“Ipoteka” toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Bozor islohotlarini chuqurlashtirish va iqtisodiyotni yanada erkinlashtirish sohasidagi ustuvor yoʻnalishlar amalga oshirilishini jadallashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2005-yil 14-iyundagi PF-3618-son Farmoniga, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Uy-joy qurilishi va uy-joy bozorini yanada rivojlantirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2005-yil 16-fevraldagi PQ-10-son qaroriga muvofiq hamda respublikada yakka tartibda uy-joy qurilishini tartibga solish maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi:

1. Yakka tartibdagi uy-joy qurilishi toʻgʻrisidagi nizom 1-ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

2. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari mazkur qaror bilan tasdiqlangan nizom talablariga joylarda soʻzsiz rioya qilinishi ustidan nazoratni taʼminlasinlar.

3. Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining 2-ilovaga muvofiq ayrim qarorlari oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin.

4. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining oʻrinbosari N.M. Xanov zimmasiga yuklansin.

1. Yakka tartibdagi uy-joy qurilishi toʻgʻrisidagi mazkur Nizom (keyingi oʻrinlarda “Nizom” deb yuritiladi) “Ipoteka” toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Uy-joy qurilishi va uy-joy bozorini yanada rivojlantirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2005-yil 16-fevraldagi PQ-10-son qaroriga muvofiq fuqarolar tomonidan Oʻzbekiston Respublikasi hududida yakka tartibda uy-joy qurishni tashkil etish tartibini belgilab beradi.

2. Mazkur Nizomda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi:

yakka tartibdagi uy-joy — bir yer uchastkasida joylashgan, doimiy yashash, dam olish va shaxsiy xoʻjalikni yuritishga moʻljallangan yordamchi-xoʻjalik imoratlari va hovlidagi inshootlar tegishli boʻlgan bir yoki bir necha turar joy imorati (keyingi oʻrinlarda “uy-joy” deb yuritiladi);

yordamchi-xoʻjalik imoratlari — uy hayvonlari va parrandalarni saqlash uchun imoratlar, omborxona, garaj, yozgi oshxona, tandirxona, yertoʻla, hammom, hovlidagi hojatxona, dushxona, issiqxona, hovuz, sauna, bugʻ qozonxonasi va odamlarning vaqtincha boʻlishi bilan bogʻliq ishlarning har xil turlarini bajarishga moʻljallangan boshqa funksional imoratlar;

hovlidagi inshootlar — toʻsiq, darvoza, eshik, quduq, favvora va odamlarning yashashiga hamda maishiy va ishlab chiqarish maqsadlarida foydalanishga moʻljallanmagan boshqa yassi yoki liniyali inshootlar;

uyning turar joy maydoni — kishilar yashaydigan xonalarning ichki gabaritlari boʻyicha maydonning jami;

uyning umumiy maydoni — odamlar yashaydigan barcha xonalar, uyning yordamchi-xoʻjalik imoratlari (oshxona, vannaxona, yoʻlak va boshqalar) maydoni jami;

uyni rekonstruksiya qilish — meʼmorchilik-rejalashtirish yechimlarini oʻzgartirish, uyning ustiga, yoniga qoʻshimcha qurish, eskirgan va maʼnaviy eskirgan konstruksiyalar va muhandislik inshootlarini, shu jumladan tashqi tarmoqlarni (magistral tarmoqdan tashqari) qismlarga ajratgan, almashtirgan holda oʻzgartirish.

3. Oʻzbekiston Respublikasining har bir fuqarosi oʻzining va oilasining ehtiyojlari uchun qonun hujjatlariga va mazkur Nizomga rioya qilgan holda zarur yordamchi-xoʻjalik imoratlari va hovlidagi inshootlar bilan birga xususiy mulk huquqida uy qurish huquqiga egadir.

4. Ajratiladigan uchastka doirasida yakka tartibda uy quruvchilar uchun uyning maydoni chegaralanmaydi.

5. Shaharsozlik faoliyati alohida tartibga soladigan hududlarda uyning necha qavat ekanligi aholi punktlarining tasdiqlangan bosh rejalariga muvofiq tumanlar (shaharlar) arxitektura va qurilish organlari tomonidan belgilanadi va ular bilan kelishiladi.

