Ushbu Qonunning maqsadi muzeylarning tashkil etilishi va faoliyati sohasidagi munosabatlarni tartibga solishdan iborat.

Muzeylar to‘g‘risidagi qonunchilik ushbu Qonun hamda boshqa qonunchilik hujjatlaridan iboratdir.

Agar O‘zbekiston Respublikasining xalqaro shartnomasida O‘zbekiston Respublikasining muzeylar to‘g‘risidagi qonunchiligida nazarda tutilganidan boshqacha qoidalar belgilangan bo‘lsa, xalqaro shartnoma qoidalari qo‘llaniladi.

Ushbu Qonunda quyidagi asosiy tushunchalar qo‘llaniladi:

Milliy muzey fondi — O‘zbekiston Respublikasi hududida doimiy turgan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalari majmui;

Milliy muzey fondining Davlat katalogi — Milliy muzey fondi tarkibiga kiritilgan har bir muzey ashyosi va har bir muzey kolleksiyasi to‘g‘risidagi asosiy ma’lumotlar mavjud bo‘lgan hisobga olish hujjati;

muzey — muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini saqlash, o‘rganish hamda ommaga namoyish etish uchun mulkdor tomonidan tashkil etilgan doimiy faoliyat yurituvchi notijorat madaniyat muassasasi;

muzey ashyosi — sifati yoki alohida belgilari jamiyat manfaatlari uchun saqlash, o‘rganish va ommaga namoyish etish zaruratini taqozo etuvchi madaniy boylik;

muzey kolleksiyasi — o‘z kelib chiqish xususiyati yoki shaklan yaqinligi tufayli yoxud boshqa belgilari bo‘yicha birlashtirilgandagina muzey ashyosi xususiyatiga ega bo‘ladigan madaniy boyliklar majmui;

saqlash — muzeyning muzey ashyosi va muzey kolleksiyasi but saqlanishini ta’minlash uchun moddiy va huquqiy sharoitlar yaratilishini nazarda tutuvchi faoliyat turi;

e’lon qilish — muzeyning muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini omma oldida namoyish etish, bosma nashrlarda, elektron va boshqa turdagi jismlarda takrorlash orqali jamiyatga taqdim etishning barcha shakllarini nazarda tutuvchi faoliyat turi.

O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:

muzeylar faoliyatini qo‘llab-quvvatlash, takomillashtirishga doir dasturlar va qarorlar qabul qiladi;

muzeylarni tashkil etish, qayta tashkil etish va tugatish tartibini belgilaydi;

davlat muzeylarining toifalarini belgilaydi;

Milliy muzey fondi to‘g‘risidagi va Milliy muzey fondining Davlat katalogi to‘g‘risidagi nizomlarni tasdiqlaydi;

muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini Milliy muzey fondi tarkibiga kiritish hamda uning tarkibidan chiqarish tartibini belgilaydi;

Milliy muzey fondi tarkibiga kiritilgan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini hisobga olish hamda saqlash tartibini belgilaydi;

Milliy muzey fondining davlatga tegishli qismi tarkibiga kiritilgan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini boshqarish tartibini belgilaydi;

Milliy muzey fondi holati ustidan davlat nazoratini amalga oshirish tartibini belgilaydi;

muzey mutaxassislarini tayyorlash hamda muzey xodimlarining malakasini oshirish va ularni qayta tayyorlash tartibini belgilaydi;

qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni amalga oshiradi.

O‘zbekiston Respublikasi Madaniy meros agentligi:

Milliy muzey fondining Davlat katalogini yuritadi;

muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini belgilangan tartibda Milliy muzey fondi tarkibiga kiritadi hamda uning tarkibidan chiqaradi;

Milliy muzey fondi tarkibiga kiritilgan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini tasarrufdan chiqarish yoki universal huquqiy vorislik tartibida yoxud boshqa usulda bir shaxsdan ikkinchi shaxsga o‘tkazganlik haqidagi xabarnomalarni qabul qiladi va ularning reyestrini yuritadi;

Milliy muzey fondi tarkibiga kiritilgan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini tasarrufdan chiqarish to‘g‘risida qaror qabul qiladi;

Milliy muzey fondi holati ustidan davlat nazoratini amalga oshiradi;

Milliy muzey fondi tarkibiga kiritilgan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini kirib ko‘rish tartibi va shartlarini tasdiqlaydi;

muzey xodimlarining malakasini oshirish va ularni qayta tayyorlashni tashkil etadi;

qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni amalga oshiradi.

Mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari:

Milliy muzey fondi tarkibiga kiritilgan hamda o‘z hududida joylashgan muzeylarda turgan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarining but saqlanishini ta’minlaydi;

o‘z hududidagi davlat muzeylarini moliyalashtirish miqdorini o‘z vakolatlari doirasida belgilaydi;

qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni amalga oshiradi.

Milliy muzey fondi tarkibiga kiritilgan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalari O‘zbekiston xalqi madaniy merosining ajralmas qismidir.

Milliy muzey fondi Milliy muzey fondining davlatga tegishli qismidan va davlatga tegishli bo‘lmagan qismidan iboratdir.

Milliy muzey fondi tarkibiga kiritilgan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarining fuqarolik muomalasiga faqat ushbu Qonunda belgilangan cheklashlarga rioya etilgan holda yo‘l qo‘yiladi.

Muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini Milliy muzey fondi tarkibiga kiritish belgilangan tartibda amalga oshiriladi.

Muzey ashyolari va muzey kolleksiyalari Milliy muzey fondining Davlat katalogida ro‘yxatdan o‘tkazilgan kundan e’tiboran Milliy muzey fondi tarkibiga kiritilgan hisoblanadi.

Milliy muzey fondi tarkibiga kiritilgan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalari — mulkdoriga ro‘yxatdan o‘tkazilganligi to‘g‘risida guvohnoma beriladi.

Muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini Milliy muzey fondi tarkibidan chiqarish belgilangan tartibda amalga oshiriladi. Tegishli fakt Milliy muzey fondining Davlat katalogida ro‘yxatdan o‘tkazilgan kundan e’tiboran muzey ashyolari va muzey kolleksiyalari Milliy muzey fondi tarkibidan chiqarilgan hisoblanadi.

Milliy muzey fondining Davlat katalogini yuritish belgilangan tartibda amalga oshiriladi.

Yuridik va jismoniy shaxslarning Milliy muzey fondi tarkibiga kiritilgan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalariga bo‘lgan fuqarolik huquq va majburiyatlarini belgilash, o‘zgartirish yoki bekor qilishga qaratilgan harakatlari, shu jumladan mulk huquqini boshqa shaxsga o‘tkazish mazkur harakatlar Milliy muzey fondining Davlat katalogida ro‘yxatdan o‘tkazilganidan keyingina amalga oshiriladi.

Milliy muzey fondi tarkibiga kiritilgan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalari O‘zbekiston Respublikasidan olib chiqilishi mumkin emas, ushbu moddaning ikkinchi qismida nazarda tutilgan hol bundan mustasno.

Milliy muzey fondi tarkibiga kiritilgan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini O‘zbekiston Respublikasi hududidan tashqariga vaqtincha olib chiqish qonunchilikda belgilangan tartibda amalga oshiriladi.

Milliy muzey fondi tarkibiga kiritilgan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalari faqat O‘zbekiston Respublikasi Madaniy meros agentligi xabardor qilingandan keyin tasarrufdan chiqarilishi yoki universal huquqiy vorislik tartibida yoxud boshqa usulda bir shaxsdan ikkinchi shaxsga o‘tishi mumkin.

Milliy muzey fondi tarkibiga kiritilgan muzey kolleksiyasi bo‘linmasdir.

Milliy muzey fondi tarkibiga kiritilgan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalari xususiy hamda ommaviy mulk shakllarida bo‘lishi mumkin.

Milliy muzey fondining davlatga tegishli qismi tarkibiga, kimning egaligida turganligidan qat’i nazar, davlat mulki bo‘lgan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalari kiradi.

Davlat muzeylari, boshqa davlat muassasalari tomonidan muassislar mablag‘lari yoki o‘z mablag‘lari yoxud boshqa mablag‘lar hisobidan olinadigan, shuningdek qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa usulda olinadigan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalari Milliy muzey fondining davlatga tegishli qismi tarkibiga kiradi.

