Oʻzbekiston Respublikasining “Jismoniy tarbiya va sport toʻgʻrisida”gi Qonuni (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 2000-y., 5-6-son, 147-modda) va Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2005-yil 5-apreldagi 96-son “Oʻzbekiston Respublikasi Madaniyat va sport ishlari vazirligi toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash haqida”gi qaroriga (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2005-y., 14-son, 104-modda) muvofiq buyuraman:

1. Sport hakamlari va sport hakami toifalari toʻgʻrisidagi nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

2. Mazkur buyruq Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligida davlat roʻyxatidan oʻtkazilgan kundan boshlab oʻn kun oʻtgandan keyin kuchga kiradi.

Mazkur Nizom Oʻzbekiston Respublikasining “Jismoniy tarbiya va sport toʻgʻrisida”gi Qonuni (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 2000-y., 5-6-son, 147-modda) va Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2005-yil 5-apreldagi 96-son qarori bilan tasdiqlangan Oʻzbekiston Respublikasi Madaniyat va sport ishlari vazirligi toʻgʻrisidagi nizomga (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2005-y., 14-son, 104-modda) muvofiq, sport hakamlik faoliyati va hakamlarga toifalarni berish tartibini aniqlaydi.

1. Ushbu Nizom jismoniy tarbiya va sport sohasida faoliyat yuritib kelayotgan tashkilotlar hamda sport hakamlik faoliyatini olib borayotgan jismoniy shaxslar uchun qoʻllaniladi.

2. Sport turlari boʻyicha faoliyatni olib borish faqat tegishli tayyorgarlikka ega boʻlgan hakamlarga ruxsat etiladi.

3. Ushbu Nizomda quyidagi asosiy tushunchalardan foydalaniladi:

vakolatli organlar — Oʻzbekiston Respublikasi Madaniyat va sport ishlari vazirligi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Madaniyat va sport ishlari vazirligi, viloyatlar va Toshkent shahar madaniyat va sport ishlari boshqarmalari hamda Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaaga koʻmaklashuvchi “Vatanparvar” tashkiloti Markaziy Kengashi va uning hududiy boʻlinmalari;

sport hakami — sport musobaqasi tashkilotchisi tomonidan vakil qilingan, sport turi qoidalariga hamda sport musobaqasi toʻgʻrisidagi nizomga (reglamentga) rioya etilishini taʼminlaydigan, maxsus tayyorgarlikdan oʻtgan va tegishli malaka toifasini olgan jismoniy shaxs;

hakamlik toifasi — sport turi boʻyicha hakamning malakaviy darajasi.

4. Sport turlari boʻyicha hakamlar faoliyatining asosiy vazifalari quyidagilardan iborat:

xalqaro sport tashkilotlari qoidalari, musobaqa nizomlari (reglament) va boshqa hujjatlari asosida yuqori darajada musobaqalarni tashkil qilish va ularda hakamlik qilish;

Oʻzbekiston aholisining keng qatlamlari oʻrtasida sportni ommalashtirish;

sport turlari boʻyicha hakamlar malakasini oshirish;

hakamlik faoliyatiga yosh mutaxassislarni jalb qilish.

5. Sport turlari boʻyicha hakamlarga quyidagi toifalar beriladi:

“Xalqaro toifali sport boʻyicha hakam”;

“Milliy toifali sport boʻyicha hakam”;

“Oliy toifali sport boʻyicha hakam”;

“I toifali sport boʻyicha hakam”;

“Sport boʻyicha hakam”.

6. “Xalqaro toifali sport boʻyicha hakam” toifasi sport turlari boʻyicha tegishli xalqaro sport tashkilotlari tomonidan beriladi.

7. “Milliy toifadagi sport boʻyicha hakam” toifasi Oʻzbekiston Respublikasi Madaniyat va sport ishlari vazirligi tomonidan beriladi. Texnik va amaliy sport turlari boʻyicha “Milliy toifadagi sport boʻyicha hakam” toifasi Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaaga koʻmaklashuvchi “Vatanparvar” tashkiloti Markaziy Kengashi tomonidan beriladi.

8. “Oliy toifali sport boʻyicha hakam” toifasi Qoraqalpogʻiston Respublikasi Madaniyat va sport ishlari vazirligi, viloyatlar va Toshkent shahar madaniyat va sport ishlari boshqarmalari tomonidan beriladi. Texnik va amaliy sport turlari boʻyicha “I toifali sport boʻyicha hakam” toifasi Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaaga koʻmaklashuvchi “Vatanparvar” tashkiloti Markaziy Kengashi tomonidan beriladi.

