“Radiatsiyaviy xavfsizlik to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasi Qonuni, Vazirlar Mahkamasining “Ionlashtiruvchi nurlanish manbalari aylanishini davlat tomonidan hisobga olish va nazorat qilish tizimini tashkil etish qoidalarini tasdiqlash haqida” 2009-yil 3-apreldagi 98-son hamda “O‘zbekiston Respublikasi Favqulodda vaziyatlarda ularning oldini olish va harakat qilish davlat tizimini yanada takomillashtirish to‘g‘risida” 2011-yil 24-avgustdagi 242-son qarorlarining talablari bajarilishini ta’minlash maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi:

1. Quyidagilar:

Radiatsiyaviy avariyalarni prognozlashtirish, barvaqt aniqlash va harakat qilish yagona davlat tizimi to‘g‘risidagi Nizom 1-ilovaga muvofiq;

Radiatsiyaviy avariyalarni prognozlashtirish, barvaqt aniqlash va harakat qilish yagona davlat tizimining tashkiliy tuzilmasi 2-ilovaga muvofiq;

Ionlashtiruvchi nurlanishning sanksiyalanmagan (egasiz) manbalari aniqlanganda nazorat qiluvchi organlar va mudofaa tuzilmalarining o‘zaro hamkorlik qilish tartibi 3-ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

2. O‘zbekiston Respublikasi Favqulodda vaziyatlar vazirligi Sog‘liqni saqlash vazirligi, Ichki ishlar vazirligi, Davlat tabiatni muhofaza qilish qo‘mitasi, Davlat bojxona qo‘mitasi, O‘zbekiston Respublikasi Sanoat xavfsizligi davlat qo‘mitasi, boshqa manfaatdor vazirliklar va idoralar bilan birgalikda joylarda Radiatsiyaviy avariyalarni prognozlashtirish, barvaqt aniqlash va harakat qilish yagona davlat tizimi kuchlari va vositalarining o‘zaro hamkorlik qilishi masalalarini ishlab chiqish bo‘yicha har yilgi mavzuli taktik-maxsus mashqlarni o‘tkazsin.

3. Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari, tegishli vazirliklar va idoralar uch oy muddatda Radiatsiyaviy avariyalarni prognozlashtirish, barvaqt aniqlash va harakat qilish yagona davlat tizimining hududiy hamda funksional yordamchi tizimlari to‘g‘risidagi nizomni ishlab chiqsinlar va tasdiqlasinlar.

4. Vazirliklar va idoralar bir oy muddatda o‘z idoraviy normativ-huquqiy hujjatlarini ushbu qarorga muvofiqlashtirsinlar.

5. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish O‘zbekiston Respublikasi Bosh vazirining o‘rinbosari G‘.I.Ibragimov zimmasiga yuklansin.

1. Ushbu Nizom Radiatsiyaviy avariyalarni prognozlashtirish, barvaqt aniqlash va harakat qilish yagona davlat tizimining asosiy vazifalari, tarkibi va uni tashkil etish tartibini belgilaydi.

2. Radiatsiyaviy avariyalarni prognozlashtirish, barvaqt aniqlash va harakat qilish yagona davlat tizimi o‘zida tabiiy, texnogen va boshqa xususiyatga ega bo‘lgan, joyning radioaktiv ifloslanishi bilan birga kechadigan (radiatsiyaviy avariyalar) favqulodda vaziyatlardan aholi va hududlarni himoya qilish masalalarini hal etish vakolatiga kiradigan davlat boshqaruvi organlari, mahalliy davlat hokimiyati organlari, xo‘jalik birlashmalari, korxonalar va muassasalarning kuchlari va vositalarini birlashtiradigan tashkiliy-texnik tizimni ifodalaydi.

3. Radiatsiyaviy avariyalarni prognozlashtirish, barvaqt aniqlash va harakat qilish yagona davlat tizimi O‘zbekiston Respublikasida favqulodda vaziyatlardan xabardor qilish va bunday vaziyatlarda harakat qilish davlat tizimining ajralmas qismi hisoblanadi.

4. Radiatsiyaviy avariyalarni prognozlashtirish, barvaqt aniqlash va harakat qilish yagona davlat tizimi organlari o‘z faoliyatida O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi va qonunlariga, O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining qarorlariga, O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining farmonlari, qarorlari va farmoyishlariga, Vazirlar Mahkamasining qarorlari va farmoyishlariga, ushbu Nizomga va boshqa normativ-huquqiy hujjatlarga amal qiladi.

5. Quyidagilar Radiatsiyaviy avariyalarni prognozlashtirish, barvaqt aniqlash va harakat qilish yagona davlat tizimining asosiy vazifalari hisoblanadi:

tabiiy, texnogen va boshqa tarzda kelib chiqadigan radiatsiyaviy avariyalardan xabardor qilish va ularning oqibatlarini tugatishda radiatsiya xavfsizlikni ta’minlash sohasida davlat siyosatini (konsepsiyasini) ishlab chiqish va amalga oshirish;

radiatsiyaviy avariyalarni, shuningdek ularga olib keladigan tashqi va ichki tahdidlarni prognozlashtirish, ularning oldini olish, ularni barvaqt aniqlash, ularning kengayishiga yo‘l qo‘ymaslik va tugatish chora-tadbirlarini rejalashtirish va ular amalga oshirilishini ta’minlash;

Radiatsiyaviy avariyalarni prognozlashtirish, barvaqt aniqlash va harakat qilish yagona davlat tizimining kichik tizimlari faoliyat ko‘rsatishini tashkil etish va ularning normativ-huquqiy bazasini ishlab chiqish;

radiatsiyaviy xavfli obyektlar va uchastkalarda radiatsiyaviy vaziyatini muntazam kuzatish va nazorat qilishni tashkil etish va amalga oshirish (radiatsiya monitoringi);

radiatsiyaviy avariyalar tahdidi yoki yuzaga kelish xavfi bo‘lgan taqdirda xabardor qilish va harakat qilish uchun mo‘ljallangan Radiatsiyaviy avariyalarni prognozlashtirish, barvaqt aniqlash va harakat qilish yagona davlat tizimining kuch va vositalari doimiy tayyorgarligini tashkil etish va holatini nazorat qilish chora-tadbirlarini rejalashtirish va amalga oshirish;

joylarda radiatsiyaviy avariyalardan xabardor qilish, ularning kengayishiga yo‘l qo‘ymaslik va oqibatlarini tugatish uchun mo‘ljallangan moddiy va moliyaviy resurslar zaxirasini tashkil etish;

radiatsiyaviy avariyalardan xabardor qilish va ularning oqibatlarini tugatish, radiatsiyaviy avariyalarning kengayishiga yo‘l qo‘ymaslik va tugatish ishlariga jalb etiladigan yuridik va jismoniy shaxslarning majburiy sug‘urta qilish;

radiatsiyaviy avariyalarning oldini olish, ularning kengayishiga yo‘l qo‘ymaslik va oqibatlarini tugatish ishlarida qatnashgan hamda cheklangan yo‘l qo‘yiladigan miqdordan ortiqcha nurlangan shaxslarning ijtimoiy muhofazasini ta’minlash, shuningdek amaldagi qonun hujjatlari doirasida ularga imtiyozlar va tibbiy-psixologik reabilitatsiyani taqdim etish;

radiatsiyaviy xavfsizlik va radiatsiyaviy avariyalarni prognozlashtirish, barvaqt aniqlash va harakat qilish sohasida ilg‘or xalqaro tajribani joriy etish masalalari bo‘yicha xalqaro hamkorlikni amalga oshirish.

