Ўзбекистон Республикасининг Шаҳарсозлик кодекси ҳамда Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 23 апрелдаги 231-сон «Қурилиш соҳасидаги норматив ҳужжатларни халқаро стандартлар билан уйғунлаштириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги қарорига мувофиқ буюраман:

1. ШНҚ 2.08.02-24 «Жамоат бинолари ва иншоотлари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари иловага мувофиқ тасдиқлансин.

2. Қуйидагилар ўз кучини йўқотган деб топилсин:

Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг 2024 йил 2 апрелдаги 01/2-7-сон буйруғи билан тасдиқланган ШНҚ 2.08.02-23 «Жамоат бинолари ва иншоотлари» шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари (ҳисоб рақами 249, 2024 йил 6 май);

Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг 2025 йил 23 октябрдаги 01/2-41-сон буйруғи билан тасдиқланган Ўзбекистон Республикаси Қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирлиги томонидан қабул қилинган айрим шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига қўшимча ва ўзгартиришлар (ҳисоб рақами 376, 2025 йил 30 октябрь) 2-банди.

3. Мазкур буйруқ Ўзбекистон Республикаси Фавқулодда вазиятлар вазирлиги, Энергетика вазирлиги, Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Ижтимоий ҳимоя миллий агентлиги, Экология ва иқлим ўзгариши миллий қўмитаси, Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Саноат, радиация ва ядро хавфсизлиги қўмитаси, Туризм қўмитаси, Энергия самарадорлиги миллий агентлиги, Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги соҳасида назорат қилиш инспекцияси ҳамда Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Санитария-эпидемиологик осойишталик ва жамоат саломатлиги қўмитаси билан келишилган.

4. Мазкур буйруқ расмий эълон қилинган кундан эътиборан кучга киради.

Мазкур шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари (бундан буён матнда ШНҚ деб юритилади) баландлиги 50 m гача (50 m ҳам киради) бўлган янги қуриладиган ва реконструкция қилинадиган жамоат бинолари ва иншоотларини лойиҳалаш талабларини белгилайди.

1. Мазкур ШНҚда қуйидаги шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари, санитария қоидалари, нормалари ва гигиена нормативлари ҳамда техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатларга ҳаволалар келтирилган:

ШНҚ 2.07.01-23 «Аҳоли пунктларининг ҳудудларини ривожлантириш ва қуришни шаҳарсозлик жиҳатидан режалаштириш»;

ШНҚ 2.01.02-04 «Бинолар ва иншоотларнинг ёнғин хавфсизлиги»;

ШНҚ 2.01.19-22 «Портлаб-ёниш ва ёнғин хавфи бўлган хоналар, бинолар ва ташқи қурилмалар тоифаларини аниқлаш»;

ШНҚ 2.07.02-24 «Қурилиш объектларини ногиронлиги бўлган ва ҳаёт фаолияти чекланган шахслар ҳамда кексалар эҳтиёжини инобатга олган ҳолда лойиҳалаштириш»;

ШНҚ 2.08.03-21 «Санаторийлар»;

ШНҚ 2.08.05-23 «Тиббиёт ташкилотлари. Лойиҳалаш талаблари»;

ШНҚ 2.08.06-23 «Таълим ташкилотлари. Лойиҳалаш талаблари»;

ШНҚ 2.08.04-24 «Маъмурий бинолар»;

ШНҚ 2.08.10-24 «Жисмоний тарбия-соғломлаштириш ва спорт иншоотлари»;

ШНҚ 2.08.11-24 «Маданият ташкилотлари объектлари»;

ШНҚ 2.08.16-24 «Банк муассасалари»;

ШНҚ 2.05.07-24 «Автотураргоҳлар»;

ШНҚ 2.01.03-26 «Сейсмик ҳудудларда қурилиш»;

ШНҚ 2.01.05-24 «Табиий ва сунъий ёритиш»;

ШНҚ 2.01.04-25 «Қурилиш иссиқлик техникаси»;

ШНҚ 2.01.08-24 «Шовқиндан ҳимоя»;

ШНҚ 2.01.18-24 «Бинолар ва иншоотларни иситиш, шамоллатиш ва кондициялаштириш учун энергия сарфи нормалари»;

ШНҚ 2.04.16-23 «Қуёш сув иситиш қурилмалари»;

ШНҚ 2.04.01-22 «Биноларнинг ички сув таъминоти ва оқова сувларни чиқариб юбориш»;

ШНҚ 2.04.05-22 «Иситиш, вентиляция ва кондициялаш»;

ШНҚ 2.04.08-22 «Газ таъминоти. Лойиҳалаш талаблари»;

ШНҚ 2.04.09-21 «Бино ва иншоотларнинг ёнғин автоматикаси тизими. Лойиҳалаш талаблари»;

ШНҚ 2.03.10-24 «Томлар ва томқопламалари»;

ШНҚ 2.01.06-25 «Сейсмик ҳудудларда баланд биноларни лойиҳалаш»;

OʻzMSt 111:2024 «Мобил бинолар (инвентарли). Умумий техник талаблар»;

OʻzMSt 125:2024 «Туризм хизматлари. Жойлаштириш воситалари. Балли таснифлаш тизими»;

СанҚваН 0092-25 «Гўдаклар ва кичик ёшдаги болаларни она сути билан озиқлантириш учун махсус жойларга ҳамда гўдаклар ва кичик ёшдаги болаларни озиқлантиришга қўйиладиган санитария қоидалари, нормалари ва гигиена нормативлари»;

СанҚваН 0100-25 «Жамоат ҳожатхоналарини лойиҳалаш, қуриш, сув таъминоти, иситиш, вентиляцияси, кондицияланиши, табиий ва сунъий ёритилиши, жиҳозланиши ҳамда фойдаланишга доир санитария қоидалари, нормалари ва нормативлари»;

СанҚваН 0027-22 «Умумий овқатланиш корхоналарига қўйиладиган санитария-гигиена талаблари»;

СанҚваН 0068-24 «Озиқ-овқат савдоси билан шуғулланувчи савдо корхоналарига қўйиладиган санитария-гигиена талаблари»;

СанҚваН 0045-23 «Жойлаштириш воситаларига (хизматларга) қўйиладиган санитария-гигиена талаблари»;

СанҚваН 0111-26 «Иш жойларидаги шовқин, тебраниш, инфратовуш ва ультратовуш даражаларига доир санитария қоидалари, нормалари ва гигиена нормативлари»;

OʻzMSt ISO 8100-1:2026 (ISO 8100-1:2019, IDT) Йўловчилар ва юкларни ташиш учун лифтлар. 1-қисм: Йўловчи ва юк-йўловчи лифтларни лойиҳалаш ва ўрнатиш бўйича хавфсизлик қоидалари;

OʻzMSt ISO 8100-2:2026 (ISO 8100-2:2019, IDT) Йўловчилар ва юкларни ташиш учун лифтлар. 2-қисм: Лифт компонентларини лойиҳалаш қоидалари, ҳисоб-китоблар, кўрикдан ўтказиш ва синов;

ГОСТ 34758-2021 «Лифтлар. Турли вазифадаги бинолар учун лифтларнинг сони, параметрлари ва ўлчамларини аниқлаш» (расмий манба: «Лифты. Определение числа, параметров и размеров лифтов для зданий различного назначения»).

2. Ушбу ШНҚда қуйидаги атамалар ва уларнинг таърифлари қўлланилган:

жамоат бинолари — одамларнинг вақтинча бўлиши ва турли фаолият турларини амалга ошириши учун мўлжалланган объектлар: маданият, жисмоний тарбия, спорт, илм-фан, таълим, соғлиқни сақлаш, савдо, умумий овқатланиш, маиший хизмат кўрсатиш муассасалари ва ташкилотлари, банк-молия муассасалари, қурилиш-коммунал ташкилотлари, алоқа, транспорт корхоналари ҳамда маъмурий бинолар;

иншоот — ҳар хил турдаги ишлаб чиқариш жараёнларини бажариш, моддий қимматликларни жойлаштириш ва сақлаш, одамларнинг вақтинча бўлиши (ҳаракатланиши), шунингдек ускуналар ёки коммуникацияларни жойлаштириш (ўтказиш, улаш) учун мўлжалланган, таянч, тўсма ёки ҳар иккала мақсадга хизмат қилувчи конструкциялардан иборат ҳажмий, ясси ёки чизиқ тарзидаги қурилиш тизими;

жойлаштириш воситалари — меҳмонхоналар, туристик базалар ва мажмуаларни, дам олиш уйлари ва зоналарини, пансионатлар, кемпинглар, мотеллар, меҳмон уйларини, ўтов ва чодирли оромгоҳлар, санаторийларни ҳамда меҳмонхона хизматлари (жойлаштириш бўйича хизматлар) кўрсатиладиган бошқа объектларни, шунингдек жойлаштириш воситаси сифатида тунаб қолиш учун жиҳозланган ер усти транспортини ўз ичига олади;

ёзги хона — очиқ ёки ярим очиқ иситилмайдиган хона (лоджия, айвон, веранда, терраса);

мансарда қавати — чордоқ бўшлиғида жойлаштириладиган қават;

чордоқ — бинонинг тепа қавати ораёпмаси ва томёпма конструкциялари орасидаги бўшлиқ;

одамлар доимий равишда бўладиган хона — одамлар ўз фаолияти бўйича узлуксиз 2 h (соат) дан ортиқ вақт ёки иш вақтининг 50 фоизидан кўпроқ қисми давомида бўладиган хона;

техник қават — муҳандислик қурилмаларини жойлаштириш ва коммуникацияларни ўтказишга мўлжалланган қават;

ҳаракатланувчи йўлак (траволатор) — йўлак полига нисбатан қия ёки параллель ҳолатда ҳаракатланиб юк ва йўловчиларни ташиш учун мўлжалланган қурилма;

ёнғин юкламаси — ёнғин содир бўлганда, хонада жойлашган ёнувчан ва қийин ёнувчан модда ва материалларнинг хона майдонига нисбатан чиқиши мумкин бўлган иссиқлик миқдори;

зинапоя — бино қаватларининг вертикал боғланишини таъминлайдиган функционал ва конструктив қурилиш элементи;

зинапоя марши — турли сатҳларда горизонтал майдончаларни бирлаштирувчи ва юқорига олиб чиқувчи поғоналарнинг узлуксиз қатори ҳамда косоурдан ташкил топган қия конструкция.

3. Ушбу ШНҚда қуйидаги қисқартмалар қўлланилган:

ИИП — индивидуал иссиқлик пунктлари;

ЁСТ — ёнғин сигнализацияси тизими;

АЁС — автоматик ёнғин сигнализацияси;

АЁЎҚ — автоматик ёнғин ўчириш қурилмаси;

ҚМЧ — қаттиқ маиший чиқиндилар.

4. Жамоат бинолари ҳамда иншоотларини жойлаштириш ва режалаштириш ШНҚ 2.07.01-23 га мувофиқ амалга оширилиши керак.

5. Тиббиёт ташкилотлари ШНҚ 2.08.05-23 га, таълим ташкилотлари ШНҚ 2.08.06-23 га, жисмоний тарбия-соғломлаштириш ва спорт иншоотлари ШНҚ 2.08.10-24 га, маданият ташкилотлари ШНҚ 2.08.11-24 га, санаторийлар ШНҚ 2.08.03-21 га, банк муассасалари ШНҚ 2.08.16-24 га ҳамда маъмурий бинолар ШНҚ 2.08.04-24 га мувофиқ лойиҳалаштирилиши лозим.

6. Жамоат бинолари ва иншоотларини лойиҳалашда энергия самарадор қурилмалар ва ёритгичлардан фойдаланиш зарур.

7. Автовокзаллар, темир йўл вокзаллари, аэровокзалларни лойиҳалашда ШНҚ 2.07.02-24 талаблари инобатга олиниши керак.

8. Иқлим шароити экстремал бўлган ярим чўл ва чўл ҳудудларида асосий хоналарни ортиқча инсоляциядан, қизиб кетишдан, ёздаги чангли иссиқ ва қишдаги совуқ шамоллар таъсиридан ҳимоя қилиш чоралари кўрилиши лозим.

Бунда соя берувчи ва шамолдан ҳимоя қилувчи дарахтзорларни барпо этиш, шамоллатиш ҳамда ҳавони совутиш ёки кондициялаш тизимларини қўллаш назарда тутилиши керак.

9. Қиши совуқ ва узоқ давом этадиган тоғли ҳудудларда жамоат бинолари хоналарининг иссиқлик ҳимоясини таъминлайдиган ихчам композицион-режавий ечимлар қўлланилиши лозим. Бунда ШНҚ 2.01.04-25 талабларига риоя қилиниши керак.

10. Жамоат бинолари ва иншоотларининг композицион-режавий ечимлари, қаватлари сони, бинолар ва уларнинг блоклари узунлиги ҳамда блокларни жойлаштириш тегишли қисмлари бўйича ШНҚ 2.01.03-26 ва ШНҚ 2.01.02-04 талабларига мувофиқ белгиланиши лозим.

11. МСК-64 шкаласи бўйича 8 ва ундан юқори баллик сейсмик фаол зоналарда қурилиши режалаштирилаётган 9 қаватдан юқори жамоат биноларини ШНҚ 2.01.06-25 га мувофиқ фаол сейсмик ҳимоя қурилмалари (демпфер ускуналари) билан лойиҳалашга йўл қўйилади.

12. Жамоат бинолари хоналарининг полдан шифтгача бўлган баландлиги 3,0 m дан кам бўлмаслиги зарур (ушбу ШНҚда алоҳида талаблар белгиланган хоналар бундан мустасно).

Барча хоналарда эшик ўринларининг баландлиги пол сатҳидан камида 2,15 m бўлиши лозим (техник хоналарнинг эшиклари бундан мустасно).

13. Лабораториялар ва бошқа турли вазифаларга мўлжалланган залларнинг баландлиги жиҳозларнинг ўлчамлари ҳамда функционал-технологик жараёнларини ҳисобга олган ҳолда ушбу ШНҚ талабларига мувофиқ лойиҳаланиши лозим.

14. Мослаштириладиган жамоат хоналарининг сиғими 30 кишидан ошмаганда уларнинг баландлиги, шунингдек турар жой биноларига бириктириб қурилган хизмат кўрсатиш муассасалари ва дўконлар ҳамда кафелар хоналарининг баландлиги 2,8 m дан паст бўлмаслиги керак.

15. Ҳаммомлар, шунингдек 100 ва ундан ортиқ ўринли ҳаммом-соғломлаштириш мажмуаларидаги асосий хоналарнинг соф баландлиги 3,3 m дан, кир ювиш ва кимёвий тозалаш бинолари хоналарининг соф баландлиги эса 3,6 m дан кам бўлмаслиги лозим.

16. Одамлар доимий равишда бўлмайдиган ёрдамчи вазифаларни бажарувчи алоҳида хоналарда, шунингдек йўлаклар (коридор) ва ўтиш жойларида жамоат биносининг ҳажмий-режавий ечимига боғлиқ ҳолда камайтирилган баландлик бўлишига йўл қўйилади, бироқ бу баландлик 2,2 m дан кам бўлмаслиги зарур.

Бунда қия шифтли ёки баландлиги бўйича ҳар хил қисмларга эга бўлган (поғонали) хоналар қисмининг энг кичик баландлиги 2,2 m дан кам бўлмаслиги лозим.

17. Техник қаватларнинг (техник ертўла) баландлиги муҳандислик жиҳозларининг ўлчамлари ва улардан фойдаланиш шарт-шароитларига боғлиқ ҳолда белгиланиши керак.

18. Жиҳозларни текшириш, кузатиш, техник кўрикдан ўтказиш ва таъмирлаш учун мўлжалланган жойларда пол сатҳидан чиқиб турувчи конструкциянинг пастки қисмигача бўлган соф баландлик 1,8 m дан кам бўлмаслиги лозим.

19. Техник қаватга ёки ертўлага муҳандислик тармоқларининг қувурлари ётқизилганда, улар ёнмайдиган материаллардан тайёрланган изоляцияга эга бўлиши шарт. Бундай ҳолда пол сатҳидан шифтдан пастга чиқиб турувчи конструкцияларнинг энг пастки қисмигача бўлган баландлик 1,6 m дан кам бўлмаслиги керак.

20. Ёнувчан материаллар билан ишланадиган устахоналар ШНҚ 2.01.02-04 га мувофиқ оловбардошлик чегараси EI 60 дан кам бўлмаган ёнмайдиган материаллардан тайёрланган оралиқ тўсиқ деворларига эга бўлиши зарур.

21. Бўяш хоналарида дераза юзаси хона ҳажмининг ҳар 1 m³ га камида 0,03 m² бўлиши керак.

22. Юқори ёнғин юкламасига эга хоналарни яшаш (ухлаш) ва маданий-маърифий хоналарнинг устига ёки остига жойлаштиришга йўл қўйилмайди.

Ёнувчан материаллар ёки суюқликларни сақлаш ёки қайта ишлашга мўлжалланган устахоналар ҳамда омборларни мажлислар заллари остига, ногиронлиги бўлган шахслар ва кексалар учун мослаштириш марказларини эса ертўла ва ярим ертўла (цоколь) қаватларга жойлаштиришга йўл қўйилмайди.

23. Бир вақтнинг ўзида 50 нафардан ортиқ киши бўлишига мўлжалланган хоналарнинг остига ШНҚ 2.01.19-22 да келтирилган «V1», «V2» ва «V3» тоифалардаги ишлаб чиқариш хоналари ва омборларни, шунингдек устахоналар, лабораториялар (ўқув лабораториялари бундан мустасно), мой тўлдирилган жиҳозга эга бўлган трансформатор подстанцияларини жойлаштиришга йўл қўйилмайди.

24. Ер усти қаватларида зинапоя маршларининг қиялиги 1:2 дан ошмаслиги (спорт иншоотлари трибуналарининг зинапоялари бундан мустасно), зинапоя поғоналарининг сирти ғадир-будир, ўлчамлари 0,3 х 0,15 m, қиррасининг эгрилик радиуси 0,05 m бўлиши зарур.

Жамоат биноларида қиялиги 60° дан ошмайдиган очиқ зинапоялардан бинонинг иккинчи қаватидан иккинчи эвакуация чиқиш жойи сифатида фойдаланишга йўл қўйилади (алоҳида таълим эҳтиёжлари бўлган болалар учун мўлжалланган ихтисослаштирилган мактабгача таълим ташкилотлари ва тиббиёт ташкилотларининг стационарлари бундан мустасно).

Ташқи очиқ эвакуация зинапоялари қуйидаги миқдордан ортиқ бўлмаган эвакуация қилинувчилар сонига ҳисобланиши лозим:

оловбардошлик даражаси I ва II бўлган жамоат биноларида — 70 нафар;

оловбардошлик даражаси III бўлган жамоат биноларида — 50 нафар;

оловбардошлик даражаси IV бўлган жамоат биноларида — 30 нафар.

Эвакуация зинапояларининг кенглиги 0,8 m дан, поғоналари яхлит сирти кенглиги эса 0,2 m дан кам бўлмаслиги лозим.

Ташқи очиқ зинапояларга ясси том устидан (фойдаланилмайдиган томдан) ёки ташқи очиқ галереялардан ўтиш йўлакларининг юк кўтарувчи конструкциялари оловбардошлик чегараси REI 30 дан кам бўлмаган синфи РП 1 материаллардан лойиҳаланиши зарур.

