Ushbu Qonunning maqsadi muzeylarning tashkil etilishi va faoliyati sohasidagi munosabatlarni tartibga solishdan iborat.

Muzeylar toʻgʻrisidagi qonunchilik ushbu Qonun hamda boshqa qonunchilik hujjatlaridan iboratdir.

Agar Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomasida Oʻzbekiston Respublikasining muzeylar toʻgʻrisidagi qonunchiligida nazarda tutilganidan boshqacha qoidalar belgilangan boʻlsa, xalqaro shartnoma qoidalari qoʻllaniladi.

Ushbu Qonunda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi:

Milliy muzey fondi — Oʻzbekiston Respublikasi hududida doimiy turgan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalari majmui;

Milliy muzey fondining Davlat katalogi — Milliy muzey fondi tarkibiga kiritilgan har bir muzey ashyosi va har bir muzey kolleksiyasi toʻgʻrisidagi asosiy maʼlumotlar mavjud boʻlgan hisobga olish hujjati;

muzey — muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini saqlash, oʻrganish hamda ommaga namoyish etish uchun mulkdor tomonidan tashkil etilgan doimiy faoliyat yurituvchi notijorat madaniyat muassasasi;

muzey ashyosi — sifati yoki alohida belgilari jamiyat manfaatlari uchun saqlash, oʻrganish va ommaga namoyish etish zaruratini taqozo etuvchi madaniy boylik;

muzey kolleksiyasi — oʻz kelib chiqish xususiyati yoki shaklan yaqinligi tufayli yoxud boshqa belgilari boʻyicha birlashtirilgandagina muzey ashyosi xususiyatiga ega boʻladigan madaniy boyliklar majmui;

saqlash — muzeyning muzey ashyosi va muzey kolleksiyasi but saqlanishini taʼminlash uchun moddiy va huquqiy sharoitlar yaratilishini nazarda tutuvchi faoliyat turi;

eʼlon qilish — muzeyning muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini omma oldida namoyish etish, bosma nashrlarda, elektron va boshqa turdagi jismlarda takrorlash orqali jamiyatga taqdim etishning barcha shakllarini nazarda tutuvchi faoliyat turi.

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:

muzeylar faoliyatini qoʻllab-quvvatlash, takomillashtirishga doir dasturlar va qarorlar qabul qiladi;

muzeylarni tashkil etish, qayta tashkil etish va tugatish tartibini belgilaydi;

davlat muzeylarining toifalarini belgilaydi;

Milliy muzey fondi toʻgʻrisidagi va Milliy muzey fondining Davlat katalogi toʻgʻrisidagi nizomlarni tasdiqlaydi;

muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini Milliy muzey fondi tarkibiga kiritish hamda uning tarkibidan chiqarish tartibini belgilaydi;

Milliy muzey fondi tarkibiga kiritilgan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini hisobga olish hamda saqlash tartibini belgilaydi;

Milliy muzey fondining davlatga tegishli qismi tarkibiga kiritilgan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini boshqarish tartibini belgilaydi;

Milliy muzey fondi holati ustidan davlat nazoratini amalga oshirish tartibini belgilaydi;

muzey mutaxassislarini tayyorlash hamda muzey xodimlarining malakasini oshirish va ularni qayta tayyorlash tartibini belgilaydi;

qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni amalga oshiradi.

Oʻzbekiston Respublikasi Madaniyat vazirligi:

Milliy muzey fondining Davlat katalogini yuritadi;

muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini belgilangan tartibda Milliy muzey fondi tarkibiga kiritadi hamda uning tarkibidan chiqaradi;

Milliy muzey fondi tarkibiga kiritilgan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini tasarrufdan chiqarish yoki universal huquqiy vorislik tartibida yoxud boshqa usulda bir shaxsdan ikkinchi shaxsga oʻtkazganlik haqidagi xabarnomalarni qabul qiladi va ularning reyestrini yuritadi;

Milliy muzey fondi tarkibiga kiritilgan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini tasarrufdan chiqarish toʻgʻrisida qaror qabul qiladi;

Milliy muzey fondi holati ustidan davlat nazoratini amalga oshiradi;

Milliy muzey fondi tarkibiga kiritilgan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini kirib koʻrish tartibi va shartlarini tasdiqlaydi;

muzey xodimlarining malakasini oshirish va ularni qayta tayyorlashni tashkil etadi;

qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni amalga oshiradi.

Mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari:

Milliy muzey fondi tarkibiga kiritilgan hamda oʻz hududida joylashgan muzeylarda turgan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarining but saqlanishini taʼminlaydi;

oʻz hududidagi davlat muzeylarini moliyalashtirish miqdorini oʻz vakolatlari doirasida belgilaydi;

qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni amalga oshiradi.

Milliy muzey fondi tarkibiga kiritilgan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalari Oʻzbekiston xalqi madaniy merosining ajralmas qismidir.

Milliy muzey fondi Milliy muzey fondining davlatga tegishli qismidan va davlatga tegishli boʻlmagan qismidan iboratdir.

Milliy muzey fondi tarkibiga kiritilgan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarining fuqarolik muomalasiga faqat ushbu Qonunda belgilangan cheklashlarga rioya etilgan holda yoʻl qoʻyiladi.

Muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini Milliy muzey fondi tarkibiga kiritish belgilangan tartibda amalga oshiriladi.

Muzey ashyolari va muzey kolleksiyalari Milliy muzey fondining Davlat katalogida roʻyxatdan oʻtkazilgan kundan eʼtiboran Milliy muzey fondi tarkibiga kiritilgan hisoblanadi.

Milliy muzey fondi tarkibiga kiritilgan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalari — mulkdoriga roʻyxatdan oʻtkazilganligi toʻgʻrisida guvohnoma beriladi.

Muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini Milliy muzey fondi tarkibidan chiqarish belgilangan tartibda amalga oshiriladi. Tegishli fakt Milliy muzey fondining Davlat katalogida roʻyxatdan oʻtkazilgan kundan eʼtiboran muzey ashyolari va muzey kolleksiyalari Milliy muzey fondi tarkibidan chiqarilgan hisoblanadi.

Milliy muzey fondining Davlat katalogini yuritish belgilangan tartibda amalga oshiriladi.

Yuridik va jismoniy shaxslarning Milliy muzey fondi tarkibiga kiritilgan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalariga boʻlgan fuqarolik huquq va majburiyatlarini belgilash, oʻzgartirish yoki bekor qilishga qaratilgan harakatlari, shu jumladan mulk huquqini boshqa shaxsga oʻtkazish mazkur harakatlar Milliy muzey fondining Davlat katalogida roʻyxatdan oʻtkazilganidan keyingina amalga oshiriladi.

Milliy muzey fondi tarkibiga kiritilgan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalari Oʻzbekiston Respublikasidan olib chiqilishi mumkin emas, ushbu moddaning ikkinchi qismida nazarda tutilgan hol bundan mustasno.

Milliy muzey fondi tarkibiga kiritilgan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini Oʻzbekiston Respublikasi hududidan tashqariga vaqtincha olib chiqish qonunchilikda belgilangan tartibda amalga oshiriladi.

Milliy muzey fondi tarkibiga kiritilgan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalari faqat Oʻzbekiston Respublikasi Madaniyat vazirligi xabardor qilingandan keyin tasarrufdan chiqarilishi yoki universal huquqiy vorislik tartibida yoxud boshqa usulda bir shaxsdan ikkinchi shaxsga oʻtishi mumkin.

Milliy muzey fondi tarkibiga kiritilgan muzey kolleksiyasi boʻlinmasdir.

Milliy muzey fondi tarkibiga kiritilgan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalari xususiy hamda ommaviy mulk shakllarida boʻlishi mumkin.

Milliy muzey fondining davlatga tegishli qismi tarkibiga, kimning egaligida turganligidan qatʼi nazar, davlat mulki boʻlgan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalari kiradi.

Davlat muzeylari, boshqa davlat muassasalari tomonidan muassislar mablagʻlari yoki oʻz mablagʻlari yoxud boshqa mablagʻlar hisobidan olinadigan, shuningdek qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa usulda olinadigan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalari Milliy muzey fondining davlatga tegishli qismi tarkibiga kiradi.