6. Quyidagilar Radiatsiyaviy avariyalarni prognozlashtirish, barvaqt aniqlash va harakat qilish yagona davlat tizimining maqsadlari hisoblanadi:

aholi va hududlarni radiatsiyaviy himoya qilish tadbirlarini oldindan o‘tkazish, radiatsiyaviy avariyalarning oldini olish, ularning oqibatlarini minimallashtirish va tugatish;

real radiatsiyaviy vaziyat to‘g‘risida ma’lumotlar to‘plash, ularni tahlil qilish, qayta ishlash va axborot almashish, shuningdek axborot-tahlil kichik tizimlarini tashkil etish va ularning faoliyat ko‘rsatishini ta’minlash uchun ushbu axborotni Radiatsiyaviy avariyalarni prognozlashtirish, barvaqt aniqlash va harakat qilish yagona davlat tizimi boshqaruvi organlariga taqdim etish.

7. Radiatsiyaviy avariyalarini prognozlashtirish, barvaqt aniqlash va harakat qilish yagona davlat tizimi respublika hududida radiatsiyaviy vaziyatning holati, radiatsiyaviy vaziyatning barqarorligiga xavf soluvchi manbalar va jarayonlarni barvaqt aniqlash va tahlil qilish ustidan doimiy nazorat (monitoring)ni ta’minlash va radiatsiyaviy vaziyatni baholash natijalari asosida barqaror radiatsiyaviy vaziyatni saqlab qolish bo‘yicha shoshilinch chora-tadbirlar ko‘rish vakolatiga kiradigan davlat boshqaruvi organlari, mahalliy davlat hokimiyati organlari, xo‘jalik birlashmalari, korxonalar va muassasalarning kuchlari va vositalarini birlashtiradi.

8. Radiatsiyaviy avariyalarni prognozlashtirish, barvaqt aniqlash va harakat qilish yagona davlat tizimi hududiy, funksional va axborot-tahlil kichik tizimlaridan iborat:

Qoraqalpog‘iston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahar hududiy tizimlari o‘z hududlari doirasida radiatsiyaviy avariyalarni prognozlashtirish, ulardan xabardor qilish, ularning kengayishiga yo‘l qo‘ymaslik va oqibatlarini tugatish uchun mahalliy davlat hokimiyati organlari, davlat boshqaruvi organlari hududiy bo‘linmalari, xo‘jalik birlashmalari, korxonalar va muassasalarning kuchlari va vositalarini birlashtiradi.

Funksional kichik tizimlar ushbu Nizomning 15—21-bandlarida ko‘rsatilgan radiatsiyaviy avariyalarni prognozlashtirish, barvaqt aniqlash, ularning kengayishiga yo‘l qo‘ymaslik va tugatish bo‘yicha muayyan funksiyalarni amalga oshirish vakolatiga kiradigan davlat boshqaruvi respublika organlarining hamda ularning joylardagi bo‘linmalarining kuchlari va vositalarini birlashtiradi.

9. Radiatsiyaviy avariyalarni prognozlashtirish, barvaqt aniqlash va harakat qilish yagona davlat tizimi respublika, mahalliy va obyektlar darajalariga bo‘linadi. Har bir daraja:

rahbarlik qiluvchi organ;

kundalik boshqarish organi;

radiatsiyaviy avariyalarni prognozlashtirish, barvaqt aniqlash, ulardan xabardor qilish, ularning kengayishiga yo‘l qo‘ymaslik va tugatishning kuch va vositalari;

moddiy-texnika zaxiralari va moliyaviy resurslardan iborat bo‘ladi.

10. Rahbarlik qiluvchi organlar — bu aholi va hududlarni radiatsiyaviy xususiyatli tahdidlardan himoya qilish masalalarini hal etish vakolatiga kiradigan organlar. Ular:

respublika darajasida — O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi;

mahalliy darajada — Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari;

obyektlar darajasida — radiatsiyaviy xavfli obyekt/ionlashtiruvchi nurlanish manbalari mavjud bo‘lgan obyekt rahbariyati (ma’muriyati) bilan ifodalanadi.

11. Kundalik boshqarish organlari — bu radiatsiyaviy avariyalarni prognozlashtirish, barvaqt aniqlash, ularning kengayishiga yo‘l qo‘ymaslik va tugatish bo‘yicha kuchlar va vositalarni bevosita boshqarish vakolatiga kiradigan davlat boshqaruvi organlari va ularning joylardagi bo‘linmalari, xo‘jalik birlashmalari, korxonalar va muassasalar:

respublika darajasida — Favqulodda vaziyatlar vazirligi, Sog‘liqni saqlash vazirligi, Qishloq va suv xo‘jaligi vazirligi, Davlat bojxona qo‘mitasi, Davlat tabiatni muhofaza qilish qo‘mitasi, Davlat geologiya va mineral resurslar qo‘mitasi, O‘zbekiston Respublikasi Sanoat xavfsizligi davlat qo‘mitasi, O‘zbekiston Respublikasi Favqulodda vaziyatlar vazirligi huzuridagi Gidrometeorologiya xizmati markazi (“O‘zgidromet” markazi), O‘zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi;

mahalliy darajada — Favqulodda vaziyatlar vazirligi, Sog‘liqni saqlash vazirligi, Qishloq va suv xo‘jaligi vazirligi, Davlat bojxona qo‘mitasi, Davlat tabiatni muhofaza qilish qo‘mitasi, “O‘zgidromet” markazining hududiy bo‘linmalari;

obyektlar darajasida — radiatsiyaviy-xavfli obyektlar/ionlashtiruvchi nurlanish manbalaridan foydalanuvchilarning favqulodda vaziyatlar bo‘yicha bo‘limlari (mutaxassislar).

12. Atrof muhitning holati ustidan radiatsiyaviy nazoratni hamda aholi va hududlarni radiatsiyaviy avariyalar oqibatlarining salbiy ta’siridan himoya qilish tadbirlarini amalga oshirish vazifasiga kiradigan davlat boshqaruvi organlari, mahalliy davlat hokimiyati organlari, xo‘jalik birlashmalari, korxonalar va muassasalarning ixtisoslashtirilgan tuzilmalari radiatsiyaviy avariyalarni prognozlashtirish, barvaqt aniqlash, ulardan xabardor qilish, ularning kengayishiga yo‘l qo‘ymaslik va ularni tugatish kuchlari va vositalari hisoblanadi.

Ixtisoslashtirilgan tuzilmalar (bo‘linmalar) tarkibiga ko‘ra idoraviy, hududiy va obyektlar tuzilmalariga bo‘linadi:

vazirliklar, davlat qo‘mitalari va idoralarning radiatsiyaviy nazoratni amalga oshirish hamda radiatsiyaviy razvedka va himoya qilish tadbirlarini amalga oshirish maqsadida tashkil etilgan tuzilmalari idoraviy ixtisoslashtirilgan tuzilmalarga tegishli bo‘ladi. Idoraviy ixtisoslashtirilgan tuzilmalarning asosini Favqulodda vaziyatlar vazirligi, Sog‘liqni saqlash vazirligi, Qishloq va suv xo‘jaligi vazirligi, Davlat bojxona qo‘mitasi, Davlat tabiatni muhofaza qilish qo‘mitasi, Davlat geologiya va mineral resurslar qo‘mitasi, Sanoat xavfsizligi davlat qo‘mitasi, “O‘zgidromet” markazining tuzilmalari tashkil etadi;

hududiy ixtisoslashtirilgan tuzilmalar davlat boshqaruvi tegishli organlari, mahalliy davlat hokimiyati organlari, xo‘jalik birlashmalarining hududiy bo‘linmalari, korxonalar va muassasalarning tuzilmalari, shuningdek ular negizida tashkil etiladigan yuqori tayyorgarlik fuqaro muhofazasi tuzilmalari hisoblanadigan maxsus himoyaning yig‘ma mobil otryadlari viloyat bo‘linmalari bilan ifodalanadi;

obyektli ixtisoslashtirilgan tuzilmalar avariya-texnik komandalari (guruhlar), radiatsiyaviy razvedka, maxsus ishlov berish guruhlari va radiatsiyaviy-xavfli obyektlarda tashkil etiladigan boshqa tuzilmalar bilan ifodalanadi.