25. Ертўла, ярим ертўла (цоколь) қаватлари ва чордоққа олиб борувчи зинапоя маршлари ҳамда ер усти қаватларидаги (одамларни эвакуация қилишга мўлжалланмаган) зинапояларнинг қиялиги 1:1,5 нисбатда бўлишига йўл қўйилади.

26. Ўриндиқли аравачаларда ҳаракатланувчи ногиронлиги бўлган шахслар учун мўлжалланган ҳаракат йўлакларига қўйиладиган талаблар ШНҚ 2.07.02-24 га мувофиқ бўлиши лозим.

27. Зинапоя маршининг кенглиги энг гавжум қаватдан зинапоя катагига олиб борувчи чиқиш жойининг кенглигидан кам бўлмаслиги керак:

функционал ёнғин хавфи синфи Ф1.1 бўлган биноларда, шунингдек энг гавжум қаватида 100 нафардан ортиқ киши бўладиган биноларда — 1,35 m;

бошқа биноларда — 1,2 m;

бир вақтнинг ўзида 5 нафардан ортиқ киши бўлмайдиган хоналарга олиб борувчи зинапояларда — 0,9 m.

28. Зинапоя майдончаларининг кенглиги марш кенглигидан кам бўлмаслиги лозим. Тўғри маршли зинапоялардаги оралиқ майдончанинг кенглиги ҳам марш энидан кам бўлмаслиги керак.

29. Зинапоя катаклари ташқи деворлардаги деразалар орқали ШНҚ 2.01.05-24 га мувофиқ табиий ёритилади (ертўла зинапоялари ва томоша биноларининг айланма (колосник) зинапоялари бундан мустасно).

Зинапоя катакларининг сунъий ёритиши ёруғлик диодли (LED) ёритгичлар ва ҳаракат датчиклари билан бошқарилади.

30. Л1 ва Л2 зинапоя катакларидаги ёруғлик тушадиган деразанинг юзаси ушбу ШНҚнинг 121, 122-бандларидаги талабларга мувофиқ бўлиши керак.

31. Оловбардошлик даражаси I ва II бўлган икки қаватли жамоат биноларида юқоридан зенит ёритишли Л2 турдаги зинапоя катакларини қўллашга йўл қўйилади, бунда уларнинг сони умумий зинапоя катаклари сонининг 50 фоизидан ошмаслиги лозим.

Уч қаватли жамоат биноларида Л2 турдаги зинапоя катакларини зинапоя маршлари орасидаги бўшлиқ 1,5 m дан кам бўлмаганда қўллашга йўл қўйилади.

Бунда ёнғин содир бўлганда фонарлар автоматик тарзда очилишини таъминлаш лозим.

32. Вокзал биноларидаги эвакуация учун мўлжалланган зинапоя катакларининг камида 50 фоизи ташқи деворларда жойлашган дераза ўринлари орқали табиий ёритиш билан таъминланиши керак.

33. Тутун кирмайдиган Н1, Н2 ва Н3 типидаги зинапоя катаклари ШНҚ 2.01.02-04, шунингдек ушбу ШНҚнинг 111, 113, 114 — 118 ва 123-бандлари талабларини ҳисобга олган ҳолда лойиҳаланиши лозим.

34. Баландлиги 28 m дан ортиқ бўлган Ф2, Ф3 ва Ф4 синфига мансуб жамоат биноларида зинапоя катакларининг 50 фоизини табиий ёритишсиз, ёнғин содир бўлганда ҳаво бериладиган Н2 ёки Н3 турдаги зинапоя катаклари сифатида ШНҚ 2.01.02-04 га мувофиқ лойиҳалашга йўл қўйилади.

35. Хоналарнинг бўлинмаси таркибида жойлашган йўлак (коридор)лар кенглиги 1,8 m дан, рекреация майдончаларининг кенглиги 2,4 m дан, хоналар икки томонлама жойлашганда 2,8 m дан кам бўлмаслиги, хоналар бир томонлама жойлашганда 2,2 m бўлиши, бунда ШНҚ 2.07.02-24 талаблари инобатга олиниши зарур.

36. Хизмат хоналари (ташриф буюрувчилар кирмайдиган хоналар) жойлашган блокларда йўлак (коридор) кенглиги қуйидагича белгиланишига йўл қўйилади:

узунлиги 10 m гача бўлган йўлакларда — камида 1,2 m;

узунлиги 10 m дан ортиқ, 30 m гача бўлган йўлакларда — камида 1,6 m.

37. Йўлак (коридор)нинг узунлиги 60 m дан ошганда, уни ўз-ўзидан ёпиладиган эшиклар ўрнатилган пардадеворлар билан бўлиш лозим. Пардадеворлар орасидаги масофа ва йўлакнинг охирги пардадевордан кейинги қисми 60 m дан ошмаслиги керак.

38. Жамоат биноларидаги транспорт йўлагининг автомобиллар ўтишига (биринчи қават сатҳида) мўлжалланган оралиғининг кенглиги 3,5 m дан, баландлиги эса 4,25 m дан кам бўлмаслиги лозим (автомобиллар ҳаракати учун, шу жумладан ёнғин ўчириш автомобиллари ҳаракати учун мўлжалланмаган йўлаклар бундан мустасно).

39. Жамоат биносига кириш олдидаги майдонча тротуардан камида 0,15 m баланд бўлиши керак (пандус ёки кўтаргич ШНҚ 2.07.02-24 га мувофиқ назарда тутилади).

Ёғин сувлари киришига қарши чоралар кўрилганда майдонча бино ичидаги пол сатҳида лойиҳаланишига йўл қўйилади.

40. Жамоат биноларининг умумий, фойдали ва ҳисобий майдонлари, қурилиш ҳажми, қурилиш майдони ва қаватлари сони ушбу ШНҚнинг 1-иловасига мувофиқ ҳисобланиши лозим.

41. Ертўла ва ярим ертўла (цоколь) қаватига жойлаштирилиши мумкин бўлган жамоат хоналари ушбу ШНҚнинг 2-иловасида келтирилган рўйхатга мувофиқ аниқланиши керак.

Ярим ертўла (цоколь) қаватининг поли тротуар ёки ётқизма (отмостка) сатҳидан кўпи билан 0,5 m чуқурликда жойлашганда ярим ертўла (цоколь) қаватига яшаш хоналари ва одамлар оммавий равишда бўладиган хоналардан ташқари барча хоналарни жойлаштиришга йўл қўйилади.

42. Ертўла ва ярим ертўла (цоколь) қаватларида ҳамда трибуна остида жойлашган хоналар деворлари ва шифтларининг юза қопламаси учун ёнмайдиган (ЁНМ) материаллар қўлланилиши лозим (бойлер, сув таъминоти ва оқова сувларни чиқариб юбориш насослари хонаси, ҳавони шамоллатиш (вентиляция) ва кондиционерлаш камераси, ҳожатхоналар, гигиена кабиналари, душхоналар, шиша таралар қабули хоналари, бассейнлар, томошабинлар учун трибуналар бўлмаган сунъий яхлик сирпаниб учиш хоналари, қуруқ ҳаммомлар, сув билан даволовчи хоналар бундан мустасно).

43. Фуқаро муҳофазаси хоналарининг ўлчамлари ва жойлашуви лойиҳа топшириғига мувофиқ белгиланиши лозим.

44. Жамоат биносига ички қурилган ИИПни мустақил кириш жойига эга бўлган алоҳида хоналарга жойлаштириш ёки уларни шамоллатиш (вентиляция) ва ҳавони кондиционерлаш ўрнатмалари жойлаштириладиган хоналар билан бирлаштиришга йўл қўйилади.

Ушбу хоналарнинг шифтидан пастга чиқиб турувчи конструкцияларнинг пастки қисмигача бўлган баландлик 1,8 m дан кам бўлмаслиги лозим.

45. Шамоллатиш (вентиляция) камералари, насос хоналари, иссиқлик пунктлари, машина бўлимлари, шовқин ва тебраниш манбаи ҳисобланган ускуналар билан жиҳозланган бошқа хоналарни одамлар доимий равишда бўладиган хоналар ҳамда томоша, машғулот (репетиция) залларининг ости ва устига жойлаштиришга йўл қўйилмайди (ёнғин хавфсизлиги насос хоналари, автоматик ёнғин ўчириш насос хоналари бундан мустасно).

46. Моддий қимматликлар ҳамда маълумотларни ҳимоя қилиш учун қўриқлаш ва сигнализация, техник назоратнинг турли воситалари, видеокузатув тизими лойиҳаланиши, деворлар, пардадеворлар, эшикларнинг махсус конструкциялари, ҳимоя материаллари қўлланилиши зарур.

47. Одамлар доимий равишда бўладиган хоналардаги дераза ўринларига панжарали тўсиқларни (жамоат биноларининг исталган қаватларида) ўрнатишга йўл қўйилмайди (лойиҳа топшириғи бўйича ҳимоя қилиниши зарур бўлган моддий бойликлар сақланадиган хоналар ва одамлар доимий равишда бўлмайдиган хоналар бундан мустасно).

Деразаларига панжара ўрнатиладиган хоналар бинонинг орқа фасади томонига жойлаштирилади.

48. Йўл қўйиладиган шовқин даражалари, хоналарнинг шовқиндан ҳимоясини таъминлаш ШНҚ 2.01.08-24 ва СанҚваН 0111-26 талабларига мувофиқ бўлиши лозим.

49. Жамоат бинолари (иншоотлари)нинг томлари, шунингдек эксплуатация қилинадиган томлар ШНҚ 2.03.10-24 га мувофиқ лойиҳаланиши, мансарда қаватли жамоат биноларида, ер сатҳидан синиқ мансарда томи юзасининг синиш нуқтасигача бўлган баландлик 10 m ва ундан ортиқ бўлса, баландлиги 0,15 m бўлган қор тўсувчи тўсиқлар ўрнатилишини назарда тутиш лозим.

50. Жамоат бинолари ва иншоотларини лойиҳалашда қуйидагилар инобатга олиниши лозим:

майдоннинг камида 30 фоизини кўкаламзорлаштириш ҳудудларига ажратиш;

ёмғир сувларини йиғиш, улардан хўжалик ҳамда маиший эҳтиёжларда фойдаланиш тизимлари;

«шамол гули» ҳаракатланиши.

51. Жамоат бинолари ва иншоотларининг асосий функционал-типологик гуруҳлари мазкур ШНҚнинг 10-иловасига мувофиқ белгиланиши лозим.

52. Ёнғин автоматикаси тизимлари ШНҚ 2.04.09-21 га мувофиқ лойиҳаланиши керак.

53. Одамлар оммавий бўладиган қават майдони 1500 m² дан ва қаватлари сони икки қаватдан ортиқ бўлган савдо ва савдо-кўнгилочар мажмуаларида ўрнатилган ёнғин автоматикаси тизимлари (АЁСТ, АЁЎҚ)нинг сигналлари параллел равишда энг яқин ёнғин-қутқарув қисмининг диспетчерлик хизматига чиқарилиши лозим.

54. Ер ости автотураргоҳларини ёнғинга қарши бўлмаларга ажратишда ШНҚ 2.05.07-24 талаблари инобатга олиниши зарур.

Жамоат биноларида жойлашган автотураргоҳларда автомобиль сақланадиган жойдан унга яқин жойлашган эвакуация чиқиш жойигача бўлган масофа мазкур ШНҚнинг 4-иловасидаги 4-жадвалда келтирилган қийматлардан ошмаслиги лозим.

55. Оловбардошлик чегараси RЕI 150 бўлган 1-турдаги ёнғинга қарши деворлар орасидаги қават майдони жамоат биноларининг оловбардошлик даражаси ва қаватлари сонига боғлиқ ҳолда ушбу ШНҚнинг 3-иловасидаги 1-жадвал кўрсаткичларига асосан белгиланиши зарур (савдо ва маиший хизмат кўрсатиш корхоналари бундан мустасно).

56. Маиший хизмат кўрсатиш ва чакана савдо корхоналарининг бинолари учун оловбардошлик чегараси RЕI 150 бўлган 1-турдаги ёнғинга қарши деворлар орасидаги қават майдони мазкур биноларнинг оловбардошлик даражаси ва қаватлари сонига боғлиқ ҳолда ушбу ШНҚнинг 3-иловасидаги 2 ва 3-жадвалларда келтирилган кўрсаткичларга асосан белгиланиши керак.

57. Жамоат бинолари (корпуслар)ни бир-бири билан боғловчи ўтиш йўлакларидаги тўсувчи конструкцияларнинг оловбардошлик чегаралари асосий бино (корпус)нинг оловбардошлик чегарасига мос бўлиши, коммуникация туннеллари КО ёнғин хавфсизлиги синфига эга бўлиши лозим.

58. Жамоат биноларининг ўтиш жойлари ва туннелларга бириккан жойларидаги деворларнинг ёнғин хавфсизлиги синфи КО, оловбардошлик чегараси REI 120 бўлиши, бунда деворларнинг ўтиш жойлари ва туннелларга олиб чиқувчи бўшлиқларга оловбардошлик чегараси EI 30 бўлган 2-турли ёнғинга қарши эшиклар ўрнатилиши зарур.

59. Эксплуатация қилинадиган томларнинг қопламалари, томлар ва очиқ террасалар, балконлар, зинапояларнинг ташқи тўсиқлари ЁНМ гуруҳидаги материаллардан лойиҳаланиши керак.

60. Оловбардошлик даражаси I, II ва III бўлган жамоат биноларида юк кўтарувчи элементларнинг талаб этилган оловбардошлик чегарасини таъминлаш учун фақат конструктив ёнғин ҳимояси (бетонлаш, сувоқ қилиш, кошинлаш, қопламалар, суркамалар ва бошқалар) қўлланилиши лозим.

61. Жамоат биносининг баландлигини аниқлашда мансарда қаватининг баландлиги ШНҚ 2.01.02-04 талабларига мувофиқ белгиланиши ва умумий баландликка қўшилиши керак.

62. Оловбардошлик даражаси I, II ёки III бўлган жамоат биноларининг мансарда қаватини қуришда олов тарқалиши чекланган ва оловбардошлик чегараси камида REI 45 бўлган юк кўтарувчи қурилиш конструкцияларидан фойдаланишга йўл қўйилади.

Бунда мансарда қаватини пастки қаватлардан ажратиб турувчи ёнғинга қарши ораёпма 2-турдаги ва унинг оловбардошлик чегараси камида REI 60 бўлиши лозим.

Мансарда қавати жамоат биносининг қаватлари сонидан қатъи назар, оловбардошлик чегараси камида REI 45 бўлган 2-турдаги ёнғинга қарши деворлар билан ёнғинга қарши бўлимларга ажратилиши керак.

Ҳар бир бўлимнинг майдони оловбардошлик даражаси I ва II бўлган жамоат биноларида 2000 m² дан, оловбардошлик даражаси III бўлган жамоат биноларида эса 1400 m² дан ошмаслиги зарур.

63. Мансарда қавати АЁЎҚ билан ҳимояланган тақдирда мазкур ШНҚнинг 62-бандида белгиланган ёнғинга қарши бўлим майдонини кўпи билан 1,2 бараваргача оширишга йўл қўйилади.

64. Ертўла ва ярим ертўла (цоколь) қаватларини юқорида жойлашган қаватлардан ажратиб турувчи ораёпмалар камида 2-турдаги ёнғинга қарши ораёпма бўлиши ҳамда уларнинг оловбардошлик чегараси REI 60 дан кам бўлмаслиги лозим.

65. Жамоат биноларининг ертўла ва ярим ертўла (цоколь) қаватлари оловбардошлик чегараси камида EI 45 бўлган ёнғинга қарши тўсиқлар билан ёнғинга қарши бўлимларга ажратилиши лозим. Бунда ҳар бир ёнғинга қарши бўлимнинг майдони 700 m² дан ошмаслиги керак.

Ертўла ва ярим ертўла (цоколь) қаватлари АЁЎҚ билан ҳимояланган тақдирда ёнғинга қарши бўлим майдонини 900 m² гача оширишга йўл қўйилади.

Ер сатҳидан 0,5 m дан ортиқ чуқурликда жойлашган ертўла ёки ярим ертўла (цоколь) қаватининг ҳар бир ёнғинга қарши бўлимида камида иккита авариявий чиқиш жойи назарда тутилиши лозим.

Чиқиш жойлари ўлчамлари камида 0,75 × 1,5 m бўлган дераза ўринлари орқали ташкил этилиши, деразалар олдида эса ташқи чуқурчалар (приямоклар) назарда тутилиши лозим.

Ертўла ва ярим ертўла (цоколь) қаватларини механик юритмали тутун чиқариш тизимлари билан жиҳозлаш ҳар бир ёнғинга қарши бўлимнинг ташқи деворларида авариявий чиқиш учун дераза ўринларини назарда тутиш заруриятини истисно этмайди.

66. Мажлислар, конференциялар ва томошабинлар залларини ушбу ШНҚнинг 4-иловасидаги 1-жадвал кўрсаткичларига асосланган ҳолда қаватларга жойлаштириш лозим.

67. Мажлислар заллари остидаги ораёпмалар 2-турдаги ёнғинга қарши ораёпма бўлиши ва уларнинг оловбардошлик чегараси камида REI 60 бўлиши керак.

68. Оловбардошлик даражаси I-II бўлган жамоат биноларида мазкур ШНҚнинг 78 — 85-бандларида белгиланган талаблар бажарилганда ҳамда бино ёнғин ўчириш қурилмалари билан жиҳозланган тақдирда баландлиги 9 қаватдан ошмайдиган атриумлар ва ёпиқ ички ҳовлиларни лойиҳалашга йўл қўйилади.

69. Тутун чиқаришга мўлжалланган фонарларнинг очиқ кесими юзаси ҳисоблаш йўли билан аниқланиши зарур.

70. Юқоридан ёритиладиган фонар секциялари автоматик ва масофадан очиладиган бўлиши керак.

Масофадан очиш ёнғин хавфсизлиги постидан ёки биринчи қаватдаги навбатчи хонасидан амалга оширилиши лозим.

71. Кенг корпусли, ёпиқ атриумли ва майдони 600 m² дан ошмайдиган ички очиқ ёруғлик-аэрация ҳовлисига эга жамоат биноларида ёнғин-қутқарув бўлинмаларининг ташқи айланма йўлаклар орқали бинонинг исталган хонасига кириши ва ёнғинни ўчириш имконияти таъминланиши лозим.

Бунда ёнғин-қутқарув автомобилларининг насосларини ички ёнғинга қарши сув қувурига улаш учун бинодан ташқарига чиқарилган, диаметри 80 mm бўлган улаш қурилмаси назарда тутилиши зарур.

72. Жамоат бинолари деворлари бўйлаб бир йўналишда жойлашган ёнғин-қутқарув автомобиллари ҳаракатланадиган йўлаклар орасидаги масофа 60 m дан ошмаслиги, шунингдек биноларнинг ички ҳовлисига ва майдони 600 m² дан катта бўлган атриумларга ёнғин-қутқарув автомобиллари кириши учун йўлаклар лойиҳаланиши керак.

73. Баландлиги 4 қават ва ундан ортиқ бўлган жамоат биноларида эшиклар, фрамугалар ва пардадеворларнинг, шу жумладан зинапоя катаклари ички деворларида жойлашган ёруғлик-шаффоф тўлдирмалари учун EI 15 дан кам бўлмаган оловбардошлик чегарасини таъминлайдиган тобланган ёки арматураланган ойна ва ойнаблоклар қўлланилиши лозим.

Ёруғлик-шаффоф тўлдирмаларнинг конструктив турлари чекланмайди.