6. Yer uchastkalari davlat va jamoat ehtiyojlari uchun olib qoʻyilishi munosabati bilan fuqarolarning mulki boʻlgan uylar buzilgan taqdirda yer uchastkalari berish va uylar qurish Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “Yer uchastkalari davlat va jamoat ehtiyojlari uchun olib qoʻyilishi munosabati bilan fuqarolarga va yuridik shaxslarga zararlarni qoplash tartibi toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash haqida” 2006-yil 29-maydagi 97-son qarori bilan tartibga solinadi.

7. Yakka tartibda uy-joy qurish uchun yer uchastkasi — bu qayd etilgan chegaraga, maydonga, joylashgan joyga, huquqiy rejimga va davlat yer kadastrida aks ettiriladigan boshqa tavsiflarga ega boʻlgan yakka tartibda uy-joy qurish uchun moʻljallangan yer fondining bir qismi.

8. Yakka tartibda uy-joy qurish uchun yer uchastkasi tumanlar (shaharlar) hokimlari tomonidan qishloq xoʻjaligi va oʻrmon xoʻjaligi tarkibiga kirmaydigan yerlardan belgilangan tartibda faqat Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolariga bir oilaga 0,06 gektargacha meros qilib qoldiriladigan umrbod egalik qilish uchun beriladi.

9. Yakka tartibdagi uy-joy qurilishi uchun 0,04 gektargacha yer uchastkalariga meros qilib qoldiriladigan umrbod egalik qilish huquqi belgilangan tartibda kimoshdi savdosida sotiladi.

“Qishloq qurilish invest” injiniring kompaniyasi ishtirokida qurilgan uy-joy joylashgan yer uchastkasi tuman hokimining qaroriga binoan, yakka tartibda uy-joy quruvchiga (Oʻzbekiston Respublikasi fuqarosiga) har bir imorat soluvchiga 0,06 gektardan kimoshdi savdosi oʻtkazmasdan meros qilib qoldiriladigan umrbod egalik qilish huquqi bilan ajratiladi.

10. Yakka tartibda uy-joy qurish uchun yer uchastkasi olish uchun ariza tuman (shahar) hokimligiga beriladi.

Arizaga ariza beruvchining doimiy yashash joyi boʻyicha turar joylarning kadastr ishi nusxasi (mavjud boʻlgan taqdirda) va fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlarining oilaning tarkibi toʻgʻrisidagi maʼlumotnomasi ilova qilinadi.

“Qishloq qurilish invest” injiniring kompaniyasi ishtirokida yakka tartibda uy-joy qurilishi uchun ajratilgan yer massivida uy-joy qurishga buyurtma rasmiylashtirgan yakka tartibda uy-joy quruvchi kompaniyaning hududiy filiallariga aniq yer uchastkasini va tanlab olingan namunaviy loyihani koʻrsatgan holda yozma ariza bilan murojaat qiladi.

11. Ariza tuman (shahar) hokimi boshchilik qiladigan, yer uchastkalari berish (realizatsiya qilish) masalalarini koʻrib chiqish boʻyicha doimiy ishlaydigan komissiya (keyingi oʻrinlarda “komissiya” deb yuritiladi) tomonidan koʻrib chiqiladi. Komissiya tarkibiga “Yergeodezkadastr” davlat qoʻmitasi, tabiatni muhofaza qilish, arxitektura va qurilish organlari, sanitariya-epidemiologiya xizmati, fuqarolar yigʻinlari vakillari, shuningdek tuman fermer, dehqon xoʻjaliklari va tomorqa yer egalari kengashi raisi va boshqa shaxslar kiritiladi.

12. Komissiya ariza olingan kundan boshlab 10 kun muddatda yer uchastkasi berishning maqsadga muvofiqligi yoki yer uchastkasi berish asosli ravishda rad etilishi toʻgʻrisida xulosa chiqaradi.

Fuqarolarga belgilangan tartibda kimoshdi savdosida yer uchastkasiga meros qilib qoldiradigan umrbod egalik qilish huquqini sotishda komissiyaning qarori talab qilinmaydi.

13. Yer uchastkalari birinchi navbatda:

yer davlat va jamoat ehtiyojlari uchun olib qoʻyilishi munosabati bilan uylari buzilayotgan fuqarolarga;

Ikkinchi jahon urushi nogironlari va qatnashchilariga;

baynalmilal jangchilarga;

halok boʻlgan harbiy xizmatchilar va ularga tenglashtirilgan shaxslarning oilalariga;

mehnat faxriylariga;

oʻzlari egallab turgan davlat turar joy fondining turar joylarini shahar va tuman hokimliklariga berayotgan fuqarolarga beriladi.