Aholi va hududlarni radiatsiyaviy himoya qilish, radiatsiyaviy avariyalardan xabardor qilish, ularning oqibatlarini minimallashtirish va tugatish tadbirlarini oldindan o‘tkazish maqsadida Radiatsiyaviy avariyalarni prognozlashtirish, barvaqt aniqlash va harakat qilish yagona davlat tizimi darajalarining har birida ularning boshqaruv organlari xatti-harakatlari va kuch va vositalarining o‘zaro hamkorligi rejalari ishlab chiqiladi. Radiatsiyaviy avariyalarni prognozlashtirish, barvaqt aniqlash va harakat qilish yagona davlat tizimining har bir darajasida sa’y-harakatlar rejasi o‘z vaqtida ishlab chiqilishi uchun kundalik boshqaruv organlari javob beradi.

13. Radiatsiyaviy avariyalardan xabardor qilish, ularning kengayishiga yo‘l qo‘ymaslik va oqibatlarini tugatish bo‘yicha tadbirlarga O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining qaroriga ko‘ra O‘zbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligining qo‘shilmalari, qismlari va muassasalari jalb etilishi mumkin.

Shuningdek avariya-qutqaruv va qidiruv-qutqaruv tuzilmalari belgilangan tartibda jalb etilishi mumkin.

14. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:

radiatsiyaviy avariyalarni prognozlashtirish, barvaqt aniqlash va harakat qilish tizimini tashkil etish va uning faoliyati ustidan umumiy rahbarlik qiladi;

radiatsiyaviy xavfsizlikni ta’minlash sohasida davlat siyosati ishlab chiqilishi va amalga oshirilishini ta’minlaydi;

atrof muhitning radiatsiyaviy ifloslanishidan xabardor qilish va oqibatlarini tugatish bo‘yicha maxsus organ – O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Radiatsiyaviy va yadroviy xavfsizlik bo‘yicha komissiya orqali Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari, vazirliklar va idoralar hamda ularning joylardagi bo‘linmalarining faoliyatini muvofiqlashtiradi va samarali o‘zaro hamkorligini tashkil etadi;

Radiatsiyaviy avariyalarni prognozlashtirish, barvaqt aniqlash va harakat qilish yagona davlat tizimining kuch va vositalarini moliyaviy va resurslar bilan ta’minlaydi.

15. Favqulodda vaziyatlar vazirligi:

kundalik boshqaruv organlari faoliyatini, Radiatsiyaviy avariyalarni prognozlashtirish, barvaqt aniqlash va harakat qilish yagona davlat tizimining kuch va vositalarini muvofiqlashtiradi;

respublika bo‘yicha radiatsiyaviy vaziyat ustidan monitoring natijalari bo‘yicha ma’lumotlar to‘playdi, ularni tahlil qiladi va almashadi;

o‘zaro hamkorlik qiluvchi tuzilmalarni radiatsiyaviy avariya xavfi yoki u yuz berganligidan xabardor qiladi va ularga birinchi bo‘lib munosabat bildirish tashabbusi bilan chiqadi;

radioatsiyaviy avariya (radiologik terrorizm) kengayishiga yo‘l qo‘ymaslik va oqibatlarini tugatish tadbirlarini tashkil etadi va amalga oshiradi;

aholi barcha qatlamlarini radiatsiyaviy avariyalar (radiologik terrorizm harakatlari) sharoitlarida harakat qilishga o‘qitishni tashkil etadi va amalga oshiradi;

idoraviy ixtisoslashtirilgan tuzilmalarning radiatsiyaviy-xavfli zonani razvedka qilishga, ionlashtirvchi nurlanish manbaini identifikatsiya qilishga, shaxsiy tarkib (xodimlar) va joyga maxsus ishlov berishga doimiy tayyorgarligini ta’minlaydi;

zaxiraga qo‘yiladigan moddiy-texnika resurslarining miqdori va tarkibi bo‘yicha tavsiyalarni ishlab chiqadi;

barcha darajalarda radiatsiyaviy avariyalardan xabardor qilish va ularning oqibatlarini tugatish bo‘yicha tadbirlarni rejalashtirish yuzasidan tashkiliy-metodik rahbarlikni amalga oshiradi;

radiatsiyaviy avariyalarda birinchi bo‘lib harakat qilish kuch va vositalari tayyorlanishini nazorat qiladi;

joyning radioaktiv ifloslanishi bilan bog‘liq jarayonlarni prognozlashtirish, barvaqt aniqlash va ularni tugatish bo‘yicha normativ-huquqiy hujjatlar va metodik hujjatlarni ishlab chiqishda ishtirok etadi;

radiatsiyaviy avariyalarni barvaqt aniqlash va harakat qilish, shu jumladan radiologik terrorizm harakatlari sohasida xorijiy mamlakatlarning ilg‘or tajribasini o‘rganadi va amaliyotga joriy etadi.

16. Sog‘liqni saqlash vazirligi:

oziq-ovqat mahsulotlari, qurilish materiallari, suv (ochiq va yopiq manbalari)ning radionuklidlar bilan ifloslanishi holatini nazorat qiladi;

radiatsiyaviy avariyalar (radiologik terrorizm harakatlari)ning kengayishiga yo‘l qo‘ymaslik va oqibatlarini tugatish tadbirlarini amalga oshiradi;

ionlashtiruvchi nurlanish, radiatsiyaviy-xavfli materiallar (ular ko‘milguniga qadar) manbalarini vaqtincha saqlash tartibini belgilaydi;

radiatsiyaviy avariyalar kengayishiga yo‘l qo‘ymaslik va ularning oqibatlarini tugatish ishlariga jalb etiladigan xodimlar (shaxsiy tarkib) uchun radiatsiyaviy xavfsizlik rejimini belgilaydi;

radiatsiyaviy-xavfli obyektlar va hududlar yaqinida hamda bevosita o‘sha joylarda radiatsiyaviy fonni doimiy asosda o‘lchaydi;

Favqulodda vaziyatlar vazirligining Krizis vaziyatlarni boshqarish markazini va hududiy boshqarmalarning axborot-tahlil xizmatlarini (tezkor navbatchilar guruhlarini) joriy va tezkor ma’lumotlar bilan ta’minlaydi;

idoraviy ixtisoslashtirilgan tuzilmalarning radiaktiv ifloslanish zonalari chegaralarini, joyning radiometriyasini aniqlash hamda ionlashtiruvchi nurlanish manbaini birlamchi identifikatsiyalash bo‘yicha ishlarni bajarishga doimiy tayyorgarligini ta’minlaydi;

radiatsiyaviy avariyalar (radiologik terrorizm harakatlari)ning kengayishiga yo‘l qo‘ymaslik va oqibatlarini tugatish ishlarini bajarishga jalb etilgan xodimlar (shaxsiy tarkib)ning yakka tartibdagi va jamoaviy dozimetrik nazoratini, shuningdek ularning tibbiy himoya qilinishini tashkil etadi va amalga oshiradi;

radiatsiyaviy avariyalarning oldini olish, ularning kengayishiga yo‘l qo‘ymaslik va oqibatlarini tugatish bo‘yicha ishlarni olib borgan hamda cheklangan yo‘l qo‘yiladigan miqdorlardan ortiqcha nurlangan shaxslarni ijtimoiy muhofaza qilish chora-tadbirlarini amalga oshirishda qatnashadi, shuningdek ularga imtiyozlar berilishini va ular tibbiy-psixologik reabilitatsiya qilinishini ta’minlaydi;

joyning radioaktiv ifloslanishi bilan bog‘liq jarayonlarni prognozlashtirish, barvaqt aniqlash va tugatish bo‘yicha normativ-huquqiy hujjatlar va metodik hujjatlarni ishlab chiqishda qatnashadi;

vazirliklar va idoralarning ixtisoslashtirilgan tuzilmalari xodimlarini (birinchi bo‘lib harakat qilish guruhlarini) radiaktiv ifloslanish o‘chog‘ida harakat qilishga o‘qitadi;

radiatsiyaviy avariyalarni prognozlashtirish, barvaqt aniqlash va harakat qilish sohasida xorijiy mamlakatlarning ilg‘or tajribasini o‘rganadi va amaliyotga joriy etadi.