Умумий йўлакка олиб чиқувчи зинапоя катаклари эшиклари, лифт холлари ва тамбур-шлюзларнинг эшиклари яхлит (ойнасиз) ёки арматураланган ойнали бўлиши керак.

74. Ё1 — Ё4 гуруҳларига мансуб материаллардан тайёрланган икки томонга суриладиган пардадеворлар ҳар икки томонидан EI 30 оловбардошлик чегарасини таъминлайдиган ЁНМ гуруҳидаги материаллар билан ҳимояланган бўлиши керак.

75. Жамоат бинолари ва иншоотларининг ташқи ва ички қисмларини, шу жумладан интерьерини пардозлашда қўлланиладиган полимер ва бошқа қурилиш материаллари санитария қоидалари, нормалари ва гигиена нормативлари ҳамда ёнғин хавфсизлиги талабларига мувофиқ бўлиши лозим.

Пардозлаш материалларининг ёнувчанлик гуруҳи ва уларни қўллашга рухсат этилганлиги материал қўлланиладиган фасад, хона ёки эвакуация йўлининг хусусиятларини ҳисобга олган ҳолда ШНҚ 2.01.02-04 талабларига мувофиқ белгиланади.

76. Сиғими 1500 ўрингача бўлган ёпиқ спорт заллари, мажлислар заллари, томоша заллари, конференция заллари, шунингдек сиғими 50 ва ундан ортиқ аудиториялар ҳамда оловбардошлик даражаси I ва II бўлган чакана савдо корхоналари биноларининг хоналаридаги девор ва шифтларнинг пардози ЁНМ ва Ё1 гуруҳидаги материаллардан пардозланиши лозим.

Сиғими 1500 ўриндан ортиқ бўлган залларда, шунингдек кутубхона ва архивлардаги китоблар ҳамда ҳужжатларни сақлаш хоналарида, архивларнинг хизмат каталоглари ва рўйхат хоналарида деворлар ва шифтлар ЁНМ гуруҳига мансуб материаллар билан пардозланиши керак.

77. Жамоат биноларининг фасадларини пардозлаш ва қоплашда бино баландлиги 28 m дан кам бўлганда Ё2 — Ё4, 28 m ва ундан ортиқ бўлганда эса Ё1 — Ё4 гуруҳларига мансуб материаллардан фойдаланишга йўл қўйилмайди.

Жамоат биноларининг эвакуация йўлларида, шунингдек ертўла ва ярим ертўла (цоколь) қаватларидаги ҳамда спорт иншоотлари трибуналари остидаги хоналарнинг деворлари ва шифтларини пардозлашда, шунингдек осма шифтларни ўрнатишда Ё1 — Ё4 гуруҳларига мансуб ёнувчи материаллардан фойдаланишга йўл қўйилмайди.

78. Оловбардошлик даражаси I ёки II бўлган ва баландлиги 9 қаватдан ошмайдиган жамоат биноларидаги ички зинапоялардан биттасини бинонинг бутун баландлиги бўйича очиқ ҳолда лойиҳалашга йўл қўйилади. Бунда очиқ зинапоя жойлашган ҳажм унга туташ йўлаклар (коридорлар) ва бошқа хоналардан оловбардошлик чегараси камида EI 45 бўлган ёнғинга қарши тўсиқлар билан ажратилиши лозим.

79. Жамоат биноси автоматик ёнғин ўчириш қурилмалари билан жиҳозланганда, очиқ зинапоя жойлашган ҳажмни йўлак (коридор) ва бошқа хоналардан ажратмасликка йўл қўйилади.

80. Оловбардошлик даражаси I — III бўлган жамоат биноларида вестибюль ҳажмида жойлашган ҳамда биринчи қаватдан иккинчи қаватга чиқишни таъминловчи ички очиқ зинапояни лойиҳалашга йўл қўйилади.

Бунда вестибюль қаватнинг умумий йўлаклари (коридорлари) ва бошқа хоналаридан оловбардошлик чегараси камида EI 45 бўлган ёнғинга қарши тўсиқлар билан, юқорида жойлашган хоналардан эса оловбардошлик чегараси камида REI 45 бўлган ёнғинга қарши ораёпмалар билан ажратилиши керак.

81. Оловбардошлик даражаси I ёки II бўлган чакана савдо ва умумий овқатланиш корхоналари биноларида биринчи қаватдан иккинчи қаватга ёки ярим ертўла (цоколь) қаватдан биринчи қаватга олиб чиқувчи ички очиқ зинапоялар ёки пандусларни, шу жумладан вестибюль бўлмаган ҳолларда ҳам лойиҳалашга йўл қўйилади.

Чакана савдо корхоналарида очиқ зинапоялар ёки пандуслар орқали савдо залида бир вақтнинг ўзида бўлиши мумкин бўлган келувчилар сонининг кўпи билан 50 фоизини эвакуация қилишга йўл қўйилади.

Қолган келувчиларни эвакуация қилиш учун камида иккита ёпиқ зинапоя катаги назарда тутилиши лозим.

82. Очиқ зинапоя ёки пандуснинг узунлиги ички йўлакнинг энг узоқ нуқтасидан ташқарига олиб чиқувчи эвакуация чиқиш жойигача бўлган масофани аниқлашда ҳисобга олинади.

Бунда очиқ зинапоя ёки пандуснинг майдони асосий эвакуация ўтиш йўлаклари майдонига қўшилмайди.

83. Очиқ зинапоялардан эвакуация йўллари сифатида фойдаланишга йўл қўйилади. Бунда очиқ зинапоя вестибюль поли сатҳидан кейинги қават поли сатҳигача бўлган баландликда лойиҳаланиши лозим.

Кейинги қаватлардан эвакуация ёпиқ зинапоя катакларига олиб борувчи алоҳида йўлаклар орқали таъминланади.

84. Жамоат биноларидаги хоналарнинг вазифасига боғлиқ бўлмаган ҳолда (томоша ва ўқув заллари, аудиториялар, ўқув хоналари, савдо жойлари, ёнувчи материаллар сақланадиган жойлар ва устахоналар бундан мустасно) ушбу хоналарнинг чиқиш жойларидан биттаси вестибюлга, очиқ зинапояларга туташган қаватлардаги холлга ёки фойега бевосита боғланган бўлиши лозим.

85. Ярим ертўла (цоколь) ёки ертўла қаватларига фойе, кийим-кечак сақлаш хонаси (гардероб), ҳожатхоналар жойлаштирилганда, ушбу қаватлардан биринчи қаватга олиб чиқувчи очиқ зинапояларни лойиҳалашга йўл қўйилади.

86. Н2 турдаги тутун кирмайдиган зинапоя катакларида битта эшик очиқ ҳолатда бўлганда ҳавонинг ортиқча босими зинапоя катагининг пастки қисмида 20 Pa дан кам бўлмаслиги, юқори қисмида эса 150 Pa дан ошмаслиги керак.

Ҳисоб-китоблар асосида ушбу босим кўрсаткичларини таъминлаш имкони бўлмаганда зинапоя катаги баландлиги бўйлаб 1-турдаги ёнғинга қарши тўсиқлар билан бўлимларга ажратилишига йўл қўйилади.

Бунда юқори ва пастки бўлимлар ўртасидаги ўтиш зинапоя катаги ташқарисида жойлашган 1-турдаги тамбур-шлюз орқали амалга оширилиши, ҳар бир бўлимда эса ушбу бандда белгиланган босим кўрсаткичлари таъминланиши лозим.

87. Ёнғин вақтида ҳаво босими билан таъминланадиган зинапоя катакларининг тўсувчи конструкцияларида дераза ва эшик ўринлари ҳамда тутундан ҳимоя қилиш тизимига тегишли технологик тешиклардан ташқари бошқа ўйиқлар, тешиклар ва герметикликни бузувчи очиқ жойлар бўлишига йўл қўйилмайди.

88. Тутундан ҳимояланган Н2 ва Н3 турдаги зинапоя катаклари бевосита ташқи ҳудудга чиқишни таъминлаши лозим.

Биринчи қаватдан мазкур зинапоя катакларига кириш тамбур-шлюз орқали амалга оширилиши керак.

Тамбур-шлюзнинг тўсувчи конструкциялари ҳамда эшиклари EI 30 дан кам бўлмаган оловбардошлик чегарасига эга бўлиши, эшиклар эса ўзи ёпиладиган қурилмалар билан жиҳозланиши лозим.

89. Архивларнинг ҳужжатлар сақланадиган хоналари, кутубхоналарнинг китоб сақлаш хоналари, ёнувчи материаллар сақланадиган хоналар, ёнувчи материаллар ишлатиладиган устахоналар, электршчит, вентиляция камералари, ёнғин хавфига эга бўлган бошқа техник хоналар, ижтимоий муассасалар ҳамда жойлаштириш воситаларининг яшаш корпусларидаги чойшаблар сақланадиган ва дазмоллаш хоналаридаги эшикларнинг оловбардошлик чегараси EI 30 дан кам бўлмаслиги керак.

90. Баландлиги 28 m дан ортиқ бўлган ва тутун кирмайдиган зинапоя катаклари билан жиҳозланган жамоат биноларида ҳар бир қаватдаги ички йўлаклар (коридорлар) ва холлардан тутунни чиқариш учун тутунга қарши шамоллатиш (вентиляция) тизими назарда тутилиши лозим. Мазкур талаб табиий ёритишга эга бўлган йўлаклар ва холларга ҳам татбиқ этилади.

Ички йўлаклар (коридорлар) узунлиги бўйича ҳар 60 m дан ошмайдиган оралиқларда оловбардошлик чегараси камида EI 45 бўлган 2-турдаги ёнғинга қарши тўсиқлар билан ажратилиши лозим.

Тўсиқлардаги эшиклар ўз-ўзидан ёпиладиган ва ёпилганда зич ёпилишни таъминлайдиган бўлиши керак.

Оловбардошлик чегараси камида EI 30 бўлган ойналаштирилган эшикларни ўрнатишга йўл қўйилади.

Эшикларни эксплуатация вақтида очиқ ҳолатда сақлаш зарур бўлса, улар ёнғин автоматикаси тизими ишга тушганда очиқ ҳолатда ушлаб турувчи қурилмадан бўшатилиб, автоматик равишда ёпилиши керак. Бунда эвакуация вақтида эшикларнинг ҳаракат йўналиши бўйича қўл билан эркин очилиши таъминланиши лозим.

91. Эвакуация йўллари ШНҚ 2.01.05-24 га мувофиқ ёритилиши ҳамда эвакуация йўналишини кўрсатувчи ёритиладиган кўрсаткичлар билан жиҳозланиши лозим. Бунда асосий электр таъминоти узилганда кўрсаткичларнинг камида 1 h (соат) вақт давомида ишлаши таъминланиши керак.

92. Жамоат биносига кириш жойи ёғингарчиликдан ҳимояланиши, кириш жойи майдончаси горизонтал ва сирпанмайдиган ҳолатда бўлиши, сув оқимини ўтказувчи панжаралар кичик катакли бўлиши (катак ўлчамлари 1,5 cm дан ошмаслиги), панжаралар майдонча юзаси билан бир хил сатҳда бўлиши лозим.

93. Жамоат биносига кириш жойидаги ташқи зинапояларга, қаватлар орасидаги, шунингдек ертўла ва ярим ертўла қаватларига олиб борувчи зинапояларга баландлиги камида 0,9 m бўлган тутқичли тўсиқлар ўрнатилиши лозим.

94. Зинапоя маршида ҳар хил баландлик ва кенгликдаги поғоналарни қўллашга йўл қўйилмайди.

95. Эгри чизиқли асосий зинапоялар қўлланилишига йўл қўйилади, бунда зинапоянинг бурилиш қисмидаги поғоналарнинг тор томонидаги кенглиги 22 cm дан кам бўлмаслиги лозим.

96. Эвакуация йўлларида улар текислигидан чиқиб турган ва учта поғонадан кам бўлган (0,45 m) баландликда баланд-пастликлар бўлишига йўл қўйилмайди.

97. Кичик баланд-пастликлар бўлганда пандусни ШНҚ 2.07.02-24 га мувофиқ лойиҳалаш керак.

98. Зинапоя майдончалари орасидаги битта зинапоя маршидаги кўтарилишлар сони 3 тадан кам ва 16 тадан кўп бўлмаслиги лозим (эгри чизиқли зинапоялар бундан мустасно).

Битта маршли зинапояларда, шунингдек икки ёки уч маршли зинапояларнинг битта маршида биринчи қават чегарасида 18 тадан ортиқ бўлмаган кўтарилишларга йўл қўйилади.

99. Йўлакдан (коридор) зинапоя катагига олиб борувчи эвакуация чиқиш жойининг (эшигининг) ва зинапоя маршининг кенглиги улар орқали эвакуация қилинадиган одамлар сонидан келиб чиқиб аниқланиши лозим.

Бунда чиқиш жойи ва зинапоя маршининг ҳар 1 m кенглиги орқали 1 min давомида эвакуация қилиниши мумкин бўлган одамлар сони зинапоя катагининг оловбардошлик даражасига қараб қуйидаги миқдорлардан ошмаслиги керак (томошабинлар учун ўрин-жойларга эга бўлган томоша заллари ва спорт заллари бўлган Ф2.1 синфдаги бинолар бундан мустасно):

оловбардошлик даражаси I ва II бўлганда — 165 киши;

оловбардошлик даражаси III бўлганда — 115 киши;

оловбардошлик даражаси IV бўлганда — 80 киши.

100. Жамоат биносининг ер усти, ярим ертўла (цоколь) ва ертўла қаватларидан эвакуация қилишга мўлжалланган зинапоя катакларида ярим ертўла (цоколь) ёки ертўла қаватларидан бевосита ташқарига олиб чиқувчи алоҳида чиқиш жойлари (эшиклар) назарда тутилиши лозим.

Ярим ертўла (цоколь) ёки ертўла қаватларидан зинапоя катагига олиб борувчи қисм ер усти қаватларига олиб борувчи қисмдан қават баландлигида оловбардошлик чегараси камида EI 45 бўлган 1-турдаги яхлит ёнғинга қарши пардадевор билан ажратилиши керак.

101. Ертўла ёки ярим ертўла (цоколь) қаватини биринчи қаватдаги ички йўлак, холл ёки вестибюль билан боғлаш учун мўлжалланган алоҳида зинапоялар мазкур ертўла ёки ярим ертўла қаватидан эвакуация қилиш йўли сифатида ҳисобга олинмаслиги лозим.

102. Зинапоя ертўла ёки ярим ертўла (цоколь) қаватидан биринчи қават вестибюлига олиб чиқса, вестибюлга олиб чиқувчи ушбу зинапоядан ташқари, бинонинг ер усти қисмида жойлашган барча зинапоя катакларидан бевосита ташқарига чиқиш жойи назарда тутилиши керак.

103. Эвакуация йўлларида айланма (винтсимон) зинапоялардан, қочирма поғоналардан (ички томонидаги кенглиги ташқи томонидаги кенглигидан кичик бўлган поғоналардан), шунингдек зинапоя катаги чегарасидан чиқиб турувчи зинапоя майдончаларидан фойдаланишга йўл қўйилмайди.

Эвакуация йўлларида очиқ ва эгри чизиқли зинапояларни ШНҚ 2.01.02-04 талабларига мувофиқ лойиҳалашга йўл қўйилади.

104. Хоналардан чиқиш эшикларининг кенглиги 0,9 m дан кам бўлмаслиги зарур.

Хоналарни суриладиган (трансформацияланувчи) пардадеворлар билан қисмларга ажратиб лойиҳалашда ҳар бир қисмда эвакуация чиқиш жойлари бўлиши керак.

105. Томошабинлар учун ўриндиқларга эга бўлмаган ҳар хил ҳажмли залларнинг исталган нуқтасидан энг яқин эвакуация чиқиш жойигача энг узоқ масофа ушбу ШНҚнинг 4-иловасидаги 2-жадвал бўйича аниқланиши ва асосий эвакуация ўтиш йўллари умумий ўтиш йўллари билан қўшилган ҳолатларда унинг кенглиги қўшилаётган ўтиш йўлларининг йиғиндисидан кам бўлмаслиги лозим.

106. Эвакуация йўли бўйлаб жамоат биносидаги энг узоқда жойлашган хоналар эшигидан зинапоя катагига кириш жойигача бўлган масофа мазкур ШНҚнинг 4-иловасидаги 3-жадвалда белгиланган қийматлардан ошмаслиги лозим (ҳожатхоналар, юз-қўл ювиш хоналари, душхоналар ва одамлар доимий равишда бўлмайдиган бошқа хизмат кўрсатиш хоналари бундан мустасно).

Боши берк йўлакка ёки холлга чиқадиган хонанинг сиғими 80 кишидан ошмаслиги керак.

107. Томошабинлар учун жойларга эга бўлмаган заллардаги эвакуация чиқиш жойи (эшиги)нинг кенглиги ШНҚ 2.07.02-24 талабларини инобатга олиб, ушбу ШНҚнинг 5-иловасига мувофиқ мазкур чиқиш жойи (эшиги) орқали 1 min давомида эвакуация қилинадиганлар сони бўйича аниқланиши, лекин сиғими 50 кишидан кўп бўлган залларда эвакуация чиқиш жойи (эшиги)нинг кенглиги 1,2 m дан кам бўлмаслиги лозим.

108. Ертўла ёки ярим ертўла (цоколь) қаватидаги вестибюлдан алоҳида жойлашган гардероб олдидаги кийим алмаштириш хоналаридан чиқувчи эвакуация жойлари кенгликларининг йиғиндисини гардероб тўсиғи олдида турган одамлар сони (гардероб сиғимининг 30 фоизи)ни ҳисобга олган ҳолда аниқлаш керак.

109. Гардероб хонасининг тўсиғи олдидаги майдончанинг кенглиги 3 m дан кам бўлмаслиги лозим.

110. Баландлиги 28 m дан юқори бўлган жамоат биноларининг эвакуация йўлларини ажратувчи ички девор ва пардадеворлар (шу жумладан ёруғлик ўтказувчи материаллардан қурилган) ёнғинга қарши оловбардошлик чегараси EI 45 бўлган ва ЁНМ гуруҳидаги материаллардан қурилиши керак.

Оловбардошлик даражаси EI 45 дан кам бўлмаган конструкцияларда гипсокартондан фойдаланилган тўсиқ деворлар қўлланилишига йўл қўйилади.

111. Баландлиги 28 m дан юқори бўлган жамоат биноларида зинапоя катаклари тутундан ҳимояланган ҳолда лойиҳаланиши лозим.

112. Баландлиги 28 m дан юқори бўлган жамоат биноларида иккита зинапоя катагидан биттаси, зинапоя катаклари иккитадан ортиқ бўлганда эса уларнинг камида 50 фоизи Н1 типда лойиҳаланиши керак. Н1 типдаги зинапоя катакларига кириш балкон ёки ойналанмаган очиқ лоджия каби ташқи очиқ ҳаво зонаси орқали амалга оширилиши лозим.

Қолган зинапоя катаклари Н2 ва Н3 типда бўлиши, тутундан ҳимояланган Н1, Н2 ва Н3 зинапоя катакларига табиий ёруғлик тушиб туриши зарур.

113. Н2 ва Н3 типдаги зинапоя катакларини тутундан ҳимоялаш ШНҚ 2.04.05-22 талабларига мувофиқ таъминланиши лозим.

114. Ёнғин тутуни киритилмайдиган зинапоя катакларига кириш жойларини тўғридан-тўғри қаватлардаги лифт холли орқали лойиҳалашга йўл қўйилмайди (лифт шахталарининг эшиклари EI 30 дан кам бўлмаган оловбардошлик чегараси таъминланган ҳолатлар бундан мустасно).

