Fuqarolarning oʻrindoshlik asosida hamda bir necha kasbda (lavozimda) ishlashini yanada tartibga solish, shuningdek aholi daromadlarini koʻpaytirish uchun shart-sharoitlar yaratish maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi:

1. Oʻrindoshlik asosida hamda bir necha kasbda va lavozimda ishlash tartibi toʻgʻrisidagi Nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

2. Belgilansinki:

oʻrindoshlik asosida hamda bir necha kasbda va lavozimda ishlash tartibiga rioya etilishi uchun masʼuliyat oʻrindoshlar ishlaydigan yoki bir necha kasbda va lavozimda oʻrindoshlik asosida ishlash qoʻllanadigan tashkilotlarning rahbarlari zimmasiga yuklanadi;

davlat va xoʻjalik boshqaruvi organlarida, shu jumladan oʻrindoshlik asosida bir vaqtning oʻzida ikkita rahbarlik lavozimini egallashga yoʻl qoʻyilmaydi, qonunchilikda belgilangan hollar bundan mustasno.

3. Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi:

oʻrindoshlik asosida hamda bir necha kasbda va lavozimda ishlash tartibiga rioya etilishi yuzasidan qatʼiy nazoratni taʼminlasin;

ommaviy axborot vositalarida hamda mehnat hududiy organlari orqali oʻrindoshlik asosida hamda bir necha kasbda va lavozimda ishlash tartibi toʻgʻrisida zarur tushuntirish ishlarini tashkil etsin;

Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi va Iqtisodiyot vazirligi bilan kelishgan holda, mehnat bozorining tahlilini hisobga olib, zaruriyat boʻlganda oʻrindoshlik asosida ishlash hisoblanmaydigan ishlar roʻyxatini qayta koʻrib chiqish hamda unga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida Vazirlar Mahkamasiga takliflar kiritsin.

4. Manfaatdor davlat boshqaruvi organlari budjet tashkilotlarining bir necha kasbda (lavozimda) ishlaganligi, xizmat koʻrsatish doirasi kengayganligi yoki bajariladigan ishlar hajmi ortganligi uchun qoʻshimcha haq belgilanishi mumkin boʻlgan xodimlari kasblari (lavozimlari) roʻyxatini ikki oy muddatda ishlab chiqsinlar hamda Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi hamda Mehnat va aholini ijtimoiy muhofaza qilish vazirligi bilan kelishgan holda tasdiqlasinlar.

5. Mehnat va aholini ijtimoiy muhofaza qilish vazirligi bir oy muddatda:

manfaatdor vazirliklar va idoralar bilan birgalikda qonun hujjatlariga ushbu qarordan kelib chiqadigan oʻzgartirish va qoʻshimchalar toʻgʻrisida Vazirlar Mahkamasiga takliflar kiritsin;

idoraviy normativ-huquqiy hujjatlarni ushbu qarorga muvofiqlashtirsin.

6. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining birinchi oʻrinbosari R.S. Azimov zimmasiga yuklansin.

1. Ushbu Nizom mulkchilikning barcha shakllaridagi korxonalar, muassasalar, tashkilotlarda (keyingi oʻrinlarda tashkilot deb ataladi) mehnat shartnomasiga (kontraktga) (keyingi oʻrinlarda mehnat shartnomasi deb ataladi) muvofiq oʻrindoshlik asosida hamda bir necha kasbda va lavozimda ishlovchi jismoniy shaxslar — Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolari, shuningdek xorijiy fuqarolar va fuqaroligi boʻlmagan shaxslarning mehnat munosabatlarini tartibga solish qoidalarini belgilaydi.

Ish beruvchi bilan oʻrindoshlik asosida ishlovchi oʻrtasidagi munosabatlar, ushbu Nizomda belgilangan xususiyatlar hisobga olingan holda, Oʻzbekiston Respublikasining Mehnat kodeksi bilan tartibga solinadi.

2. Ushbu Nizomda quyidagi asosiy tushunchalardan foydalaniladi:

asosiy ish joyi — qonunchilikka muvofiq ish beruvchi tomonidan xodimning mehnat daftarchasi (elektron mehnat daftarcha) yuritiladigan tashkilot;

oʻrindoshlik asosida ishlash — xodimning oʻzining asosiy ishini bajarishidan tashqari asosiy ishidan boʻsh vaqtida mehnat shartnomasi asosida boshqa haq toʻlanadigan ishni bajarishi.

