Oʻzbekiston Respublikasining Qonuni

Normativ-huquqiy hujjatlarning va ular loyihalarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasi toʻgʻrisida

Qonunchilik palatasi tomonidan 2022-yil 6-dekabrda qabul qilingan
Senat tomonidan 2023-yil 22-iyunda maʼqullangan

1-bob. Umumiy qoidalar

1-modda. Ushbu Qonunning maqsadi

Ushbu Qonunning maqsadi normativ-huquqiy hujjatlarning va ular loyihalarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasi sohasidagi munosabatlarni tartibga solishdan iborat.

2-modda. Normativ-huquqiy hujjatlarning va ular loyihalarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasi toʻgʻrisidagi qonunchilik

Normativ-huquqiy hujjatlarning va ular loyihalarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasi toʻgʻrisidagi qonunchilik ushbu Qonun va boshqa qonunchilik hujjatlaridan iboratdir.

LexUZ sharhi

Qarang: Oʻzbekiston Respublikasi “Normativ-huquqiy hujjatlar toʻgʻrisida”gi Qonuni.

Agar Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomasida Oʻzbekiston Respublikasining normativ-huquqiy hujjatlarning va ular loyihalarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasi toʻgʻrisidagi qonunchiligida nazarda tutilganidan boshqacha qoidalar belgilangan boʻlsa, xalqaro shartnoma qoidalari qoʻllaniladi.

LexUZ sharhi

Qarang: Oʻzbekiston Respublikasi “Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalari toʻgʻrisida”gi Qonuni.

3-modda. Asosiy tushunchalar

Ushbu Qonunda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi:

korrupsiyani keltirib chiqaruvchi omillar — korrupsiyaning koʻrinishlari uchun, korrupsiyaga oid huquqbuzarliklarni sodir etish uchun imkoniyat yaratadigan huquqiy normalar;

normativ-huquqiy hujjatlarning va ular loyihalarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasi — normativ-huquqiy hujjatlardagi va ularning loyihalaridagi korrupsiyani keltirib chiqaruvchi omillarni aniqlashga, aniqlangan korrupsiyani keltirib chiqaruvchi omillarni bartaraf etishga qaratilgan tavsiyalar ishlab chiqish va choralar koʻrishga yoʻnaltirilgan tadbirlar majmui;

cheklist — normativ-huquqiy hujjatlardagi va ularning loyihalaridagi korrupsiyani keltirib chiqaruvchi omillarni aniqlash boʻyicha namunaviy shakldagi savolnoma.

LexUZ sharhi

Qarang: Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2021-yil 22-oktabrdagi PQ-5263-sonli “Normativ-huquqiy hujjatlar va ularning loyihalarini korrupsiyaga qarshi ekspertizadan oʻtkazishni yanada takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi qarorining 2-bandi.

4-modda. Normativ-huquqiy hujjatlarning va ular loyihalarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasining asosiy prinsiplari

Normativ-huquqiy hujjatlarning va ular loyihalarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasining asosiy prinsiplari quyidagilardan iborat:

qonuniylik;

mustaqillik;

xolislik;

korrupsiyaga qarshi ekspertiza oʻtkazishning majburiyligi;

korrupsiyaga qarshi ekspertiza natijalarining asoslanganligi;

ochiqlik va shaffoflik.

2-bob. Normativ-huquqiy hujjatlarning va ular loyihalarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasini oʻtkazuvchi subyektlar hamda ularning vakolatlari

5-modda. Normativ-huquqiy hujjatlarning va ular loyihalarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasini oʻtkazuvchi subyektlar

Normativ-huquqiy hujjatlarning va ular loyihalarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasini oʻtkazuvchi subyektlar quyidagilardan iborat:

Oʻzbekiston Respublikasi Korrupsiyaga qarshi kurashish agentligi;

Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi va uning hududiy boʻlinmalari (bundan buyon matnda adliya organlari deb yuritiladi);

normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarining ishlab chiquvchilari boʻlgan davlat organlari va tashkilotlarining yuridik xizmatlari (bundan buyon matnda yuridik xizmatlar deb yuritiladi);

tegishli normativ-huquqiy hujjatlar ijrosini taʼminlash oʻz zimmasiga yuklatilgan davlat organlari va tashkilotlari.

LexUZ sharhi

Qarang: Oʻzbekiston Respublikasi adliya vazirining 2023-yil 30-oktabrdagi 17-mh-sonli “Normativ-huquqiy hujjatlar va ular loyihalarida korrupsiyani keltirib chiqaruvchi omillarni aniqlash uslubiyotini tasdiqlash haqida”gi buyrugʻi (roʻyxat raqami 3470, 31.10.2023-y.).

6-modda. Normativ-huquqiy hujjatlarning va ular loyihalarining Oʻzbekiston Respublikasi Korrupsiyaga qarshi kurashish agentligi tomonidan oʻtkaziladigan korrupsiyaga qarshi ekspertizasi

Oʻzbekiston Respublikasi Korrupsiyaga qarshi kurashish agentligi quyidagi hollarda normativ-huquqiy hujjatlarning korrupsiyaga qarshi ekspertizasini oʻtkazadi:

oʻz tashabbusiga koʻra — har qanday normativ-huquqiy hujjatlarni, shu jumladan oʻrganish va tekshirishlar natijalari boʻyicha normativ-huquqiy hujjatning qoʻllanilishi chogʻida korrupsiyaga oid huquqbuzarliklar fakti aniqlangan hollarda;

Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining va ular organlarining, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining topshiriqlariga koʻra.

