Oʻzbekiston Respublikasining “Jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga va terrorizmni moliyalashtirishga qarshi kurashish toʻgʻrisida”gi (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2004-y., 43-son, 451-modda), “Qimmatli qogʻozlar bozori toʻgʻrisida”gi qonunlariga (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2008-y., 29-30-son, 278-modda) va Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2006-yil 21-apreldagi PQ-331-son “Moliya-iqtisodiy, soliq sohasidagi jinoyatlarga, jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga qarshi kurashishni kuchaytirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi qaroriga (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2006-y., 18-son, 147-modda) muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi Davlat mulki qoʻmitasi huzuridagi Qimmatli qogʻozlar bozori faoliyatini muvofiqlashtirish va nazorat qilish markazi va Bosh prokuratura huzuridagi Soliq, valyutaga oid jinoyatlarga va jinoiy daromadlarni legallashtirishga qarshi kurashish departamenti qaror qiladilar:

1. Qimmatli qogʻozlar bozorining professional ishtirokchilari uchun jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga va terrorizmni moliyalashtirishga qarshi kurashish boʻyicha ichki nazorat qoidalari ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

2. Ushbu qaror Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligida davlat roʻyxatidan oʻtkazilgan kundan boshlab oʻn kun oʻtgandan keyin kuchga kiradi.

Mazkur Qoidalar Oʻzbekiston Respublikasining “Jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga va terrorizmni moliyalashtirishga qarshi kurashish toʻgʻrisida”gi (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2004-y., 43-son, 451-modda), “Qimmatli qogʻozlar bozori toʻgʻrisida”gi qonunlariga (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2008-y., 29-30-son, 278-modda) muvofiq qimmatli qogʻozlar bozorining professional ishtirokchilari tomonidan jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga va terrorizmni moliyalashtirishga qarshi kurashish maqsadida ichki nazoratni tashkil etish va amalga oshirish tartibini belgilaydi.

1. Mazkur Qoidalarda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllangan:

benefitsiar mulkdor — pirovard natijada mulk huquqiga ega boʻladigan yoki mijozni aniq nazorat qiladigan jismoniy shaxs, shu jumladan, uning manfaatlari yoʻlida pul mablagʻlari yoki boshqa mol-mulk bilan bogʻliq operatsiya amalga oshirilayotgan yuridik shaxs;

ichki nazorat — maxsus vakolatli davlat organiga xabar qilinishi lozim boʻlgan operatsiyalarni aniqlash boʻyicha qimmatli qogʻozlar bozorining professional ishtirokchilari faoliyati;

jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga va terrorizmni moliyalashtirishga qarshi kurashish sohasida xalqaro hamkorlikda ishtirok etmayotgan davlatlar — Jinoiy daromadlarni legallashtirishga qarshi kurashish boʻyicha moliyaviy choralarni ishlab chiqish guruhining (FATF) rasmiy bayonotlarida xalqaro moliyaviy tizimga xavf tugʻdiruvchi hamda jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga va terrorizmni moliyalashtirishga qarshi kurashish tizimlarida strategik kamchiliklari mavjud deb belgilangan davlatlar va hududlar;

mijozni identifikatsiyalash — mijozni lozim darajada tekshirish maqsadida, ular topshirgan hujjatlar asosida qimmatli qogʻozlar bozorining professional ishtirokchilari tomonidan mijozlar toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni aniqlash;

benefitsiar mulkdorni identifikatsiyalash — qimmatli qogʻozlar bozorining professional ishtirokchilari tomonidan qonun hujjatlari bilan belgilangan taʼsis hujjatlari (ustav va (yoki) taʼsis shartnomasi, nizom) asosida mulk va boshqaruv tuzilmasini oʻrganish orqali yuridik shaxs boʻlgan mijozning mulkdori yoki uni nazorat qiluvchi shaxsni aniqlash;

mijoz — deponent yoki qimmatli qogʻozlar bozori professional ishtirokchisining xizmatlaridan foydalanuvchi boshqa shaxs;

mijozni lozim darajada tekshirish — mijozning va qaysi shaxslar nomidan ish koʻrayotgan boʻlsa, oʻsha shaxslarning shaxsini hamda vakolatlarini tekshirish, taʼsis hujjatlari asosida mulk va boshqaruv tuzilishini oʻrganish orqali benefitsiar mulkdorni identifikatsiyalash, mijoz tomonidan amalga oshiriladigan amaliy ish munosabatlari va operatsiyalarni, ularning bunday mijoz va uning faoliyati toʻgʻrisidagi maʼlumotlarga muvofiqligini tekshirish maqsadida, doimiy asosda oʻrganish;

xabar qilinishi lozim boʻlgan operatsiyalar — ichki nazoratni oʻtkazish davomida qimmatli qogʻozlar bozorining professional ishtirokchilari tomonidan shubhali deb topilgan sodir etilayotgan va tayyorlanayotgan pul mablagʻlari yoki boshqa mol-mulk bilan bogʻliq operatsiyalar;

