Ҳужжат кучини йўқотган 21.04.2016 08.04.1999 йилда рўйхатдан ўтган, рўйхат рақами 695
ONLINE TRANSLATE
Ўзбекистон Республикаси Давлат божхона қўмитасининг низом, 08.04.1999 йилда рўйхатдан ўтган, рўйхат рақами 695
Kuchga kirish sanasi
08.04.1999
Ҳужжат кучини йўқотган 21.04.2016
Ҳужжат 08.04.1999 00 санаси ҳолатига
Амалдаги версияга ўтиш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
«ТАСДИҚЛАНГАН»
Ўзбекистон Республикаси Давлат божхона қўмитаси томонидан
1999 йил 17 март, 02/12-48-сон
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ДАВЛАТ ФОЙДАСИГА ВОЗ КЕЧИШ БОЖХОНА РЕЖИМИ ТЎҒРИСИДА
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
низом
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
[Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги томонидан 1999 йил 8 апрелда 695-сон билан давлат рўйхатидан ўтказилган]
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
 LexUZ шарҳи
Мазкур низом Ўзбекистон Республикаси Давлат божхона қўмитасининг 2016 йил 29 февралдаги 01-02/15-08-сонли «Ўзбекистон Республикаси Давлат божхона қўмитаси томонидан қабул қилинган айрим норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни ўз кучини йўқотган деб топиш тўғрисида»ги қарорига (рўйхат рақами 2774, 06.04.2016 й.) асосан ўз кучини йўқотган.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
I. УМУМИЙ ҚОИДАЛАР
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1.1. Мазкур Низом Ўзбекистон Республикаси божхона кодексининг 38-моддасига мувофиқ ишлаб чиқилган.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Давлат фойдасига воз кечиш шундай режимки, бунда шахс товарларга нисбатан бож, солиқлар ва иқтисодий сиёсат чоралари қўлланилмаган ҳолда улардан давлат фойдасига воз кечади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1.2. Товарларни давлат фойдасига воз кечиш божхона режимига жойлаштиришга божхона органининг рухсати билан йўл қўйилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1.3. Товарлардан давлат фойдасига воз кечиш ушбу Низомга мувофиқ давлатнинг харажатлар қилишига сабаб бўлмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1.4. Давлат фойдасига воз кечиш божхона режимини танлаган шахс, агар қонунларда бошқа ҳолатлар назарда тутилмаган бўлса, Ўзбекистон Республикаси божхона органларининг товарларни давлат фойдасига воз кечиш режими остида жойлаштирилишига оид рухсатномаси олинганидан кейин мазкур режимни бошқасига ўзгартириш ҳуқуқига эга эмас.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1.5. Товарлардан давлат фойдасига воз кечган шахс уларни божхона органи томонидан белгиланадиган жойга етказиб берилиши бўйича барча харажатларни ўзи қоплайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
II. ДАВЛАТ ФОЙДАСИГА ВОЗ КЕЧИШ БОЖХОНА РЕЖИМИ ОСТИДА ТОВАРЛАРНИ ЖОЙЛАШТИРИШ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2.1. Давлат фойдасига воз кечиш божхона режимига қуйидагилар жойлаштирилиши мумкин:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ўзбекистон Республикаси божхона чегарасидан ҳақиқатда кесиб ўтган олиб кирилаётган товарлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ўзбекистон Республикаси божхона ҳудудига олиб кирилган ва ўзга божхона режимига жойлаштирилган товарлар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
божхона декларацияси топширилган ёки шахснинг мақсадини татбиқ этиш билан бевосита уларни олиб чиқиб кетишга боғлиқ ўзга хил ҳаракатлар амалга оширилган олиб чиқиб кетилаётган товарларга нисбатан;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2.2. Қуйидагиларга давлат фойдасига воз кечиш божхона режимида жойлаштирилишига йўл қўйилмайди:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ўзбекистон Республикасига олиб кирилиши, Ўзбекистон Республикасидан олиб чиқиб кетилиши тақиқланган товарларга;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ўзбекистон Республикаси ҳудудида эркин муомалада бўлиши учун ёки реимпорт божхона режимига мувофиқ чиқарилган товарларга.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2.3. Божхона органи қуйидаги ҳолларда давлат фойдасига воз кечиш божхона режимида товарларни жойлаштиришга оид рухсатномани тақдим этишдан бош тортиши мумкин:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
агар товарларнинг давлат фойдасига воз кечиш божхона режимида жойлаштирилиши давлат учун қандайдир бир харажатларни келтириб чиқариши мумкин бўлса;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
агар товарлар баҳоси уларни сотиш билан боғлиқ божхона органининг харажатларини қоплай олмаса;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
агар товарларнинг божхона органлари томонидан сотилиши чекланган бўлса;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