Milliy muzey fondining davlatga tegishli qismi tarkibiga kiritilgan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini tasarrufdan chiqarish mumkin emas, ularning yo‘qolishi, yemirilishi yoki boshqa muzey ashyolari va muzey kolleksiyalariga ayirboshlanishi hollari bundan mustasno.

Milliy muzey fondining davlatga tegishli qismi tarkibiga kiritilgan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini ushbu moddaning birinchi qismida nazarda tutilgan hollarda tasarrufdan chiqarish to‘g‘risidagi qaror O‘zbekiston Respublikasi Madaniy meros agentligi tomonidan qabul qilinadi.

Milliy muzey fondining davlatga tegishli qismi tarkibiga kiritilgan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalari operativ boshqarish huquqi asosida davlat muzeylariga, boshqa davlat muassasalariga biriktirib qo‘yiladi.

Milliy muzey fondining davlatga tegishli qismi tarkibiga kiritilgan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini operativ boshqarish topshirilgan davlat muzeylari, boshqa davlat muassasalari:

muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarining jisman but saqlanishi hamda xavfsizligini;

muzey ashyolari va muzey kolleksiyalari bilan bog‘liq hisobga olish hujjatlarining — yuritilishi hamda but saqlanishini;

muzey ashyolari va muzey kolleksiyalaridan ilmiy, madaniy, ma’rifiy hamda ta’lim — maqsadlarida foydalanilishini ta’minlashi shart.

Milliy muzey fondining davlatga tegishli qismi holati ustidan davlat nazorati quyidagi shakllarda amalga oshiriladi:

muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarining but saqlanishi holatini hamda ularni saqlash sharoitlarini tekshirish;

muzey ashyolari va muzey kolleksiyalari haqida Milliy muzey fondi tarkibiga kiritilgan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalari hisobini yuritish uchun zarur bo‘lgan so‘rovnomalar yo‘llash hamda axborot olish.

Milliy muzey fondining davlatga tegishli bo‘lmagan qismi tarkibiga Milliy muzey fondi tarkibiga kiritilgan xususiy mulk bo‘lgan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalari kiradi.

Muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini Milliy muzey fondining davlatga tegishli bo‘lmagan qismi tarkibiga kiritish belgilangan tartibda ularning mulkdori arizasi asosida amalga oshiriladi.

Muzey ashyolari va muzey kolleksiyalari yo‘qolgan yoki yemirilgan hollarda ularni Milliy muzey fondining davlatga tegishli bo‘lmagan qismi tarkibidan chiqarish belgilangan tartibda amalga oshiriladi.

Milliy muzey fondining davlatga tegishli bo‘lmagan qismi tarkibiga kiritilgan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini hisobga olish hamda saqlash belgilangan tartibda amalga oshiriladi.

Milliy muzey fondining davlatga tegishli bo‘lmagan qismi holati ustidan davlat nazorati quyidagi shakllarda amalga oshiriladi:

muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarining but saqlanishi holatini hamda ularni saqlash sharoitlarini tekshirish;

nodavlat muzeylariga biriktirib qo‘yilgan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarining mulkdori oldiga ularni saqlash joyini o‘zgartirish yoki ularni tasarrufdan chiqarish to‘g‘risidagi masalani qo‘yish;

muzey ashyolari va muzey kolleksiyalari haqida Milliy muzey fondi tarkibiga kiritilgan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalari hisobini yuritish uchun zarur bo‘lgan so‘rovnomalar yo‘llash hamda axborot olish.

Milliy muzey fondining davlatga tegishli bo‘lmagan qismi tarkibiga kiritilgan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalari bo‘yicha oldi-sotdi yoki hadya bitimlari tuzilganda sotib oluvchi yoki hadya oluvchi ushbu ashyolar va kolleksiyalarga nisbatan sotuvchi yoxud hadya qiluvchida bo‘lgan barcha majburiyatlarni o‘z zimmasiga olishi shart. Mazkur ashyolar va kolleksiyalarning oldi-sotdisida davlat imtiyozli sotib olish huquqiga ega bo‘ladi.