shubhali operatsiya — pul mablagʻlari yoki boshqa mol-mulk bilan bogʻliq, tayyorlash, sodir etish jarayonida boʻlgan yoki sodir etib boʻlingan, mazkur Qoidalarini amalga oshirishda qimmatli qogʻozlar bozorining professional ishtirokchisida jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirish va (yoki) terrorizmni moliyalashtirish maqsadida amalga oshirilganligi toʻgʻrisida shubha paydo boʻlgan operatsiya;

qimmatli qogʻozlar bozorining professional ishtirokchisi (keyingi oʻrinlarda professional ishtirokchi deb yuritiladi) — qimmatli qogʻozlar bozorida professional faoliyatni amalga oshiruvchi yuridik shaxs;

maxsus vakolatli davlat organi — Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi huzuridagi Soliq, valyutaga oid jinoyatlarga va jinoiy daromadlarni legallashtirishga qarshi kurashish departamenti nomidan Jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga va terrorizmni moliyalashtirishga qarshi kurashish boshqarmasi (keyingi oʻrinlarda Departament deb yuritiladi).

tavakkalchilik — mijozlar tomonidan jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirish va terrorizmni moliyalashtirish maqsadida operatsiyalarni amalga oshirish tavakkalchiligi;

Markaz — Oʻzbekiston Respublikasi Davlat raqobat qoʻmitasi huzuridagi Qimmatli qogʻozlar bozorini muvofiqlashtirish va rivojlantirish markazi.

2. Jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga va terrorizmni moliyalashtirishga qarshi kurashish maqsadlarida professional ishtirokchilar qonun hujjatlariga va mazkur Qoidalarga muvofiq ichki nazoratni amalga oshiradilar.

3. Ichki nazoratni tashkil etish va amalga oshirish professional ishtirokchining Qimmatli qogʻozlar bozori professional ishtirokchisining ichki nazorati toʻgʻrisidagi Nizomga (roʻyxat raqami 1899, 2009-yil 6-fevral) (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2009-y., 6-son, 66-modda) muvofiq tayinlanadigan nazoratchi (keyingi oʻrinlarda nazoratchi deb yuritiladi) zimmasiga yuklanadi.

4. Ichki nazoratning maqsadi quyidagilardan iborat:

professional ishtirokchilar faoliyatida, jinoiy faoliyatidan olingan daromadlarni legallashtirish va terrorizmni moliyalashtirish tavakkalchiliklarini aniqlash, baholash va kamaytirish;

jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga va terrorizmni moliyalashtirishga yoʻnaltirilgan pul mablagʻlari yoki boshqa mol-mulk bilan bogʻliq operatsiyalarni samarali aniqlash va oldini olish;

professional ishtirokchilarning qasddan yoki qasddan boʻlmagan jinoiy faoliyatga jalb qilinishiga yoʻl qoʻymaslik;

professional ishtirokchilar tomonidan jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga va terrorizmni moliyalashtirishga qarshi kurashish toʻgʻrisidagi qonun hujjatlari hamda pul mablagʻlari yoki boshqa mol-mulk bilan bogʻliq operatsiyalarni tayyorlash va amalga oshirishda ichki hujjatlarga qatʼiy rioya qilinishini taʼminlash.

5. Ichki nazoratning vazifalari quyidagilardan iborat:

Qonun hujjatlariga va mazkur Qoidalar ichki hujjatlariga muvofiq mijozlarni lozim darajada tekshirish choralarini amalga oshirish;

benefitsiar mulkdorlarni, shuningdek, qimmatli qogʻozlarga doir operatsiyalarni amalga oshirishda foydalaniladigan pul mablagʻlari yoki boshqa mol-mulk manbalarining kelib chiqish manbasini aniqlash va oʻrganish;

mazkur Qoidalarning 19-bandida belgilangan mezonlar asosida shubhali operatsiyalarni aniqlash;

ichki nazoratni amalga oshirish davomida aniqlangan va xabar qilinishi lozim boʻlgan shubhali operatsiyalar haqidagi axborotlar (hujjatlar)ni Departamentga oʻz vaqtida taqdim etish;

alohida hollarda xabar qilinishi lozim boʻlgan operatsiyalarni bu operatsiya bajarilishi lozim boʻlgan sanadan eʼtiboran uch ish kuniga toʻxtatib turish hamda bunday operatsiya haqida toʻxtatib turilgan kunning oʻzida Departamentni xabardor etish;

jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga va terrorizmni moliyalashtirishga qarshi kurashish bilan bogʻliq boʻlgan maʼlumotlarning maxfiyligini taʼminlash;

pul mablagʻlari yoki boshqa mol-mulk bilan bogʻliq operatsiyalar toʻgʻrisidagi axborotni, shuningdek, identifikatsiyalash maʼlumotlarini va mijozlarni lozim darajada tekshirishga doir materiallarni qonun hujjatlarida belgilangan muddatlar mobaynida saqlanishini taʼminlash;

professional ishtirokchilar rahbariyatini tegishli qarorlar qabul qilish uchun zarur boʻlgan ishonchli axborot va materiallar bilan tezkor va muntazam taʼminlab borish;

shubhali operatsiyalarning amalga oshirilishi yoki amalga oshirishga urinishlar, shubhali operatsiyalarni amalga oshirgan mijozlar bilan bogʻliq shaxslar (rahbarlar, taʼsischilar) toʻgʻrisidagi maʼlumotlar bazasini shakllantirish, shuningdek, qonun hujjatlariga muvofiq bunday axborotni davlat organlari va boshqa tashkilotlar bilan oʻzaro ayirboshlash;

soʻrovnomalar boʻyicha mijozlar bazasidan terrorchilik faoliyatini moliyalashtirish bilan bogʻliq boʻlgan shaxslarni aniqlash.

professional ishtirokchilar faoliyatida jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirish va terrorizmni moliyalashtirish tavakkalchiliklarini aniqlash, baholash va kamaytirish boʻyicha tegishli choralarni koʻrish.