17. Qishloq va suv xo‘jaligi vazirligi:

joyning radioaktiv ifloslanishi bilan bog‘liq jarayonlarni prognozlashtirish, barvaqt aniqlash va tugatish bo‘yicha normativ-huquqiy hujjatlar va metodik hujjatlarni ishlab chiqishda qatnashadi;

o‘simlikchilik va chorvachilik mahsulotlari, ozuqa, o‘tloqlar va yaylovlar tuprog‘i va o‘simliklari radionuklidlar bilan ifloslanishi holatini nazorat qiladi;

qishloq xo‘jaligi yerlari, ekinzorlari va mahsulotlari radionuklidlar bilan ifloslanishidan xabardor qilish hamda radiatsiyaviy fon belgilangan normalardan ortiqcha ekanligi aniqlangan taqdirda radionuklidlar bilan ifloslanish darajasini pasaytirish chora-tadbirlarini tashkil etadi va amalga oshiradi;

idoraviy ixtisoslashtirilgan tuzilmalarning radiatsiyaviy avariyalar yuzaga kelishi xavfi bo‘lgan taqdirda ularni barvaqt aniqlash va ularga munosabat bildirish, dezaktivizatsiya qilish ishlarini o‘tkazish bo‘yicha xatti-harakatlarga doimiy tayyorligini ta’minlaydi;

qishloq xo‘jaligi mahsulotlari, ozuqa va qishloq xo‘jaligi ekinzorlari tuprog‘i va ekinzorlar radionuklidlar bilan belgilangan normalardan ortiqcha ifloslanishi holatlaridan xabardor qilish, barvaqt aniqlash va harakat qilish sohasida xorijiy mamlakatlarning ilg‘or tajribasini o‘rganadi va amaliyotga joriy etadi.

18. Davlat bojxona qo‘mitasi:

radioaktiv materiallar respublika hududiga/undan/u orqali olib kirilishi/olib chiqilishi/tranziti ustidan radiatsiyaviy nazoratni amalga oshiradi;

Radiatsiyaviy avariyalarni prognozlashtirish, barvaqt aniqlash va harakat qilish yagona davlat tizimi boshqaruvi organlarini belgilangan normalardan ortiqcha radionuklidlar mavjud bo‘lgan materiallar respublika hududidan/ga olib chiqilishi/olib kirilishining ruxsat berilmagan urinishlari aniqlanishi holatlari to‘g‘risida xabardor qiladi, va belgilangan tartibda ularning olib kirilishi/olib chiqilishiga yo‘l qo‘ymaslik, shuningdek ularni jo‘natuvchiga qaytarish tartib-taomillari tashabbusi bilan chiqadi;

ionlashtiruvchi nurlanish manbalari aylanishi ustidan bojxona nazorati, shuningdek radiatsiyaviy avariyalarni barvaqt aniqlash va harakat qilish sohasida xorijiy mamlakatlarning ilg‘or tajribasini o‘rganadi va amaliyotga joriy etadi.

19. Davlat tabiatni muhofaza qilish qo‘mitasi:

atrof muhitning radioaktiv ifloslanishini pasaytirishga va/yoki ular haqida xabardor qilishga yo‘naltirilgan ishlab chiqilgan tadbirlar sanoat obyektlari tomonidan bajarilishini muvofiqlashtiradi;

antropogen manbalar atrof muhiti, shuningdek ularning ta’siri zonasiga kiradigan obyektlar atrofi va yaqini radionuklidlar bilan ifloslanishi holati ustidan kuzatish va nazorat qilishni tashkil etadi va amalga oshiradi;

atrof muhit (havo, suv va tuproq) radionulidlar bilan ifloslanishi holati to‘g‘risidagi ma’lumotlarni to‘playdi, tahlil qiladi va umumlashtiradi, ularning Favqulodda vaziyatlar vazirligining Krizis vaziyatlarni boshqarish markaziga va uning hududiy boshqarmalarining axborot-tahlil xizmatlariga (tezkor navbatchilar guruhlariga), shuningdek manfaatdor vazirliklar va idoralarga yetkazilishini ta’minlaydi;

idoraviy ixtisoslashtirilgan tuzilmalarning radiatsiyaviy avariyalar (radiologik terrorizm harakatlari) o‘choqlarida suv, havo va tuproq namunalarida radionuklidlar mavjudligi bo‘yicha ishlarni bajarishga doimiy tayyorgarligini ta’minlaydi;

radiatsiyaviy avariyalarni prognozlashtirish, barvaqt aniqlash va harakat qilish sohasida xorijiy mamlakatlarning ilg‘or tajribasini o‘rganadi va amaliyotga joriy etadi.

20. Sanoat xavfsizligi davlat qo‘mitasi:

radiatsiyaviy avariyalarni, shuningdek ularga olib kelgan ichki va tashqi tahdidlarni prognozlashtirish, barvaqt aniqlash, ularning kengayishiga yo‘l qo‘ymaslik va oqibatlarini bartaraf etish tadbirlarini rejalashtirishda va ularning amalga oshirilishini ta’minlashda qatnashadi;

Radiatsiyaviy avariyalarni prognozlashtirish, barvaqt aniqlash va harakat qilish yagona davlat tizimining normativ-huquqiy bazasini ishlab chiqish, kengaytirish va takomillashtirishni ta’minlaydi;

Radiatsiyaviy avariyalarni prognozlashtirish, barvaqt aniqlash va harakat qilish yagona davlat tizimining kuch va vositalarini radiatsiyaviy avariyalar va radiologik terrorizm harakatlari yuzaga kelish xavfi bo‘lgan taqdirda tezkor harakat qilishga tayyorlashda qatnashadi;

radiatsiyaviy xavfsizlik va radiatsiyaviy avariyalarni prognozlashtirish, barvaqt aniqlash va harakat qilish sohasida ilg‘or xalqaro tajribani joriy etish masalalari bo‘yicha xalqaro hamkorlikni amalga oshiradi.

21. “O‘zgidromet” markazi:

monitoringning mavjud postlari bilan bog‘liqlikda aholi punktlari hududida atmosferaning yerga yaqin qatlamining radioaktiv ifloslanishini nazorat qiluvchi idoraviy tizimning faoliyatini tashkil etadi va ta’minlaydi;

idoraviy ixtisoslashtirilgan tuzilmalarni (radiatsiyaviy vaziyatni aniqlash va prognoz qilish bo‘yicha guruhlarni) tashkil etadi va ularning radiatsiyaviy avariyalar (radiologik terrorizm) o‘choqlari va o‘choqlari yaqinida harakat qilishga doimiy tayyorgarligini ta’minlaydi;

joyning radioaktiv ifloslanishi bilan bog‘liq jarayonlarni prognozlashtirish, barvaqt aniqlash va tugatish bo‘yicha normativ-huquqiy hujjatlar va metodik hujjatlarni ishlab chiqishda qatnashadi;

atmosferaning yerga yaqin qatlami radioaktiv ifloslanishi holati to‘g‘risidagi ma’lumotlarni to‘playdi, tahlil qiladi va umumlashtiradi;

aholi punktlari hududidagi radiatsiyaviy vaziyatning holati to‘g‘risidagi joriy va tezkor ma’lumotlarni Favqulodda vaziyatlar vazirligining Krizis vaziyatlarni boshqarish markaziga va hududiy boshqarmalarning axborot-tahlil xizmatlariga (tezkor navbatchilar guruhlariga) yetkazadi;

atmosfera havosi, tuproq va suv radionuklidlar bilan belgilangan normalardan ortiqcha ifloslanishi holatlarini prognozlashtirish va barvaqt aniqlash sohasida xorijiy mamlakatlarning ilg‘or tajribasini o‘rganadi va amaliyotga joriy etadi.