9. “I toifali sport boʻyicha hakam” va “Sport boʻyicha hakam” toifalarini berish huquqiga ega boʻlgan sport tashkilotlari roʻyxati Qoraqalpogʻiston Respublikasi Madaniyat va sport ishlari vazirligi, viloyatlar hamda Toshkent shahar Madaniyat va sport ishlari boshqarmalari tomonidan tasdiqlanadi.

10. Sport turlari boʻyicha toifalarni olish uchun daʼvogarlar hujjatlari vakolatli organning malaka komissiyalarida koʻrib chiqiladi.

11. Sport boʻyicha hakamlarga toifalar berish talablari Oʻzbekiston Respublikasi Madaniyat va sport ishlari vazirligi tomonidan Olimpiya va Paralimpiya oʻyinlarining oʻtkazilish davriyligini inobatga olgan holda tuziladi va uning hayʼat yigʻilishida toʻrt yilga tasdiqlanadi.

12. Sport boʻyicha hakamlarga toifalar berish talablari sport turlari guruhlari boʻyicha alfavit tartibda joylashtiriladi.

13. Talablar va ularni bajarish shartlari quyidagi tashkilotlar taqdimnomasiga asosan shakllantiriladi:

ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasalari (olimpiya rezervi kollejlari, oliy sport mahorati maktablari va boshqalar);

Oʻzbekiston Respublikasi Milliy olimpiya qoʻmitasi, jismoniy tarbiya-sport jamiyatlari, sport turlari boʻyicha federatsiyalar, uyushmalar, jamgʻarmalar, jismoniy tarbiya-sogʻlomlashtirish, sport klublari va asosiy maqsadi jismoniy tarbiya va sportni rivojlantirishdan iborat boʻlgan boshqa jamoat birlashmalari;

Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligining Markaziy harbiy sport klubi, “Dinamo” jismoniy tarbiya va sport jamiyati, Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaaga koʻmaklashuvchi “Vatanparvar” tashkiloti Markaziy Kengashi (oliy sport mahorati maktabi tarkibiga kiritilgan sport turlari bundan mustasno).

14. Sport boʻyicha hakamlarga toifalar berish talablariga oʻzgartirishlar yoki qoʻshimchalar mazkur Nizomning 13-bandida koʻrsatilgan tashkilotlar taqdimnomasiga asosan kiritiladi.

15. Sport boʻyicha hakam quyidagi huquqlarga ega:

musobaqalarda hakamlik qilish;

hakamlik toifasiga oʻrnatilgan koʻkrak nishonini taqib yurish;

yosh hakamlarning malaka va bilimini oshirishda qatnashish;

hakamlik toifasini oshirishga daʼvogar boʻlish.

16. Sport turi boʻyicha hakamning majburiyatlari:

musobaqa qoidalarini bilish va ularning talablariga qatʼiy rioya qilish;

musobaqalarni yuqori darajada oʻtkazishga koʻmaklashish va musobaqa oʻtkazish davrida yuzaga kelgan masalalarga xolisona hamda oʻz vaqtida baho berish va yechimini topish;

yuqori madaniyatni va hamjihatlikni namuna boʻlib koʻrsatish hamda qoʻpollik, tartibsizlik, ishtirokchilar (sportchilar, murabbiylar, vakillar, tomoshabinlar) tomonidan musobaqa va axloq etikasi qoidalarining buzilishiga yoʻl qoʻymaslik va ularning oldini olish;

hakamlik toifasini, jismoniy tayyorgarligini oshirish;

boshqa hakamlarning bilim va tajribalarini oshirishda koʻmaklashish;

sport turini targʻibot qilishda faol qatnashish;

hakamlik toifasidan mahrum etilganda yoki u pasaytirilganda, hakamlik guvohnomasi va koʻkrak nishonini ularni bergan tashkilotga oʻz vaqtida qaytarib berish.

17. Hakamlar toifalarini berish boʻyicha vakolatli organ huzurida malaka komissiyasi tuziladi. Komissiya aʼzolari vakolatli organ qarori bilan bir yil muddatga tayinlanadilar. Komissiya 7 nafar aʼzodan iborat boʻladi va uning tarkibiga vakolatli organning tegishli boshqarmalari, respublika sport federatsiyalari (uyushmalari, markazlari va boshqalar)ning, sport turlari boʻyicha respublika oliy sport mahorati maktablarining rahbarlari yoki vakillari kiritiladi.

18. Komissiya raisi va aʼzolari oʻz xohishiga koʻra yoki zimmasiga yuklangan vazifalarni bajarishda aniqlangan qoidabuzilishlari uchun komissiya tarkibidan muddatidan oldin chiqarilishi mumkin.