Milliy muzey fondining davlatga tegishli qismi tarkibiga kiritilgan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini tasarrufdan chiqarish mumkin emas, ularning yoʻqolishi, yemirilishi yoki boshqa muzey ashyolari va muzey kolleksiyalariga ayirboshlanishi hollari bundan mustasno.

Milliy muzey fondining davlatga tegishli qismi tarkibiga kiritilgan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini ushbu moddaning birinchi qismida nazarda tutilgan hollarda tasarrufdan chiqarish toʻgʻrisidagi qaror Oʻzbekiston Respublikasi Madaniyat vazirligi tomonidan qabul qilinadi.

Milliy muzey fondining davlatga tegishli qismi tarkibiga kiritilgan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalari operativ boshqarish huquqi asosida davlat muzeylariga, boshqa davlat muassasalariga biriktirib qoʻyiladi.

Milliy muzey fondining davlatga tegishli qismi tarkibiga kiritilgan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini operativ boshqarish topshirilgan davlat muzeylari, boshqa davlat muassasalari:

muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarining jisman but saqlanishi hamda xavfsizligini;

muzey ashyolari va muzey kolleksiyalari bilan bogʻliq hisobga olish hujjatlarining — yuritilishi hamda but saqlanishini;

muzey ashyolari va muzey kolleksiyalaridan ilmiy, madaniy, maʼrifiy hamda taʼlim — maqsadlarida foydalanilishini taʼminlashi shart.

Milliy muzey fondining davlatga tegishli qismi holati ustidan davlat nazorati quyidagi shakllarda amalga oshiriladi:

muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarining but saqlanishi holatini hamda ularni saqlash sharoitlarini tekshirish;

muzey ashyolari va muzey kolleksiyalari haqida Milliy muzey fondi tarkibiga kiritilgan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalari hisobini yuritish uchun zarur boʻlgan soʻrovnomalar yoʻllash hamda axborot olish.

Milliy muzey fondining davlatga tegishli boʻlmagan qismi tarkibiga Milliy muzey fondi tarkibiga kiritilgan xususiy mulk boʻlgan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalari kiradi.

Muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini Milliy muzey fondining davlatga tegishli boʻlmagan qismi tarkibiga kiritish belgilangan tartibda ularning mulkdori arizasi asosida amalga oshiriladi.

Muzey ashyolari va muzey kolleksiyalari yoʻqolgan yoki yemirilgan hollarda ularni Milliy muzey fondining davlatga tegishli boʻlmagan qismi tarkibidan chiqarish belgilangan tartibda amalga oshiriladi.

Milliy muzey fondining davlatga tegishli boʻlmagan qismi tarkibiga kiritilgan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini hisobga olish hamda saqlash belgilangan tartibda amalga oshiriladi.

Milliy muzey fondining davlatga tegishli boʻlmagan qismi holati ustidan davlat nazorati quyidagi shakllarda amalga oshiriladi:

muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarining but saqlanishi holatini hamda ularni saqlash sharoitlarini tekshirish;

nodavlat muzeylariga biriktirib qoʻyilgan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarining mulkdori oldiga ularni saqlash joyini oʻzgartirish yoki ularni tasarrufdan chiqarish toʻgʻrisidagi masalani qoʻyish;

muzey ashyolari va muzey kolleksiyalari haqida Milliy muzey fondi tarkibiga kiritilgan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalari hisobini yuritish uchun zarur boʻlgan soʻrovnomalar yoʻllash hamda axborot olish.

Milliy muzey fondining davlatga tegishli boʻlmagan qismi tarkibiga kiritilgan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalari boʻyicha oldi-sotdi yoki hadya bitimlari tuzilganda sotib oluvchi yoki hadya oluvchi ushbu ashyolar va kolleksiyalarga nisbatan sotuvchi yoxud hadya qiluvchida boʻlgan barcha majburiyatlarni oʻz zimmasiga olishi shart. Mazkur ashyolar va kolleksiyalarning oldi-sotdisida davlat imtiyozli sotib olish huquqiga ega boʻladi.