божхона органида давлат фойдасига воз кечиш давлат манфаатларига зиён етказиши мумкин бўлишига етарлича асослари бўлган бошқа ҳолларда.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2.4. Товарларни олиб ўтаётган шахс ёки бўлмаса божхона брокерининг аризасига кўра товарлар давлат фойдасига воз кечиш божхона режимида жойлаштирилиши мумкин.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ҳар қандай учинчи шахслар олдида давлат фойдасига воз кечиш божхона режимига оид аризанинг ҳаққонийлиги учун жавобгарлик декларант зиммасига юклатилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Божхона органлари декларант давлат фойдасига воз кечган товарларга нисбатан учинчи шахсларнинг ҳеч қандай мулкий талабларини қондирмайдилар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2.5. Товарларни давлат фойдасига воз кечиш божхона режимида жойлаштиришга рухсат бериш тўғрисидаги қарорни Қорақалпоғистон Республикаси, вилоятлар, Тошкент шаҳри бўйича ДБҚ бошқармаси ихтисослаштирилган божхона мажмуининг бошлиғи ёки унинг ўрнини босувчи шахс қабул қилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2.6. Божхона органи мувофиқлик сертификати мавжудлиги шароитида зарур ҳолларда, бошқа давлат органларида сертификатлаш ёки назорат қилиниши лозим бўлган транспорт воситалари товарларига нисбатан ветеринария, фитосанитария, экология ва давлат назоратининг бошқа турларидан ўтказилиши чоғида давлат фойдасига воз кечиш божхона режимида товарларни жойлаштиришга рухсатнома беради.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2.7. Божхона органлари товарлар ташувчиси, омборхона соҳибига ёки бошқа шахсларга ушбу товарлар давлат фойдасига воз кечиш божхона режимида жойлаштирилгунига қадар товарларни ташиш, сақлаш, юкларга оид ва бошқа операцияларни ўтказиш билан боғлиқ ҳар қандай харажатларни тўлайдилар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
III. ДАВЛАТ ФОЙДАСИГА ВОЗ КЕЧИШ БОЖХОНА РЕЖИМИДА ЖОЙЛАШТИРИЛАДИГАН ТОВАРЛАРНИ БОЖХОНАДА РАСМИЙЛАШТИРИШ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3.1. Давлат фойдасига воз кечиш божхона режимида жойлаштириладиган товарларни божхонада расмийлаштириши, товарлар фаолият кўрсатадиган минтақасида бўлган божхона органида амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3.2. Товарларни давлат фойдасига воз кечиш божхона режимида жойлаштирилиши чоғида божхона органига декларант томонидан қуйидаги ҳужжатлар тақдим этилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1-иловага мувофиқ тўлдирилган божхона юк декларацияси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
шахснинг 2-иловага мувофиқ ёзилган аризаси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3-иловага мувофиқ тузилган давлат фойдасига воз кечиш божхона режимида жойлаштирилган товарларни топшириш далолатномаси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
мажбуран сертификатланадиган товарларга нисбатан - сертификат;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
бошқа давлат органларининг, агар товарлар ушбу органлар назоратига олинган бўлса, рухсатномаси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
товарларга бўлган юк ва товарларга оид ҳужжатлар (юкхатлар, коносаментлар, спецификациялар, ҳисобварақ-фактуралар ва ш.к.);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
божхона расмийлаштириши ва божхона назоратининг ўтказилиши учун зарур бўлган бошқа ҳужжатлар.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3.3. Божхона органига шахснинг товарларни давлат фойдасига воз кечиш божхона режимида жойлаштириш тўғрисидаги аризасини тақдим этиш, агар гаровга берувчи гаров тўғрисидаги шартномада гаров сифатида берилган товарларнинг давлат фойдасига воз кечиш божхона режимида жойлаштириш тўғрисида айтиб ўтган бўлса, гаров воситаси бўлиб ҳисобланадиган товарларга нисбатан талаб қилинмайди. Гаровга берувчининг шартномада шундай таъкидланган аризаси ариза шакли бўлиб ҳисобланади, кўрсатилган шартнома хулосаси эса божхона органи томонидан товарларни давлат фойдасига воз кечиш божхона режимида жойлаштиришга оид ушбу органнинг рухсатномаси сифатида кўриб чиқилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
IV. ЯКУНИЙ ҚОИДАЛАР
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4.1. Божхона органларига товарларни давлат фойдасига воз кечиш божхона режимида жойлаштиришга рухсатномани тақдим этилиши чоғида ушбу товарларга нисбатан божхона тўловларини тўланиши учун берилган банк кафолати ўз кучини йўқотади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Агар бу гаров шартномасида кўзда тутилган бўлса, божхона тўловларини тўланишини таъминловчи гаров шартномаси бўйича гаровга оид ҳуқуқий муносабатлар тўхтатилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4.2. Товарларни давлат фойдасига воз кечиш божхона режимида жойлаштириш чоғида тўловчига қуйидагилар қайтарилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
божхона органининг депозитига божхона тўловларининг тўланишини таъминловчи сифатида киритилган суммалар;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
товарларни божхона ҳудудида қайта ишлаш божхона режимида жойлаштириш чоғида тўланган импорт божлари ва солиқларнинг суммалари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
товарларни божхона ҳудудидан ташқарида қайта ишлаш божхона режимида жойлаштириш чоғида тўланган экспорт божлари суммалари;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