Oʻzbekiston Respublikasi Korrupsiyaga qarshi kurashish agentligi quyidagi hollarda normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasini oʻtkazadi:

oʻz tashabbusiga koʻra — har qanday normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarini, shu jumladan jamoatchilik eʼtiborini tortgan va ommaviy axborot vositalarida hamda ijtimoiy tarmoqlarda turli muhokama va munozaralarga sabab boʻlgan normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarini;

Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining va ular organlarining, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining topshiriqlariga koʻra.

Oʻzbekiston Respublikasi Korrupsiyaga qarshi kurashish agentligi normativ-huquqiy hujjatlarning va ular loyihalarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasini oʻtkazish uchun boshqa davlat organlarining vakillarini, shuningdek mustaqil va ilmiy ekspertlarni hamda oʻzga tashkilotlarning vakillarini shartnomaga asosan jalb etishga haqli.

LexUZ sharhi

Qarang: Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2021-yil 7-dekabrdagi PQ-34-sonli “Oʻzbekiston Respublikasi korrupsiyaga qarshi kurashish agentligi faoliyatini yanada takomillashtirish boʻyicha qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi qarori.

7-modda. Normativ-huquqiy hujjatlarning va ular loyihalarining adliya organlari tomonidan oʻtkaziladigan korrupsiyaga qarshi ekspertizasi

Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi:

Oʻzbekiston Respublikasining qonunlari, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining farmonlari va qarorlari, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarorlari loyihalarining;

vazirliklar, davlat qoʻmitalari va idoralarning davlat roʻyxatidan oʻtkaziladigan buyruqlari hamda qarorlarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasini oʻtkazadi.

Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligining hududiy boʻlinmalari:

xalq deputatlari viloyat, tuman (shahar) Kengashi qarorlari loyihalarining;

viloyat, tuman (shahar) hokimi qarorlari loyihalarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasini oʻtkazadi.

Adliya organlari normativ-huquqiy hujjatlarning korrupsiyaga qarshi ekspertizasini quyidagilarga asosan oʻtkazadi:

Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining va ular organlarining, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining hamda Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining topshiriqlariga;

normativ-huquqiy hujjatlarni korrupsiyaga qarshi ekspertizadan oʻtkazish rejalariga;

oʻz ish rejalariga;

jismoniy va yuridik shaxslarning murojaatlariga;

jamoatchilik nazorati subyektlarining takliflari va tavsiyalariga;

normativ-huquqiy hujjatlarning ijrosi boʻyicha amalga oshirilgan huquqiy monitoring natijalariga;

oʻrganishlar jarayonida, shu jumladan bevosita joylarda oʻtkazilgan oʻrganishlar jarayonida olingan (aniqlangan) maʼlumotlarga.

Adliya organlari normativ-huquqiy hujjatlarning korrupsiyaga qarshi ekspertizasini oʻz tashabbusiga koʻra ham oʻtkazishi mumkin.

Adliya organlari normativ-huquqiy hujjatlarning va ular loyihalarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasini oʻtkazish uchun boshqa davlat organlarining vakillarini, shuningdek mustaqil va ilmiy ekspertlarni hamda oʻzga tashkilotlarning vakillarini shartnomaga asosan jalb etishga haqli.

LexUZ sharhi

Qarang: Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2018-yil 13-apreldagi PQ-3666-sonli “Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi faoliyatini yanada takomillashtirishga doir tashkiliy chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi qarori.

8-modda. Normativ-huquqiy hujjatlarning va ular loyihalarining yuridik xizmatlar tomonidan oʻtkaziladigan korrupsiyaga qarshi ekspertizasi

Yuridik xizmatlar quyidagi hollarda korrupsiyaga qarshi ekspertiza oʻtkazadi:

ishlab chiqilgan normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarini — ular koʻrib chiqish uchun manfaatdor organlarga kiritilguniga qadar;

idoraviy normativ-huquqiy hujjatlarni — ular davlat roʻyxatidan oʻtkazish uchun Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligiga kiritilguniga qadar;

normativ-huquqiy hujjatlar ijrosining huquqiy monitoringini amalga oshirish doirasida;

normativ-huquqiy hujjatlarni korrupsiyaga qarshi ekspertizadan oʻtkazish rejalariga asosan.

Yuridik xizmatlar korrupsiyaga qarshi ekspertizani oʻtkazish chogʻida tegishli davlat organining yoki tashkilotining boshqa tarkibiy boʻlinmalarini jalb etishga, shuningdek mustaqil va ilmiy ekspertlarni hamda oʻzga tashkilotlarning vakillarini belgilangan tartibda jalb etish toʻgʻrisidagi masalani qoʻyish tashabbusi bilan chiqishga haqli.

9-modda. Normativ-huquqiy hujjatlar ijrosini taʼminlash oʻz zimmasiga yuklatilgan davlat organlari va tashkilotlari tomonidan normativ-huquqiy hujjatlarning korrupsiyaga qarshi ekspertizasini oʻtkazish

Davlat organlari va tashkilotlari har yili ish rejalariga muvofiq ijrosi oʻz zimmasiga yuklatilgan normativ-huquqiy hujjatlarning korrupsiyaga qarshi ekspertizasini oʻtkazadi. Normativ-huquqiy hujjatlarda korrupsiyani keltirib chiqaruvchi omillar aniqlangan taqdirda, davlat organlari va tashkilotlari Oʻzbekiston Respublikasi Korrupsiyaga qarshi kurashish agentligiga hamda adliya organlariga ushbu omillarni bartaraf etish yuzasidan takliflar kiritadi. Normativ-huquqiy hujjatlarning korrupsiyaga qarshi ekspertizasi natijalari jamoatchilik eʼtiboriga yetkaziladi.