14. Tuman (shahar) hokimi komissiyaning ijobiy xulosasi asosida 10 kun muddatda yakka tartibda uy-joy qurish uchun yer uchastkasi berish toʻgʻrisida qaror qabul qiladi.

Yer uchastkasiga meros qilib qoldiriladigan umrbod egalik qilish huquqi kimoshdi asosida sotilganda tuman (shahar) hokimi kimoshdi gʻolibiga ushbu huquq sotib olinganligi toʻgʻrisidagi davlat orderini beradi.

15. Tuman (shahar) hokimining qarori asosida tuman (shahar) arxitektura va qurilish organlari tomonidan Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahri yer tuzish va koʻchmas mulk kadastri davlat korxonalarining tegishli tumanlar (shaharlar)dagi filiallari bilan birgalikda uch kun muddatda yer uchastkasi chegaralarini naturada chiqarish amalga oshiriladi hamda quyidagi hujjatlar beriladi:

tuman (shahar) hokimining qaroridan koʻchirma;

uchastka chegaralari chizilgan massivning bosh rejasidan nusxa.

16. Yer uchastkalari berish toʻgʻrisida iltimos qilgan barcha fuqarolarga yer uchastkalari ajratish imkoniyati boʻlmagan hollarda tuman (shahar) hokimligi yer uchastkalari olishga ehtiyojmandlarning hisobini yuritadi.

Navbatda turish tartibida yer uchastkalari olishga ehtiyojmand boʻlgan fuqarolar roʻyxati tuman (shahar) hokimi tomonidan bir yilda kamida bir marta tasdiqlanadi.

17. Iltimos qiluvchilar yer uchastkasi berishning taxminiy muddati koʻrsatilgan holda tasdiqlangan roʻyxatga kiritilganlik toʻgʻrisida xabardor qilinishi kerak.

18. Yakka tartibda uy-joy qurish uchun moʻljallangan boʻsh yer uchastkalari mavjud emasligi yer uchastkasi berish rad etilishi uchun asos hisoblanadi.

19. Yer uchastkasi berish rad etilgan taqdirda hokimlik uch kun muddatda bu haqda ariza beruvchini yozma ravishda xabardor qiladi.

Yer uchastkasi berish rad etilishi ustidan qonun hujjatlarida belgilangan tartibda shikoyat qilish mumkin.

27. Yakka tartibdagi uy-joy qurilishi ustidan texnik nazoratni quruvchi amalga oshiradi.

“Qishloq qurilish invest” injiniring kompaniyasi buyurtmachi sifatida jalb etilganda yakka tartibda uy-joy qurilishining borishi ustidan texnik nazorat funksiyasini injiniring kompaniyasi amalga oshiradi.

Tuman (shahar) arxitektura va qurilish organlari uy-joy qurilishida shaharsozlik normalari va qoidalariga rioya qilinishi ustidan nazoratni amalga oshiradilar.

32. Quruvchi:

berilgan yer uchastkasidan va maqsadli ipoteka kreditidan yordamchi-xoʻjalik imoratlari bilan birga faqat uy-joy qurish uchun foydalanishga;

uy-joy va yordamchi-xoʻjalik imoratlarini shaharsozlik normalari va qoidalariga hamda mazkur Nizomga amal qilgan holda kelishilgan va tasdiqlangan loyihaga muvofiq qurishga;

berilgan yer uchastkasini berilgan kundan boshlab uch yil mobaynida oʻzlashtirishni boshlashga, qabul qilish komissiyasining dalolatnomasi tuman (shahar) hokimining qarori bilan tasdiqlangandan keyin bir oy mobaynida uy-joyga boʻlgan mulk huquqini davlat roʻyxatidan oʻtkazish uchun Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahri yer tuzish va koʻchmas mulk kadastri davlat korxonasining tegishli tuman (shahar)dagi filialiga murojaat qilishga majburdir.

33. Uy-joy quruvchilar tomonidan qonun hujjatlarida belgilangan tartibda ushbu maqsadlar uchun ajratilmagan yer uchastkalarida qurilgan hamda bunga zarur ruxsatnomani olmasdan yoxud shaharsozlik normalari va qoidalari jiddiy ravishda buzilgan holda tiklangan uy-joylar, boshqa imoratlar va inshootlar yoki boshqa koʻchmas mulk oʻzboshimchalik bilan qurilgan deb hisoblanadi.

34. Oʻzboshimchalik bilan qurish aniqlangan taqdirda tumanlar (shaharlar) arxitektura va qurilish organlarining mansabdor shaxslari tomonidan oʻzboshimchalik bilan qurish holati toʻgʻrisida dalolatnoma tuziladi.

