Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2009-yil 15-iyuldagi 200-sonli “Davlat daromadiga oʻtkaziladigan mol-mulkni olib qoʻyish, sotish yoki yoʻq qilib tashlash tartibini takomillashtirish toʻgʻrisida”gi qaroriga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi, Oliy sudi, Milliy xavfsizlik xizmati, Ichki ishlar vazirligi, Adliya vazirligi, Mudofaa vazirligi, Davlat bojxona qoʻmitasi va Davlat soliq qoʻmitasi qaror qiladi:

1. Surishtiruv, dastlabki tergov va sud muhokamasi davomida ashyoviy dalillar, moddiy qimmatliklar va boshqa mol-mulkni olib qoʻyish (qabul qilish), hisobga olish, saqlash, berish, sotish, qaytarish, yoʻq qilib tashlash tartibi toʻgʻrisidagi yoʻriqnoma ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

2. Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi, Oliy sudi, Milliy xavfsizlik xizmati, Ichki ishlar vazirligi, Adliya vazirligi, Mudofaa vazirligi va Davlat bojxona qoʻmitasining 2006-yil 8-avgustdagi 63, KGB-176-06, 3/2161, 9, 19, 12, 01-02/22-19-son “Tergov, surishtiruv va sud davomida jinoyat ishlari va materiallari boʻyicha olib qoʻyilayotgan ashyoviy dalillar va moddiy boyliklarni olib qoʻyish, hisobga olish, saqlash, berish va yoʻq qilib tashlash tartibi toʻgʻrisidagi yoʻriqnomani tasdiqlash haqida”gi qarori (roʻyxat raqami 1616, 2006-yil 23-avgust) (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2006-y., 34-35-son, 350-modda) oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin.

Mazkur Yoʻriqnoma Oʻzbekiston Respublikasi Jinoyat-protsessual kodeksi (keyingi oʻrinlarda JPK deb yuritiladi), Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2009-yil 15-iyuldagi 200-sonli “Davlat daromadiga oʻtkaziladigan mol-mulkni olib qoʻyish, sotish yoki yoʻq qilib tashlash tartibini takomillashtirish toʻgʻrisida”gi qarori bilan tasdiqlangan Davlat daromadiga oʻtkaziladigan mol-mulkni olib qoʻyish, sotish yoki yoʻq qilib tashlash tartibi toʻgʻrisidagi nizom (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2009-y., 29-son, 335-modda) (keyingi oʻrinlarda Nizom deb yuritiladi) va boshqa normativ-huquqiy hujjatlarga muvofiq surishtiruv, dastlabki tergov va sud muhokamasi davomida ashyoviy dalillar, moddiy qimmatliklar va boshqa mol-mulkni olib qoʻyish (qabul qilish), hisobga olish, saqlash, berish, sotish, qaytarish va yoʻq qilib tashlash tartibini belgilaydi.

2. Surishtiruvchi, tergovchi va sud mazkur Yoʻriqnomaning 1-bandida koʻrsatilgan narsa va hujjatlarni JPK 198, 200 va 201-moddalariga muvofiq ularning talabiga asosan yoki ushbu narsa va hujjatlarning egasi boʻlmish shaxslar tashabbusi bilan taqdim etilgan holda, agarda ular ish uchun ahamiyatli boʻlsa yoki kelgusida ahamiyatga ega boʻlishi mumkin boʻlsa, ularni qabul qilishi shart.

3. Narsa, hujjat, moddiy qimmatliklar va boshqa mol-mulkni (keyingi oʻrinlarda “narsalar” deb yuritiladi) olib qoʻyish, taqdim qilish JPK 16, 20 va 24-boblarida nazarda tutilgan qoidalarga rioya qilgan holda amalga oshiriladi.

4. JPKning 206-moddasiga muvofiq, olib qoʻyilayotgan yoki taqdim qilinayotgan narsalar ishga taalluqliligi toʻgʻrisida xulosa chiqarishga asos boʻladigan, shuningdek ularni boshqa narsalardan farqlovchi belgilarini aniqlash maqsadida JPK 135 — 137, 139 va 140-moddalarida belgilangan qoidalar asosida darhol koʻzdan kechiriladi.