LexUZ sharhi

10-modda. Normativ-huquqiy hujjatlarning va ular loyihalarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasida jamoatchilikning ishtirok etishi

Nodavlat notijorat tashkilotlari, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari va ommaviy axborot vositalari normativ-huquqiy hujjatlarning jamoatchilik ekspertizasini qonunchilikda belgilangan tartibda oʻtkazishga haqli boʻlib, ushbu ekspertiza doirasida korrupsiyani keltirib chiqaruvchi omillarni bartaraf etishga doir takliflar va tavsiyalar ishlab chiqilishi mumkin.

LexUZ sharhi

Qarang: Oʻzbekiston Respublikasi “Normativ-huquqiy hujjatlar toʻgʻrisida”gi Qonunining 38-moddasi, Oʻzbekiston Respublikasi “Jamoatchilik nazorati toʻgʻrisida”gi Qonunining 12-moddasi.

LexUZ sharhi

Qarang: Oʻzbekiston Respublikasi “Korrupsiyaga qarshi kurashish toʻgʻrisida”gi Qonunining 14-moddasi.

Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolari, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, nodavlat notijorat tashkilotlari, ommaviy axborot vositalari tomonidan normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarining jamoatchilik muhokamasida ishtirok etish doirasida korrupsiyani keltirib chiqaruvchi omillarni bartaraf etish yuzasidan takliflar va tavsiyalar ishlab chiqilishi mumkin.

Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolari, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, nodavlat notijorat tashkilotlari, ommaviy axborot vositalari davlat organlari hamda tashkilotlari tomonidan oʻtkaziladigan normativ-huquqiy hujjatlarning va ular loyihalarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasini oʻtkazish jarayonida ishtirok etishi mumkin.

Jamoatchilik tomonidan taqdim etilgan takliflar va tavsiyalar tegishli davlat organlari va tashkilotlari tomonidan majburiy ravishda koʻrib chiqilishi lozim.

LexUZ sharhi

Qarang: Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2021-yil 6-iyuldagi PF-6257-sonli “Korrupsiyaga qarshi murosasiz munosabatda boʻlish muhitini yaratish, davlat va jamiyat boshqaruvida korrupsiyaviy omillarni keskin kamaytirish va bunda jamoatchilik ishtirokini kengaytirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi Farmoni.

3-bob. Normativ-huquqiy hujjatlardagi va ularning loyihalaridagi korrupsiyani keltirib chiqaruvchi omillar

11-modda. Normativ-huquqiy hujjatlardagi va ularning loyihalaridagi korrupsiyani keltirib chiqaruvchi asosiy omillar

Normativ-huquqiy hujjatlardagi va ularning loyihalaridagi korrupsiyani keltirib chiqaruvchi asosiy omillar jumlasiga quyidagilar kiradi:

normalarning barqarorligi va huquqiy jihatdan muvofiqligi bilan bogʻliq boʻlgan korrupsiyani keltirib chiqaruvchi omillar;

vakolatlar, huquq va majburiyatlar bilan bogʻliq boʻlgan korrupsiyani keltirib chiqaruvchi omillar;

maʼmuriy tartib-taomillar bilan bogʻliq boʻlgan korrupsiyani keltirib chiqaruvchi omillar;

nazorat-tekshirish faoliyati bilan bogʻliq boʻlgan korrupsiyani keltirib chiqaruvchi omillar.

LexUZ sharhi

12-modda. Normalarning barqarorligi va huquqiy jihatdan muvofiqligi bilan bogʻliq boʻlgan korrupsiyani keltirib chiqaruvchi omillar

Normalarning barqarorligi va huquqiy jihatdan muvofiqligi bilan bogʻliq boʻlgan korrupsiyani keltirib chiqaruvchi omillar jumlasiga quyidagilar kiradi:

soʻzlarning notoʻgʻri qoʻllanilishi;

noaniq va asossiz havolalarning qoʻllanilishi;

normativ-huquqiy hujjatlarda qarama-qarshiliklarning mavjudligi.

13-modda. Vakolatlar, huquq va majburiyatlar bilan bogʻliq boʻlgan korrupsiyani keltirib chiqaruvchi omillar

Vakolatlar, huquq va majburiyatlar bilan bogʻliq boʻlgan korrupsiyani keltirib chiqaruvchi omillar jumlasiga quyidagilar kiradi:

diskretsion vakolatlarning kengligi;

vakolatlarning noaniqligi;

davlat organlarining bir-birini takrorlovchi vakolatlari va vazifalari mavjudligi;

davlat organi tomonidan oʻz vakolatiga kirmaydigan masalalar boʻyicha normativ-huquqiy hujjatlar qabul qilinishi;

vazifani yoki topshiriqni bajarish uchun ijrochida zarur boʻlgan vakolatlar va resurslarning mavjud emasligi;

oʻz vaqtida tartibga solinmaslik;

manfaatlar toʻqnashuvi;

afzalliklarning asossiz ravishda belgilanishi;

normativ-huquqiy hujjatning kuchga kirishini asossiz ravishda kechiktirish;

huquq va majburiyatlarning nomutanosibligi.