3. Ushbu Nizomga ilova qilinayotgan roʻyxatda koʻrsatilgan ish turlari oʻrindoshlik asosidagi ishlar hisoblanmaydi.

4. Quyidagilarning oʻrindoshlik asosida ishlashi taqiqlanadi:

oʻn sakkiz yoshga toʻlmagan shaxslar;

agar oʻrindoshlik asosida ishlovchining asosiy ishi mehnatning noqulay shart-sharoitlari bilan bogʻliq boʻlsa, shunday shart-sharoitdagi ishlarda ishlash (sogʻliqni saqlash tizimi tashkilotlari xodimlari bundan mustasno);

avtomobil tashuvlari xavfsizligini taʼminlash xizmatining ishchisi (mutaxassisi) sifatida;

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi va Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vaziri kotibiyati va Bosh vazir oʻrinbosarlari kotibiyatlari xodimlari (texnik va xizmat koʻrsatuvchi xodimlardan tashqari), davlat boshqaruvi organlari rahbarlari, ularning oʻrinbosarlari va tarkibiy boʻlinmalar boshliqlari, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisi va aʼzolari, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti va Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarorlarida nazarda tutilgan hollar bundan mustasno;

viloyatlar, tumanlar va shaharlar hokimlari va ularning oʻrinbosarlari;

bir-biriga boʻysunuvchi yoki bir-birining nazoratidagi tashkilotlarda davlat boshqaruvi organlari mutaxassislari - sogʻliqni saqlashni boshqarish organlarida band boʻlgan vrachlar va taʼlimni boshqarish organlarida band boʻlgan oʻqituvchilar bundan mustasno;

qonunchilikka muvofiq oʻrindoshlik asosida ishlashi taqiqlangan boshqa shaxslar (xodimlar).

5. Oʻrindoshlik asosida ishlashga, agar ushbu Nizomda oʻzgacha tartib nazarda tutilmagan boʻlsa, asosiy ish joyida (ichki oʻrindoshlik) yoxud boshqa tashkilotda (tashqi oʻrindoshlik) ishlashga yoʻl qoʻyiladi.

Xodimning asosiy ish joyi hisoblangan tashkilotda oʻrindoshlik asosida ishlashga vaqtincha boʻlmagan xodimning ishini bajarishda yoki boʻsh lavozimdagi ishni bajarishda yoʻl qoʻyiladi.

6. Oʻrindoshlik asosida boshqa tashkilotga ishga kirayotgan shaxslar:

pasportni (identifikatsiyalovchi ID-karta) yoxud uning oʻrnini bosadigan hujjatni;

mehnat sharoitlari zararli va (yoki) xavfli boʻlgan ishga qabul qilish chogʻida asosiy ish joyidan mehnatning xususiyati va shartlari toʻgʻrisidagi olingan maʼlumotnomani taqdim etishi shart.

Davlat organlari va tashkilotlari ishga qabul qilish chogʻida mehnat staji, amaldagi ish joyi va boshqa maʼlumotlarni “Elektron hukumat” tizimining idoralararo integrasiyalashuv platformasi orqali elektron hamkorlik asosida oladi.

Maxsus bilimlarni yoki maxsus tayyorgarlikni talab etadigan oʻrindoshlik asosida ishga qabul qilishda ish beruvchi malaka toʻgʻrisidagi sertifikat yoki taʼlim toʻgʻrisidagi yoki kasbiy tayyorgarlik haqidagi boshqa hujjatni talab qilish huquqiga ega.

7. Oʻrindoshlik asosida ishlashda oʻrindoshlik asosida ishlashning davomiyligi xodimlarning ushbu toifasi uchun belgilangan ish vaqti normasining yarmidan ortiq boʻlishi mumkin emas (sogʻliqni saqlash tizimi vrach xodimlari bundan mustasno). Xodim asosiy ish joyidagi mehnat majburiyatlarini bajarishdan ozod boʻlgan kunlarda u oʻrindoshlik asosida toʻliq ish kunida ishlashi mumkin.