22. O‘zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi:

radiatsiyaviy avariyalardan xabardor qilish, ularning kengayishiga yo‘l qo‘ymaslik va oqibatlarini tugatish bo‘yicha qarorlar qabul qilishda Radiatsiyaviy avariyalarni prognozlashtirish, barvaqt aniqlash va harakat qilish yagona davlat tizimining rahbar organlarini va kundalik boshqaruv organlarini ekspert qo‘llab-quvvatlaydi;

radiatsiyaviy avariyalarni prognozlashtirish va ular paydo bo‘lishi xavfini barvaqt aniqlashning zamonaviy usullarini, shuningdek birinchi bo‘lib munosabat bildirish bo‘linmalari xodimlarini himoya qilish usullarini ishlab chiqadi va joriy etadi;

radioaktiv materiallarning turlari, tartibi va quvvatini uzil-kesil identifikatsiyalash bo‘yicha ishlarni tashkil etadi va amalga oshiradi;

ionlashtiruvchi nurlanish manbalarini zararsizlantirish (ko‘mib tashlash) ishlarini bajaradi;

Davlat bojxona qo‘mitasining portal monitoring tizimi zarur tarzda ishlashini qo‘llab-quvvatlash uchun ilmiy va texnik ko‘maklashadi;

Favqulodda vaziyatlar vazirligining Krizis vaziyatlarni boshqarish markazini va hududiy boshqarmalarning axborot-tahlil xizmatlarini (tezkor navbatchilar guruhlarini) joriy va tezkor axborot bilan ta’minlaydi;

o‘zining ixtisoslashtirilgan tuzilmalarining radiatsiyaviy avariyalar (radiologik terrorizm harakatlari)dan xabardor qilishga va ularning oqibatlarini tugatishga doimiy tayyorgarligini ta’minlaydi;

radiatsiyaviy avariyalar oqibatlarini tugatish ishlarini bajarishda idoraviy xodimlar ustidan yakka tartibda va jamoaviy radiatsiyaviy nazoratni tashkil etadi va amalga oshiradi;

joyning radioaktiv ifloslanishi bilan bog‘liq jarayonlarni prognozlashtirish, barvaqt aniqlash va tugatish bo‘yicha normativ-huquqiy hujjatlar va metodik hujjatlarni ishlab chiqishda qatnashadi;

vazirliklar va idoralarning ixtisoslashtirilgan tuzilmalari (birinchi bo‘lib harakat qilish guruhlari) xodimlarini radiaktiv ifloslanish o‘chog‘ida harakat qilishga o‘qitadi;

radiatsiyaviy avariyalarni prognozlashtirish, barvaqt aniqlash va harakat qilish sohasida xorijiy mamlakatlarning ilg‘or tajribasini o‘rganadi va amaliyotga joriy etadi.

23. Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari:

o‘zlari huzurida yangidan tashkil etiladigan hududiy idoralararo komissiyalar orqali mahalliy darajadagi Radiatsiyaviy avariyalarni prognozlashtirish, barvaqt aniqlash va harakat qilish yagona davlat tizimiga rahbarlik qiladi;

tegishli ma’muriy-hududiy birlik doirasida barqaror radiatsiyaviy vaziyatni saqlash va mustahkamlash bo‘yicha davlat siyosatini ta’minlashga doir tadbirlar amalga oshirilishi ustidan nazoratni tashkil etadi va amalga oshiradi;

barqaror radiatsiyaviy vaziyatni saqlash va mustahkamlashga yo‘naltirilgan kompleks tadbirlar (tashkiliy, profilaktik, muhandis-texnik va boshqalar) samaradorligini oshirishga doir takliflarni ishlab chiqadi va ko‘rib chiqish uchun O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga kiritadi;

aholi va hududlarni radiatsiyaviy avariyalardan (radiologik terrorizm harakatlaridan) va ularning oqibatlaridan himoya qilish masalalarini hal etish vakolatiga kiradigan davlat boshqaruvi organlarining hududiy bo‘linmalari, korxonalar va muassasalar faoliyatini va ularning o‘zaro hamkorlik qilishini muvofiqlashtiradi;

idoraviy mansub hududda tashkil etilgan va (yoki) joylashtirilgan hududiy, idoraviy va obyektlar ixtisoslashtirilgan tuzilmalari kuch va vositalarining tayyorgarligini va ularni doimiy tayyor holatda saqlashni nazorat qiladi;

ionlashtiruvchi nurlanish manbalari aylanishi ustidan davlat hisobi va nazorati tizimi faoliyatini nazorat qiladi;

Radiatsiyaviy avariyalarni prognozlashtirish, barvaqt aniqlash va harakat qilish yagona davlat tizimi boshqaruvining respublika va hududiy organlari o‘rtasida ma’lumotlar to‘planishi, tahlil qilinishi va almashinishini tashkil etadi;

radiatsiyaviy avariyalardan xabardor qilish, ularning kengayishiga yo‘l qo‘ymaslik va oqibatlarini tugatish uchun mo‘ljallangan moddiy va moliyaviy resurslar zaxirasini tashkil etadi.

24. Radiatsiyaviy avariyalarni prognozlashtirish, barvaqt aniqlash va harakat qilish yagona davlat tizimining axborot-tahlil kichik tizimi o‘zida tabiiy, texnogen va boshqa xususiyatga ega bo‘lgan, joyning radioaktiv ifloslanishi bilan birga kechadigan (radiatsiyaviy avariyalar) favqulodda vaziyatlardan aholi va hududlarni himoya qilish masalalarini hal etish vakolatiga kiradigan davlat boshqaruvi organlari, mahalliy davlat hokimiyati organlari, xo‘jalik birlashmalari, korxonalar va muassasalarning navbatchi-dispetcherlik (dispetcherlik) xizmatlarini birlashtiradigan tashkiliy-texnik tuzilmani ifodalaydi.

25. Axborot-tahlil tizimining asosiy vazifasi — radiatsiyaviy xavfsizlikning belgilangan normalari ortiqcha bo‘lishi holatlari to‘g‘risida boshqaruv organlariga va Radiatsiyaviy avariyalarini prognozlashtirish, barvaqt aniqlash va harakat qilish yagona davlat tizimining kuch va vositalariga tezkor xabar berilishini ta’minlash hamda yuzaga kelishi tahdidini bartaraf etish, shuningdek radiatsiyaviy avariyalarning kengayishiga yo‘l qo‘ymaslik va oqibatlarini tugatish maqsadida harakat qilish mexanizmlari tashabbusi bilan chiqish.