14-modda. Maʼmuriy tartib-taomillar bilan bogʻliq boʻlgan korrupsiyani keltirib chiqaruvchi omillar

Maʼmuriy tartib-taomillar bilan bogʻliq boʻlgan korrupsiyani keltirib chiqaruvchi omillar jumlasiga quyidagilar kiradi:

maʼmuriy tartib-taomillarning mavjud emasligi yoki toʻliq emasligi;

belgilangan qoidalardagi istisnolarning asossiz ravishda qoʻllanilishi;

ortiqcha va asossiz talablar belgilanishi;

vaqt chegaralarining noaniqligi;

toʻlovlar miqdorlarining noaniqligi;

sanksiyalarning nomutanosibligi;

davlat organlari va tashkilotlari tomonidan Oʻzbekiston Respublikasining Davlat budjeti mablagʻlari hamda budjetdan tashqari mablagʻlar sarflanishining aniq va shaffof tartib-taomillari mavjud emasligi;

soliqlar va yigʻimlarni hisoblash hamda undirish tartib-taomillarining murakkabligi yoki noaniqligi;

davlat korxonalari hamda oʻz ustav fondida (ustav kapitalida) davlat ulushi 50 foiz va undan ortiq boʻlgan yuridik shaxslar tomonidan amalga oshiriladigan davlat xaridlari bilan bogʻliq masalalar boʻyicha aniq va shaffof tartib-taomillarning mavjud emasligi;

huquq va imtiyozlar beruvchi hamda maʼmuriy tartib-taomillarni belgilaydigan tanlov (auksion) tartib-taomillaridan boʻyin tovlash imkoniyatini beruvchi normalarning mavjudligi;

tadbirlarni amalga oshirish usullarining murakkabligi va ularni moliyalashtirish manbalarining noaniqligi.

LexUZ sharhi

Qarang: Oʻzbekiston Respublikasi “Korrupsiyaga qarshi kurashish toʻgʻrisida”gi Qonunining 22-moddasi.

15-modda. Nazorat-tekshirish faoliyati bilan bogʻliq boʻlgan korrupsiyani keltirib chiqaruvchi omillar

Nazorat-tekshirish faoliyati bilan bogʻliq boʻlgan korrupsiyani keltirib chiqaruvchi omillar jumlasiga quyidagilar kiradi:

tekshirish va taftish oʻtkazish tartibining mavjud emasligi;

shikoyat qilish tartibining mavjud emasligi;

shaffoflikni va jamoatchilik nazoratini taʼminlashdagi boʻshliqlar;

moliyaviy va boshqa sanksiyalarni qoʻllash hamda undirish bilan bogʻliq boʻlgan masalalarda aniq va shaffof tartib-taomillarning mavjud emasligi;

davlat organlarining faoliyati ustidan nazorat qilish shakllari va turlarining mavjud emasligi.

4-bob. Normativ-huquqiy hujjatlarning va ular loyihalarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasini oʻtkazish tartibi

16-modda. Normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasini oʻtkazish tartibi

Normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasi ushbu Qonunning 11 — 15-moddalarida nazarda tutilgan korrupsiyani keltirib chiqaruvchi omillarni aniqlash maqsadida, ushbu Qonunning ilovasiga muvofiq shakldagi cheklistni toʻldirish orqali yuridik xizmatlar tomonidan oʻtkaziladi.

Normativ-huquqiy hujjat loyihasida korrupsiyani keltirib chiqaruvchi omil aniqlangan taqdirda, quyidagi harakatlardan biri amalga oshiriladi:

aniqlangan korrupsiyani keltirib chiqaruvchi omilni bartaraf etish choralarini koʻrish;

cheklistdagi “korrupsiyani keltirib chiqaruvchi omillar” degan ustunning tegishli qismiga “bor” degan belgini qoʻyish, korrupsiyani keltirib chiqaruvchi omilni oʻz ichiga olgan huquqiy normani koʻrsatish, ushbu normani boshqacha tarzda bayon etish imkoni mavjud emasligini asoslab berish, shuningdek korrupsiyani keltirib chiqaruvchi mazkur omil mavjudligi sababli kelib chiqishi mumkin boʻlgan korrupsiyani keltirib chiqaruvchi xavf-xatarlarga yoʻl qoʻymaslik yuzasidan koʻrilgan chora-tadbirlarni bayon etish.

Agar loyihada korrupsiyani keltirib chiqaruvchi omil aniqlanmasa, cheklistdagi “korrupsiyani keltirib chiqaruvchi omillar” degan ustunning tegishli qismiga “yoʻq” degan belgi qoʻyiladi.

Cheklist tegishli davlat organi yoki tashkiloti birinchi rahbarining (alohida hollarda — uning birinchi oʻrinbosarining) imzosi bilan rasmiylashtiriladi.

Normativ-huquqiy hujjat loyihasining korrupsiyaga qarshi ekspertizasini oʻtkazish chogʻida toʻldirilgan cheklist idoraviy kelishib olish, jamoatchilik muhokamasi va huquqiy ekspertizadan oʻtkazish, loyihani yuqori turuvchi organga yoki normativ-huquqiy hujjat loyihasini qabul qilish huquqiga ega boʻlgan organga (mansabdor shaxsga) kiritish bosqichlarida normativ-huquqiy hujjat loyihasiga ilova qilinadi.

