Ushbu Qonunning maqsadi Oʻzbekiston Respublikasi hududida konlarni aniqlash, qidirish va foydali qazilmalarni kavlab olishga investitsiyalar kiritilganda mahsulot taqsimotiga oid bitimlarni tuzish, ijro etish va bekor qilish jarayonida yuzaga keladigan munosabatlarni tartibga solishdan iboratdir.

Mahsulot taqsimotiga oid bitimlar toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari ushbu Qonun va boshqa qonun hujjatlaridan iboratdir.

Agar Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomasida Oʻzbekiston Respublikasining mahsulot taqsimotiga oid bitimlar toʻgʻrisidagi qonun hujjatlarida nazarda tutilganidan boshqacha qoidalar belgilangan boʻlsa, xalqaro shartnoma qoidalari qoʻllaniladi.

Mahsulot taqsimotiga oid bitim (bundan buyon matnda bitim deb yuritiladi) shartnoma hisoblanib, unga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi haq olish asosida va muayyan muddatga chet ellik investorga (bundan buyon matnda investor deb yuritiladi) bitimda koʻrsatilgan yer qaʼri uchastkasida konlarni aniqlash, qidirish va foydali qazilmalarni kavlab olish hamda shular bilan bogʻliq boʻlgan ishlarni olib borish uchun mutlaq huquqlar beradi, investor esa mazkur ishlarni oʻz mablagʻlari hisobiga va tavakkal qilib amalga oshirish majburiyatini oladi.

Bitimda quyidagilar nazarda tutilgan boʻlishi kerak:

investitsiya loyihasining tavsifi va bitim amal qiladigan muddat;

investorga yer qaʼri uchastkalarini foydalanish uchun berish tartibi;

taraflarning huquq va majburiyatlari;

bitimning ijro etilishini birgalikda boshqarish organlari;

ishlarni bajarish, ish dasturlari va budjetlarni ishlab chiqish shartlari;

hisob-kitob yuritish va hisobot berish tartibi;

soliq solish va boshqa toʻlovlar toʻlash shartlari;

xarajatlarni qoplash tartibi va mahsulot taqsimoti shartlari;

investorning ulushini olib chiqib ketish tartibi;

foydaga qolgan mahsulotning oʻziga tegishli ulushiga baho belgilash masalasida investorning mustaqil ekanligi;

bitimning ijro etilishini nazorat qilish tartibi;

nizolarni hal etish tartibi;

bitimning amal qilishini bekor qilish tartibi.

Bitimda uning xususiyatidan kelib chiquvchi boshqa qoidalar ham boʻlishi mumkin.

Bitimda ekologik xavfsizlikka tahdid va boshqa fors-major holatlar yuzaga kelgan taqdirda berib qoʻyilgan yer qaʼri uchastkalaridan investorning foydalanish huquqi cheklanishi, toʻxtatib turilishi yoki bekor qilinishi mumkinligi toʻgʻrisidagi qoida nazarda tutilgan boʻlishi shart.

Quyidagilar bitimning taraflari (bundan buyon matnda taraflar deb yuritiladi) hisoblanadi:

Oʻzbekiston Respublikasi (bundan buyon matnda davlat deb yuritiladi). Uning nomidan bitimda Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi yoki u vakolat bergan organ ishtirok etadi;

konlarni aniqlash, qidirishga va foydali qazilmalarni kavlab olishga oʻz mablagʻlarini, qarzga olgan yoki jalb etgan mablagʻlarini (mol-mulkini va (yoki) mulkiy huquqlarini) kiritayotgan investor.

Mahsulot taqsimoti shartlari asosida foydalanish huquqi beriladigan yer qaʼri uchastkalari Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.

Mahsulot taqsimoti shartlari asosida foydalanishga hali isbotlangan foydali qazilma zaxiralari yoʻq, geologiya-qidiruv ishlari oʻtkazish uchun katta moliyaviy resurslar, ilgʻor texnologiyalar va texnika jalb etilishini talab qiladigan yer qaʼrining istiqbolli uchastkalari beriladi.

Qidirib topilgan foydali qazilma konlarining yer qaʼri uchastkalari quyidagi hollarda bitimlarga kiritiladi, yaʼni:

qidirib topilgan yirik foydali qazilma konlarining oʻzlashtirilishi uchun, shuningdek foydali qazilmalarni tashish obyektlarining qurilishi uchun moliyaviy va texnik imkoniyatlar boʻlmagan, konlarning oʻzlashtirilishi hisobiga esa foydali qazilmalarni kavlab olishni mamlakatning iqtisodiy xavfsizligi uchun zarur boʻlgan darajada saqlab turilishi taʼminlanadigan hollarda;

olinishi qiyin, ammo hajmi jihatidan ancha koʻp boʻlgan, murakkab kon-geologiya sharoitlarida joylashgan va qazish ishlari ketayotgan konlar uchun qoldiq hisoblanadigan foydali qazilmalarning zaxiralarini qazib olishning maxsus ilgʻor texnologiyalarini jalb etish zarur boʻlganda;

foydali qazilmalarning texnologik yoʻqotilish darajasini kamaytirish, shuningdek yuzaga kelishi mumkin boʻlgan salbiy ijtimoiy-ekologik oqibatlarni bartaraf etish zarur boʻlganda.