26. Radiatsiyaviy avariyalarni prognozlashtirish, barvaqt aniqlash va harakat qilish yagona davlat tizimining axborot-tahlil kichik tizimi:

respublika darajasida — O‘zbekiston Respublikasi Favqulodda vaziyatlar vazirligining Krizis vaziyatlarni boshqarish markazi, shuningdek vakolatli vazirliklar va idoralarning navbatchi-dispetcherlik xizmatlari;

mahalliy darajada — favqulodda vaziyatlar bo‘yicha hududiy boshqarmalarning axborot-tahlil xizmati hamda vakolatli vazirliklar va idoralarning hududiy bo‘linmalari navbatchi-dispetcherlik xizmatlari;

obyektlar darajasida — radiatsiyaviy-xavfli obyektlar/ionlashtiruvchi nurlanish manbalari mavjud bo‘lgan obyektlarning navbatchi-dispetcherlik xizmati bilan ifodalanadi.

27. Axborot-tahlil tizimi faoliyatiga amaliy rahbarlik qiladigan Favqulodda vaziyatlar vazirligining Krizis vaziyatlarni boshqarish markazi axborot-tahlil kichik tizimining muvofiqlashtiruvchisi va bosh organi hisoblanadi.

28. Axborot-tahlil kichik tizimi hamda umuman butun tizim faoliyatiga O‘zbekiston Respublikasi Favqulodda vaziyatlar vazirligi, Sog‘liqni saqlash vazirligi va Fanlar akademiyasining Yadro fizikasi instituti metodik rahbarlik qiladi.

29. Axborot-tahlil kichik tizimida ma’lumotlar ayirboshlash umumiy foydalaniladigan aloqaning global tarmog‘i (Internet) negizida tashkil etiladigan himoyalangan kompyuter tarmog‘i bo‘yicha amalga oshiriladi.

30. Radiatsiyaviy avariyalarni prognozlashtirish, barvaqt aniqlash va harakat qilish yagona davlat tizimi ham umuman respublika hududida, ham joylarda yuzaga keladigan radiatsiyaviy vaziyatga bog‘liq ravishda quyidagi uch rejimdan birida faoliyat ko‘rsatadi:

1) kundalik rejim qulay radiatsiyaviy vaziyatda, ya’ni aholining radioaktiv nurlanishi va hududlarning radionuklidlar bilan belgilangan normalardan ortiqcha ifloslanishi xavfi yuzaga kelishi tahdidi mavjud bo‘lmaganda belgilanadi.

Ushbu rejimda:

Radiatsiyaviy avariyalarni prognozlashtirish, barvaqt aniqlash va harakat qilish yagona davlat tizimi boshqaruv organlari, kuch va vositalarining belgilangan vazifalarni bajarishga tayyorgarligini oshirish;

axborot-tahlil kichik tizimini takomillashtirish;

moddiy-texnika va moliyaviy resurslar zaxirasini to‘ldirish va yangilash;

radiatsiyaviy xavfli obyektlar faoliyat ko‘rsatishi barqarorligini oshirish va radiatsiyaviy jihatdan nobop hududlarda ekologik vaziyatni sog‘lomlashtirish;

Radiatsiyaviy avariyalarni prognozlashtirish, barvaqt aniqlash va harakat qilish yagona davlat tizimining barcha elementlari faoliyatini har tomonlama (normativ-huquqiy, tashkiliy, moddiy-texnik, moliyaviy) ta’minlash tadbirlari bajariladi;

2) yuqori tayyorlik rejimi joy (hududlar) radionuklidlar bilan ifloslanishi bilan birga kechadigan va aholining belgilangan normalardan ortiqcha radioaktiv nurlanishiga olib keluvchi turlicha xususiyatga ega bo‘lgan favqulodda vaziyat yuzaga kelishi xavfi bo‘lgan taqdirda belgilanadi.

Ushbu rejimda radiatsiyaviy xavfli obyektlar va hududlarda favqulodda vaziyatlardan (radiatsiyaviy avariyalardan) xabardor qilish va ularni tugatish bo‘yicha rejalar amalga kiritiladi. Ularga muvofiq:

rahbarlik qiluvchi organlar va boshqaruv organlarining ular doimiy joylashgan joylarda kecha-kunduz navbatchilik qilishi tashkil etiladi;

potensial xavfli obyektlar va uchastkalarda (hududlarda) radiatsiyaviy vaziyat ustidan monitoring olib borish kuchaytiriladi, ularda radiatsiyaviy fonni o‘lchash karraligi ko‘payadi;

ixtisoslashtirilgan tuzilmalar (bo‘linmalar) hamda moddiy-texnika va moliyaviy resurslar zaxirasi harakatga tayyorlik va ulardan belgilangan vazifa bo‘yicha foydalanish holatiga keltiriladi;

radiatsiyaviy avariyalarning ehtimoli bo‘lgan yoki yuzaga kelgan o‘choqlari tumanlariga radiatsiyaviy nazorat va kuzatishni kuchaytirish maqsadida radiatsiyaviy nazoratning mobil guruhlari yuboriladi;

ehtimoli bo‘lgan radiatsiyaviy avariyalarning ko‘lamlari va oqibatlarini prognozlashtirish asosida aholi va hududlarni himoya qilish, shuningdek ularni ta’minlash bo‘yicha tadbirlar usullari bo‘yicha zarur tuzatishlar kiritiladi;

3) favqulodda rejim joyning radionuklidlar bilan ifloslanishiga va aholining belgilangan normalardan ortiqcha radioaktiv nurlanishiga olib kelgan turlicha xususiyatga ega bo‘lgan favqulodda vaziyat yuzaga kelganda belgilanadi.

Ushbu rejim undan oldingi yuqori tayyorlik rejimini chetlab o‘tgan holda joriy etilishi mumkin.

Favqulodda rejimda radiatsiyaviy avariyalar kengayishiga yo‘l qo‘ymaslik va ularni tugatish bo‘yicha rejalar amalga kiritiladi. Ularga muvofiq:

rahbarlik qiluvchi organlar va boshqaruv organlarining ular doimiy joylashgan joylarda kecha-kunduz navbatchilik qilishi tashkil etiladi;

vaziyatni baholash va qaror qabul qilish uchun radioaktiv ifloslanish o‘choqlariga birinchi bo‘lib harakat qilish guruhlari yuboriladi;

moddiy-texnika resurslari zaxirasi joriy ta’minlashga va belgilangan vazifasiga ko‘ra foydalanishga o‘tkazilgan holda to‘liq tayyor holatga keltiriladi;

radiatsiyaviy nazorat va kuzatishni kuchaytirish maqsadida radiatsiyaviy avariyalar o‘choqlari yuzaga kelgan tumanlarga va ular bilan chegaradosh hududlarga radiatsiyaviy nazoratning mobil guruhlari yuboriladi;

yuzaga kelgan radiatsiyaviy avariyaning ko‘lamlari va oqibatlaridan kelib chiqib aholi va hududlarni himoya qilish, shuningdek ularni har tomonlama ta’minlash bo‘yicha kompleks chora-tadbirlar tashkil etiladi va amalga oshiriladi;

radioaktiv ifloslanish o‘choqlari kengayishiga yo‘l qo‘ymaslik va ularni tugatish chora-tadbirlari to‘g‘risida rahbar organlarni va boshqaruv organlarni doimiy xabardor qilish tashkil etiladi.

31. O‘zbekiston Respublikasi Favqulodda vaziyatlar vazirligi radiatsiyaviy avariyalar tahdidi va yuzaga kelishida sa’y-harakatlarni rejalashtirish yuzasidan tashkiliy-metodik rahbarlik qiladi.

32. Moddiy-texnika va moliyaviy resurslar zaxirasi radiatsiyaviy avariyalarning oldini olish, ularning kengayishiga yo‘l qo‘ymaslik va ularni tugatish bo‘yicha chora-tadbirlarni ta’minlash uchun mo‘ljallangan hamda zarur yetarlilik tamoyili bo‘yicha va mahalliy xususiyatlarni hisobga olgan holda mahalliy va obyektlar darajalarida tashkil etiladi.