Agar tashkilotda oʻrindoshlar uchun ish vaqti davomiyligining har kungi yarim normasiga rioya etilishi mumkin boʻlmagan taqdirda ish vaqtini jamlangan holda hisoblab yuritishga yoʻl qoʻyiladi. Ish vaqti jamlangan holda hisoblab yuritilganda oʻrindoshlik asosida ish vaqtining umumiy davomiyligi hisobga olinadigan davr uchun oʻrindoshlik asosidagi lavozim boʻyicha ish vaqti normasining yarmidan ortiq boʻlmasligi kerak. Bunda hisobga olinadigan davr bir oydan ortiq boʻlmasligi, kunlik ishning (smenaning) davomiyligi esa — oʻn ikki soatdan ortiq boʻlmasligi kerak.

Ichki oʻrindoshlik asosida ishlashda ish vaqtini hisobga olish asosiy ish boʻyicha va oʻrindoshlik asosidagi ish boʻyicha alohida-alohida yuritiladi.

8. Xodim bilan oʻrindoshlik asosida ishlash uchun tuziladigan mehnat shartnomasida Oʻzbekiston Respublikasining Mehnat kodeksida belgilangan talablar bilan birgalikda ish vaqtining davomiyligi majburiy tartibda koʻrsatiladi.

9. Xodimning yozma arizasiga koʻra, oʻrindoshlik asosidagi ish joyidan berilgan maʼlumotnoma asosida ish beruvchi tomonidan xodimning asosiy ish joyidagi mehnat daftarchasiga ish davri koʻrsatilgan holda oʻrindoshlik asosidagi ish toʻgʻrisidagi yozuv kiritiladi. Oʻrindoshlik asosidagi ish joyidan beriladigan maʼlumotnoma shakli Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi tomonidan tasdiqlanadi.

Oʻrindoshlik asosidagi ish joyidan berilgan maʼlumotnoma asosiy ish joyida saqlanadi.

10. Agar xodimning iltimosiga koʻra uning mehnat daftarchasiga oʻrindoshlik asosidagi ish toʻgʻrisidagi maʼlumotlar kiritilgan boʻlsa, u holda oʻrindoshlik asosidagi ish joyidan berilgan mehnat shartnomasi bekor qilinganligi toʻgʻrisidagi buyruqning nusxasiga muvofiq asosiy ish joyida mehnat daftarchasiga bu haqda yozuv kiritiladi. Mehnat shartnomasi bekor qilinishining asoslari (sabablari) mehnat daftarchasiga yozilmaydi.

11. Oʻrindoshlar mehnatiga haq toʻlash mehnat shartnomasiga muvofiq:

mehnatga haq toʻlashning ishbay shaklida – haqiqatda bajarilgan ish uchun;

mehnatga haq toʻlashning vaqtbay shaklida – ishlangan vaqtga mutanosib tarzda amalga oshiriladi.

12. Mehnatga haq toʻlashning ishbay tizimida ish haqi ishning qiymati boʻyicha hisoblanadi.

Agar mehnatga haq toʻlashning vaqtbay shaklida oʻrindoshga normalangan topshiriq belgilansa, u holda mehnatga haq toʻlash xodim tomonidan amalda bajarilgan ish uchun ishning pirovard natijasi boʻyicha toʻlanadi.

Tuman koeffitsiyentlari va ish haqiga ustamalar belgilangan tumanlarda oʻrindoshlik asosida ishlovchi shaxslarga mehnatga haq toʻlash koeffitsiyentlar va ustamalar hisobga olingan holda amalga oshiriladi.

13. Oʻrindoshlik asosidagi ish uchun mehnatga haq toʻlashning eng kam miqdori mehnat unumdorligiga yoki mehnat shartnomasida nazarda tutilgan boshqa shartlarga qarab, ishlangan vaqtga proporsional ravishda, qonunchilikda belgilangan Mehnatga haq toʻlashning yagona tarif setkasi boʻyicha birinchi razryad tarif koeffitsiyenti asosida hisoblab chiqilgan miqdordan past boʻlishi mumkin emas.