Yer qaʼri uchastkalari mahsulot taqsimoti shartlari boʻyicha foydalanishga ochiq kim oshdi savdolari asosida beriladi, ushbu moddada nazarda tutilgan hollar bundan mustasno.

Ochiq kim oshdi savdolarining boshlangʻich shartlari ochiq kim oshdi savdolarini oʻtkazish uchun masʼul boʻlgan davlat organlarining qaroriga binoan tayyorlangan dastlabki texnikaviy-iqtisodiy hisob-kitoblar asosida ishlab chiqiladi.

Ochiq kim oshdi savdolarini oʻtkazish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qaroriga binoan bitimlar ochiq kim oshdi savdolarini oʻtkazmay turib, toʻgʻridan-toʻgʻri muzokaralar yoʻli bilan tuzilishi mumkin, agar:

eʼlon qilingan ochiq kim oshdi savdolarida faqat bitta investor qatnashganligi munosabati bilan savdolar boʻlmadi deb topilsa. Bu holda bitim shu investor bilan tuzilishi mumkin;

investor ushbu Qonun kuchga kirgunga qadar qonun hujjatlariga muvofiq konlarni izlash, qidirish va foydali qazilmalarni kavlab olish uchun yer osti boyliklaridan foydalanuvchi boʻlsa. Bunda mazkur yer qaʼri uchastkasiga doir bitim ushbu yer osti boyliklaridan foydalanuvchi bilan yoki shu foydalanuvchi ishtirokida tashkil etilgan boshqa yuridik shaxs bilan tuziladi;

bitimlarning loyihalarini tayyorlash yuzasidan investor bilan muzokaralar ushbu Qonun kuchga kirgunga qadar boshlangan boʻlsa.

Alohida hollarda Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qaroriga binoan bitimlar ochiq kim oshdi savdolarini oʻtkazmay turib, strategik salohiyatli investor bilan toʻgʻridan-toʻgʻri muzokaralar oʻtkazish asosida tuzilishi mumkin.

Ochiq kim oshdi savdolarida yoki hukumat bilan toʻgʻridan-toʻgʻri muzokaralarda ishtirok etish uchun salohiyatli investorlar tegishli ravishda ochiq kim oshdi savdolari shartlarida va hukumat nomidan muzokaralar olib borishga vakolatli boʻlgan organning talablarida belgilangan hujjatlarni taqdim etadilar. Bunda quyidagi hujjatlar majburiy tartibda taqdim etiladi:

soʻnggi uch yil ichida konlarni aniqlash, qidirish va ulardan foydalanish boʻyicha investor ishtirok etgan ishlar roʻyxati;

soʻnggi uch yil ichidagi moliyaviy natijalar toʻgʻrisidagi yillik balanslar va hisobotlar.

Davlat boshqaruv organi vakolatli davlat organi hisoblanib, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan uning zimmasiga quyidagi vazifalar yuklangandir:

investitsiya loyihasining dastlabki texnikaviy-iqtisodiy asoslari tayyorlanishini tashkil etish;

yer qaʼri uchastkasidan foydalanish huquqini olish uchun ochiq kim oshdi savdolariga tayyorgarlik koʻrilishi va oʻtkazilishini tashkil etish;

bitim tuzish uchun investor bilan muzokaralar oʻtkazish;

bitim loyihasini tayyorlash;

boshqaruv qoʻmitasida davlat vakilligini tashkil etish.

Vakolatli davlat organi zimmasiga Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan boshqa vazifalar ham yuklatilishi mumkin.

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qaroriga binoan vakolatli davlat organi vazifalarining bir qismi vakil qilingan kompaniya zimmasiga yuklatilishi mumkin.

Vakil qilingan kompaniya mahsulot taqsimoti shartlari asosida investitsiya loyihasi amalga oshirilayotgan sohada faoliyat olib boruvchi hamda hukumat qarori bilan bitimni ijro etish chogʻida davlat nomidan ish yuritishga vakil qilingan yuridik shaxs — Oʻzbekiston Respublikasining rezidenti.

Faqat xususiylashtirilishi mumkin boʻlmagan davlat korxonasi yoki davlat ulushi ellik bir foizdan kamayishi mumkin boʻlmagan korxona vakil qilingan kompaniya boʻlishi mumkin.

Bitimni amalga oshirish jarayonida taraflarning oʻzaro hamkorligini taʼminlash maqsadida investor va vakolatli davlat organi yoki vakil qilingan kompaniya birgalikda taraflarning har biridan teng vakillik asosida boshqaruv qoʻmitasini tuzadilar.

Boshqaruv qoʻmitasining raisi investor tomonidan tayinlanadi.

Boshqaruv qoʻmitasi:

bajariladigan ishlarning yillik ish dasturlarini va loyihalarini tasdiqlaydi;

foydali qazilmalarni kavlab olishning yillik istiqbol koʻrsatkichlarini tasdiqlaydi;

konlarni aniqlash, qidirish va foydali qazilmalarni kavlab olish yillik budjetlarini tasdiqlaydi;

qarzlarni jalb qilish shartlarini tasdiqlaydi;

auditorlik tashkilotini tasdiqlaydi;

ishlar amalga oshirilishi munosabati bilan kontraktlar taqdim etish uchun tender kim oshdi savdolarini oʻtkazishni tashkil qilishda investorga koʻmaklashadi;

foydali qazilmalarni tijorat asosida qazib olish boshlangan kunni tasdiqlaydi;

atrof muhitni muhofaza qilish dasturlarini tasdiqlaydi;

haqiqatda qancha foydali qazilmalar kavlab olinganligi hamda mahsulotning investorga tegishli qismi toʻgʻrisidagi hisobotlarni tasdiqlaydi;

tugatish jamgʻarmasining miqdorini tasdiqlaydi.