Milliy muzey fondining davlatga tegishli bo‘lmagan qismi tarkibiga kiritilgan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalari vasiyat yoki qonunga binoan meros qilib olinganda merosxo‘r ushbu ashyolar va kolleksiyalarga nisbatan meros qoldiruvchida bo‘lgan barcha majburiyatlarni o‘z zimmasiga olishi shart. Bu majburiyatlardan bosh tortgan taqdirda, merosxo‘r mazkur muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini ushbu moddaning birinchi qismida nazarda tutilgan shartlarda sotishi yoki boshqa bitim tuzishi mumkin. Bu holda davlat imtiyozli sotib olish huquqiga ega bo‘ladi.

Agar sotib oluvchi, hadya oluvchi yoki merosxo‘r Milliy muzey fondining davlatga tegishli bo‘lmagan qismi tarkibiga kiritilgan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalariga nisbatan o‘z majburiyatlari bajarilishini ta’minlamasa, davlat ushbu ashyolar va kolleksiyalarni qonunchilikka muvofiq haqini to‘lab olishni amalga oshirish huquqiga ega.

Muzey ashyolari va muzey kolleksiyalariga oid ushbu moddada nazarda tutilgan bitimlar Milliy muzey fondining Davlat katalogida davlat ro‘yxatidan o‘tkazilgan kundan e’tiboran tuzilgan hisoblanadi.

Ushbu moddaning birinchi — uchinchi qismlarida nazarda tutilgan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini davlat tomonidan imtiyozli sotib olish huquqi yoki haqini to‘lab olish huquqini ro‘yobga chiqarish O‘zbekiston Respublikasi Madaniy meros agentligi yoki uning hududiy organlari tomonidan amalga oshiriladi.

Muzeylar quyidagi maqsadlarda tashkil etiladi:

muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini saqlash;

muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini aniqlash hamda to‘plash;

madaniy, ma’rifiy va ta’lim faoliyatini amalga oshirish;

muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini o‘rganish;

muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini e’lon qilish.

Muzeylarni ushbu moddaning birinchi qismida nazarda tutilganidan tashqari boshqa maqsadlar uchun tashkil etishga yo‘l qo‘yilmaydi.

Muzeylarni tashkil etish uchun quyidagi shartlar majburiydir:

muzey tematikasiga muvofiq muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarining mavjudligi;

muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini saqlash hamda ommaga namoyish etish talablariga javob beradigan moddiy-texnik bazaning, shu jumladan bino (xona yoki xonalar), zarur ko‘rgazma jihozlari, muhofaza vositalari hamda yong‘inga qarshi vositalarning mavjudligi;

muzey faoliyatini ta’minlash uchun zarur moliyaviy mablag‘larning mavjudligi.

Muzey-qo‘riqxonalarni tashkil etish uchun qonunchilikka muvofiq qo‘shimcha shartlar belgilanadi.

Mulk shakliga ko‘ra davlat va nodavlat muzeylari tashkil etilishi mumkin.

Ixtisoslashuviga ko‘ra muzeylar:

asosiy faoliyati muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini saqlash, o‘rganish hamda ommaga namoyish etishdan iborat bo‘lgan muzeylarga;

asosiy faoliyati tarixiy-madaniy qo‘riqxona va u bilan bog‘liq tabiiy landshaft tarkibiga kiradigan moddiy madaniy meros obyektlarini, shuningdek muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini saqlash, o‘rganish hamda ommaga namoyish etishdan iborat bo‘lgan muzey-qo‘riqxonalarga bo‘linadi.

Davlat muzeylari ahamiyatiga ko‘ra O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadigan toifalarga bo‘linadi.

Muzeylar qonunchilikda belgilangan tartibda tashkil etiladi, qayta tashkil etiladi va tugatiladi.

Muzeylar qonunchilikda taqiqlanmagan hamda ushbu Qonunning 24-moddasida nazarda tutilgan muzeylarni tashkil etish maqsadlariga mos bo‘lgan faoliyat turlarini o‘z ta’sis hujjatlariga muvofiq amalga oshirishi mumkin. Bunda muzeylar tomonidan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarining but saqlanishi ta’minlanishi kerak.

