar qayd etilishi shart.

Bankda oʻz mijozlaridan kredit taʼminoti uchun qimmatli qogʻozlar, kafolat va kafilliklar hamda garov sifatida saqlanayotgan mulklar va mulkiy huquqlar (talablar) hujjatlari, sugʻurta polislari, garov shartnomalarini qabul qilib olinishi hamda ularni pul omboriga saqlash uchun topshirilishi — hujjatlarni paketlarga joylab, yelimlangan hamda bankning muhri bilan muhrlangan (yoki surgʻuchlangan) holda tegishli balansdan tashqari hisobvaraq boʻyicha buxgalteriya boʻlimi xodimi tomonidan rasmiylashtirilgan mazkur Yoʻriqnomaning 6-ilovasida keltirilgan kirim kassa orderi asosida amalga oshiriladi.

150. Naqd pul va boshqa qimmatliklar saqlash uchun bank kirim kassasiga topshirilganida, mijozga mazkur Yoʻriqnomaning 26-ilovasiga muvofiq 004-shakldagi naqd pul va boshqa qimmatliklar saqlash uchun qabul qilinganligi toʻgʻrisidagi kvitansiya rasmiylashtirib beriladi.

Bunda, bank pul omborida saqlanayotgan mijozga tegishli boʻlgan naqd pul va boshqa qimmatliklarni qaytarib berish, buxgalteriya boʻlimi xodimi tomonidan mazkur Yoʻriqnomaning 27-ilovasiga muvofiq shakldagi balansdan tashqari hisobvaraq boʻyicha chiqim kassa orderini rasmiylashtirish asosida, faqat qimmatliklarning toʻliq hajmi boʻyicha amalga oshirilishi mumkin.

Naqd pul va boshqa qimmatliklar qoldigʻi inkassatsiya xizmati, Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi huzuridagi Qoʻriqlash departamenti (bank avtomashinasidan foydalangan holda) yoki “Respublika maxsus aloqa bogʻlamasi” DUK xizmati kuzatuvi ostida bank kassiri tomonidan mazkur hududdagi bank filialiga qayta sanash uchun topshirilganda, topshiruvchi bank kassiri tomonidan mazkur Yoʻriqnomaning 8a-ilovasiga muvofiq shakldagi blank toʻldiriladi.

169. Chakana amaliyotlar kassalari ertalab oʻz faoliyatlarini belgilangan vaqtda boshlashini taʼminlash maqsadida ushbu kassalarga madad pullarini berish, oddiy bank ish kunlarida ham mazkur Yoʻriqnomaning 166 — 168-bandlarida belgilangan tartibda amalga oshirilishi mumkin.

Bank binosidan tashqarida tashkil etilgan kassalarda ish kuni yakunlangach naqd pul va boshqa qimmatliklar qoldigʻini bank kechki kassasiga bank (filial) binosidan tashqarida tashkil etilgan kassasi kassiri tomonidan topshirilganda mazkur Yoʻriqnomaning 8a-ilovasiga muvofiq shakldagi blank toʻldiriladi.

185. Tafovutlar aniqlanmasa, kassa mudiri qayta sanash, kirim va chiqim kassasi kassirlaridan qabul qilib olgan naqd pul summalari, 109 va 110-shakldagi maʼlumotnomalari hamda 176-shakldagi nazorat qaydnomasi asosida mazkur Yoʻriqnomaning 28-ilovasida koʻrsatilgan 111-shakldagi kunlik kassa aylanmalari boʻyicha yigʻma maʼlumotnomani toʻldirib, imzolaydi. Soʻngra, 109, 110 va 111-shakldagi maʼlumotnomalarni bosh buxgalterga taqdim etadi.

Tafovutlar aniqlanmasa, qatʼiy hisobda turuvchi blanklar qoldigʻi bank ish kuni oxirida kassa mudiri tomonidan mazkur Yoʻriqnomaning 29-ilovasida koʻrsatilgan pul omboridagi qatʼiy hisobda turuvchi blanklar hamda saqlanayotgan qimmatliklar qoldigʻini qayd etish kitobida aks ettirib borilishi lozim.

193. Kunlik kassa hujjatlari yigʻmajildining old muqovasiga mazkur Yoʻriqnomaning 30-ilovasida koʻrsatilgan kunlik kassa hujjatlarining yigʻmajildi shakli yelimlab qoʻyiladi. Shundan soʻng, kunlik kassa hujjatlari yigʻmajildi old muqovasiga zaruriy maʼlumotlar qayd etilib, belgilangan tartibda rasmiylashtiriladi.

201. Bankdagi kunlik kassa hujjatlarini yozma soʻrovnomalarga asosan berishni, Oʻzbekiston Respublikasining “Bank siri toʻgʻrisida”gi Qonuniga muvofiq qonunchilik hujjatlarida koʻzda tutilgan hollarda amalga oshirish mumkin.

202. Bir yilning turli sanalariga tegishli bir necha kunlik kassa hujjatlari bir yoʻla olinishi lozim boʻlgan hollarda, olinayotgan hujjatlarning sanasi boʻyicha dastlabki olingan hujjatning oʻrniga uning nusxasi (kseronusxasi) va mazkur Yoʻriqnomaning 201-bandida qayd etilgan hujjatlar toʻplami tikib qoʻyilishi lozim.

Pul ombori eshigini moddiy javobgar shaxslarning biometrik belgilarini identifikatsiya qilish orqali ochib-yopish 226-band talablariga toʻliq javob bersa, moddiy javobgarlik bank boshqaruvi raisining buyrugʻiga asosan bank rahbarining oʻrniga uning oʻrinbosari zimmasiga yuklatilishi mumkin. Bunda, bank rahbari moddiy javobgar shaxslarning faoliyatini umumiy nazoratga olishi lozim.

210. Naqd pul va boshqa qimmatliklar pul omboriga olib kirilganidan yoki olib chiqilganidan soʻng, mazkur Yoʻriqnomaning 31-ilovasida belgilangan shakldagi pul omboridagi seyfda (stellajda, temir shkafda) saqlanayotgan naqd pul va boshqa qimmatliklar roʻyxatiga zaruriy yozuvlar qayd etib borilishi lozim.