Oʻzbekiston Respublikasi Korrupsiyaga qarshi kurashish agentligi va adliya organlari ishlab chiquvchi tomonidan taqdim etilgan cheklistni oʻrganish orqali normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasini oʻtkazadi.

Agar Oʻzbekiston Respublikasi Korrupsiyaga qarshi kurashish agentligi va adliya organlarining oʻzi ishlab chiquvchi boʻlsa yoki Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining va ular organlarining yoxud Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining topshirigʻi mavjud boʻlsa, normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasi ushbu moddaning birinchi — beshinchi qismlariga muvofiq cheklistni toʻldirish yoʻli bilan oʻtkaziladi.

Normativ-huquqiy hujjat loyihasining korrupsiyaga qarshi ekspertizasi natijalariga koʻra xulosa tuziladi.

Normativ-huquqiy hujjat loyihasining korrupsiyaga qarshi ekspertizasi natijalari huquqiy ekspertizani oʻtkazish natijalari boʻyicha tuziladigan xulosada ham aks ettirilishi mumkin.

Normativ-huquqiy hujjat loyihasida korrupsiyani keltirib chiqaruvchi omillar aniqlangan taqdirda, xulosada ularni bartaraf etishga qaratilgan tavsiyalar va chora-tadbirlar koʻrsatiladi.

Normativ-huquqiy hujjat loyihasining korrupsiyaga qarshi ekspertizasi natijalari boʻyicha fikr-mulohazalar majburiy ravishda koʻrib chiqilishi lozim.

Normativ-huquqiy hujjat loyihasi normativ-huquqiy hujjatni qabul qilish huquqiga ega boʻlgan organga (mansabdor shaxsga) koʻrib chiqish uchun kiritilayotganda loyihaga normativ-huquqiy hujjat loyihasining korrupsiyaga qarshi ekspertizasi natijalariga koʻra berilgan barcha xulosalar ilova qilinadi.

LexUZ sharhi

17-modda. Normativ-huquqiy hujjatlarning korrupsiyaga qarshi ekspertizasini oʻtkazish tartibi

Normativ-huquqiy hujjatlarning korrupsiyaga qarshi ekspertizasi ushbu Qonunda belgilangan normativ-huquqiy hujjatlarning va ular loyihalarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasini oʻtkazuvchi subyektlar tomonidan amalga oshiriladi.

Normativ-huquqiy hujjatlarning korrupsiyaga qarshi ekspertizasi ushbu Qonunning 11 — 15-moddalarida nazarda tutilgan korrupsiyani keltirib chiqaruvchi omillarni aniqlash, shuningdek ularni bartaraf etishga doir tavsiyalar ishlab chiqish maqsadida, ushbu Qonun 16-moddasining ikkinchi — beshinchi qismlarida nazarda tutilgan tartibda, ushbu Qonunning ilovasiga muvofiq shakl boʻyicha cheklistni toʻldirish orqali oʻtkaziladi.

Davlat organlari va tashkilotlari, Oʻzbekiston Respublikasi Korrupsiyaga qarshi kurashish agentligi hamda adliya organlari tomonidan normativ-huquqiy hujjatlarning korrupsiyaga qarshi ekspertizasi natijalari boʻyicha aniqlangan korrupsiyani keltirib chiqaruvchi omillarni bartaraf etish yoki korrupsiyani keltirib chiqaruvchi xavf-xatarlarga yoʻl qoʻymaslik yuzasidan tavsiyalar ishlab chiqiladi va ularni bartaraf etishga doir tegishli choralar koʻriladi.

Normativ-huquqiy hujjatlarning korrupsiyaga qarshi ekspertizasi natijalariga koʻra Oʻzbekiston Respublikasi Korrupsiyaga qarshi kurashish agentligi va adliya organlari respublika ijro etuvchi hokimiyat organlariga, mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlariga, huquqni muhofaza qiluvchi organlarga va nazorat qiluvchi tuzilmalarga bajarilishi majburiy boʻlgan tegishli taqdimnomalar kiritishga haqli.

LexUZ sharhi

Qarang: Oʻzbekiston Respublikasi “Korrupsiyaga qarshi kurashish toʻgʻrisida”gi Qonunining 24-moddasi.

18-modda. Normativ-huquqiy hujjatlarning yoki ular loyihalarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasi natijalari boʻyicha tuzilgan xulosa

Normativ-huquqiy hujjatning korrupsiyaga qarshi ekspertizasi natijalari boʻyicha tuzilgan xulosada quyidagilar koʻrsatilishi kerak:

korrupsiyaga qarshi ekspertizani oʻtkazish asoslari;

normativ-huquqiy hujjatning rekvizitlari;

korrupsiyani keltirib chiqaruvchi omillar mavjudligi yoki mavjud emasligi toʻgʻrisidagi (tegishli xulosa asoslantirilgan holda) maʼlumotlar;

aniqlangan korrupsiyani keltirib chiqaruvchi omillarni bartaraf etishga doir (ularni bartaraf etish choralari koʻrsatilgan holda) takliflar va tavsiyalar.