Boshqaruv qoʻmitasi bitimga va ushbu Qonunga muvofiq boshqa vakolatlarga ham ega boʻlishi mumkin.

Bitimda koʻrsatilgan yer qaʼri uchastkalaridan foydalanish huquqini beruvchi litsenziya investorga bitim imzolangan kundan eʼtiboran besh ish kuni ichida Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi yoki u vakolat bergan organ tomonidan belgilangan tartibda beriladi. Mazkur litsenziya bitim amal qiladigan muddatga beriladi va u bitim shartlariga muvofiq qayta rasmiylashtiriladi yoxud uning amal qilishi tugatiladi.

Agar yuridik shaxs maqomiga ega boʻlmagan yuridik shaxslar birlashmasi investor sifatida ish yuritayotgan boʻlsa, litsenziya bunday birlashma ishtirokchilaridan biriga berilib, unda mazkur ishtirokchi shu birlashma nomidan ish yuritayotganligi, shuningdek birlashmaning boshqa barcha ishtirokchilari koʻrsatiladi.

Bitim taraflar belgilagan muddatlarda, biroq ochiq kim oshdi savdolari natijalari eʼlon qilinganidan yoki investor bilan oʻtkazilgan toʻgʻridan-toʻgʻri muzokaralar natijalari boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi qaror qabul qilganidan keyin bir yildan kechiktirmay tuziladi.

Yer qaʼridan foydalanish shartlarini ishlab chiqish va har bir yer qaʼri uchastkasi boʻyicha investor bilan tuziladigan bitimning loyihasini koʻrib chiqish maxsus davlat komissiyasi tomonidan amalga oshiriladi. Maxsus davlat komissiyasining tarkibi va ishlash tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.

Bitim loyihasini tayyorlash chogʻida vakolatli davlat organi yoki vakil qilingan kompaniya tomonidan investitsiya loyihasining texnikaviy-iqtisodiy asoslari ishlab chiqiladi. Investorlar investitsiya loyihasining texnikaviy-iqtisodiy asoslarini ishlab chiqishda ishtirok etish yoki oʻz variantini ishlab chiqish huquqiga egadirlar.

Ochiq kim oshdi savdolari shartlarini ishlab chiqish, investitsiya loyihasining texnikaviy-iqtisodiy asoslarini tuzish va bitimni tayyorlash bilan bogʻliq ishlar bitimni amalga oshirishdan olingan mablagʻlarning bir qismi hisobidan kompensatsiya asosida moliyalashtiriladi.

Bitimni imzolash toʻgʻrisidagi qaror davlat nomidan Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan qabul qilinadi.

Zarurat boʻlgan holda Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan bitimni tuzish muddatini uzaytirish toʻgʻrisida qaror qabul qilinadi, lekin bu muddat olti oydan oshmasligi kerak.

Bitimning amal qilish muddatini taraflar belgilaydi.

Bitimning amal qilishi investor tashabbusi bilan, u oʻz zimmasiga olgan majburiyatlarni bajargan taqdirda, foydali qazilmalar iqtisodiy jihatdan maqsadga muvofiq tarzda qazib olinishini tugallash hamda yer osti boyliklaridan oqilona foydalanish va ularni muhofaza qilishni taʼminlash uchun yetarli boʻlgan muddatga uzaytiriladi. Bunda ana shunday uzaytirish shartlari va tartibi bitim bilan belgilanadi.

Bitim boʻyicha ishlarni bajarishning asosiy shartlari quyidagilardan iborat:

moʻljallangan barcha ishlar uchun, shu jumladan foydali qazilmalarni kavlab olishning taxmin etilayotgan hajmi uchun ish dasturlari, loyihalar va budjetni moliya yili boshlangunga qadar yoki shu ishlarni amalga oshirish boshlangunga qadar ishlab chiqish hamda keyinchalik boshqaruv qoʻmitasida tasdiqlash;

bitim boʻyicha ishlar olib borilayotgan va foydali qazilmalarni kavlab olish moʻljallanayotgan obyektlar boʻyicha loyihalar, geologik materiallar va texnikaviy-iqtisodiy koʻrsatkichlarni davlat ekspertizasiga taqdim etish;

moʻljallangan ishlarning tasdiqlangan ish dasturi, budjeti ijrosini, shuningdek moʻljallangan ishlar ijrochisining moliya-xoʻjalik faoliyatini moliya yili tugagandan keyin investor hisobidan majburiy auditorlik tekshiruvidan oʻtkazish;

qonun hujjatlarining talablariga, shu jumladan ishlarni bexatar olib borish, yer osti boyliklarini, atrof muhitni va fuqarolar sogʻligʻini muhofaza qilish standartlari (normalari, qoidalari) masalalariga oid talablarga rioya etish;