6. Professional ishtirokchilar jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga va terrorizmni moliyalashtirishga qarshi kurashish uchun ichki nazoratni tashkil etish maqsadida professional ishtirokchining ijro etuvchi organi tomonidan tasdiqlanadigan ichki nazoratni amalga oshirish boʻyicha choralar dasturlarini (keyingi oʻrinlarda dasturlar deb yuritiladi) ishlab chiqishlari va ular quyidagilarni nazarda tutishi kerak:

mijozlarni va operatsiyaning boshqa ishtirokchilarini lozim darajada tekshirish hamda identifikatsiyalash boʻyicha chora-tadbirlarni;

Departamentga xabar qilinishi lozim boʻlgan shubhali operatsiyalar mezonlarini;

professional ishtirokchining mijozi tomonidan jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirish va terrorizmni moliyalashtirish bilan bogʻliq boʻlgan operatsiyalarni amalga oshirilishi tavakkalchilik xavfini baholashni;

shubhali operatsiyalarni hujjatlarda qayd etish va ular toʻgʻrisida Departamentga xabar qilishni;

professional ishtirokchi xodimlarini ichki nazorat jarayonlari va mijozlarni lozim darajada tekshirish boʻyicha chora-tadbirlarga oʻqitishni.

6¹. Nazoratchilarni jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirish va terrorizmni moliyalashtirishning zamonaviy texnologiyalari, usullari va tendensiyalari toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni qamrab olgan soʻnggi yangiliklardan xabardorligini taʼminlash hamda jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirish va terrorizmni moliyalashtirishga qarshi kurashish boʻyicha qonunchilikning barcha jihatlari va majburiyatlar haqida aniq tushuntirishlar berish maqsadida oʻqitish va malakasini oshirishni oʻquv rejalari va dasturlari qonun hujjatlarida belgilangan tartibda Markaz bilan kelishiladigan, qimmatli qogʻozlar bozori mutaxassislarining malakasini oshirish va ularni qayta tayyorlashni amalga oshiruvchi taʼlim muassasalari tomonidan amalga oshiriladi.

7. Ichki nazorat tizimi faoliyat koʻrsatish xususiyatlari, faoliyatining asosiy yoʻnalishlari, mijozlar va ularning operatsiyalari bilan bogʻliq mijozlar bazasi va tavakkalchilik xavfi darajasini hisobga olgan holda tashkil etiladi.

8. Markaz har yili 15-yanvargacha mazkur Qoidalarga rioya etilishiga masʼul boʻlgan nazoratchilarining roʻyxatlarini Departamentga taqdim etadi va ushbu roʻyxatdagi oʻzgarishlar toʻgʻrisida unga maʼlum boʻlgan vaqtdan eʼtiboran besh ish kuni mobaynida xabardor qilishni taʼminlaydi.

9. Jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga va terrorizmni moliyalashtirishga qarshi kurashish maqsadida nazoratchi quyidagi funksiyalarni bajaradi:

mazkur Qoidalarga muvofiq ichki nazoratni va mijozlarni lozim darajada tekshirishni joriy etishni va amalga oshirishni tashkillashtiradi;

professional ishtirokchining faoliyatiga xos jihatlaridan kelib chiqib, dasturlarni ishlab chiqadi va tasdiqlash uchun kiritadi;

mijozlarning ichki nazoratni amalga oshirish davomida aniqlangan shubhali operatsiyalari va xatti-harakatlari toʻgʻrisidagi xabarlarni Departamentga oʻz vaqtida yuborilishini, shuningdek, Departamentning qoʻshimcha axborot taqdim etish toʻgʻrisidagi soʻrovlarining bajarilishini taʼminlaydi;

mijozlarni lozim darajada tekshirish va identifikatsiyalash natijasida olingan maʼlumotlarning har yili yangilanishini amalga oshiradi;

mazkur Qoidalar va dasturlarni amalga oshirish jarayonining maxfiyligini taʼminlaydi.

ichki nazorat tizimini tashkil etish boʻyicha Departamentning vakolatli vakillari, tashkilotning ichki audit xizmati xodimlari va tashqi auditorlar tomonidan olib borilgan tekshiruvlar davomida aniqlangan kamchiliklarni bartaraf etish boʻyicha monitoringni amalga oshiradi.