товарларни, экспорт божхона режимида жойлаштириш чоғида ва Ўзбекистон Республикаси божхона ҳудудидан вақтинча олиб чиқиб кетиш чоғида агар товарлар Ўзбекистон Республикаси божхона ҳудудидан ҳақиқатда олиб чиқиб кетилмаган бўлса, тўланган экспорт божларининг суммалари.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Давлат фойдасига воз кечиш божхона режимида вақтинчалик олиб кирилган товарларни жойлаштириш чоғида тўланган импорт божлари ва солиқлар суммалари қайтарилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4.3. Шахс томонидан божхона органига давлат фойдасига воз кечиш божхона режимида жойлаштирилган товарларни бериш чоғида далолатнома икки нусхада (3-илова) тузилади. Бундай далолатномаларнинг бланкалари қатъий ҳисобот ҳужжатлари бўлиб ҳисобланади. Кўрсатилган далолатноманинг бир нусхаси товарларни давлат фойдасига воз кечиш режимида, жойлаштиришга рухсатномани берган божхона органида сақланади. Далолатноманинг иккинчи нусхаси товарлардан давлат фойдасига воз кечган шахсга топширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4.4. Шахс давлат фойдасига воз кечган товарларни тасарруф этиш божхона қонун ҳужжатларига мувофиқ амалга оширилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Давлат фойдасига воз кечиш божхона режими тўғрисида Низомга
1-Илова
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
товарларни давлат фойдасига воз кечиш божхона режимида жойлаштириш чоғида божхона юк декларациясини тўлдириш
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
ТАРТИБИ
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Товарларни давлат фойдасига воз кечиш божхона режимида жойлаштириш чоғида декларант томонидан божхона декларациясининг қуйидаги устунлари тўлдирилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1, 2, 3, 4, 5, 6, 8, 11, 12, 13, 14, 15, 15а, 16, 18, 19, 22, 23, 24, 25, 26, 31, 32, 33, 34, 35, 37, 38, 40, 41, 42, 44, 45, 46, 50, 54, Д, С устун 2-банди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2, 3, 4, 5, 6, 8, 11, 12, 13, 14, 15, 15а, 16, 18, 19, 22, 23, 24, 25, 26, 32, 33, 34, 35, 37, 38, 41, 42, 45, 46, 54, Д устунлар, С-устуннинг 2-банди эркин муомала учун чиқариш божхона режимида жойлаштириладиган товарларга оид божхона юк декларациясини тўлдириш қоидаларига мувофиқ тўлдирилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1, 40, 44, 50-устунларнинг тўлдирилиши қуйидаги муҳим жиҳатларга эга:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
1-устун «Декларация тури».
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Ўзбекистон Республикаси божхона ҳудудига олиб кириладиган ёки ушбу ҳудудга олиб кирилган ва бошқа божхона режимида жойлаштирилган товарларни давлат фойдасига воз кечиш божхона режимида жойлаштириш чоғида устуннинг биринчи кичик қисмида "ИМ", олиб чиқиб кетилаётган товарлар ва транспорт воситаларида эса - «ЭК» кўрсатилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Иккинчи кичик қисмида эса асосий божхона режимининг коди - 75 кўрсатилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Устуннинг учинчи кичик қисми тўлдирилмайди.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
40-«Умумий декларация/аввалги ҳужжат» устуни.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Олдин ўзга божхона режимида жойлаштирилган товарларнинг давлат фойдасига воз кечиш божхона режимида жойлаштириш чоғида устунда товарларнинг ўзга божхона режимида жойлаштирилишига асос бўлган БЮД рақами кўрсатилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
44-«Қўшимча ахборот/тақдим этиладиган ҳужжатлар» устуни.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Устунда (ҳар бир реквизитларни янги сатрдан бошлаган ҳолда ва уларнинг ҳар бирига тартиб рақамини қўйган ҳолда) қуйидагилар кўрсатилади:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
2 - транспорт ҳужжати (товарларга доир юк ва товарга илова қилинувчи ҳужжатлар), юкхатлар, коносаментлар, спецификациялар, ҳисобварақ-фактуралар ва ш.к.)нинг рақами ва санаси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
3 - шахснинг товарларни давлат фойдасига воз кечиш божхона режимига жойлаштириш тўғрисидаги аризасининг рақами ва санаси ёки бўлмаса гаров тўғрисидаги шартноманинг рақами ва санаси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
4 - ўзга давлат органларининг (уларнинг номлари кўрсатилган ҳолдаги), агар товар ушбу органлар назорати остига олинган бўлса, рухсатномалари рақами ва санаси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
5 - давлат фойдасига воз кечиш божхона режимида жойлаштирилган товарларни топшириш далолатномасининг рақами ва санаси;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
50-устун «Ишонч билдирилган» шахс.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Устунда товарни давлат фойдасига воз кечиш божхона режимида расмийлаштиришга розилик билдирган раҳбарнинг ёки ўзга ваколатли шахснинг лавозими, исми шарифи, унинг имзоси кўрсатилади.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Давлат фойдасига воз кечиш божхона режими тўғрисидаги низомга
2-илова
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
‎‎__________________________ га
(божхона органи номи)‎
__________________________ дан‎
(шахснинг исми шарифи,‎
______________________________‎
ташкилотнинг номи, манзили)‎
‎‎
АРИЗА № _________________________________________________________‎