5. JPK 90 — 92, 141, 163, 202-moddalarida nazarda tutilgan qoidalarga muvofiq narsalarning olib qoʻyilganligi, taqdim etilganligi toʻgʻrisida surishtiruvchi, tergovchi bayonnoma tuzadi, sud esa sud majlisining bayonnomasiga yozib qoʻyadi.

Koʻp sonli narsalarni olib qoʻyish yoki taqdim qilishda ular toʻgʻrisidagi barcha maʼlumotlarni bayonnomada aks ettirish imkoniyati boʻlmasa, majburiy tarzda ularning roʻyxati tuzilib, bayonnomaga ilova qilinadi va uning ajralmas qismi hisoblanadi. Bayonnomada yoki unga ilova qilinayotgan roʻyxatda olib qoʻyilgan, taqdim qilingan hujjatlarning turi va rekvizitlari, narsalarning turi, miqdori, tipi, markasi, modeli, kalibri, seriyasi, raqami va boshqa identifikatsion xususiyatlari toʻgʻrisidagi aniq maʼlumotlar koʻrsatiladi.

9. Ishga aloqador olib qoʻyilgan, taqdim etilgan narsalar JPK 207-moddasida belgilangan tartibda ashyoviy dalil deb eʼtirof etilishi va ishga qoʻshib qoʻyilishi shart.

10. Davlat daromadiga oʻtkazilishi yoxud yoʻq qilib tashlanishi lozim boʻlgan olib qoʻyilgan yoki taqdim etilgan narsalarni isteʼmol, foydalanish, qayta ishlash uchun yaroqliligini ekspertizadan oʻtkazish va baholash Nizomning II boʻlimi talablariga asosan amalga oshiriladi.

11. JPK 207-moddasiga muvofiq ashyoviy dalilni ishda qoldirish yoki uni saqlash uchun topshirish masalasi narsani ashyoviy dalil deb eʼtirof etish va jinoyat ishiga qoʻshish toʻgʻrisidagi surishtiruvchi, tergovchining qarori, sudning ajrimiga asosan hal etilishi lozim.

Agarda, narsa oʻzining alohida xususiyatlari yoki sifatlari sababli maxsus saqlash sharoitlarida saqlanishi lozim boʻlsa (maʼlum harorat, namlik va h. k.), surishtiruvchi, tergovchi, sud uni shu sharoitlariga ega muassasa yoki tashkilotga saqlash uchun topshiradi. Olingan (qabul qilingan) narsalar Nizomning 5-bandi ikkinchi xatboshida nazarda tutilgan tartibda (olib qoʻyilgan mol-mulk saqlash uchun savdo tashkilotlariga beriladi) ham saqlanishi mumkin.

milliy yoki chet el valyutasidagi naqd pul mablagʻlari tegishli organga xizmat koʻrsatuvchi bankda milliy yoki chet el valyutasida ochilgan ikkilamchi talab qilib olinguncha depozit hisobvaragʻiga kiritib qoʻyiladi yoki Tijorat banklarida kassa ishini tashkil etish, inkassatsiya va qimmatliklarni tashishga doir Yoʻriqnomada (roʻyxat raqami 1831, 2008-yil 27-iyun) belgilangan tartibda saqlash uchun bank kassasiga topshiriladi;

30. Mazkur Yoʻriqnomaning 25 — 27-bandlarida qayd etib oʻtilgan narsalar yoki boshqa qimmatliklar ashyoviy dalil boʻlib hisoblangan hollarda, ular zarur tekshiruvlar oʻtkazilgandan soʻng uch kunlik muddatdan kechiktirmasdan, alohida muhrlangan va roʻyxati ilova qilingan paketlarda javobgar shaxsga saqlash uchun saqlash xonasiga yoki banklar yoki ularning filiallariga topshiriladi. Bunday hollarda yoʻnaltiruvchi xatda joʻnatilayotgan qimmatliklar ashyoviy dalil ekanligi va ular olib qoʻyilishi (qabul qilinishi) uchun asos boʻlgan jinoyat ishini koʻrib chiqayotgan yoki hukmni ijro etuvchi organning alohida farmoyishi berilmagunga qadar saqlanishi haqida alohida koʻrsatib oʻtiladi.