14. Xodimning oʻrtacha ish haqini hisoblab chiqishda, ushbu hisoblab chiqish maqsadlaridan qatʼi nazar, asosiy ish joyi boʻyicha va oʻrindoshlik boʻyicha ish uchun ish haqi alohida hisoblab chiqiladi.

15. Agar jamoaviy shartnomada yoxud ish beruvchi tomonidan kasaba uyushma qoʻmitasi yoki xodimlarning boshqa vakillik organi bilan kelishgan holda qabul qilingan boshqa mahalliy hujjatda boshqacha tartib nazarda tutilmagan boʻlsa, oʻrindoshlik asosida ishlovchilarga mehnat haqi, mukofot, qoʻshimcha haq, ustama, ragʻbatlantirish toʻlovlari shakli va tizimi tashkilotning barcha xodimlari uchun belgilangan tartibda amalga oshiriladi.

16. Oʻrindoshlik asosida ishlovchi shaxslarga har yilgi asosiy, shuningdek oʻrindoshlar haqli boʻlgan qoʻshimcha taʼtillar asosiy ish joyidagi har yilgi mehnat taʼtili bilan bir vaqtda beriladi.

Agar oʻrindoshlik asosida ishlashning birinchi ish yilida xodim olti oydan kam ishlagan boʻlsa, u holda oʻrindoshlik asosidagi ishda taʼtil uchun ishlangan vaqtga proporsional haq toʻlanadi.

Birinchi ish yilida olti oy ishlagan oʻrindoshlarning mehnat taʼtiliga, shuningdek ishning keyingi yillari uchun mehnat taʼtiliga oʻrindoshlik asosidagi ishning oʻrtacha ish haqidan kelib chiqqan holda odatdagi tartibda haq toʻlanadi.

17. Asosiy ish joyi boʻyicha haq toʻlanadigan mehnat taʼtilining davomiyligi oʻrindoshlik asosidagi ish haqi toʻlanadigan mehnat taʼtilining davomiyligidan ortiq boʻlsa, u holda ish beruvchi oʻrindoshning iltimosiga koʻra unga oʻrindoshlik asosidagi ish haqi toʻlanadigan taʼtildan tashqari asosiy ish boʻyicha haq toʻlanadigan taʼtilning qancha davom etishi bilan oʻrindoshlik asosidagi ish haqi toʻlanadigan taʼtilning tafovutini tashkil etuvchi kunlar uchun ish haqi saqlanmaydigan taʼtil berishga majburdir.

18. Oʻrindoshlar oʻrindoshlik asosidagi ish joyi boʻyicha vaqtincha mehnatga layoqatsizlik nafaqasi olish, ayollar esa, bundan tashqari, homiladorlik va tugʻish nafaqalari olish huquqiga egadir.

19. Sogʻliqni saqlash muassasasi tomonidan berilgan mehnatga layoqatsizlik varaqasining belgilangan tartibda tasdiqlangan nusxasi ushbu Nizomning 18-bandida nazarda tutilgan oʻrindoshlik asosidagi ish joyidan nafaqa olish uchun asos hisoblanadi.

20. Xodim tomonidan mehnat shartnomasida koʻrsatilgan oʻzining asosiy ishi bilan bir qatorda ayni shu tashkilotda asosiy kasb va lavozim boʻyicha qonunchilikda belgilangan ish vaqti davomida boshqa kasb va lavozimdagi qoʻshimcha ishni bajarish bir necha kasbda va lavozimda ishlash hisoblanadi.

Xodim tomonidan mehnat shartnomasida koʻrsatilgan oʻzining asosiy ishi bilan bir qatorda ayni shu tashkilotda asosiy kasb va lavozim boʻyicha qonunchilikda belgilangan ish vaqti davomida oʻsha kasb va lavozimdagi qoʻshimcha ishlarni bajarish xizmat koʻrsatish zonasini kengaytirish, ishlar hajmini koʻpaytirish hisoblanadi.

Bir necha kasbda va lavozimda ishlashga, xizmat koʻrsatish zonasini kengaytirishga, ishlar hajmini koʻpaytirishga shunday kasb va lavozim boʻyicha boʻsh ish oʻrni mavjud boʻlganda yoxud qonunchilikda nazarda tutilgan hollarda xodim tomonidan vaqtinchalik yoʻq boʻlgan xodimning vazifalarini bajarishda yoʻl qoʻyiladi.