33. Zaxiraga qo‘yiladigan hududiy moddiy-texnika resurslari miqdori va tarkibini favqulodda vaziyatlar va sog‘liqni saqlash boshqarmalarining tavsiyalari asosida Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari belgilaydi (radiatsiyaviy-xavfli obyektlarda – obyekt tasarrufida bo‘lgan tashkilot ma’muriyati).

34. Moliyaviy va moddiy-texnika resurslari zaxiralarini hisobga olish, saqlash, jamlash va yangilash, shuningdek ularni hisobdan chiqarishni ta’minlash Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklariga yuklanadi.

35. Radiatsiyaviy avariyalar tahdidlari va oqibatlarini tugatish chora-tadbirlarini moliyalashtirish radiatsiyaviy ifloslanish zonalaridagi obyektlar mablag‘lari, tegishli vazirliklar va idoralarning, sug‘urta jamg‘armalari va boshqa manbalarning mablag‘lari hisobiga amalga oshiriladi.

36. Radiatsiyaviy avariya tahdidini yoki uning oqibatlarini tugatish uchun resurslar yetarli bo‘lmagan taqdirda, ular O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining zaxira jamg‘armasidan ajratilishi mumkin.

Ushbu Tartib ionlashtiruvchi nurlanishning sanksiyalanmagan (egasiz) manbalari topilganda o‘tkaziladigan tadbirlarning navbatliligini va ularni bajaruvchilarni, shuningdek aholi va hududlarning radiatsiyaviy xavfsizligini ta’minlash sohasidagi harakat qilish bo‘linmalariga yuklanadigan asosiy vazifalarni hamda nazorat qiluvchi organlar va mudofaa tuzilmalarning o‘zaro hamkorlik qilishini belgilaydi.

Ionlashtiruvchi nurlanishning sanksiyalanmagan (egasiz) manbai (INSM) — faol harakatlar bilan topilgan yoki aniqlangan va ionlashtiruvchi nurlanish manbalari (INM) milliy reyestriga kiritilmagan radioaktiv modda yoki yadroviy material.

Harakat qilish bo‘linmalari — joyning radiatsiyaviy ifloslantirish o‘chog‘i yuzaga kelishidan xabardor qilish va (yoki) aniqlash (radiatsiyaviy razvedka), ularning kengayishiga yo‘l qo‘ymaslik (belgilash va cheklash) hamda tugatish (INMni zararsizlantirish, dezaktivlashtirish) bo‘yicha ishlarni o‘tkazish uchun mo‘ljallab maxsus tayyorlangan va jihozlangan tuzilmalar.

Radioaktiv moddalar (RM) va radioaktiv chiqindilar (RACh) aylanishi subyektlarida ularning, shuningdek topilgan yoki RM va RACh yo‘qolishi aniqlangan hollarda ular bir soat mobaynida bu to‘g‘rida yuqori tashkilotni (mavjud bo‘lsa), O‘zbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligini, Davlat xavfsizlik xizmatini va O‘zbekiston Respublikasi Sanoat xavfsizligi davlat qo‘mitasini xabardor qiladi. Topilgan va hisobga olinmagan RM va RACh hisobga qo‘yiladi (Vazirlar Mahkamasining “Radioaktiv moddalar va radioaktiv chiqindilar, shuningdek yadroviy materiallar aylanishini davlat tomonidan hisobga olish va nazorat qilish tartibi to‘g‘risidagi nizomlarni tasdiqlash to‘g‘risida” 2009-yil 13-avgustdagi 231-son qarori).

RM va RACh aylanishi subyektlarining javobgarligi doirasidan tashqarida INSM topilgan yoki aniqlangan taqdirda o‘zaro xabardor qilish ushbu Tartibga ilovaga muvofiq INSM topilganda nazorat qiluvchi organlar va mudofaa tuzilmalarining o‘zaro hamkorlik qilish sxemasi bo‘yicha amalga oshiriladi.

INSM topilgan taqdirda o‘tkaziladigan ishlarning xavfsizligini ta’minlash maqsadida hodisa ro‘y bergan joyda Favqulodda vaziyatlar vazirligi va (yoki) Sog‘liqni saqlash vazirligi harakat qilish bo‘linmalari kuchlari bilan radiatsiyaviy razvedka amalga oshiriladi. Radiatsiyaviy razvedka yakunlari bo‘yicha joyning radiatsiyaviy ifloslanish zonasi (o‘chog‘i) aniqlanadi va belgilanadi.

Hududiy (idoraviy) Davlat sanitariya-epidemiologiya nazorati markazi (DSENM) radiatsiyaviy xavfsizlik bo‘limi (RXB) mutaxassislari tomonidan radiatsiyaviy rejim belgilangandan keyingina harakat qilish bo‘linmalari radiatsiyaviy zaharlanish o‘chog‘ining kengayishiga yo‘l qo‘ymaslik va tugatish ishlariga qo‘yiladi.

INSM topilgan (aniqlangan) joyda o‘tkaziladigan barcha tadbirlar ishlar rahbari (qaror qabul qiluvchi shaxs)ning nazorat qiluvchi organlar va mudofaa tuzilmalarining yetib kelgan mutaxassislari (ekspertlari) taqdim etgan takliflar asosida qabul qilgan qaroriga muvofiq amalga oshirilishi kerak. INSM topilgan joyda ishlarni o‘tkazish yuzasidan qaror hududiy (idoraviy) DSEMMning radiatsiyaviy xavfsizlik bo‘limi eksperti (mutaxassisi) taklifisiz qabul qilinishi mumkin emas.

Harakat qilish bo‘linmalarining shaxsiy tarkibi radiatsiyaviy ifloslanish o‘chog‘ida ishlash uchun nafas olish organlari va terini himoyalash, shuningdek yakka tartibda va guruhli radiometrik nazorat vositalari (dozimetrlar) bilan ta’minlangan bo‘lishi kerak.

Yadroviyaviy avariyalar va (yoki) yadroviy qo‘poruvchilik hodisalari ro‘y berganda harakat qilish bo‘linmalarining shaxsiy tarkibiga radiatsiyaviy ifloslanish o‘chog‘idagi ishlardan oldin spetsifik yodli profilaktika qo‘llanadi.

Radiatsiyaviy ifloslanish o‘chog‘idan chiqish chog‘ida barcha xodimlar va shaxsiy tarkib yakuniy maxsus va sanitariya ishlovidan o‘tishi kerak.

INSM topilganligi (aniqlanganligi) to‘g‘risida axborot olingach nazorat qiluvchi organlar va tegishli mudofaa tuzilmalari o‘zlariga yuklangan funksiyalarga muvofiq tadbirlarni bajarishga kirishadilar.

O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:

Vazirlar Mahkamasi huzurida tashkil etiladigan maxsus organ (komissiya) orqali INSMni identifikatsiyalash va zararsizlantirish bo‘yicha tadbirlarga jalb etiladigan nazorat qiluvchi organlar va mudofaa tuzilmalarining, boshqa vazirliklar va idoralarning faoliyatiga umumiy rahbarlik qilish;

zarurat bo‘lganda radiatsiyaviy avariyalarning oldini olish, kengayishiga yo‘l qo‘ymaslik va oqibatlarini tugatish bo‘yicha tadbirlarga Mudofaa vazirligi qo‘shilmalari, qismlari va muassasalarini jalb etish to‘g‘risidagi qarorni ishlab chiqish va O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan tasdiqlashga kiritish.