10. Nazoratchi quyidagi huquqlarga ega:

professional ishtirokchining rahbarlari va xodimlaridan ichki nazoratni amalga oshirish maqsadlari uchun zarur boʻlgan tashkiliy-boshqaruv, buxgalteriya va boshqa hujjatlarni talab qilib olish;

ichki nazoratni amalga oshirish maqsadida olingan hujjatlardan nusxa koʻchirish, professional ishtirokchining elektron maʼlumotlar bazalari, mahalliy hisoblash tarmoqlari va avtomatlashtirilgan kompyuter tizimlaridagi fayllar va boshqa yozuvlardan nusxalar olish;

xabar qilinishi lozim boʻlgan operatsiyalarga nisbatan kelgusidagi xatti-harakatlar boʻyicha rahbariyatga takliflar kiritish (shu jumladan, mijoz yoki operatsiya toʻgʻrisida qoʻshimcha axborot olish yoki mavjud axborotni tekshirish maqsadida oʻtkazilayotgan operatsiyani toʻxtatish boʻyicha).

Nazoratchi qonun hujjatlariga muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin.

11. Nazoratchi quyidagilarga majburdir:

mijozlarni lozim darajada tekshirishni amalga oshirish;

benefitsiar mulkdorlarni identifikatsiyalash chora-tadbirlarini koʻrish;

shubhali operatsiyalar aniqlanganda, belgilangan tartibda Departamentga maʼlumot berish;

olingan maʼlumotning maxfiyligiga rioya qilish;

ichki nazoratni amalga oshirish davomida olingan hujjatlarning saqlanishi va qaytarilishini taʼminlash.

mijozni lozim darajada tekshirish materiallariga qoʻshib qoʻyiladigan yaqqol iqtisodiy mohiyatga ega boʻlmagan, mijozning taʼsis hujjatlarida yoki davlat roʻyxatidan oʻtkazish toʻgʻrisidagi guvohnomasida nazarda tutilgan maqsad va faoliyat turlariga toʻgʻri kelmaydigan barcha operatsiyalar boʻyicha lozim darajada tekshirish natijalari va xulosalarini yozma ravishda qayd etish;

identifikatsiyalashni yakunlash imkoni boʻlmaganda yoki lozim darajada tekshirish natijalariga koʻra, mijoz bilan amaliy ish munosabatlarini oʻrnatish maqsadga muvofiq emasligini koʻrsatib turadigan maʼlumotlar olinganda, mijoz bilan bitim tuzishni rad etish;

jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirish va terrorizmni moliyalashtirish boʻyicha tavakkalchiliklarni aniqlash va baholash boʻyicha tegishli choralarni koʻrish, ushbu tavakkalchiliklarni hujjatlashtirish va ularni kamaytirish choralarini koʻrish;

Nazoratchi zimmasida qonun hujjatlariga muvofiq boshqa majburiyatlar ham boʻlishi mumkin.

11¹. Operatsiyalar toʻgʻrisidagi maʼlumotlar zarurat tugʻilgan taqdirda operatsiya tafsilotlarini qayta tiklash mumkin boʻlgan tarzda rasmiylashtirilishi lozim.

12. Professional ishtirokchilar:

amaliy ish munosabatlari oʻrnatilganda;

olib borilayotgan operatsiyalarning jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirish va terrorizmni moliyalashtirish maqsadlariga aloqador ekanligiga har qanday shubha yuzaga kelganida;

eng kam oylik ish haqi miqdorining 500 baravari miqdoridan ortiq boʻlgan qimmatli qogʻozlarga doir bir martalik bitimlar amalga oshirilganda;

shu jumladan, identifikatsiyalash uchun mijoz toʻgʻrisida avval olingan maʼlumotlarning asliyligi va ishonchliligiga shubha tugʻilganda mijozlarni lozim darajada tekshirish boʻyicha choralarni koʻradilar.

13. Mijozlar, shu jumladan mavjud mijozlarni lozim darajada tekshirish operatsiyalarni amalga oshirishning barcha bosqichlarida olib borilishi kerak.

Agarda operatsiyaning taraflaridan biri jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga va terrorizmni moliyalashtirishga qarshi kurashish sohasida xalqaro hamkorlikda ishtirok etmayotgan davlatlarda yoxud offshor hududlarda doimiy yashayotgan, turgan yoki roʻyxatga olingan, shuningdek tavakkalchilikning yuqori darajasi toifasiga kiritilgan shaxs boʻlganda professional ishtirokchilar mijozlarni lozim darajada tekshirishning kuchaytirilgan choralarini koʻrishlari lozim.

Binefitsar mulkdorni aniqlash uchun professional ishtirokchilar mijoz boshqa mijoz nomidan harakat qilayotganligini aniqlashi kerak va undan keyin mijoz kimning nomidan ish koʻrayotgan boʻlsa, uni identifikatsiyalash hamda shaxsini lozim darajada tekshirish boʻyicha chora-tadbirlar koʻrishi shart.

Mijoz yoki benefitsiar mulkdorni identifikatsiyalash bilan bir qatorda ularning qonun hujjatlariga muvofiq taqdim etiladigan hujjatlaridan foydalangan holda ularning operatsiyalarni amalga oshirishga boʻlgan vakolatlari tekshirilishi shart.