Davlat muzeylarini moliyalashtirish O‘zbekiston Respublikasi Davlat budjeti mablag‘lari va qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobidan amalga oshiriladi.

Nodavlat muzeylarini moliyalashtirish ularning mulkdori mablag‘lari va qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobidan amalga oshiriladi.

Davlat muzeyi joylashgan bino boshqa tashkilotlarga berilgan taqdirda ushbu masala bo‘yicha qaror qabul qilgan davlat organi davlat muzeyini teng qiymatdagi bino bilan ta’minlashi hamda mazkur muzeyning muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini, shuningdek ko‘rgazma jihozlarini ko‘chirish bilan bog‘liq xarajatlarni qoplashi shart.

Davlat muzeylariga pulli xizmatlar ko‘rsatishdan, xayriyalardan hamda qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa manbalardan kelib tushadigan mablag‘lar kelgusi yil uchun budjetdan moliyalashtirish hajmini belgilashda hisobga olinmaydi va ushbu mablag‘lar hisobiga budjetdan moliyalashtirish miqdori kamaytirilmaydi. Bunda ko‘rsatilgan mablag‘lardan davlat muzeylarining moddiy-texnika bazasini rivojlantirish va qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa maqsadlar uchun foydalaniladi.

Muzeylar uchun imtiyozlar qonunchilikka muvofiq beriladi.

Muzeylarning xalqaro hamkorlik sohasidagi faoliyati qonunchilik va O‘zbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalariga muvofiq amalga oshiriladi.

Milliy muzey fondi tarkibiga kiritilgan hamda muzeylarda turgan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalari fuqarolar kirib ko‘rishi uchun ochiqdir.

Milliy muzey fondi tarkibiga kiritilgan hamda muzeylarda turgan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini kirib ko‘rish quyidagi asoslarga ko‘ra cheklanishi mumkin:

muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarining but saqlanish holati qoniqarsiz bo‘lganda;

restavratsiya ishlari amalga oshirilayotganda;

muzey ashyolari va muzey kolleksiyalari muzey zaxiraxonasida bo‘lganda.

Milliy muzey fondi tarkibiga kiritilgan hamda muzeylarda, shu jumladan muzey zaxiraxonasida turgan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini kirib ko‘rish tartibi va shartlari qonunchilikda belgilanadi.

Milliy muzey fondi tarkibiga kiritilgan hamda muzeylarda turgan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini birinchi marta e’lon qilish huquqi mulkdor tomonidan mazkur muzey ashyolari va muzey kolleksiyalari biriktirib qo‘yilgan muzeyga tegishlidir.

Milliy muzey fondi tarkibiga kiritilgan hamda muzeylarda turgan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini takrorlashdan tijorat maqsadlarida foydalanish huquqlarining boshqa shaxsga o‘tkazilishi muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarining mulkdori belgilagan tartibda muzeylar tomonidan amalga oshiriladi.

Muzey ashyolari va muzey kolleksiyalari, muzeylarning binolari, muzeylar hududida joylashgan obyektlar tasvirlaridan foydalangan holda tasviriy, bosma, yodgorlik va boshqa adadli mahsulotlarni hamda xalq iste’moli tovarlarini ishlab chiqarish, muzeylarning nomlari va ramziy belgilaridan foydalanish qonunchilikka muvofiq muzeylar ma’muriyatining ruxsati bilan amalga oshiriladi.

Muzeylarning tashkil etilishi va faoliyati sohasidagi nizolar qonunchilikda belgilangan tartibda hal etiladi.

Muzeylar to‘g‘risidagi qonunchilikni buzganlikda aybdor shaxslar belgilangan tartibda javobgar bo‘ladi.

O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:

hukumat qarorlarini ushbu Qonunga muvofiqlashtirsin;

davlat boshqaruvi organlari ushbu Qonunga zid bo‘lgan o‘z normativ-huquqiy hujjatlarini qayta ko‘rib chiqishlari va bekor qilishlarini ta’minlasin.

Ushbu Qonun rasmiy e’lon qilingan kundan e’tiboran kuchga kiradi.