Oʻzbekiston Respublikasining yuridik shaxslariga boshqa shartlar teng boʻlgani holda bu ishlarda pudratchi, yetkazib beruvchi, tashuvchi yoki boshqa maqomda investorlar bilan shartnomalar asosida ishtirok etish uchun imtiyozli huquq berish;

bu ishlarga Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolarini barcha jalb etilgan xodimlar tarkibining oʻrtacha yillik hisobida kamida sakson foizi miqdorida jalb etish. Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolaridan tegishli ixtisosdagi va malakali xodimlar boʻlmagan taqdirdagina chet ellik xodimlar belgilangan kvotalardan ortiqcha jalb etiladi;

bitim boʻyicha ishlarni olib borish uchun texnika, asbob-uskunalar va texnologiyalarni faqat tanlov asosida olish (texnika va asbob-uskunalarni tezkor olishni talab qiluvchi texnogen falokatlar hamda fors-major holatlar bundan mustasno);

bajarilayotgan ishlarning atrof muhitga zararli taʼsirining oldini olishga, bunday taʼsirning oqibatlarini tugatishga qaratilgan chora-tadbirlarni amalga oshirish, shuningdek atrof muhitga salbiy taʼsir koʻrsatishga olib kelgan falokatlar yuz bergan taqdirda yetkaziladigan zarar uchun javobgarlikni sugʻurta qilish;

bitim boʻyicha ishlar tugallanganidan, shuningdek bitimga doir ishlar bajarilgan hududni ifloslanishdan tozalash ishlari yakunlanganidan keyin barcha inshootlar, qurilmalar va boshqa mol-mulkni tugatish yoki konservatsiyalash;

foydali qazilma konlarini aniqlash va qidirishning belgilangan bosqichlari tugallangach, investorga foydalanish uchun berib qoʻyilgan hududni bitim shartlariga muvofiq qaytarish.

Bitim boʻyicha ishlar bajarilishini tashkil etish, shu jumladan ushbu Qonun 21-moddasining qoidalariga muvofiq hisob-kitob yuritish va hisobot berishni investorning topshirigʻiga binoan operator amalga oshiradi. Faoliyat sohasi koʻrsatib oʻtilgan ishlarni tashkil etish bilan cheklanadigan bunday operator sifatida investor tomonidan ana shu maqsadlarda Oʻzbekiston Respublikasi hududida tashkil etiladigan filiallar yoki yuridik shaxslar yoxud ana shu maqsadlar uchun investor tomonidan jalb etiladigan yuridik shaxslar, shu jumladan Oʻzbekiston Respublikasi hududida faoliyat yuritayotgan chet ellik yuridik shaxslar ishtirok etishlari mumkin. Bunda investor operatorning harakatlari uchun xuddi oʻz harakatlari singari davlat oldida mulkiy javobgar boʻladi.

Investor bitim boʻyicha ishlarni bajarish davomida yoʻl qoʻyiladigan darajada qilgan oʻz xarajatlarining oʻrni qoplanishi huquqiga ega.

Yoʻl qoʻyiladigan darajadagi xarajatlar deganda investor yoki operatorning ushbu Qonunda belgilangan tartibda tasdiqlangan navbatdagi yildagi ishlarni bajarish uchun budjetda nazarda tutilgan xarajatlari tushuniladi. Yoʻl qoʻyiladigan darajadagi xarajatlarning eng yuqori miqdori bitim bilan belgilanadi.

Investorlarga foydalanishga berilgan yer qaʼri uchastkalarida foydali qazilma konlarini aniqlash va qidirishga sarflangan yoʻl qoʻyiladigan darajadagi xarajatlarni qoplash investor tomonidan unga foydalanish uchun ajratilgan yer qaʼri uchastkasida qazib olingan (ishlab chiqarilgan) mahsulotning bir qismi (bundan buyon matnda kompensatsiya mahsuloti deb yuritiladi) hisobidan, kelishilgan jadval boʻyicha, tijorat maqsadida qazib olish boshlangan kun toʻgʻri keladigan kalendar yilidan boshlab, tijorat maqsadidagi qazib olish boshlangunga qadar qilingan xarajatlar toʻla qoplanganidan keyin esa bu xarajatlar qilingan kalendar yilida amalga oshiriladi. Bu holda bitimda foydali qazilmalarni tijorat maqsadida qazib olish boshlangandan keyingi davr uchun oʻrni qoplanadigan, yoʻl qoʻyiladigan xarajatlarning eng yuqori miqdori belgilab qoʻyiladi.

Ushbu Qonun 5-moddasining uchinchi qismiga muvofiq investorlarga foydalanishga berilgan yer qaʼri uchastkalarida yoʻl qoʻyiladigan darajadagi xarajatlarning oʻrnini qoplash tijorat maqsadida kavlab olish boshlangan kun toʻgʻri keladigan kalendar yildan boshlab kompensatsiya mahsuloti hisobidan amalga oshiriladi. Investorning joriy kalendar yilda oʻrni qoplanmagan yoʻl qoʻyiladigan darajadagi xarajatlari bitim amal qilishining butun muddati davomida keyingi kalendar yillarda qoplanadi. Bunday hollarda bitimda oʻrni qoplanadigan yoʻl qoʻyiladigan darajadagi xarajatlarning eng yuqori miqdori belgilab qoʻyiladi.