115. Н1 типдаги тутундан ҳимояланган зинапоя катагига олиб борувчи ташқи ҳаво зонасидаги икки эшик ўрни орасидаги девор бўлагининг кенглиги 1,2 m дан кам бўлмаслиги керак.

116. Н1 типдаги зинапоя катакларига ҳаво зонаси орқали ўтиш жойларида тутун тўпланмаслиги ҳажмий-режавий ва конструктив ечимлар билан таъминланиши зарур.

117. Н1 типдаги зинапоя катаклари биринчи қават хоналари билан бевосита боғланмаган ҳолда тўғридан-тўғри ташқарига чиқиш жойига эга бўлиши ёки биринчи қават хоналари билан ташқи ҳаво зонаси орқали боғланиши лозим.

Бунда Н1 типдаги зинапоя катакларини бино ташқи деворларининг ички бурчакларида жойлаштиришга йўл қўйилмайди.

118. Ёнғин тутунидан ҳимояланган Н1, Н2 ва Н3 типдаги зинапоя катакларига ўзи ёпиладиган, оловбардошлик чегараси EI 30 дан кам бўлмаган эшиклар ўрнатилиши лозим.

Н1 типдаги зинапоя катагига ташқи ҳаво зонаси орқали кириш жойида арматураланган ойнали эшиклардан фойдаланишга йўл қўйилади.

Н2 типдаги зинапоя катаклари баландлиги бўйича, қават баландлигида, оловбардошлик чегараси REI 60 бўлган яхлит деворлар билан бўлмаларга ажратилиши лозим.

Деворлар ЁНМ гуруҳига мансуб ёнмайдиган материаллардан бўлиши керак.

Бундай зинапоя катакларини тутундан ҳимоялаш учун бўлмаларнинг юқори қисмига ташқаридан ҳаво берилиши керак.

Вентиляторларнинг иш унумдорлиги, шахта ва клапанларнинг кесими ҳисоблаш орқали аниқланади.

Ташқаридан ҳаво бериладиган зинапоя катакларининг ташқи деворларида дераза ва эшик ўринлари ҳамда ҳаво беришга мўлжалланган технологик тешиклардан ташқари бошқа тешиклар бўлишига йўл қўйилмайди.

Н2 ва Н3 типдаги зинапоя катаклари тўғридан-тўғри ташқарига чиқиш жойларига эга бўлиши, биринчи қават билан эса ёнғин вақтида ҳаво босими ҳосил қилинадиган тамбур-шлюз орқали боғланиши лозим.

Тамбур-шлюз эшиклари зич ёпиладиган ва ўзи ёпиладиган бўлиши, уларнинг оловбардошлик чегараси EI 30 дан кам бўлмаслиги керак.

119. Жамоат биноларининг биринчи қаватидаги яхлит ойналар ва деразалар, шунингдек кириш жойларидаги ташқи яхлит ойналар икки қаватли ойналаштирилиши лозим.

Кириш жойида тамбур назарда тутилган тақдирда, ташқи яхлит ойналарни бир қаватли ойналаштиришга мазкур ШНҚнинг 167-бандида белгиланган шартларда йўл қўйилади.

120. Жамоат биноларидаги хоналар ШНҚ 2.01.05-24 да белгиланган талабларга мувофиқ табиий ва сунъий ёритилиши, шунингдек одамлар бўладиган хоналар деразалар орқали табиий ёритилиши ва шамоллатилиши керак.

Бино ва иншоотларни лойиҳалашда табиий ёруғликдан самарали фойдаланишни таъминловчи ҳажмий-режавий ечимлар назарда тутилиши лозим.

Табиий ёритиладиган жойлар (зоналар)да сунъий ишчи ёритиш ушбу жойларнинг табиий ёритилганлик даражасига боғлиқ ҳолда ва ишчи юзаларда меъёрий ёритилганликни таъминлаш билан автоматик ростланиши, иш вақти тугаганда сунъий ёритиш автоматик ўчирилиши керак.

121. Зинапоя катаклари ташқи деворлардаги деразалар орқали ёритилиши, бунда Л1 типдаги зинапоя катаклари (ҳар бир қаватнинг ташқи деворларида) ёруғлик туширувчи дераза ўринларига эга бўлиши, уларнинг майдони 1,2 m² дан кам ва баландлиги 1,5 m дан кичик бўлмаслиги лозим.

Бу деразалар мазкур ШНҚнинг 167-бандига мувофиқ ойна пакетлари билан жиҳозланиши керак.

122. Л2 турдаги зинапоя катаклари томдаги юзаси камида 4 m² бўлган ойналанган ёки очиқ туйнуклар орқали ёритилиши лозим.

123. Ёнғин тутунидан ҳимояланган зинапоя катакларининг деразалари очилмайдиган ва зич ёпиладиган бўлиши лозим. Бунда зинапоя катаклари механик ҳаво босими тизими ҳамда тутундан ҳимоя қилиш тизимлари билан жиҳозланиши зарур.

124. Қуёш нуридан ҳимоя қилиш қурилмалари ШНҚ 2.01.04-25 га мувофиқ лойиҳаланиши, улар йилнинг иссиқ даврида қуёш радиациясининг камайтирилишини таъминлаши ва йилнинг совуқ даврида қуёш нурларини тутиб қолишга қаршилик қилмаслиги керак.

Қуёш радиацияси ҳисоб-китоб асосида юқори деб белгиланган фасадлардаги жануб, жануби-ғарбий ва жануби-шарқий йўналишларда ойна ва ёруғлик-шаффоф конструкциялар учун қуёшдан ҳимоя қилувчи қопламаларни, шу жумладан селектив ва паст эмиссияли қопламаларни қўллаш лозим.

125. Беш ва ундан ортиқ қаватли жамоат биноларида ташқи қуёшдан ҳимоя қилиш қурилмалари ёнмайдиган материаллардан лойиҳаланиши лозим.

Ушбу қурилмалар ёнғин-қутқарув бўлинмаларининг ҳар бир қаватга киришига ва одамларнинг эвакуация қилинишига тўсқинлик қилмаслиги керак.

126. Йилнинг совуқ ва ўтиш даврларида хоналарга ташқи тоза ҳавони киритиш табиий ёки шамоллатиш (вентиляция) тизимлари орқали таъминланиши лозим.

Табиий шамоллатиш қўлланиладиган биноларда одамлар доимо бўладиган хоналардаги ҳар бир деразанинг тепа қисмида очиладиган кичик тавақа (форточка)лар, хоналар деразалар билан яхлит ойнавандланганда ҳар 3-4 m дан кейин кичик тавақа (форточка)лар ёки пастга очиладиган фрамугалар бўлиши зарур.

Тўлиқ очиладиган кичик тавақа (форточка) ёки фрамуганинг юзаси 0,15 — 0,2 m² бўлиши, улар қулай ва исталган бурчак остида очиладиган тарзда ўрнатилиши лозим.

Шамоллатиш (вентиляция) тизимлари мавжуд биноларда тоза ҳаво алмашинуви ШНҚ 2.04.05-22 талаблари асосида белгиланиши керак.

Энергия самарадорлигини таъминлаш мақсадида шамоллатиш (вентиляция) тизимларида ёнғин хавфсизлигига риоя қилган ҳолда иссиқликни қайта тиклаш (рекуперация) қурилмаларидан фойдаланишга йўл қўйилади.

127. Одамлар доимий равишда бўладиган хоналарни лойиҳалашда очиладиган деразалар орқали ўтма, бурчакли ёки бир томонлама шамоллатиш усуллари назарда тутилиши керак.

128. Чангли шамоллар тез-тез эсадиган (ҳавоси юқори даражада чангланган) ҳудудлардаги жамоат биноларининг хоналари ва ички ҳовлиларини чангдан ҳимоя қилиш учун махсус чора-тадбирлар амалга оширилиши (ёруғлик тушадиган дераза ўринлари, туйнуклар қуёшга нисбатан оптимал жойлашган бўлиши (ориентацияланган), ҳимоя экранлари, жалюзилар ва бошқа қурилмалар бўлиши) зарур.

129. Жамоат бинолари хоналари ва уларга туташ очиқ майдонларда мўлжалланган мақсадига кўра қўлланиладиган сунъий ёритиш турлари мазкур ШНҚнинг 18-иловасига мувофиқ белгиланиши лозим.

130. Сунъий ёритиш тизимлари ШНҚ 2.01.05-24 га мувофиқ лойиҳаланиши керак.

131. Пастки вестибюль сатҳидан энг юқори қават полининг сатҳигача бўлган масофа (техник қават бундан мустасно) 13,2 m ва ундан ортиқ бўлган тўрт қаватдан баланд жамоат биноларида йўловчи лифтлар лойиҳаланиши лозим (тиббиёт ташкилотлари ва банк муассасалари бинолари бундан мустасно).

Тиббиёт ташкилотларида лифтлар ШНҚ 2.08.05-23, банк муассасаларида эса ШНҚ 2.08.16-24 талабларига мувофиқ лойиҳаланиши лозим.

132. Курси-аравачаларда ҳаракатланувчи ногиронлиги бўлган шахслар учун лифт ёки кўтариш мосламалари ШНҚ 2.07.02-24 га мувофиқ лойиҳаланиши керак.

133. Лифт кабинаси ўлчамлари ШНҚ 2.07.02-24 талабларига мувофиқ бўлиши лозим.

134. Лифтлар ўрнатилиши талаб қилинадиган жамоат биноларида лифтлар сони ҳисоб-китоб асосида аниқланиши, бироқ иккитадан кам бўлмаслиги лозим.

Йўловчи лифтларни лойиҳалаш ва ўрнатишда OʻzMSt ISO 8100-1:2026 талабларига, лифт таркибий қисмларини лойиҳалаш, ҳисоблаш ва текширишда эса OʻzMSt ISO 8100-2:2026 талабларига риоя қилиниши керак. Лифтлар сони, параметрлари ва ўлчамлари ГОСТ 34758-2021 талабларига мувофиқ аниқланади.

Жамоат биносидаги камида битта лифт кабинасининг бўйлама ўлчами 2100 mm дан кам бўлмаслиги лозим. Ҳисоб-китоб натижаларига кўра йўловчилар учун битта лифт етарли бўлса, иккинчи лифт юк ташишга мўлжалланиши керак.

135. Баландлиги 28 m дан юқори бўлган жамоат биноларида лифтлардан бири ёнғин-қутқарувчи бўлинмани ташиш учун мўлжалланган бўлиши керак.

136. Энг узоқда жойлашган хона эшигидан энг яқин йўловчи лифт эшигигача бўлган масофа 60 m дан ошмаслиги керак.

Ногиронлиги бўлган шахслар фойдаланиши учун мўлжалланган хоналардан лифтгача бўлган масофа ШНҚ 2.07.02-24 талабларига мувофиқ белгиланади.

137. Йўловчи лифтлардан чиқиш лифт холлари орқали амалга оширилиши, хоналарнинг эшиклари эса лифт холларига бевосита очилмаслиги лозим.

138. Йўловчи лифт лифт холининг кенглиги қуйидагилардан кам бўлмаслиги лозим:

лифтлар бир томонлама жойлашганда — лифт кабинасининг энг кичик бўйлама ўлчамидан 1,3 баравар;

лифтлар икки томонлама жойлашганда — лифт кабинасининг энг кичик ўлчамидан 2 баравар;

кабинасининг бўйлама ўлчами 2100 mm ва ундан ортиқ бўлган лифтлар олдида — 2,5 m.

139. Баландлиги 28 m гача бўлган, ташриф буюрувчиларни қабул қилиш назарда тутилмаган маъмурий-бошқарув биноларида кўпи билан иккита лифтнинг чиқиш жойларини тўғридан-тўғри зинапоя майдончасига жойлаштиришга йўл қўйилади. Бунда зинапоя майдончасининг кенглиги 1,6 m дан кам бўлмаслиги лозим.

140. Ёнувчан материалларни сақлаш ва қайта ишлашга мўлжалланган хоналардан тўғридан-тўғри лифт холларига чиқишга йўл қўйилмайди.

141. Ёнғин тутуни тўпланмайдиган зинапоя катагига эга бўлган биноларнинг лифт шахталарида ёнғин пайтида ҳаво берувчи қурилмалар лойиҳаланиши керак.

142. Ярим ертўла (цоколь) ва ертўла қаватларида лифт шахталаридан чиқиш жойлари EI 45 дан кам бўлмаган оловбардошлик чегарасига эга 1-турдаги ёнғинга қарши пардадеворлар билан ажратилган холл ёки тамбур-шлюзларга олиб чиқиши лозим.

143. Лифт шахталари ва лифт ускуналари жойлаштириладиган машина хоналарини одамлар доимий равишда бўладиган хоналарга бевосита туташ ҳолда жойлаштиришга йўл қўйилмайди.

144. Илмий-тадқиқот ташкилотлари, санаторийлар биноларида лифт шахталари, машина хоналари ҳамда кўтариш қурилмалари асосий хоналардан камида 6 m масофада жойлаштирилиши лозим.

145. Чиқиндиларни сақлаш жойларини ташкил этишда Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2018 йил 2 октябрдаги 787-сон қарори билан тасдиқланган Санитария жиҳатидан тозалаш инфратузилмаси объектларини жойлаштириш ва улардан фойдаланиш ҳамда маиший чиқиндилар билан боғлиқ ишларни амалга ошириш қоидаларида келтирилган талабларга риоя қилиниши керак.

146. Чиқинди тушириш қувурлари беш қаватдан юқори бўлган жамоат биноларида, шунингдек кам қаватли, 200 ва ундан ортиқ ўринли жойлаштириш воситаларида лойиҳаланиши лозим.

147. Чиқинди тушириш қувури ҳаво ўтказмайдиган ва қурилиш конструкциялари орқали тарқаладиган шовқиндан изоляцияланган бўлиши керак.

148. Чиқинди ташлаш камераси ички баландлиги камида 1,95 m бўлган ҳолда бевосита чиқинди тушириш қувури остида жойлаштирилиши лозим.

Камера бинога кириш жойидан яхлит девор билан ажратилиши, унинг тўсувчи пардадеворлари EI 45 дан кам бўлмаган оловбардошлик чегарасига, томёпмаси эса REI 45 дан кам бўлмаган оловбардошлик чегарасига эга бўлиши керак.

149. Чиқинди ташлаш камераси полининг сатҳи тротуар ёки йўлнинг қатнов қисми сатҳидан 0,1 m баланд бўлиши лозим.

150. Чиқинди механизациялаштирилган қурилма ёрдамида чиқарилганда, чиқинди ташлаш камерасини бошқа сатҳда жойлаштиришга йўл қўйилади.

151. Марказлашган ёки уйғунлашган (комбинациялашган) вакуумли чанг тозалаш тизими лойиҳа топшириғига мувофиқ бинолар (томоша заллари, музейлар, кутубхоналар, савдо марказлари, универмаглар, жойлаштириш воситалари, 200 ва ундан ортиқ ўринли пансионатлар)да лойиҳаланиши лозим.

152. Уйғунлашган (комбинациялашган) вакуумли чанг тозалаш тизимини лойиҳалашда битта қабул қилувчи клапан билан хизмат кўрсатиш доираси 50 m дан ошмаслиги лозим.

153. Техник шартлар талаб этиладиган жамоат бинолари лойиҳасида қайта тикланувчи энергия манбалари ва муқобил иссиқлик тизимлари (қуёш фотоэлектрик панеллари, гелиоколлекторлар, иссиқлик насослари, вентиляция ҳавосидан иссиқликни қайта тиклаш) назарда тутилиши шарт. Уларнинг тури ва қуввати техник-иқтисодий ҳисоб-китоб асосида белгиланади.

Иситиш ва шамоллатишга сарфланадиган норматив солиштирма иссиқлик сарфи ҳамда ҳавони кондиционерлашга сарфланадиган норматив солиштирма совуқлик сарфи ШНҚ 2.01.18-24 талабларига мувофиқ бўлиши керак.

154. Бинони қурилиш майдонига жойлаштиришда бинонинг бўйлама фасадини жанубий ёки унга яқин томонга қаратиш лозим.

Корпус эни ва қаватлар сонини йўл қўйиладиган чегараларда ошириш, шунингдек табиий ёритиш ва шамоллатиш талабларини ҳисобга олган ҳолда бинонинг ихчамлиги (компактлиги) таъминланиши зарур.

155. Одамлар ва улар фаолияти билан боғлиқ бўлган жиҳозлардан иссиқлик ажралиб чиқадиган асосий хоналар бинонинг шимолий фасад томонига жойлаштирилиши, эксплуатация режими бўйича «иссиқ ва нам» бўлган хоналарни эса ташқи тўсувчи деворларга бириктирмасдан лойиҳалаш зарур.

156. Ҳажмий-режавий ечимларни ишлаб чиқишда бино бурчакларида жойлашган (майдони 40 m² гача бўлган) хоналарнинг деразаларини шу бурчакка бириккан иккала ташқи деворга жойлаштиришга йўл қўйилмайди.

157. Иситилмайдиган айвонлар (веранда), лоджиялар иситиладиган хоналардан ташқи деворлар билан ажратилиши, иситилмайдиган хоналар иситиладиган хоналар ости ёки устига жойлаштирилганда уларни ажратиб турувчи ораёпмани ШНҚ 2.01.04-25 га мувофиқ иссиқлик ҳимояси қатлами билан қоплаш лозим.

158. Жамоат биносининг ташқи ҳаво ҳудудига чиқиб турувчи конструктив элементларини (карниз, парапет ва бошқалар) «совуқлик кўприкчалар» ҳосил бўлишининг олдини олиш учун иссиқлик ҳимояси қатлами билан қоплаш керак.

159. Жамоат биносининг иссиқлик ҳимоя даражаси ШНҚ 2.01.04-25 ва лойиҳа топшириғи талаблари билан белгиланган даражадан паст бўлмаслиги зарур.

Бинолар энергия самарадорлик тоифасининг юқори даражада бўлишини таъминлаш учун уларнинг ташқи томонини иссиқлик изоляцияси билан қоплаш керак.

160. Жамоат биноларида иссиқлик ҳимояси, иситиш, вентиляция ва ҳавони кондиционерлаш тизимлари учун ҳисобга олинадиган ички параметрлар ушбу ШНҚнинг 8 ва 9-иловаларидаги жадвалларга мувофиқ аниқланиши лозим.

161. Ички параметрларнинг чегаравий ёки оптимал қийматлари (миқдорлари) иссиқлик ҳимояси иккинчи ёки учинчи даражали бўлган бинолар учун лойиҳа топшириғига мувофиқ белгиланиши керак.

162. Шимолга қараган фасадлардаги дераза ўринларининг майдони табиий ёритиш талабларига мувофиқ аниқланиши лозим.

Бинодаги ёруғлик туширувчи туйнукларнинг умумий майдони ташқи деворларнинг умумий майдонига нисбатан 25 фоиздан ошмаслиги керак.

163. Жамоат биноларининг жанубий йўналишга қараган фасадларида қуёшдан ҳимоя қилувчи қурилмалар қўлланилганда, ушбу ШНҚнинг 124-125 ва 162-бандлари талабларини ҳисобга олган ҳолда ёруғлик ўтказувчи шаффоф тўсувчи конструкциялар майдонини оширишга йўл қўйилади.

Бунда ғарбга қараган фасадларда ойналанган қисм майдони фасаднинг умумий майдонига нисбатан 40 фоиздан ошмаслиги лозим.