Oʻzgaruvchan xususiyatga ega, shuningdek bir marta ishlatiladigan yoki vaqtinchalik xususiyatlarga ega boʻlgan narsalar olib qoʻyilgan, taqdim etilgan holda, olib qoʻyish, qabul qilishni amalga oshirgan organ uning koʻzdan kechirilishi va koʻzdan kechirish natijalari JPK 141-moddasi talablariga muvofiq mustahkamlanishini taʼminlashi shart.

35. Saqlash muddati 72 soatgachani tashkil qiladigan tez buziladigan tovarlar, shuningdek yaroqlilik muddati bir oy mobaynida tugaydigan tovarlar, ularning davlat daromadiga oʻtkazilishi toʻgʻrisida qaror qabul qilinganidan qatʼi nazar, isteʼmolga (foydalanishga, qayta ishlashga) yaroqliligi boʻyicha ekspertiza xulosasi va uni baholash vaqtidan boshlab bir sutka mobaynida olib qoʻygan organning mansabdor shaxsi tomonidan davlat ijrochisi ishtirokida sotish uchun berish dalolatnomasi bilan savdo tashkilotlariga sotish uchun beriladi.

Ushbu bandning birinchi xatboshida koʻrsatilgan tovarlarning isteʼmolga, foydalanishga yoki qayta ishlashga yaroqsizligi toʻgʻrisida ekspertiza tomonidan xulosa chiqarilgan taqdirda uni olib qoʻygan vakolatli organning mansabdor shaxsi davlat ijrochisi, sanitariya-epidemiologiya stansiyasi va Oʻzbekiston Respublikasi Davlat tabiatni muhofaza qilish qoʻmitasi vakillari va xolis guvohlar ishtirokida isteʼmol qilish, foydalanish yoki qayta ishlash uchun yaroqsiz deb topilgan mol-mulkni Nizomda nazarda tutilgan barcha talablar bajarilgan holda yoʻq qilib tashlaydi.

41. Ashyoviy dalillarni, shu jumladan oʻq otar qurol va jinoyat ishlari boʻyicha olib qoʻyilgan, ashyoviy dalil boʻlib hisoblanmagan boshqa narsalarni qayd etish uchun har bir surishtiruv (olis safarda boʻlgan dengiz kemalarining kapitanlari bundan mustasno), dastlabki tergov organlari va sudlarda mazkur Yoʻriqnomaning 1, 2-ilovalarida keltirilgan shakllarga muvofiq hisobga olish kitoblari yuritilib, ular ashyoviy dalillar va boshqa narsalarni saqlash va hisobga olish uchun javobgar shaxsda turadi. Ushbu kitoblarni yuritish qatʼiy hisobdagi hujjatlarni yuritish qoidalari boʻyicha amalga oshiriladi. Kitobning har bir varagʻi raqamlanadi, ip bilan tikiladi va muhrlanadi hamda tegishlicha surishtiruv organining boshligʻi, tergov tarmogʻining rahbari, prokuror, sud raisining imzosi bilan tasdiqlanadi.

Agar ashyoviy dalillar jinoyat ishi bilan boʻlsa va saqlashga topshirilmasa, shuningdek mazkur Yoʻriqnoma 12-bandining uchinchi xatboshida koʻrsatilgan hollarda hisobga olish kitobida bu haqda belgi qoʻyilib, ashyoviy dalillarni oʻzida saqlayotgan mansabdor shaxsning familiyasi koʻrsatiladi.

54. Ashyoviy dalil tariqasida mazkur Yoʻriqnomaning 25 — 27-bandlarida qayd etib oʻtilgan narsalar qoʻshilgan jinoyat ishini qabul qilish vaqtida sud kotibi ishda dastlabki tergov organi tomonidan ushbu ashyoviy dalillar saqlash uchun topshirilganligini tasdiqlovchi kvitansiyaning mavjudligini tekshiradi. Ashyoviy dalillarni hisobga olish kitobiga ular haqida saqlanayotgan joyi koʻrsatilgan holda yozuv kiritiladi.