Professional ishtirokchi zarur boʻlganda mijozni lozim darajada tekshirish bilan bir qatorda shuningdek, uning ixtiyorida mavjud maʼlumotlar va axborotlar boʻyicha ushbu mijozning ilgari oʻtkazilgan operatsiyalarini oʻrganib chiqish talab etiladi.

13¹. Mijozni lozim darajada tekshirishning kuchaytirilgan choralariga quyidagilar kiradi:

mijoz haqida qoʻshimcha maʼlumotlar (faoliyat turi, aktivlar miqdori, ochiq maʼlumotlar bazasi orqali olishi mumkin boʻlgan maʼlumot va boshqalar) olish va foydalanuvchi yoki benefitsiar mulkdor boʻyicha maʼlumotlarni yanada tezroq yangilab borish;

mijozdan uning pul mablagʻlari yoki moliyaviy holatining manbasi haqida maʼlumot olish;

rejalashtirilgan yoki oʻtkazilgan operatsiyalarning sabablari toʻgʻrisida maʼlumotlar olish;

qoʻshimcha tekshirishni talab qiladigan operatsiyalar (bitimlar) xususiyatini aniqlash hamda tekshirishlarning soni va ketma-ketligini oshirish yoʻli bilan ish munosabatlarining kuchaytirilgan monitoringini amalga oshirish.

14. Mijoz — jismoniy shaxsni identifikatsiyalash uning shaxsini tasdiqlovchi hujjati (pasport yoki unga tenglashtirilgan hujjat) asosida amalga oshiriladi. Agar jismoniy shaxs yakka tartibdagi tadbirkor boʻlsa, uning davlat roʻyxatidan oʻtkazilganligi toʻgʻrisidagi guvohnomasi ham oʻrganilishi lozim.

15. Mijoz — yuridik shaxsni identifikatsiyalashda professional ishtirokchilar davlat roʻyxatidan oʻtkazilganlik toʻgʻrisidagi tegishli hujjatlarni, tashkiliy-huquqiy shakli, joylashgan yeri, rahbarlari toʻgʻrisidagi, shuningdek, taʼsis hujjatlarida koʻrsatilgan maʼlumotlarni tekshirishlari shart.

16. Professional ishtirokchi jismoniy va yuridik shaxslarni identifikatsiyalash jarayonida mijozning benefitsiar mulkdorini identifikatsiyalash boʻyicha, shu jumladan, mijozning mol-mulkining tuzilishini oʻrganish yoʻli bilan, asoslangan va mumkin boʻlgan chora-tadbirlarni qoʻllashi shart.

17. Professional ishtirokchi mijoz tomonidan taqdim etilayotgan axborotni davlat organlari va boshqa tashkilotlardan mijoz haqida olingan maʼlumotlardan foydalanish orqali tekshirishi shart.

18. Identifikatsiyalash uchun zarur boʻlgan hujjatlarni taqdim etmagan mijozlarga professional ishtirokchi operatsiyalarni bajarishni rad etadi.

18¹. Professional ishtirokchilar mijozlar tomonidan jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirish yoki terrorizmni moliyalashtirish maqsadida operatsiyalarni amalga oshirishda tavakkalchilik darajasini (bundan buyon matnda tavakkalchilik darajasi deb yuritiladi) aniqlash, baholash va kamaytirish choralarini koʻrishi shart.

Tavakkalchilik darajasi mijoz taqdim etgan axborot asosida, mijozning amalga oshiradigan operatsiyalar turlari, mazkur Qoidalarda belgilangan mezonlar, mijozni lozim tarzda tekshirish natijalari hamda boshqa kerakli maʼlumotlarni hisobga olgan holda nazoratchi tomonidan har yili aniqlanadi va baholanadi.

Tavakkalchiliklarni baholash natijalari yozma ravishda rasmiylashtirilishi hamda Departament yoki Markazga taqdim etilishi lozim.

18². Tavakkalchilikning yuqori darajasi toifasiga professional ishtirokchilar avvaldan quyidagi mezonlarga ega boʻlgan mijozlarni tegishli deb topishi va ularga nisbatan lozim darajada tekshirishning kuchaytirilgan choralarini amalga oshirishi lozim:

terrorchilik faoliyatida ishtiroki yoxud terrorchilik faoliyati bilan shugʻullanayotgan shaxslarning nazorat ostida ekanligi yoxud terrorchilik faoliyati bilan shugʻullanayotgan yoki shugʻullanishda gumon qilinayotgan tashkilotning bevosita yoki bilvosita mulkdori yoxud uni nazorat qiluvchi ekanligi toʻgʻrisida maʼlumot mavjud boʻlgan shaxslar;

jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga va terrorizmni moliyalashtirishga qarshi kurashish sohasida xalqaro hamkorlikda ishtirok etmayotgan davlatda yoxud offshor hududda doimiy yashayotgan, turgan yoki roʻyxatga olingan shaxslar;

norezidentlar;

joylashgan joyi taʼsis yoki roʻyxatga olish hujjatlarida koʻrsatilgan maʼlumotlardagi manzilga toʻgʻri kelmaydigan tashkilotlar va yakka tartibdagi tadbirkorlar;

haqiqiy egasi ushbu bandning ikkinchi va uchinchi xatboshilarida koʻrsatilgan shaxs boʻlgan tashkilotlar;

muntazam ravishda (ketma-ketligi uch oy mobaynida ikki martadan ortiq) shubhali operatsiyalarni amalga oshirayotgan mijozlar;

nazoratchida asosli shubha uygʻotadigan operatsiyalarni amalga oshiruvchi boshqa shaxslar.