21. Kasblar va lavozimlarda bir necha kasb va lavozim asosida ishlashga, xizmat koʻrsatish zonasini kengaytirishga, ishlar hajmini koʻpaytirishga, qoidaga koʻra, jumlasiga ushbu xodim kiradigan xodimlarning ana shu toifasi doirasida ruxsat etiladi.

Kasblar va lavozimlarda bir necha kasb va lavozim asosida ishlash, xizmat koʻrsatish zonasini kengaytirish, budjet tashkiloti xodimlarining ish hajmini koʻpaytirish Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi hamda Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi bilan kelishgan holda vazirliklar va idoralar tomonidan tasdiqlangan kasblar va lavozimlarda bir necha kasb va lavozim asosida ishlaganlik, xizmat koʻrsatish zonasini kengaytirganlik, ishlar hajmini koʻpaytirganlik uchun qoʻshimcha haq belgilanishi mumkin boʻlgan kasblar va lavozimlar roʻyxatiga muvofiq amalga oshiriladi.

22. Tashkilotning xodimi ushbu Nizomning 20-bandida nazarda tutilgan qoʻshimcha ishni bajaradigan muddat, uning mazmuni va hajmi ish beruvchi tomonidan, xodimning yozma roziligi boʻyicha belgilanadi.

23. Kasblar va lavozimlarda bir necha kasb va lavozim asosida ishlaganlik, xizmat koʻrsatish zonasini kengaytirganlik, ishlar hajmini koʻpaytirganlik uchun qoʻshimcha haq toʻlanadi.

24. Kasblar va lavozimlarda bir necha kasb va lavozim asosida ishlaganlik, xizmat koʻrsatish zonasini kengaytirganlik, ishlar hajmini koʻpaytirganlik uchun xodimlarga qoʻshimcha haq toʻlash miqdori, agar jamoaviy shartnomada yoxud ish beruvchi tomonidan kasaba uyushma qoʻmitasi yoki xodimlarning boshqa vakillik organi bilan kelishgan holda qabul qilingan boshqa ichki hujjatda oʻzgacha tartib nazarda tutilmagan boʻlsa, tomonlarning kelishuvi boʻyicha belgilanadi.

25. Budjet tashkilotlarida bir necha kasb va lavozimda ishlaganlik, xizmat koʻrsatish zonasini kengaytirganlik, ishlar hajmini koʻpaytirganlik uchun qoʻshimcha haq toʻlash miqdori bir necha kasb va lavozimda ishlanayotgan lavozim boʻyicha maoshning (tarif stavkasining) 50 foizidan ortiq boʻlishi mumkin emas (Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilangan holatlar bundan mustasno) va budjet tashkilotlarining mehnatga haq toʻlash fondida nazarda tutilgan mablagʻlar doirasida toʻlanadi:

Budjet tashkilotlarida bir necha kasbda va lavozimda ishlayotganlik uchun qoʻshimcha haq shunday kasb va lavozimdagi ish asosiy ish boʻyicha mehnat majburiyatlariga kiritilgan hollarda belgilanmaydi.

Kasb (lavozim) boʻyicha bir necha kasb va lavozim asosida bajariladigan ishlarni bir necha xodim oʻrtasida taqsimlashga yoʻl qoʻyiladi.

27. Oʻrindoshlar bilan mehnat shartnomasi Oʻzbekiston Respublikasining Mehnat kodeksi asosida toʻxtatiladi.

28. Oʻrindoshlik asosida hamda bir necha kasb va lavozimda ishlash tartibiga rioya qilinishi yuzasidan javobgarlik xodimni oʻrindoshlik asosida ishga qabul qiluvchi tashkilotning rahbari zimmasiga yuklanadi.

29. Ushbu Nizomga rioya etilishini nazorat qilish mehnat organlari, kasaba uyushmalari, shuningdek ish beruvchilar tomonidan ularning vakolatlari doirasida amalga oshiriladi.

1. Ilmiy faoliyatni yoki oʻqituvchilik faoliyatini amalga oshirish, agar bunday faoliyat asosiy ish joyi boʻyicha bajariladigan ish hisoblanmasa.