Investor yoki operator tomonidan toʻlanadigan:

soliqlar, yigʻimlar va qonun hujjatlarida nazarda tutilgan boshqa majburiy toʻlovlar;

tijorat tavakkalchiliklari va boshqa tavakkalchiliklarni ixtiyoriy sugʻurtalashga qaratilgan mablagʻlar;

qonun hujjatlariga muvofiq toʻlanadigan, Oʻzbekiston Respublikasining maqsadli jamgʻarmalariga oʻtkazilgan mablagʻlar;

Oʻzbekiston Respublikasi fuqarosi boʻlmagan xodimlarning ijtimoiy ehtiyojlari uchun qilingan ajratmalar;

bitim tuzishga qadar axborot olishga sarflangan mablagʻlar;

qonun hujjatlari buzilganligi munosabati bilan jarimalar va neustoykalar;

bitim boʻyicha ishlarni bajarish paytida texnologiyalarni buzganlik natijasida qilingan xarajatlar;

investorga tegishli mahsulot realizatsiya qilinishi munosabati bilan qilingan xarajatlar;

ixtiyoriy xayriyalar va badallar;

bitimda belgilangan cheklashlardan ortiqcha moddalar boʻyicha qilingan xarajatlar yoʻl qoʻyiladigan darajadagi xarajatlar jumlasiga kirmaydi.

Investor yoki operatorning bitimni ijro etish paytidagi yoʻl qoʻyiladigan darajadagi xarajatlarining tarkibi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.

Navbatdagi kalendar yili uchun qonun hujjatlariga muvofiq hisoblab chiqarilgan yoʻl qoʻyiladigan darajadagi xarajatlar miqdori boshqaruv qoʻmitasi tomonidan tasdiqlanishi kerak. Kalendar yil yakunlariga koʻra yoʻl qoʻyiladigan darajadagi xarajatlar tasdiqlangan miqdordan ortib ketishi, belgilangan tartibda keyinchalik qoplanishi uchun, boshqaruv qoʻmitasi tomonidan asoslantirilishi va tasdiqlanishi lozim.

Yoʻl qoʻyiladigan darajadagi xarajatlarni qoplash tartibi bitim shartlarida nazarda tutiladi.

Qazib olingan (ishlab chiqarilgan) mahsulot davlat bilan investor oʻrtasidagi bitimga muvofiq taqsimlanmogʻi lozim boʻlib, bitimda:

qazib olingan (ishlab chiqarilgan) mahsulotning umumiy hajmini va uning qiymatini aniqlash;

qazib olingan (ishlab chiqarilgan) mahsulotning kompensatsiya mahsuloti sifatida investorga mulk qilib beriladigan qismini (shu jumladan uning eng yuqori yoki eng past miqdorini) aniqlash;

qidirish ishlarining va yer qaʼri uchastkasini boshqacha tarzda tadqiq etishning natijalarini investorga foydalanishga berishga qilgan xarajatlarini qoplash uchun qazib olingan (ishlab chiqarilgan) mahsulotning davlatga beriladigan qismini aniqlash;

foydaga qolgan mahsulotni (bunday deganda qazib olingan yoki ishlab chiqarilgan mahsulotning ushbu Qonunning qoidalariga muvofiq yer osti boyliklaridan foydalanganlik uchun toʻlovlarni toʻlashga ishlatiladigan bir qismi, kompensatsiya mahsuloti, shuningdek davlat tomonidan qilingan xarajatlarini qoplash uchun davlatga beriladigan bir qismi chegirilganidan keyingi holati tushuniladi) taqsimlash;

qazib olingan (ishlab chiqarilgan) mahsulotning davlatga tegishli qismini yoki shu bahodagi ekvivalentini unga berish;

qazib olingan (ishlab chiqarilgan) mahsulotning investorga tegishli qismini yoki shu bahodagi ekvivalentini unga berish shartlari va tartibi nazarda tutilishi kerak.

Davlat kompensatsiya mahsulotini, shuningdek foydaga qolgan mahsulotning bitim shartlariga muvofiq investor ulushi hisoblanuvchi qismini investorga mulk qilib beradi.

Bitim shartlariga muvofiq investorning mulkiga oʻtadigan mahsulot hech qanday cheklashlarsiz Oʻzbekiston Respublikasidan tashqariga olib chiqib ketilishi yoki investor tomonidan ichki bozorda bitimda belgilangan shartlar va tartibda realizatsiya qilinishi mumkin.

Oʻzbekiston Respublikasida favqulodda holatlar yuzaga kelgan taqdirda, davlat kamida oʻttiz kun oldin investorni xabardor qilib, investorning mahsulotini zarur hajmda olish huquqiga ega. Bu holda mahsulotni olish va investorning ehtimol tutilgan zararlarini qoplash shartlari bitimda belgilab qoʻyiladi.

Investor tomonidan yangi yaratilgan yoki olingan, bitim boʻyicha ishlarni bajarish uchun foydalaniladigan mol-mulk, agar bitimda boshqacha qoida nazarda tutilgan boʻlmasa, investorning mulki hisoblanadi.