Favqulodda vaziyatlar vazirligi:

INSM topilganligi holati to‘g‘risida vazirliklar va idoralarni, shuningdek mudofaa tuzilmalarini xabardor qilish;

hodisa (topilgan) joyiga tezkorlik bilan yetib kelish;

radiatsiyaviy razvedkani tashkil etish va o‘tkazish;

radiatsiyaviy ifloslanish o‘chog‘i (RIO‘) kengayishiga yo‘l qo‘ymaslik va tugatish ishlarini o‘tkazish yuzasidan qaror qabul qilish uchun takliflarni ishlab chiqish va taqdim etish;

INSMni zararsizlantirish va ko‘mib tashlash ishlarini amalga oshirishni tashkil etish va ularda qatnashish;

radiatsiyaviy ifloslanish o‘chog‘i (RIO‘)dagi ishlarga jalb etiladigan shaxsiy tarkibni yakka tartibda dozimetrik nazorat qilish;

RIO‘dagi dezaktivatsiya ishlarining hamda maxsus ishlov berish punkti (MIBP)da shaxsiy tarkibni va texnikani maxsus ko‘rikdan o‘tkazishning sifatini nazorat qilish;

yuqori va o‘zaro harakat qiluvchi boshqaruv organlarini INSMni zararsizlantirish va ko‘mib tashlash ishlarining natijalari to‘g‘risida xabardor qilish.

Sog‘liqni saqlash vazirligi:

hodisa (topilgan) joyiga yetib kelish;

radiatsiyaviy razvedkani va materialni identifikatsiyalashni tashkil etish va o‘tkazishda qatnashish;

vaziyatni (xavflilikni) baholash va radiatsiyaviy xavfsizlik rejimini aniqlash;

RIO‘ning kengayishiga yo‘l qo‘ymaslik va tugatish ishlarini o‘tkazish yuzasidan qaror qabul qilish uchun takliflarni ishlab chiqish va taqdim etish;

INSMni zararsizlantirish va ko‘mib tashlash ishlarini tashkil qilish va o‘tkazishda qatnashish;

RIO‘dagi ishlarga jalb etiladigan xodimlarni va shaxsiy tarkibni yakka tartibda dozimetrik nazorat qilishni tashkil etish va amalga oshirish;

RIO‘dagi dezaktivatsiya ishlarining hamda maxsus ishlov berish punkti (MIBP)da shaxsiy tarkibni va texnikani maxsus ko‘rikdan o‘tkazishning sifatini nazorat qilish;

topilgan (aniqlangan) INSMni identifikatsiya qilish natijalarini hujjatlashtirish, shuningdek ular bo‘yicha yuqori va o‘zaro harakat qiluvchi boshqaruv organlarini xabardor qilish.

Ichki ishlar vazirligi:

begona shaxslarni va avtotransport vositalarini kiritmaslik maqsadida xavfli zona hududini o‘rab olish va qo‘riqlashni tashkil etish;

topilgan (aniqlangan) INSMning kelib chiqishini aniqlash bo‘yicha tergov-tezkor tadbirlarini o‘tkazish;

odamlarni va begona avtotransportni xavfli zona hududidan evakuatsiya qilishda qatnashish;

topilgan (aniqlangan) INSMni olib chiqib ketish yo‘nalishi bo‘yicha kuzatib borishni tashkil etish;

boshqaruv organlarini, o‘zaro harakat qiluvchi va nazorat qiluvchi vazirliklar va idoralarni o‘tkazilgan maxsus ishlarning natijalari to‘g‘risida xabardor qilish.

Davlat bojxona qo‘mitasi:

o‘zaro harakat qiluvchi va nazorat qiluvchi vazirliklar va idoralarni respublika hududi orqali (unga va undan) tranzit bo‘yicha olib kirish (olib chiqib ketish) yuzasidan radiatsiyaviy nazoratni amalga oshirish chog‘ida INSM topilishi (aniqlanishi) holatlari to‘g‘risida xabardor qilish;

topilgan (aniqlangan) INSMni dastlabki radiometriyalash va identifikatsiyalashni o‘tkazish;

xodimlarni va aholini INSMning zararli ta’siridan himoya qilish tadbirlarini tashkil etish va amalga oshirish;

topilgan (aniqlangan) INSMlarni olib kirishga yoki tranzit bo‘yicha (jo‘natuvchiga) qaytarishga, shuningdek ularning sanksiyasiz olib chiqib ketilishiga yo‘l qo‘ymaslik bo‘yicha tartibotlar yuzasidan belgilangan tartibda tashabbus ko‘rsatish;

topilgan (aniqlangan) INSMni identifikatsiyalash va olib chiqib ketish ishlari tugagungacha INSMning daxlsizligini ta’minlash;

topilgan (aniqlangan) INSMni identifikatsiyalash va zararsizlantirish tadbirlarini har tomonlama ta’minlash.

Davlat xavfsizlik xizmati:

qo‘poruvchilikka qarshi kurashish bo‘yicha tezkor-qidiruv ishlari natijasida aniqlangan INSM topilgandagi harakatlarga umumiy rahbarlik qilish, o‘zaro harakat qiluvchi boshqaruv organlarini hamda nazorat qiluvchi vazirliklar va idoralarni INSM aniqlanganligi hollari to‘g‘risida xabardor qilish;

nazorat qiluvchi organlar va mudofaa tuzilmalarining, jalb etiladigan boshqa vazirliklar va idoralarning o‘zaro harakat qiluvchi bo‘linmalari ishlari natijalari to‘g‘risida axborot almashish tartibi va doiralarini kelishish;

aniqlangan INSMning kelib chiqishini aniqlash bo‘yicha tergov-tezkor tadbirlarini o‘tkazish;

topilgan (aniqlangan) INSMni olib chiqib ketish yo‘nalishi bo‘yicha kuzatib borishni tashkil etish (zarurat bo‘lganda);

RIO‘dagi ishlarga jalb etiladigan shaxsiy tarkibni yakka tartibda dozimetrik nazorat qilishni tashkil etish va amalga oshirish, keyinchalik xodimlar tomonidan olingan ionlashtiruvchi nurlanish dozalarini yakka tartibda hisobga olish.

O‘zbekiston Respublikasi Sanoat xavfsizligi davlat qo‘mitasi:

O‘zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasining Respublika radioaktiv chiqindilarni ko‘mib tashlash punkti RRChKP uchun topilgan (aniqlangan) INSMni ko‘mib tashlash bo‘yicha tadbirlar kompleksini tashkil etish va o‘tkazish bo‘yicha tegishli xulosa berish va ruxsatnoma tayyorlash;

topilgan (aniqlangan) INSMni identifikatsiyalashda qatnashish;

topilgan (aniqlangan) INSMning hisobga olinishini/hisobdan chiqarilishini ta’minlash;

yuqori, muvofiqlashtiruvchi va o‘zaro harakat qiluvchi organlarni INSMni zararsizlantirish va ko‘mib tashlash ishlarining natijalari to‘g‘risida belgilangan tartibda xabardor qilish.

O‘zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasining Yadro fizikasi instituti (O‘zbekiston Respublikasi FA YaFI):

ekspertlarning yetib kelishini va ularning topilgan radioaktiv materialni joyida (imkoniyatga ko‘ra) identifikatsiyalashda qatnashishini ta’minlash;

issiq kameradagi ishlar;

zarurat bo‘lganda topilgan (aniqlangan) INSMning vaqtincha saqlanishini ta’minlash.

O‘zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasining Respublika radioaktiv chiqindilarni ko‘mib tashlash punkti:

maxsus avtotransportning INSM topilgan (aniqlangan) joyga yetib kelishini ta’minlash;

O‘zbekiston Respublikasi Sanoat xavfsizligi davlat qo‘mitasining maxsus ruxsatnomasi olingandan keyin aniqlangan INSMni yuklash va doimiy RRChKP yoki vaqtinchalik (O‘zbekiston Respublikasi FA YaFI) saqlash joyiga yetkazib berish;

topilgan (aniqlangan) INSMni ko‘mib tashlash (uzoq vaqt saqlash).