19. Komissiya majlisi unda komissiya aʼzolarining 2/3 qismi qatnashgan taqdirda toʻla huquqli hisoblanadi. Qarorlar ochiq ovoz berish yoʻli bilan qabul qilinadi. Komissiya qarori uning uchun majlisda qatnashgan komissiya aʼzolarining oddiy koʻpchiligi ovoz bergan taqdirda qabul qilingan hisoblanadi. Ovozlar teng boʻlgan taqdirda raislik qiluvchining ovozi hal etuvchi hisoblanadi.

20. Komissiya majlislari zaruratga koʻra, lekin har oyda kamida bir marta oʻtkaziladi. Komissiyaning navbatdan tashqari majlislari zarurat boʻlgan taqdirda rais tomonidan chaqiriladi.

21. Komissiya qarori bayonnomalashtirilishi, komissiya aʼzolari tomonidan imzolanishi va vakolatli organga taqdim etilishi kerak.

22. Musobaqalarda faol ishtirok etganligi va xolisona hakamlik qilganligi uchun hakamlar:

musobaqalarni oʻtkazayotgan tashkilotlar tomonidan sertifikatlar, diplomlar va esdalik sovgʻalari bilan taqdirlanishi.

yilning eng yaxshi hakamlari roʻyxatiga kiritilishi;

keyingi hakamlik toifasini olishga tavsiya etilishi mumkin.

23. Sport boʻyicha hakam hakamlik majburiyatlarini sifatsiz bajarganda yoki ularga rioya qilmagan hollarda unga nisbatan quyidagi jarimalar qoʻllaniladi:

ogohlantirish;

musobaqa hakamligidan chetlashtirish;

hakamlik toifasini pasaytirish;

hakamlik toifasidan mahrum etish.

24. Sport boʻyicha hakam tomonidan hakamlik majburiyatlari sifatsiz bajarilganda yoki ularga rioya qilinmaganda, ushbu holatlar hakamlar hayʼatlarida va sport federatsiyalarida koʻrib chiqiladi.

25. Jarimalar har bir hakamlar uchun yuritiladigan shaxsiy hakam maʼlumotnomasiga kiritiladi.

26. Sport boʻyicha hakam tegishli toifadan mahrum etilganidan keyin unga toifa qaytadan berilishi mumkin. Bunda, sport boʻyicha hakamlik toifasi oʻrnatilgan tartibda tasdiqlangan sport boʻyicha hakamlarga toifalar berish talablari takroran bajarilganidan soʻng beriladi.

27. Barcha hakamlik guvohnomalari va koʻkrak nishonlari namunalari Oʻzbekiston Respublikasi Madaniyat va sport ishlari vazirligi tomonidan tasdiqlanadi.

28. Koʻkrak nishoni koʻkrakning chap tomoniga taqiladi.

29. Jismoniy tarbiya va sport tashkilotlari hakamlar toifalarini berish toʻgʻrisidagi buyruqlar va qarorlar asosida hakamlarning maʼlumotnomalarini rasmiylashtiradilar hamda belgilangan tartibda ularni roʻyxatga oladilar.

30. Hakamlar maʼlumotnomasida bajarilgan talablar, berilgan toifalar hamda jarimalar belgilab boriladi.

31. Jismoniy tarbiya va sport tashkilotlari quyidagi hujjatlarni kamida toʻrt yil mobaynida saqlashi lozim:

hakamlik toifalarini berish uchun taqdimnomalar;

hakamlik toifalarini berish toʻgʻrisidagi tegishli qaror hamda buyruqlar;

hakamlarga guvohnomalar va koʻkrak nishonlari topshirilganligi toʻgʻrisidagi qaydlov hujjatlari.

32. Hakamlarga “Milliy toifadagi sport boʻyicha hakam” toifalarini berish toʻgʻrisidagi tegishli qarorlar hamda buyruqlarning saqlanish muddati besh yilni tashkil qiladi.

33. “Xalqaro toifadagi sport boʻyicha hakam” unvoni yoki toifani olgan hakam Madaniyat va sport ishlari vazirligi roʻyxatidan oʻtkazilishi shart.

34. Mazkur Nizomda koʻrsatilgan talablarning buzilishiga yoʻl qoʻygan shaxslar hamda jismoniy tarbiya va sport tashkilotlari qonunchilikda belgilangan tartibda javobgarlikka tortiladilar.

35. Mazkur Nizom Oʻzbekiston Respublikasi Xalq taʼlimi vazirligi, Mudofaa vazirligi, Ichki ishlar vazirligi, Oʻzbekiston Kasaba uyushmalari Federatsiyasi Kengashi hamda Mudofaaga koʻmaklashuvchi “Vatanparvar” tashkiloti Markaziy Kengashi bilan kelishilgan.