164. Бино юқори шовқинли ҳудудда жойлашганда, уни шовқиндан ҳимоя қилиш ШНҚ 2.01.08-24 талабларига, иссиқлик ҳимояси эса ШНҚ 2.01.04-25 талабларига мувофиқ таъминланиши лозим.

165. Ташқи кириш эшиклари орқали совуқ ҳаво киришини чеклаш учун эшиклар ўз-ўзидан ёпиладиган қурилмалар билан жиҳозланиши керак.

166. Одамлар кўп ташриф буюрадиган биноларда автоматик очиладиган эшикларни ўрнатишга йўл қўйилади. Бундай эшиклар эвакуация чиқиш жойи сифатида ҳисобга олинмаслиги лозим.

167. Биноларнинг кириш эшиклари олдида ёруғлик ўтказувчи шаффоф ва енгил конструкциялардан ишланган (иситилмайдиган) тамбур лойиҳаланиши лозим.

Жамоат биноларида иссиқлик энергиясини сақловчи, энергия тежамкор, инфрақизил нурларни қайтарувчи паст эмиссияли махсус қопламали кўп қаватли ойна пакетлари қўлланган деразалардан фойдаланиш лозим.

Жамоат биноларининг биринчи қаватидаги яхлит ойналар, деразалар ва кириш жойларидаги ташқи яхлит ойналар икки қаватли бўлиши керак.

Иситилмайдиган тамбур назарда тутилганда, ташқи яхлит ойнани бир қаватли қилиб лойиҳалашга йўл қўйилади. Бунда иситиладиган қисмдан тамбурни ажратиб турувчи конструкциялар иссиқлик ҳимояси талабларига жавоб бериши лозим.

168. Жамоат биноларининг иситиш, шамоллатиш (вентиляция) ва ҳавони кондиционерлаш тизимлари объектларнинг энергия самарадорлигини ошириш ҳамда ШНҚ 2.04.05-22 талабларига мувофиқ бўлиши ва уларда қулай ҳарорат, тоза ҳаво ва оптимал намликни таъминлаш учун энергиясамарадор тизимлар (HVAC ва бошқалар) қўлланилиши керак.

169. Сув сарфини камайтириш учун биноларда сув тежовчи арматуралар, жумладан сув сарфини чекловчи мосламалар билан жиҳозланган жўмраклар ва аралаштиргичлар, шунингдек икки режимли сув чиқаришга эга унитаз бачокларидан фойдаланиш лозим.

170. Йилнинг иссиқ даврида иссиқ сув таъминоти мақсадларида қуёш коллекторлари ёки иссиқлик насосларини қуёш панеллари билан биргаликда мазкур ШНҚнинг 153-бандига мувофиқ қўллаш керак.

Сувни иситиш учун қуёш қурилмаларини лойиҳалаш ШНҚ 2.04.16-23 га мувофиқ амалга оширилиши лозим.

171. Гелиогенераторлар ёки уларнинг бошқа турларидан (қуёш панеллари, коллекторлари) фойдаланилганда уларни том тепасига, фасадларга, ер сатҳига ёки бирон-бир иншоотга ўрнатиш жойини танлаш лойиҳа топшириғига асосан маҳаллий шароитларни инобатга олган ҳолда амалга оширилиши зарур.

172. Жойлаштириш воситалари биноларида туристларни вақтинча жойлаштириш, уларга хизмат кўрсатиш, овқатлантириш, дам олишини ташкил этиш ва соғлиғини тиклаш учун хоналар, шунингдек маъмурий-хўжалик ва техник хоналар назарда тутилиши лозим.

173. Жойлаштириш воситаларининг яшаш (ётоқ) корпусларида кириш вестибюли, навбатчи ходимлар хонаси, қаватлардаги яшаш хоналари (номерлари), чойшаблар ва инвентарь сақланадиган хоналар назарда тутилиши керак.

Ёзги хоналар маҳаллий шароитларни ҳисобга олган ҳолда лойиҳаланиши лозим.

174. Туризм ва дам олиш объектларида болали оилалар учун яшаш хоналарини алоҳида секциялар ва блокларга (эвакуация учун алоҳида зинапоя катаги таъминланган ҳолда) жойлаштириш керак.

175. Катта ёшли одамларнинг дам олиши учун пансионатлар, туристлар учун жойлаштириш воситаларида яшаш учун хоналар ушбу ШНҚнинг 6-иловаси кўрсаткичларини ҳисобга олган ҳолда лойиҳаланиши зарур.

176. Жойлаштириш воситаларида яшаш хоналари гуруҳи ёки қават учун (ёхуд бинонинг биринчи қаватида) умумий санитария узеллари назарда тутилиши лозим.

Ёзги дам олиш объектларида ювиниш хоналари, ҳожатхоналар ва душлар оқова сувларни чиқариб юбориш тизимига эга бўлган алоҳида блокларда жойлаштирилиши мумкин. Ушбу хоналар ушбу ШНҚнинг 12-иловасидаги кўрсаткичлар асосида лойиҳаланади.

177. Жойлаштириш воситалари объектларида ушбу ШНҚнинг 11-иловасида келтирилганларни ҳисобга олган ҳолда қуйидаги хоналар лойиҳаланиши керак:

қабул қилиш ва рўйхатга олиш хонаси;

маъмурият хоналари;

изоляторга эга бўлган тиббиёт пункти;

даволаш-соғломлаштириш хоналари;

ошхона;

дам олиш ва жисмоний тарбия билан шуғулланиш хоналари;

оммавий тадбирлар зали;

томоша — концерт ва кино заллари.

178. Санаторийлар, дам олиш ва туризм объектларида камида икки ўринли изолятор назарда тутилиши керак.

179. Сиғими 250 ўрингача бўлган дам олиш уйлари ва туристик базаларда кўп функцияли зали бўлган ошхона залининг баландлиги 4,2 m дан кам бўлмаслиги лозим.

180. Жойлаштириш воситалари биноларининг оловбардошлик даражаси II дан кам бўлмаслиги лозим.

181. Оловбардошлик даражаси I ва II бўлган жойлаштириш воситаларининг бинолари 1000 ўрингача бўлган сиғимда лойиҳаланиши керак.

182. Пансионатлар, дам олиш уйлари, йил давомида фаолият кўрсатадиган туристик базалар яшаш корпусларининг оловбардошлик даражаси II дан паст бўлмаслиги ва уларни 500 ўрингача бўлган сиғимда лойиҳалаш зарур.

183. Мавсумий фаолият юритувчи дам олиш объектлари, дам олиш жойлари (зоналари), туристик базалар, балиқ овлаш ва ов қилиш базаларининг биноларини бир-икки қаватли қилиб лойиҳалаш лозим.

184. Вокзаллардаги жойлаштириш воситалари мустақил эвакуация йўлларига эга бўлиши керак.

185. Жойлаштириш воситалари бинолари вақтинчалик яшаш жойлари сонини ва СанҚваН 0045-23 талабларини ҳисобга олган ҳолда лойиҳаланиши зарур.

186. Жойлаштириш воситаларининг сиғими ва тоифаси, шунингдек маданий-маиший хизмат кўрсатиш элементларининг таркиби, технологик таъминланганлиги лойиҳа топшириғига мувофиқ белгиланиши лозим.

187. Жойлаштириш воситалари номерларининг таснифланиши («юлдуз») бўйича кўрсаткичлари ва тавсифлари, номерлар майдони (ваннахона, лоджия, балконни ҳисобга олмаганда), даҳлиз (холл, вестибюль) ва санитария узелларининг майдони OʻzMSt 125:2024 га мувофиқ бўлиши керак.

188. Яшаш хонасининг кенглиги камида 2,4 m, бўйлама узунлиги 6 m дан ошмаслиги, бир кишига мўлжалланган яшаш хонасининг майдони камида 9 m², тавсия этиладиган майдон 10 — 12 m², икки кишилик учун камида 12 m² бўлиши лозим.

189. Номерга кириш олди жойининг кенглиги камида 1,2 m, номерга кириш эшигининг кенглиги эса камида 0,9 m бўлиши лозим.

190. Юқори тоифали номерларни икки сатҳли қилиб лойиҳалашга йўл қўйилади. Бунда номер ичида зинапоя ва томдаги дам олиш жойига чиқиш назарда тутилади.

191. Апартамент тоифасидаги номер таркибида ёки унга бевосита туташ жойда ошхона бурчаги назарда тутилиши лозим. Унда электр плиталардан фойдаланишга йўл қўйилади.

Бунда ишлатиладиган электр қурилмаларнинг электр самарадорлик синфи мазкур ШНҚ нинг 414-бандига мувофиқ белгиланиши лозим.

192. Ўриндиқли аравачада ҳаракатланувчи ногиронлиги бўлган шахсларга мўлжалланган номерларнинг ўлчамлари, майдони ва жиҳозлари ШНҚ 2.07.02-24 талабларига мувофиқ белгиланиши лозим.

193. Кемпингларда яшаш номерларини бир ёки икки қаватли биноларда блоклар шаклида лойиҳалашга йўл қўйилади.

Трейлерлар ва чодирларни (палаткалар) жойлаштириш учун кемпинг ҳудудида алоҳида майдончалар назарда тутилиши лозим.

194. Кемпинглардаги яшаш блокларининг ҳар бир қаватида қуйидаги ёрдамчи хоналар назарда тутилиши лозим:

холлар;

тамадди қилиш хонаси (буфет-кафетерий);

ходимлар хонаси;

кийимларни тозалаш ва дазмоллаш хонаси;

инвентарь сақлаш хонаси ва кир ювиш хонаси.

Холлар ҳар бир қаватда, 60 — 100 та номерга хизмат кўрсатадиган ёрдамчи хоналар эса ҳар бир қаватда ёки қават оралатиб жойлаштирилиши керак.

195. Ёрдамчи хоналарнинг умумий майдони 10 — 50 m² бўлиши, бунда холларнинг майдони мазкур майдонга киритилмаслиги лозим.

196. Жойлаштириш воситаларининг ресторанлари, барларининг умумий сиғими меҳмонхонанинг сиғимидан кам бўлмаслиги керак.

197. Жойлаштириш воситаларида сартарошхона ёки гўзаллик салони, кимёвий тозалаш ва кир ювиш, пойабзал, кийим ва соат таъмирлаш, туристик инвентарь ижараси, сауна, массаж, баданни қорайтириш ва бассейн учун ажратиладиган хоналарнинг умумий майдонини меҳмонхона ёки пансионатнинг ҳар бир сиғим бирлигига 0,3 — 0,5 m² ҳисобидан белгилаб лойиҳалаш лозим.

198. Маданий-ахборот ва ўйин-томошаларга мўлжалланган хоналарнинг (ахборот марказлари, кутубхона-ўқиш хоналари, интернет-кафелар, конференция заллари, санъаткорлар хонаси бўлган киноконцерт заллари, бильярд хоналари, кегли ўйини учун хоналар ва бошқалар) умумий майдонини уларнинг сиғим бирлигига камида 1,55 — 1,8 m² тўғри келишини ҳисобга олган ҳолда лойиҳалашга йўл қўйилади.

199. Мавсумий фойдаланиладиган кемпингларнинг маданий-маиший хизмат хоналарини ёзги кўшклар (павильон) ва очиқ майдончаларга жойлаштириш керак.

200. Модулли меҳмонхоналар ШНҚ 2.01.03-26 талабларига мувофиқ лойиҳаланиши лозим.

Бинонинг рухсат этиладиган максимал баландлиги қурилиш майдонининг шамол ва сейсмик хусусиятларини ҳамда конструктив ечимни ҳисобга олган ҳолда ҳисоб-китоб асосида белгиланиши керак.

201. Модулларни лойиҳалашда юкларнинг модулларнинг юк кўтарувчи элементлари орқали пастки модулларга ва пойдеворга узлуксиз узатилиши таъминланиши лозим.

202. Енгил металл деворлар каркаси швеллер кўринишидаги профиллардан тайёрланиши, бунда профиллар кўндаланг кесимининг қисқа томони ўлчами 65 mm дан 100 mm гача бўлиши зарур.

203. Модулли меҳмонхона бинолари пол тўсинининг қалинлиги 150 mm ёки 200 mm, шунингдек пол ва шифтнинг умумий қалинлиги ушбу ШНҚнинг 20-иловасидаги 1-расмига мувофиқ бўлиши керак.

204. Модулли меҳмонхона биноларининг томи ШНҚ 2.03.10-24 талабларига мувофиқ лойиҳаланиши лозим.

205. Баландликда модулларни кўтариш, тушириш, ташиш, монтаж қилиш ва хавфсиз ечиб олиш махсус кўтарма рамалардан фойдаланган ҳолда амалга оширилиши керак.

206. Модулли меҳмонхоналарда дарак бериш ва ёнғин автоматикаси тизими лойиҳаланиши лозим.

207. Модулларнинг оловбардошлиги ёнғинга чидамли шиша ёки базальт толали плиталарнинг бир нечта қатлами билан таъминланиши зарур.

Модулларнинг енгил пўлат деворларига маҳкамланадиган металл кассета ушбу ШНҚнинг 20-иловасидаги 4-расмида кўрсатилгандек енгил пўлат рама, икки қатламли оловбардош гипсокартон, минерал ёки базальт толали изоляция, тўсувчи тахта, қаттиқ изоляция плитаси, вертикал бурчакликка эга бўлиши керак.

208. Қалинлиги 15 mm бўлган гипсокартон плиталар ва қалинлиги 100 mm бўлган минерал вата қўлланилган конструкциянинг оловбардошлик чегараси камида 90 min бўлиши лозим.

209. Модулларнинг ташқи томонидан қопланадиган плиталар модуллар орасидаги бўшлиқ ичига тутун киришининг олди олинишини таъминлаши лозим.

210. Модулларнинг енгил пўлат каркасида горизонтал ва вертикал йўналишларда минерал ватадан ишланган ёнғинга қарши тўсиқлар ушбу ШНҚнинг 20-иловасидаги 2-расмига мувофиқ ўрнатилиши лозим.

211. Ташқи изоляция плиталари қурилиш майдонида ишларни бажариш жараёнида ўрнатилиши зарур.

212. Модулли меҳмонхона бинолари учун завод шароитида тайёрланган модулларни ташиш OʻzMSt 111:2024 талабларига мувофиқ амалга оширилиши лозим.

213. Модулли меҳмонхона биноларини тўлиқ модулли ёки металл конструкцияларнинг аралаш шаклларидан фойдаланган ҳолда лойиҳалашда қуйидаги модуллардан фойдаланилади:

тўрт томонли;

очиқ турдаги;

бирламчи структурали рамага таянувчи;

ортиқча юкни қабул қилмайдиган.

214. Тўрт томонли модуллар ёпиқ катакчали (ячейкали) фазо ҳосил қилиш учун тўртта яхлит томонга эга бўлган ҳолда тайёрланиши ва юклар уларнинг бўйлама деворлари орқали пастга узатилиши лозим.

Бундай модуллардан қуриладиган биноларнинг максимал баландлиги уларнинг жойлашиш жойи ҳамда шамол юкига боғлиқ ҳолда лойиҳа топшириғига мувофиқ аниқланиши керак.

215. Тўрт томонли модулларни совуқ ҳаводан ҳимоя қилиш учун уларнинг барча деворлари иситкич қатламига эга бўлиши ва сиртқи томондан тахталар билан қопланиши лозим.

Бундай модуллардан қуриладиган биноларнинг рухсат этиладиган максимал баландлиги жойнинг сейсмик хусусиятлари, шамол юки ва конструкцияларнинг ҳисоб-китоблари асосида амалдаги норматив ҳужжатларга мувофиқ белгиланиши керак.

216. Тўрт томонли модулларнинг эни 4 m, ички кенглиги 3 — 3,6 m, ички баландлиги 2,7 m, узунлиги 6 — 10 m бўлиши лозим.

217. Ён деворлари тўлиқ очиқ бўлган модуллар очиқ турдаги модуллар ҳисобланади. Бундай модулларга тушадиган юклар бурчакларда жойлашган устунлар орқали пастки конструкцияларга узатилиши лозим.

218. Очиқ турдаги модулларнинг каркаси иссиқ ҳолда ишлов берилган пўлатдан тайёрланган квадрат кесимли ичи бўш профилли устунлар ва параллель фланецли швеллерлардан тайёрланган четки тўсинлардан ташкил топиши лозим.

Каркас элементлари ушбу ШНҚнинг 20-иловасидаги 5 ва 6-расмларга мувофиқ жойлаштирилиши керак.

219. Очиқ турдаги модулларнинг каркаси ва бўйлама четки тўсинлари металлдан тайёрланиши лозим.

Ушбу конструкцияларнинг оралиғи 5 — 8 m, четки тўсинлар, шифт ва пол конструкцияларининг умумий баландлиги эса ушбу ШНҚнинг 20-иловасидаги 6-расмга мувофиқ 600 — 800 mm бўлиши керак.

Очиқ турдаги модулларнинг эни 3 — 3,6 m бўлиши лозим.

220. Бирламчи структурали рамага таянувчи модуллар пўлат ёки композит тўсинларга таяниши, бунда тўсинлар чизиғидан ҳар бир қаватга тушадиган юк 15 kgf/m ни ташкил этиши, шунингдек устун (колонналар) ҳар 2-3 модулдан кейин жойлаштирилиши зарур.

Бирламчи структурали рамага таянувчи модулларнинг ўлчамлари ва улар конструкцияларининг оралиқ масофаси ушбу ШНҚнинг 20-иловасидаги 7-расмига мувофиқ бўлиши керак.

221. Бирламчи структурали рамага таянувчи модулларнинг тўсинлари 3-4 m оралиқ масофа билан битта чизиқда ётиши лозим. Тўсинларнинг бундай оралиқ масофасига асосланган ҳолда устун (колонна)лар тўрининг ўлчамлари (6 — 8 m) бўлиши керак.

222. Ортиқча юклантирилмайдиган модулларнинг шакли тўрт томонли модуллардек лойиҳаланиши, ташқи юк таъсирларига мўлжалланмаслиги, улар бевосита полга ёки алоҳида конструкция устига ўрнатилиши, қурилиш давомида пол устига суриб жойлаштирилиши лозим.

Мазкур модуллар биноларда ҳожатхоналар, ваннахоналар ва хизмат кўрсатувчи хоналар сифатида қўлланилиши керак.

223. Ортиқча юклантирилмайдиган модулларнинг конструкцияси бошқа турдаги модулларнинг конструкциясига қараганда енгил бўлиши ва монтаж жараёнида юзага келадиган кучлар таъсирига (ички зўриқишларга) қаршилик кўрсата олиши зарур.

224. Ортиқча юклантирилмайдиган модулларнинг деворлари, полининг қалинликлари бошқа турдаги модулларникига қараганда юпқа (< 100 mm) бўлиши лозим.

Енгил пўлат деворларга маҳкамланадиган ғиштли пардозловчи қоплама ва девор элементлари ушбу ШНҚнинг 20-иловасидаги 3-расмига мувофиқ бўлиши керак.

225. Болалар соғломлаштириш оромгоҳлари биноларидаги ётоқхоналар олдида ёзги хоналар бўлмаслиги керак.

226. Ётоқхоналарни алоҳида корпусларга (ёки алоҳида блокларга) жойлаштириш зарур.

227. Икки қаватли ётоқ корпусларининг (блоклари) оловбардошлик даражаси II бўлганда уларнинг сиғими 150 ўриндан, оловбардошлик даражаси III бўлганда эса 100 ўриндан ошмаслиги керак.