Normativ-huquqiy hujjat loyihasining korrupsiyaga qarshi ekspertizasi natijalari boʻyicha tuzilgan xulosada quyidagilar koʻrsatilishi kerak:

qaysi normativ-huquqiy hujjatga koʻra normativ-huquqiy hujjat loyihasini ishlab chiqish topshirilgan boʻlsa, oʻsha normativ-huquqiy hujjat toʻgʻrisidagi maʼlumotlar (nomi, qabul qilingan sanasi, raqami, eʼlon qilingan rasmiy manbasi, topshiriq bayon etilgan tegishli moddasi yoki bandi (kichik bandi, xatboshisi), shuningdek yuqori turuvchi organning topshiriqlari toʻgʻrisidagi maʼlumotlar (organning nomi, topshiriqning (topshiriq mavjud boʻlganda) raqami va sanasi, zarur boʻlgan taqdirda, topshiriq bergan mansabdor shaxs);

normativ-huquqiy hujjat loyihasi asosiy qoidalari mohiyati va ahamiyatining qisqacha bayoni, bu qoidalarning huquqiy tabiati tushuntirilgan holda;

korrupsiyani keltirib chiqaruvchi omillar mavjudligi yoki mavjud emasligi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar (tegishli xulosa asoslantirilgan holda);

aniqlangan korrupsiyani keltirib chiqaruvchi omillarni bartaraf etishga doir (ularni bartaraf etish choralari koʻrsatilgan holda) takliflar va tavsiyalar.

LexUZ sharhi

19-modda. Normativ-huquqiy hujjatlarning va ular loyihalarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasini oʻtkazuvchi davlat organi yoki tashkiloti masʼul xodimining huquq va majburiyatlari

Normativ-huquqiy hujjatlarning va ular loyihalarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasini oʻtkazuvchi davlat organining yoki tashkilotining masʼul xodimi quyidagi huquqlarga ega:

normativ-huquqiy hujjatlarning va ular loyihalarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasi oʻtkazilayotgan normativ-huquqiy hujjatlarning va ular loyihalarining predmetiga taalluqli boʻlgan hujjatlar bilan qonunchilikda belgilangan tartibda tanishish;

normativ-huquqiy hujjatlarning va ular loyihalarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasini oʻtkazish uchun zarur boʻlgan hujjatlar hamda maʼlumotlarni davlat organlari va tashkilotlaridan soʻrab olish tashabbusi bilan chiqish.

Normativ-huquqiy hujjatlarning va ular loyihalarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasini oʻtkazuvchi davlat organining yoki tashkilotining masʼul xodimi qonunchilikka muvofiq boshqa huquqlarga ham ega boʻlishi mumkin.

Normativ-huquqiy hujjatlarning va ular loyihalarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasini oʻtkazuvchi davlat organining yoki tashkilotining masʼul xodimi:

normativ-huquqiy hujjatlarning va ular loyihalarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasini tashkil etish hamda oʻtkazishning qonunchilikda belgilangan talablariga rioya etishi;

normativ-huquqiy hujjatlarning va ular loyihalarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasini oʻtkazish chogʻida oʻzini oʻzi rad qilish uchun asoslar mavjud boʻlganda bu haqda oʻz rahbarini zudlik bilan xabardor qilishi;

taqdim etilgan hujjatlarning but saqlanishini taʼminlashi shart.

Normativ-huquqiy hujjatlarning va ular loyihalarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasini oʻtkazuvchi davlat organi yoki tashkilotining masʼul xodimi zimmasiga qonunchilikka muvofiq boshqa majburiyatlar ham yuklatilishi mumkin.

20-modda. Huquqiy ekspertiza doirasida normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasi

Davlat organlari va tashkilotlarining yuridik xizmatlari hamda adliya organlari normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarining huquqiy ekspertizasini oʻtkazish chogʻida ushbu Qonunning 16-moddasiga muvofiq mazkur hujjatlarning korrupsiyaga qarshi ekspertizasini oʻtkazadi.

Normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasi qonunchilikda belgilangan tartibda huquqiy ekspertiza muddati ichida oʻtkaziladi.

Korrupsiyaga qarshi ekspertiza natijalariga koʻra ushbu Qonunning 18-moddasiga muvofiq xulosa tuziladi.

Normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasi natijalari huquqiy ekspertizani oʻtkazish natijalari boʻyicha tuziladigan xulosada ham aks ettirilishi mumkin.

Normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasi natijalari boʻyicha tuzilgan xulosa ishlab chiquvchi tomonidan majburiy tartibda koʻrib chiqilishi kerak.

Vazirliklar va idoralarning davlat roʻyxatidan oʻtkazilishi lozim boʻlgan buyruqlari hamda qarorlarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasi ushbu moddaga muvofiq ularning huquqiy ekspertizasi doirasida Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan oʻtkaziladi.

21-modda. Jamoatchilik eʼtiborini tortgan va ommaviy axborot vositalarida hamda ijtimoiy tarmoqlarda turli muhokama va munozaralarga sabab boʻlgan normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasi

Oʻzbekiston Respublikasi Korrupsiyaga qarshi kurashish agentligi jamoatchilik eʼtiborini tortgan va ommaviy axborot vositalarida hamda ijtimoiy tarmoqlarda turli muhokama va munozaralarga sabab boʻlgan, muhokama qilish davomida korrupsiyani keltirib chiqaruvchi omillar mavjudligi toʻgʻrisida koʻplab fikrlar bildirilgan normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasini tayinlashga haqli.

22-modda. Normativ-huquqiy hujjatlarning va ular loyihalarining mustaqil va ilmiy ekspertlar tomonidan oʻtkaziladigan korrupsiyaga qarshi ekspertizasi

Davlat organlari va tashkilotlari normativ-huquqiy hujjatlarning va ular loyihalarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasini oʻtkazish uchun mustaqil va ilmiy ekspertlarni shartnomaga asosan jalb etishga haqli.