Milliy muzey fondining davlatga tegishli boʻlmagan qismi tarkibiga kiritilgan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalari vasiyat yoki qonunga binoan meros qilib olinganda merosxoʻr ushbu ashyolar va kolleksiyalarga nisbatan meros qoldiruvchida boʻlgan barcha majburiyatlarni oʻz zimmasiga olishi shart. Bu majburiyatlardan bosh tortgan taqdirda, merosxoʻr mazkur muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini ushbu moddaning birinchi qismida nazarda tutilgan shartlarda sotishi yoki boshqa bitim tuzishi mumkin. Bu holda davlat imtiyozli sotib olish huquqiga ega boʻladi.

Agar sotib oluvchi, hadya oluvchi yoki merosxoʻr Milliy muzey fondining davlatga tegishli boʻlmagan qismi tarkibiga kiritilgan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalariga nisbatan oʻz majburiyatlari bajarilishini taʼminlamasa, davlat ushbu ashyolar va kolleksiyalarni qonunchilikka muvofiq haqini toʻlab olishni amalga oshirish huquqiga ega.

Muzey ashyolari va muzey kolleksiyalariga oid ushbu moddada nazarda tutilgan bitimlar Milliy muzey fondining Davlat katalogida davlat roʻyxatidan oʻtkazilgan kundan eʼtiboran tuzilgan hisoblanadi.

Ushbu moddaning birinchi — uchinchi qismlarida nazarda tutilgan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini davlat tomonidan imtiyozli sotib olish huquqi yoki haqini toʻlab olish huquqini roʻyobga chiqarish Oʻzbekiston Respublikasi Madaniyat vazirligi yoki uning hududiy organlari tomonidan amalga oshiriladi.

Muzeylar quyidagi maqsadlarda tashkil etiladi:

muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini saqlash;

muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini aniqlash hamda toʻplash;

madaniy, maʼrifiy va taʼlim faoliyatini amalga oshirish;

muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini oʻrganish;

muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini eʼlon qilish.

Muzeylarni ushbu moddaning birinchi qismida nazarda tutilganidan tashqari boshqa maqsadlar uchun tashkil etishga yoʻl qoʻyilmaydi.

Muzeylarni tashkil etish uchun quyidagi shartlar majburiydir:

muzey tematikasiga muvofiq muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarining mavjudligi;

muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini saqlash hamda ommaga namoyish etish talablariga javob beradigan moddiy-texnik bazaning, shu jumladan bino (xona yoki xonalar), zarur koʻrgazma jihozlari, muhofaza vositalari hamda yongʻinga qarshi vositalarning mavjudligi;

muzey faoliyatini taʼminlash uchun zarur moliyaviy mablagʻlarning mavjudligi.

Muzey-qoʻriqxonalarni tashkil etish uchun qonunchilikka muvofiq qoʻshimcha shartlar belgilanadi.

Mulk shakliga koʻra davlat va nodavlat muzeylari tashkil etilishi mumkin.

Ixtisoslashuviga koʻra muzeylar:

asosiy faoliyati muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini saqlash, oʻrganish hamda ommaga namoyish etishdan iborat boʻlgan muzeylarga;

asosiy faoliyati tarixiy-madaniy qoʻriqxona va u bilan bogʻliq tabiiy landshaft tarkibiga kiradigan moddiy madaniy meros obyektlarini, shuningdek muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini saqlash, oʻrganish hamda ommaga namoyish etishdan iborat boʻlgan muzey-qoʻriqxonalarga boʻlinadi.

Davlat muzeylari ahamiyatiga koʻra Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadigan toifalarga boʻlinadi.

Muzeylar qonunchilikda belgilangan tartibda tashkil etiladi, qayta tashkil etiladi va tugatiladi.

Muzeylar qonunchilikda taqiqlanmagan hamda ushbu Qonunning 24-moddasida nazarda tutilgan muzeylarni tashkil etish maqsadlariga mos boʻlgan faoliyat turlarini oʻz taʼsis hujjatlariga muvofiq amalga oshirishi mumkin. Bunda muzeylar tomonidan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarining but saqlanishi taʼminlanishi kerak.