228. Ётоқхоналар 30 — 35 ўринли, ташқарига олиб чиқувчи эвакуация чиқиш жойларига эга бўлиши, турар жой блок-секцияларига гуруҳлаб жойлашган бўлиши зарур.

229. Блок-секциялар оловбардошлик чегараси REI 45 дан кам бўлмаган 2-турдаги ёнғинга қарши деворлар ёки оловбардошлик чегараси EI 45 дан кам бўлмаган 1-турдаги ёнғинга қарши пардадеворлар билан ажратилиши лозим.

230. Ёзги соғломлаштириш оромгоҳларининг ётоқ кўшклари (павильон) оловбардошлик даражаси IV бўлган бир қаватли қилиб лойиҳаланиши, ҳар бир кўшк (павильон) сиғими 50 ўриндан ошмаслиги лозим.

231. Болалар соғломлаштириш оромгоҳларининг ётоқхоналар жойлашган корпуслари битта гуруҳга 30 — 35 бола тўғри келишини ҳисобга олган ҳолда лойиҳаланиши, бунда уларнинг таркибида яшаш хоналари ва санитария-маиший хоналар (ҳожатхоналар, душлар, шахсий буюмлар сақланадиган хона) бўлиши, ҳар бир яшаш гуруҳида тарбиячи хонаси лойиҳаланиши керак.

232. Ёз мавсумида фойдаланиладиган болалар соғломлаштириш оромгоҳлари учун бир қаватли ётоқхона кўшклари (павильон) ва алоҳида жойлаштирилган санитария-гигиена блокларини (2 та гуруҳга ёки 60 — 70 нафар болага мўлжалланган) лойиҳалашга йўл қўйилади.

233. Душхоналар ва кир ювиш хоналарини оромгоҳ учун марказлашган ҳолда лойиҳалашга йўл қўйилади.

234. Бошқа вазифаларга мўлжалланган биноларда жойлашган, савдо майдони 100 m² дан ортиқ бўлган дўконлар бошқа корхоналар ва хоналардан оловбардошлик чегараси REI 45 бўлган 2-турдаги ёнғинга қарши деворлар ҳамда оловбардошлик чегараси REI 60 бўлган 2-турдаги ёнғинга қарши ораёпмалар билан ажратилиши лозим.

235. Дўконларни бошқа вазифаларга мўлжалланган ёки кўп функцияли биноларда жойлаштиришга умумий вестибюлдан савдо залига кириш жойларида ўз-ўзидан ёпиладиган эшиклар ўрнатилган тақдирда йўл қўйилади. Бунда дўконлардан ташқарига олиб чиқувчи мустақил эвакуация чиқиш жойлари назарда тутилиши лозим (умумий вестибюль орқали чиқиш ҳисобга олинмайди).

236. Кўп тармоқли ёки савдо-маиший мажмуалар таркибидаги ёпиқ турдаги болалар ўйингоҳлари икки қаватдан, ички кинотеатрлар уч қаватдан, умумий овқатланиш корхоналари эса тўрт қаватдан юқори бўлмаган сатҳларда жойлаштирилиши лозим.

237. Табиий шамоллатиш ва табиий ёритиш кўзда тутилмаган савдо заллари тутунга қарши шамоллатиш тизими билан таъминланиши керак.

238. Тез алангаланувчи материаллар ҳамда ёнувчан суюқликлар (мойлар, бўёқлар, эритгичлар) билан савдо қилувчи дўконлар алоҳида жойлаштирилиши ва бир қаватли қилиб лойиҳалаштирилиши зарур.

Ушбу биноларга бошқа дўконларни ва маиший хизмат кўрсатувчи корхоналарни жойлаштиришга йўл қўйилади.

Улар мустақил кириш жойига эга бўлиши ҳамда бошқа хоналардан оловбардошлик чегараси REI 150 бўлган 1-турдаги ёнғинга қарши деворлар ва оловбардошлик чегараси REI 150 бўлган 1-турдаги ёнғинга қарши ораёпмалар билан ажратилиши лозим.

239. Дўконларнинг савдо заллари ёрдамчи хоналардан ёнғинга қарши пардадеворлар билан ажратилиши, пардадеворларнинг жойлашиш ўрнини савдо залининг келажакда кенгайтирилишини ҳисобга олган ҳолда аниқлаш зарур.

240. Омборхона қадоқланмаган (ўралмаган) ёнмайдиган материалларни сақлашга мўлжалланган бўлса, уни савдо залидан ёнғинга қарши пардадевор билан ажратмасликка йўл қўйилади.

241. Жамоат биноларининг ярим ертўла (цоколь) ва ертўла қаватларида жойлашган маданий-маиший хоналар, шу жумладан овқатланиш ва савдо корхоналари, маданий-дам олиш ва жисмоний тарбия-машғулот хоналари ушбу ШНҚнинг 65-бандига мувофиқ олд чуқурларга эга деразалар ва ҳар бир блокдан ташқарига олиб чиқувчи мустақил чиқиш жойлари билан таъминланиши лозим.

242. Ёнувчан товарлар ва ёнувчан қадоқдаги товарлар сақланадиган омборхоналарни биноларнинг ташқи девор томонида жойлаштириш ва ушбу омборларни майдони 250 m² ва ундан катта бўлган савдо залларидан оловбардошлик даражаси EI 45 бўлган 1-турдаги ёнғинга қарши пардадеворлар билан ажратиш зарур.

243. Товар сақлаш хоналарини майдони 700 m² дан ошмайдиган бўлинмаларга (отсекларга) ажратишга йўл қўйилади.

Бунда ҳар бир бўлинма (отсек) чегарасида тўрсимон панжараларни ёки шифтгача етиб бормайдиган оловбардошлик чегараси EI 15 бўлган ёнғинга қарши пардадеворларни ўрнатишга йўл қўйилади.

244. Товарлар сақланадиган омборларнинг майдони 50 m² дан катта бўлганда, улардан тутун деразалар ёки махсус шахталар орқали чиқарилиши лозим.

Юк тушириш хоналарига туташ жойлашган ва улар билан очиладиган эшик ёки дераза билан боғланган омборхоналардан тутун чиқаришни назарда тутиш талаб этилмайди.

245. Товарлар сақланадиган хоналарнинг майдони 50 m² гача бўлганда ва улар йўлакка чиқиш эшикларига эга бўлганда улардан тутун йўлак (коридор)лардаги деразалар орқали ташқарига чиқарилиши керак.

246. Ёнғин ва портлаб ёниш хавфига эга бўлган материаллар, рентген плёнкалари ҳамда енгил алангаланувчи материаллар (суюқликлар)ни сақлаш учун оловбардошлик даражаси II дан паст бўлмаган алоҳида бинолар лойиҳаланиши зарур.

247. Енгил алангаланувчи материаллар ва ёнувчан суюқликларга мўлжалланган товар сақлаш хоналарини деразаларга эга бўлган ташқи деворларга туташган ҳолда жойлаштириш ва уларни бошқа хоналардан оловбардошлик чегараси EI 45 бўлган 1-турдаги ёнғинга қарши пардадеворлар ва оловбардошлик чегараси REI 45 бўлган 3-турдаги ёнғинга қарши ораёпмалар билан ажратиш, бунда омборларга тамбур-шлюзлар орқали киришни назарда тутиш керак.

248. Ёнувчан материалларни сақлашга ёки фойдаланишга мўлжалланган икки ва ундан кўп қаватли ертўлаларнинг ҳар бир секция ёки бўлинмасида ҳамда 50 m² дан кўп майдонга эга бўлган алоҳида хоналарда олд чуқурга эга бўлган деразалар ёки бир-бири билан ўзаро боғланмаган тутун чиқариш шахталари бўлиши (шахта ўлчамлари ҳисоблаш асосида аниқланиши) лозим.

249. Тутун чиқариш шахталарини ёки қаватларнинг олд чуқурларидаги конструкцияларни блокировка қилишда қўшни шахталарнинг пардадеворлари EI 60 дан кам бўлмаган оловбардошлик чегарасига эга бўлиши зарур.

250. Савдо залидаги асосий эвакуация йўлагининг кенглиги қуйидагилардан кам бўлмаслиги керак:

савдо майдони 150 m² гача бўлганда — 1,6 m;

савдо майдони 150 дан 400 m² гача бўлганда — 2,0 m;

савдо майдони 400 m² дан кўп бўлганда — 2,5 m.

251. Савдо залидаги асосий эвакуация ўтиш жойларининг майдонига турникетлар, назоратчи-кассир кабиналари орасидаги ўтиш жойлари ва савдо залининг ташқи томонидаги ўтиш жойларининг майдони киритилмаслиги зарур.

252. Савдо-маиший хизмат биноларида эвакуация йўлларини лойиҳалашда савдо залларида ёки харидорлар учун мўлжалланган хоналарда бир вақтнинг ўзида бўладиган харидорлар (ташриф буюрувчилар) сони бир нафар ташриф буюрувчига тўғри келадиган зал майдони ҳисоблаш орқали қуйидагиларга мувофиқ белгиланиши лозим:

3,0 m² (шаҳар дўконлари ва маиший хизмат кўрсатиш муассасаларидаги харидорларга мўлжалланган асосий заллар) учун;

2,0 m² (овул ва қишлоқ жойлардаги дўконлар учун);

1,8 — 2,0 m² (бозорлардаги ёпиқ савдо заллари учун).

253. Чакана савдо ва умумий овқатланиш корхоналарининг биноларида эвакуация чиқиш жойларини лойиҳалашда хизмат зинапоялари ва зал билан бевосита боғланган ёки тўғридан-тўғри ўтиш йўли (коридор) орқали боғланган чиқиш жойлари ҳисобга олиниши, бунда савдо залининг энг узоқ нуқтасидан яқин хизмат зинапоясигача ёки бинодан чиқиш жойигача бўлган масофа ушбу ШНҚнинг 4-иловасидаги 2-жадвалда келтирилган қийматлардан ошиб кетмаслиги керак.

254. Эвакуация чиқиш жойлари юк тушириш хоналари орқали ўтмаслиги лозим (савдо зали 100 m² гача бўлган бир қаватли дўконлар бундан мустасно).

255. Савдо майдони 100 m² гача бўлган дўконлар ҳамда 50 ўриндан кам овқатланиш ва умумий майдони 150 m² дан кам бўлган маиший хизмат кўрсатиш шохобчаларида ташриф буюрувчилар ва хизмат кўрсатувчи ходимлар учун битта умумий кириш-чиқиш жойи лойиҳаланиши зарур.

256. Дўконларнинг савдо залларини озиқ-овқат маҳсулотлари ва товарлар қўйилган жойларга қулай етиб боришни ҳисобга олган ҳолда ва СанҚваН 0068-24 талабларига мувофиқ лойиҳалаш керак.

257. Дўконнинг савдо зали камида 30 m² майдонга эга бўлиши лозим.

258. Савдо марказлари таркибида кичик дўконларнинг блокларини лойиҳалашда майдони 15 — 25 m² бўлган савдо заллари, ичига харидорлар кирмайдиган савдо шохобчалари 4 — 6 m² майдонга эга бўлган ҳолда лойиҳаланиши зарур.

259. Ярим ертўла (цоколь) ёки ертўла қаватларига жойлаштирилган 250 m² гача майдонга эга бўлган савдо залларидаги чиқиб турувчи конструкцияларнинг пастки қисмигача бўлган баландлик 2,5 m бўлишига йўл қўйилади.

260. Майдони 650 m² бўлган савдо залларининг баландлиги камида 3,6 m, 1000 m² майдонли савдо залларининг баландлиги эса камида 4,2 m бўлиши лозим (ушбу ШНҚнинг 261-бандида назарда тутилган ҳоллар бундан мустасно).

261. Растали дўконларда раста орқасидаги жойнинг кенглиги 2,4 m дан кам бўлмаслиги зарур (девор олди жиҳозининг ўрни билан биргаликда).

262. Янги қуриладиган савдо майдони 15 000 m² дан ортиқ савдо-кўнгилочар мажмуаларида жами ўриндиқлар сони 300 тадан ва кинозаллари сони 4 тадан кам бўлмаган кинотеатр бўлиши керак.

Савдо дўконларида тамбур бўлмаганда уларнинг ойналари икки қатламли бўлиши ва уларнинг эшикларига полиэтилен пардалар осилиши, дўконларининг ойналари бир қатламли бўлганда уларда тамбур бўлиши зарур.

263. Омборларнинг кириш жойларини юк тушириш (юк қабул қилиш) хоналари томонидан жойлаштириш лозим.

264. Савдо залининг майдони 100 m² гача бўлган дўконларда юкларни савдо зали орқали омборларга киритишга йўл қўйилади.

265. Юк қабул қилиш-тушириш хоналари битта автотранспорт воситаси учун 16 m² майдон ҳисобида лойиҳаланиши керак.

266. Механик воситалардан фойдаланиладиган ички йўлакларнинг (коридор) кенглиги камида 1,8 m бўлиши, кичик савдо объектларида эса 1,5 m бўлишига йўл қўйилади.

267. Совутиш камераларининг майдони камида 6 m² (кенглиги камида 2,6 m) ва баландлиги камида 2,4 m бўлиши лозим.

268. Савдо йўналишида бўлмаган биноларнинг савдога мўлжалланган хоналари иккинчи қаватдан юқори бўлмаган сатҳларда жойлаштирилиши керак.

269. Савдо йўналишида бўлмаган биноларга жойлаштирилган ва майдони 100 m² гача бўлган савдо залига киришни ушбу биноларнинг умумий вестибюли орқали амалга оширишга йўл қўйилади.

270. Ташриф буюрувчилар учун савдо-кўргазма салонлари, буюртмаларни қабул қилиш ҳамда тарқатиш заллари омборхоналар ва буюртмаларни бутлаб (қадоқлаб) ишлаб чиқариш хоналаридан алоҳида жойлаштирилиши керак.

271. Буюртмаларни қадоқлаш ва комплектлаш хоналари, маҳсулотлар ҳамда товарларни сақлаш хоналари, маиший хизмат кўрсатиш хоналари буюртмаларни тайёрлаш ҳажми ва технологик талабларни ҳисобга олган ҳолда лойиҳаланиши лозим.

272. Буюртмаларни бутлаш цехларининг габаритлари қўлланиладиган жиҳозларнинг ўлчамларини ҳисобга олган ҳолда белгиланиши зарур.

273. Бозорларда қуйидаги хоналар ва ҳудудлар назарда тутилиши лозим:

йил давомида савдо қилувчи заллар ва айвонлар остига жойлашган сабзавот савдо майдонлари (жиҳоз ва ўтиш йўлакларини ҳисобга олган ҳолда 1 та савдо жойига 6 — 8 m² савдо майдони тўғри келишини ҳисобга олган ҳолда);

харидорларга хизмат кўрсатувчи хоналар (хизматлар бюроси, кафетерий, бар ва бошқалар);

маҳсулотларни сақлаш хоналари;

омборлар, совутиш камералари, гўштни сақлаш учун совиткичлар ва гўшт кесиш хоналари;

хўжалик хоналари (тарозилар, касса аппарати, инвентарь, махсус кийимларни сақлаш хоналари, ювиш хоналари, таъмирлаш устахонаси);

маъмурий-хизмат хоналари ва ходимлар учун маиший хоналар (идора, ёнғин хавфсизлиги-қўриқлаш хонаси, гардеробли маиший хоналар, санитария узеллари, душхоналар);

тара ва контейнерларни сақлаш жойлари, чиқиндиларни тўплаш жойлари, бозор ичи транспорти ва тозалаш машиналарининг автотураргоҳлари, жамоат санитария-гигиена шохобчалари.

274. Бозор мажмуалари таркибига лойиҳа топшириғига мувофиқ қуйидаги қўшимча объектлар киритилиши мумкин:

дўконлар;

умумий овқатланиш ва маиший хизмат кўрсатиш муассасалари;

жойлаштириш воситалари ва бошқалар.

275. Савдо ўринлари сони 150 — 250 та бўлган ўрта қувватли ёпиқ бозорлар хоналарининг таркиби ва майдонлари ушбу ШНҚнинг 13-иловасидаги тегишли кўрсаткичлар бўйича белгиланиши лозим.

276. Ўтиш йўлакларининг кенглиги эвакуация талаблари ҳамда маҳсулотларни савдо жойларига етказиб бериш шароитларини ҳисобга олган ҳолда белгиланиши керак.

277. Савдо марказлари ва бозорларда ташкил этилган марказий ўтиш йўлакларининг кенглиги камида 2,8 m, расталар орасидаги иккинчи даражали йўлакларнинг кенглиги камида 1,8 m, расталар ва девор орасидаги масофа камида 1,5 m бўлиши лозим.

278. Илдизмева сабзавотларни сотиш зали ёки бўлими асосий савдо залидан алоҳида ажратилиши ва юк тушириш жойига бевосита туташтирилиши зарур.

279. Юк тушириш жойларини омборлар ва совитиш камералари билан боғловчи йўлакнинг кенглиги 1,8 m дан кам бўлмаслиги лозим.

280. Мавсумий сабзавот савдосини ташкил этиш учун қаттиқ қопламали ва айвонли савдо майдонлари лойиҳаланиши зарур.

Ушбу майдонлардаги савдо жойлари яқинида сабзавотларни ювиш жойи, қўл ювиш жиҳози ва ичимлик суви фаввораси бўлиши лозим.

281. Савдо майдонидаги ўтиш йўлаклари ушбу ШНҚнинг 276, 277-бандларини ҳисобга олган ҳолда лойиҳаланиши, санитария узеллари алоҳида турувчи блокларга жойлаштирилиши керак.

282. Савдо-кўнгилочар мажмуаси биноларининг умумий, фойдали, ҳисобий ва савдо майдонлари, қурилиш ҳажми, қурилиш майдони, қаватлари сони, баландлиги ва бошқа параметрлари ушбу ШНҚнинг 1-иловасига мувофиқ аниқланиши керак.

283. Савдо-кўнгилочар мажмуалари жойлаштириладиган ҳудудга қуйидагилар жойлаштирилиши лозим:

савдо-кўнгилочар мажмуалари ходимлари ҳамда уларга ташриф буюрувчиларнинг енгил автомобиллари учун тўхташ ва туриш жойлари (очиқ майдонлар, ички ва ер остига қурилган ҳамда олд қурилган ёки алоҳида турувчи автотураргоҳлар);

савдо-кўнгилочар мажмуаларига хизмат кўрсатувчи юк автомобиллари учун туриш жойлари (ички қурилган ва ички-олд қурилган жойлар, шунингдек ер устида жойлашган).

284. Савдо-кўнгилочар мажмуасини алоҳида турувчи, кўп функцияли, баланд биноли, транспорт узелларига жойлашувчи мажмуалар кўринишида лойиҳалашга йўл қўйилади.

285. Савдо-кўнгилочар мажмуаси ҳудудининг ландшафти ШНҚ 2.07.01-23 га мувофиқ лойиҳаланиши керак.

286. Савдо-кўнгилочар мажмуаларининг ҳудуди (ер участкаси)нинг режавий схемасини ишлаб чиқишда қуйидагилар инобатга олиниши зарур:

такси, транспорт воситаларининг улар учун мўлжалланган тўхташ жойларига келиши, енгил транспорт воситаларининг тўхташ ва харид қилинган товарларни юклаш жойларига кириб келиши, юк автомашиналарининг товарларни тушириш ҳудудига кириб келиши, мумкин қадар уларнинг кесишишига йўл қўймаслик;

ҳудуд (ер участкаси)ни харидорлар (ташриф буюрувчилар) ва товарлар, пиёдалар ҳамда транспорт воситаларининг оқимлари (товарларни олиб келиш ва тушириш жойлари) бир-биридан ажратиб, пиёдаларнинг хавфсиз ҳаракатланишини ҳисобга олиб функционал қисмлар (зоналар)га ажратиш.