божхона оргашшпнг рақами /сана/ ариза рақами‎

__________________________________________________________________‎

(товарнинг номланиши)‎

________________________________________________________________ ни‎

транспорт юкхати, инвойслар рақами, товар тўғрисидаги ўзга маълумотлар ‎

__________________________________________________________________‎

уларнннг ўзига хос белгилари, миқдори (ўлчови, вазни ва ҳ.)‎

давлат фойласига воз кечиш божхона режимига ‎ жойлашишингизни сўрайман. ____________________________
Воз кечиш сабаблари: ______________________‎‎‎‎_________________________‎
‎‎__________________________________________________________________
__________________________________________________________________
__________________________________________________________________‎
_____________________________‎
(раҳбар ёки бошқа ваколатли шахснинг
‎имзоси, жисмоний шахснинг имзоси)
М.Ў. ‎ 19___ й. «____».______________‎
‎‎Товарларни давлат фойдасига воз кечиш божхона режимига жойлаш учун рухсат бериш тўғрисидаги қарор:
‎‎_________________________________________________________________‎‎‎
‎‎_________________________________________________________________‎
‎‎Божхона органи раҳбарининг лавозими,‎
исми шарифи‎ Имзо‎ Сана
‎ М.Ў. ‎
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Давлат фойдасига воз кечиш божхона режими тўғрисидаги низомга
3-илова
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
________________________‎‎‎
(божхона органи номи)‎
«Давлат фойдасига воз кечиш»‎
‎‎‎‎божхона режимига жойланган товарларни топшириш Далолатномаси‎
№ _________________________________________________________‎

божхона органининг рақами /сана/ далолатнома рақами‎‎‎

Мазкур далолатнома 19 ____ йилнинг «___» _________ да ________________‎‎

(ташкилотнинг тўлиқ‎‎

‎‎________________________________________________________ томонидан‎

номланиши ёки шахснинг исми-шарифи, манзили)‎

____________________________________ га ‎‎

«Давлат фойдасига воз кечиш»‎‎

(божхона органининг номланиши)‎

божхона режими остига жойланган қуйидаги товарлар топширилди:
№‎ Товарлар номи ва уларнинг ўзига хос белгилари (шу жумладан ТИФ ТН бўйича коди)‎ Ўлчов бирлиги ‎ Миқдори‎ ГТД рақами‎ Изоҳ‎
Топширди______________________‎‎
‎(шахснинг лавозими, исми-шарифи)‎

‎‎___________________ МЎ*
‎имзо‎

Қабул қилди __________________
(божхона органи мансабдор шахсининглавозими, исми-шарифи**)

___________________ МЎ
‎‎имзо‎

Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
* корхона, муассаса ва ташкилотлар учун
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
** божхона органи номидятх далолатномани моддий жавобгар шахс имзолайди.