Davlat muzeylarini moliyalashtirish Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti mablagʻlari va qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobidan amalga oshiriladi.

Nodavlat muzeylarini moliyalashtirish ularning mulkdori mablagʻlari va qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobidan amalga oshiriladi.

Davlat muzeyi joylashgan bino boshqa tashkilotlarga berilgan taqdirda ushbu masala boʻyicha qaror qabul qilgan davlat organi davlat muzeyini teng qiymatdagi bino bilan taʼminlashi hamda mazkur muzeyning muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini, shuningdek koʻrgazma jihozlarini koʻchirish bilan bogʻliq xarajatlarni qoplashi shart.

Davlat muzeylariga pulli xizmatlar koʻrsatishdan, xayriyalardan hamda qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa manbalardan kelib tushadigan mablagʻlar kelgusi yil uchun budjetdan moliyalashtirish hajmini belgilashda hisobga olinmaydi va ushbu mablagʻlar hisobiga budjetdan moliyalashtirish miqdori kamaytirilmaydi. Bunda koʻrsatilgan mablagʻlardan davlat muzeylarining moddiy-texnika bazasini rivojlantirish va qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa maqsadlar uchun foydalaniladi.

Muzeylar uchun imtiyozlar qonunchilikka muvofiq beriladi.

Muzeylarning xalqaro hamkorlik sohasidagi faoliyati qonunchilik va Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalariga muvofiq amalga oshiriladi.

Milliy muzey fondi tarkibiga kiritilgan hamda muzeylarda turgan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalari fuqarolar kirib koʻrishi uchun ochiqdir.

Milliy muzey fondi tarkibiga kiritilgan hamda muzeylarda turgan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini kirib koʻrish quyidagi asoslarga koʻra cheklanishi mumkin:

muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarining but saqlanish holati qoniqarsiz boʻlganda;

restavratsiya ishlari amalga oshirilayotganda;

muzey ashyolari va muzey kolleksiyalari muzey zaxiraxonasida boʻlganda.

Milliy muzey fondi tarkibiga kiritilgan hamda muzeylarda, shu jumladan muzey zaxiraxonasida turgan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini kirib koʻrish tartibi va shartlari qonunchilikda belgilanadi.

Milliy muzey fondi tarkibiga kiritilgan hamda muzeylarda turgan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini birinchi marta eʼlon qilish huquqi mulkdor tomonidan mazkur muzey ashyolari va muzey kolleksiyalari biriktirib qoʻyilgan muzeyga tegishlidir.

Milliy muzey fondi tarkibiga kiritilgan hamda muzeylarda turgan muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarini takrorlashdan tijorat maqsadlarida foydalanish huquqlarining boshqa shaxsga oʻtkazilishi muzey ashyolari va muzey kolleksiyalarining mulkdori belgilagan tartibda muzeylar tomonidan amalga oshiriladi.

Muzey ashyolari va muzey kolleksiyalari, muzeylarning binolari, muzeylar hududida joylashgan obyektlar tasvirlaridan foydalangan holda tasviriy, bosma, yodgorlik va boshqa adadli mahsulotlarni hamda xalq isteʼmoli tovarlarini ishlab chiqarish, muzeylarning nomlari va ramziy belgilaridan foydalanish qonunchilikka muvofiq muzeylar maʼmuriyatining ruxsati bilan amalga oshiriladi.

Muzeylarning tashkil etilishi va faoliyati sohasidagi nizolar qonunchilikda belgilangan tartibda hal etiladi.

Muzeylar toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlikda aybdor shaxslar belgilangan tartibda javobgar boʻladi.

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:

hukumat qarorlarini ushbu Qonunga muvofiqlashtirsin;

davlat boshqaruvi organlari ushbu Qonunga zid boʻlgan oʻz normativ-huquqiy hujjatlarini qayta koʻrib chiqishlari va bekor qilishlarini taʼminlasin.

Ushbu Qonun rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.