287. Товарларни туширишга мўлжалланган очиқ майдончаларни савдо-кўнгилочар мажмуасининг изоляцияланган хўжалик ҳовлисига жойлаштириш лозим.

288. Товарларни туширишга мўлжалланган очиқ майдончаларни жамоат бинолари ёки турар жой биноларининг яхлит (деразаларга эга бўлмаган) ён томонларига қаратиб жойлаштиришга йўл қўйилади.

289. Савдо-кўнгилочар мажмуаси ҳудудидаги қаттиқ маиший чиқиндилар контейнерлари турар жой бинолари деразаларидан, мактабгача ва мактаб таълими ташкилотлари ҳудудларининг чегараларидан камида 20 m ва кўпи билан 100 m масофада жойлаштирилиши лозим.

290. Турли функционал гуруҳларга тегишли хоналарнинг таркиби, майдонлари ва ўзаро жойлашиши лойиҳа топшириғига асосан аниқланиши лозим.

291. Савдо-кўнгилочар мажмуаларининг ҳажмий-режавий ва конструктив тузилмаси эксплуатация даврида, савдо ҳамда ишлаб чиқариш жараёнларини комплекс механизациялаш ва автоматлаштириш босқичида хоналар гуруҳларининг функционал вазифасини ўзгартириш имконини таъминлаши лозим.

292. Савдо-кўнгилочар мажмуаларининг барча ташқи кириш жойлари олдида тамбурлар бўлиши зарур.

293. Савдо-кўнгилочар мажмуаларига болаларнинг ўйин майдончаларини жойлаштиришга йўл қўйилади.

294. Савдо-кўнгилочар мажмуаларида спорт ва жисмоний тарбия-дам олиш вазифасидаги хоналар ШНҚ 2.08.10-24 га мувофиқ лойиҳаланиши зарур.

295. Савдо-кўнгилочар мажмуаларида томоша заллари, кинотеатрларнинг майдонлари ва параметрлари, конференция заллари, ўқув заллари ШНҚ 2.08.11-24 га мувофиқ бўлиши керак.

296. Савдо-кўнгилочар мажмуаларида юк лифтларининг юк кўтарувчанлиги ва кабиналарининг габаритлари лойиҳа топшириғига мувофиқ белгиланиши, уларнинг минимал сони юк ҳажмларини ҳисобга олган ҳолда аниқланиши лозим.

297. Лойиҳа топшириғида ташриф буюрувчилар (харидорлар) учун ҳаракатланувчи йўлак (траволатор), юк лифтлари ва ички, олд қурилган, ер ости автотураргоҳларига йўналтирилган алоҳида чиқиш жойлари назарда тутилиши лозим.

298. Савдо-кўнгилочар мажмуаларида юк тушириш жойларини ёпиқ ёки очиқ ҳолатда, иситиладиган ёки иситилмайдиган, юклар туширилиши туннеллар ёки махсус хўжалик ҳовлилари орқали амалга ошириладиган қилиб лойиҳалашга йўл қўйилади.

Юк тушириш платформаларининг баландлиги, габаритлари ва сони лойиҳа топшириғига мувофиқ аниқланиши лозим.

299. Функционал таркиби ва вазифаси (профили) бўйича савдо-кўнгилочар мажмуалари турлари ушбу ШНҚнинг 22-иловасидаги 1-жадвалга мувофиқ белгиланиши керак.

300. Савдо-кўнгилочар мажмуаларининг таркибига кирадиган корхона ва муассасаларнинг функционал-типологик гуруҳлари ушбу ШНҚнинг 22-иловасидаги 3-жадвалга мувофиқ белгиланиши зарур.

301. Савдо-кўнгилочар мажмуаси ушбу ШНҚнинг 22-иловасидаги 2-жадвалга мувофиқ камида иккита базавий объект (корхона ёки муассаса) асосида шакллантирилиши лозим.

Базавий объектлардан камида биттаси савдо корхонаси бўлиши зарур.

Базавий объектлар сифатида турли функционал йўналишдаги объектлар, жумладан, савдо корхоналари (супермаркетлар ёки ихтисослашган дўконлар), умумий овқатланиш корхоналари (кафе, ресторан ва бошқалар), маданий дам олиш муассасалари (кинотеатр, дам олиш маркази ва бошқалар), жисмоний тарбия ва спорт объектлари ёки уларнинг мажмуаларидан фойдаланишга йўл қўйилади.

302. Савдо-кўнгилочар мажмуаси таркибига кирувчи савдо, маданий дам олиш, жисмоний тарбия ва спорт ҳамда бошқа корхона ва муассасалар учун умумий фойдаланиш йўлаклари ва муҳандислик коммуникацияларини лойиҳалашга йўл қўйилади.

303. Савдо-кўнгилочар мажмуасида экспозицион майдончали витриналарни лойиҳалашда хавфсизлик ва ишончлиликни таъминлайдиган ойна қўлланилиши назарда тутилиши керак.

Экспозицион майдончали витриналарни жойлаштиришда кўча томондан витриналарнинг совийдиган сиртларини терлашдан ва музлашдан, зарур бўлган ҳолларда қуёшнинг тўғри тушадиган нурларидан ҳимоя қилиш зарур.

304. Савдо-кўнгилочар мажмуаларида эвакуация йўналишини кўрсатувчи ёритиладиган белгилар (йўналтирувчи яшил йўлак) пол сатҳига яқин баландликда ўрнатилиши керак.

305. Эвакуация йўлларидаги поллар ёнмайдиган материаллардан ишланган бўлиши лозим.

Савдо залларидан эвакуация қилиш йўлларида, товарларни ташийдиган аравачалар ва харидорлар (ташриф буюрувчилар) ҳаракатланадиган жойларда остоналар бўлишига йўл қўйилмайди.

306. Асфальт полларни фақат автомобиллар учун мўлжалланган юк тушириш жойларида қуришга йўл қўйилади.

307. Савдо-кўнгилочар мажмуасининг бошқа хоналарида пол материали лойиҳа топшириғига асосан аниқланиши керак.

308. Умумий овқатланиш корхоналари ихтисослашувига кўра қуйидаги турларга бўлинади:

чойхоналар;

ошхоналар;

ресторанлар;

кафелар;

тамаддихоналар (буфетлар);

кафетерийлар;

барлар ва бошқа турдаги корхоналар.

309. Умумий овқатланиш корхоналари СанҚваН 0027-22 талабларига мувофиқ лойиҳаланиши лозим.

Бунда корхонанинг сиғими овқатланиш залларидаги ўриндиқлар сони бўйича аниқланиши, мавсумий сиғимни ошириш учун ёпиқ террасалар (айвонлар) ва ободонлаштирилган очиқ майдонларда овқатланиш жойлари назарда тутилишига йўл қўйилади.

310. Кафе, ошхона ва ресторанларнинг овқатланиш заллари, шунингдек банкетлар ва бошқа тадбирларга мўлжалланган залларнинг сиғими улардаги ўриндиқлар сони бўйича белгиланиши лозим.

311. Сиғими 50 ўриндан кам бўлган умумий овқатланиш корхоналарида харидорлар ва ходимлар учун битта умумий кириш-чиқиш жойини лойиҳалаш керак.

312. Ошхоналарнинг таркиби ва майдонлари лойиҳа топшириғи ҳамда овқатланишни ташкил этишга доир технологик талаблар асосида белгиланади.

313. Болаларнинг дам олиш муассасаларида овқатланиш заллари бир сменада хизмат кўрсатишга мўлжалланиши, бир сменада овқатлантириладиган болалар сони 200 нафардан ошмаслиги лозим.

314. Ёзда фаолият кўрсатадиган дам олиш муассасаларида овқатланиш залларининг майдони бир ўринга 1,0 — 1,2 m², овқатланиш блоки залида эса бир ўринга 0,95 — 1,4 m² ҳисобида белгиланиши лозим.

Ёзги ошхоналарнинг залларини террасаларда (тентлар, тепа қопламали жойларда) лойиҳалашга йўл қўйилади.

315. Овқатланиш зали майдонининг (овқат улашиш жойидан ташқари) қисми залдаги бир ўрин-жойга тўғри келадиган қуйидаги майдон ҳисобида белгиланиши лозим:

ресторанларда 1,8 ва эстрада, рақс майдончаси жойлаштирилганда — 2,0 m²;

ошхоналарда ва умумий турдаги кафеларда, корхоналар ва олий таълим ташкилотларининг ошхоналарида — 1,6 — 1,8 m²;

тезкор хизмат кўрсатувчи корхоналарда, барларда — 1,2-1,3 m²;

болаларга мўлжалланган соғломлаштириш оромгоҳларида (лагерларда) — 1,0 m², санаторий оромгоҳларида — 1,4 m²;

пансионатларнинг ошхоналарида — 1,6 — 1,8 m²;

туристик ва дам олиш жойлари (зоналари)да — 1,4 m².

Санаторийлардаги овқатланиш залининг майдони ШНҚ 2.08.03-21 га мувофиқ белгиланиши лозим.

316. Овқатланиш корхоналари залларининг баландлиги залнинг сиғим бирлигига 4-5 m³ ҳаво ҳажми тўғри келишини ҳисобга олган ҳолда белгиланиши лозим.

317. Биноларнинг ярим ертўла (цоколь) ва ертўла қаватларига жойлаштириладиган умумий овқатланиш корхоналарининг хоналари ушбу ШНҚнинг 65-банди учинчи ва тўртинчи хатбошисига мувофиқ ҳар бир блокдан ташқарига олиб чиқувчи алоҳида чиқиш жойларига ва олдида чуқурлари бўлган деразаларга эга бўлиши зарур.

318. Сиғими 50 ўрин-жойгача бўлган кичик залларнинг баландлиги камида 2,8 m бўлиши лозим.

Зал бинонинг ярим ертўла (цоколь) қаватида жойлашганда, полдан чиқиб турувчи конструкциянинг пастки қисмигача бўлган баландликни камида 2,5 m қилиб белгилашга йўл қўйилади.

319. Умумий овқатланиш корхоналари таркибида қуйидаги хоналар гуруҳлари назарда тутилиши лозим:

ташриф буюрувчилар учун — вестибюль ва аванзаллар, овқатланиш заллари, буюртмаларни қабул қилиш ва бериш бўлимлари, пишириқлар савдоси бўлимлари, гардероблар ва санитария узеллари;

ишлаб чиқариш хоналари — маҳсулотларни қайта ишлаш цехлари ёки охирги тайёрлов цехлари, ювиш хоналари, овқат улашиш жойлари ва бошқалар;

омборхоналар — юк тушириш хоналари, омборлар, совутиш камералари, идиш-товоқ ва инвентарлар сақланадиган хоналар, чиқиндилар камераси ва бошқалар;

маъмурий-маиший хоналар — бошқариш ва ходимлар учун маиший хоналар, гардероблар, душхоналар, чойшаблар сақланадиган хона ва бошқалар.

Мазкур хоналарнинг майдонлари ушбу ШНҚнинг 14-иловасига мувофиқ аниқланиши керак.

320. Ташриф буюрувчиларга мўлжалланган хоналар (жойлар) бошқа ишлаб чиқариш хоналари гуруҳидан изоляцияланган бўлиши керак.

321. Гардероб ва санитария узелларига эга бўлган вестибюль аванзалнинг сиғимини ҳисобга олган ҳолда лойиҳаланиши, бунда вестибюль (гардеробсиз) ва аванзалнинг майдони 12 m² дан кам бўлмаслиги лозим.

322. Ичимликлар ва музқаймоқ сотиладиган барлар алоҳида кириш жойларига эга бўлиши лозим.

323. Овқат пишириш цехлари хоналарининг баландлиги уларга туташ овқатланиш ёки савдо заллари баландлигидан кам бўлмаслиги керак.

324. Вестибюллар, гардероблар, санитария узеллари, маҳсулотларни (масаллиқни) қайта ишлаш цехлари, идиш-товоқ ювиш хоналари, омборхоналар, маъмурий-маиший ва хўжалик хоналарининг баландлиги камида 2,5 m бўлиши лозим.

325. Сиғими 100 ўрин-жой ва ундан ортиқ бўлган умумий овқатланиш корхоналари биноларида юк тушириш хонасига кириш жойи ходимлар учун мўлжалланган кириш жойидан алоҳида бўлиши лозим.

326. Овқатланиш блокларида ички йўлакларнинг (коридор) кенглиги камида 1,5 m, механизациялашган воситалардан фойдаланиладиган блоклар ички йўлакларининг (коридор) кенглиги эса камида 1,8 m бўлиши керак.

327. Совутиш камераларининг майдони камида 6 m² бўлиши ва сақланадиган маҳсулотларнинг тури ҳамда ҳажмини ҳисобга олган ҳолда технологик талаблар бўйича лойиҳаланиши (баландлиги камида 2,4 m бўлиши) зарур.

328. Биноларнинг ярим ертўла (цоколь) ва ертўла қаватларига жойлаштириладиган маиший вазифаларни бажаришга мўлжалланган барча хоналар ушбу ШНҚнинг 65-бандига мувофиқ лойиҳаланиши, улар олдида чуқурлари бўлган деразаларга ва ҳар бир блокдан ташқарига олиб чиқувчи алоҳида чиқиш жойларига эга бўлиши керак.

329. Савдо марказлари ёки бошқа вазифадаги жамоат бинолари таркибида жойлаштириладиган, майдони 200 m² дан ортиқ бўлган маиший хизмат кўрсатиш муассасаларининг хоналари бошқа хоналардан оловбардошлик чегараси REI 45 бўлган 2-турдаги ёнғинга қарши деворлар ва оловбардошлик чегараси REI 60 бўлган 2-турдаги ёнғинга қарши ораёпмалар билан ажратилиши лозим.

330. Маиший хизмат кўрсатиш корхоналарини бошқа муассасалар билан бирлаштиришда (кооперациялашда) умумий вестибюль ёки ташриф буюрувчилар учун кутиш жойи (зона)лари лойиҳалаштирилиши, бунда асосий хоналардан чиқиш жойларида ўз-ўзидан ёпиладиган эшиклар ўрнатилиши керак.

331. Тез алангаланувчи моддалар қўлланиладиган маиший хизмат кўрсатиш муассасаларини бошқа вазифадаги жамоат биноларининг ичига жойлаштиришга йўл қўйилмайди (майдони 300 m² гача бўлган сартарошхона, гўзаллик уйлари, соат тузатиш устахоналари, майдони 60 m² гача бўлган кир ювиш ва кимёвий тозалаш корхоналарининг қабул қилиш пунктлари, майдони 200 m² гача бўлган пойабзал тузатиш устахоналари ва суратга олиш хоналари бундан мустасно).

332. Аҳолидан иккиламчи хомашё қабул қилиш пунктларини алоҳида биноларга (павильонларга) ёки биноларга қўшиб қурилган маиший хизмат кўрсатиш корхоналари блокларига жойлаштиришга йўл қўйилади.

333. Майдони 150 m² дан кам бўлган маиший хизмат кўрсатиш корхоналарида харидорлар ва ходимлар учун битта умумий кириш-чиқиш жойини лойиҳалашга йўл қўйилади.

334. Вестибюль ва ташриф буюрувчиларни қабул қилиш хоналарининг майдони камида 12 m², буюртмани қабул қилиш ва тайёрлаш хонасининг майдони камида 15 m² бўлиши керак.

335. Кутиш жойларининг майдони бир вақтнинг ўзида кутаётган ҳар бир мижозга 2-3 m² тўғри келишини ҳисобга олган ҳолда белгиланиши лозим.

336. Ательеларда вестибюль олдида либосларни кийиб кўриш кабинаси лойиҳаланиши, унинг ўлчами 1,7х2,0 m бўлиши зарур.

337. Сартарошхона ва гўзаллик салонларининг залларида ҳар бир иш ўрнига камида 6 m², маникюр залида ҳар бир иш ўрнига камида 5 m², косметика ва педикюр хоналарида эса ҳар бир иш ўрнига 8-9 m² майдон тўғри келиши лозим.

Алоҳида хонанинг майдони камида 12 m² бўлиши керак.

338. Устахоналар (майда таъмирлаш, тикув хоналари) майдони бир иш ўрнига камида 6 m², катта габаритли маиший техника таъмири учун 8-9 m² тўғри келишини ҳисобга олиб белгиланиши керак.

Устахонанинг майдони 15 m² дан кам бўлмаслиги лозим.

339. Мебель, кийим, пойабзал, трикотаж буюмларини тайёрлаш бўйича буюртма олиш бюроларида 25 — 30 m² ва ундан кўп майдонга эга бўлган кўргазмалар зали лойиҳаланиши керак.

340. Моделларни намойиш этиш учун подиумга эга бўлган кўргазма залларининг майдони 60 m² дан кам бўлмаслиги зарур.

341. Ишлаб чиқариш хоналари ҳамда омборхоналарнинг габарити ва майдонлари технологик талаблар бўйича белгиланиши зарур.

342. Комплекс хизмат кўрсатиш корхоналарининг таркиби ва хоналари майдонлари технологик талаблар ҳамда ҳисоб-китоблар асосида аниқланади.

343. Маъмурий-маиший хоналарнинг таркибини бир сменадаги иш жойлари сонини ва маъмурий муассасаларнинг ҳисобий нормаларини ҳисобга олган ҳолда белгилаш зарур.

344. Йигирма нафардан кўпроқ кишига хизмат кўрсатувчи ҳаммом ва ҳаммом-соғломлаштириш мажмуалари биноларининг оловбардошлиги III даражадан паст бўлмаслиги лозим.

345. Сауналарни биноларнинг ертўла қаватларида, томошабинлар учун мўлжалланган трибуналар остида, бир вақтнинг ўзида 100 нафардан ортиқ киши бўлишига мўлжалланган хоналарнинг тагида ёки уларга туташ хоналарда, шунингдек функционал ёнғин хавфи бўйича Ф1.1 синфига мансуб биноларда жойлаштиришга йўл қўйилмайди.

346. Қуруқ иссиқ ҳаволи ҳаммомларни (сауналарни) жисмоний тарбия-соғломлаштириш ва спорт муассасалари, жойлаштириш воситалари ҳамда маиший хизмат кўрсатиш корхоналарининг оловбардошлик даражаси I ёки II бўлган бинолари биринчи ва ярим ертўла (цоколь) қаватларининг ичига қуриб жойлаштиришга йўл қўйилади.