Ushbu moddaning birinchi qismida koʻrsatilgan mol-mulkka boʻlgan mulk huquqi mazkur mol-mulkning qiymati toʻla qoplangan kundan eʼtiboran yoki bitim bekor qilingan kundan yoxud taraflar tomonidan kelishilgan boshqa kundan eʼtiboran bitimda nazarda tutilgan shartlar va tartibda investordan davlat ixtiyoriga oʻtadi. Shu bilan birga bitimning amal qilish muddati davomida bitim boʻyicha ishlarni bajarish uchun investorga bunday mol-mulkdan tekinga foydalanish mutlaq huquqi beriladi hamda investor foydalanishida turgan mol-mulkni saqlashga doir chiqimlar va uning tasodifan nobud boʻlish yoki tasodifan buzilish ehtimoli xavfi investorning zimmasida boʻladi.

Bitimni amalga oshirish maqsadida boshqaruv qoʻmitasi bilan kelishgan holda investorlarga vaqtincha foydalanish uchun (tasarruf etish huquqisiz) davlatning yoki vakil qilingan kompaniyaning mulki boʻlgan asosiy fondlar (binolar, inshootlar va boshqa obyektlar) tekinga berib turilishi mumkin.

Barcha boshlangʻich geologik, geofizik, geokimyoviy, ekologik va boshqa axborot, uni talqin etish natijalari va hosila maʼlumotlar, shuningdek bitim boʻyicha ishlarni bajarish jarayonida investor tomonidan olingan togʻ jinslari va rudalarning namunalari, shu jumladan kern, qatlam suyuqliklari davlat mulki hisoblanadi.

Investor bitimda nazarda tutilgan maxfiylik shartlariga rioya etgan holda, ushbu moddaning toʻrtinchi qismida koʻrsatilgan axborot, maʼlumotlar va namunalardan bitim boʻyicha ishlarni bajarish maqsadida tekin foydalanish huquqiga ega. Axborot, maʼlumotlar va namunalardan foydalanish tartibi, shuningdek ularni Oʻzbekiston Respublikasidan tashqariga olib chiqish va Oʻzbekiston Respublikasiga olib kirish tartibi qonun hujjatlariga muvofiq bitimda belgilab qoʻyiladi.

Investor shartnoma asosida, jahon bozori konyunkturasini hisobga olgan holda quvur transporti va transportning boshqa turlari obyektlaridan, foydali qazilmalarni saqlash va qayta ishlash obyektlaridan foydalanishga biron bir kamsituvchi shartlarsiz erkin kirishish huquqiga ega.

Bitim boʻyicha ishlarni bajarish uchun zarur boʻlgan foydali qazilmalarni saqlash, qayta ishlash va tashish obyektlari Oʻzbekiston Respublikasida boʻlmagan taqdirda, investor shunday obyektlarni qurish huquqiga ega.

Bitim boʻyicha ishlar tugallanganidan keyin barcha inshootlar, qurilmalar va boshqa mol-mulkni tugatish yoki konservatsiyalash boʻyicha, shuningdek bitim boʻyicha ishlar bajarilgan hududni chiqindilardan tozalash boʻyicha ishlarni amalga oshirish maqsadida investor tugatish jamgʻarmasini tuzadi.

Tugatish jamgʻarmasi bankdagi hisobvaraqdan iborat boʻladi. Investorga foydalanishga berib qoʻyilgan har bir yer qaʼri uchastkasi boʻyicha tugatish jamgʻarmasining mablagʻlari mol-mulkni tugatish, konservatsiyalash va qoldirish vositalarining hisoblab chiqarilgan qiymatini eʼtiborga olgan holda, bitimga muvofiq boshqaruv qoʻmitasi tomonidan tasdiqlangan miqdorda va tartibda, shuningdek tugatish jamgʻarmasi mablagʻlarini boshqarishdan investor oladigan daromadlar hisobiga shakllantiriladi.

Investorlar, shuningdek ularning pudratchilari va ikkilamchi pudratchilari Oʻzbekiston Respublikasida belgilangan barcha turdagi soliqlar, yigʻimlarni va bitimlarda belgilangan yer qaʼri uchastkalarida izlash va qidirish ishlarini bajarish bilan bogʻliq boshqa majburiy toʻlovlarni toʻlashdan ozod qilinadilar.

Investor bitimning amal qilish muddati mobaynida, ushbu moddaning birinchi qismida koʻrsatilgan ishlar turini istisno etganda, quyidagi soliqlar va toʻlovlarni toʻlaydi:

daromad (foyda) soligʻi;

yer soligʻi;

suv resurslaridan foydalanganlik uchun soliq;

yer osti boyliklaridan foydalanganlik uchun toʻlovlar.

Investorga soliq solish quyidagi xususiyatlar inobatga olingan holda amalga oshiriladi:

daromad (foyda) soligʻi bitim boʻyicha ishlarni bajarish chogʻida olingan daromad (foyda) boʻyicha va faoliyatning boshqa turlari boʻyicha olingan daromad (foyda) boʻyicha alohida-alohida toʻlanadi;

bitim shartlariga binoan investorga tegishli, chegirmalar qilinmagan foydaga qolgan mahsulotning qiymati bitim boʻyicha ishlarni bajarishda olingan daromad (foyda) soligʻini solish obyekti hisoblanadi;

agar bitimda boshqacha qoida nazarda tutilgan boʻlmasa, ushbu moddaning ikkinchi qismida nazarda tutilgan soliqlar Oʻzbekiston Respublikasining rezidentlari uchun belgilangan stavka boʻyicha olinadi.