18³. Mijoz tomonidan amalga oshiriladigan operatsiyalarning tavsifi oʻzgarishiga qarab, professional ishtirokchilar zarur boʻlganda u bilan ishlash boʻyicha tavakkalchilik darajasini qayta koʻrib chiqishi zarur.

Professional ishtirokchilar barcha murakkab, gʻayrioddiy yirik operatsiyalarga, shuningdek aniq iqtisodiy yoki qonuniy maqsadga ega boʻlmagan operatsiyalarni amalga oshirishning gʻayrioddiy sxemalariga kuchaytirilgan eʼtibor qaratishi kerak.

Amalga oshirilgan choralar haqida maʼlumot professional ishtirokchining rahbariyatiga taqdim etilishi lozim.

18⁴. Professional ishtirokchilar jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirish va terrorizmni moliyalashtirish maqsadida texnologik yutuqlardan foydalanilishiga yoʻl qoʻymaslik boʻyicha choralarni koʻrishlari kerak. Bu maqsadlarda professional ishtirokchilar:

xizmatlarning yangi turlari va yangi ish amaliyotini ishlab chiqishlari;

yangi hamda amaldagi xizmat turlarida yangi yoki rivojlanayotgan texnologiyalardan foydalanish natijasida vujudga kelishi mumkin boʻlgan tavakkalchilik darajasini aniqlash va baholashlari kerak.

Bunday tavakkalchilikning baholanishi xizmatlarning yangi turlari, yangi ish amaliyotining ishga tushirilishi yoki yangi yoxud rivojlanayotgan texnologiyalarni foydalanishga tushirishdan avval oʻtkazilishi lozim.

Professional ishtirokchilar bunday tavakkalchiliklarni monitoring qilish va ularni kamaytirish uchun tegishli choralarni koʻrishlari zarur.

19. Quyidagi hollarda pul mablagʻlari yoki boshqa mol-mulk bilan bogʻliq operatsiya shubhali deb topilishi mumkin:

mijoz tomonidan mijozni identifikatsiyalash zarurati tufayli soʻralayotgan, shu jumladan, ishonch bildiruvchi (agar mijoz ishonchli vakil sifatida ish yuritayotgan boʻlsa) haqidagi maʼlumotlarni taqdim etishni sababsiz rad etilishi;

mijozning amalga oshirilayotgan bitimga nisbatan maxfiylik masalalari bilan ortiqcha tashvishlanishi;

mijozning xizmat koʻrsatishning foydaliroq shartlariga nisbatan eʼtiborsiz boʻlishi, shuningdek, mijoz tomonidan qimmatli qogʻozlar bozoridagi ayni turdagi xizmatlar koʻrsatishdagi oddiy toʻlovdan farq qiladigan yuqori mukofotning taklif qilinishi;

mijozning shartnoma boʻyicha amaliyotdan oʻzgacha va nostandart hamda qiyin boʻlgan toʻlov sxemasi orqali hisob-kitob qilish taklifi;

mijoz tomonidan avval kelishilgan operatsiyaning (bitimning) sxemasiga bevosita uni amalga oshirilishidan oldin sezilarli oʻzgartirishlar kiritilishi;

mijoz tomonidan bekor qilingan bitimlar boʻyicha oʻz pul mablagʻlarining uchinchi shaxslarga qaytarishni amalga oshirishning taklif etilishi;

bir yoʻla yoki qismlar boʻyicha bir turdagi va bir xil hajmdagi moliyaviy vositalarni sotib olib (sotib), bunday bitimlar tomonlari goh sotuvchi, goh xaridor sifatida muntazam ravishda oʻzgarib turuvchi oʻzaro bitimlarning amalga oshirilishi;

maʼlumotlar va hujjatlar taqdim etilishini mijoz tomonidan asossiz kechiktirilishi yoki mijoz tomonidan tekshirib boʻlmaydigan maʼlumotni taqdim etilishi;

operatsiyani amalga oshirishda mijoz talabi bilan qilayotgan asoslanmagan shoshma-shosharlik;

agar mijoz tomonidan bir yoki 30 kalendar kuni mobaynida deponentga qoʻyilgan pul mablagʻlari summasi eng kam oylik ish haqining 500 baravariga teng miqdoridagi summadan oshsa;

mijoz tomonidan qimmatli qogʻozlarni bozor narxlaridan sezilarli farq qiladigan narxlarda sotib olishning (sotishning) amalga oshirilishi;

eng kam oylik ish haqining 500 baravaridan ortiq summadagi qimmatli qogʻozlarning yuridik (jismoniy) shaxslar oʻrtasida bepul asosda yoki debitorlik va kreditorlik qarzlar boʻyicha topshirilishi;