Normativ-huquqiy hujjatlarning va ular loyihalarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasini oʻtkazish boʻyicha ekspertlar reyestriga kiritilgan ilmiy tashkilotlarning hamda oliy taʼlim tashkilotlarining vakillari va boshqa jismoniy shaxslar normativ-huquqiy hujjatlarning va ular loyihalarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasini oʻtkazuvchi mustaqil va ilmiy ekspertlardir.

Normativ-huquqiy hujjatlarning va ular loyihalarining mustaqil va ilmiy ekspertlar tomonidan oʻtkaziladigan korrupsiyaga qarshi ekspertizasi natijalariga koʻra xulosa beriladi. Mazkur xulosa tegishli davlat organlari va tashkilotlari tomonidan majburiy ravishda koʻrib chiqilishi lozim.

Davlat organlari va tashkilotlari mustaqil va ilmiy ekspertlar tomonidan taqdim etilgan xulosani koʻrib chiqish natijalari boʻyicha maʼlumotnoma tuzib, keyinchalik uni belgilangan tartibda koʻrib chiqish uchun mustaqil va ilmiy ekspertlarga, shuningdek Oʻzbekiston Respublikasi Korrupsiyaga qarshi kurashish agentligiga hamda Adliya vazirligiga yuboradi.

LexUZ sharhi

23-modda. Normativ-huquqiy hujjatlarning va ular loyihalarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasini oʻtkazish boʻyicha ekspertlar reyestri

Normativ-huquqiy hujjatlarning va ular loyihalarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasini oʻtkazish boʻyicha ekspertlar reyestri Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan yuritiladi.

Normativ-huquqiy hujjatlarning va ular loyihalarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasini oʻtkazish boʻyicha ekspertlar reyestrini shakllantirish hamda yuritishga, shuningdek korrupsiyaga qarshi mustaqil va ilmiy ekspertizani oʻtkazuvchi shaxslarga nisbatan qoʻyiladigan talablar Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan ishlab chiqiladi va tasdiqlanadi.

LexUZ sharhi

Qarang: Oʻzbekiston Respublikasi adliya vazirining 2022-yil 2-fevraldagi 2-mh-son buyrugʻi bilan tasdiqlangan Qonunchilik hujjatlari va ularning loyihalarini korrupsiyaga qarshi ekspertizadan oʻtkazish boʻyicha ekspertlar reyestrini shakllantirish va yuritish tartibi toʻgʻrisidagi nizom (roʻyxat raqami 3347, 02.02.2022-y.).

5-bob. Yakunlovchi qoidalar

24-modda. Normativ-huquqiy hujjatlarning va ular loyihalarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasini oʻtkazishga oid faoliyatni uslubiy jihatdan taʼminlash hamda monitoring qilish

Oʻzbekiston Respublikasi Korrupsiyaga qarshi kurashish agentligi davlat organlari va tashkilotlari tomonidan normativ-huquqiy hujjatlarning va ular loyihalarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasi oʻtkazilishi chogʻida ularga Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi bilan birgalikda uslubiy yordam koʻrsatadi.

Oʻzbekiston Respublikasi Korrupsiyaga qarshi kurashish agentligi hamda adliya organlari normativ-huquqiy hujjatlarning va ular loyihalarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasini tashkil etish hamda oʻtkazishning barcha bosqichlarida normativ-huquqiy hujjatlarning va ular loyihalarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasi toʻgʻrisidagi qonunchilik talablariga rioya etilishi yuzasidan monitoringni amalga oshiradi.

25-modda. Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartishlar kiritish

1. Oʻzbekiston Respublikasining 2017-yil 3-yanvarda qabul qilingan “Korrupsiyaga qarshi kurashish toʻgʻrisida”gi OʻRQ-419-sonli Qonuni (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2017-yil, № 1, 1-modda; 2019-yil, № 1, 5-modda, № 2, 47-modda, № 5, 267-modda; 2021-yil, 4-songa ilova, № 11, 1061-modda) 24-moddasining ikkinchi qismi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“Normativ-huquqiy hujjatlarning va ular loyihalarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasi “Normativ-huquqiy hujjatlarning va ular loyihalarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasi toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunida belgilangan tartibda oʻtkaziladi”;

2. Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 20-aprelda qabul qilingan “Normativ-huquqiy hujjatlar toʻgʻrisida”gi OʻRQ-682-sonli Qonuni (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2021-yil, № 4, 288-modda; 2022-yil, № 3, 213-modda, № 8, 788-modda, № 10, 983-modda) 29-moddasining matni quyidagi tahrirda bayon etilsin:

26-modda. Normativ-huquqiy hujjatlarning va ular loyihalarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasi toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlik uchun javobgarlik

Normativ-huquqiy hujjatlarning va ular loyihalarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasi toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlikda aybdor shaxslar belgilangan tartibda javobgar boʻladi.

27-modda. Ushbu Qonunning ijrosini, yetkazilishini, mohiyati va ahamiyati tushuntirilishini taʼminlash

Oʻzbekiston Respublikasi Korrupsiyaga qarshi kurashish agentligi, Adliya vazirligi va boshqa manfaatdor tashkilotlar ushbu Qonunning ijrosini, ijrochilarga yetkazilishini hamda mohiyati va ahamiyati aholi oʻrtasida tushuntirilishini taʼminlasin.