Investor yer osti boyliklaridan foydalanganlik uchun toʻlaydigan toʻlovlar quyidagilardan iborat boʻladi:

bitim tuzilgan vaqtda va (yoki) muayyan natijaga erishilgach, bitim shartlariga muvofiq belgilangan bir martalik toʻlovlar (bonuslar);

mineral xom ashyoni qazib olish hajmiga yoki ishlab chiqarilgan mahsulot qiymatiga nisbatan foiz hisobida bitim shartlariga muvofiq belgilangan va investor tomonidan pul shaklida yoki qazib olingan mineral xom ashyoning bir qismi tarzida toʻlanadigan muntazam toʻlovlar (royalti).

Investor yer osti boyliklaridan foydalanganlik uchun boshqa toʻlovlarni toʻlashdan ozod qilinadi.

Investor atrof muhitni ifloslantirganlik uchun kompensatsiya toʻlovlarini va mehnat haqi fondidan ajratmalarni qonun hujjatlariga muvofiq amalga oshiradi.

Investor Oʻzbekiston Respublikasida belgilangan boshqa soliqlar, yigʻimlar va toʻlovlarni toʻlashdan ozod qilinadi.

Investorlarga va (yoki) bitim boʻyicha ishlarni bajarishda ishtirok etayotgan operatorlarga Oʻzbekiston Respublikasi rezidenti boʻlmish yuridik shaxslar tomonidan beriladigan tovarlar, bajariladigan ishlar va koʻrsatiladigan xizmatlarga nol darajali stavka boʻyicha qoʻshilgan qiymat soligʻi solinadi.

Bitim boʻyicha ishlarni bajarishga moʻljallangan va loyiha hujjatlariga muvofiq investor tomonidan yoki bitim boʻyicha ishlarni bajarishda qatnashayotgan boshqa shaxslar tomonidan olib kiriladigan tovarlar, ishlar va xizmatlar, shuningdek investor tomonidan olib chiqiladigan, bitimga muvofiq unga tegishli boʻlgan mahsulot bojxona toʻlovlarini toʻlashdan ozod qilinadi, bojxona rasmiylashtiruvi uchun toʻlanadigan yigʻimlar bundan mustasno.

Olib kirilgan moddiy-texnika resurslaridan belgilangan maqsadga nomuvofiq foydalanilgan taqdirda, shu jumladan ular oʻzga shaxsga berilgan taqdirda bojxona organlari qonun hujjatlarida belgilangan tartibda davlat budjetiga toʻlanishi lozim boʻlgan barcha bojxona toʻlovlarini undirib oladi.

Bitim boʻyicha ishlarni bajarish chogʻida investorning moliya-xoʻjalik faoliyatini hisobga olish har bir alohida bitim boʻyicha, shuningdek u tomondan bitim bilan bogʻliq boʻlmagan boshqa faoliyat bajarilgan taqdirda hisobga olish alohida olib boriladi.

Buxgalteriya hisobi va hisobotini yuritish bitimda belgilangan tartibda qonun hujjatlariga muvofiq investor tomonidan yoki uning topshirigʻiga binoan operator tomonidan amalga oshiriladi.

Bitim boʻyicha ishlarni bajarish chogʻidagi operatsiyalarning buxgalteriya hisobi Oʻzbekiston Respublikasining milliy valyutasida yoki chet el valyutasida yuritiladi. Agar bitimda buxgalteriya hisobini chet el valyutasida yuritish belgilangan boʻlsa, chet el valyutasida ifodalangan hisobot maʼlumotlarini Oʻzbekiston Respublikasining milliy valyutasiga qayta hisoblash moliya hisoboti tuzilgan sanadagi Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy bankining kursi boʻyicha amalga oshiriladi.

Investor yoki operator dastlabki hisobga olish hujjatlarini, buxgalteriya hisobi registrlarini, moliyaviy hisobotni hamda bitimning ijrosi boʻyicha moliyaviy hisobotni tuzishda foydalanilgan maʼlumotnoma tarzidagi dastlabki materiallarni qonun hujjatlariga muvofiq saqlashi shart. Moliyaviy hisobotni tuzishga taalluqli barcha axborot va hujjatlar Oʻzbekiston Respublikasi hududida saqlanadi.

Investor yoki operator moliyaviy hisobotni auditorlik tashkilotining xulosasini ilova qilgan holda boshqaruv qoʻmitasiga va vakolatli davlat organiga taqdim etadi. Ayni vaqtning oʻzida moliyaviy hisobot bilan birga bitimni ijro etish bilan bogʻliq holda qilingan, Oʻzbekiston Respublikasidan tashqaridagi chet el banklarida ochilgan hisobvaraqlar orqali oʻtgan, xarajatlarning haqi toʻlanganligini tasdiqlovchi barcha dastlabki hujjatlarning nusxalari taqdim etiladi.

Bitim boʻyicha ishlarni bajarish uchun investor Oʻzbekiston Respublikasi hududidagi banklarda va (yoki) chet el davlatlarining hududlaridagi banklarda soʻmlarda va (yoki) chet el valyutasida, faqat shu ishlarni bajarish uchun foydalaniladigan maxsus bank hisobvaraqlariga ega boʻlishi kerak.