hisob-kitob-kliring palatalaridagi Foydalanuvchilarning shaxsiy raqamlarida (bundan keyingi oʻrinlarda FSHR deb yuritiladi) jamlangan pul mablagʻlaridan boshqaning foydasiga voz kechish boʻyicha eng kam oylik ish haqining 500 baravariga teng miqdoridagi summadan oshgan operatsiyalarning oʻtkazilishi, bir martalik oʻtkazilgan operatsiyalar kabi uch oy mobaynida oʻtkazilgan bir nechta operatsiyalar ham;

offshor hududlarda va jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga va terrorizmni moliyalashtirishga qarshi kurashish sohasidagi xalqaro hamkorlikda ishtirok etmaydigan davlatlarda roʻyxatdan oʻtkazilgan yuridik shaxslar uchun FSHR ochishga topshiriqnoma berilishi;

mijoz haqidagi maʼlumotning mavjud emasligi, shuningdek, koʻrsatilgan bogʻlanish maʼlumotlari, xususan, pochta va elektron manzili, telefon raqamlari va elektron kanal maʼlumotlari boʻyicha mijoz bilan aloqa oʻrnatish imkoniyatining yoʻqligi;

mijoz tomonidan bitim ishtirokchilari haqida bila turib yolgʻon axborot va notoʻgʻri maʼlumotlarning taqdim etilishi;

identifikatsiyalashni yakunlashning imkoni boʻlmasligi yoki lozim darajada tekshirish natijalariga koʻra, mijoz bilan amaliy ish munosabatlarini oʻrnatish maqsadga muvofiq emasligini koʻrsatib turadigan maʼlumotlarning olinishi;

qimmatli qogʻozlarga doir bitimlar tuzilayotganda insayderlik axborotidan noqonuniy foydalanilganligi yoki qimmatli qogʻozlar bozorida narxlar borasida hiyla-nayrang ishlatilganligiga doir har qanday shubhalarning mavjudligi;

qimmatli qogʻozlarga doir operatsiyalarni amalga oshirishda foydalanilgan pul mablagʻlarining jinoiy kelib chiqishi toʻgʻrisidagi har qanday boshqa shubhalarning mavjudligi.

20. Operatsiyani shubhali deb topish har bir aniq holatda ushbu Qoidalar bilan oʻrnatilgan shubhalilik mezonlaridan foydalangan holda oʻtkaziladigan kompleks tahlil asosida, shuningdek, mijoz shaxsi, uning obroʻsi, bitimning asoslari, maqsadlari, hajmi va turi, uni amalga oshirish usuli bilan hamda shubhali operatsiyani toʻgʻri aniqlash uchun ahamiyatli boʻlgan boshqa holatlar asosida aniqlanadigan tavakkalchilik xavfiga bogʻliq ravishda amalga oshiriladi.

21. Pul mablagʻlari yoki boshqa mol-mulk bilan bogʻliq operatsiyalar har qanday operatsiya, shu operatsiyalarning taraflaridan biri:

terrorchilik faoliyatida ishtirok etayotgan yoxud ishtirok etishda gumon qilinayotgan yuridik yoki jismoniy shaxs;

terrorchilik faoliyatini amalga oshirayotgan yoxud amalga oshirishda gumon qilinayotgan tashkilotning bevosita yoki bilvosita mulkdori boʻlgan yoxud uni nazorat qilayotgan yuridik yoki jismoniy shaxs;

terrorchilikni amalga oshirayotgan yoki amalga oshirishda gumon qilinayotgan jismoniy shaxsning yoxud tashkilotning mulkidagi yoki nazorati ostidagi yuridik shaxs ekanligi haqida belgilangan tartibda olingan axborot mavjud boʻlsa, Departamentga xabar qilinishi lozim.

Bunday hollarda professional ishtirokchilar pul mablagʻlari yoki boshqa mol-mulk bilan bogʻliq operatsiyalarni bu operatsiya bajarilishi lozim boʻlgan sanadan eʼtiboran uch ish kuniga toʻxtatib turish hamda bunday operatsiya haqida operatsiya toʻxtatib turilgan kunning oʻzida Departamentni xabardor qilishga majburdirlar. Pul mablagʻlari yoki boshqa mol-mulk bilan bogʻliq operatsiyani toʻxtatib turish toʻgʻrisida Departamentning koʻrsatmasi boʻlmasa, koʻrsatilgan muddat oʻtgach professional ishtirokchi toʻxtatib turilgan operatsiyani bajarishga kirishadi.

21¹. Operatsiyaning taraflaridan biri jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga va terrorizmni moliyalashtirishga qarshi kurashish sohasida xalqaro hamkorlikda ishtirok etmayotgan davlatda doimiy yashayotgan, turgan yoki roʻyxatga olingan shaxs boʻlsa, bunday operatsiya Departamentga xabar qilinishi kerak.