55. Mazkur Yoʻriqnomaning 25 — 27-bandlarida sanab oʻtilgan va ishga sud tomonidan ashyoviy dalillar sifatida qoʻshilgan narsalar ashyoviy dalillarni hisobga olish kitobida roʻyxatdan oʻtkazilishi, oʻramga solinishi, muhrlanishi va bir sutka muddat davomida xizmat koʻrsatuvchi bankka yoki javobgar shaxsga saqlash xonasida saqlash uchun topshirilishi kerak.

Qayerdaligi aniqlanmagan ayblanuvchilarga nisbatan toʻxtatilgan jinoyat ishlari boʻyicha moddiy zararni qoplash maqsadida xatlangan ayblanuvchilarning shaxsiy mol-mulki, ekspertlar tomonidan baholangach, mazkur Yoʻriqnomaning 62-bandiga muvofiq sotilishi mumkin.

62. Ashyoviy dalillar, narsalar va jinoyat qurollarini davlat daromadiga oʻtkazish va ularni yoʻq qilib tashlash Nizomning IV — VII boʻlimlari talablariga muvofiq amalga oshiriladi.

67. Surishtiruv yoki dastlabki tergov bosqichida ishi tugatilgan shaxslarga ulardan olib qoʻyilgan narsalarni qaytarish mazkur Yoʻriqnomaning 60-bandiga muvofiq amalga oshiriladi.

71. Olib qoʻyilgan narsalar (pullar) tilxat orqali reabilitatsiya qilinganlarga yoki JPK 304-moddasining uchinchi qismida koʻrsatilgan shaxslarga ular mulkiy zararni qoplash uchun pul toʻlovlarini amalga oshirish haqidagi qaror yoki ajrimni olgan kundan boshlab ikki yil davomida qaytarib berilishi mumkin. Zararni qoplash hisobiga toʻlangan mablagʻlar JPK 304 — 313-moddalarida nazarda tutilgan tartibda qaytariladi.

Dastlabki tergov organi 3 sutkadan kechiktirmasdan, dastlabki tergov organining depozit hisob raqamiga garov tariqasida qoʻyilgan garov summasining qaytarilishi koʻrsatilgan, garov tariqasida ehtiyot chorasini bekor qilish yoki oʻzgartirish (agar bekor qilish yoki oʻzgartirish uni tanlash shart-sharoitlarini buzish bilan bogʻliq boʻlmasa) yoxud jinoyat ishini tugatish haqidagi qarorning (keyingi oʻrinlarda dastlabki tergov organining qarori deb yuritiladi) gerbli muhr bilan tasdiqlangan nusxasini, garov summasi qabul qilinganligi haqidagi bank kvitansiyasi nusxasi bilan birga Majburiy ijro byurosining hududiy organiga yuboradi. Agar garov summasi uni qaytarish toʻgʻrisida bevosita qaror qabul qilgan dastlabki tergov organining depozit hisob raqamida saqlanayotgan boʻlsa, mazkur Yoʻriqnomaning 75-bandida koʻrsatilgan qoidalar qoʻllaniladi.

74. Majburiy ijro byurosining hududiy organi hisob raqamiga garov summasi kelib tushgach, davlat ijrochisi bu haqda Oʻzbekiston Respublikasi “Sud hujjatlari va boshqa organlar hujjatlarini ijro etish toʻgʻrisida”gi Qonunining 22¹-moddasiga asosan garov summasini oluvchi shaxsni xabardor qiladi. Ijro hujjatida garov summasini oluvchi sifatida koʻrsatilgan shaxs yoki uning qonuniy vakili davlat ijrochisiga garov summasini qaytarish toʻgʻrisida talab qoʻygan kuni davlat ijrochisi tomonidan unga bank cheki yozib beriladi. Bank cheki olinganligi haqida uni olgan shaxsdan tilxat olinadi.