35. Dalolatnoma tuzilishi bilan bir vaqtda tumanlar (shaharlar) arxitektura va qurilish organlarining mansabdor shaxslari tomonidan oʻzboshimchalik bilan qurilayotgan qurilishni toʻxtatish toʻgʻrisida koʻrsatma beriladi. Koʻrsatmaning nusxasi oʻzboshimchalik bilan tiklangan imorat toʻgʻrisidagi masalani keyinchalik belgilangan tartibda hal etish uchun tuman (shahar) hokimligiga taqdim etiladi.

Huquqi buzilgan shaxsning yoxud tegishli davlat organining daʼvosi boʻyicha oʻzboshimchalik bilan qurilgan imorat sudning qaroriga koʻra uni qurgan shaxs tomonidan yoxud uning hisobiga buzib tashlanishi kerak, qonun hujjatlarida nazarda tutilgan hollar bundan mustasno.

36. Quruvchi uy-joy qurish yoki rekonstruksiya qilishga toʻsqinlik qilayotgan mansabdor shaxslarning qonunga zid xatti-harakatlari ustidan yuqori turuvchi organga yoki sud tartibida shikoyat qilish huquqiga egadir.

37. Jismoniy shaxslar tomonidan oʻzboshimchalik bilan imorat qurish masalalari boʻyicha paydo boʻladigan nizolar qonun hujjatlariga muvofiq koʻrib chiqiladi.

38. Quruvchi va mahalliy davlat hokimiyati organlari mazkur Nizom buzilganligi uchun qonun hujjatlariga muvofiq javob beradi.

1. Oʻzbekiston SSR Ministrlar Sovetining “Yakka tartibda uy-joy qurilishini tartibga solish toʻgʻrisida” 1959-yil 25-dekabrdagi 970-son qarori (OʻzSSR QT, 1959-y., 18-son, 76-modda).

2. Oʻzbekiston Kompartiyasi Markaziy Komiteti va Oʻzbekiston SSR Ministrlar Sovetining “Uy-joy va oddiy qurilish sifatini yaxshilash choralari toʻgʻrisida” KPSS Markaziy Komiteti va SSSR Ministrlar Sovetining 1969-yil 28-may № 392 qarori” 1969-yil 21-avgustdagi 409-son qarori (OʻzSSR QT, 1969-y., 7-son, 64-modda).

3. Oʻzbekiston SSR Ministrlar Sovetining “SSSR Ministrlar Sovetining “Uy-joy qurilishiga ajratilayotgan kapital mablagʻlar samaradorligini oshirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 1981-yil 5-oktabrdagi 972-son qarori” 1981-yil 11-noyabrdagi 877-son qarori.

4. Oʻzbekiston SSR Ministrlar Sovetining “Oʻzbekiston SSRda yakka tartibda uy-joy qurilishini tashkil etish va boshqarishni yanada takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 1988-yil 28-iyuldagi 263-son qarori (OʻzSSR QT, 1988-y., 7-son., 27-modda) va unga ilova.

5. Oʻzbekiston SSR Ministrlar Sovetining “Oʻzbekiston SSR Hukumatining turar joy masalalariga oid baʼzi qarorlariga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida” 1989-yil 24-yanvardagi 37-son qaroriga ilovaning 2-bandi.

6. Oʻzbekiston SSJ Vazirlar Mahkamasining “Oʻzbekiston SSJda mulkchilik toʻgʻrisida” Oʻzbekiston SSJ Qonuni munosabati bilan Oʻzbekiston SSJ Hukumatining qarorlarini oʻzgartish va oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblash toʻgʻrisida” 1991-yil 16-fevraldagi 38-son qaroriga ilovaning 6-bandi (OʻzSSJ QT, 1991-y., 2-son, 4-modda).

7. Vazirlar Mahkamasining 1993-yil 19-oktabrdagi 505-son qarori bilan tasdiqlangan Oʻzbekiston Respublikasi hukumatining ayrim qarorlariga kiritilayotgan oʻzgartirishlarning 19-bandi.

8. Vazirlar Mahkamasining “Yakka tartibda uy-joy qurayotgan koʻp bolali va kam daromadli oilalarni ragʻbatlantirishga doir qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida” 1999-yil 3-sentabrdagi 411-son qarori (Oʻzbekiston Respublikasi QT, 1999-y., 9-son, 50-modda).