22. Mijozning operatsiyasi shubhali deb topilgandan soʻng, nazoratchi mijozga nisbatan kelgusidagi xatti-harakatlar haqida qaror qabul qiladi, jumladan:

shubhali operatsiya toʻgʻrisida Departamentga xabar berish haqida;

mijoz bilan operatsiya oʻtkazishga alohida eʼtibor qaratish haqida;

qonun hujjatlari yoki u bilan tuzilgan shartnomaga muvofiq mijoz bilan munosabatlarni toʻxtatish haqida.

23. Shubhali operatsiyalar haqidagi maʼlumotlar professional ishtirokchilar tomonidan Departamentga shubhali operatsiyalar deb topilgan paytdan eʼtiboran bir ish kunidan kechiktirmay Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadigan shaklda beriladi.

Shubhali operatsiyalarga taalluqli har bir maʼlumot haqidagi axborot professional ishtirokchining nazoratchisi tomonidan qogʻoz va (yoki) elektron koʻrinishda yuritiladigan maxsus jurnallarga kiritiladi.

24. Professional ishtirokchilar tegishli operatsiyadan shubhani tasdiqlovchi yoki olib tashlovchi har qanday maʼlumotni Departamentga kechiktirmay topshirishlari zarur.

25. Departamentga xabar qilinishi lozim boʻlgan operatsiyalar boʻyicha qonun hujjatlariga va mazkur Qoidalarga muvofiq quyidagilar rasmiylashtiriladi:

operatsiyaning turi va uni amalga oshirish asosi;

operatsiyani amalga oshirish sanasi va summasi;

operatsiyani amalga oshiruvchi jismoniy va yuridik shaxsni identifikatsiyalash uchun zarur boʻlgan maʼlumotlar;

topshirigʻiga koʻra yoki nomidan operatsiyani bajarayotgan jismoniy va yuridik shaxsni identifikatsiyalash uchun zarur boʻlgan maʼlumotlar;

operatsiyani amalga oshirayotgan jismoniy shaxs (ishonchli vakili) yoki yuridik shaxsning vakilini identifikatsiyalash uchun zarur boʻlgan maʼlumotlar;

pul mablagʻlari yoki boshqa mol-mulk bilan bogʻliq operatsiyalar boʻyicha oluvchini va uning vakilini identifikatsiyalash uchun zarur boʻlgan maʼlumotlar.

26. Professional ishtirokchilar pul mablagʻlari yoki boshqa mol-mulk bilan bogʻliq operatsiyalar toʻgʻrisidagi axborotni, shuningdek, mijozlarni lozim darajada tekshirish boʻyicha identifikatsiyalangan materiallar va maʼlumotlarni, shu jumladan, ish yozishmalarini qonun hujjatlarida belgilangan, lekin operatsiya amalga oshirilganidan yoki mijoz bilan munosabatlar toʻxtatilganidan keyin besh yildan kam boʻlmagan muddatlar mobaynida saqlashlari shart.

27. Professional ishtirokchilar jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga va terrorizmni moliyalashtirishga qarshi kurashish bilan bogʻliq boʻlgan axborotdan erkin foydalanishni cheklaydilar, uni tarqalib ketmasligini taʼminlaydilar hamda yuridik va jismoniy shaxslarga, ularning operatsiyalari haqida Departamentga maʼlumot berilganligi toʻgʻrisida axborot berishga haqli emaslar.

Professional ishtirokchilar ichki nazorat funksiyalarini amalga oshirish jarayonida olingan axborotni oʻz xodimlari tomonidan oshkor qilmaslikni (shaxsiy maqsadlari yoxud uchinchi shaxslar manfaatlari uchun foydalanilmasligini) taʼminlaydilar.

27¹. Nazoratchining faoliyatida foydalanilgan barcha hujjatlar (Markaz va Departament bilan yozishmalari, shu jumladan yuborilgan xabarlarning qogʻozdagi va elektron nusxalari, mijozlarning qogʻozdagi va elektron anketalari, jurnallar va h. k.) dan foydalanilishini cheklash maqsadida, bunday hujjatlar va ularning roʻyxati bevosita maxsus jihozlangan xonada yoki yonmaydigan va muhrlanadigan seyfda saqlanishi lozim.

27². Hujjatlarning elektron shakllari dasturiy usulda arxivlashtirilishi, elektron axborot tashuvchi uskunalarga yozib qoʻyilishi hamda masʼul xodim tomonidan ularning roʻyxati bilan birgalikda yonmaydigan va muhrlanadigan seyfda saqlanishi zarur.

28. Professional ishtirokchilar tomonidan mazkur Qoidalar talablariga rioya etilishi ustidan monitoring va nazorat qilish Markaz tomonidan Departament bilan birgalikda amalga oshiriladi.

28¹. Mazkur Qoidalar, shuningdek jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirish va terrorizmni moliyalashtirishga qarshi kurashish boʻyicha chora-tadbirlarni tartibga soluvchi boshqa hujjatlar professional ishtirokchining barcha xodimlariga yetkazilishi lozim.

29. Jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga va terrorizmni moliyalashtirishga qarshi kurashish sohasidagi qonun hujjatlari buzilganligi hollarini yashirishda, shuningdek, mazkur Qoidalar talablarining buzilishida aybdor boʻlgan shaxslar qonun hujjatlarida belgilangan tartibda javobgarlikka tortiladilar.