347. Бино ичига қуриб жойлаштириладиган сауналарни лойиҳалашда қуйидаги талабларга риоя қилиниши лозим:

буғхона ҳажми 8 m³ дан кам ва 24 m³ дан ортиқ бўлмаслиги;

сауна хоналари мажмуаси оловбардошлик чегараси EI 45 бўлган 1-турдаги ёнғинга қарши пардадеворлар ва REI 45 бўлган 3-турдаги ёнғинга қарши ораёпмалар билан ажратилиши;

сауна хоналари мажмуасидан ташқарига олиб чиқувчи мустақил эвакуация чиқиш жойи бўлиши;

сауна печи заводда тайёрланган, автоматик ҳимоя қурилмасига эга бўлиши ҳамда кунлик иш вақти тугагач печь ўчирилиши ва тўлиқ совигунга қадар қайта ишга туширилмаслиги;

электр печнинг бошқарув пульти буғхона олдидаги қуруқ хонага жойлаштирилиши, шунингдек кабеллар изоляцияси иссиққа чидамли бўлиши ва буғхонадаги ҳарорат 110°C гача кўтарилиши мумкинлиги ҳисобга олиниши;

электр печдан буғхона деворининг ички қопламасигача бўлган масофа камида 20 cm бўлиши, печь устига шифт яқинида ёнмайдиган иссиқлик изоляцияловчи экран ўрнатилиши ва экран билан шифт қопламаси орасидаги масофа камида 5 cm бўлиши;

буғхона эшигининг пастки қирраси билан пол орасидаги тирқиш камида 30 mm бўлиши;

буғхона поли периметри бўйлаб перфорацияланган қувурлардан дренаж қурилмаси ўрнатилиши ва ушбу қурилма буғхона кириш жойи олдида бошқариладиган ички оқова сув тармоғига уланиши;

буғхона қопламаси япроқли дарахтлар ёғочидан тайёрланиши (смола билан шимдирилган ёғочдан фойдаланишга йўл қўйилмайди);

сауна мажмуасининг барча хоналари, шу жумладан ечиниш, дам олиш ва массаж хоналари ёнғин сигнализацияси билан жиҳозланиши.

348. Ҳаммомлар ва ҳаммом-соғломлаштириш мажмуалари ювиниш-душхоналари, буғхоналари ҳамда индивидуал хоналаридаги ўринлар сонидан келиб чиқиб лойиҳаланиши лозим.

349. Ҳаммомлар ва ҳаммом-соғломлаштириш мажмуалари хоналарининг таркиби ва майдонлари технологик асослар бўйича ушбу ШНҚнинг 7-иловасидаги жадвалда келтирилган кўрсаткичларни ҳисобга олган ҳолда лойиҳа топшириғи бўйича белгиланиши керак.

350. Ҳаммомлар ва ҳаммом-соғломлаштириш мажмуаларидаги ечиниш, ювиниш (ёки душ) ва буғхоналари ўрин-жойларининг нисбати (бир вақтда фойдаланишни ҳисобга олган ҳолда) технологик ҳисоблаш орқали аниқланиши керак.

351. Сиғими 20 ва ундан ортиқ жойга эга бўлган ҳаммомлар икки бўлимли (эркак ва аёллар учун) бўлиши, сиғими 20 тагача жойдан иборат бўлган ҳаммомлар бир бўлимли ҳамда аёллар ва эркаклар учун навбат билан фойдаланишга мўлжалланган бўлиши зарур.

352. Умумий буғхоналар, ювиниш, душхона ва санитария узелларига кириш жойлари ечиниш хоналаридан тамбур орқали ўтишни ҳисобга олган ҳолда лойиҳаланиши лозим. Буғхонага кириб чиққандан сўнг ечиниш хонаси майдонида дам олиш жойи бўлиши керак (умумий майдони камида 12 m², индивидуал ечиниш хонасининг майдони камида 6 m²).

353. Сиғими 50 ва ундан ортиқ ўринли ҳаммомларда қуйидагилар назарда тутилиши лозим:

ювиниш ҳамда душхоналарида аёллар ва эркаклар бўлимлари орасида қўшимча эшиклар;

ўриндиқлар орасида жойлашган ювиниш жойларида махсус чайиниш душлари;

ювиниш ва душхоналаридан ечиниш хонасига чиқиш (ўтиш) жойининг ярим қисмида қўшимча чайиниш душлари;

хоналар ва жиҳозларни даврий дезинфекция қилиш учун қурилмалар;

стационар дезинфекция камералари (200 ўринли ва ундан ортиқ ҳаммомларда).

354. Ҳўл режимда эксплуатация қилинадиган хоналарни бошқа режимда ишлайдиган хоналар устига жойлаштиришга йўл қўйилмайди.

Тўсиб турувчи конструкцияларни намликдан ишончли изоляция қилиш таъминланган бўлиши керак.

Нам ва ҳўл режимда ишлайдиган хоналарда пол сатҳидан дераза ўринларининг пастки қисмигача бўлган баландлик 1,2 m дан кам бўлмаслиги лозим.

Ҳўл (нам) жараёнлар кечадиган хоналарнинг полларини намланмайдиган, сув таъсирига чидамли ва биологик таъсирга чидамли материаллардан қуриш зарур.

355. Соғломлаштириш души ва ванналарининг хоналари ушбу ШНҚнинг 7-иловасидаги жадвалда келтирилган кўрсаткичларни ҳисобга олган ҳолда лойиҳаланиши лозим.

356. Бадан қорайтириш ва массаж хоналарининг майдони камида 14 m², косметика хоналарининг майдони камида 12 m², шифокор-маслаҳатчи хонасининг майдони 12 — 16 m², даволовчи бадантарбия (тренажёр) хонасининг майдони эса камида 20 m² бўлиши керак.

357. Аёллар ва эркаклар заллари ҳамда маникюр ва педикюр хоналарини ўз ичига олган гўзаллик салонини сартарошхоналар учун белгиланган майдон нормаларини ҳисобга олган ҳолда лойиҳалаш зарур.

358. Фитобар майдони бир нафар фойдаланувчига 1,2-1,3 m² юза тўғри келишидан келиб чиққан ҳолда белгиланиши, бунда фитобар олдида қўл ювиш учун ёрдамчи хона бўлиши лозим.

359. Кафетерийлар ва чойхоналар ушбу ШНҚнинг 5-бобидаги 3-параграфда келтирилган талаблар бўйича лойиҳаланиши керак.

360. Сауна хоналари мажмуасининг таркибида қуйидаги хоналар бўлиши лозим:

ечиниш хонаси;

дам олиш хонаси;

душхона;

ҳожатхона;

буғли-сауна;

бассейн.

361. Битта хонага дам олиш жойи (зонаси) ва микробассейнни жойлаштиришга йўл қўйилади.

362. Буғли-сауна ушбу ШНҚнинг 344 — 347-бандлари талабларига мувофиқ лойиҳаланиши лозим.

363. Буғли-саунада поғоналар ва деворлар ёғоч (қайин, жўка, тоғтерак)дан ишланиши керак.

364. Майдони 25 — 30 m² ва ундан катта бассейнларнинг ванналарини баландлиги камида 3,6 m бўлган залларга жойлаштириш зарур.

365. Бассейн ваннасининг периметри бўйлаб камида 1 m кенгликда айланиб юриш йўлакчаси лойиҳаланиши керак.

366. Бассейн хонасига кириш жойи буғхона ва душхона яқинида жойлаштирилиши, бассейнга киришда эса оёқ ваннасидан ўтиш назарда тутилиши керак.

367. Ўлчами 6 х 10 m ва ундан катта бўлган ванналар соғломлаштириш машғулотларига мўлжалланган бассейнларга қўйиладиган норматив талабларга мувофиқ ёрдамчи ва техник хоналарни киритган ҳолда лойиҳаланиши лозим.

368. Кир ювиш корхоналарининг хоналари бир сменада ювиладиган кийимлар миқдорини ҳисобга олган ҳолда ушбу ШНҚнинг 15-иловасига мувофиқ лойиҳаланиши лозим.

369. Кир ювиш корхоналарида кир кийимларни қабул қилиш хонаси, ювиш цехи, қуритиш ва дазмоллаш, тахлаш ва ўраш хоналари ҳамда тоза кийимларни сақлаш ҳамда қайтариш хоналари, омборхоналар (ювиш воситаларини сақлаш хоналари), ходимлар учун маъмурий-маиший хоналар (душхонаси бўлган санитария узели), таъмирлаш-механик хоналар бўлиши керак.

370. Мижозлар учун мўлжалланган хонанинг майдони 12 m² дан кам бўлмаслиги зарур.

371. Кир кийимларни қабул қилиш ва тоза кийимларни бериш жараёнларидаги одамлар ҳамда кийимлар оқимлари кесишмаслиги учун уларга мўлжалланган хоналар алоҳида кириш жойларига эга бўлиши керак.

372. Хоналарнинг умумий майдонлари қуйидагиларни ҳисобга олган ҳолда белгиланиши лозим:

125 kg гача бўлганда — бир сменадаги ҳар 1 kg иш унумдорлигига 0,8 m²;

125 kg дан ортиқ, 250 kg гача бўлганда — бир сменадаги ҳар 1 kg иш унумдорлигига 0,5 m².

373. Бир сменада кир кийимларни ювиш унумдорлиги 125 — 250 kg бўлганда ювиш цехининг баландлиги камида 3,6 m, сменада 500 kg кир кийим ювилганда цех баландлиги камида 4,2 m бўлиши зарур.

374. Кимёвий тозалаш корхоналари ва пунктларининг қабулхоналари сменада ишлов бериладиган кийимлар ҳажмини ҳисобга олган ҳолда лойиҳаланиши лозим.

375. Қабул қилиш пунктлари таркибида қуйидагилар бўлиши зарур:

кийимларни қабул қилиш ва уларни қайтариш жойлари (зоналари)га эга бўлган вестибюль;

ходимлар учун маъмурий-маиший хоналар (душхонаси бўлган санитария узели);

кийимлар ва инвентарь жиҳозларни сақлаш хоналари.

376. Кийимларни кимёвий тозалаш корхоналарининг ишлаб чиқариш хоналари технологик талаблар бўйича лойиҳаланиши, уларнинг умумий майдони қуйидагича белгиланиши лозим:

сменада 50 дан 150 kg гача кийим ювилганда бир kg га — 1,4 m²;

150 kg дан кўп кийим ювилганда бир kg га — 1,0 m²;

омборларнинг майдонлари 1 kg га — 0,1 m².

377. Турли йўналишдаги архивлар таркибида қуйидаги хоналар назарда тутилиши лозим:

қабулхона;

ҳужжатларни бутлаш ва сақлаш хоналари;

вестибюль ва ташриф буюрувчилар учун хона;

ҳужжатлардан нусха кўчириш хонаси;

ҳужжатларни реставрация қилиш ва экспертизадан ўтказиш хоналари;

Хоналарнинг таркиби ва майдонлари лойиҳа топшириғига мувофиқ белгиланиши керак.

378. Ходимлар учун иш хоналари ШНҚ 2.08.04-24 талабларига мувофиқ лойиҳаланиши лозим.

Ташриф буюрувчиларга мўлжалланган ўқув зали майдони ҳар бир ўқув ўрнига 3,0 — 6,0 m² ҳисобидан белгиланиши керак.

379. Архив ҳужжатларини сақлаш хоналарининг майдони ҳар 1 000 та ҳужжат сақлов бирлигига 2,5 m² ҳисобидан белгиланиши лозим.

380. Вестибюль ва санитария узелларини маъмурий биноларга қўйиладиган талаблар бўйича лойиҳалаш керак.

381. Янги жамоат ҳожатхоналарини қуриш ва мавжудларини реконструкция қилиш учун ер участкалари иқлим шароитлари, жой рельефи, ер ости ва ер усти сувларининг жойлашуви, табиий ҳаво алмашинуви ҳамда санитария-ҳимоя зонасини ташкил этиш зарурати ҳисобга олинган ҳолда танланиши лозим.

382. Бино ичида жойлаштириладиган санитария узеллари муассаса ёки корхонанинг вазифаси, фойдаланувчилар сонини ҳисобга олган ҳолда лойиҳаланиши керак.

383. Жамоат ҳожатхоналарини лойиҳалашда, қуришда ва жойлаштиришда СанҚваН 0100-25 талаблари ҳисобга олиниши лозим.

384. Жамоат ҳожатхоналари қуйидаги жойларда бўлиши керак:

майдонларда, автомагистралларда, сайёҳлик маршрутлари, автомобиль йўлларининг йирик чорраҳаларида;

вокзал, автовокзал, аэропорт, метро, темир йўл станциялари, маданий-кўнгилочар ва спорт иншоотларига туташ ҳудудларда (ушбу ҳудудларда ҳожатхоналарнинг тахминий сиғими ҳар 500 нафар фойдаланувчи учун 1 ўринни ташкил этиши керак);

рекреация зоналари, шаҳар атрофи ва шаҳар ичидаги истироҳат боғлари, хиёбонлар, аҳоли оммавий дам олиш жойларида, муҳофаза этиладиган табиий ҳудудлар ва пиёдалар ҳаракати кўп бўлган кўчаларда ҳар 500 m радиусда;

савдо марказлари, деҳқон бозорлари ва кўнгилочар марказлар ҳудудида;

ярмаркалар, маданий-оммавий ва спорт тадбирлари ўтказиладиган жойларда;

стадионлар, пляжлар, сув спорти иншоотлари, сузиш ҳавзаларида;

маданий-оммавий объектлар, кинотеатр, маданият марказлари, кутубхона ва галереяларда;

моддий маданий мерос объектларида;

барча турдаги ёқилғи қуйиш шохобчалари ва умумий овқатланиш корхоналарида;

маиший хизмат кўрсатиш объектларида, савдо дўконларида, 25 тадан ортиқ автомобиллар тўхташ жойларида.

385. Умумий фойдаланишдаги автомобил йўллари бўйида эса ҳар 50 km масофада жойлаштирилиши керак.

386. Жамоат бинолари ва иншоотларида, шунингдек спорт ва савдо мажмуалари, бозорлар, кўргазма марказлари, автовокзаллар, темир йўл вокзаллари ва аэровокзаллар таркибидаги санитария-гигиена шохобчалари (очиқ спорт иншоотларидагилар бундан мустасно) одамлар доимий бўладиган хонанинг энг узоқ нуқтасидан 75 m дан ортиқ бўлмаган масофада жойлаштирилиши лозим.

Ўриндиқли аравачадан фойдаланадиган ногиронлиги бўлган шахслар ва кўришда нуқсони бўлган шахслар ишлайдиган биноларда ҳожатхона кабиналари ҳар бир қаватда бўлиши, иш жойидан ҳожатхонагача бўлган масофа эса 50 m дан ошмаслиги керак.

387. Аҳоли пунктларидаги савдо бозорлари ва оммавий дам олиш марказларида, шунингдек боғлардаги жамоат зоналарида жамоат ҳожатхоналаригача бўлган масофа 150 — 200 m бўлиши керак.

388. Очиқ ясси иншоотларда, спортнинг қайиқда эшкак эшиш турларига мўлжалланган иншоотларида, чанғи учиш базаларида машғулотлар жойлари ёки томошабинлар трибуналаридан жамоат ҳожатхоналаригача бўлган масофа 150 m дан ошмаслиги лозим.

389. Жамоат ҳожатхоналарида санитария-техника жиҳозларининг сони жамоат биносининг вазифаси, бир вақтнинг ўзида бўлиши мумкин бўлган ходимлар ва ташриф буюрувчилар сонидан келиб чиқиб, эркаклар ва аёллар учун алоҳида ҳисобланиши лозим. Бунда:

а) эркаклар учун:

ҳар 20 — 30 нафар ходимга ва ҳар 50 — 60 нафар ташриф буюрувчига 1 тадан унитаз;

ҳар 15 — 18 нафар ходимга ва ҳар 50 — 80 нафар ташриф буюрувчига 1 тадан писсуар;

ҳар 4 та унитазга 1 та қўл ювиш жиҳози, бироқ ҳар бир ҳожатхонада камида 1 та қўл ювиш жиҳози;

б) аёллар учун:

ҳар 15 нафар ходимга ва ҳар 25 — 30 нафар ташриф буюрувчига 1 тадан унитаз;

ҳар 2 та унитазга 1 та қўл ювиш жиҳози, бироқ ҳар бир ҳожатхонада камида 1 та қўл ювиш жиҳози назарда тутилиши керак.

390. Транспорт хизмати объектлари, шунингдек автостанциялар, автовокзаллар, темир йўл вокзаллари ва аэровокзаллардаги жамоат ҳожатхоналарида санитария-техника жиҳозлари сони қуйидагича белгиланиши лозим:

75 — 100 нафар аёлга — 1 та унитаз;

150 — 200 нафар эркакка — 1 та унитаз ва 2 та писсуар.

Мазкур объектларнинг маъмурий ва хизмат кўрсатиш хоналарида ишловчилар учун санитария узеллари маъмурий биноларга оид ҳисобий нормалар бўйича лойиҳаланиши керак.

391. Очиқ иншоотлар мажмуаларидаги жамоат ҳожатхоналари учун санитария-техника жиҳозларининг сони ва турлари ташриф буюрувчиларнинг ҳисобий сони ҳамда эркаклар ва аёллар нисбатидан келиб чиқиб, технологик ҳисоб-китоб асосида белгиланиши лозим. Бунда ҳар 300 — 500 нафар ташриф буюрувчига камида 1 та унитаз ҳисобидан қабул қилиниши керак.

392. Ўриндиқли аравачаларда ҳаракатланувчи ногиронлиги бўлган шахслар учун ҳожатхоналарда ШНҚ 2.07.02-24 га мувофиқ махсус хоналар бўлиши керак.

393. Жамоат ҳожатхоналари жойлашуви ва ҳажмий-режавий ечимидан келиб чиқиб, табиий ёруғлик билан таъминланиши керак.

Улар ШНҚ 2.01.05-24 талабларига мувофиқ сунъий ёритилиши, ШНҚ 2.04.05-22 ҳамда 0100-25-сон СанҚваН талабларига мувофиқ шамоллатилиши лозим.

Бино ичида жойлаштирилган ҳожатхоналарнинг шамоллатиш (вентиляция) тизими асосий бино шамоллатиш (вентиляция) тизимидан мустақил бўлиши керак.

394. Жамоат ҳожатхоналарини лойиҳалашда қуйидагилар инобатга олиниши лозим:

ҳар бир унитаз учун камида 1,25 m² майдон ажратилиши;

ҳар бир писсуар учун камида 1,5 m² майдон ажратилиши;

ҳожатхонага кириш жойида қўл ювиш жиҳози ўрнатилган тамбур бўлиши.

395. Жамоат ҳожатхоналаридаги кабиналар эшиклари ички томондан беркитиладиган бўлиши, хоналар ва кабиналарнинг ўлчамлари ушбу ШНҚнинг 399-бандига мувофиқ белгиланиши лозим.

Жамоат ҳожатхоналари хоналарининг баландлиги ушбу ШНҚнинг 400-бандига мувофиқ белгиланиши керак.

396. Ҳожатхона олдида тозалаш инвентарлари ва дезинфекция воситаларини сақлашга мўлжалланган жой ҳамда фаррош учун хона лойиҳаланиши зарур.

397. Жамоат ҳожатхоналари пандуслари ШНҚ 2.07.02-24 талабларига мувофиқ лойиҳаланиши лозим.

398. Жамоат ҳожатхоналарининг деворлари, шифтлари ва поллари сув, газ ва товуш ўтказмайдиган бўлиши лозим. Девор ва поллар сувга чидамли, ювиш ва зарарсизлантириш мумкин бўлган материаллардан лойиҳаланиши, полларда эса траплар ўрнатилиши керак.

399. Жамоат ҳожатхоналарида қуйидагилар назарда тутилиши лозим:

кириш тамбури;

навбатчи ходим учун хона;

қўл ювиш жиҳозлари ўрнатилган шлюзлар;

ушбу ШНҚнинг 21-иловасидаги 9-расмда кўрсатилган санитария-техника жиҳозлари;

эни камида 1,0 m, чуқурлиги камида 1,25 m бўлган кабиналар;

писсуарлар бўлими;

тозалаш инвентарини сақлаш учун жой ёки жавонлар;

ногиронлиги бўлган шахслар фойдаланиши учун махсус жиҳозланган алоҳида кабина;