2. Ular uchun mualliflik gonorari sifatida haq toʻlanadigan fan, adabiyot va sanʼat asarlari yaratish.

3. Xodim tomonidan, asosiy ishdan tashqari, oʻsha tashkilotning oʻzida shtat lavozimini egallamasdan boshqa ishni bajarish, shu jumladan:

umumtaʼlim maktablari oʻqituvchilari hamda kasb-hunar kollejlari va akademik litseylar oʻqituvchilari tomonidan kabinetlarga, laboratoriyalarga mudirlik qilish boʻyicha vazifalarni bajarish, toʻgaraklarga rahbarlik qilish, shuningdek ular tomonidan belgilangan yuklamadan ortiq oʻquv-tarbiyaviy ishlarni bajarish;

ishning ushbu turi boʻyicha ish vaqti normal davom etishining 50 foizidan ortiq boʻlmagan hajmda mehnatga soatbay haq toʻlanadigan pedagogik ish;

taʼlim muassasalari rahbarlarining oʻqituvchi lavozimi boʻyicha yillik ish rejasida (ish vaqti normasi bilan) nazarda tutilgan jami ish vaqtining 50 foizidan ortiq boʻlmagan hajmda oʻqituvchilik ishi;

tashkilotlar muhandis-texnik xodimlarining talabalar va oʻquvchilarning ishlab chiqarish taʼlimi va amaliyotiga rahbarlik qilish boʻyicha ishi;

tibbiyot xodimlarining belgilangan vaqt normasidan ortiqcha navbatchilik qilishi;

Hukumat qarorlari bilan xodimning ish haqiga ustamalar belgilangan vazifalarni bajarish.

4. Mualliflik gonorari shaklida haq toʻlanadigan adabiy ish, shu jumladan alohida asarlarni tahrir, tarjima qilish va ularga taqriz yozish boʻyicha ishlar.

5. Mehnatga bir marta haq toʻlangan holda texnik, tibbiy, buxgalteriya, huquqiy va boshqa ekspertiza (maslahat berish).

6. Umumtaʼlim maktablari, ixtisoslashtirilgan oʻquv-tarbiya muassasalari, qoʻshimcha taʼlim muassasalari oʻqituvchilari va boshqa pedagog xodimlari (rahbarlaridan tashqari) oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasalari hamda mehnat haqi toʻlash boʻyicha ularga tenglashtirilgan boshqa taʼlim muassasalarining oʻqituvchilari va masterlari, taʼlim muassasalaridagi konsertmeysterlar va akkompaniatorlar, maktabgacha taʼlim tashkilotlari va “Mehribonlik” uylari pedagog xodimlarining (rahbarlaridan tashqari) aynan shu muassasada belgilangan mehnat normasidan ortiq boʻlgan, lekin ushbu ish turi boʻyicha ish vaqti normal davomiyligining 50 foizidan koʻp boʻlmagan ishi.

“Kelajak” markazlari toʻgarak rahbarlarining aynan shu muassasada belgilangan mehnat normasidan ortiq boʻlgan, lekin ushbu ish turi boʻyicha ish vaqti normal davomiyligining 100 foizidan koʻp boʻlmagan ishi.

7. Sogʻliqni saqlash muassasalarida oyiga 24 soatdan ortiq boʻlmagan hajmda, mehnatga bir marta yoki soatbay haq toʻlangan holda, tibbiyot maslahatchilari vazifalarini bajarish.

8. Ilmiy-tadqiqot muassasalarida va oliy taʼlim muassasalarida ushbu taʼlim muassasalari shtatida turmagan ilmiy xodimlar tomonidan katta ilmiy xodimlarga — izlanuvchilarga rahbarlik qilish.

9. Xodim tomonidan siyosiy partiyalar, kasaba uyushmalari va jamoat birlashmalari markaziy va hududiy organlarining saylab qoʻyiladigan lavozimlarida rahbar xodim, Kuzatuvchi kengash yoki Direktorlar (boshqaruvchilar) kengashi raisi yoki aʼzosi, Mahsulot taqsimotiga oid bitim doirasida qoʻmitani boshqaruvchi, ishonchli boshqaruvchi sifatida bajariladigan ish.

10. Jamoatchilik asosida bajariladigan ishlar.