Investor bitim shartlariga muvofiq oʻziga tegishli boʻlgan mahsulot ulushini realizatsiya qilishdan tushgan chet el valyutasidagi mablagʻlarni olish va bank hisobvaraqlarida saqlash, bitim boʻyicha har qanday xarajatlar haqini toʻlash, shuningdek ana shu hisobvaraqlardagi mablagʻlar qoldigʻini erkin tasarruf etish huquqiga ega.

Agar boshqa shaxs bitim boʻyicha ishlarni bajarish uchun zarur boʻlgan moliyaviy va texnikaviy resurslarga hamda boshqaruv faoliyatida tajribaga ega boʻlsa, investor bitim boʻyicha oʻz huquq va majburiyatlarini faqat davlatning roziligi bilan toʻliq yoki qisman shu shaxsga oʻtkazish huquqiga ega.

Bitim boʻyicha huquq va majburiyatlarni boshqa shaxsga oʻtkazish bitimning ajralmas qismi boʻlgan dalolatnoma tuzish orqali, bitimda belgilangan tartibda va muddatlarda amalga oshiriladi, bunda yer osti boyliklaridan foydalanish huquqini beruvchi litsenziyani qayta rasmiylashtirish mazkur dalolatnoma imzolangan kundan eʼtiboran besh kun ichida amalga oshiriladi.

Davlatning roziligi bilan investor oʻziga tegishli mol-mulkdan va (yoki) mulkiy huquqlardan bitimni ijro etish munosabati bilan tuziladigan shartnomalar boʻyicha oʻz majburiyatlarini taʼminlash uchun qonun hujjatlarining talablariga rioya etgan holda garov sifatida foydalanishi mumkin.

Agar bitimda investor sifatida yuridik shaxs maqomiga ega boʻlmagan yuridik shaxslar birlashmasi ishtirok etayotgan boʻlsa, bunday birlashma ishtirokchilari bitim boʻyicha solidar huquqlarga ega boʻladilar va ularning zimmasida solidar majburiyatlar boʻladi.

Bitimning shartlari u amal qiladigan butun muddat mobaynida oʻz kuchini saqlab turadi. Faqat taraflarning roziligi bilan bitimga oʻzgartishlar kiritishga yoʻl qoʻyiladi.

Taraflarning kelishuviga binoan bitim shartlariga kiritilgan oʻzgartishlar bitimda nazarda tutilgan tartibda va shartlarda amalga kiritiladi. Agar bitimning amal qilish muddati mobaynida qonun hujjatlari bilan investorning bitim doirasidagi faoliyatining tijorat natijalarini yomonlashtiruvchi normalar belgilanadigan boʻlsa, bitimda qayd etilgan shartlar amal qiladi. Agar qonun hujjatlari bilan ishlarni bexatar olib borish, yer osti boyliklarini, atrof muhitni va fuqarolar sogʻligʻini muhofaza qilish standartlariga (normalariga, qoidalariga) oʻzgartishlar kiritiladigan boʻlsa, mazkur qoida qoʻllanilmaydi.

Investorga u bitimga muvofiq qoʻlga kiritgan va amalga oshirayotgan mulkiy hamda boshqa huquqlari himoya qilinishi kafolatlanadi.

Agar davlat boshqaruvi organlari, mahalliy davlat hokimiyati organlari va fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlarining hujjatlari investorning bitimga muvofiq qoʻlga kiritgan va amalga oshirayotgan huquqlariga cheklashlar belgilaydigan boʻlsa, mazkur hujjatlar investorga nisbatan tatbiq etilmaydi, tegishli tekshiruv va nazorat organlarining ishlarni bexatar olib borish, yer osti boyliklarini, atrof muhitni va fuqarolar sogʻligʻini muhofaza qilish maqsadida qonun hujjatlariga muvofiq beriladigan koʻrsatmalari bundan mustasno.

Ushbu Qonun kuchga kirgunga qadar tuzilgan mahsulot taqsimotiga oid bitimlar ularda belgilangan shartlarga muvofiq ijro etilishi lozim. Bunda ushbu Qonunning qoidalari mazkur bitimlarga nisbatan, uning qoʻllanilishi bunday bitimlarning shartlariga zid kelmaydigan darajada hamda investorlarning ana shu bitimlarga muvofiq qoʻlga kiritgan va amalga oshirayotgan huquqlarini cheklab qoʻymaydigan darajada qoʻllaniladi.

Bitimning ijro etilishi ustidan, shu jumladan ishlar investor tomonidan bajarilayotgan muddatlar ustidan davlat nazoratini Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi yoki u vakolat bergan organlar qonun hujjatlariga muvofiq amalga oshiradi.

Bitimning amal qilishi u qancha muddatga tuzilgan boʻlsa, shuncha muddat oʻtganidan keyin yoki taraflarning kelishuviga binoan muddatidan ilgari, shuningdek boshqa asoslarga koʻra va bitimda nazarda tutilgan tartibda, bitim imzolangan kuni amalda boʻlgan qonun hujjatlariga muvofiq bekor qilinadi.

Davlat bilan investor oʻrtasidagi bitim bilan bogʻliq nizolar bitim shartlariga muvofiq sudda, shu jumladan xalqaro arbitraj sudida hal qilinadi.

Taraflar bitim boʻyicha oʻz majburiyatlarini bajarmaganligi yoki lozim darajada bajarmaganligi uchun bitimga va qonun hujjatlariga muvofiq javobgar boʻladilar.