28-modda. Qonunchilikni ushbu Qonunga muvofiqlashtirish

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:

hukumat qarorlarini ushbu Qonunga muvofiqlashtirsin;

respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari ushbu Qonunga zid boʻlgan oʻz normativ-huquqiy hujjatlarini qayta koʻrib chiqishlari va bekor qilishlarini taʼminlasin.

29-modda. Ushbu Qonunning kuchga kirishi

Ushbu Qonun rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.

Oʻzbekiston Respublikasining Prezidenti Sh. MIRZIYOYEV

Toshkent sh.,

2023-yil 8-avgust,

OʻRQ-860-son

“Normativ-huquqiy hujjatlarning va ular loyihalarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasi toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga
ILOVA

Korrupsiyani keltirib chiqaruvchi omillarni aniqlash boʻyicha

CHEKLIST

Yoʻnalishlar	Korrupsiyani keltirib chiqaruvchi omillar	Javob		Korrupsiyani keltirib chiqaruvchi omil mavjud boʻlgan norma va uning asoslanishi
Normalarning barqarorligi va huquqiy jihatdan muvofiqligi bilan bogʻliq boʻlgan korrupsiyani keltirib chiqaruvchi omillar	soʻzlarning notoʻgʻri qoʻllanilishi	bor	yoʻq
	noaniq va asossiz havolalarning qoʻllanilishi	bor	yoʻq
	normativ-huquqiy hujjatlarda qarama-qarshiliklarning mavjudligi	bor	yoʻq
Vakolatlar, huquq va majburiyatlar bilan bogʻliq boʻlgan korrupsiyani keltirib chiqaruvchi omillar	diskretsion vakolatlarning kengligi	bor	yoʻq
	vakolatlarning noaniqligi	bor	yoʻq
	davlat organlarining bir-birini takrorlovchi vakolatlari va vazifalari mavjudligi	bor	yoʻq
	davlat organi tomonidan oʻz vakolatiga kirmaydigan masalalar boʻyicha normativ-huquqiy hujjatlar qabul qilinishi	bor	yoʻq
	vazifani yoki topshiriqni bajarish uchun ijrochida zarur boʻlgan vakolatlar va resurslarning mavjud emasligi	bor	yoʻq
	oʻz vaqtida tartibga solinmaslik	bor	yoʻq
	manfaatlar toʻqnashuvi	bor	yoʻq
	afzalliklarning asossiz ravishda belgilanishi	bor	yoʻq
	normativ-huquqiy hujjatning kuchga kirishini asossiz ravishda kechiktirish	bor	yoʻq
	huquq va majburiyatlarning nomutanosibligi	bor	yoʻq
Maʼmuriy tartib-taomillar bilan bogʻliq boʻlgan korrupsiyani keltirib chiqaruvchi omillar	maʼmuriy tartib-taomillarning mavjud emasligi yoki toʻliq emasligi	bor	yoʻq
	belgilangan qoidalardagi istisnolarning asossiz ravishda qoʻllanilishi	bor	yoʻq
	ortiqcha va asossiz talablar belgilanishi	bor	yoʻq
	vaqt chegaralarining noaniqligi	bor	yoʻq
	toʻlovlar miqdorlarining noaniqligi	bor	yoʻq
	sanksiyalarning nomutanosibligi	bor	yoʻq
	davlat organlari va tashkilotlari tomonidan Oʻzbekiston Respublikasining Davlat budjeti mablagʻlari hamda budjetdan tashqari mablagʻlar sarflanishining aniq va shaffof tartib-taomillari mavjud emasligi	bor	yoʻq
	soliqlar va yigʻimlarni hisoblash hamda undirish tartib-taomillarining murakkabligi yoki noaniqligi	bor	yoʻq
	davlat korxonalari hamda oʻz ustav fondida (ustav kapitalida) davlat ulushi 50 foiz va undan ortiq boʻlgan yuridik shaxslar tomonidan amalga oshiriladigan davlat xaridlari bilan bogʻliq masalalar boʻyicha aniq va shaffof tartib-taomillarning mavjud emasligi	bor	yoʻq
	huquq va imtiyozlar beruvchi hamda maʼmuriy tartib-taomillarni belgilaydigan tanlov (auksion) tartib-taomillaridan boʻyin tovlash imkoniyatini beruvchi normalarning mavjudligi	bor	yoʻq
	tadbirlarni amalga oshirish usullarining murakkabligi va ularni moliyalashtirish manbalarining noaniqligi	bor	yoʻq
Nazorat-tekshirish faoliyati bilan bogʻliq boʻlgan korrupsiyani keltirib chiqaruvchi omillar	tekshirish va taftish oʻtkazish tartibining mavjud emasligi	bor	yoʻq
	shikoyat qilish tartibining mavjud emasligi	bor	yoʻq
	shaffoflikni va jamoatchilik nazoratini taʼminlashdagi boʻshliqlar	bor	yoʻq
	moliyaviy va boshqa sanksiyalarni qoʻllash hamda undirish bilan bogʻliq boʻlgan masalalarda aniq va shaffof tartib-taomillarning mavjud emasligi	bor	yoʻq
	davlat organlarining faoliyati ustidan nazorat qilish shakllari va turlarining mavjud emasligi	bor	yoʻq

(Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 09.08.2023-y., 03/23/860/0571-son)